# O Manual do &kalzium;

Carsten
Niehaus

    &Carsten.Niehaus.mail;

Marce
Villarino

    mvillarino@users.sourceforge.net

Tradutor do proxecto Trasno
Xosé
Calvo

    xosecalvo@gmail.com

Tradutor do proxecto Trasno
2001
2002
2004
2005
2006
2007
2008
&Carsten.Niehaus;
2005
&Anne-Marie.Mahfouf;
&FDLNotice;
2008-07-27
2.0.80

O &kalzium; é un programa que mostra a Táboa Periódica dos Elementos. Pódese usar &kalzium; para procurar información acerca dos elementos ou aprender cousas acerca da táboa periódica.

KDE
educación
elementos
química
educación
kalzium

## Introdución

&kalzium; fornece todo tipo de información acerca da Táboa Periódica dos Elementos. Pódense procurar moreas de datos acerca dos elementos e tamén usar visualizacións para velos. É libre e distribúese sob a Licenza Pública &GNU;.

You can visualize the Periodic Table of the Elements by groups, blocks, and families. You can plot data for a range of elements for properties like the boilingpoint or the atomic mass. You can go back in time and see what elements were known at a given date. You can also calculate the molecular mass of molecules.

## Guía rápida de &kalzium;

Velaquí o &kalzium; a primeira vez que se executa, tanto seleccionando Aplicativos EducaciónCiencia&kalzium; no menú &kmenu; como con &Alt;F2 e escribindo `kalzium` no campo que aparece.

A xanela principal de &kalzium;
A xanela principal de &kalzium;

&kalzium; is divided in a navigation panel on the left (in red, 1) and the table view (in blue, 2) which shows the elements of the periodic table. The standard menubar allows you to choose what you want to display and the status bar reports facts. You can hide the navigation panel using the View Show Sidebar menu.

When you move the mouse cursor on an element of the table, an overview of the current element in the Overview tab of the navigation panel is displayed.

You can choose several views for the table: display the elements per families, per groups, per crystal structure, depending on their acidic behaviour, &etc;. You can change all that in the menubar in the View Scheme menu.

Se queres aprender cousas acerca dun elemento en concreto, preme nel na táboa e mostrarase o diálogo de información.

Diálogo de información
Diálogo de información

Pódense representar datos usando o menú Ferramentas Representar datos.... Escolle o que queiras representar no eixo y e un intervalo de elementos que representar para o eixo x. A captura de pantalla de abaixo mostra a masa dos elementos 1 ao 10.

O diálogo de representación de datos
O diálogo de representación de datos

O glosario ( Ferramentas Glosario...) define as palabras mais importantes da química e mostra imaxes das ferramentas mais habituais cunha explicación.

O glosario
O glosario

## Utilización de &kalzium;

### Overview of Kalziums usage

Velaquí algunhas imaxes de &kalzium; en acción:

O &kalzium; é moi doado de usar. Está especialmente deseñado para ser usado por estudantes de todas as idades como referencia rápida e simple.

A xanela principal de &kalzium;, logo do primeiro arranque
A xanela principal de &kalzium;

### O diálogo de información

Accédese ao diálogo de información premendo calquera elemento co &LMB;. Este é o lugar no que obter información acerca dun elemento. Cos botóns do fondo do diálogo pódese mudar o elemento que aparece sen fechar o diálogo.

#### Resumo

In the Overview you will find the most important information about the element. In the middle you see the symbol of the Element with it's elemental number in the bottom left. The top-left corner displays the name of the element while the bottom-right corner shows the elemental weight.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Orbitais de Bohr

The Atom Model tab displays the atomic shells. Every orbit stands for a atomic shell and every yellow circle represents an electron.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Miscellaneous

The Miscellaneous tab tells you other information about the current element, including when it was discovered and the origin of the name.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Isótopos

The Isotopes tab presents information about the isotopes of an element.

Masa

  A masa deste isótopo.

Neutróns

  O número de neutróns que ten este isótopo.

Porcentaxe

  A porcentaxe de átomos existentes que son deste isótopo. Tamén chamada abundancia.

Período de media-vida

  Só os isótopos inestábeis teñen período de media-vida. Defínese como o tempo no cal a metade destes isótopos decaen.

Enerxía e modo de decaemento

  Sábese que algúns isótopos emiten partículas de radiación baixo o proceso de decaemento radioactivo. Cada transformación por decaemento libera unha enerxía típica, que está listada xunto co modo de decaemento.

