

Εγχειρίδιο του FreeBSD


Ομάδα Τεκμηρίωσης του FreeBSD

Πνευματικά Δικαιώματα © 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003,
2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 Ομάδα Τεκμηρίωσης του
FreeBSD
Καλώς ήρθατε στο FreeBSD! Αυτό το εγχειρίδιο καλύπτει την εγκατάσταση και την
καθημερινή χρήση του FreeBSD 8.4-RELEASE και του FreeBSD 9.1-RELEASE. Το βιβλίο
αυτό είναι μόνιμα υπό βελτίωση και ανάπτυξη και αποτελεί το αποτέλεσμα της
δουλειάς πολλών ατόμων, οπότε κάποια τμήματα μπορεί να περιέχουν σχετικά
ξεπερασμένες πληροφορίες και να χρειάζονται ανανέωση. Αν ενδιαφέρεστε να μας
βοηθήσετε σε αυτό το έργο, επικοινωνήστε μαζί μας στην ηλεκτρονική_λίστα_ομάδας
τεκμηρίωσης_του_FreeBSD. Η τελευταία έκδοση αυτού του κειμένου είναι πάντα
διαθέσιμη από την ιστοσελίδα_του_FreeBSD (παλιότερες εκδόσεις μπορείτε να
βρείτε στη διεύθυνση http://docs.FreeBSD.org/doc/). Μπορείτε επίσης να
μεταφορτώσετε στον υπολογιστή σας το ίδιο βιβλίο σε άλλες μορφές αρχείου και με
διάφορες μορφές συμπίεσης από τον εξυπηρετητή_FTP_του_FreeBSD ή ένα από τα
πολλά mirror_sites. Αν προτιμάτε ένα τυπωμένο αντίτυπο, μπορείτε να αγοράσετε
ένα αντίγραφο του Εγχειριδίου, από το FreeBSD_Mall. Μπορείτε επίσης να ψάξετε
σε_όλο_το_βιβλίο.
Η διανομή και χρήση σε μορφή πηγαίου κώδικα (SGML DocBook) ή σε
"μεταγλωττισμένη" μορφή (SGML, HTML, PDF, PostScript, RTF κοκ) με ή χωρίς
αλλαγές, επιτρέπεται εφόσον οι παρακάτω προϋποθέσεις τηρούνται:

  1. Η διανομή σε μορφή πηγαίου κώδικα (SGML DocBook) πρέπει να διατηρεί την
     παραπάνω δήλωση πνευματικών δικαιωμάτων, αυτή τη λίστα με προϋποθέσεις και
     την επόμενη παράγραφο στις πρώτες γραμμές του αρχείου, αμετάβλητες.
  2. Η διανομή σε μεταγλωττισμένες μορφές (μετάφραση σε άλλα DTD, μετατροπή σε
     PDF, PostScript, RTF ή άλλες μορφές) πρέπει να αναπαράγει την παραπάνω
     δήλωση πνευματικών δικαιωμάτων, αυτή τη λίστα με προϋποθέσεις, και την
     παρακάτω παράγραφο τόσο στην τεκμηρίωση όσο και σε άλλο υλικό που
     παρέχεται μαζί με την διανομή.


     Σημαντικό:ΑΥΤΗ Η ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΔΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΟΥ
     FREEBSD "ΩΣ ΕΧΕΙ" ΚΑΙ ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΚΑΜΙΑ ΑΜΕΣΗ Η ΕΜΜΕΣΗ ΕΓΓΥΗΣΗ,
     ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ, ΑΛΛΑ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΣΕ ΑΥΤΕΣ, ΚΑΙ
     ΤΩΝ ΕΜΜΕΣΩΝ ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΜΠΟΡΕΥΣΙΜΟΤΗΤΑ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ΓΙΑ
     ΟΠΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΣΚΟΠΟ. ΣΕ ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΔΕΝ ΕΥΘΥΝΕΤΑΙ Η
     ΟΜΑΔΑ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΤΟΥ FREEBSD ΓΙΑ ΟΠΟΙΕΣΔΗΠΟΤΕ ΑΜΕΣΕΣ, ΕΜΜΕΣΕΣ,
     ΤΥΧΑΙΕΣ, ΕΙΔΙΚΕΣ, ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ, Η ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΒΛΑΒΕΣ
     (ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ, ΑΛΛΑ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΣΕ ΑΥΤΕΣ, ΚΑΙ
     ΤΗΝ ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΕ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ Η ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ, ΤΗΝ
     ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΧΡΗΣΗΣ, ΤΗΝ ΑΠΩΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Η ΚΕΡΔΟΥΣ, ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΙΑΚΟΠΗ
     ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ), ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΟΠΟΙΟΔΗΠΟΤΕ ΤΡΟΠΟ
     ΑΠΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ.

Το FreeBSD είναι ένα κατοχυρωμένο εμπορικό σύμβολο του FreeBSD Foundation.
Οι λέξεις 3Com και HomeConnect είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα της 3Com
Corporation.
Οι λέξεις 3ware και Escalade είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα της 3ware Inc.
Η λέξη ARM είναι κατοχυρωμένο εμπορικό σύμβολο της ARM Limited.
Η λέξη Adaptec είναι κατοχυρωμένο εμπορικό σύμβολο της Adaptec, Inc.
Οι λέξεις ή φράσεις Adobe, Acrobat, Acrobat Reader, και PostScript είναι είτε
κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα ή εμπορικά σύμβολα της Adobe Systems Incorporated
στις Ηνωμένες Πολιτείες ή/και σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις ή φράσεις Apple, AirPort, FireWire, Mac, Macintosh, Mac OS,
Quicktime, και TrueType είναι εμπορικά σύμβολα της Apple Computer, Inc.,
κατοχυρωμένα στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις Corel και WordPerfect είναι εμπορικά σύμβολα ή κατοχυρωμένα εμπορικά
σύμβολα της Corel Corporation ή/και των θυγατρικών της στον Καναδά, τις
Ηνωμένες Πολιτείες ή/και σε άλλες χώρες.
Η φράση Sound Blaster είναι εμπορικό σύμβολο της Creative Technology Ltd. στις
Ηνωμένες Πολιτείες ή/και σε άλλες χώρες.
Η λέξη CVSup είναι κατοχυρωμένο εμπορικό σύμβολο του John D. Polstra.
Οι λέξεις ή φράσεις Heidelberg, Helvetica, Palatino, και Times Roman είναι είτε
κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα ή εμπορικά σύμβολα της Heidelberger
Druckmaschinen AG στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις ή φράσεις IBM, AIX, EtherJet, Netfinity, OS/2, PowerPC, PS/2, S/390,
και ThinkPad είναι εμπορικά σύμβολα της International Business Machines
Corporation στις Ηνωμένες Πολιτείες, άλλες χώρες, ή και στα δύο ταυτόχρονα.
Οι λέξεις IEEE, POSIX, και 802 είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα του
Institute of Electrical and Electronics Engineers, Inc. στις Ηνωμένες
Πολιτείες.
Οι λέξεις Intel, Celeron, EtherExpress, i386, i486, Itanium, Pentium, και Xeon
είναι εμπορικά σύμβολα ή κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα της Intel Corporation
και των θυγατρικών της στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις Intuit και Quicken είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα ή κατοχυρωμένα
σύμβολα υπηρεσιών της Intuit Inc., ή κάποιων από τις θυγατρικές της, στις
Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες.
Το Linux είναι ένα κατοχυρωμένα εμπορικό σύμβολο του Linus Torvalds στις
Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι λέξεις LSI Logic, AcceleRAID, eXtremeRAID, MegaRAID και Mylex είναι εμπορικά
σύμβολα ή κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα της LSI Logic Corp.
Οι λέξεις M-Systems και DiskOnChip είναι εμπορικά σύμβολα ή κατοχυρωμένα
εμπορικά σύμβολα της M-Systems Flash Disk Pioneers, Ltd.
Οι λέξεις Macromedia, Flash, και Shockwave είναι εμπορικά σύμβολα ή
κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα της Macromedia, Inc. στις Ηνωμένες Πολιτείες και/
ή σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις Microsoft, IntelliMouse, MS-DOS, Outlook, Windows, Windows Media, και
Windows NT είναι είτε κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα ή εμπορικά σύμβολα της
Microsoft Corporation στις Ηνωμένες Πολιτείες και/ή σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις Netscape και Netscape Navigator είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα
της Netscape Communications Corporation στις Η.Π.Α και άλλες χώρες.
Οι λέξεις GateD και NextHop είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα και εμπορικά
σύμβολα της NextHop στις Η.Π.Α. και άλλες χώρες.
Οι λέξεις Motif, OSF/1, και UNIX είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα και οι
λέξεις ή φράσεις IT DialTone και The Open Group είναι εμπορικά σύμβολα του The
Open Group στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες.
Η λέξη Oracle είναι κατοχυρωμένο εμπορικό σύμβολο της Oracle Corporation.
Οι λέξεις PowerQuest και PartitionMagic είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα της
PowerQuest Corporation στις Ηνωμένες Πολιτείες και/ή σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις RealNetworks, RealPlayer και RealAudio είναι κατοχυρωμένα εμπορικά
σύμβολα της RealNetworks, Inc.
Οι λέξεις ή φράσεις Red Hat, και RPM είναι εμπορικά σύμβολα ή κατοχυρωμένα
εμπορικά σύμβολα της Red Hat, Inc. στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις SAP, R/3, και mySAP είναι εμπορικά σύμβολα ή κατοχυρωμένα εμπορικά
σύμβολα της SAP AG στη Γερμανία και σε πολλές άλλες χώρες του κόσμου.
Οι λέξεις ή φράσεις Sun, Sun Microsystems, Java, Java Virtual Machine,
JavaServer Pages, JDK, JRE, JSP, JVM, Netra, OpenJDK, Solaris, StarOffice, Sun
Blade, Sun Enterprise, Sun Fire, SunOS, Ultra και VirtualBox είναι εμπορικά
σύμβολα ή κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα της Sun Microsystems, Inc. στις
Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες.
Οι λέξεις Symantec και Ghost είναι κατοχυρωμένα εμπορικά σύμβολα της Symantec
Corporation στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες.
Η λέξη MATLAB είναι ένα κατοχυρωμένο εμπορικό σύμβολο της The MathWorks, Inc.
Η λέξη SpeedTouch είναι ένα εμπορικό σύμβολο της Thomson
Οι λέξεις ή φράσεις U.S. Robotics και Sportster είναι κατοχυρωμένα εμπορικά
σύμβολα της U.S. Robotics Corporation.
Η λέξη VMware είναι εμπορικό σύμβολο της VMware, Inc.
Οι λέξεις ή φράσεις Waterloo Maple και Maple είναι εμπορικά ή κατοχυρωμένα
εμπορικά σύμβολα της Waterloo Maple Inc.
Η λέξη Mathematica είναι κατοχυρωμένο εμπορικό σύμβολο της Wolfram Research,
Inc.
Η λέξη XFree86 είναι ένα εμπορικό σύμβολο του The XFree86 Project, Inc.
Οι λέξεις ή φράσεις Ogg Vorbis και Xiph.Org είναι εμπορικά σύμβολα τουXiph.Org.
Πολλές από τις λέξεις ή φράσεις οι οποίες χρησιμοποιούνται από τους
κατασκευαστές ή τους πωλητές τους για να διακρίνουν τα προϊόντα τους θεωρούνται
εμπορικά σύμβολα. Όπου αυτές εμφανίζονται σε αυτό το κείμενο και για όσες από
αυτές γνωρίζει η Ομάδα Ανάπτυξης του FreeBSD ότι είναι πιθανόν να είναι
εμπορικά σύμβολα, θα δείτε ένα από τα σύμβολα: «"» ή «®».
-------------------------------------------------------------------------------


  Πίνακας Περιεχομένων

  Πρόλογος

  I. Ξεκινώντας_με_το_FreeBSD


        1 Εισαγωγή


              1.1 Σύνοψη

              1.2 Καλώς_ήλθατε_στο_FreeBSD!

              1.3 Πληροφορίες_για_το_FreeBSD_Project


        2 Εγκατάσταση_του_FreeBSD_8.x_και_Προγενέστερων_Εκδόσεων


              2.1 Σύνοψη

              2.2 Απαιτήσεις_Υλικού

              2.3 Εργασίες_πριν_την_Εγκατάσταση

              2.4 Ξεκινώντας_την_Εγκατάσταση

              2.5 Εισαγωγή_στο_Sysinstall

              2.6 Εκχώρηση_Χώρου_στο_Δίσκο

              2.7 Επιλέγοντας_τι_θα_Εγκαταστήσετε

              2.8 Επιλέγοντας_το_Μέσο_Εγκατάστασης

              2.9 Επιβεβαίωση_της_Εγκατάστασης

              2.10 Μετά_την_Εγκατάσταση

              2.11 Αντιμετώπιση_Προβλημάτων

              2.12 Οδηγός_Εγκατάστασης_για_Προχωρημένους

              2.13 Προετοιμάζοντας_τα_Δικά_σας_Μέσα_Εγκατάστασης


        3 Εγκατάσταση_του_FreeBSD_9.x_και_Μεταγενέστερων_Εκδόσεων


              3.1 Σύνοψη

              3.2 Απαιτήσεις_Υλικού

              3.3 Εργασίες_πριν_την_Εγκατάσταση

              3.4 Ξεκινώντας_την_Εγκατάσταση

              3.5 Εισαγωγή_στο_bsdinstall

              3.6 Εγκατάσταση_από_το_Δίκτυο

              3.7 Εκχώρηση_Χώρου_στο_Δίσκο

              3.8 Επιβεβαίωση_της_Εγκατάστασης

              3.9 Μετά_την_Εγκατάσταση

              3.10 Αντιμετώπιση_Προβλημάτων


        4 Βασικές_Έννοιες_στο_UNIX®


              4.1 Σύνοψη

              4.2 Εικονικές_Κονσόλες_και_Τερματικά

              4.3 ¶δειες_(Permissions)

              4.4 Δομή_Καταλόγου

              4.5 Οργάνωση_Δίσκου

              4.6 Προσάρτηση_και_Αποπροσάρτηση_Συστημάτων_Αρχείων

              4.7 Διεργασίες

              4.8 Δαίμονες,_Σήματα,_και_Τερματισμός_Διεργασιών

              4.9 Κελύφη

              4.10 Κειμενογράφοι

              4.11 Συσκευές_και_Αρχεία_συσκευών

              4.12 Τύποι_Εκτελέσιμων

              4.13 Για_Περισσότερες_Πληροφορίες


        5 Εγκατάσταση_Εφαρμογών:_Πακέτα_και_Ports


              5.1 Σύνοψη

              5.2 Επισκόπησή_της_εγκατάστασης_λογισμικού

              5.3 Βρίσκοντας_την_Εφαρμογή_σας

              5.4 Χρησιμοποιώντας_το_Σύστημα_των_Πακέτων

              5.5 Χρησιμοποιώντας_την_Συλλογή_των_Ports

              5.6 Ενέργειες_μετά_την_Εγκατάσταση

              5.7 Αντιμετωπίζοντας_Χαλασμένα_Ports


        6 Το_Σύστημα_X_Window


              6.1 Σύνοψη

              6.2 Κατανόηση_του_περιβάλλοντος_X11

              6.3 Εγκατάσταση_του_X11

              6.4 Ρύθμιση_του_X11

              6.5 Χρήση_Γραμματοσειρών_στο_X11

              6.6 Ο_X_Display_Manager

              6.7 Γραφικά_Περιβάλλοντα



  II. Βασικές_Εργασίες


        7 Desktop_Εφαρμογές


              7.1 Σύνοψη

              7.2 Φυλλομετρητές_(Browsers)

              7.3 Εφαρμογές_Γραφείου

              7.4 Προγράμματα_Προβολής_Εγγράφων

              7.5 Χρηματοοικονομικές_Εφαρμογές

              7.6 Περίληψη


        8 Πολυμέσα


              8.1 Σύνοψη

              8.2 Ρύθμιση_της_Κάρτας_Ήχου

              8.3 Ήχος_MP3

              8.4 Αναπαραγωγή_Video

              8.5 Ρύθμιση_Κάρτας_Τηλεόρασης

              8.6 MythTV

              8.7 Σαρωτές_Εικόνας


        9 Ρυθμίζοντας_τον_Πυρήνα_του_FreeBSD


              9.1 Σύνοψη

              9.2 Γιατί_να_Φτιάξετε_Προσαρμοσμένο_Πυρήνα;

              9.3 Ανακαλύπτοντας_τις_Συσκευές_του_Συστήματος_σας

              9.4 Προγράμματα_Οδήγησης,_Υποσυστήματα_και_Αρθρώματα_(modules)

              9.5 Δημιουργία_και_Εγκατάσταση_Προσαρμοσμένου_Πυρήνα

              9.6 Το_Αρχείο_Ρυθμίσεων

              9.7 Αν_Κάτι_Πάει_Λάθος


        10 Εκτυπώσεις


              10.1 Σύνοψη

              10.2 Εισαγωγή

              10.3 Βασική_Εγκατάσταση

              10.4 Ρυθμίσεις_Εκτυπωτών_για_Προχωρημένους

              10.5 Χρήση_Εκτυπωτών

              10.6 Εναλλακτικές_Λύσεις_για_τον_Στάνταρ_Spooler

              10.7 Εντοπισμός_Βλαβών


        11 Συμβατότητα_με_Εκτελέσιμα_του_Linux


              11.1 Σύνοψη

              11.2 Εγκατάσταση

              11.3 Εγκαθιστώντας_το_Mathematica®

              11.4 Εγκαθιστώντας_το_Maple"

              11.5 Εγκαθιστώντας_το_MATLAB®

              11.6 Εγκατάσταση_της_Oracle®

              11.7 Προχωρημένα_Θέματα



  III. Διαχείριση_Συστήματος


        12 Ρύθμιση_και_Βελτιστοποίηση


              12.1 Σύνοψη

              12.2 Αρχική_Ρύθμιση

              12.3 Κύρια_Ρύθμιση

              12.4 Ρύθμιση_Εφαρμογών

              12.5 Eκκινώντας_Υπηρεσίες

              12.6 Ρυθμίζοντας_Το_Πρόγραμμα_cron

              12.7 Χρησιμοποιώντας_Το_Σύστημα_rc_Στο_FreeBSD

              12.8 Ρυθμίζοντας_Τις_Κάρτες_Δικτύου

              12.9 Εικονικά_Hosts

              12.10 Αρχεία_Ρυθμίσεων

              12.11 Tuning_with_sysctl

              12.12 Tuning_Disks

              12.13 Tuning_Kernel_Limits

              12.14 Adding_Swap_Space

              12.15 Power_and_Resource_Management

              12.16 Using_and_Debugging_FreeBSD_ACPI


        13 Η_Διαδικασία_Εκκίνησης_του_FreeBSD


              13.1 Σύνοψη

              13.2 Το_Πρόβλημα_της_Εκκίνησης

              13.3 Ο_Διαχειριστής_Εκκίνησης_και_τα_Στάδια_Εκκίνησης

              13.4 Αλληλεπίδραση_με_τον_Πυρήνα_κατά_την_Εκκίνηση

              13.5 Device_Hints

              13.6 Init:_Αρχικοποίηση_Ελέγχου_Διαδικασιών

              13.7 Ακολουθία_Τερματισμού


        14 Χρήστες_και_Βασική_Διαχείριση_Λογαριασμών


              14.1 Σύνοψη

              14.2 Εισαγωγή

              14.3 Ο_Λογαριασμός_Υπερχρήστη

              14.4 Λογαριασμοί_Συστήματος

              14.5 Λογαριασμοί_Χρηστών

              14.6 Τροποποιώντας_Λογαριασμούς

              14.7 Περιορίζοντας_Χρήστες

              14.8 Ομάδες


        15 Ασφάλεια


              15.1 Σύνοψη

              15.2 Introduction

              15.3 Securing_FreeBSD

              15.4 DES,_MD5,_and_Crypt

              15.5 One-time_Passwords

              15.6 TCP_Wrappers

              15.7 KerberosIV

              15.8 Kerberos5

              15.9 OpenSSL

              15.10 VPN_over_IPsec

              15.11 OpenSSH

              15.12 File_System_Access_Control_Lists

              15.13 Monitoring_Third_Party_Security_Issues

              15.14 FreeBSD_Security_Advisories

              15.15 Process_Accounting


        16 Jails


              16.1 Σύνοψη

              16.2 Όροι_των_Jails

              16.3 Εισαγωγή

              16.4 Δημιουργώντας_και_Ελέγχοντας_Jails

              16.5 Λεπτομερής_Ρύθμιση_και_Διαχείριση

              16.6 Εφαρμογή_των_Jails


        17 Υποχρεωτικός_Έλεγχος_Πρόσβασης


              17.1 Σύνοψη

              17.2 Key_Terms_in_this_Chapter

              17.3 Explanation_of_MAC

              17.4 Understanding_MAC_Labels

              17.5 Planning_the_Security_Configuration

              17.6 Module_Configuration

              17.7 The_MAC_bsdextended_Module

              17.8 The_MAC_ifoff_Module

              17.9 The_MAC_portacl_Module

              17.10 The_MAC_partition_Module

              17.11 The_MAC_Multi-Level_Security_Module

              17.12 The_MAC_Biba_Module

              17.13 The_MAC_LOMAC_Module

              17.14 Nagios_in_a_MAC_Jail

              17.15 User_Lock_Down

              17.16 Troubleshooting_the_MAC_Framework


        18 Έλεγχος_Συμβάντων_Ασφαλείας


              18.1 Σύνοψη

              18.2 Key_Terms_in_this_Chapter

              18.3 Installing_Audit_Support

              18.4 Audit_Configuration

              18.5 Administering_the_Audit_Subsystem


        19 Αποθηκευτικά_Μέσα


              19.1 Σύνοψη

              19.2 Device_Names

              19.3 Adding_Disks

              19.4 RAID

              19.5 USB_Storage_Devices

              19.6 Creating_and_Using_Optical_Media_(CDs)

              19.7 Creating_and_Using_Optical_Media_(DVDs)

              19.8 Creating_and_Using_Floppy_Disks

              19.9 Creating_and_Using_Data_Tapes

              19.10 Backups_to_Floppies

              19.11 Backup_Strategies

              19.12 Backup_Basics

              19.13 Network,_Memory,_and_File-Backed_File_Systems

              19.14 File_System_Snapshots

              19.15 File_System_Quotas

              19.16 Encrypting_Disk_Partitions

              19.17 Encrypting_Swap_Space


        20 GEOM:_Διαχείριση_Συστοιχιών_Δίσκων


              20.1 Σύνοψη

              20.2 Εισαγωγή_στο_GEOM

              20.3 RAID0_-_Striping

              20.4 RAID1_-_Mirroring

              20.5 RAID3_-_Striping_σε_Επίπεδο_Byte_με_Αφοσιωμένο_Parity

              20.6 Δικτυακές_Συσκευές_μέσω_GEOM_Gate

              20.7 Δημιουργώντας_Ετικέτες_(Labels)_στις_Συσκευές_Δίσκων

              20.8 UFS_Journaling_Μέσω_GEOM


        21 Υποστήριξη_Συστημάτων_Αρχείων


              21.1 Σύνοψη

              21.2 Το_Σύστημα_Αρχείων_Z_(ZFS)

              21.3 Συστήματα_Αρχείων_Linux®


        22 Ο_Διαχειριστής_Τόμων_Vinum


              22.1 Σύνοψη

              22.2 Οι_Δίσκοι_Είναι_Πολύ_Μικροί

              22.3 Καθυστερήσεις_Πρόσβασης

              22.4 Ακεραιότητα_Δεδομένων

              22.5 Αντικείμενα_του_Vinum

              22.6 Μερικά_Παραδείγματα

              22.7 Ονομασία_Αντικειμένων

              22.8 Ρύθμιση_του_Vinum

              22.9 Χρήση_του_Vinum_στο_Ριζικό_Σύστημα_Αρχείων


        23 Εικονικοποίηση


              23.1 Σύνοψη

              23.2 Το_FreeBSD_ως_φιλοξενούμενο_λειτουργικό

              23.3 Το_FreeBSD_ως_Ξενιστής_(Host)


        24 Τοπικές_Ρυθμίσεις_-_Χρήση_και_ρύθμιση_I18N/L10N


              24.1 Σύνοψη

              24.2 Βασικές_Γνώσεις

              24.3 Χρήση_των_Τοπικών_Ρυθμίσεων

              24.4 Μεταγλώττιση_Προγραμμάτων_I18N

              24.5 Τοπικές_Ρυθμίσεις_για_Συγκεκριμένες_Γλώσσες


        25 Ενημέρωση_και_Αναβάθμιση_του_FreeBSD


              25.1 Σύνοψη

              25.2 Ενημερώνοντας_το_FreeBSD

              25.3 Portsnap:_Ένα_Εργαλείο_Ενημέρωσης_της_Συλλογής_των_Ports

              25.4 Ενημερώνοντας_την_Τεκμηρίωση

              25.5 Παρακολούθηση_Ενός_Κλάδου_Ανάπτυξης

              25.6 Συγχρονίζοντας_τον_Πηγαίο_σας_Κώδικα

              25.7 Μεταγλωττίζοντας_το_Βασικό_Σύστημα_(«world»)

              25.8 Διαγραφή_Παρωχημένων_Αρχείων,_Καταλόγων_και_Βιβλιοθηκών

              25.9 Διαδικασία_για_Πολλαπλά_Μηχανήματα


        26 DTrace


              26.1 Σύνοψη

              26.2 Διαφορές_στην_Υλοποίηση

              26.3 Ενεργοποίηση_της_Υποστήριξης_DTrace

              26.4 Χρησιμοποιώντας_το_DTrace

              26.5 Η_Γλώσσα_D



  IV. Δικτυακές_Επικοινωνίες


        27 Σειριακές_Επικοινωνίες


              27.1 Σύνοψη

              27.2 Εισαγωγή

              27.3 Τερματικά

              27.4 Υπηρεσία_Εισόδου_μέσω_Επιλογικής_Σύνδεσης_(dial-in)

              27.5 Υπηρεσία_Επιλογικής_Σύνδεσης

              27.6 Ρύθμιση_της_Σειριακής_Κονσόλας


        28 PPP_και_SLIP


              28.1 Σύνοψη

              28.2 Χρησιμοποιώντας_το_PPP_Χρήστη

              28.3 Χρησιμοποιώντας_το_PPP_του_Πυρήνα

              28.4 Αντιμετώπιση_Προβλημάτων_σε_Συνδέσεις_PPP

              28.5 Χρησιμοποιώντας_PPP_μέσω_Ethernet_(PPPoE)

              28.6 Χρησιμοποιώντας_PPP_μέσω_ATM_(PPPoA)

              28.7 Χρησιμοποιώντας_το_SLIP


        29 Ηλεκτρονικό_Ταχυδρομείο


              29.1 Σύνοψη

              29.2 Χρησιμοποιώντας_το_Ηλεκτρονικό_Ταχυδρομείο

              29.3 Ρύθμιση_του_sendmail

              29.4 Αλλάζοντας_τον_Αντιπρόσωπο_Μεταφοράς_Ταχυδρομείου_(MTA)

              29.5 Αντιμετώπιση_Προβλημάτων

              29.6 Προχωρημένα_Θέματα

              29.7 SMTP_με_UUCP

              29.8 Ρύθμιση_Εξυπηρετητή_Μόνο_για_Αποστολή

              29.9 Χρησιμοποιώντας_το_Mail_Μέσω_Επιλογικής_(Dialup)_Σύνδεσης

              29.10 Πιστοποίηση_Αυθεντικότητας_στο_SMTP

              29.11 Προγράμματα_Ταχυδρομείου_για_τον_Χρήστη

              29.12 Χρησιμοποιώντας_το_fetchmail

              29.13 Χρησιμοποιώντας_το_procmail


        30 Εξυπηρετητές_Δικτύου


              30.1 Σύνοψη

              30.2 The_inetd_«Super-Server»

              30.3 Network_File_System_(NFS)

              30.4 Network_Information_System_(NIS/YP)

              30.5 Automatic_Network_Configuration_(DHCP)

              30.6 Domain_Name_System_(DNS)

              30.7 Ο_εξυπηρετητής_HTTP_Apache

              30.8 Πρωτόκολο_Μεταφοράς_Αρχείων_(FTP)