Spin e paridade

  A rotación (spin) do núcleo e a súa paridade.

Momento magnético

  The magnetic dipolemoment of the nucleus. Measured in units of the nuclear magneton.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Resumo dos datos

The Data Overview tab tells you about different facts related to the element.

Dependendo dos datos dispoñíbeis no &kalzium;, vense diferentes raios do elemento. O raio covalente é o radio dun átomo non cargado do elemento nunha molécula. Podería, por exemplo, ser a distancia O-H na auga. O raio atómico é o raio dun átomo elemento, &eg; non ligado a nada. O raio de van der Waals defínese como a distancia de dous átomos do mesmo tipo en dúas moléculas iguais, por exemplo, dous átomos de carbono no propano. O último raio posíbel é o raio iónico incluída a súa carga.

A masa dun elemento é a masa media de todos os isótopos en relación á súa porcentaxe.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Espectro

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

### Numeración

A numeración é o xeito de numerar os 18 grupos da táboa periódica. Pódese escoller a numeración entre IUPAC, CAS, ou vella IUPAC, ou apagala.

The following options in the View Numeration menu can be used to change the numeration shown:

- Sen numeración: se se activa esta opción, non haberá numeración dos períodos.

- IUPAC (por omisión): A IUPAC é a International Union of Pure and Applied Chemistry ("Unión internacional de química pura e aplicada"). É unha organización que define a maioría dos estándares químicos. O novo sistema da IUPAC numera cada columna con números árabes do 1 (un) ao 18 (dezaoito).

- CAS: O CAS é a Chemical Abstracts Service ("Servizo de resumos de química"). No sistema CAS designáronse as letras A e B para o grupo principal de elementos (A) e para os elementos de transición (B). A pesar de que a numeración IUPAC é a oficial, a do CAS aínda é usada en aulas e laboratorios.

- IUPAC vella: O sistema vello da IUPAC marcaba as columnas con números romanos seguidos polas letras A ou B. As columnas foron numeradas de maneira que as do un ao sete eran da IA á VIIA, as columnas da 8 á 10 eran a VIIIA, da 11 á 17 eran numeradas da IB á VIIB e a columna 18 era numerada VIII. Por mor da confusión que creaban os sistemas vello da IUPAC e o do CAS, a IUPAC adoptou o seu novo sistema.

### Esquemas de cor

&kalzium; pode mostrar que elementos están onde con respecto ao seu bloque e grupo na táboa, segundo o comportamento ácido ou polo estado da materia (&ie; sólido/líquido/vapor) no que están a unha temperatura dada.

Color schemes can be changed in the View Scheme menu.

- Monochrome: all the elements have the same color. You can change the default color by choosing Settings Configure &kalzium;... and going to the Colors tab.

- Bloques: mostra unha cor para cada bloque.

- Iconas: mostra iconas para cada elemento.

- Familia: indica cada unha das nove familias cunha cor.

- Grupos: mostra unha cor para cada grupo. Un grupo é unha columna vertical da táboa periódica. Hai 18 grupos na táboa estándar. Os elementos de cada grupo teñen configuracións similares nos electróns de valencia, o que lles dá propiedades semellantes.

- Gradient

  The gradient views displays the elements according to a property you can select below and with a gradient colored scheme. The elements for which the data is not available are displayed in grey.

  Gradiente segundo o raio covalente
  Gradiente segundo o raio covalente

  - Raio covalente

  - van der Waals Radius

  - Masa atómica

  - Punto de ebulición

  - Punto de fusión

  - Electronegatividade (Pauling)

  - Afinidade electrónica

  - Data de descobrimento

  - First Ionisation

### Ferramentas

#### Táboa de isótopos

A táboa de isótopos... mostra os isótopos dos elementos.

Existen distintos tipos de isótopos, algúns estábeis, outros. Os inestábeis poden decaer como raios alfa ou como dous tipos diferentes de raios beta. As diferenzas reflíctense usando cores diferentes.

a xanela Táboa de isótopos

&kalzium; pode mostrar os isótopos dun intervalo de elementos

#### Frases de risco/seguranza

As Frases R/S, coñecidas tamén como Oracións de risco e seguranza ou números R/S, é un sistema de códigos e frases de perigo para etiquetar produtos e compostos químicos perigosos. A frase R/S dun composto consiste nunha parte de risco (R) e unha parte de seguranza (S), seguida cada unha delas por unha combinación de números. Cada número corresponde cunha frase. A frase que corresponde á combinación de letras e números ten o mesmo significado en diferentes idiomas.