              30.9 File_and_Print_Services_for_Microsoft_Windows_clients_
              (Samba)

              30.10 Συγχρονισμός_Ρολογιού_Συστήματος_με_NTP


        31 Firewalls


              31.1 Σύνοψη

              31.2 Βασικές_Έννοιες_των_Firewalls

              31.3 Προγράμματα_Firewall

              31.4 Το_Packet_Filter_(PF)_και_το_ALTQ_του_OpenBSD

              31.5 Το_IPFILTER_(IPF)_Firewall

              31.6 IPFW


        32 Προχωρημένα_Θέματα_Δικτύωσης


              32.1 Σύνοψη

              32.2 Gateways_and_Routes

              32.3 Wireless_Networking

              32.4 Bluetooth

              32.5 Bridging

              32.6 Diskless_Operation

              32.7 ISDN

              32.8 Network_Address_Translation

              32.9 Parallel_Line_IP_(PLIP)

              32.10 IPv6

              32.11 Asynchronous_Transfer_Mode_(ATM)

              32.12 Common_Access_Redundancy_Protocol_(CARP)



  V. Παραρτήματα


        A. Που_θα_Βρείτε_το_FreeBSD


              A.1 Εκδόσεις_σε_CDROM_και_DVD

              A.2 Εξυπηρετητές_FTP

              A.3 BitTorrent

              A.4 Ανώνυμο_CVS

              A.5 Χρησιμοποιώντας_το_CTM

              A.6 Χρησιμοποιώντας_το_CVSup

              A.7 Ετικέτες_(Tags)_για_το_CVS

              A.8 Τοποθεσίες_AFS

              A.9 Τοποθεσίες_rsync


        B. Βιβλιογραφία


              B.1 Βιβλία_&_Περιοδικά_σχετικά_με_το_FreeBSD

              B.2 Οδηγοί_χρήστη

              B.3 Οδηγοί_διαχειριστή

              B.4 Οδηγοί_προγραμματιστών

              B.5 Το_εσωτερικό_του_λειτουργικού_συστήματος

              B.6 Αναφορές_ασφαλείας

              B.7 Αναφορές_υλικού

              B.8 Ιστορία_του_UNIX

              B.9 Περιοδικά_και_εφημερίδες


        C. Πηγές_Πληροφόρησης_στο_Διαδίκτυο


              C.1 Λίστες_Ηλεκτρονικού_Ταχυδρομείου

              C.2 Usenet_Newsgroups

              C.3 Διακομιστές_Ιστοσελίδων

              C.4 Διευθύνσεις_Ηλεκτρονικού_Ταχυδρομείου


        D. Κλειδιά_PGP


              D.1 Officers

              D.2 Μέλη_της_Ομάδας_Core

              D.3 Μέλη_της_Ομάδας_Ανάπτυξης



  Λεξικό_του_FreeBSD

  Κορωνίδα



  Κατάλογος Πινάκων

  2-1. Υπόδειγμα_Απογραφής_Συσκευών

  2-2. Διάταξη_Κατατμήσεων_για_τον_Πρώτο_Δίσκο

  2-3. Διάταξη_Κατατμήσεων_για_τους_Υπόλοιπους_Δίσκους

  2-4. Ονοματολογία_και_Επεξηγήσεις_των_ISO_Images_για_FreeBSD_7.X_και_8.X

  3-1. Κατηγορίες_Κατατμήσεων

  4-1. Κωδικοί_Συσκευών_Δίσκων

  19-1. Physical_Disk_Naming_Conventions

  22-1. Είδη_Οργάνωσης_Vinum_Plex

  27-1. Καλώδιο_Null-Modem_DB-25_σε_DB-25

  27-2. Καλώδιο_Null-Modem_DB-9_σε_DB-9

  27-3. Καλώδιο_Null-Modem_DB-9_σε_DB-25

  27-4. Ονομασίες_Σημάτων

  32-1. Wiring_a_Parallel_Cable_for_Networking

  32-2. Reserved_IPv6_addresses



  Κατάλογος Σχημάτων

  2-1. Μενού_Εκκίνησης_(FreeBSD_Boot_Loader)

  2-2. Τυπικά_Αποτελέσματα_Ανίχνευσης_Συσκευών

  2-3. Επιλέγοντας_το_Μενού_Χώρας

  2-4. Επιλογή_Μενού_Πληκτρολογίου

  2-5. Επιλέγοντας_Usage_από_το_Main_Menu_του_SysInstall

  2-6. Επιλέγοντας_το_Μενού_Documentation

  2-7. Το_Μενού_Documentation_του_Sysinstall

  2-8. Κύριο_Μενού_Εγκατάστασης_(Sysinstall_Main_Menu)

  2-9. Το_Μενού_Keymap_του_Sysinstall

  2-10. Το_Κύριο_Μενού_του_Sysinstall

  2-11. Επιλογές_του_Sysinstall_(Options)

  2-12. Εκκίνηση_της_Τυπικής_Εγκατάστασης_(Standard_Installation)

  2-13. Επιλέξτε_Δίσκο_για_την_FDisk

  2-14. Τυπικές_Κατατμήσεις_fdisk_πριν_την_Επεξεργασία

  2-15. Κατάτμηση_Fdisk_που_Χρησιμοποιεί_Ολόκληρο_το_Δίσκο

  2-16. Το_μενού_Boot_Manager_του_Sysinstall

  2-17. Έξοδος_από_την_Επιλογή_Δίσκων_(Select_Drive)

  2-18. Επεξεργαστής_Disklabel_του_Sysinstall

  2-19. Ο_Επεξεργαστής_Κατατμήσεων_Disklabel_του_Sysinstall_με_τις_Αυτόματες
  Προεπιλογές

  2-20. Ελεύθερος_Χώρος_για_την_Κατάτμηση_Root

  2-21. Επεξεργασία_Μεγέθους_της_Κατάτμησης_Root

  2-22. Επιλέξτε_τον_Τύπο_της_Κατάτμησης_Root

  2-23. Επιλέξτε_το_Σημείο_Προσάρτησης_του_Root

  2-24. Ο_Επεξεργαστής_Disklabel_του_Sysinstall

  2-25. Επιλέξτε_Distributions_(Σετ_Εγκατάστασης)

  2-26. Επιβεβαίωση_Distribution_Set

  2-27. Επιλέξτε_Μέσο_Εγκατάστασης_(Installation_Media)

  2-28. Επιλέγοντας_μια_Συσκευή_Ethernet

  2-29. Ρύθμιση_Παραμέτρων_Συσκευής_ed0

  2-30. Επεξεργασία_του_inetd.conf

  2-31. Προεπιλεγμένες_Ρυθμίσεις_Ανώνυμου_FTP

  2-32. Επεξεργασία_του_Μηνύματος_Καλοσωρίσματος_(Welcome_Message)_του_FTP

  2-33. Επεξεργασία_Αρχείου_exports

  2-34. Επιλογές_Ρύθμισης_Κονσόλας_Συστήματος

  2-35. Επιλογές_Προστασίας_Οθόνης

  2-36. Χρονικό_Διάστημα_Προστασίας_Οθόνης

  2-37. Έξοδος_από_τις_Ρυθμίσεις_Κονσόλας_Συστήματος

  2-38. Επιλογή_της_Περιοχής_σας

  2-39. Επιλογή_της_Χώρας_σας

  2-40. Επιλογή_Ζώνης_Ώρας_(Time_Zone)

  2-41. Επιλογή_Πρωτοκόλλου_Ποντικιού_(Mouse_Protocol_Type)

  2-42. Επιλογή_Πρωτοκόλλου_Ποντικιού_(Mouse_Protocol)

  2-43. Ρύθμιση_Πόρτας_Ποντικιού_(Mouse_Port)

  2-44. Ρύθμιση_Πόρτας_Ποντικιού_(Mouse_Port)

  2-45. Ενεργοποίηση_του_Δαίμονα_Ποντικιού_(Mouse_Daemon)

  2-46. Έλεγχος_του_Δαίμονα_Ποντικιού

  2-47. Επιλογή_Κατηγορίας_Πακέτου

  2-48. Επιλογή_Πακέτων

  2-49. Εγκατάσταση_Πακέτων

  2-50. Επιβεβαίωση_Εγκατάστασης_Πακέτων

  2-51. Επιλογή_Χρήστη

  2-52. Προσθήκη_Πληροφοριών_Χρήστη

  2-53. Έξοδος_από_την_Διαχείριση_Χρηστών_και_Ομάδων

  2-54. Έξοδος_από_την_Εγκατάσταση

  2-55. Ρύθμιση_Δικτύου_Upper-level_(Ανωτέρου_Επιπέδου)

  2-56. Επιλογή_Προεπιλεγμένου_MTA

  2-57. Ρύθμιση_Ntpdate

  2-58. Ρύθμιση_Δικτύου_Lower-level_(Κατώτερου_Επιπέδου)

  3-1. Μενού_Φορτωτή_Εκκίνησης_του_FreeBSD

  3-2. Τυπικά_Αποτελέσματα_Ανίχνευσης_Συσκευών

  3-3. Επιλογή_Τρόπου_Λειτουργίας_Μέσου_Εγκατάστασης

  3-4. Επιλογή_Διάταξης_Πληκτρολογίου

  3-5. Μενού_Επιλογής_Διάταξης_Πληκτρολογίου

  3-6. Καθορισμός_Ονόματος_Υπολογιστή

  3-7. Επιλογή_Στοιχείων_Εγκατάστασης

  3-8. Εγκατάσταση_από_το_Δίκτυο

  3-9. Επιλογή_Mirror

  3-10. Επιλογή_Guided_ή_Manual_Partitioning

  3-11. Επιλογή_από_Πολλαπλούς_Δίσκους

  3-12. Επιλογή_Ολόκληρου_Δίσκου_ή_Κατάτμησης

  3-13. Επισκόπηση_Κατατμήσεων

  3-14. Χειροκίνητη_Δημιουργία_Κατατμήσεων

  3-15. Χειροκίνητη_Δημιουργία_Κατατμήσεων

  3-16. Χειροκίνητη_Δημιουργία_Κατατμήσεων

  3-17. Τελική_Επιβεβαίωση

  3-18. Μεταφόρτωση_Αρχείων_Εγκατάστασης

  3-19. Επαλήθευση_Αρχείων_Εγκατάστασης

  3-20. Εξαγωγή_Αρχείων_Εγκατάστασης

  3-21. Ρύθμιση_του_Κωδικού_του_root

  3-22. Επιλογή_μιας_Διεπαφής_Δικτύου

  3-23. Σάρωση_για_Access_Points

  3-24. Επιλογή_Ασύρματου_Δικτύου

  3-25. Ρύθμιση_WPA2

  3-26. Επιλογή_Δικτύωσης_IPv4

  3-27. Επιλέξτε_Ρύθμιση_IPv4_μέσω_DHCP

  3-28. Στατική_Ρύθμιση_IPv4

  3-29. Επιλογή_Δικτύωσης_IPv6

  3-30. Επιλέξτε_Ρύθμιση_IPv6_SLAAC

  3-31. Στατική_Ρύθμιση_IPv6

  3-32. Ρύθμιση_DNS

  3-33. Επιλογή_Τοπικού_ή_UTC_Ρολογιού

  3-34. Επιλέξτε_μια_Περιοχή

  3-35. Επιλογή_Χώρας

  3-36. Επιλογή_Ζώνης_Ώρας

  3-37. Επιβεβαίωση_Ζώνης_Ώρας

  3-38. Επιλογή_Πρόσθετων_Υπηρεσιών_προς_Ενεργοποίηση

  3-39. Ενεργοποίηση_Crash_Dumps

  3-40. Προσθήκη_Λογαριασμών_Χρηστών

  3-41. Εισαγωγή_Πληροφοριών_Χρήστη

  3-42. Έξοδος_από_τη_Διαχείριση_Χρηστών_και_Ομάδων

  3-43. Τελικές_Ρυθμίσεις

  3-44. Χειροκίνητη_Ρύθμιση

  3-45. Ολοκλήρωση_της_Εγκατάστασης

  22-1. Οργάνωση_Συνένωσης

  22-2. Striped_Organization

  22-3. RAID-5_Organization

  22-4. Ένας_Απλός_Τόμος_Vinum

  22-5. Ένας_Mirrored_Τόμος_Vinum

  22-6. Ένας_Striped_Τόμος_Vinum

  22-7. Ένας_Mirrored_και_Striped_Τόμος_του_Vinum



  Κατάλογος Παραδειγμάτων

  2-1. Χρησιμοποιώντας_μια_Υπάρχουσα_Κατάτμηση_χωρίς_να_την_Αλλάξετε

  2-2. Συρρικνώνοντας_μια_Υπάρχουσα_Κατάτμηση

  3-1. Χρησιμοποιώντας_μια_Υπάρχουσα_Κατάτμηση

  3-2. Συρρικνώνοντας_μια_Υπάρχουσα_Κατάτμηση

  3-3. Δημιουργία_Παραδοσιακών_Κατατμήσεων_στο_Σύστημα_Αρχείων

  4-1. Υποδείγματα_Ονομάτων_Δίσκου,_Φέτας,_Κατάτμησης

  4-2. Εννοιολογικό_Μοντέλο_ενός_Δίσκου

  5-1. «Κατέβασμα»_ενός_πακέτου_χειροκίνητα_και_εγκατάσταση_του_τοπικά

  12-1. Creating_a_Swapfile_on_FreeBSD

  13-1. boot0_Screenshot

  13-2. Εικόνα_από_το_boot2

  13-3. Ανασφαλής_Κονσόλα_στο_/etc/ttys

  14-1. Προσθέτοντας_Ένα_Χρήστη_στο_FreeBSD

  14-2. rmuser_Διαδραστική_Διαγραφή_Λογαριασμού

  14-3. Διαδραστική_chpass_από_τον_Υπερχρήστη

  14-4. Διαδραστική_chpass_από_Κανονικό_Χρήστη

  14-5. Αλλάζοντας_τον_Κωδικό_σας

  14-6. Αλλάζοντας_τον_Κωδικό_άλλου_Χρήστη_ως_Υπερχρήστης

  14-7. Προσθέτοντας_μια_Ομάδα_Χρησιμοποιώντας_το_pw(8)

  14-8. Καθορισμός_της_Λίστας_Μελών_μιας_Ομάδας_με_Χρήση_του_pw(8)

  14-9. Προσθήκη_Νέου_Μέλους_στην_Ομάδα_με_Χρήση_της_pw(8)

  14-10. Χρησιμοποιώντας_την_id(1)_για_Προσδιορισμό_Μελών_μιας_Ομάδας

  15-1. Using_SSH_to_Create_a_Secure_Tunnel_for_SMTP

  19-1. Using_dump_over_ssh

  19-2. Using_dump_over_ssh_with_RSH_set

  19-3. A_Script_for_Creating_a_Bootable_Floppy

  19-4. Using_mdconfig_to_Mount_an_Existing_File_System_Image

  19-5. Creating_a_New_File-Backed_Disk_with_mdconfig

  19-6. Configure_and_Mount_a_File-Backed_Disk_with_mdmfs

  19-7. Creating_a_New_Memory-Based_Disk_with_mdconfig

  19-8. Creating_a_New_Memory-Based_Disk_with_mdmfs

  20-1. Δημιουργία_Ετικετών_στις_Κατατμήσεις_του_Δίσκου_Εκκίνησης

  27-1. Προσθήκη_Καταχωρίσεων_για_τα_Τερματικά_στο_/etc/ttys

  29-1. Ρύθμιση_της_Βάσης_Δεδομένων_Πρόσβασης_του_sendmail

  29-2. Παρωνύμια_Mail

  29-3. Παράδειγμα_Αντιστοίχησης_Mail_Εικονικού_Τομέα

  30-1. Reloading_the_inetd_configuration_file

  30-2. Mounting_an_Export_with_amd

  32-1. Branch_Office_or_Home_Network

  32-2. Head_Office_or_Other_LAN

  A-1. Λήψη_(Check_out)_Κάποιου_Αρχείου_από_το_-CURRENT_(ls(1)):

  A-2. Χρήση_SSH_για_Λήψη_(check_out)_του_Δέντρου_src/:

  A-3. Λήψη_της_Έκδοσης_του_Αρχείου_ls(1)_από_το_8-STABLE_Branch:

  A-4. Δημιουργία_μιας_Λίστας_Αλλαγών_(ως_Unified_Diffs)_της_ls(1):

  A-5. Βρίσκοντας_Ποια_¶λλα_Ονόματα_Modules_μπορούν_να_Χρησιμοποιηθούν:

-------------------------------------------------------------------------------


Πρόλογος


Σε Ποιους Απευθύνεται Αυτό το Βιβλίο

Το πρώτο τμήμα αυτού του βιβλίου, οδηγεί τον νέο χρήστη στη διαδικασία
εγκατάστασης του FreeBSD και τον εισάγει ομαλά στη φιλοσοφία και τον σχεδιασμό
του UNIX®. Αυτό το τμήμα δεν έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις. Αρκεί μόνο η διάθεση
για εξερεύνηση ενός νέου συστήματος και η δυνατότητα αφομοίωσης των γνώσεων για
το FreeBSD καθώς αυτές εισάγονται σταδιακά.
Αφού διαβάσετε το πρώτο τμήμα, το δεύτερο, κατά πολύ μεγαλύτερο τμήμα,
περιλαμβάνει μια εκτενή αναφορά σε διάφορα θέματα που ενδιαφέρουν τους
διαχειριστές συστημάτων FreeBSD. Μερικά από αυτά τα κεφάλαια είναι ευκολότερο
να τα κατανοήσετε αν έχετε ήδη μελετήσει συγκεκριμένα τμήματα του βιβλίου. Όπου
χρειάζεται κάτι τέτοιο, θα αναφέρεται στη σύνοψη του κεφαλαίου που μόλις
ξεκινήσατε να διαβάζετε.
Για περισσότερες πηγές πληροφοριών, δείτε το Παράρτημα_B.

Αλλαγές από την Τρίτη Έκδοση

Η τρέχουσα έκδοση του Εγχειριδίου στο διαδίκτυο, είναι το αποτέλεσμα της
προσπάθειας πολλών εκατοντάδων εθελοντών στο διάστημα των τελευταίων 10 χρόνων.
Οι πιο σημαντικές αλλαγές σε σχέση με την τρίτη έντυπη έκδοση του Εγχειριδίου
(2004) φαίνονται παρακάτω:

* Κεφάλαιο_26, το DTrace, είναι ένα νέο κεφάλαιο με πληροφορίες σχετικά με αυτό
  το πανίσχυρο εργαλείο ανάλυσης απόδοσης.
* Κεφάλαιο_21, η Υποστήριξη Συστημάτων Αρχείων, είναι ένα νέο κεφάλαιο με
  πληροφορίες για συστήματα αρχείων τα οποία υποστηρίζονται από το FreeBSD αλλά
  αναπτύσσονται από άλλες ομάδες, όπως το ZFS από την Sun".
* Κεφάλαιο_18,ο Έλεγχος Συμβάντων Ασφαλείας, είναι ένα νέο κεφάλαιο με
  πληροφορίες σχετικά με τις νέες δυνατότητες και την χρήση του auditing στο
  FreeBSD.
* Κεφάλαιο_23, η Εικονικοποίηση, είναι ένα νέο κεφάλαιο με πληροφορίες σχετικά
  με την εγκατάσταση του FreeBSD σε λογισμικό εκτέλεσης εικονικών (virtual)
  μηχανημάτων.
* Κεφάλαιο_3, η Εγκατάσταση του FreeBSD 9.x και Μεταγενέστερων Εκδόσεων, είναι
  ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την εγκατάσταση του FreeBSD με τη βοήθεια του
  νέου προγράμματος bsdinstall.


Αλλαγές από τη Δεύτερη Έκδοση (2004)

Η τρίτη έκδοση αυτού του βιβλίου ήταν το αποτέλεσμα της προσπάθειας
περισσότερων από δύο χρόνων από τα μέλη της Ομάδας Τεκμηρίωσης του FreeBSD. Η
έντυπη έκδοση είχε τόσο μεγάλο μέγεθος, που κρίθηκε αναγκαίο να τυπωθεί σε δύο
χωριστούς τόμους. Παρακάτω φαίνονται οι σημαντικότερες αλλαγές σε αυτή τη νέα
έκδοση:

* Κεφάλαιο_12, Το κεφάλαιο Ρύθμισης και Βελτιστοποίησης του FreeBSD, επεκτάθηκε
  με νέες πληροφορίες για τη διαχείριση ενέργειας και πόρων του συστήματος μέσω
  ACPI, με περισσότερες πληροφορίες για το σύστημα cron και με περισσότερες
  επιλογές παραμετροποίησης του πυρήνα του FreeBSD.
* Κεφάλαιο_15, Το κεφάλαιο Ασφάλειας, επεκτάθηκε με νέες πληροφορίες για Δίκτυα
  VPN, για λίστες ελέγχου πρόσβασης αρχείων (ACLs) και περισσότερες συμβουλές
  σχετικά με την ασφάλεια του FreeBSD.
* Κεφάλαιο_17, Ο Υποχρεωτικός Έλεγχος Πρόσβασης (MAC), είναι ένα νέο κεφάλαιο
  σε αυτή την έκδοση. Εξηγεί τι είναι ο μηχανισμός MAC και πώς μπορεί να
  χρησιμοποιηθεί για να ενισχυθεί η ασφάλεια ενός συστήματος FreeBSD.
* Κεφάλαιο_19, Το κεφάλαιο για τα Αποθηκευτικά Μέσα, επεκτάθηκε, με νέες
  πληροφορίες για συσκευές αποθήκευσης USB, στιγμιότυπα συστήματος αρχείων
  (snapshots), περιορισμούς στη χρήση των συστημάτων αρχείων (quotas),
  συστήματα αρχείων που βασίζονται σε υπάρχοντα αρχεία ή στο δίκτυο, καθώς και
  κρυπτογραφημένες κατατμήσεις δίσκων.
* Κεφάλαιο_22, Ο Διαχειριστής Τόμων Vinum, είναι ένα νέο κεφάλαιο σε αυτή την
  έκδοση. Περιγράφει τον τρόπο χρήσης του Vinum, ενός συστήματος διαχείρισης
  αποθηκευτικών μέσων που υλοποιεί την οργάνωση φυσικών δίσκων του συστήματος
  σε διάταξη RAID-0, RAID-1 και RAID-5.
* Στο Κεφάλαιο_28, προστέθηκε ένα τμήμα σχετικό με την επίλυση προβλημάτων στις
  συνδέσεις PPP και SLIP.
* Κεφάλαιο_29, Το κεφάλαιο για το Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο, επεκτάθηκε με νέες
  πληροφορίες για την χρήση εναλλακτικών MTA, πιστοποίηση ταυτότητας στο SMTP,
  το πρωτόκολλο UUCP, τα εργαλεία fetchmail και procmail και με άλλα θέματα για
  προχωρημένους.
* Κεφάλαιο_30, Το κεφάλαιο Εξυπηρετητών Δικτύων, περιλαμβάνεται για πρώτη φορά
  σε αυτή την έκδοση. Αυτό το κεφάλαιο περιγράφει πως να εγκαταστήσετε τον
  Διακομιστή HTTP Apache, τον εξυπηρετητή ftpd του FreeBSD και τον διακομιστή
  Samba για επικοινωνία με πελάτες Microsoft® Windows®. Στο κεφάλαιο αυτό,
  έχουν μεταφερθεί κάποιες ενότητες από το Κεφάλαιο_32 (Προχωρημένα Θέματα
  Δικτύωσης), προκειμένου να βελτιωθεί η παρουσίαση τους.
* Κεφάλαιο_32, Το κεφάλαιο για Προχωρημένα Θέματα Δικτύωσης, επεκτάθηκε με νέες
  πληροφορίες για τη χρήση συσκευών Bluetooth® στο FreeBSD, την εγκατάσταση
  ασύρματων δικτύων, και την Μέθοδο Δικτύωσης Ασύγχρονης Μεταφοράς (ATM).
* Προστέθηκε ένα Λεξιλόγιο, για να συγκεντρώσει όλους τους τεχνικούς όρους και
  τους διάφορους ορισμούς που περιέχονται σε ολόκληρο το βιβλίο.
* Έγιναν αισθητικές βελτιώσεις στους πίνακες και στα γραφήματα σε ολόκληρο το
  βιβλίο.


Αλλαγές από την Πρώτη Έκδοση (2001)

Η δεύτερη έκδοση ήταν το αποτέλεσμα τουλάχιστον δύο χρόνων εργασίας από τα μέλη
της Ομάδας Τεκμηρίωσης του FreeBSD. Οι πιο σημαντικές αλλαγές σε αυτή την
έκδοση ήταν οι παρακάτω:

* Προστέθηκε ένα ολοκληρωμένο Ευρετήριο.
* Όλα τα γραφήματα σε ASCII αντικαταστάθηκαν από γραφικά διαγράμματα.
* Προστέθηκε μια τυποποιημένη σύνοψη σε κάθε κεφάλαιο, η οποία περιέχει μια
  σύντομη ανακεφαλαίωση των πληροφοριών που περιέχει το κεφάλαιο και τι
  αναμένεται να γνωρίζει από πριν ο αναγνώστης.
* Το περιεχόμενο αναδιοργανώθηκε σε τρία λογικά μέρη: «Ξεκινώντας με το
  FreeBSD», «Διαχείριση Συστήματος» και «Παραρτήματα».
* Το Κεφάλαιο_2 («Εγκαθιστώντας το FreeBSD») ξαναγράφτηκε από την αρχή με
  πολλές εικόνες, ώστε να διευκολύνει τους χρήστες να κατανοήσουν το κείμενο.
* Το Κεφάλαιο_4 («Βασικές Έννοιες στο UNIX») επεκτάθηκε ώστε να συμπεριλαμβάνει
  πρόσθετες πληροφορίες για τις διεργασίες (processes), τους δαίμονες
  (daemons), και τα σήματα (signals).
* Το Κεφάλαιο_5 («Εγκατάστασης Εφαρμογών: Πακέτα και Ports») επεκτάθηκε ώστε να
  συμπεριλαμβάνει πρόσθετες πληροφορίες για την διαχείριση προμεταγλωττισμένων
  πακέτων (packages).
* Το Κεφάλαιο_6 («Το Σύστημα X Window») ξαναγράφτηκε από την αρχή με έμφαση
  στην χρήση μοντέρνων τεχνολογιών, όπως τα περιβάλλοντα εργασίας KDE και GNOME
  σε XFree86" 4.X.
* Το Κεφάλαιο_13 («Η Διαδικασία Εκκίνησης του FreeBSD») επεκτάθηκε με
  περισσότερες πληροφορίες.
* Το Κεφάλαιο_19 («Αποθηκευτικά Μέσα») ξαναγράφτηκε με βάση τα παλαιότερα δύο
  κεφάλαια «Δίσκοι» και «Αντίγραφα Ασφαλείας». Πιστεύουμε ότι τα θέματα αυτά
  είναι πιο ευκολονόητα όταν παρουσιάζονται μαζί σαν ένα κεφάλαιο. Προστέθηκε
  επίσης μια ενότητα για RAID (υλοποίηση μέσω υλικού ή λογισμικού).
* Το Κεφάλαιο_27 («Σειριακές Επικοινωνίες») αναδιοργανώθηκε από την αρχή και
  ενημερώθηκε για τις εκδόσεις FreeBSD 4.X/5.X.
* Το Κεφάλαιο_28 («PPP και SLIP») ενημερώθηκε σε σημαντικό βαθμό.
* Πολλοί νέοι τομείς προστέθηκαν στο Κεφάλαιο_32 («Προχωρημένα Θέματα
  Δικτύωσης»).
* Το Κεφάλαιο_29 («Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο») επεκτάθηκε για να συμπεριλαμβάνει
  περισσότερες πληροφορίες για τις ρυθμίσεις του Sendmail.
* Το Κεφάλαιο_11 («Συμβατότητα με Εκτελέσιμα του Linux®») επεκτάθηκε για να
  συμπεριλαμβάνει πληροφορίες για την εγκατάσταση της βάσης δεδομένων Oracle®
  και του Mathematica®.
* Στην δεύτερη έκδοση καλύπτονται επίσης τα παρακάτω νέα θέματα:

  o Ρύθμιση και Βελτιστοποίηση (Κεφάλαιο_12)
  o Πολυμέσα (Κεφάλαιο_8)



Οργάνωση Αυτού του Βιβλίου

Αυτό το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε διακριτά λογικά τμήματα. Το πρώτο τμήμα,
Ξεκινώντας με το FreeBSD, περιγράφει την εγκατάσταση και την βασική χρήση του
FreeBSD. Ο προτεινόμενος τρόπος ανάγνωσης αυτού του τμήματος είναι ένα-ένα
κεφάλαιο, με τη σειρά, προσπερνώντας κεφάλαια με γνωστά θέματα. Το δεύτερο
τμήμα, Βασικές Εργασίες, περιγράφει μερικά χαρακτηριστικά του FreeBSD τα οποία
χρησιμοποιούνται συχνά. Μπορείτε να διαβάσετε τα κεφάλαια σε αυτό το τμήμα
(καθώς και σε όλα τα τμήματα που ακολουθούν) με όποια σειρά θέλετε. Κάθε
κεφάλαιο ξεκινά με μια σαφή και σύντομη σύνοψη, η οποία περιγράφει τα
περιεχόμενα του κεφαλαίου καθώς και τι χρειάζεται να γνωρίζει ήδη ο αναγνώστης.
Αυτό επιτρέπει στον περιστασιακό αναγνώστη να προσπερνά γρήγορα ενότητες, για
να βρει κεφάλαια τα οποία τον ενδιαφέρουν περισσότερο. Το τρίτο τμήμα,
Διαχείριση Συστήματος, περιέχει θέματα σχετικά με τη διαχείριση συστημάτων
FreeBSD. Το τέταρτο τμήμα, Δικτυακές Επικοινωνίες, καλύπτει θέματα δικτύωσης
και διακομιστών. Το πέμπτο τμήμα περιέχει παραρτήματα με διάφορες πληροφορίες.


  Κεφάλαιο_1, Εισαγωγή
      Παρουσιάζει το FreeBSD στο νέο χρήστη. Περιγράφει την ιστορία του
      FreeBSD Project, τους στόχους του και το μοντέλο ανάπτυξης του.

  Κεφάλαιο_2, Εγκατάσταση του FreeBSD 8.x και Προγενέστερων Εκδόσεων
      Οδηγεί τον χρήστη στην διαδικασία εγκατάστασης του FreeBSD 8.x και
      προγενέστερων εκδόσεων με τη χρήση του sysinstall. Συμπεριλαμβάνονται
      επίσης μερικά θέματα εγκατάστασης για προχωρημένους, όπως η εγκατάσταση
      μέσω σειριακής κονσόλας.

  Κεφάλαιο_3, Εγκατάσταση του FreeBSD 9.x και Μεταγενέστερων Εκδόσεων
      Οδηγεί τον χρήστη στην διαδικασία εγκατάστασης του FreeBSD 9.x και
      μεταγενέστερων εκδόσεων με τη χρήση του bsdinstall.

  Κεφάλαιο_4, Βασικές Έννοιες στο UNIX
      Περιέχει τις βασικές εντολές και λειτουργίες του λειτουργικού συστήματος
      FreeBSD. Εάν είστε εξοικειωμένος με το Linux ή με άλλο λειτουργικό τύπου
      UNIX μπορείτε πιθανώς να προσπεράσετε αυτό το κεφάλαιο.

  Κεφάλαιο_5, Εγκατάσταση Εφαρμογών: Πακέτα και Ports
      Περιγράφει τον τρόπο εγκατάστασης λογισμικού τρίτων κατασκευαστών με την
      καινοτόμο «Συλλογή των Ports (Ports Collection)» του FreeBSD και με τα
      συνήθη προμεταγλωττισμένα πακέτα (packages).

  Κεφάλαιο_6, Το Σύστημα X Window
      Περιγράφει γενικά το σύστημα X Window και ειδικότερα το X11 του FreeBSD.
      Επίσης περιγράφει ολοκληρωμένα περιβάλλοντα εργασίας όπως το KDE και το
      GNOME.

  Κεφάλαιο_7, Desktop Εφαρμογές
      Αναφέρει και εξηγεί μερικές από τις πιο συνήθεις εφαρμογές για
      υπολογιστές γραφείου, όπως προγράμματα πλοήγησης ιστοσελίδων και
      εφαρμογές γραφείου και περιγράφει πως να τις εγκαταστήσετε στο FreeBSD.

  Κεφάλαιο_8, Πολυμέσα
      Υποδεικνύει πως να εγκαταστήσετε δυνατότητες αναπαραγωγής ήχου και βίντεο
      στο σύστημα σας. Επίσης περιλαμβάνει δειγματοληπτικά κάποιες εφαρμογές
      ήχου και βίντεο.

  Κεφάλαιο_9, Ρυθμίζοντας τον Πυρήνα του FreeBSD
      Εξηγεί τους λόγους για τους οποίους θα πρέπει να δημιουργήσετε ένα νέο
      πυρήνα. Παρέχει, επίσης, λεπτομερείς οδηγίες για την ρύθμιση,
      μεταγλώττιση και εγκατάσταση του νέου σας προσαρμοσμένου πυρήνα.

  Κεφάλαιο_10, Εκτυπώσεις
      Περιγράφει πως να διαχειρίζεστε εκτυπωτές στο FreeBSD. Συμπεριλαμβάνει
      πληροφορίες για σελίδες λογοτύπων, λογαριασμούς εκτυπωτών και αρχικές
      ρυθμίσεις.

  Κεφάλαιο_11, Συμβατότητα με Εκτελέσιμα του Linux
      Περιγράφει τις δυνατότητες συμβατότητας του FreeBSD με εφαρμογές Linux.
      Επίσης παρέχει λεπτομερείς οδηγίες εγκατάστασης για πολλές γνωστές
      εφαρμογές του Linux όπως Oracle, SAP® R/3®, και Mathematica.

  Κεφάλαιο_12, Ρύθμιση και Βελτιστοποίηση
      Περιγράφει τις παραμέτρους που έχουν στη διάθεση τους οι διαχειριστές του
      συστήματος, ώστε να ρυθμίσουν ένα σύστημα FreeBSD για βέλτιστη απόδοση.
      Επίσης περιγράφει τα διάφορα αρχεία ρυθμίσεων που χρησιμοποιούνται στο
      FreeBSD και που να τα βρείτε.

  Κεφάλαιο_13, Η Διαδικασία Εκκίνησης του FreeBSD
      Περιγράφει την διαδικασία εκκίνησης του FreeBSD και εξηγεί πως μπορούμε
      να την ελέγχουμε με τη βοήθεια επιλογών και ρυθμίσεων.

  Κεφάλαιο_14, Χρήστες και Βασική Διαχείριση Λογαριασμών
      Περιγράφει την δημιουργία και την διαχείριση των λογαριασμών χρηστών.
      Επίσης περιγράφει τρόπους με τους οποίους μπορούν να τεθούν περιορισμοί
      στους χρήστες όσο αφορά τη χρήση πόρων του συστήματος, καθώς και άλλες
      λειτουργίες διαχείρισης λογαριασμών.

  Κεφάλαιο_15, Ασφάλεια
      Περιγράφει διάφορα διαθέσιμα εργαλεία που θα σας βοηθήσουν να κρατήσετε
      το FreeBSD σύστημα σας ασφαλές. Συμπεριλαμβάνονται οι υλοποιήσεις
      Kerberos, IPsec και OpenSSH.

  Κεφάλαιο_16, Jails
      Περιγράφει το πλαίσιο λειτουργιών των jails και τις βελτιώσεις που
      παρέχουν σε σχέση με την παραδοσιακή chroot υποστήριξη του FreeBSD.

  Κεφάλαιο_17, Υποχρεωτικός Έλεγχος Πρόσβασης
      Εξηγεί τι είναι ο Υποχρεωτικός Έλεγχος Πρόσβασης (MAC) και πως ο
      μηχανισμός αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ασφάλιση ενός FreeBSD
      συστήματος.

  Κεφάλαιο_18, Έλεγχος Συμβάντων Ασφαλείας
      Περιγράφει τι είναι ο Έλεγχος Συμβάντων, πως μπορεί να εγκατασταθεί, να
      ρυθμιστεί και πως μπορούν να διερευνώνται και να παρακολουθούνται τα ίχνη
      του ελέγχου (audit trails).

  Κεφάλαιο_19, Αποθηκευτικά Μέσα
      Περιγράφει πως να διαχειρίζεστε μέσα αποθήκευσης και συστήματα αρχείων με
      το FreeBSD. Συμπεριλαμβάνονται φυσικοί δίσκοι, συστοιχίες RAID, οπτικά
      και μαγνητικά μέσα, εικονικοί δίσκοι μνήμης και δικτυακά συστήματα
      αρχείων.

  Κεφάλαιο_20, GEOM: Διαχείριση Συστοιχιών Δίσκων
      Περιγράφει τι είναι το πλαίσιο λειτουργιών GEOM στο FreeBSD και πως να
      ρυθμίσετε διάφορα επίπεδα RAID που υποστηρίζονται στο FreeBSD.

  Κεφάλαιο_21, Υποστήριξη Συστημάτων Αρχείων
      Εξετάζει την υποστήριξη μη-εγγενών συστημάτων αρχείων στο FreeBSD, όπως
      το Z File System της Sun.

  Κεφάλαιο_22, Vinum
      Περιγράφει πως να χρησιμοποιήσετε το Vinum, ένα διαχειριστή λογικών τόμων
      που παρέχει λογικούς δίσκους ανεξάρτητα από τη συσκευή στην οποία είναι
      αποθηκευμένοι, καθώς και δυνατότητες RAID-0, RAID-1 και RAID-5 μέσω
      λογισμικού.

  Κεφάλαιο_23, Εικονικοποίηση
      Περιγράφει τι προσφέρουν τα συστήματα εικονικοποίησης και πως μπορούν να
      χρησιμοποιηθούν με το FreeBSD.

  Κεφάλαιο_24, Τοπικές Ρυθμίσεις - Χρήση και Ρύθμιση I18N/L10N
      Περιγράφει πως να χρησιμοποιήσετε το FreeBSD σε γλώσσες εκτός της
      Αγγλικής. Καλύπτει την δυνατότητα τοπικών ρυθμίσεων τόσο σε επίπεδο
      συστήματος, όσο και σε επίπεδο εφαρμογών.

  Κεφάλαιο_25, Ενημέρωση και Αναβάθμιση του FreeBSD
      Εξηγεί τις διαφορές μεταξύ των εκδόσεων FreeBSD-STABLE, FreeBSD-CURRENT
      και των επίσημων (RELEASE) εκδόσεων του FreeBSD. Περιγράφει ποιοι χρήστες
      ωφελούνται όταν ακολουθούν ένα σύστημα ανάπτυξης καθώς και τα απαιτούμενα
      για αυτό το σκοπό βήματα. Καλύπτει τις μεθόδους που μπορούν να
      χρησιμοποιήσουν οι χρήστες για να ενημερώσουν το σύστημα τους με τις
      τελευταίες διορθώσεις ασφαλείας.

  Κεφάλαιο_26, DTrace
      Περιγράφει την ρύθμιση και χρήση του εργαλείου DTrace της Sun στο
      FreeBSD. Το δυναμικό tracing μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό
      προβλημάτων απόδοσης, παρέχοντας ανάλυση του συστήματος σε πραγματικό
      χρόνο.

  Κεφάλαιο_27, Σειριακές Επικοινωνίες
      Εξηγεί πως να συνδέσετε τερματικά και μόντεμ στο FreeBSD σύστημα σας, για
      χρήση τόσο σε εισερχόμενες όσο και σε εξερχόμενες συνδέσεις.

  Κεφάλαιο_28, PPP και SLIP
      Περιγράφει πως να χρησιμοποιήσετε τις τεχνολογίες PPP, SLIP, ή PPP μέσω
      Ethernet για να συνδεθείτε σε απομακρυσμένα συστήματα με το FreeBSD.

  Κεφάλαιο_29, Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο
      Εξηγεί τα διαφορετικά στοιχεία ενός διακομιστή ηλεκτρονικής αλληλογραφίας
      και εμβαθύνει σε θέματα απλών ρυθμίσεων για το πλέον δημοφιλές λογισμικό
      διακομιστή ηλεκτρονικής αλληλογραφίας: το sendmail.

  Κεφάλαιο_30, Εξυπηρετητές Δικτύου
      Παρέχει λεπτομερείς οδηγίες και παραδείγματα αρχείων ρύθμισης για να
      ρυθμίσετε το FreeBSD να ενεργεί ως δικτυακός εξυπηρετητής αρχείων,
      εξυπηρετητής ονομάτων τομέα (DNS), εξυπηρετητής δικτυακών πληροφοριών
      (NIS), η εξυπηρετητής συγχρονισμού ώρας (NTP).

  Κεφάλαιο_31, Firewalls
      Εξηγεί την φιλοσοφία που κρύβεται πίσω από τα firewalls (τείχη
      προστασίας) που βασίζονται σε λογισμικό και παρέχει λεπτομερείς
      πληροφορίες για τις ρυθμίσεις των διαφόρων firewalls που διατίθενται για
      το FreeBSD.

  Κεφάλαιο_32, Προχωρημένα Θέματα Δικτύωσης
      Περιγράφει πολλά προχωρημένα θέματα δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένου του
      διαμοιρασμού μιας σύνδεσης Internet με άλλους υπολογιστές στο τοπικό σας
      δίκτυο (LAN), θέματα δρομολόγησης για προχωρημένους, ασύρματη δικτύωση,
      Bluetooth, ATM, IPv6 και πολλά ακόμη.

  Παράρτημα_A, Που θα Βρείτε το FreeBSD
      Περιέχει λίστα με διάφορες πηγές για να αποκτήσετε το FreeBSD σε CD-ROM ή
      DVD, όπως επίσης και διάφορες τοποθεσίες στο Internet από όπου μπορείτε
      να κατεβάσετε και να εγκαταστήσετε το FreeBSD.

  Παράρτημα_B, Βιβλιογραφία
      Αυτό το βιβλίο αγγίζει πολλά διαφορετικά θέματα που μπορεί να σας
      κεντρίσουν το ενδιαφέρον για μια πιο λεπτομερή εξερεύνηση. Η βιβλιογραφία
      ταξινομεί σε κατηγορίες πολλά εξαιρετικά βιβλία τα οποία αναφέρονται στο
      κείμενο.

  Παράρτημα_C, Πηγές Πληροφόρησης στο Διαδίκτυο
      Περιγράφει πολλά φόρουμ που διατίθενται στους χρήστες του FreeBSD, ώστε
      να θέτουν ερωτήματα και να συμμετέχουν σε τεχνικές συζητήσεις για το
      FreeBSD.

  Παράρτημα_D, Κλειδιά PGP
      Καταγράφει τα δακτυλικά αποτυπώματα των κλειδιών PGP αρκετών μελών της
      Ομάδας Ανάπτυξης του FreeBSD.


Συμβάσεις που χρησιμοποιούνται σε αυτό το βιβλίο

Σε ολόκληρο το βιβλίο, χρησιμοποιούνται κάποιες τυπογραφικές συμβάσεις ώστε η
μορφοποίηση του να είναι συνεπής και να είναι πιο ευανάγνωστο:

Τυπογραφικές Συμβάσεις



  Πλάγια γραφή
      Η πλάγια γραμματοσειρά χρησιμοποιείται για ονόματα αρχείων, URLs, κείμενο
      με έμφαση και για χρήση πρωτοεμφανιζόμενων τεχνικών όρων.

  Γραφή σταθερού πλάτους
      Η σταθερού πλάτους γραμματοσειρά χρησιμοποιείται για μηνύματα λάθους,
      εντολές, μεταβλητές περιβάλλοντος, ονομασίες των ports, ονόματα κεντρικών
      υπολογιστών, ονόματα χρηστών, ονόματα ομάδων, ονόματα συσκευών,
      μεταβλητές και αποσπάσματα κώδικα.

  Έντονη γραφή
      Η έντονη γραμματοσειρά χρησιμοποιείται για εφαρμογές, εντολές και
      πλήκτρα.


Είσοδος Δεδομένων από το Χρήστη

Η πληκτρολόγηση σημειώνεται με έντονη γραφή ώστε να ξεχωρίζει από το υπόλοιπο
κείμενο. Συνδυασμοί πλήκτρων που πρέπει να πιεσθούν ταυτόχρονα σημειώνονται με
`+' μεταξύ των πλήκτρων, όπως:
Ctrl+Alt+Del
Το οποίο σημαίνει πως ο χρήστης θα πρέπει να πιέσει τα πλήκτρα Ctrl, Alt και το
πλήκτρο Del ταυτόχρονα.
Σε περίπτωση που κάποια πλήκτρα πρέπει να πιεσθούν με συγκεκριμένη σειρά, θα
εμφανίζονται χωρισμένα με κόμματα:
Ctrl+X, Ctrl+S
Το οποίο σημαίνει πως ο χρήστης αναμένεται να πιέσει τα πλήκτρα Ctrl και X
ταυτόχρονα και έπειτα να πιέσει τα πλήκτρα Ctrl και S ταυτόχρονα.

Παραδείγματα

Τα παραδείγματα που ξεκινούν με E:\> υποδηλώνουν μια εντολή MS-DOS®. Αυτές οι
εντολές μπορούν να εκτελούνται από το παράθυρο «Γραμμής Εντολών» σε σύγχρονο
περιβάλλον Microsoft Windows, εκτός αν αναφέρεται κάτι διαφορετικό.

  E:\> tools\fdimage floppies\kern.flp A:

Τα παραδείγματα που ξεκινούν με # υποδηλώνουν μια εντολή που θα πρέπει να
εκτελεστεί από τον υπερχρήστη (superuser) ενός συστήματος FreeBSD. Μπορείτε να
συνδεθείτε σαν χρήστης root για να πληκτρολογήσετε την εντολή, ή να συνδεθείτε
σαν κανονικός χρήστης και να χρησιμοποιήσετε την εντολή su(1) ώστε να
αποκτήσετε προνόμια υπερχρήστη.

  # dd if=kern.flp of=/dev/fd0

Τα παραδείγματα που ξεκινούν με % υποδηλώνουν μια εντολή που πρέπει να
εκτελεστεί από ένα κανονικό χρήστη. Χρησιμοποιείται η σύνταξη C-shell για να
θέσουμε μεταβλητές περιβάλλοντος και άλλες εντολές κελύφους, εκτός αν
αναφέρεται κάτι διαφορετικό.

  % top


Ευχαριστίες

Το βιβλίο που κρατάτε, παρουσιάζει τις προσπάθειες πολλών εκατοντάδων ανθρώπων
από όλο τον κόσμο. Είτε μας ενημέρωσαν για τυπογραφικά λάθη, είτε μας έστειλαν
ολόκληρα κεφάλαια, η συμβολή όλων ήταν χρήσιμη.
Μερικές εταιρείες υποστήριξαν την ανάπτυξη αυτού του εγγράφου μισθώνοντας
συντάκτες να εργάζονται σε πλήρη απασχόληση, πληρώνοντας για την έκδοση, κτλ.
Ειδικότερα, η BSDi (η οποία αργότερα αποκτήθηκε από την Wind_River_Systems)
μίσθωσε μέλη του FreeBSD Documentation Project να εργάζονται σε πλήρη
απασχόληση για την βελτίωση του βιβλίου, οδηγώντας στην πρώτη έντυπη έκδοση στα
αγγλικά τον Μάρτιο του 2000 (ISBN 1-57176-241-8). Η εταιρεία Wind River Systems
μίσθωσε τότε μερικούς επιπρόσθετους συντάκτες ώστε να κάνει βελτιώσεις στην
δομή της έντυπης έκδοσης και να προσθέσει κάποια νέα κεφάλαια. Η αποκορύφωση
αυτής της εργασίας ήταν η παρουσίαση της δεύτερης έντυπης έκδοσης, τον Νοέμβριο
του 2001 (ISBN 1-57176-303-1). 1-57176-303-1). Το 2003-2004, η FreeBSD_Mall,
Inc, μίσθωσε αρκετούς συνεργάτες να βελτιώσουν το Εγχειρίδιο Χρήσης προς
ετοιμασία της τρίτης έντυπης έκδοσης.


I. Ξεκινώντας με το FreeBSD

Αυτό το μέρος του Εγχειριδίου του FreeBSD είναι για τους χρήστες και τους
διαχειριστές συστημάτων που δεν έχουν ήδη μεγάλη εμπειρία με το FreeBSD. Τα
κεφάλαια που ακολουθούν:

* Είναι εισαγωγικά για το FreeBSD
* Σας καθοδηγούν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εγκατάστασης
* Σας εισάγουν στις βασικές έννοιες του UNIX
* Περιγράφουν τη διαδικασία εγκατάστασης της πληθώρας εφαρμογών που είναι
  διαθέσιμες στο FreeBSD
* Σας εισάγουν στο γραφικό περιβάλλον του UNIX, το σύστημα Χ, και σας
  καθοδηγούν σχετικά με τις αρχικές ρυθμίσεις ενός γραφικού περιβάλλοντος
  εργασίας, με το οποίο μπορείτε να είστε ακόμα πιο παραγωγικοί

Σε αυτό το τμήμα του βιβλίου, έχουμε προσπαθήσει να μειώσουμε στο ελάχιστο τις
αναφορές σε τμήματα ή κεφάλαια του Εγχειριδίου τα οποία δεν έχετε ήδη διαβάσει.
Αυτό αποσκοπεί στο να γίνει πιο εύκολη η ανάγνωση του τμήματος αυτού του
Εγχειριδίου από την αρχή μέχρι και το τέλος, χωρίς να απαιτείται να ψάχνετε
συνεχώς τα επόμενα ή προηγούμενα τμήματα.


  Πίνακας Περιεχομένων

  1 Εισαγωγή

  2 Εγκατάσταση_του_FreeBSD_8.x_και_Προγενέστερων_Εκδόσεων

  3 Εγκατάσταση_του_FreeBSD_9.x_και_Μεταγενέστερων_Εκδόσεων

  4 Βασικές_Έννοιες_στο_UNIX®

  5 Εγκατάσταση_Εφαρμογών:_Πακέτα_και_Ports

  6 Το_Σύστημα_X_Window

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή

Ανασχηματισμένο, αναδιοργανωμένο, και μερικώς ξαναγραμμένο από τον Jim Mock.

1.1 Σύνοψη

Ευχαριστούμε για το ενδιαφέρον σας για το FreeBSD! Το ακόλουθο κεφάλαιο
καλύπτει διάφορες πτυχές του FreeBSD Project, όπως την ιστορία του, τους
στόχους του, το μοντέλο ανάπτυξης, κ.τ.λ.
Μετά την ανάγνωση αυτού του κεφαλαίου, θα γνωρίζετε:

* Πως σχετίζεται το FreeBSD με άλλα λειτουργικά συστήματα Η/Υ.
* Την ιστορία του FreeBSD Project.
* Τους στόχους του FreeBSD Project.
* Τις βασικές αρχές του open-source μοντέλου ανάπτυξης του FreeBSD.
* Και φυσικά: από που προέρχεται το όνομα «FreeBSD».

-------------------------------------------------------------------------------

1.2 Καλώς ήλθατε στο FreeBSD!

Το FreeBSD είναι ένα λειτουργικό σύστημα βασισμένο στο 4.4BSD-Lite, το οποίο
μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε Η/Υ Intel (x86 και Itanium®), AMD64 και Sun
UltraSPARC®. Σε εξέλιξη βρίσκεται επίσης η διαδικασία μεταφοράς του FreeBSD σε
άλλες αρχιτεκτονικές. Μπορείτε επίσης να διαβάσετε για την_ιστορία_του_FreeBSD,
ή για την πιο_πρόσφατη_επίσημη_έκδοση_του. Εάν ενδιαφέρεστε να συμβάλλετε με
κάποιο τρόπο στο Project (κώδικας, hardware, μη-προσημειωμένα χαρτονομίσματα),
διαβάστε το άρθρο Συνεισφέροντας_στην_Ανάπτυξη_του_FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

1.2.1 Τι μπορεί να κάνει το FreeBSD;

Το FreeBSD έχει πολλά αξιόλογα χαρακτηριστικά. Μερικά από αυτά είναι:

* Preemptive πολυεπεξεργασία (preemptive multitasking) με δυναμικό έλεγχο
  προτεραιότητας για να εξασφαλιστεί ομαλός και δίκαιος διαμοιρασμός των πόρων
  του Η/Υ μεταξύ εφαρμογών και χρηστών, ακόμη και στις πιο αντίξοες συνθήκες.
* Πολυχρηστικές δυνατότητες (multi-user facilities) οι οποίες επιτρέπουν σε
  πολλά άτομα ταυτόχρονα να χρησιμοποιήσουν ένα σύστημα FreeBSD για διαφορετικά
  πράγματα. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι τα περιφερειακά του συστήματος,
  όπως εκτυπωτές και οδηγοί ταινιών είναι σωστά μοιρασμένα μεταξύ όλων των
  χρηστών του συστήματος ή του δικτύου και πως μπορούν να τεθούν συγκεκριμένα
  όρια σε χρήστες ή ομάδες χρηστών, προστατεύοντας κρίσιμους πόρους του
  συστήματος από υπερβολική χρήση.
* Ισχυρές δυνατότητες δικτύωσης TCP/IP (TCP/IP networking) με υποστήριξη για
  βιομηχανικά πρότυπα όπως τα SCTP, DHCP, NFS, NIS, PPP, SLIP, IPsec και IPv6.
  Αυτό σημαίνει πως ένα μηχάνημα FreeBSD μπορεί να αλληλεπιδρά εύκολα με άλλα
  συστήματα και να εργάζεται σαν εταιρικός εξυπηρετητής, υποστηρίζοντας
  λειτουργίες ζωτικής σημασίας, όπως NFS (απομακρυσμένη πρόσβαση σε αρχεία) και
  υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail), ή την παρουσία του οργανισμού
  σας στο διαδίκτυο μέσω των υπηρεσιών WWW, FTP, routing και firewall
  (ασφάλειας).
* Η προστασία της μνήμης (memory protection) εξασφαλίζει ότι οι διάφορες
  εφαρμογές (ή οι χρήστες) δεν αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Μια εφαρμογή που
  παρουσιάζει κάποιο πρόβλημα δε μπορεί να επηρεάσει άλλες με κανέναν τρόπο.
* Το FreeBSD είναι ένα λειτουργικό σύστημα 32-bit (64-bit σε AMD64, και
  UltraSPARC) και σχεδιάστηκε με αυτό τον τρόπο εξ' αρχής.
* Το βιομηχανικό πρότυπο X Window System (X11R6) προσφέρει γραφικό περιβάλλον
  εργασίας (GUI) στο κόστος μιας κοινής κάρτας VGA και μιας οθόνης και
  διατίθεται με τον πλήρη πηγαίο κώδικα.
* Συμβατότητα εκτελέσιμων με πολλά προγράμματα που έχουν μεταγλωττιστεί για
  Linux, SCO, SVR4, BSDI και NetBSD.
* Χιλιάδες έτοιμες-προς-εκτέλεση εφαρμογές είναι διαθέσιμες από την συλλογή
  ports και packages για το FreeBSD. Γιατί να ψάχνετε στο διαδίκτυο όταν
  μπορείτε να τα βρείτε όλα εδώ;
* Στο διαδίκτυο είναι επίσης διαθέσιμες χιλιάδες πρόσθετες και εύκολες στην
  προσαρμογή εφαρμογές. Το FreeBSD έχει συμβατότητα πηγαίου κώδικα με τα πιο
  δημοφιλή εμπορικά συστήματα UNIX, επομένως οι περισσότερες εφαρμογές
  χρειάζονται λίγες έως καθόλου μετατροπές για να μεταγλωττιστούν (compile).
* Η Δυναμική σελιδοποίηση εικονικής μνήμης και το «ολοκληρωμένο VM/buffer
  cache» παρέχουν υψηλή απόδοση σε εφαρμογές με αυξημένες ανάγκες σε μνήμη, ενώ
  διατηρούν την ικανοποιητική απόκριση του συστήματος στους άλλους χρήστες.
* Υποστήριξη SMP για μηχανήματα με πολλαπλές CPU.
* Πλήρης σειρά εργαλείων ανάπτυξης για C, C++, και Fortran. Στη Συλλογή των
  Ports και των έτοιμων πακέτων, θα βρείτε πολλές ακόμα γλώσσες
  προγραμματισμού, κατάλληλες τόσο για έρευνα όσο και για ανάπτυξη λογισμικού.
* Η διαθεσιμότητα του πηγαίου κώδικα ολόκληρου του συστήματος σημαίνει ότι
  έχετε τον υψηλότερο βαθμό ελέγχου στο περιβάλλον σας. Γιατί να είστε
  κλειδωμένοι σε ένα κλειστό σύστημα και να είστε εξαρτημένοι από τον
  προμηθευτή σας, όταν μπορείτε να έχετε ένα πραγματικά ανοιχτό σύστημα;
* Εκτεταμένη online τεκμηρίωση.
* Και πολλά άλλα!

Το FreeBSD βασίζεται στην έκδοση 4.4BSD-Lite του Computer Systems Research
Group (CSRG) του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Berkeley, και συνεχίζει την
διακεκριμένη παράδοση του στην ανάπτυξη συστημάτων BSD. Επιπρόσθετα στο
εξαίρετο έργο που παρείχε το CSRG, το FreeBSD Project ξόδεψε πολλές χιλιάδες
ώρες στη βελτιστοποίηση του συστήματος για μέγιστες επιδόσεις και αξιοπιστία σε
καθημερινές καταστάσεις πραγματικού φόρτου εργασίας. Αν και πολλοί εμπορικοί
κολοσσοί δυσκολεύονται να προσφέρουν λειτουργικά συστήματα με τέτοια
χαρακτηριστικά, επιδόσεις και αξιοπιστία, το FreeBSD μπορεί να τα προσφέρει
τώρα!
Οι εφαρμογές στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί το FreeBSD, πραγματικά
περιορίζονται μόνο από την φαντασία σας. Από ανάπτυξη λογισμικού μέχρι
αυτοματισμούς εργοστασίων, από απογραφή ειδών μέχρι την διόρθωση του αζιμούθιου
απομακρυσμένων δορυφορικών κεραιών, εάν μπορεί να γίνει με ένα εμπορικό προϊόν
UNIX, είναι παραπάνω από πιθανό ότι μπορεί να γίνει και με το FreeBSD! Το
FreeBSD επίσης ωφελείται σημαντικά από κυριολεκτικά χιλιάδες εφαρμογές υψηλής
ποιότητας που αναπτύσσονται από κέντρα ερευνών και πανεπιστήμια σε όλο τον
κόσμο, και συχνά διατίθενται σε χαμηλό κόστος ή δωρεάν. Το πλήθος των εμπορικών
εφαρμογών που διατίθενται για το FreeBSD, αυξάνεται επίσης καθημερινά.
Ο πηγαίος κώδικας του ίδιου του FreeBSD είναι πλήρως διαθέσιμος, και έτσι το
σύστημα μπορεί να προσαρμοστεί σε αφάνταστα υψηλό επίπεδο για ειδικές εφαρμογές
ή projects, και με τρόπους γενικά μη πραγματοποιήσιμους σε άλλα λειτουργικά
εμπορικών προμηθευτών. Παρακάτω θα βρείτε μερικά μόνο παραδείγματα από
εφαρμογές στις οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτή τη στιγμή το FreeBSD:

* Υπηρεσίες Ίντερνετ: Το ισχυρό σύστημα δικτύωσης TCP/IP του FreeBSD, το
  αναδεικνύει σε ιδεώδη πλατφόρμα για μια μεγάλη γκάμα υπηρεσιών Ίντερνετ όπως:

  o Εξυπηρετητές FTP
  o Εξυπηρετητές ιστοσελίδων World Wide Web (κοινούς ή με ασφαλή σύνδεση [SSL])
  o Δρομολόγηση πρωτοκόλλων IPv4 και IPv6
  o Firewalls και πύλες NAT («IP masquerading»)
  o Εξυπηρετητές ηλεκτρονικού ταχυδρομείου
  o USENET News ή Bulletin Board Systems
  o Και άλλα...