#### Glosario

O glosario fornece definicións das ferramentas máis usadas na química, así como algúns datos. Á esquerda da xanela pódese ver a lista de elementos. Encima hai termos químicos, en baixo hai outra lista de ferramentas de laboratorio.

Na parte superior do widget hai unha barra de procuras. Se se escribe algo na barra, as árbores axústanse de inmediato. O botonciño que hai á dereita da barra de procuras límpaa.

o Glosario

#### Representar datos

O diálogo Representar datos... permite representar algúns datos dos elementos. O eixo X representa un intervalo de elementos (desde un número até o outro). Pódese mudar este intervalo usando os campos Primeiro elemento e Último elemento do diálogo. O gráfico non será actualizado até que se prema o botón Representar.

O diálogo Representar datos

O &kalzium; pode representar algúns datos dun intervalo de elementos.

#### Equation Solver

The Equation Solver enables the user to solve chemical equations. This is an example:

> aH2O + bCO2 -> cH2CO3

The computed equation will be displayed on the right side of the window. As you can see in the first example you can also define the value of one or more coefficients. The other coefficients will be adjusted. Furthermore, it is possible to use brackets around elements or electronic charges as shown in the last two examples.

the Equation Solver Dialog

&kalzium; can solve chemical equations

#### Barra lateral

##### Resumo

Resumo

A páxina Resumo é a primeira e mostra un resumo do elemento sobre o que está o rato.

##### Estado da materia

A páxina Estado da materia é a segunda do panel de navegación.

En primeiro lugar móstranse as iconas e texto seguintes:

O diálogo Estado da materia

&kalzium; pode mostrar que elementos son sólidos/líquidos/gases a unha temperatura dada.

##### Timeline

The Timeline feature allows you to explore the elements of the set time period. This is great for getting a feel for how the PSE evolved over time, as more and more elements were discovered. If you move the slider you will notice that some elements disappear if you move it to the left and reappear if you move it to the right. Furthermore the number will change constantly.

O número representa a data na que se está a procurar. Se moves a barra para &eg; 1856 só verás os elementos que eran coñecidos no ano 1856.

You will notice that some elements are not even shown in the current year. This is because some of the elements have not been discovered yet but are predicted to exist.

the Timeline

A táboa periódica no pasado (elementos coñecidos en 1856)

##### Calcular

A lapela Calcular é o derradeiro da barra lateral. Permite calcular pesos moleculares.

En primeiro lugar móstranse as iconas e texto seguintes:

Calcular

Calcular

##### Show Legend

The Show Legend action allows you to display the legend for the scheme you are in (Groups, Family, Blocks). The legend is displayed by default but if you hide it, it will stay hidden until you choose to show it. &kalzium; will keep this setting in its configuration file, so that the next time you run it, the setting will be as you left it.

## Configuración de &kalzium;

&kalzium; ten múltiplas opcións de configuración, ás que se pode acceder abrindo o diálogo de configuración mediante Configuración Configurar &kalzium;... no menú.

O diálogo de configuración de &kalzium;
Colors

In the Colors tab, you can change the different colors for each scheme.

O diálogo de configuración de &kalzium;
Unidades

In the Units tab, you can choose the units. You can select if you prefer kJ/mol by default or you can choose eV. The Temperature is in Kelvin by default but you can change to degrees Celsius or degrees Fahrenheit.

O diálogo de configuración de &kalzium;
Miscellaneous

In the Miscellaneous tab, you can select to display the atomic mass or only the element numbers in the PSE.

## Referencia das ordes

### Menús e atallos do teclado

#### The File Menu

Ficheiro Gardar como...

  Save &kalzium;s table as image.

&Ctrl;Q Ficheiro Saír

  Sae de &kalzium;.

#### The View Menu

Vista Numeración Sen numeración

  Non mostrar ningún esquema de numeración

Vista Numeración IUPAC

  Mostrar a numeración da IUPAC.

Vista Numeración CAS

  Mostrar a numeración CAS.

Vista Numeración IUPAC vella

  Mostrar a antiga numeración da IUPAC.