  Με το FreeBSD, μπορείτε εύκολα να ξεκινήσετε από χαμηλά με ένα φτηνό PC της
  οικογένειας 386, και καθώς η επιχείρηση σας μεγαλώνει, να αναβαθμιστείτε σε
  ένα τετραπύρηνο επεξεργαστή Xeon με δίσκους RAID.
* Εκπαίδευση: Είστε φοιτητής πληροφορικής ή κάποιου σχετικού τομέα; Δεν υπάρχει
  καλύτερος τρόπος να μάθετε για λειτουργικά συστήματα, αρχιτεκτονικές Η/Υ, και
  συστήματα δικτύων από την πρακτική εμπειρία και την σε βάθος γνώση που μπορεί
  να σας παρέχει το FreeBSD. Το μεγάλο πλήθος των δωρεάν διαθέσιμων πακέτων
  εφαρμογών CAD, γραφικής σχεδίασης, και μαθηματικών, κάνουν το FreeBSD
  εξαιρετικά χρήσιμο σε όσους το κύριο ενδιαφέρον τους στους υπολογιστές είναι
  να κάνουν τη δουλειά τους!
* Έρευνα: Με διαθέσιμο τον πηγαίο κώδικα ολόκληρου του συστήματος, το FreeBSD
  είναι μία εξαίρετη πλατφόρμα για την έρευνα στα λειτουργικά συστήματα όπως
  επίσης για άλλους κλάδους της πληροφορικής. Η φύση της ελεύθερης διάθεσης του
  FreeBSD επιτρέπει επίσης σε απομακρυσμένες ομάδες να συνεργάζονται σε ιδέες ή
  να μοιράζονται την ανάπτυξη εφαρμογών, χωρίς να ανησυχούν για άδειες χρήσης
  και χωρίς να περιορίζεται η δυνατότητα τους για ελεύθερη συζήτηση
  οποιουδήποτε θέματος σε ανοιχτές ομάδες συζήτησης (forums).
* Δικτύωση: Χρειάζεστε ένα καινούργιο router (δρομολογητή); Ένα εξυπηρετητή
  DNS; Ένα firewall για να κρατάτε τον κόσμο έξω από το εσωτερικό σας δίκτυο;
  Το FreeBSD μπορεί εύκολα να μετατρέψει εκείνο το άχρηστο 386 ή 486 PC που
  κάθεται στην γωνία, σε ένα προηγμένο δρομολογητή με εξεζητημένες δυνατότητες
  φιλτραρίσματος πακέτων.
* Σταθμός εργασίας με X Window: Το FreeBSD είναι μια εξαίρετη επιλογή για ένα
  οικονομικό εξυπηρετητή Χ τερματικών, χρησιμοποιώντας τον ελεύθερα διαθέσιμο
  εξυπηρετητή X11. Σε αντίθεση με τα απλά τερματικά X, με το FreeBSD μπορείτε,
  εφόσον το επιθυμείτε, να εκτελείτε πολλές εφαρμογές τοπικά, απαλλάσσοντας
  έτσι τον κεντρικό εξυπηρετητή από περιττό φορτίο. To FreeBSD μπορεί να
  ξεκινήσει ακόμα και «diskless» (χωρίς σκληρό δίσκο), κάνοντας έτσι τους
  προσωπικούς σταθμούς εργασίας ακόμη πιο φτηνούς και ευκολότερους στη
  διαχείριση.
* Ανάπτυξη Λογισμικού: Το βασικό σύστημα του FreeBSD διατίθεται ολοκληρωμένο,
  με πλήρη σειρά εργαλείων ανάπτυξης, που περιλαμβάνουν τον αναγνωρισμένο GNU
  C/C++ compiler και debugger.

Το FreeBSD είναι διαθέσιμο σε μορφή πηγαίου κώδικα αλλά και έτοιμου,
μεταγλωττισμένου εκτελέσιμου σε CD-ROM, DVD, και μέσω ανώνυμου FTP. Δείτε το
Παράρτημα_A για περισσότερες πληροφορίες για το πως να αποκτήσετε το FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

1.2.2 Ποιος χρησιμοποιεί FreeBSD;

Το FreeBSD χρησιμοποιείται ως βάση για την ανάπτυξη συσκευών και προϊόντων σε
μερικές από τις μεγαλύτερες εταιρίες πληροφορικής, περιλαμβανομένων των:

* Apple
* Cisco
* Juniper
* NetApp

Το FreeBSD χρησιμοποιείται για να υποστηρίζει μερικές από τις μεγαλύτερες
τοποθεσίες στο Ίντερνετ, περιλαμβανομένων των:

* Yahoo!
* Yandex
* Apache
* Rambler
* Sina
* Pair_Networks
* Sony_Japan
* Netcraft
* NetEase
* Weathernews
* TELEHOUSE_America
* Experts_Exchange

και πολλών ακόμη.
-------------------------------------------------------------------------------

1.3 Πληροφορίες για το FreeBSD Project

Το ακόλουθο τμήμα παρέχει μερικές πληροφορίες σχετικές με το project, και
περιλαμβάνει μια σύντομη ιστορία του FreeBSD, τους στόχους, και το μοντέλο
ανάπτυξης του.
-------------------------------------------------------------------------------

1.3.1 Μια σύντομη ιστορία του FreeBSD

Συνεισφορά του Jordan Hubbard.
To FreeBSD Project γεννήθηκε στις αρχές του 1993, μερικώς σαν εξέλιξη του
«Unofficial 386BSD Patchkit» από τους 3 τελευταίους συντονιστές του patchkit:
τον Nate Williams, τον Rod Grimes και εμένα.
Ο πρωταρχικός στόχος μας ήταν να παράγουμε ένα ενδιάμεσο στιγμιότυπο (snapshot)
του 386BSD ώστε να διορθώσουμε μερικά προβλήματα που ο μηχανισμός του patchkit
δεν ήταν ικανός να λύσει. Μερικοί από σας, ίσως να θυμούνται πως ο αρχικός
τίτλος εργασίας για το project ήταν «386BSD 0.5» ή «386BSD Interim» και
αναφέρονταν σε αυτό ακριβώς το γεγονός.
Το 386BSD ήταν το λειτουργικό σύστημα του Bill Jolitz, το οποίο μέχρι εκείνο το
σημείο, υπέφερε βαριά έχοντας αμεληθεί για σχεδόν ένα έτος. Καθώς το patchkit
φούσκωνε ολοένα και περισσότερο με το πέρασμα των ημερών, είχαμε αποφασίσει
ομόφωνα πως έπρεπε να γίνει κάτι, και αποφασίσαμε να συμπαρασταθούμε στον Bill
παρέχοντας του αυτό το ενδιάμεσο «cleanup» snapshot. Τα σχέδια αυτά διακόπηκαν
απότομα, όταν ξαφνικά ο Bill Jolitz αποφάσισε να αποσύρει την έγκριση του στο
project δίχως μια ξεκάθαρη ένδειξη του τι θα έπρεπε να γίνει.
Δεν μας πήρε πολύ να αποφασίσουμε πως ο στόχος παρέμενε αξιόλογος, ακόμη και
χωρίς την βοήθεια του Bill, και έτσι υιοθετήσαμε το όνομα «FreeBSD», που
επινόησε ο David Greenman. Οι αρχικοί στόχοι μας τέθηκαν αφού συμβουλευθήκαμε
τους τότε χρήστες του συστήματος, και όταν έγινε πλέον ξεκάθαρο πως το project
είχε πάρει σωστή πορεία και ίσως έτεινε να γίνει πραγματικότητα, ήρθα σε επαφή
με την Walnut Creek CDROM προσβλέποντας στην βελτίωση των καναλιών διανομής του
FreeBSD για όλους αυτούς τους άτυχους που δεν είχαν εύκολη πρόσβαση στο
Ίντερνετ. Η Walnut Creek CDROM, όχι μόνο υποστήριξε την ιδέα διανομής του
FreeBSD σε CD, αλλά προχώρησε αρκετά περισσότερο, παρέχοντας στο project ένα
μηχάνημα εργασίας και μια γρήγορη σύνδεση στο Ίντερνετ. Δίχως τον βαθμό πίστης
της Walnut Creek CDROM σε αυτό που εκείνο τον καιρό ήταν ένα εντελώς άγνωστο
project, είναι πολύ απίθανο το FreeBSD να είχε φτάσει τόσο μακριά, και τόσο
γρήγορα, όπως σήμερα.
Η πρώτη διανομή CD-ROM (και με γενικά ευρεία διάδοση στο δίκτυο) ήταν η
FreeBSD 1.0, που κυκλοφόρησε τον Δεκέμβρη του 1993. Βασίζονταν σε μια ταινία
του 4.3BSD-Lite («Net/2») του U.C. Berkeley, έχοντας πάρει και πολλά στοιχεία
από το 386BSD και το Free Software Foundation. Ήταν αρκετά επιτυχημένη για
πρώτη προσπάθεια, και την συνεχίσαμε με την αρκετά επιτυχημένη έκδοση
FreeBSD 1.1 που κυκλοφόρησε τον Μάϊο του 1994.
Περίπου εκείνη την περίοδο, σχηματίστηκαν απρόσμενα στον ορίζοντα σύννεφα
καταιγίδας, καθώς η Novell και το U.C. Berkeley τακτοποίησαν την μακράς
διαρκείας δικαστική διαμάχη σχετικά με τα δικαιώματα της ταινίας Net/2. Μία
συνθήκη αυτής της συμφωνίας ήταν η παραδοχή από την μεριά του U.C. Berkeley ότι
μεγάλο μέρος του Net/2 ήταν «επιβαρυμένος» κώδικας και ιδιοκτησία της Novell, η
οποία με την σειρά της το είχε αποκτήσει από την AT&T λίγο καιρό πριν. Αυτό που
πήρε ως αντάλλαγμα το Berkeley ήταν οι «ευλογίες» της Novell ότι η έκδοση
4.4BSD-Lite, όταν τελικά ολοκληρωνόταν, θα δηλωνόταν ως μη-επιβαρυμένη, και
όλοι οι μέχρι τότε χρήστες του Net/2 θα ενθαρρύνονταν ένθερμα να μεταβούν σε
αυτή. Αυτό συμπεριλάμβανε και το FreeBSD, και στο project δόθηκε χρόνος μέχρι
τον Ιούλιο του 1994 να σταματήσει τις παραδόσεις των προϊόντων που βασίζονταν
στο Net/2. Υπό τους όρους αυτής της συμφωνίας, επιτράπηκε στο project μια
τελευταία έκδοση πριν την λήξη της προθεσμίας, και αυτή ήταν η έκδοση
FreeBSD 1.1.5.1.
Το FreeBSD βρέθηκε τότε στη δυσχερή θέση κυριολεκτικά να ξανα-ανακαλύψει τον
εαυτό του από ένα σύνολο από bit του 4.4BSD-Lite, εντελώς καινούργιο, και
κυρίως ατελές. Οι εκδόσεις «Lite» ήταν light (ελαφριές) εν' μέρει επειδή το
CSRG του Berkeley είχε αφαιρέσει μεγάλο όγκο κώδικα ο οποίος ήταν απαραίτητος
για να κατασκευαστεί ένα πραγματικά εκκινήσιμο λειτουργικό σύστημα (λόγω
διαφόρων νομικών ζητημάτων), και εν' μέρει επειδή το port για Intel του 4.4
ήταν σε υψηλό βαθμό ατελές. Η μετάβαση ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 1994, και
σε αυτό το σημείο κυκλοφόρησε η FreeBSD 2.0 στο δίκτυο και σε CD-ROM (τέλη
Δεκέμβρη). Παρά το γεγονός ότι ήταν ακόμη αρκετά πρόχειρη μέσες-άκρες, η έκδοση
ήταν μια σημαντική επιτυχία και την ακολούθησε η πιο αξιόπιστη και ευκολότερη
ως προς την εγκατάσταση έκδοση FreeBSD 2.0.5 τον Ιούνιο του 1995.
Κυκλοφορήσαμε την FreeBSD 2.1.5 τον Αύγουστο του 1996, και φάνηκε να είναι
αρκετά δημοφιλής στους ISP και στις εμπορικές κοινότητες, τόσο που άξιζε άλλο
ένα παρακλάδι στον κορμό της 2.1-STABLE. Αυτή ήταν η FreeBSD 2.1.7.1, που
κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 1997 και ήταν η αποκορύφωση της κύριας ανάπτυξης
της 2.1-STABLE, η οποία βρίσκεται πλέον σε κατάσταση συντήρησης. θα γίνονται
μόνο βελτιώσεις ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις bugs σε αυτό τον κορμό
(RELENG_2_1_0).
Η FreeBSD 2.2 διακλαδώθηκε από την ανάπτυξη της κύριας γραμμής («-CURRENT») τον
Νοέμβριο του 1996, ως κλάδος RELENG_2_2, και η πρώτη πλήρη έκδοση (2.2.1)
κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1997. Πρόσθετες εκδόσεις από τον κλάδο 2.2 δόθηκαν
σε κυκλοφορία το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του '97, η τελευταία των οποίων (η
2.2.8) εμφανίστηκε τον Νοέμβρη του 1998. Η πρώτη επίσημη έκδοση 3.0 εμφανίστηκε
τον Οκτώβριο του 1998 και σημάδεψε την αρχή του τέλους για τον κλάδο 2.2.
Ο κορμός διακλαδώθηκε πάλι στις 20 Ιανουαρίου 1999, οδηγώντας στην 4.0-CURRENT
και στον κλάδο 3.X-STABLE. Από τον 3.X-STABLE, η 3.1 κυκλοφόρησε στις 15
Φεβρουαρίου 1999, η 3.2 στις 15 Μαΐου 1999, η 3.3 στις 16 Σεπτεμβρίου 1999, η
3.4 στις 20 Δεκεμβρίου του 1999, και η 3.5 στις 24 Ιουνίου 2000, την οποία
ακολούθησε λίγες μέρες μετά μία μικρής τάξεως αναβάθμιση, η 3.5.1, για να
συμπεριληφθούν κάποιες αναβαθμίσεις ασφαλείας της τελευταίας στιγμής στο
Kerberos. Αυτή ήταν και η τελική έκδοση από τον κλάδο της 3.X.
Ένα νέο παρακλάδι δημιουργήθηκε στις 13 Μαρτίου 2000, δημιουργώντας έτσι τον
κλάδο ανάπτυξης 4.X-STABLE. Δημιουργήθηκαν διάφορες εκδόσεις από αυτό τον
κλάδο: Η 4.0-RELEASE κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2000, και η τελευταία 4.11-
RELEASE κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2005.
Μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα αναμονής, η 5.0-RELEASE ανακοινώθηκε στις 19
Ιανουαρίου του 2003. Ως αποκορύφωμα σχεδόν τριών χρόνων εργασίας, η έκδοση αυτή
εισήγαγε το FreeBSD στο μονοπάτι των εξελιγμένων πολυεπεξεργαστών και στην
υποστήριξη εφαρμογών με threads, ενώ εισήγαγε και υποστήριξη για τις πλατφόρμες
UltraSPARC και ia64. Αυτήν την έκδοση ακολούθησε η 5.1 τον Ιούνιο του 2003. Η
τελευταία έκδοση 5.X από τον κορμό της -CURRENT ήταν η 5.2.1-RELEASE, που
κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 2004.
Ο κορμός της RELENG_5, δημιουργήθηκε τον Αύγουστο του 2004, και ακολούθησε η
5.3-RELEASE, η οποία σημάδεψε την αρχή των εκδόσεων από τον κλάδο 5-STABLE. Η
πιο πρόσφατη 5.5-RELEASE κυκλοφόρησε τον Μάιο του 2006. Δεν Θα υπάρξουν
πρόσθετες εκδόσεις από τον κορμό της RELENG_5.
Ο κορμός διακλαδώθηκε πάλι τον Ιούλιο του 2005, αυτή τη φορά για την δημιουργία
του κλάδου RELENG_6. Η 6.0-RELEASE είναι η πρώτη έκδοση της σειράς 6.X, και
κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2005. Η πιο πρόσφατη 6.4-RELEASE κυκλοφόρησε τον
Νοέμβριο του 2008. Δεν θα υπάρξουν πρόσθετες εκδόσεις από τον κορμό της
RELENG_6. Αυτός είναι και ο τελευταίος κλάδος που υποστηρίζει την αρχιτεκτονική
Alpha.
Ο κλάδος ανάπτυξης RELENG_7, δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 2007. Η πρώτη
έκδοση από αυτό τον κλάδο, ήταν η 7.0-RELEASE η οποία κυκλοφόρησε τον
Φεβρουάριο του 2008. Η πιο πρόσφατη 7.4-RELEASE κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του
2011. Δεν Θα υπάρξουν πρόσθετες εκδόσεις από τον κλάδο RELENG_7.
Ο κορμός διακλαδώθηκε πάλι τον Αύγουστο του 2009, αυτή τη φορά για την
δημιουργία του κλάδου RELENG_8. Η 8.0-RELEASE είναι η πρώτη έκδοση της σειράς
8.Χ και κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2009. Η πιο πρόσφατη 8.4-RELEASE
κυκλοφόρησε τον Μάιος 2006. Θα υπάρξουν πρόσθετες εκδόσεις από τον κλάδο
RELENG_8.
Ο κλάδος ανάπτυξης RELENG_9, δημιουργήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2011. Η πρώτη
έκδοση από αυτό τον κλάδο, ήταν η 9.1-RELEASE η οποία κυκλοφόρησε τον
Ιανουάριος 2007. Θα υπάρξουν πρόσθετες εκδόσεις από τον κλάδο RELENG_9.
Για την ώρα, η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη συνεχίζεται στον κλάδο 10.X-CURRENT. Νέες
εκδόσεις SNAPshot του 10.X σε CD-ROM (και φυσικά στο Διαδίκτυο), διατίθενται
από τον τον snapshot_server καθώς συνεχίζεται η ανάπτυξη.
-------------------------------------------------------------------------------

1.3.2 Στόχοι του FreeBSD Project

Συνεισφορά του Jordan Hubbard.
Οι στόχοι του FreeBSD Project είναι να παρέχει λογισμικό που θα μπορεί να
χρησιμοποιηθεί για οποιαδήποτε περίσταση και δίχως δεσμεύσεις. Πολλοί από μας
έχουν κάνει σημαντική επένδυση στον κώδικα (και το project) και σίγουρα δε θα
μας πείραζε πότε-πότε μια μικρή οικονομική συνεισφορά, αλλά σίγουρα δεν είμαστε
έτοιμοι να επιμείνουμε σε αυτό. Πιστεύουμε ότι η πρωταρχική και σπουδαιότερη
«αποστολή» μας είναι να παρέχουμε κώδικα σε υπάρχοντες και μελλοντικούς
χρήστες, και για οποιοδήποτε σκοπό, ώστε ο κώδικας μας να έχει την ευρύτερη
πιθανή χρήση και να αποφέρει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος. Αυτό είναι, πιστεύω,
ένας από τους σημαντικότερους στόχους του Ελεύθερου Λογισμικού και ένας από
τους οποίους υποστηρίζουμε με ενθουσιασμό.
Το τμήμα του πηγαίου μας κώδικα που βρίσκεται υπό την GNU General Public
License (GPL) ή την Library General Public License (LGPL) έχει κάπως
περισσότερες δεσμεύσεις, αν και σκοπός τους είναι μάλλον να διασφαλίσουν την
ελεύθερη διάθεση του κώδικα, παρά το αντίθετο. Λόγω των επιπρόσθετων επιπλοκών
που θέτει η άδεια χρήσης GPL στην εμπορική χρήση του λογισμικού, προτιμούμε,
όσο είναι εφικτό, να παρέχουμε το λογισμικό μας υπό το χαλαρότερο BSD
copyright.
-------------------------------------------------------------------------------

1.3.3 Το Μοντέλο Ανάπτυξης του FreeBSD

Συνεισφορά του Satoshi Asami.
Η ανάπτυξη του FreeBSD είναι μία πολύ ανοικτή και ευέλικτη διαδικασία, αφού
κυριολεκτικά βασίζεται στην συνεισφορά εκατοντάδων ανθρώπων από όλο τον κόσμο,
όπως μπορείτε να δείτε από την λίστα_των_συνεργατών μας. Η υποδομή ανάπτυξης
του FreeBSD επιτρέπει στα εκατοντάδες μέλη της ομάδας ανάπτυξης να
συνεργάζονται μέσω του Ίντερνετ. Είμαστε σταθερά σε αναζήτηση για νέα μέλη στην
ομάδα ανάπτυξης και για ιδέες, και όσοι ενδιαφέρονται να ασχοληθούν ακόμη
περισσότερο με το project χρειάζεται απλά να επικοινωνήσουν μαζί μας στην
ηλεκτρονική_λίστα_τεχνικών_συζητήσεων_του_FreeBSD. Επίσης η ηλεκτρονική_λίστα
ανακοινώσεων_του_FreeBSD είναι διαθέσιμη σε όσους επιθυμούν να ενημερώσουν
άλλους χρήστες του FreeBSD για κύριους τομείς εργασίας σχετικά με το Project.
Χρήσιμα πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για το FreeBSD Project και την
διαδικασία ανάπτυξης του, είτε δουλεύετε ανεξάρτητα είτε ως στενοί συνεργάτες:


  Τα SVN και CVS repositories
      Για πολλά χρόνια, ο κεντρικός κορμός κώδικα του FreeBSD συντηρούνταν μέσω
      του CVS (Concurrent Versions System), ενός ελεύθερα διαθέσιμου εργαλείου
      ελέγχου πηγαίου κώδικα που προσφέρεται ενσωματωμένο στο FreeBSD. Τον
      Ιούνιο του 2008, το Project αποφάσισε τη μετάβαση στο SVN (Subversion). Η
      αλλαγή κρίθηκε αναγκαία, καθώς οι τεχνικοί περιορισμοί του CVS ήταν πλέον
      εμφανείς, εξαιτίας του μεγέθους του αποθηκευμένου κώδικα και του
      ιστορικού που τον συνοδεύει. Η Τεκμηρίωση και η Συλλογή των Ports
      μεταφέρθηκαν επίσης από το CVS στο SVN το Μάιο και Ιούλιο του 2012
      αντίστοιχα. Παρά την μεταφορά των src και ports στο SVN, τα εργαλεία
      χρήστη όπως το csup τα οποία εξαρτώνται από τη λειτουργία του παλαιότερου
      συστήματος CVS, συνεχίζουν να λειτουργούν κανονικά. Αυτό εξασφαλίζεται με
      συγχρονισμό των αλλαγών του SVN στο υπάρχον CVS. Σε αντίθεση με τα δέντρα
      src και ports, το SVN repository της τεκμηρίωσης δεν συγχρονίζεται με το
      παλιό CVS.
      Το κύριο repository βρίσκεται σε ένα μηχάνημα στην Santa Clara CA, USA
      από όπου αντιγράφεται σε μεγάλο αριθμό μηχανών mirror σε όλο τον κόσμο. Ο
      κορμός SVN, ο οποίος περιέχει τους κλάδους -CURRENT και -STABLE, μπορεί
      επίσης εύκολα να αντιγραφεί και στo δικό σας υπολογιστή. Περισσότερες
      πληροφορίες για αυτό το θέμα μπορείτε να βρείτε στην ενότητα
      Συγχρονίζοντας_τον_Πηγαίο_σας_Κώδικα.

  Η λίστα των committers
      Οι committers είναι άτομα που έχουν άδεια εγγραφής (write) στον κορμό του
      CVS, και είναι εξουσιοδοτημένοι να κάνουν μετατροπές στον κώδικα του
      FreeBSD (ο όρος «committer» προέρχεται από την εντολή cvs(1) commit, η
      οποία χρησιμοποιείται για να γίνουν νέες αλλαγές στο CVS repository). Ο
      καλύτερος τρόπος για να τεθούν αλλαγές προς αναθεώρηση εκ μέρους της
      λίστας των committers είναι να χρησιμοποιείται η εντολή send-pr(1). Εάν
      το παραπάνω σύστημα φαίνεται μπλοκαρισμένο, μπορείτε να τους προσεγγίσετε
      στέλνοντας email στην ηλεκτρονική λίστα των committers του FreeBSD.

  The FreeBSD core team
      Η FreeBSD core team θα ήταν ισοδύναμη με το διοικητικό συμβούλιο αν το
      FreeBSD Project ήταν μια ανώνυμη εταιρεία. Ο πρωταρχικός στόχος της core
      team είναι να εξασφαλίσει ότι το project, στο σύνολο του, είναι σε καλή
      κατάσταση και να το οδηγεί προς την σωστή κατεύθυνση. Μια από τις
      λειτουργίες της core team είναι να προσκαλεί αφοσιωμένους και υπεύθυνους
      developers να συμμετέχουν στην ομάδα ανάπτυξης (τους committers) καθώς
      και να βρίσκει νέα μέλη για την ίδια την core team καθώς κάποιοι
      αποχωρούν. Η παρούσα core team εκλέχτηκε από ένα σύνολο υποψηφίων
      committers τον Ιούλιο του 2012. Εκλογές διεξάγονται κάθε 2 χρόνια.
      Μερικά μέλη της core team έχουν επίσης ειδικούς τομείς ευθύνης, και αυτό
      σημαίνει πως δεσμεύονται να εξασφαλίσουν ότι ένα μεγάλο μέρος του
      συστήματος λειτουργεί όπως πρέπει. Για ολοκληρωμένη λίστα της ομάδας
      ανάπτυξης του FreeBSD και των τομέων ευθύνης τους, παρακαλούμε δείτε την
      Λίστα_των_Συνεργατών_μας.

           Σημείωση:Τα περισσότερα μέλη του core team είναι εθελοντές όσον
           αφορά την ανάπτυξη του FreeBSD και δεν έχουν οικονομικής φύσεως
           οφέλη από το project, επομένως η «δέσμευση» δεν θα πρέπει να
           παρερμηνεύεται ως «εγγυημένη υποστήριξη». Η παραπάνω παρομοίωση
           με το «διοικητικό συμβούλιο» δεν είναι πολύ ακριβής, ίσως είναι
           καταλληλότερο να πούμε ότι πρόκειται για ανθρώπους που θυσίασαν
           τις ζωές τους για χάρη του FreeBSD ενάντια στην καλύτερη τους
           κρίση!


  Εξωτερικοί συνεργάτες
      Τέλος, αλλά οπωσδήποτε όχι μικρότερης σημασίας, η μεγαλύτερη ομάδα
      ανάπτυξης είναι οι ίδιοι οι χρήστες που μας παρέχουν σχόλια και
      διορθώσεις των bug σε σχεδόν σταθερή βάση. Ο κύριος τρόπος για να κρατάτε
      επαφή με την μη-συγκεντρωτική ομάδα ανάπτυξης του FreeBSD είναι να γίνετε
      συνδρομητές στην ηλεκτρονική_λίστα_τεχνικών_συζητήσεων_του_FreeBSD όπου
      γίνονται οι ανάλογες συζητήσεις. Δείτε το Παράρτημα_C για περισσότερες
      πληροφορίες σχετικά με τις διάφορες λίστες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του
      FreeBSD.
      Η_Λίστα_Συνεργατών_του_FreeBSD είναι μεγάλη και συνεχώς αυξανόμενη,
      επομένως γιατί να μην γίνετε και εσείς μέλος της και να συμβάλλετε σήμερα
      σε κάτι στο FreeBSD;
      Η παροχή κώδικα δεν είναι ο μόνος τρόπος για να συνεισφέρετε στο project.
      Για μια ολοκληρωμένη λίστα των πραγμάτων στα οποία χρειαζόμαστε βοήθεια,
      παρακαλούμε επισκεφθείτε την Δικτυακή_τοποθεσία_του_FreeBSD_Project.

Συνοψίζοντας, το μοντέλο ανάπτυξης μας είναι οργανωμένο σαν ένα χαλαρό σύνολο
ομόκεντρων κύκλων. Το συγκεντρωτικό μοντέλο είναι σχεδιασμένο για να
διευκολύνει τους χρήστες του FreeBSD, στους οποίους παρέχεται έτσι ένας εύκολος
τρόπος παρακολούθησης του βασικού κώδικα, και όχι για να αποκλείουμε πιθανούς
συνεργάτες! Επιθυμία μας είναι να παρουσιάσουμε ένα σταθερό λειτουργικό σύστημα
σε συνάρτηση με μια μεγάλη γκάμα από προγράμματα_εφαρμογών που οι χρήστες να
μπορούν εύκολα να εγκαθιστούν και να χρησιμοποιούν  για την εκπλήρωση αυτών
των στόχων, το μοντέλο αυτό δουλεύει πολύ καλά.
Το μόνο που ζητάμε από όσους ενδιαφέρονται να ενωθούν μαζί μας στην ομάδα
ανάπτυξης του FreeBSD, είναι λίγη από την ίδια αφοσίωση της τωρινής ομάδας, για
μια συνεχή πορεία στην επιτυχία του!
-------------------------------------------------------------------------------

1.3.4 Η Τρέχουσα Έκδοση του FreeBSD

Το FreeBSD είναι ελεύθερα διαθέσιμο, βασίζεται ολόκληρο στον πηγαίο κώδικα του
4.4BSD-Lite, και αναπτύσσεται για συστήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών βασισμένα
σε επεξεργαστές Intel i386", i486", Pentium®, Pentium Pro, Celeron®,
Pentium II, Pentium III, Pentium 4 (ή συμβατούς), Xeon", και Sun UltraSPARC.
Βασίζεται κυρίως στο software της ομάδας U.C. Berkeley CSRG, με κάποιες
βελτιώσεις που προέρχονται από τα NetBSD, OpenBSD, 386BSD, και το Free Software
Foundation.
Από την έκδοση του FreeBSD 2.0 στα τέλη του 1994, η απόδοση, το σύνολο των
χαρακτηριστικών, και η σταθερότητα του FreeBSD έχει βελτιωθεί σημαντικά. Η
μεγαλύτερη αλλαγή είναι η επανασχεδίαση του συστήματος εικονικής μνήμης
(virtual memory) με ένα ολοκληρωμένο VM/file buffer cache το οποίο όχι μόνο
αυξάνει την απόδοση, αλλά επίσης μειώνει τις απαιτήσεις μνήμης του FreeBSD,
επιτρέποντας ως ελάχιστο αποδεκτό όριο τα 5 MB. Περιέχονται επίσης και άλλες
βελτιώσεις, όπως πλήρης υποστήριξη πελάτη και εξυπηρετητή NIS, υποστήριξη
συναλλαγών TCP, dial-on-demand PPP, ενσωματωμένη υποστήριξη DHCP, ένα
βελτιωμένο υποσύστημα SCSI, υποστήριξη ISDN, υποστήριξη για ATM, FDDI,
προσαρμογείς δικτύου Fast και Gigabit Ethernet (1000 Mbit), βελτιωμένη
υποστήριξη για τους τελευταίους ελεγκτές της Adaptec και πολλές χιλιάδες
διορθώσεις λαθών (bug).
Εκτός από τη βασική του διανομή, το FreeBSD προσφέρει μια συλλογή λογισμικού με
χιλιάδες προγράμματα για καθημερινή χρήση. Την στιγμή που γράφονται αυτές οι
γραμμές, υπάρχουν πάνω από 24,000 ports! Η λίστα των ports ξεκινάει από
εξυπηρετητές http (WWW), μέχρι παιχνίδια, γλώσσες προγραμματισμού,
κειμενογράφους, και οτιδήποτε άλλο ενδιάμεσα. Η συνολική Συλλογή των Ports
απαιτεί προσεγγιστικά 500 MB αποθηκευτικό χώρο, αφού όλα τα ports εκφράζονται
με «deltas» (αρχεία διαφορών) των αυθεντικών πηγών τους. Το γεγονός αυτό μας
επιτρέπει να αναβαθμίσουμε τα ports πολύ ευκολότερα, και μειώνει δραστικά τις
απαιτήσεις σε σκληρό δίσκο σε σχέση με την παλαιότερη Συλλογή Ports 1.0. Για να
μεταγλωττιστεί (compile) ένα port, χρειάζεται απλώς να μεταβείτε στον κατάλογο
του προγράμματος που επιθυμείτε να εγκαταστήσετε, να πληκτρολογήσετε make
install, και να αφήσετε το σύστημα σας να κάνει τα υπόλοιπα. Ολόκληρη η
αυθεντική διανομή για κάθε port που κάνετε build παρέχεται δυναμικά από το CD-
ROM ή από μία τοπική τοποθεσία FTP, έτσι τα ports που δεν χρειάζεστε δεν
καταλαμβάνουν άσκοπο χώρο στο σκληρό σας δίσκο. Σχεδόν κάθε port παρέχεται
επίσης και σαν προ-μεταγλωττισμένο (pre-compiled) «πακέτο (package)», το οποίο
μπορεί να εγκατασταθεί με μια απλή εντολή (pkg_add) για εκείνους που δεν
επιθυμούν να μεταγλωττίζουν τα ports τους από τον πηγαίο κώδικα. Περισσότερες
πληροφορίες για τα packages και τα ports μπορείτε να βρείτε στο Κεφάλαιο_5.
Υπάρχει αρκετά μεγάλη επιπλέον τεκμηρίωση την οποία μπορεί να βρείτε πολύ
χρήσιμη για την διαδικασία εγκατάστασης και χρήσης του FreeBSD. Μπορείτε να την
βρείτε εγκατεστημένη στον κατάλογο /usr/share/doc σε οποιοδήποτε σύγχρονο
μηχάνημα FreeBSD. Τα τοπικά εγκατεστημένα εγχειρίδια μπορείτε να τα δείτε σε
μορφή HTML, χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε κατάλληλο browser στις ακόλουθες URL:


  Το Εγχειρίδιο Χρήσης του FreeBSD
      /usr/share/doc/handbook/index.html

  Συχνές ερωτήσεις του FreeBSD (FAQ)
      /usr/share/doc/faq/index.html

Μπορείτε επίσης να δείτε τα πρωτότυπα (και συχνά αναβαθμιζόμενα) αντίγραφα στο
http://www.FreeBSD.org/.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 2 Εγκατάσταση του FreeBSD 8.x και Προγενέστερων Εκδόσεων

Ανασχηματισμένο, αναδιοργανωμένο, και μερικώς ξαναγραμμένο από τον Jim Mock.Η
βήμα προς βήμα διαδικασία του sysinstall, οι εικόνες, και γενικές διορθώσεις
κειμένου από τον Randy Pratt.

2.1 Σύνοψη

Το FreeBSD διανέμεται με ένα εύχρηστο, μη γραφικό πρόγραμμα εγκατάστασης. Από
την έκδοση 9.0-RELEASE και μετά, χρησιμοποιείται το bsdinstall ενώ οι
παλαιότερες εκδόσεις χρησιμοποιούν το sysinstall. Στο κεφάλαιο αυτό
περιγράφεται η χρήση του sysinstall για την εγκατάσταση του FreeBSD. Η χρήση
του bsdinstall περιγράφεται στο Κεφάλαιο_3.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να δημιουργήσετε δισκέτες εγκατάστασης για το FreeBSD.
* Πως αναφέρεται στους σκληρούς δίσκους σας το FreeBSD και πως τους χωρίζει σε
  κατατμήσεις.
* Πως να ξεκινήσετε το sysinstall.
* Τις ερωτήσεις που θα σας κάνει το sysinstall, τι σημαίνουν, και πως να τις
  απαντήσετε.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να διαβάσετε τη λίστα του υποστηριζόμενου υλικού που έρχεται με την έκδοση
  του FreeBSD την οποία θα εγκαταστήσετε, και να επαληθεύσετε ότι το υλικό που
  έχετε υποστηρίζεται από το FreeBSD.


     Σημείωση:Σε γενικές γραμμές αυτές οι οδηγίες εγκατάστασης είναι
     γραμμένες για τους i386 («PC συμβατούς») αρχιτεκτονικής υπολογιστές.
     Όπου χρειάζεται, θα εμφανίζονται συγκεκριμένες οδηγίες για άλλες
     πλατφόρμες. Αν και αυτός ο οδηγός διατηρείται όσο το δυνατόν πιο
     ενημερωμένος, είναι πιθανόν να βρείτε μικρές διαφορές μεταξύ του
     προγράμματος εγκατάστασης και αυτού που φαίνεται εδώ. Σας προτείνουμε
     να χρησιμοποιήσετε το κεφάλαιο αυτό περισσότερο σαν γενικό οδηγό παρά
     σαν ένα κατά γράμμα εγχειρίδιο εγκατάστασης.

-------------------------------------------------------------------------------

2.2 Απαιτήσεις Υλικού


2.2.1 Ελάχιστες Απαιτήσεις

Οι ελάχιστες απαιτήσεις για την εγκατάσταση του FreeBSD ποικίλουν ανάλογα με
την έκδοση του FreeBSD και την αρχιτεκτονική του υλικού.
Στις παρακάτω ενότητες θα βρείτε μια περίληψη των πληροφοριών αυτών. Ανάλογα με
τον τρόπο που θα επιλέξετε να εγκαταστήσετε το FreeBSD, μπορεί να χρειαστείτε
μονάδα δισκέτας, ένα υποστηριζόμενο οδηγό CD-ROM, και σε ορισμένες περιπτώσεις,
κάρτα δικτύου. Τα παραπάνω καλύπτονται στο Τμήμα_2.3.7.
-------------------------------------------------------------------------------

2.2.1.1 Αρχιτεκτονικές FreeBSD/i386 και FreeBSD/pc98

Οι εκδόσεις FreeBSD/i386 και FreeBSD/pc98 απαιτούν 486 ή καλύτερο επεξεργαστή
και τουλάχιστον 24 MB RAM. Θα χρειαστείτε τουλάχιστον 150 MB ελεύθερου χώρου
στο σκληρό δίσκο για την πλέον ελάχιστη εγκατάσταση.

     Σημείωση:Σε περιπτώσεις παλιών μηχανημάτων, τις περισσότερες φορές, η
     ύπαρξη περισσότερης μνήμης RAM και ελεύθερου χώρου στο δίσκο είναι
     πιο σημαντική από ένα ταχύτερο επεξεργαστή.

-------------------------------------------------------------------------------

2.2.1.2 Αρχιτεκτονική FreeBSD/amd64

Υπάρχουν δύο κλάσεις επεξεργαστών ικανές να εκτελέσουν το FreeBSD/amd64. Η
πρώτη, είναι οι επεξεργαστές AMD64, περιλαμβανομένου του AMD Athlon"64, του
AMD Athlon64-FX, του AMD Opteron" ή καλύτερων.
Η δεύτερη κλάση επεξεργαστών που μπορούν να χρησιμοποιήσουν FreeBSD/amd64,
περιλαμβάνει όσους χρησιμοποιούν την αρχιτεκτονική Intel® EM64T. Παραδείγματα
των επεξεργαστών αυτών περιλαμβάνουν τις οικογένειες Intel Core" 2 Duo, Quad,
Extreme καθώς και τη σειρά επεξεργαστών Intel Xeon 3000, 5000, και 7000.
Αν το μηχάνημα σας είναι βασισμένο σε nVidia nForce3 Pro-150, θα πρέπει να
χρησιμοποιήσετε την κατάλληλη επιλογή στο BIOS για να απενεργοποιήσετε το IO
APIC. Αν η επιλογή αυτή δεν υπάρχει, θα πρέπει να απενεργοποιήσετε αντί αυτού
το ACPI. Υπάρχουν προβλήματα στο Pro-150 για τα οποία μέχρι στιγμής δεν έχει
βρεθεί λύση που να τα παρακάμπτει.
-------------------------------------------------------------------------------

2.2.1.3 Αρχιτεκτονική FreeBSD/sparc64

Για να εγκαταστήσετε το FreeBSD/sparc64, θα χρειαστείτε μια υποστηριζόμενη
πλατφόρμα (δείτε Τμήμα_2.2.2).
Θα χρειαστείτε ένα δίσκο για αποκλειστική χρήση από το FreeBSD/sparc64. Τη
δεδομένη στιγμή, δεν είναι δυνατόν να μοιράζεται τον ίδιο δίσκο το FreeBSD με
ένα άλλο λειτουργικό σύστημα.
-------------------------------------------------------------------------------

2.2.2 Υποστηριζόμενο Υλικό

Η λίστα με το υποστηριζόμενο υλικό, παρέχεται στις Σημειώσεις Υλικού (Hardware
Notes) με κάθε έκδοση του FreeBSD. Το έγγραφο αυτό μπορεί συνήθως να βρεθεί με
όνομα αρχείου HARDWARE.TXT, στον ριζικό κατάλογο μια διανομής CDROM ή FTP, ή
και στο μενού documentation του sysinstall. Για κάθε αρχιτεκτονική, θα βρείτε
μια λίστα συσκευών οι οποίες επιβεβαιωμένα υποστηρίζονται από το FreeBSD.
Αντίγραφα του καταλόγου υποστηριζόμενου υλικού για διάφορες εκδόσεις και
αρχιτεκτονικές μπορούν επίσης να βρεθούν στη σελίδα Πληροφοριών_Έκδοσης στο
δικτυακό τόπο του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

2.3 Εργασίες πριν την Εγκατάσταση


2.3.1 Απογραφή Υλικού του Υπολογιστή σας

Πριν εγκαταστήσετε το FreeBSD πρέπει να επιχειρήσετε να απογράψετε τα
εξαρτήματα του υπολογιστή σας. Οι ρουτίνες εγκατάστασης του FreeBSD θα σας
δείξουν τα εξαρτήματα (σκληρούς δίσκους, κάρτες δικτύου, οδηγούς CDROM κλπ.) με
τα ονόματα των μοντέλων και των κατασκευαστών τους. Το FreeBSD θα επιχειρήσει
επίσης να προσδιορίσει τις σωστές ρυθμίσεις για τις συσκευές αυτές,
συμπεριλαμβανομένων και των πληροφοριών για τη χρήση IRQ και θυρών IO. Λόγω των
ιδιομορφιών του υλικού των PC, η διαδικασία αυτή δεν είναι πάντα επιτυχής, και
ίσως χρειαστεί να διορθώσετε τις ρυθμίσεις που ανίχνευσε το FreeBSD.
Αν έχετε ήδη άλλο λειτουργικό σύστημα εγκατεστημένο, όπως Windows ή Linux,
είναι γενικά καλή ιδέα να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες που σας παρέχει για
να δείτε τις ρυθμίσεις του υλικού σας. Αν δεν είστε σίγουροι για τις ρυθμίσεις
μιας κάρτας επέκτασης, ίσως να τις βρείτε τυπωμένες πάνω στην ίδια την κάρτα.
Συνηθισμένα IRQ είναι τα 3, 5 και 7 ενώ οι θύρες IO συνήθως γράφονται ως
δεκαεξαδικοί αριθμοί, π.χ. 0x330.
Σας συνιστούμε να γράψετε ή να εκτυπώσετε τις πληροφορίες αυτές πριν την
εγκατάσταση του FreeBSD. Σαν υπόδειγμα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα πίνακα
όπως τον παρακάτω:
Πίνακας 2-1. Υπόδειγμα Απογραφής Συσκευών

Όνομα Συσκευής          IRQ IO θύρες Σημειώσεις
Πρώτος Σκληρός Δίσκος   N/A N/A      40 GB, της Seagate, master στο πρώτο IDE
CDROM                   N/A N/A      slave στο πρώτο IDE
Δεύτερος Σκληρός Δίσκος N/A N/A      20 GB, της IBM, master στο δεύτερο IDE
Πρώτος Ελεγκτής IDE     14  0x1f0     
Κάρτα Δικτύου           N/A N/A      Intel 10/100
Modem                   N/A N/A      3Com® 56K faxmodem, στην COM1
&                                     

Όταν τελειώσετε την απογραφή εξαρτημάτων του υπολογιστή σας, θα πρέπει να
ελέγξετε αν ταιριάζουν με τις απαιτήσεις υλικού της έκδοσης FreeBSD που
σκοπεύετε να εγκαταστήσετε.
-------------------------------------------------------------------------------

2.3.2 Κρατήστε Αντίγραφα Ασφαλείας των Δεδομένων σας

Αν ο υπολογιστής στον οποίο θα εγκαταστήσετε το FreeBSD περιέχει πολύτιμα
δεδομένα, βεβαιωθείτε ότι έχετε κρατήσει αντίγραφα ασφαλείας τα οποία μάλιστα
έχετε ελέγξει ότι δουλεύουν, πριν εγκαταστήσετε το FreeBSD. Το πρόγραμμα
εγκατάστασης του FreeBSD θα σας ρωτήσει πριν γράψει οτιδήποτε στο δίσκο σας,
αλλά από τη στιγμή που η διαδικασία αυτή ξεκινήσει, δεν υπάρχει δυνατότητα
επιστροφής.
-------------------------------------------------------------------------------

2.3.3 Αποφασίστε που θα Εγκαταστήσετε το FreeBSD

Αν θέλετε το FreeBSD να χρησιμοποιήσει ολόκληρο το σκληρό σας δίσκο, δεν
υπάρχει κάτι άλλο που πρέπει να κάνετε αυτή τη στιγμή  μπορείτε να παραλείψετε
αυτό το τμήμα.
Αν ωστόσο θέλετε το FreeBSD να συνυπάρχει με άλλα λειτουργικά συστήματα, πρέπει
να κατανοείτε χονδρικά τον τρόπο διάταξης των δεδομένων στο δίσκο, και τις
επιδράσεις που μπορεί προκαλέσει.
-------------------------------------------------------------------------------

2.3.3.1 Κατατμήσεις Δίσκων για Αρχιτεκτονική FreeBSD/i386

Ένας σκληρός δίσκος PC μπορεί να χωριστεί σε διακριτά τμήματα. Τα τμήματα αυτά
καλούνται κατατμήσεις (partitions). Επειδή το FreeBSD έχει επίσης εσωτερικές
κατατμήσεις, η ονομασία γρήγορα μπορεί να οδηγήσει σε σύγχυση, και για το λόγο
αυτό οι εξωτερικές κατατμήσεις αναφέρονται ως disk slices (φέτες) ή απλώς
slices στο FreeBSD. Για παράδειγμα το πρόγραμμα fdisk του FreeBSD, το οποίο
χειρίζεται τις κατατμήσεις δίσκων του PC, τις αναφέρει ως slices αντί για
partitions. Από τη σχεδίαση του, το PC υποστηρίζει μόνο τέσσερις κατατμήσεις
ανά δίσκο. Οι κατατμήσεις αυτές ονομάζονται πρωτεύουσες (primary partitions).
Για να ξεπεραστεί αυτός ο περιορισμός και να δημιουργήσουμε περισσότερες
κατατμήσεις, δημιουργήθηκε ένα νέο είδος κατάτμησης, η εκτεταμένη κατάτμηση
(extended partition). Ένας δίσκος μπορεί να περιέχει μόνο μια εκτεταμένη
κατάτμηση. Μέσα στην εκτεταμένη κατάτμηση μπορούν να δημιουργηθούν ειδικές
λογικές κατατμήσεις.
Κάθε κατάτμηση διαθέτει ένα partition ID, ένα αριθμό που χρησιμοποιείται για να
αναγνωρίζει τον τύπο δεδομένων της κατάτμησης. Οι κατατμήσεις του FreeBSD έχουν
για partition ID το 165.
Γενικά, κάθε λειτουργικό σύστημα που χρησιμοποιείτε έχει κάποιο τρόπο για να
αναγνωρίζει τις κατατμήσεις. Για παράδειγμα το MS-DOS και τα παράγωγα του, όπως
τα Windows, αναθέτουν γράμματα οδηγών σε κάθε πρωτεύουσα και λογική κατάτμηση,
ξεκινώντας από το γράμμα C:.
Το FreeBSD πρέπει να εγκατασταθεί σε πρωτεύουσα κατάτμηση. Το FreeBSD μπορεί να
κρατήσει όλα τα δεδομένα του, συμπεριλαμβανομένων και των αρχείων που θα
δημιουργήσετε εσείς, σε αυτή τη μοναδική κατάτμηση. Παρόλα αυτά, αν έχετε
περισσότερους από ένα δίσκους, μπορείτε να δημιουργήσετε κατατμήσεις FreeBSD σε
όλους ή μερικούς από αυτούς. Όταν εγκαθιστάτε το FreeBSD πρέπει να έχετε μια
κατάτμηση διαθέσιμη. Μπορεί να είναι μια κενή κατάτμηση που έχετε προετοιμάσει
από πριν, ή μια υπάρχουσα που περιέχει δεδομένα που δεν σας ενδιαφέρουν πλέον.
Αν χρησιμοποιείτε ήδη όλες τις κατατμήσεις σε όλους τους δίσκους σας, τότε
πρέπει να ελευθερώσετε μία για το FreeBSD χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που
παρέχονται από τα άλλα λειτουργικά συστήματα που χρησιμοποιείτε (για
παράδειγμα, την fdisk στο MS-DOS ή Windows).
Αν έχετε μια διαθέσιμη κατάτμηση, μπορείτε να την χρησιμοποιήσετε. Ίσως όμως
χρειαστεί να συρρικνώσετε πρώτα μία ή περισσότερες από τις υπάρχουσες
κατατμήσεις σας.
Μια ελάχιστη εγκατάσταση του FreeBSD μπορεί να καταλάβει μόλις 100 MB χώρου στο
δίσκο. Ωστόσο αυτή είναι μια πολύ ελάχιστη εγκατάσταση η οποία δεν θα αφήσει
καθόλου σχεδόν χώρο για δικά σας αρχεία. Ένα πιο ρεαλιστικό ελάχιστο είναι τα
250 MB για χρήση χωρίς γραφικό περιβάλλον και 350 MB ή περισσότερα αν θέλετε
γραφικό περιβάλλον εργασίας. Αν έχετε σκοπό να εγκαταστήσετε αρκετά προγράμματα
τρίτων κατασκευαστών, θα χρειαστείτε ακόμα περισσότερο χώρο.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κάποιο εμπορικά διαθέσιμο εργαλείο όπως το
PartitionMagic®, ή κάποιο ελεύθερο εργαλείο όπως το GParted, για να αλλάξετε
μεγέθη στις κατατμήσεις σας και να δημιουργήσετε χώρο για το FreeBSD. Τόσο το
PartitionMagic όσο και το GParted μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε κατατμήσεις
NTFS. Το GParted είναι διαθέσιμο σε αρκετές διανομές Linux Live CD, όπως για
παράδειγμα το SystemRescueCD.
Έχουν αναφερθεί προβλήματα κατά την αλλαγή μεγέθους κατατμήσεων των Microsoft
Vista. Συνίσταται να έχετε πρόχειρο ένα CDROM εγκατάστασης των Vista πριν
επιχειρήσετε αυτή τη διαδικασία. Όπως και με όλες τις αντίστοιχες διαδικασίες
δίσκων, συνίσταται επίσης να έχετε ένα ενημερωμένο σετ αντιγράφων ασφαλείας.

     Προειδοποίηση:Λανθασμένη χρήση των εργαλείων αυτών μπορεί να οδηγήσει
     σε διαγραφή των δεδομένων του δίσκου σας. Πριν τα χρησιμοποιήσετε,
     βεβαιωθείτε ότι έχετε πρόσφατα αντίγραφα ασφαλείας τα οποία
     δουλεύουν.

Παράδειγμα 2-1. Χρησιμοποιώντας μια Υπάρχουσα Κατάτμηση χωρίς να την Αλλάξετε
Υποθέστε ότι έχετε ένα υπολογιστή με ένα μόνο σκληρό δίσκο 4 GB στον οποίο
έχετε ήδη εγκατεστημένη μια έκδοση των Windows και τον έχετε χωρίσει σε δύο
οδηγούς με γράμματα C: και D:, καθένα με μέγεθος 2 GB. Έχετε 1 GB δεδομένων στο
C: και 0.5 GB δεδομένων στο D:.
Αυτό σημαίνει ότι ο δίσκος σας έχει δύο κατατμήσεις, μία ανά γράμμα οδηγού.
Μπορείτε να αντιγράψετε όλα τα υπάρχοντα δεδομένα σας από τον D: στο C: και να
ελευθερώσετε έτσι την δεύτερη κατάτμηση, ώστε να είναι έτοιμη για το FreeBSD.
Παράδειγμα 2-2. Συρρικνώνοντας μια Υπάρχουσα Κατάτμηση
Υποθέστε ότι έχετε ένα υπολογιστή με ένα μόνο δίσκο 4  GB στον οποίο έχετε ήδη
εγκαταστήσει μια έκδοση των Windows. Όταν εγκαταστήσατε τα Windows,
δημιουργήσατε μια μεγάλη κατάτμηση με το γράμμα C: και μέγεθος 4 GB. Αυτή τη
στιγμή χρησιμοποιείται 1.5 GB χώρου και θέλετε να δώσετε στο FreeBSD 2 GB χώρο.
Για να εγκαταστήσετε το FreeBSD θα πρέπει είτε:

  1. Να πάρετε αντίγραφο ασφαλείας των δεδομένων σας των Windows και έπειτα να
     τα εγκαταστήσετε ξανά, δημιουργώντας αυτή τη φορά μια κατάτμηση μεγέθους
     2 GB κατά την εγκατάσταση.
  2. Να χρησιμοποιήσετε κάποιο από τα εργαλεία όπως το PartitionMagic που
     περιγράψαμε παραπάνω ώστε να συρρικνώσετε την κατάτμηση των Windows.