View Scheme One Color

  Mostrar todos os elementos cunha cor de fondo.

Vista Esquema Bloques

  Mostrar os catro bloques dos elementos.

Vista Esquema Iconas

  Mostrar iconas por cada elemento.

Vista Esquema Familia

  Mostrar as familias dos elementos.

Vista Esquema Grupos

  Mostrar os grupos de elementos.

View Gradient No Gradient

  Desactivar os gradientes da táboa.

View Gradient Covalent Radius

  Display the elements covalent radius.

View Gradient van Der Waals

  Display the elements van der Waals radius.

View Gradient Atomic Mass

  Display the elements atomic mass.

View Gradient Boiling Point

  Display the elements boiling point.

View Gradient Melting Point

  Display the elements melting point.

View Gradient Electronegativity (Pauling)

  Display the elements electronegativity.

View Gradient Electronaffinity

  Display the elements electron affinity.

View Gradient Discovery date

  Mostrara data de descuberta de cada elemento con cores de fondo distintas para cada século.

View Gradient First Ionisation

  Display the elements energy of first ionisation.

View Tables Table: Classic Periodic Table

  Mostrar a táboa periódica clásica con todos os elementos.

View Tables Table: Short Periodic Table

  Mostrar unha táboa periódica sen os elementos de transición.

View Tables Table: Transition Elements

  Mostrar unha táboa periódica con só os elementos de transición.

View Tables Table: DZ Periodic Table

  Este elemento representa a táboa DZ Deutscher Zentralausschuss suxerida polo "Comité Central Alemán".

View Show/Hide Legend

  Toggle the legend view.

View Show/Hide Sidebar

  Comutar a barra lateral.

#### The Tools Menu

Ferramentas Representar datos...

  Abrir o diálogo Representar datos.

Ferramentas Táboa de isótopos...

  Abrir a xanela coa táboa de isótopos.

Ferramentas Glosario...

  Abrir o glosario.

Ferramentas Solucionador de ecuacións...

  Abrir o diálogo de Resolución de Ecuacións

Tools Convert chemical files...

  Open a dialog to import and export a wide range of chemical file formats and data types with the Open Babel library.

Ferramentas Frases R/S

  Abrir o diálogo de Frases de risco e seguranza.

Ferramentas Táboas...

  Mostrar un diálogo co Alfabego grego e os prefixos numéricos e numerais romanos.

View Tools Molecular Editor...

  Abrir o diálogo do Editor de moléculas.

Tools Export Data...

  Opens a dialog where you can select Elements and their Properties to export them to a &HTML; file.

#### The Settings Menu

Configuración Mostrar a barra de ferramentas

  Conmutar a barra de ferramentas principal.

Configuración Mostrar a barra de estado

  Toggle the Statusbar.

Configuración Configurar os atallos de teclado...

  Configurar as teclas que usar para acceder ás diferentes accións.

Configuración Configurar as barras de ferramentas...

  Configurar os elementos que aparecen na barra de ferramentas.

Configuración Configurar &kalzium;...

  Mostrar o diálogo de configuración de &kalzium;.

#### The Help Menu

&help.menu.documentation;

## Preguntas e respostas

Terei que pagar algunha vez por &kalzium;?

Non, nunca. Pero o autor sempre agradecerá un correo dándolle azos ou un DVD dándolle as grazas. &kalzium; é distribuido sob a licenza GPL, polo que nunca terá que pagar por este programa.

## Como podo contribuír?

Axúdeme cos datos.

No mundo da ciencia, o avance é bastante rápido. Se algunha vez acha un valor incorrecto ou a faltar, envíeme un email.

Atope erros ou faga suxestións

Se atopa erros no programa ou ten suxestións para melloralo, fágamo saber en &Carsten.Niehaus.mail;.

## Recoñecementos e licenza

&kalzium;

Copyright do programa, 2001-2005 &Carsten.Niehaus; &Carsten.Niehaus.mail;

Colaboradores:

- Pino Toscano toscano.pino@tiscali.it

mvillarinomvillarino@users.sourceforge.net

Xoséxosecalvo@gmail.com

&underFDL; &underGPL;

## Instalación

### Como obter &kalzium;

&install.intro.documentation;

### Requirements

&kalzium; pódese atopar na páxina web de &kalzium; e fai parte do proxecto &kde;-Edu

### Compilación e instalación

&install.compile.documentation;

&documentation.index;