-------------------------------------------------------------------------------

2.3.4 Συλλέξτε Πληροφορίες για τη Ρύθμιση του Δικτύου σας

Αν σκοπεύετε να συνδεθείτε σε ένα δίκτυο κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης του
FreeBSD (για παράδειγμα αν πρόκειται να κάνετε εγκατάσταση μέσω κάποιας
τοποθεσίας FTP ή μέσω διακομιστή NFS), τότε πρέπει να γνωρίζετε τις ρυθμίσεις
του δικτύου σας. Κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης, θα ερωτηθείτε για αυτές τις
ρυθμίσεις ώστε το FreeBSD να μπορέσει να συνδεθεί στο δίκτυο και να ολοκληρώσει
την εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.3.4.1 Σύνδεση με Δίκτυο Ethernet ή Modem Cable/DSL

Αν συνδέεστε σε δίκτυο Ethernet ή αν έχετε σύνδεση Internet με χρήση ελεγκτή
Ethernet μέσω καλωδιακής ή DSL σύνδεσης, θα χρειαστείτε τις ακόλουθες
πληροφορίες:

  1. Διεύθυνση IP (IP Address)
  2. Διεύθυνση IP της προεπιλεγμένης πύλης (default gateway)
  3. Όνομα υπολογιστή (hostname)
  4. Διευθύνσεις IP του διακομιστή DNS (DNS server IP addresses)
  5. Μάσκα Υποδικτύου (Subnet Mask)

Αν δεν γνωρίζετε αυτές τις πληροφορίες, ρωτήστε το διαχειριστή συστήματος ή τον
παροχέα υπηρεσιών Internet που σας εξυπηρετεί. Η απάντηση μπορεί να είναι ότι
οι πληροφορίες αυτές εκχωρούνται αυτόματα με χρήση DHCP. Σημειώστε την
πληροφορία αυτή.
-------------------------------------------------------------------------------

2.3.4.2 Σύνδεση μέσω Modem

Αν χρησιμοποιείτε επιλογική (dial up) σύνδεση με κάποιο παροχέα Internet (ISP)
με χρήση απλού modem, μπορείτε και πάλι να εγκαταστήσετε το FreeBSD μέσω
Internet, αλλά θα χρειαστείτε πάρα πολύ χρόνο.
Θα χρειαστεί να ξέρετε:

  1. Τον αριθμό κλήσης του ISP σας
  2. Τη σειριακή θύρα (COM:) στην οποία είναι συνδεμένο το modem σας
  3. Το όνομα χρήστη (username) και κωδικό (password) για το λογαριασμό σας
     στον ISP

-------------------------------------------------------------------------------

2.3.5 Ελέγξτε για Παροράματα (Errata) στο FreeBSD

Αν και το FreeBSD project πασχίζει για να εξασφαλίσει ότι κάθε έκδοση του
FreeBSD θα είναι όσο πιο σταθερή γίνεται, ορισμένες φορές στη διαδικασία αυτή
εισέρχονται λάθη. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, τα λάθη αυτά επηρεάζουν τη
διαδικασία εγκατάστασης. Καθώς τα προβλήματα αυτά γίνονται αντιληπτά και
επιδιορθώνονται, σημειώνονται στα Παροράματα_FreeBSD_(FreeBSD_Errata) τα οποία
βρίσκονται στην δικτυακή τοποθεσία του FreeBSD. Πριν ξεκινήσετε την
εγκατάσταση, Θα πρέπει να ελέγξετε τα Παροράματα για να βεβαιωθείτε ότι δεν
υπάρχουν προβλήματα της τελευταίας στιγμής τα οποία θα έπρεπε να γνωρίζετε.
Πληροφορίες για όλες τις εκδόσεις, περιλαμβανομένων και των παροραμάτων για
κάθε μία, μπορούν να βρεθούν στη σελίδα πληροφοριών_έκδοσης της δικτυακής
τοποθεσίας_του_FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

2.3.6 Ανακτήστε τα Αρχεία Εγκατάστασης του FreeBSD

Η διαδικασία εγκατάστασης του FreeBSD μπορεί να εγκαταστήσει το λειτουργικό
σύστημα χρησιμοποιώντας αρχεία από τις παρακάτω τοποθεσίες:
Τοπικά Μέσα

* CDROM ή DVD
* Μνήμη flash με σύνδεση USB
* Μια κατάτμηση MS-DOS που βρίσκεται στον ίδιο υπολογιστή
* Μια ταινία SCSI ή QIC
* Δισκέτες

Δίκτυο

* Μια τοποθεσία FTP, μέσω firewall ή με χρήση διακομιστή μεσολάβησης (HTTP
  proxy) αν είναι αναγκαίο.
* Ένα εξυπηρετητή NFS
* Μια αποκλειστική παράλληλη ή σειριακή σύνδεση

Αν έχετε αγοράσει το FreeBSD σε CD ή DVD, τότε έχετε ήδη ότι χρειάζεστε και
μπορείτε να πάτε στο επόμενο τμήμα (Τμήμα_2.3.7).
Αν δεν έχετε ακόμα ανακτήσει τα αρχεία εγκατάστασης του FreeBSD θα πρέπει να
δείτε το Τμήμα_2.13 το οποίο εξηγεί πως να προετοιμαστείτε για την εγκατάσταση
του FreeBSD με οποιοδήποτε από τους παραπάνω τρόπους. Αφού διαβάσετε το τμήμα
αυτό, θα πρέπει να γυρίσετε ξανά εδώ και να διαβάσετε από το Τμήμα_2.3.7.
-------------------------------------------------------------------------------

2.3.7 Ετοιμάστε τα Μέσα Εκκίνησης

Η διαδικασία εκκίνησης του FreeBSD ξεκινάει με την εκκίνηση του υπολογιστή σας
στο πρόγραμμα εγκατάστασης του FreeBSDδεν πρόκειται για πρόγραμμα το οποίο
μπορείτε να εκτελέσετε μέσα από κάποιο άλλο λειτουργικό σύστημα. Ο υπολογιστής
σας φυσιολογικά εκκινεί χρησιμοποιώντας το λειτουργικό σύστημα που είναι
εγκατεστημένο στο σκληρό δίσκο σας, αλλά μπορεί επίσης να ρυθμιστεί να
χρησιμοποιεί μια «δισκέτα εκκίνησης». Οι περισσότεροι σύγχρονοι υπολογιστές
μπορούν επίσης να εκκινήσουν από ένα CDROM στον αντίστοιχο οδηγό ανάγνωσης, ή
από μια μνήμη flash με σύνδεση USB.

     Υπόδειξη:Αν έχετε το FreeBSD σε CDROM ή DVD (είτε που αγοράσατε, είτε
     που ετοιμάσατε ο ίδιος), και ο υπολογιστής σας επιτρέπει εκκίνηση από
     CDROM ή DVD (τυπικά μέσω της επιλογής «Boot Order» ή αντίστοιχης του
     BIOS), μπορείτε να παραλείψετε αυτό το τμήμα. Τα CD ή DVD του FreeBSD
     είναι εκκινήσιμα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εγκατάσταση
     του FreeBSD χωρίς καμιά άλλη ιδιαίτερη προετοιμασία.

Για να δημιουργήσετε μια εκκινήσιμη μνήμη flash USB, ακολουθήστε τα παρακάτω
βήματα:

  1. Ανακτήστε την Εικόνα Εγκατάστασης για Μνήμη Flash USB
     Για το FreeBSD 8.X μπορείτε να κατεβάσετε το αρχείο εικόνας από τον
     κατάλογο ISO-IMAGES/ στην τοποθεσία ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/
     releases/arch/ISO-IMAGES/version/FreeBSD-version-RELEASE-arch-
     memstick.img. Αντικαταστήστε το arch και το version με την αρχιτεκτονική
     και την έκδοση που επιθυμείτε να εγκαταστήσετε. Για παράδειγμα, τα αρχεία
     για το FreeBSD/i386 8.4-RELEASE είναι διαθέσιμα στην τοποθεσία ftp://
     ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/releases/i386/ISO-IMAGES/9.1/FreeBSD-8.4-
     RELEASE-i386-memstick.img.

          Υπόδειξη:Για το FreeBSD 9.0-RELEASE και νεότερες εκδόσεις,
          χρησιμοποιείται διαφορετικός κατάλογος. Για περισσότερες
          πληροφορίες σχετικά με την ανάκτηση και εγκατάσταση του
          FreeBSD 9.0-RELEASE και μεταγενέστερων εκδόσεων, δείτε το
          Κεφάλαιο_3.

     Το αρχείο που προορίζεται για χρήση με μνήμη USB, έχει κατάληξη .img. Ο
     κατάλογος ISO-IMAGES/ περιέχει πλήθος διαφορετικών αρχείων και αυτό που θα
     χρειαστείτε εξαρτάται στην πραγματικότητα από την έκδοση του FreeBSD που
     θα εγκαταστήσετε και ενδεχομένως και από το υλικό του υπολογιστή σας.

          Σημαντικό:Πριν προχωρήσετε, κρατήστε αντίγραφο των δεδομένων που
          ενδεχομένως υπάρχουν στη USB flash μνήμη σας. Η διαδικασία που
          περιγράφουμε θα διαγράψει όλα τα περιεχόμενα της.

  2. Γράψτε το Αρχείο Εικόνας στη Μνήμη Flash
     Χρησιμοποιώντας το FreeBSD για την Εγγραφή του Αρχείου Εικόνας

          Προειδοποίηση:Το παρακάτω παράδειγμα χρησιμοποιεί ως υπόδειγμα
          την συσκευή /dev/da0 για τη δημιουργία της USB μνήμης εκκίνησης.
          Επιλέξτε με προσοχή το πραγματικό όνομα της συσκευής που θα
          χρησιμοποιηθεί, διαφορετικά μπορεί να προκληθεί απώλεια
          δεδομένων.


       1. Εγγραφή του Αρχείου μέσω της dd(1)
          Το αρχείο .img δεν είναι ένα κανονικό αρχείο που μπορείτε απλώς να
          αντιγράψετε στη μνήμη flash. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μια
          εικόνα των περιεχομένων ολόκληρου του δίσκου. Αυτό σημαίνει ότι δεν
          μπορείτε απλώς να αντιγράψετε τα δεδομένα από τον ένα δίσκο στον
          άλλο. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε την εντολή dd(1) για να γράψετε το
          αρχείο εικόνας απευθείας στο δίσκο:

            # dd if=FreeBSD-8.4-RELEASE-i386-memstick.img of=/dev/da0 bs=64k

          Αν λάβετε το μήνυμα λάθους Operation not permitted, βεβαιωθείτε ότι η
          συσκευή που προσπαθείτε να χρησιμοποιησέτε δεν είναι ήδη σε χρήση,
          ενδεχομένως προσαρτημένη αυτόματα από κάποιο βοηθητικό πρόγραμμα.
          Έπειτα προσπαθήστε ξανά.

     Χρησιμοποιώντας τα Windows® για την Εγγραφή του Αρχείου Εικόνας

          Προειδοποίηση:Βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείτε το σωστό όνομα
          οδηγού για την μνήμη flash, διαφορετικά ίσως να καταστρέψετε
          υπάρχοντα δεδομένα.


       1. Ανάκτηση του Προγράμματος Image Writer για Windows
          H εφαρμογή Image Writer για Windows είναι ελεύθερο λογισμικό το οποίο
          μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη σωστή εγγραφή ενός αρχείου εικόνας σε
          μια μνήμη USB. Μπορείτε να το κατεβάσετε από την τοποθεσία https://
          launchpad.net/win32-image-writer/ και να το αποσυμπιέσετε σε ένα
          φάκελο.
       2. Εγγραφή του Αρχείου με το Image Writer
          Κάντε διπλό κλικ στο εικονίδιο Win32DiskImager για να ξεκινήσετε το
          πρόγραμμα. Κάντε κλικ στο εικονίδιο του φακέλου και επιλέξτε το
          αρχείο που θα γράψετε στη μνήμη USB. Κάντε κλικ στο πλήκτρο Save για
          να αποδεχθείτε το όνομα αρχείου. Επαληθεύστε ότι οι παραπάνω
          ενέργειες είναι σωστές και ότι δεν υπάρχουν σε άλλα παράθυρα άνοιχτοι
          φάκελοι από τη μνήμη USB. Τέλος, κάντε κλικ στο Write για να γράψετε
          το αρχείο εικόνας στον οδηγό.


Για να δημιουργήσετε δισκέτες εκκίνησης, ακολουθήστε αυτά τα βήματα:

  1. Ανακτήστε τα Images (Αρχεία Εικόνων) των Δισκετών

          Σημαντικό:Σημειώστε ότι στις εκδόσεις 8.X του FreeBSD, δεν
          υπάρχει πλέον υποστήριξη για δισκέτες εκκίνησης. Δείτε τις
          παραπάνω οδηγίες για να κάνετε εγκατάσταση μέσω μνήμης USB
          flash, ή χρησιμοποιήστε απλώς ένα CDROM ή DVD.

     Οι δισκέτες εκκίνησης είναι διαθέσιμες στο μέσο εγκατάστασης που έχετε,
     στον κατάλογο floppies/ και μπορείτε επίσης να τις κατεβάσετε από τον
     αντίστοιχο κατάλογο ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/releases/arch/
     version-RELEASE/floppies/. Αντικαταστήστε τα arch και version με την
     αρχιτεκτονική και τον αριθμό της έκδοσης που θέλετε να εγκαταστήσετε
     αντίστοιχα. Για παράδειγμα τα images των δισκετών εκκίνησης για FreeBSD/
     i386 8.4-RELEASE είναι διαθέσιμα από την τοποθεσία ftp://ftp.FreeBSD.org/
     pub/FreeBSD/releases/i386/8.4-RELEASE/floppies/.
     Τα images έχουν κατάληξη .flp. O κατάλογος floppies/ περιέχει αρκετά
     διαφορετικά images, και το ποια θα χρειαστείτε εξαρτάται από την έκδοση
     του FreeBSD που θα εγκαταστήσετε, και σε ορισμένες περιπτώσεις, και από το
     υλικό (hardware) στο οποίο κάνετε εγκατάσταση. Στις περισσότερες
     περιπτώσεις θα χρειαστείτε τέσσερις δισκέτες, τις boot.flp, kern1.flp,
     kern2.flp και kern3.flp. Ελέγξτε το αρχείο README.TXT που βρίσκεται στον
     ίδιο κατάλογο για τις τελευταίες πληροφορίες σχετικά με τα αρχεία αυτά.

          Σημαντικό:Το FTP πρόγραμμα που θα χρησιμοποιήσετε πρέπει να
          χρησιμοποιεί δυαδικό τρόπο μεταφοράς (binary mode) για να
          κατεβάσετε τα images των δισκετών. Ορισμένοι φυλλομετρητές είναι
          γνωστό ότι χρησιμοποιούν ASCII τρόπο (κειμένου), το οποίο θα το
          καταλάβετε αν δεν μπορείτε να κάνετε εκκίνηση από τις δισκέτες.

  2. Προετοιμάστε τις Δισκέτες
     Από κάθε αρχείο image που κατεβάσατε, πρέπει να δημιουργήσετε μια δισκέτα.
     Είναι επιβεβλημένο, οι δισκέτες αυτές να μην έχουν ελαττώματα. Ο
     ευκολότερος τρόπος για να το ελέγξετε είναι να τις διαμορφώσετε εσείς. Μην
     εμπιστεύεστε προ-διαμορφωμένες δισκέτες. Το πρόγραμμα διαμόρφωσης των
     Windows δεν θα σας ειδοποιήσει για την παρουσία χαλασμένων τομέων, απλώς
     θα τους μαρκάρει ως «χαλασμένους» και θα τους αγνοήσει. Σας συμβουλεύουμε
     να χρησιμοποιήσετε καινούριες δισκέτες αν επιλέξετε αυτή τη μέθοδο
     εγκατάστασης.

          Σημαντικό:Αν προσπαθήσετε να εγκαταστήσετε το FreeBSD και το
          πρόγραμμα εγκατάστασης κολλήσει, παγώσει ή με κάποιο τρόπο
          συμπεριφέρεται περίεργα, ο πρώτος σας ύποπτος πρέπει να είναι οι
          δισκέτες. Δοκιμάστε να γράψετε τα images σε νέες δισκέτες και
          προσπαθήστε ξανά.

  3. Γράψτε τα Αρχεία Image σε Δισκέτες
     Τα αρχεία .flp δεν είναι κανονικά αρχεία που μπορείτε να αντιγράψετε σε
     δισκέτα. Είναι images που έχουν όλο το περιεχόμενο της δισκέτας σε ένα
     αρχείο. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορείτε απλώς να αντιγράψετε τα αρχεία αυτά
     σε δισκέτες. Αντίθετα, πρέπει να χρησιμοποιήσετε ειδικά εργαλεία για να
     γράψετε τα images αυτά απευθείας στις δισκέτες.
     Αν πρόκειται να δημιουργήσετε τις δισκέτες σε ένα υπολογιστή που εκτελεί
     MS-DOS / Windows, σας παρέχουμε ένα εργαλείο για αυτή την εργασία, το
     fdimage.
     Αν χρησιμοποιείτε τα images των δισκετών από το CDROM και ο οδηγός σας
     CDROM είναι στο γράμμα E:, θα εκτελέσετε την εξής εντολή:

       E:\> tools\fdimage floppies\boot.flp A:

     Επαναλάβετε την εντολή αυτή για κάθε αρχείο .flp, αντικαθιστώντας κάθε
     φορά τη δισκέτα. Βεβαιωθείτε ότι σημειώνετε στην ετικέτα κάθε δισκέτας το
     όνομα του αρχείου που αντιγράψατε. Ρυθμίστε κατάλληλα την εντολή ανάλογα
     με την τοποθεσία των image αρχείων .flp. Αν δεν έχετε το CDROM, μπορείτε
     να κατεβάσετε το fdimage από την τοποθεσία FTP tools_directoryτου FreeBSD.
     Αν γράφετε τις δισκέτες σε ένα σύστημα UNIX (όπως κάποιο σύστημα FreeBSD)
     μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή dd(1) για να γράψετε τα image
     αρχεία απευθείας στις δισκέτες. Στο FreeBSD θα γράφατε:

       # dd if=boot.flp of=/dev/fd0

     Στο FreeBSD η συσκευή, /dev/fd0 αναφέρεται στην πρώτη μονάδα δισκέτας (τον
     οδηγό A:). Η συσκευή /dev/fd1 θα ήταν ο οδηγός B:, κ.ο.κ. ¶λλες παραλλαγές
     του UNIX μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικά ονόματα για τους οδηγούς
     δισκέτας και θα χρειαστεί να ελέγξετε την τεκμηρίωση του συστήματος σας
     κατά περίπτωση.

Είστε τώρα έτοιμοι να ξεκινήσετε την εγκατάσταση του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

2.4 Ξεκινώντας την Εγκατάσταση


     Σημαντικό:Το πρόγραμμα εγκατάστασης δεν θα κάνει καμιά αλλαγή στους
     δίσκους σας μέχρι να δείτε το ακόλουθο μήνυμα:

       Last Chance: Are you SURE you want continue the installation?

       If you're running this on a disk with data you wish to save then WE
       STRONGLY ENCOURAGE YOU TO MAKE PROPER BACKUPS before proceeding!

       We can take no responsibility for lost disk contents!

     Η εγκατάσταση μπορεί να ακυρωθεί οποιαδήποτε στιγμή μέχρι να δείτε
     την τελική προειδοποίηση χωρίς να γίνει καμιά αλλαγή στα περιεχόμενα
     του σκληρού δίσκου. Αν ανησυχείτε ότι έχετε κάνει κάποια λάθος
     ρύθμιση μπορείτε απλώς να σβήσετε τον υπολογιστή πριν από το σημείο
     αυτό, και δεν θα δημιουργηθεί κανένα πρόβλημα.

-------------------------------------------------------------------------------

2.4.1 Εκκίνηση


2.4.1.1 Εκκίνηση στην Αρχιτεκτονική i386"


  1. Ξεκινήστε με τον υπολογιστή σας απενεργοποιημένο.
  2. Εκκινήστε τον υπολογιστή σας. Καθώς ξεκινάει θα πρέπει να δείχνει κάποια
     επιλογή για να εισέλθετε στο πρόγραμμα ρυθμίσεων του BIOS (BIOS setup),
     συνήθως με την πίεση κάποιου πλήκτρου όπως το F2, το F10, το Del ή το
     συνδυασμό Alt+S. Χρησιμοποιήστε το συνδυασμό που φαίνεται στην οθόνη. Σε
     κάποιες περιπτώσεις, κατά την εκκίνηση μπορεί στην οθόνη σας να φαίνεται
     κάποιο γραφικό λογότυπο. Τυπικά, πιέζοντας το Esc το γραφικό αυτό
     εξαφανίζεται και μπορείτε πλέον να δείτε τα απαραίτητα μηνύματα.
  3. Βρείτε τη ρύθμιση που ελέγχει από ποιες συσκευές εκκινεί το σύστημα.
     Συνήθως αναφέρεται ως «Boot Order» και εμφανίζεται ως λίστα συσκευών, όπως
     για παράδειγμα Floppy, CDROM, First Hard Disk, κ.ο.κ.
     Αν πρόκειται να εκκινήσετε από το CDROM, βεβαιωθείτε ότι έχετε κάνει την
     αντίστοιχη επιλογή. Αν πρόκειται να εκκινήσετε από USB μνήμη flash ή από
     δισκέτα, βεβαιωθείτε ότι έχετε επίσης κάνει τη σωστή επιλογή. Αν δεν είστε
     σίγουροι, συμβουλευτείτε το εγχειρίδιο του υπολογιστή ή / και της μητρικής
     πλακέτας.
     Κάντε την αλλαγή, αποθηκεύστε και βγείτε από το πρόγραμμα ρυθμίσεων. Ο
     υπολογιστής σας θα επανεκκινήσει.
  4. Αν προετοιμάσατε μνήμη flash USB, όπως περιγράφεται στο Τμήμα_2.3.7, μην
     παραλείψετε να συνδέσετε τη μνήμη στην αντίστοιχη υποδοχή, πριν
     ενεργοποιήσετε τον υπολογιστή σας.
     Αν θα εκκινήσετε από το CDROM, θα χρειαστεί να ενεργοποιήσετε τον
     υπολογιστή και να εισάγετε το CDROM στον οδηγό με την πρώτη δυνατή
     ευκαιρία.

          Σημείωση:Για το FreeBSD 7.X διατίθενται δισκέτες εκκίνησης τις
          οποίες μπορείτε να δημιουργήσετε όπως περιγράφεται στο Τμήμα
          2.3.7. Μια από αυτές θα είναι η πρώτη δισκέτα εκκίνησης:
          boot.flp. Τοποθετήστε αυτή τη δισκέτα στον οδηγό και εκκινήστε
          τον υπολογιστή σας.

     Αν ο υπολογιστής σας ξεκινήσει κανονικά και φορτώσει το υπάρχον
     λειτουργικό σας σύστημα, τότε είτε:

       1. Δεν βάλατε τη δισκέτα ή το CD αρκετά νωρίς κατά τη διαδικασία
          εκκίνησης. Αφήστε την στον οδηγό και δοκιμάστε να επανεκκινήσετε τον
          υπολογιστή σας.
       2. Οι προηγούμενες αλλαγές που κάνετε στις ρυθμίσεις του BIOS δεν
          λειτούργησαν. Θα πρέπει να επαναλάβετε το βήμα αυτό μέχρι να πετύχετε
          τη σωστή επιλογή.
       3. Το συγκεκριμένο BIOS που διαθέτετε δεν υποστηρίζει εκκίνηση από το
          επιλεγμένο μέσο.

  5. Θα αρχίσει η εκκίνηση του FreeBSD. Αν ξεκινάτε από το CDROM θα δείτε μια
     εικόνα όπως την επόμενη (έχουν παραλειφθεί οι πληροφορίες έκδοσης):

       Booting from CD-Rom...
       CD Loader 1.2

       Building the boot loader arguments
       Looking up /BOOT/LOADER... Found
       Relocating the loader and the BTX
       Starting the BTX loader

       BTX loader 1.00 BTX version is 1.02
       Consoles: internal video/keyboard
       BIOS CD is cd0
       BIOS drive C: is disk0
       BIOS drive D: is disk1
       BIOS 639kB/261056kB available memory

       FreeBSD/i386 bootstrap loader, Revision 1.1

       Loading /boot/defaults/loader.conf
       /boot/kernel/kernel text=0x64daa0 data=0xa4e80+0xa9e40 syms=
       [0x4+0x6cac0+0x4+00
       x88e9d]
       \

     Αν κάνετε εκκίνηση από μονάδα δισκέτας, θα δείτε μια οθόνη όμοια με την
     παρακάτω (έχουν παραλειφθεί οι πληροφορίες έκδοσης):

       Booting from Floppy...
       Uncompressing ... done

       BTX loader 1.00  BTX version is 1.01
       Console: internal video/keyboard
       BIOS drive A: is disk0
       BIOS drive C: is disk1
       BIOS 639kB/261120kB available memory

       FreeBSD/i386 bootstrap loader, Revision 1.1

       Loading /boot/defaults/loader.conf
       /kernel text=0x277391 data=0x3268c+0x332a8 |

       Insert disk labelled "Kernel floppy 1" and press any key...

     Ακολουθήστε τις οδηγίες, αφαιρώντας την δισκέτα boot.flp, εισάγοντας την
     δισκέτα kern1.flp και πιέζοντας Enter. Ξεκινήστε από την πρώτη δισκέτα,
     και όταν σας ζητηθεί, βάλτε τις άλλες δισκέτες όπως απαιτείται.
  6. Είτε ξεκινήσατε από δισκέτα, είτε από CDROM, είτε από μνήμη flash, η
     διαδικασία εκκίνησης θα φτάσει στο μενού του FreeBSD boot loader:
     Σχήμα 2-1. Μενού Εκκίνησης (FreeBSD Boot Loader)
     Περιμένετε δέκα δευτερόλεπτα, ή απλώς πιέστε Enter

-------------------------------------------------------------------------------

2.4.1.2 Εκκίνηση στον SPARC64®

Τα περισσότερα συστήματα SPARC64® είναι ρυθμισμένα να ξεκινάνε αυτόματα από το
σκληρό δίσκο. Για να εγκαταστήσετε το FreeBSD, θα πρέπει να ξεκινήσετε είτε από
το δίκτυο, είτε από το CDROM, κάτι το οποίο απαιτεί να εισέλθετε στην PROM
(OpenFirmware).
Για το σκοπό αυτό, επανεκκινήστε το σύστημα και περιμένετε μέχρι να εμφανιστεί
το μήνυμα εκκίνησης (boot). Αυτό εξαρτάται από το μοντέλο, αλλά γενικά μοιάζει
με:

  Sun Blade 100 (UltraSPARC-IIe), Keyboard Present
  Copyright 1998-2001 Sun Microsystems, Inc.  All rights reserved.
  OpenBoot 4.2, 128 MB memory installed, Serial #51090132.
  Ethernet address 0:3:ba:b:92:d4, Host ID: 830b92d4.

Αν το σύστημα σας συνεχίζει με εκκίνηση από το σκληρό δίσκο, πρέπει να πιέσετε:
L1+A ή Stop+A στο πληκτρολόγιο, ή να στείλετε BREAK μέσω της σειριακής κονσόλας
(χρησιμοποιώντας για παράδειγμα ~# στο tip(1) ή στο cu(1)) για να φτάσετε στην
προτροπή της PROM. Φαίνεται όπως παρακάτω:

  ok          (1)
  ok {0}     (2)



  _(1)_
      Αυτή είναι η προτροπή που χρησιμοποιείται σε συστήματα με μία CPU.

  _(2)_
      Αυτή είναι η προτροπή που χρησιμοποιείται σε συστήματα SMP, το ψηφίο
      δείχνει τον αριθμό της ενεργής CPU.

Στο σημείο αυτό, τοποθετήστε το CDROM στον οδηγό, και από την προτροπή της
PROM, γράψτε boot cdrom.
-------------------------------------------------------------------------------

2.4.2 Επισκόπηση των Αποτελεσμάτων Ανίχνευσης Συσκευών

Οι τελευταίες εκατοντάδες γραμμές που πέρασαν από την οθόνη σας, αποθηκεύονται,
και μπορείτε να τις ξαναδείτε.
Για να δείτε τα περιεχόμενα της προσωρινής μνήμης (buffer) πιέστε το πλήκτρο
Scroll Lock. Με τον τρόπο αυτό ενεργοποιείται η κύλιση της οθόνης. Μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε τα πλήκτρα με τα βελάκια, ή τα PageUp και PageDown για να δείτε
τα αποτελέσματα. Πιέστε ξανά το πλήκτρο Scroll Lock για να τερματίσετε την
κύλιση.
Κάντε το αυτό τώρα για να δείτε το κείμενο που κύλησε εκτός οθόνης την ώρα που
ο πυρήνας ανίχνευε το υλικό του υπολογιστή σας. Θα δείτε ένα κείμενο αντίστοιχο
με το Σχήμα_2-2, αν και το ακριβές κείμενο θα διαφέρει ανάλογα με τις συσκευές
που έχετε στον υπολογιστή σας.
Σχήμα 2-2. Τυπικά Αποτελέσματα Ανίχνευσης Συσκευών

  avail memory = 253050880 (247120K bytes)
  Preloaded elf kernel "kernel" at 0xc0817000.
  Preloaded mfs_root "/mfsroot" at 0xc0817084.
  md0: Preloaded image </mfsroot> 4423680 bytes at 0xc03ddcd4

  md1: Malloc disk
  Using $PIR table, 4 entries at 0xc00fde60
  npx0: <math processor> on motherboard
  npx0: INT 16 interface
  pcib0: <Host to PCI bridge> on motherboard
  pci0: <PCI bus> on pcib0
  pcib1:<VIA 82C598MVP (Apollo MVP3) PCI-PCI (AGP) bridge> at device 1.0 on
  pci0
  pci1: <PCI bus> on pcib1
  pci1: <Matrox MGA G200 AGP graphics accelerator> at 0.0 irq 11
  isab0: <VIA 82C586 PCI-ISA bridge> at device 7.0 on pci0
  isa0: <iSA bus> on isab0
  atapci0: <VIA 82C586 ATA33 controller> port 0xe000-0xe00f at device 7.1 on
  pci0
  ata0: at 0x1f0 irq 14 on atapci0
  ata1: at 0x170 irq 15 on atapci0
  uhci0 <VIA 83C572 USB controller> port 0xe400-0xe41f irq 10 at device 7.2 on
  pci
  0
  usb0: <VIA 83572 USB controller> on uhci0
  usb0: USB revision 1.0
  uhub0: VIA UHCI root hub, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr1
  uhub0: 2 ports with 2 removable, self powered
  pci0: <unknown card> (vendor=0x1106, dev=0x3040) at 7.3
  dc0: <ADMtek AN985 10/100BaseTX> port 0xe800-0xe8ff mem 0xdb000000-0xeb0003ff
  ir
  q 11 at device 8.0 on pci0
  dc0: Ethernet address: 00:04:5a:74:6b:b5
  miibus0: <MII bus> on dc0
  ukphy0: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus0
  ukphy0: 10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto
  ed0: <NE2000 PCI Ethernet (RealTek 8029)> port 0xec00-0xec1f irq 9 at device
  10.
  0 on pci0
  ed0 address 52:54:05:de:73:1b, type NE2000 (16 bit)
  isa0: too many dependant configs (8)
  isa0: unexpected small tag 14
  orm0: <Option ROM> at iomem 0xc0000-0xc7fff on isa0
  fdc0: <NEC 72065B or clone> at port 0x3f0-0x3f5,0x3f7 irq 6 drq2 on isa0
  fdc0: FIFO enabled, 8 bytes threshold
  fd0: <1440-KB 3.5 drive> on fdc0 drive 0
  atkbdc0: <Keyboard controller (i8042)> at port 0x60,0x64 on isa0
  atkbd0: <AT Keyboard> flags 0x1 irq1 on atkbdc0
  kbd0 at atkbd0
  psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0
  psm0: model Generic PS/@ mouse, device ID 0
  vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0
  sc0: <System console> at flags 0x100 on isa0
  sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300>
  sio0 at port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on isa0
  sio0: type 16550A
  sio1 at port 0x2f8-0x2ff irq 3 on isa0
  sio1: type 16550A
  ppc0: <Parallel port> at port 0x378-0x37f irq 7 on isa0
  pppc0: SMC-like chipset (ECP/EPP/PS2/NIBBLE) in COMPATIBLE mode
  ppc0: FIFO with 16/16/15 bytes threshold
  plip0: <PLIP network interface> on ppbus0
  ad0: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata0-master UDMA33
  acd0: CD-RW <LITE-ON LTR-1210B> at ata1-slave PIO4
  Mounting root from ufs:/dev/md0c
  /stand/sysinstall running as init on vty0

Ελέγξτε προσεκτικά τα αποτελέσματα της ανίχνευσης για να βεβαιωθείτε ότι το
FreeBSD ανίχνευσε όλες τις συσκευές που αναμένατε. Αν μια συσκευή δεν βρέθηκε,
τότε δεν θα τη δείτε στη λίστα. Με τη βοήθεια εξειδικευμένου_πυρήνα μπορείτε να
προσθέσετε υποστήριξη για συσκευές οι οποίες δεν περιλαμβάνονται στον πυρήνα
GENERIC, όπως τις κάρτες ήχου.
Μετά το τέλος της διαδικασίας ανίχνευσης συσκευών, θα δείτε το Σχήμα_2-3.
Χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να επιλέξετε περιοχή ή χώρα. Έπειτα πιέστε Enter,
για να ρυθμίσετε τη χώρα.
Σχήμα 2-3. Επιλέγοντας το Μενού Χώρας
Αν επιλέξατε ως χώρα United States, θα χρησιμοποιηθεί η τυποποιημένη
Αμερικανική διάταξη πληκτρολογίου. Αν επιλέξατε διαφορετική χώρα, θα εμφανιστεί
το παρακάτω μενού. Χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να επιλέξετε τη σωστή διάταξη
πληκτρολογίου και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-4. Επιλογή Μενού Πληκτρολογίου
Μετά την επιλογή της χώρας, θα εμφανιστεί το βασικό μενού επιλογών του
sysinstall.
-------------------------------------------------------------------------------

2.5 Εισαγωγή στο Sysinstall

Το πρόγραμμα sysinstall είναι η εφαρμογή εγκατάστασης που παρέχεται από το
FreeBSD Project. Βασίζεται σε περιβάλλον κειμένου και χωρίζεται σε μια σειρά
από μενού και οθόνες που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για να ρυθμίσετε και να
ελέγξετε την διαδικασία εγκατάστασης.
Το σύστημα μενού του sysinstall ελέγχεται με τα βελάκια, το Enter, το Space και
άλλα πλήκτρα. Λεπτομερή περιγραφή των πλήκτρων αυτών και των λειτουργιών τους
περιέχεται στις οδηγίες χρήσης του sysinstall.
Για να δείτε τις πληροφορίες αυτές, βεβαιωθείτε ότι είναι φωτισμένη η επιλογή
Usage και ότι είναι επιλεγμένο το πλήκτρο [Select] όπως φαίνεται στο Σχήμα_2-5,
και πιέστε Enter.
Θα δείτε τις οδηγίες χρήσης του συστήματος μενού. Κατόπιν πιέστε Enter για να
επιστρέψετε στο κύριο μενού (Main Menu).
Σχήμα 2-5. Επιλέγοντας Usage από το Main Menu του SysInstall
-------------------------------------------------------------------------------

2.5.1 Επιλέγοντας το Μενού Documentation (Τεκμηρίωσης)

Από το Main Menu, επιλέξτε Doc με τα βελάκια και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-6. Επιλέγοντας το Μενού Documentation
Αυτό θα δείξει το Μενού Documentation.
Σχήμα 2-7. Το Μενού Documentation του Sysinstall
Είναι σημαντικό να διαβάσετε την παρεχόμενη τεκμηρίωση.
Για να δείτε ένα έγγραφο, επιλέξτε το με τα βελάκια και πιέστε Enter. Όταν
τελειώσετε την ανάγνωση ενός εγγράφου, πιέζοντας Enter θα επιστρέψετε στο μενού
Documentation.
Για να επιστρέψετε στο Κυρίως Μενού Εγκατάστασης, επιλέξτε Exit με τα βελάκια
και πιέστε Enter.
-------------------------------------------------------------------------------

2.5.2 Επιλέγοντας το Μενού Keymap (Διάταξη Πληκτρολογίου)

Για να αλλάξετε τη διάταξη του πληκτρολογίου, χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να
επιλέξετε Keymap από το μενού και πιέστε Enter. Αυτό απαιτείται μόνο αν
χρησιμοποιείτε διάταξη πληκτρολογίου που δεν είναι στάνταρ και επίσης για
διατάξεις εκτός της Αγγλικής ΗΠΑ.
Σχήμα 2-8. Κύριο Μενού Εγκατάστασης (Sysinstall Main Menu)
Μπορείτε να επιλέξετε διαφορετική διάταξη πληκτρολογίου κάνοντας την αντίστοιχη
επιλογή από το μενού χρησιμοποιώντας τα βελάκια, και πιέζοντας Space. Πιέζοντας
ξανά Space θα καταργήσετε την επιλογή. Όταν τελειώσετε, επιλέξτε [ OK ] με τα
βελάκια και πιέστε Enter.
Στην παρακάτω απεικόνιση της οθόνης φαίνεται μόνο μέρος της λίστας. Αν
επιλέξετε [ Cancel ] πιέζοντας το Tab θα χρησιμοποιήσετε την προεπιλεγμένη
διάταξη πληκτρολογίου και θα επιστρέψετε στο Κύριο Μενού Εγκατάστασης.
Σχήμα 2-9. Το Μενού Keymap του Sysinstall
-------------------------------------------------------------------------------

2.5.3 Η Οθόνη Installation Options (Επιλογών Εγκατάστασης)

Επιλέξτε Options και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-10. Το Κύριο Μενού του Sysinstall
Σχήμα 2-11. Επιλογές του Sysinstall (Options)
Οι προεπιλεγμένες τιμές είναι συνήθως σωστές για τους περισσότερους χρήστες και
δεν χρειάζεται να αλλαχθούν. Το όνομα της έκδοσης (Release Name) αλλάζει
ανάλογα με την έκδοση που εγκαθίσταται.
Στο κάτω μέρος της οθόνης, εμφανίζεται με τονισμένο μπλε χρώμα η περιγραφή του
επιλεγμένου αντικειμένου. Παρατηρήστε ότι μια από τις επιλογές είναι η Use
Defaults η οποία επαναφέρει όλες τις τιμές στις αρχικές προεπιλεγμένες τους
ρυθμίσεις.
Πιέστε το F1 για να διαβάσετε την οθόνη βοήθειας σχετικά με τις διάφορες
επιλογές.
Πιέζοντας το Q θα επιστρέψετε στο Κύριο Μενού Εγκατάστασης.
-------------------------------------------------------------------------------

2.5.4 Ξεκινήστε μια Τυπική Εγκατάσταση (Standard Installation)

Η Standard εγκατάσταση είναι η επιλογή που συνίσταται για τους νέους χρήστες
του UNIX ή του FreeBSD. Χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να επιλέξετε Standard από
το μενού, και πιέστε Enter για να ξεκινήσετε την εγκατάσταση.
Σχήμα 2-12. Εκκίνηση της Τυπικής Εγκατάστασης (Standard Installation)
-------------------------------------------------------------------------------

2.6 Εκχώρηση Χώρου στο Δίσκο

Το πρώτο σας βήμα είναι να εκχωρήσετε χώρο δίσκου για το FreeBSD και να
δημιουργήσετε μια ετικέτα (label) στο χώρο αυτό ώστε να μπορέσει να τον
προετοιμάσει το sysinstall. Για το σκοπό αυτό πρέπει να γνωρίζετε τον τρόπο με
τον οποίο περιμένει το FreeBSD να βρει τις πληροφορίες στο δίσκο.
-------------------------------------------------------------------------------

2.6.1 Αρίθμηση των Δίσκων με βάση το BIOS

Πριν εγκαταστήσετε και ρυθμίσετε το FreeBSD στο σύστημα σας, υπάρχει ένα
σημαντικό θέμα το οποίο πρέπει να γνωρίζετε, ειδικά αν έχετε πολλούς σκληρούς
δίσκους.
Σε ένα PC το οποίο χρησιμοποιεί λειτουργικό σύστημα το οποίο εξαρτάται από το
BIOS, όπως είναι το MS-DOS ή τα Microsoft Windows, το BIOS είναι σε θέση να
συμπεράνει τη σειρά προτεραιότητας των δίσκων και το λειτουργικό σύστημα απλώς
συμβαδίζει με αυτή. Αυτό επιτρέπει στο χρήστη να εκκινήσει από ένα δίσκο
διαφορετικό από αυτόν που συχνά καλούμε «primary master». Αυτό είναι ιδιαίτερα
βολικό για κάποιους χρήστες που έχουν ανακαλύψει ότι ο ευκολότερος και
φτηνότερος τρόπος να έχουν ένα αντίγραφο ασφαλείας του συστήματος τους, είναι
να αγοράσουν ένα δεύτερο όμοιο σκληρό δίσκο, και να αντιγράφουν ανά τακτά
διαστήματα τον πρώτο τους δίσκο στο δεύτερο χρησιμοποιώντας προγράμματα όπως το
Ghost® ή το XCOPY. Έτσι, αν ο πρώτος δίσκος χαλάσει, ή δεχθεί επίθεση από ιό, ή
παρουσιάσει πρόβλημα εξαιτίας κάποιου ελαττώματος του λειτουργικού συστήματος,
ο χρήστης μπορεί εύκολα να επαναφέρει το σύστημα ρυθμίζοντας το BIOS να
αντιστρέψει τη λογική σειρά των δίσκων. Είναι σαν να αντιμεταθέτουμε τη σειρά
των καλωδίων στους δίσκους αλλά χωρίς να χρειάζεται να ανοίξουμε το κουτί.
Τα πιο ακριβά συστήματα με ελεγκτές SCSI, συχνά περιλαμβάνουν επεκτάσεις στο
BIOS που επιτρέπουν την αλλαγή της αρίθμησης μέχρι επτά δίσκων SCSI, με
παρόμοιο τρόπο.
Ένας χρήστης εξοικειωμένος με την παραπάνω δυνατότητα, μπορεί να βρεθεί προ
εκπλήξεως όταν τα αποτελέσματα με το FreeBSD δεν είναι τα αναμενόμενα. Το
FreeBSD δεν χρησιμοποιεί το BIOS και δεν γνωρίζει την «κατά το BIOS λογική
διάταξη των οδηγών». Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ιδιαίτερα περίπλοκες
καταστάσεις, ειδικά αν οι δίσκοι έχουν παρόμοια γεωμετρία και έχουν επίσης τα
ίδια δεδομένα (είναι ο ένας κλώνος του άλλου).
Όταν χρησιμοποιείτε το FreeBSD επιστρέψτε την σειρά των οδηγών στο BIOS στην
φυσιολογική τους πριν εγκαταστήσετε το FreeBSD και αφήστε την έτσι. Αν πρέπει
να εναλλάξετε τους δίσκους μεταξύ τους, κάντε το αλλά με το δύσκολο τρόπο:
ανοίξτε το κουτί και αλλάξτε θέσεις στα jumpers (βραχυκυκλωτήρες) και στα
καλώδια.
 _____________________________________________________________________________
|Μια Ιστορία από τα Αρχεία των Εξαιρετικών Περιπετειών του Bill και Fred:     |
|O Bill διαλύει ένα παλιό μηχάνημα Wintel για να φτιάξει ένα ακόμα FreeBSD    |
|μηχάνημα για το Fred. Ο Bill εγκαθιστά ένα σκληρό δίσκο SCSI ως συσκευή με   |
|αριθμό μηδέν και εγκαθιστά σε αυτή το FreeBSD.                               |
|Ο Fred ξεκινά να χρησιμοποιεί το σύστημα, αλλά μετά από αρκετές μέρες        |
|παρατηρεί ότι ο παλιός SCSI δίσκος αναφέρει αρκετά μη καταστροφικά λάθη (soft|
|errors) και αναφέρει το γεγονός αυτό στον Bill.                              |
|Μετά από μερικές ακόμα μέρες, ο Bill αποφασίζει ότι έχει έρθει η ώρα να      |
|αντιμετωπίσει το πρόβλημα, και έτσι πιάνει ένα αντίστοιχο SCSI δίσκο από το  |
|«αρχείο» στο πίσω δωμάτιο. Ένας αρχικός έλεγχος επιφάνειας δείχνει ότι ο     |
|δίσκος λειτουργεί κανονικά, και έτσι ο Bill εγκαθιστά το δίσκο αυτό ως SCSI  |
|μονάδα τέσσερα και αντιγράφει (μέσω image) πλήρως τα δεδομένα από το δίσκο   |
|μηδέν στο δίσκο τέσσερα. Τώρα που ο νέος δίσκος είναι εγκατεστημένος και     |
|λειτουργεί σωστά, ο Bill αποφασίζει ότι είναι καλή ιδέα να αρχίσει να τον    |
|χρησιμοποιεί, και έτσι βάζει σε εφαρμογή τη δυνατότητα του BIOS να αλλάζει   |
|την αρίθμηση των δίσκων ώστε το σύστημα να ξεκινάει από το δίσκο τέσσερα. Το |
|FreeBSD ξεκινάει και εκτελείται κανονικά.                                    |
|Ο Fred συνεχίζει τη δουλειά του για αρκετές ακόμα μέρες, και σύντομα ο Bill  |
|και o Fred αποφασίζουν ότι έχει έρθει η ώρα για μια ακόμα περιπέτεια  ώρα να|
|αναβαθμίσουν στην νέα έκδοση του FreeBSD. Ο Bill αφαιρεί το δίσκο μηδέν μια  |
|και ήταν ελαφρώς προβληματικός και τον αντικαθιστά με ένα άλλο όμοιο δίσκο   |
|από το «αρχείο». Ο Bill κατόπιν εγκαθιστά τη νέα έκδοση του FreeBSD στον νέο |
|δίσκο μηδέν χρησιμοποιώντας τις μαγικές Internet FTP δισκέτες του Fred. Η    |
|εγκατάσταση γίνεται χωρίς προβλήματα.                                        |
|Ο Fred χρησιμοποιεί την νέα έκδοση του FreeBSD για μερικές μέρες, και        |
|πιστοποιεί ότι είναι αρκετά καλή για χρήση στο τμήμα μηχανικής. Έχει έρθει η |
|ώρα να αντιγράψει όλη τη δουλειά του από την παλιά έκδοση. Έτσι ο Fred       |
|προσαρτεί το δίσκο με αριθμό τέσσερα (το τελευταίο αντίγραφο της παλιάς      |
|έκδοσης του FreeBSD). Ο Fred απογοητεύεται όταν ανακαλύπτει ότι δεν υπάρχει  |
|τίποτα από την πολύτιμη εργασία του στο δίσκο με αριθμό τέσσερα.             |
|Που πήγαν τα δεδομένα;                                                       |
|Όταν ο Bill έκανε φωτογραφική αντιγραφή του αρχικού SCSI δίσκου μηδέν στο    |
|SCSI δίσκο τέσσερα, ο δίσκος τέσσερα έγινε ο «νέος κλώνος». Όταν ο Bill      |
|άλλαξε την αρίθμηση στο SCSI BIOS ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει από τη μονάδα|
|SCSI τέσσερα, απλώς κορόιδευε τον εαυτό του. To FreeBSD χρησιμοποιούσε ακόμα |
|τη μονάδα SCSI μηδέν. Ίσως αυτή η αλλαγή στο BIOS να προκαλέσει την μερική ή |
|ολική φόρτωση του κώδικα Boot ή και του Loader από τον επιλεγμένο από το BIOS|
|δίσκο, αλλά όταν αναλάβουν τα προγράμματα οδήγησης του πυρήνα του FreeBSD η  |
|αρίθμηση του BIOS θα αγνοηθεί, και το FreeBSD θα επανέλθει στη φυσιολογική   |
|αρίθμηση των δίσκων. Στο παράδειγμα μας, το σύστημα συνέχισε να λειτουργεί   |
|στον αρχικό SCSI δίσκο μηδέν, και όλα τα δεδομένα του Fred ήταν εκεί, και όχι|
|στον SCSI δίσκο τέσσερα. Το γεγονός ότι το σύστημα φαινόταν να λειτουργεί από|
|το SCSI δίσκο τέσσερα ήταν απλώς ένα κατασκεύασμα της ανθρώπινης προσδοκίας. |
|Είμαστε ευτυχείς να ανακοινώσουμε ότι δεν χάθηκαν καθόλου δεδομένα κατά την  |
|ανακάλυψη του φαινομένου αυτού. Ο παλιός SCSI δίσκος μηδέν ανακτήθηκε από το |
|σωρό, και όλη η εργασία του Fred επιστράφηκε σε αυτόν (και τώρα ο Bill ξέρει |
|ότι μπορεί να μετράει ως το μηδέν).                                          |
|Αν και στην ιστορία αυτή χρησιμοποιήθηκαν οδηγοί SCSI, οι αρχές ισχύουν      |
|εξίσου_και_για_οδηγούς_IDE.__________________________________________________|

-------------------------------------------------------------------------------

2.6.2 Δημιουργώντας Slices με Χρήση της FDisk


     Σημείωση:Καμιά αλλαγή που θα κάνετε σε αυτό το σημείο δεν θα γραφεί
     στο δίσκο. Αν νομίζετε ότι κάνατε κάποιο λάθος και θέλετε να
     ξεκινήσετε ξανά από την αρχή, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα μενού
     για να βγείτε από το sysinstall και να δοκιμάσετε ξανά ή πιέστε το U
     για να χρησιμοποιήσετε την επιλογή Undo. Αν μπερδευτείτε και δεν
     μπορείτε να δείτε πως να βγείτε, μπορείτε πάντα απλά να
     απενεργοποιήσετε τον υπολογιστή σας.

Αφού επιλέξετε να ξεκινήσετε μια τυπική εγκατάσταση (standard installation) στο
sysinstall θα δείτε το παρακάτω μήνυμα:

                                   Message
   In the next menu, you will need to set up a DOS-style ("fdisk")
   partitioning scheme for your hard disk. If you simply wish to devote
   all disk space to FreeBSD (overwriting anything else that might be on
   the disk(s) selected) then use the (A)ll command to select the default
   partitioning scheme followed by a (Q)uit. If you wish to allocate only
   free space to FreeBSD, move to a partition marked "unused" and use the
   (C)reate command.
                                  [  OK  ]

                        [ Press enter or space ]

Πιέστε Enter σύμφωνα με τις οδηγίες. Θα δείτε τότε μια λίστα με όλους τους
σκληρούς δίσκους που ανίχνευσε ο πυρήνας κατά τη διάρκεια της ανίχνευσης
συσκευών. Το Σχήμα_2-13 δείχνει ένα παράδειγμα από ένα σύστημα με δύο δίσκους
IDE. Έχουν τα ονόματα ad0 και ad2.
Σχήμα 2-13. Επιλέξτε Δίσκο για την FDisk
Ίσως να αναρωτιέστε γιατί δεν υπάρχει εδώ συσκευή με όνομα ad1. Τι είναι αυτό
που λείπει;
Σκεφτείτε τι θα γινόταν αν είχατε δύο IDE δίσκους, ένα ως master στο πρώτο IDE
ελεγκτή, και ένα ως master στο δεύτερο IDE ελεγκτή. Αν το FreeBSD τους
αριθμούσε όπως τους έβρισκε, δηλ. ως ad0 και ad1 όλα θα λειτουργούσαν κανονικά.
Αν όμως προσθέταμε μετά ένα τρίτο δίσκο, ως συσκευή slave στον πρώτο IDE
ελεγκτή, αυτή θα γινόταν πλέον ad1, και η προηγούμενη ad1 θα γινόταν ad2.
Επειδή τα ονόματα των συσκευών (όπως ad1s1a) χρησιμοποιούνται για την εύρεση
των συστημάτων αρχείων, μπορεί να ανακαλύπτατε ξαφνικά ότι κάποια από τα
συστήματα αρχείων σας δεν εμφανίζονται κανονικά και πρέπει να αλλάξετε την
ρύθμιση του FreeBSD σας.
Για να ξεπεραστεί το πρόβλημα αυτό, ο πυρήνας μπορεί να ρυθμιστεί να ονομάζει
τους δίσκους IDE ανάλογα με την θέση τους, και όχι με τη σειρά με την οποία
ανιχνεύονται. Με τον τρόπο αυτό, ο master δίσκος στο δεύτερο IDE ελεγκτή θα
είναι πάντα, ad2, ακόμα και αν δεν υπάρχει συσκευή ad0 ή ad1.
Η ρύθμιση αυτή είναι και η προεπιλεγμένη για τον πυρήνα του FreeBSD, και για το
λόγο αυτό η οθόνη δείχνει ad0 και ad2. Το μηχάνημα από το οποίο λήφθηκε η
εικόνα είχε δίσκους master και στους δύο ελεγκτές IDE, ενώ δεν είχε κανένα
δίσκο slave.
Πρέπει να επιλέξετε το δίσκο στον οποίο θα γίνει η εγκατάσταση του FreeBSD και
να πιέσετε [ OK ]. Το FDisk θα ξεκινήσει, με οθόνη αντίστοιχη με αυτή που
φαίνεται στο Σχήμα_2-14.
Η οθόνη του FDisk είναι χωρισμένη σε τρία τμήματα.
Το πρώτο τμήμα, το οποίο καλύπτει τις δύο πρώτες γραμμές της οθόνης, δείχνει
λεπτομέρειες για τον επιλεγμένο δίσκο, που περιλαμβάνουν το όνομα του στο
FreeBSD, τη γεωμετρία του, και το συνολικό μέγεθος του.
Το δεύτερο τμήμα δείχνει τα slices τα οποία υπάρχουν στο δίσκο τη δεδομένη
στιγμή, τα σημεία στα οποία ξεκινούν και τελειώνουν, πόσο μεγάλα είναι, την
ονομασία που έχουν στο FreeBSD και την περιγραφή τους και τον τύπο τους. Το
παράδειγμα αυτό δείχνει δύο μικρά αχρησιμοποίητα slices, τα οποία είναι
παρενέργειες του τρόπου διάταξης των δίσκων στα PC. Δείχνει επίσης ένα μεγάλο
FAT slice, το οποίο σίγουρα εμφανίζεται ως C: στα MS-DOS και Windows, καθώς και
μια εκτεταμένη κατάτμηση η οποία μπορεί να περιέχει και άλλα γράμματα οδηγών
για το MS-DOS ή τα Windows.
Το τρίτο τμήμα, δείχνει τις εντολές που είναι διαθέσιμες στην FDisk.
Σχήμα 2-14. Τυπικές Κατατμήσεις fdisk πριν την Επεξεργασία
Το τι θα κάνετε τώρα εξαρτάται από το πως θέλετε να χωρίσετε το δίσκο σας.
Αν θέλετε το FreeBSD να χρησιμοποιήσει όλο το δίσκο σας (σβήνοντας έτσι όλα τα
άλλα δεδομένα από αυτόν, όταν επιβεβαιώσετε αργότερα στην εγκατάσταση ότι
θέλετε το sysinstall να προχωρήσει) μπορείτε απλώς να πιέσετε A το οποίο
αντιστοιχεί με την επιλογή Use Entire Disk (Χρήση ολόκληρου του δίσκου). Οι
υπάρχουσες κατατμήσεις θα διαγραφούν, και θα αντικατασταθούν με μια μικρή
περιοχή μαρκαρισμένη ως unused (αχρησιμοποίητη) (ξανά, μια παρενέργεια των
διατάξεων δίσκου στο PC) και με ένα μεγάλο slice για το FreeBSD. Αν το κάνετε
αυτό, θα πρέπει να επιλέξετε με τα βελάκια το νέο FreeBSD slice και να το
μαρκάρετε ως εκκινήσιμο (bootable) πιέζοντας το πλήκτρο S. Η οθόνη σας θα είναι
αρκετά παρόμοια με την Σχήμα_2-15. Παρατηρήστε το A στην στήλη Flags, το οποίο
δείχνει ότι το slice είναι active (ενεργό), και πρόκειται να γίνει εκκίνηση από
αυτό.
Αν πρόκειται να διαγράψετε ένα υπάρχον slice για να δημιουργήσετε χώρο για το
FreeBSD, θα πρέπει να επιλέξετε το slice με τα βελάκια, και να πιέσετε D.
Μπορείτε κατόπιν να πιέσετε C, και θα ερωτηθείτε για το μέγεθος του slice που
θέλετε να δημιουργήσετε. Η προεπιλεγμένη τιμή στο διάλογο αντιπροσωπεύει το
μέγιστο δυνατό slice που μπορείτε να δημιουργήσετε, το οποίο μπορεί να είναι το
μέγιστο συνεχόμενο μπλοκ ελεύθερου χώρου ή το μέγεθος ολόκληρου του δίσκου.
Αν έχετε ήδη δημιουργήσει χώρο για το FreeBSD (ίσως με τη χρήση κάποιου
εργαλείου όπως το PartitionMagic) μπορείτε να πιέσετε C για να δημιουργήσετε
νέο slice. Θα ερωτηθείτε και πάλι για το μέγεθος του slice που θέλετε να
δημιουργήσετε.
Σχήμα 2-15. Κατάτμηση Fdisk που Χρησιμοποιεί Ολόκληρο το Δίσκο
Όταν τελειώσετε, πιέστε Q. Οι αλλαγές σας θα αποθηκευτούν στο sysinstall, αλλά
δεν θα γραφτούν ακόμα στο δίσκο.
-------------------------------------------------------------------------------

2.6.3 Εγκατάσταση Διαχειριστή Εκκίνησης (Boot Manager)

Έχετε τώρα την επιλογή να εγκαταστήσετε διαχειριστή εκκίνησης (boot manager).
Σε γενικές γραμμές θα πρέπει να επιλέξετε να εγκαταστήσετε το διαχειριστή
εκκίνησης του FreeBSD αν:

* Έχετε περισσότερους από ένα δίσκους, και έχετε επιλέξει να εγκαταστήσετε το
  FreeBSD σε δίσκο που δεν είναι ο πρώτος.
* Έχετε εγκαταστήσει το FreeBSD μαζί με ένα άλλο λειτουργικό σύστημα στον ίδιο
  δίσκο, και θέλετε να μπορείτε να επιλέγετε αν θα ξεκινήσετε το FreeBSD ή το
  άλλο λειτουργικό, όταν ξεκινάτε τον υπολογιστή σας.

Αν το FreeBSD πρόκειται να είναι το μοναδικό λειτουργικό σύστημα στον
υπολογιστή σας, και είναι εγκατεστημένο στον πρώτο σκληρό δίσκο, τότε είναι
επαρκής ο Standard διαχειριστής εκκίνησης. Επιλέξτε None αν πρόκειται να
χρησιμοποιήσετε διαχειριστή εκκίνησης τρίτου κατασκευαστή, ο οποίος είναι
ικανός να εκκινήσει το FreeBSD.
Κάντε την επιλογή σας και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-16. Το μενού Boot Manager του Sysinstall
Η οθόνη βοήθειας, στην οποία έχετε πρόσβαση πιέζοντας το F1, συζητά τα
προβλήματα τα οποία ενδεχομένως θα αντιμετωπίσετε όταν επιχειρήσετε να
χρησιμοποιήσετε τον ίδιο δίσκο σε περισσότερα από ένα λειτουργικά συστήματα.
-------------------------------------------------------------------------------

2.6.4 Δημιουργώντας Slices σε Ένα ¶λλο Δίσκο

Αν υπάρχουν περισσότεροι από ένας δίσκοι, θα επιστρέψετε στην οθόνη επιλογής
δίσκων (Select Driver) αμέσως μετά την επιλογή του διαχειριστή εκκίνησης. Αν
θέλετε να εγκαταστήσετε το FreeBSD σε περισσότερους από ένα δίσκους, μπορείτε
εδώ να επιλέξετε ένα άλλο δίσκο και να επαναλάβετε την διαδικασία κατάτμησης με
την χρήση του FDisk.

     Σημαντικό:Αν εγκαθιστάτε το FreeBSD σε οποιοδήποτε δίσκο εκτός από
     τον πρώτο θα πρέπει να εγκαταστήσετε το διαχειριστή εκκίνησης του
     FreeBSD και στους δύο δίσκους.

Σχήμα 2-17. Έξοδος από την Επιλογή Δίσκων (Select Drive)
Το πλήκτρο Tab εναλλάσσει μεταξύ του τελευταίου επιλεγμένου δίσκου, του [ OK ],
και του [ Cancel ].
Πιέστε μια φορά το Tab για να μεταφερθείτε στο [ OK ], πιέστε Enter για να
συνεχίσετε την εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.6.5 Δημιουργώντας Κατατμήσεις (Partitions) με Χρήση του Disklabel

Πρέπει τώρα να δημιουργήσετε κατατμήσεις μέσα σε κάθε slice που δημιουργήσατε.
Θυμηθείτε ότι οι κατατμήσεις χαρακτηρίζονται από γράμματα από a ως h, και ότι
οι κατατμήσεις b, c, και d έχουν τυποποιημένη σημασία την οποία πρέπει να
ακολουθήσετε.
Κάποιες εφαρμογές μπορεί να ωφεληθούν από συγκεκριμένο τρόπο κατάτμησης, ειδικά
αν πρόκειται να δημιουργήσετε κατατμήσεις σε περισσότερους από ένα δίσκους.
Ωστόσο, για αυτή την πρώτη σας εγκατάσταση του FreeBSD δεν χρειάζεται να είστε
τόσο σχολαστικοί στην κατάτμηση του δίσκου σας. Είναι πιο σημαντικό να
εγκαταστήσετε το FreeBSD και να μάθετε να το χρησιμοποιείτε. Μπορείτε πάντα να
επανεγκαταστήσετε το FreeBSD αλλάζοντας τον τρόπο κατάτμησης, όταν πλέον θα
είστε πιο εξοικειωμένος με το λειτουργικό σύστημα.
Ο τρόπος αυτός χρησιμοποιεί τέσσερις κατατμήσειςμια για χώρο swap, και τρεις
για συστήματα αρχείων.
Πίνακας 2-2. Διάταξη Κατατμήσεων για τον Πρώτο Δίσκο

Κατάτμηση Σύστημα Αρχείων Μέγεθος                 Περιγραφή
                                                  Πρόκειται για το root σύστημα
                                                  αρχείων (root filesystem).
                                                  Όλα τα άλλα συστήματα αρχείων
                                                  προσαρτώνται σε κάποιο σημείο
                                                  κάτω από αυτό. Το 1 GB
                                                  θεωρείται μια φυσιολογική
                                                  τιμή για αυτό το σύστημα
                                                  αρχείων. Δεν πρόκειται να
                                                  βάλετε ιδιαίτερα δεδομένα σε
a         /               1 GB                    αυτό, καθώς μια συνηθισμένη
                                                  εγκατάσταση FreeBSD θα βάλει
                                                  εδώ περίπου 128 MB δεδομένων.
                                                  Ο χώρος που απομένει
                                                  προορίζεται για προσωρινά
                                                  δεδομένα, και επίσης αφήνει
                                                  χώρο επέκτασης στην περίπτωση
                                                  που οι μελλοντικές εκδόσεις
                                                  του FreeBSD απαιτούν
                                                  περισσότερο χώρο στο /.
                                                  Σε αυτή την κατάτμηση
                                                  βρίσκεται ο χώρος swap του
                                                  συστήματος. Η επιλογή σωστού
                                                  μεγέθους swap μπορεί να
                                                  θεωρηθεί ένα είδος τέχνης.
                                                  Ένας καλός γενικός κανόνας
                                                  είναι ο χώρος αυτός να είναι
                                                  δύο ως τρεις φορές το μέγεθος
                                                  της διαθέσιμης φυσικής μνήμης
                                                  (RAM). Επίσης θα πρέπει να
                                                  έχετε τουλάχιστον 64 MB swap,
                                                  έτσι αν έχετε λιγότερα από
                                                  32 MB RAM στον υπολογιστή
                                                  σας, ορίστε το swap στα
                                                  64 MB.
b         N/A             2-3 x RAM               Αν έχετε περισσότερους από
                                                  ένα δίσκους μπορείτε να
                                                  ορίσετε χώρο swap σε κάθε
                                                  δίσκο. Το FreeBSD θα
                                                  χρησιμοποιεί τότε κάθε δίσκο
                                                  για swap, το οποίο επιταχύνει
                                                  τη διαδικασία. Στην περίπτωση
                                                  αυτή, υπολογίστε το συνολικό
                                                  μέγεθος του swap που
                                                  χρειάζεστε (π.χ. 128 MB) και
                                                  μοιράστε το με το πλήθος των
                                                  δίσκων που έχετε (π.χ., δύο
                                                  δίσκοι) για να βρείτε το
                                                  μέγεθος του swap που θα
                                                  δημιουργήσετε σε κάθε δίσκο,
                                                  σε αυτό το παράδειγμα, 64 MB
                                                  ανά δίσκο.
                                                  Ο κατάλογος /var περιέχει
                                                  αρχεία τα οποία συνεχώς
                                                  μεταβάλλονται, όπως αρχεία
                                                  καταγραφής (log files) και
                                                  άλλα αρχεία που έχουν να
                                                  κάνουν με διαχειριστικές
                                                  εργασίες. Πολλά από τα αρχεία
                                                  αυτά διαβάζονται και
e         /var            512 ως 4096 MB          γράφονται συνέχεια κατά την
                                                  καθημερινή χρήση του FreeBSD.
                                                  Η τοποθέτηση των αρχείων
                                                  αυτών σε χωριστό σύστημα
                                                  αρχείων επιτρέπει στο FreeBSD
                                                  να βελτιστοποιεί την πρόσβαση
                                                  σε αυτά χωρίς να επηρεάζονται
                                                  αρχεία σε άλλους καταλόγους
                                                  που δεν έχουν παρόμοια συχνή
                                                  πρόσβαση.
                                                  Όλα τα υπόλοιπα αρχεία σας θα
f         /usr            Υπόλοιπος Χώρος Δίσκου  είναι τυπικά αποθηκευμένα στο
                          (τουλάχιστον 8 GB)      /usr και τους υποκαταλόγους
                                                  του.


     Προειδοποίηση:Οι παραπάνω τιμές δίνονται μόνο ως υποδείγματα και
     προορίζονται για εγκαταστάσεις από προχωρημένους χρήστες. Σας
     συνιστούμε να χρησιμοποιήσετε τη δυνατότητα αυτόματης κατάτμησης, η
     οποία αναφέρεται ως Auto Defaults στον επεξεργαστή κατατμήσεων του
     FreeBSD.

Αν πρόκειται να εγκαταστήσετε το FreeBSD σε περισσότερους από ένα δίσκους, θα
πρέπει να δημιουργήσετε κατατμήσεις και στα άλλα slices που έχετε δημιουργήσει.
Ο ευκολότερος τρόπος είναι να δημιουργήσετε δύο κατατμήσεις σε κάθε δίσκο, μια
για το swap, και μια για ένα σύστημα αρχείων.
Πίνακας 2-3. Διάταξη Κατατμήσεων για τους Υπόλοιπους Δίσκους

Κατάτμηση Σύστημα Αρχείων Μέγεθος                   Περιγραφή
                                                    Όπως έχει ήδη συζητηθεί,
                                                    μπορείτε να χωρίσετε το
                                                    χώρο swap ανάμεσα σε
b         N/A             Δείτε την περιγραφή       πολλούς δίσκους. Αν και η
                                                    κατάτμηση a είναι ελεύθερη,
                                                    η σύμβαση επιβάλλει τη
                                                    χρήση της κατάτμησης b για
                                                    το χώρο swap.
                                                    Το υπόλοιπο κομμάτι του
                                                    δίσκου καταλαμβάνεται από
                                                    μια μεγάλη κατάτμηση.
                                                    Μπορείτε εύκολα να την
                                                    βάλετε στην κατάτμηση a
                                                    αντί για την e. Ωστόσο, η
                                                    σύμβαση ορίζει ότι η
                                                    κατάτμηση a σε ένα slice
                                                    δεσμεύεται για το σύστημα
                                                    αρχείων root (/). Δεν είστε
                                                    υποχρεωμένοι να
                                                    ακολουθήσετε αυτή τη
                                                    σύμβαση, αλλά το sysinstall
e         /diskn          Υπόλοιπο Τμήμα του Δίσκου την ακολουθεί, οπότε αν την
                                                    ακολουθήσετε και εσείς η
                                                    εγκατάσταση θα είναι πιο
                                                    καθαρή. Μπορείτε να
                                                    προσαρτήσετε αυτό το
                                                    σύστημα αρχείων όπου
                                                    θέλετε. Στο παράδειγμα μας,
                                                    η προσάρτηση γίνεται στους
                                                    καταλόγους /diskn, όπου το
                                                    n είναι ένας αριθμός που
                                                    αλλάζει για κάθε δίσκο.
                                                    Αλλά μπορείτε, αν
                                                    προτιμάτε, να ορίσετε δική
                                                    σας διάταξη.

Έχοντας αποφασίσει την διάταξη των κατατμήσεων σας, μπορείτε τώρα να την
δημιουργήσετε χρησιμοποιώντας το sysinstall. Θα δείτε το παρακάτω μήνυμα:

                                   Message
   Now, you need to create BSD partitions inside of the fdisk
   partition(s) just created. If you have a reasonable amount of disk
   space (1GB or more) and don't have any special requirements, simply
   use the (A)uto command to allocate space automatically. If you have
   more specific needs or just don't care for the layout chosen by
   (A)uto, press F1 for more information on manual layout.

                                  [  OK  ]
                            [ Press enter or space ]

Πιέστε Enter για να ξεκινήσετε τον επεξεργαστή κατατμήσεων του FreeBSD, που
ονομάζεται Disklabel.
Το Σχήμα_2-18 δείχνει την οθόνη όταν ξεκινήσετε για πρώτη φορά το Disklabel. Η
οθόνη χωρίζεται σε τρία τμήματα.
Οι πρώτες γραμμές δείχνουν το όνομα του δίσκου στον οποίο δουλεύετε, και το
slice που περιέχει τις κατατμήσεις που δημιουργείτε (στο σημείο αυτό το
Disklabel τις ονομάζει Partition name αντί για το όνομα του slice). Η οθόνη
επίσης δείχνει την ποσότητα ελεύθερου χώρου μέσα στο slice, δηλ. το χώρο που
έχει κρατηθεί μέσα στο slice αλλά δεν έχει αποδοθεί ακόμα σε κάποια κατάτμηση.
Το μέσο της οθόνης δείχνει τις κατατμήσεις που έχουν δημιουργηθεί, το όνομα του
συστήματος αρχείων που περιέχει κάθε κατάτμηση, το μέγεθος τους, και κάποιες
επιλογές που σχετίζονται με τη δημιουργία του συστήματος αρχείων.
Το κάτω μέρος της οθόνης δείχνει τα πλήκτρα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε στο
Disklabel.
Σχήμα 2-18. Επεξεργαστής Disklabel του Sysinstall
Το Disklabel μπορεί να δημιουργήσει αυτόματα κατατμήσεις για εσάς, και να τους
αποδώσει προεπιλεγμένες τιμές. Οι προεπιλεγμένες τιμές υπολογίζονται με την
βοήθεια ενός ενσωματωμένου αλγορίθμου καθορισμού μεγεθών, ο οποίος αποφασίζει
με βάση το μέγεθος του δίσκου. Δοκιμάστε το τώρα πιέζοντας το A. Θα δείτε μια
οθόνη όμοια με αυτήν στο Σχήμα_2-19. Ανάλογα με το μέγεθος του δίσκου που
χρησιμοποιείτε, οι προεπιλεγμένες τιμές μπορεί να είναι ή και να μην είναι
κατάλληλες. Αυτό δεν έχει σημασία, γιατί δεν χρειάζεται να τις αποδεχθείτε.

     Σημείωση:Ο προεπιλεγμένος τρόπος κατάτμησης αποδίδει στον κατάλογο /
     tmp την δική του κατάτμηση αντί να τον καθιστά μέρος της κατάτμησης
     /. Αυτό βοηθάει στην αποφυγή πλήρωσης της κατάτμησης / με προσωρινά
     αρχεία.

Σχήμα 2-19. Ο Επεξεργαστής Κατατμήσεων Disklabel του Sysinstall με τις
Αυτόματες Προεπιλογές
Αν επιλέξετε να μη χρησιμοποιήσετε τις προεπιλεγμένες κατατμήσεις και θέλετε να
τις αντικαταστήσετε με τις δικές σας, χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να
επιλέξετε την πρώτη κατάτμηση και πιέστε D για να τη σβήσετε. Επαναλάβετε για
να σβήσετε όλες τις προτεινόμενες κατατμήσεις.
Για να δημιουργήσετε την πρώτη κατάτμηση (a, (η οποία προσαρτάται ως /  root),
βεβαιωθείτε ότι έχετε επιλέξει το σωστό slice στο πάνω μέρος της οθόνης, και
πιέστε C. Θα εμφανιστεί ένα πλαίσιο διαλόγου για να εισάγετε το μέγεθος της
νέας κατάτμησης (όπως φαίνεται στο Σχήμα_2-20). Μπορείτε να εισάγετε το μέγεθος
ως τον αριθμό μπλοκ του δίσκου που θέλετε να χρησιμοποιήσετε ή ως αριθμό
ακολουθούμενο από M για megabytes, G για gigabytes, ή C για κυλίνδρους.
Σχήμα 2-20. Ελεύθερος Χώρος για την Κατάτμηση Root
Το προεπιλεγμένο μέγεθος που φαίνεται θα δημιουργήσει μια κατάτμηση που
καταλαμβάνει όλο τον υπόλοιπο ελεύθερο χώρο του slice. Αν χρησιμοποιείτε τα
μεγέθη των κατατμήσεων που περιγράψαμε στο προηγούμενο παράδειγμα, σβήστε τον
αριθμό που φαίνεται με το Backspace, και πληκτρολογήστε 512M, όπως φαίνεται στο
Σχήμα_2-21. Κατόπιν πιέστε [ OK ].
Σχήμα 2-21. Επεξεργασία Μεγέθους της Κατάτμησης Root
Έχοντας επιλέξει το μέγεθος της κατάτμησης, θα ερωτηθείτε κατόπιν για το αν η
κατάτμηση θα περιέχει κάποιο σύστημα αρχείων, ή θα γίνει χώρος swap. Ο διάλογος
αυτός φαίνεται στο Σχήμα_2-22. Η πρώτη αυτή κατάτμηση θα περιέχει σύστημα
αρχείων, για αυτό ελέγξτε ότι είναι επιλεγμένο το FS και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-22. Επιλέξτε τον Τύπο της Κατάτμησης Root
Τέλος, επειδή δημιουργείτε σύστημα αρχείων, πρέπει να δηλώσετε στο Disklabel
που θέλετε να γίνει η προσάρτηση του. Ο αντίστοιχος διάλογος φαίνεται στο Σχήμα
2-23. Το σημείο προσάρτησης της κατάτμησης root είναι το /, για αυτό γράψτε /,
και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-23. Επιλέξτε το Σημείο Προσάρτησης του Root
Η οθόνη κατόπιν θα ανανεωθεί για να σας δείξει την κατάτμηση που μόλις
δημιουργήσατε. Θα πρέπει να επαναλάβετε αυτή την διαδικασία για τις άλλες
κατατμήσεις. Όταν δημιουργήσετε την κατάτμηση swap, δεν θα σας ζητηθεί να
επιλέξετε σημείο προσάρτησης, καθώς οι κατατμήσεις swap δεν προσαρτώνται ποτέ.
Όταν δημιουργήσετε την τελευταία κατάτμηση, την /usr, μπορείτε να αφήσετε το
προτεινόμενο μέγεθος, για να χρησιμοποιήσετε όλο τον υπόλοιπο χώρο του slice.
Η τελευταία οθόνη του FreeBSD Επεξεργαστή DiskLabel, θα δείχνει όμοια με την
Σχήμα_2-24, αν και οι δικές σας τιμές θα είναι διαφορετικές. Πιέστε Q για
τέλος.
Σχήμα 2-24. Ο Επεξεργαστής Disklabel του Sysinstall
-------------------------------------------------------------------------------

2.7 Επιλέγοντας τι θα Εγκαταστήσετε


2.7.1 Επιλέξτε Distribution Set (Σετ Εγκατάστασης)

Η απόφαση για το ποιο distribution set θα χρησιμοποιήσετε, εξαρτάται κατά κύριο
λόγο από το είδος χρήσης του μηχανήματος και τον διαθέσιμο χώρο στο δίσκο. Οι
προκαθορισμένες επιλογές κυμαίνονται από την ελάχιστη δυνατή διαμόρφωση μέχρι
την πλήρη. Όσοι είναι καινούριοι στο UNIX ή / και στο FreeBSD θα πρέπει σχεδόν
σίγουρα να επιλέξουν μια από τις τυποποιημένες επιλογές. Η διαμόρφωση
εξειδικευμένου distribution set συνίσταται συνήθως στον πιο έμπειρο χρήστη.
Πιέστε το F1 για περισσότερες πληροφορίες για τις επιλογές κάθε distribution
set καθώς και για τα περιεχόμενα τους. Όταν τελειώσετε με την ανάγνωση της
βοήθειας, με την πίεση του Enter θα επιστρέψετε στο μενού Select Distributions.
Αν επιθυμείτε γραφικό περιβάλλον εργασίας, θα πρέπει να ρυθμίσετε τον X server
και να επιλέξετε ένα γραφικό περιβάλλον (desktop) μετά την εγκατάσταση του
FreeBSD. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εγκατάσταση και ρύθμιση του X
server μπορείτε να δείτε στο Κεφάλαιο_6.
Αν αναμένετε ότι θα μεταγλωττίσετε δικό σας εξειδικευμένο πυρήνα, διαλέξτε
κάποια από τις επιλογές που περιέχουν τον πηγαίο κώδικα. Για περισσότερες
πληροφορίες σχετικά με το γιατί να μεταγλωττίσετε δικό σας πυρήνα ή για το πως
γίνεται, δείτε το Κεφάλαιο_9.
Προφανώς το πιο ευέλικτο σύστημα είναι αυτό που τα περιέχει όλα. Αν έχετε
αρκετό χώρο στο δίσκο, επιλέξτε All όπως φαίνεται στο Σχήμα_2-25
χρησιμοποιώντας τα βελάκια και πιέστε Enter. Αν σας προβληματίζει ο διαθέσιμος
χώρος στο δίσκο, κάντε μια κατάλληλη επιλογή για την περίπτωση. Μην
προβληματίζεστε ιδιαίτερα σχετικά με την τέλεια επιλογή, καθώς μπορείτε να
εγκαταστήσετε πρόσθετα σετ και μετά το τέλος της βασικής εγκατάστασης.
Σχήμα 2-25. Επιλέξτε Distributions (Σετ Εγκατάστασης)
-------------------------------------------------------------------------------

2.7.2 Εγκατάσταση της Συλλογής Ports

Μετά την επιλογή του επιθυμητού distribution set, θα έχετε την ευκαιρία να
εγκαταστήσετε την συλλογή ports του FreeBSD. Η συλλογή ports είναι μια εύκολη
και βολική μέθοδος για να εγκαταστήσετε λογισμικό. Η συλλογή των ports δεν
περιέχει τον πηγαίο κώδικα που απαιτείται για να μεταγλωττίσετε το λογισμικό.
Απλά είναι μια συλλογή αρχείων που αυτοματοποιεί το κατέβασμα, τη μεταγλώττιση
και την εγκατάσταση πακέτων λογισμικού τρίτου κατασκευαστή. Το Κεφάλαιο_5
περιγράφει πως να χρησιμοποιήσετε την συλλογή των ports.
Το πρόγραμμα εγκατάστασης δεν ελέγχει αν υπάρχει αρκετός ελεύθερος χώρος. Κάντε
την επιλογή αυτή μόνο αν υπάρχει αρκετός χώρος. Από την έκδοση του FreeBSD 9.1,
η συλλογή ports του FreeBSD καταλαμβάνει περίπου 500 MB χώρο στο δίσκο.
Μπορείτε με ασφάλεια να θεωρήσετε ότι ο χώρος αυτός θα είναι μεγαλύτερος για
πιο καινούριες εκδόσεις του FreeBSD.

                           User Confirmation Requested
   Would you like to install the FreeBSD ports collection?

   This will give you ready access to over 24,000 ported software packages,
   at a cost of around 500 MB of disk space when "clean" and possibly much
   more than that if a lot of the distribution tarballs are loaded
   (unless you have the extra CDs from a FreeBSD CD/DVD distribution
   available and can mount it on /cdrom, in which case this is far less
   of a problem).

   The Ports Collection is a very valuable resource and well worth having
   on your /usr partition, so it is advisable to say Yes to this option.

   For more information on the Ports Collection & the latest ports,
   visit:
       http://www.FreeBSD.org/ports

                                [ Yes ]     No

Επιλέξτε [ Yes ] με τα βελάκια για να εγκαταστήσετε τη συλλογή των ports ή
[ No ] για να την παραλείψετε. Πιέστε Enter για να συνεχίσετε. Θα εμφανιστεί
ξανά το μενού Choose Distributions (επιλογής Σετ Εγκατάστασης).
Σχήμα 2-26. Επιβεβαίωση Distribution Set
Αν είστε ικανοποιημένοι από τις επιλογές σας, επιλέξτε Exit με τα βελάκια,
επιβεβαιώστε ότι είναι φωτισμένη η επιλογή [ OK ] και πιέστε Enter για να
συνεχίσετε.
-------------------------------------------------------------------------------

2.8 Επιλέγοντας το Μέσο Εγκατάστασης

Αν εγκαθιστάτε από CDROM ή DVD, χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να φωτίσετε την
επιλογή Install from a FreeBSD CD/DVD. Βεβαιωθείτε ότι είναι φωτισμένη η
επιλογή [ OK ] και πιέστε Enter για να προχωρήσετε με την εγκατάσταση.
Για άλλες μεθόδους εγκατάστασης, κάντε την κατάλληλη επιλογή και ακολουθήστε
τις οδηγίες.
Πιέστε το F1 για να δείτε την ενσωματωμένη βοήθεια για τα μέσα εγκατάστασης.
Πιέστε Enter για να επιστρέψετε στο μενού επιλογής μέσου εγκατάστασης.
Σχήμα 2-27. Επιλέξτε Μέσο Εγκατάστασης (Installation Media)

     Τρόποι Εγκατάστασης μέσω FTP:Υπάρχουν τρεις μέθοδοι εγκατάστασης μέσω
     FTP για να επιλέξετε: ενεργό (Active) FTP, παθητικό (Passive) FTP, ή
     μέσω διακομιστή μεσολάβησης (proxy) HTTP.


       Ενεργό FTP: Install from an FTP server
           Με την επιλογή αυτή οι μεταφορές γίνονται μέσω «Ενεργού
           (Active)» FTP. Η επιλογή αυτή δεν θα λειτουργήσει μέσω
           firewalls αλλά συχνά λειτουργεί με παλιότερους διακομιστές FTP
           που δεν υποστηρίζουν παθητική μεταφορά. Αν η σύνδεση σας
           κολλήσει με παθητικό FTP (το οποίο είναι η προεπιλογή),
           δοκιμάστε το ενεργό!

       Παθητικό FTP: Install from an FTP server through a firewall
           H επιλογή αυτή οδηγεί το sysinstall να χρησιμοποιήσει «Παθητική
           (Passive)» μεταφορά για όλες τις FTP λειτουργίες. Αυτό
           επιτρέπει στο χρήστη να περνάει μέσω firewalls τα οποία δεν
           επιτρέπουν εισερχόμενες συνδέσεις σε τυχαίες TCP πόρτες.

       FTP μέσω HTTP μεσολάβησης: Install from an FTP server through a
       http proxy
           Η επιλογή αυτή οδηγεί το sysinstall στη χρήση HTTP πρωτοκόλλου
           (όπως οι φυλλομετρητές) για να συνδεθεί με ένα διακομιστή
           μεσολάβησης για όλες τις λειτουργίες του FTP. Ο διακομιστής
           μεσολάβησης αναλαμβάνει να μεταφράσει όλες τις εντολές και να
           τις στείλει στον διακομιστή FTP. Αυτό επιτρέπει στο χρήστη να
           περάσει μέσω firewalls που δεν επιτρέπουν καθόλου FTP, αλλά
           προσφέρουν λειτουργία διαμεσολάβησης μέσω HTTP. Στην περίπτωση
           αυτή πρέπει να ορίσετε εκτός από τον διακομιστή FTP, και το
           διακομιστή μεσολάβησης.

     Για διακομιστή μεσολάβησης FTP server, πρέπει συνήθως να δώσετε το
     όνομα του διακομιστή με τον οποίο θέλετε στην πραγματικότητα να
     συνδεθείτε, ως μέρος του username, μετά από το σύμβολο «@». Ο
     διακομιστής μεσολάβησης «μιμείται» τότε τον πραγματικό διακομιστή.
     Για παράδειγμα, υποθέστε ότι θέλετε να κάνετε εγκατάσταση από το
     ftp.FreeBSD.org, χρησιμοποιώντας FTP μεσολαβητή τον foo.example.com,
     ο οποίος χρησιμοποιεί την πόρτα 1234.
     Στην περίπτωση αυτή, πηγαίνετε στο μενού επιλογών (options), θέτετε
     ως FTP username το ftp@ftp.FreeBSD.org, και ως κωδικό (password) την
     διεύθυνση email σας. Σαν μέσο εγκατάστασης (installation media)
     ορίζετε FTP (ή παθητικό FTP αν το υποστηρίζει ο μεσολαβητής) και το
     URL ftp://foo.example.com:1234/pub/FreeBSD.
     Καθώς το /pub/FreeBSD από ftp.FreeBSD.org γίνεται ορατό μέσω του
     foo.example.com, μπορείτε να εγκαταστήσετε από εκείνο το μηχάνημα (το
     οποίο θα φέρει τα αρχεία από το ftp.FreeBSD.org όπως απαιτούνται από
     την εγκατάσταση σας.

-------------------------------------------------------------------------------

2.9 Επιβεβαίωση της Εγκατάστασης

Η εγκατάσταση μπορεί τώρα να προχωρήσει, εφόσον το επιθυμείτε. Αυτή είναι
επίσης η τελευταία σας ευκαιρία να την ακυρώσετε εμποδίζοντας έτσι και τις
αλλαγές που πρόκειται να γίνουν στο σκληρό σας δίσκο.

                         User Confirmation Requested
   Last Chance! Are you SURE you want to continue the installation?

   If you're running this on a disk with data you wish to save then WE
   STRONGLY ENCOURAGE YOU TO MAKE PROPER BACKUPS before proceeding!

   We can take no responsibility for lost disk contents!

                               [ Yes ]    No

Επιλέξτε [ Yes ] και πιέστε Enter για να προχωρήσετε.
Ο χρόνος εγκατάστασης διαφέρει ανάλογα με το distribution set που έχετε
επιλέξει, το μέσο εγκατάστασης, και την ταχύτητα του υπολογιστή σας. Θα δείτε
μια σειρά από μηνύματα τα οποία δείχνουν την κατάσταση της εγκατάστασης.
Η εγκατάσταση θα έχει ολοκληρωθεί όταν δείτε το ακόλουθο μήνυμα:

                                 Message

  Congratulations! You now have FreeBSD installed on your system.

  We will now move on to the final configuration questions.
  For any option you do not wish to configure, simply select No.

  If you wish to re-enter this utility after the system is up, you may
  do so by typing: /usr/sbin/sysinstall.

                                   [ OK ]

                        [  Press enter or space  ]

Πιέστε Enter για να προχωρήσετε με τις ρυθμίσεις μετά την εγκατάσταση.
Αν επιλέξετε [ No ] και πιέσετε Enter θα ακυρώσετε την εγκατάσταση και δεν θα
γίνει καμιά αλλαγή στο σύστημα σας. Θα εμφανιστεί το ακόλουθο μήνυμα:

                                  Message
  Installation complete with some errors.  You may wish to scroll
  through the debugging messages on VTY1 with the scroll-lock feature.
  You can also choose "No" at the next prompt and go back into the
  installation menus to retry whichever operations have failed.

                                   [ OK ]

Το μήνυμα αυτό εμφανίζεται επειδή δεν έγινε καμιά εγκατάσταση. Πιέζοντας Enter
θα επιστρέψετε στο Κυρίως Μενού Εγκατάστασης (Main Installation Menu) για να
βγείτε από την εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10 Μετά την Εγκατάσταση

Μετά από μια επιτυχημένη εγκατάσταση, ακολουθεί η ρύθμιση διάφορων προαιρετικών
επιλογών. Οι ρυθμίσεις μπορούν να γίνουν αν εισέλθετε ξανά στο αντίστοιχο μενού
(configuration options) πριν επανεκκινήσετε το νέο FreeBSD σύστημα σας ή μετά
την εγκατάσταση, χρησιμοποιώντας το sysinstall και επιλέγοντας Configure.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.1 Ρύθμιση Συσκευών Δικτύου

Αν έχετε ρυθμίσει προηγουμένως το PPP για να κάνετε εγκατάσταση μέσω FTP, η
οθόνη αυτή δεν θα εμφανιστεί, αλλά μπορείτε να την ρυθμίσετε αργότερα με τον
τρόπο που περιγράψαμε παραπάνω.
Για λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με Τοπικά Δίκτυα (LAN) και για ρύθμιση του
FreeBSD ως πύλη / δρομολογητή (gateway/router), ανατρέξτε στο κεφάλαιο Advanced
Networking.

                        User Confirmation Requested
     Would you like to configure any Ethernet or PPP network devices?

                               [ Yes ]   No

Για να ρυθμίσετε μια συσκευή δικτύου, επιλέξτε [ Yes ] και πιέστε Enter.
Διαφορετικά, επιλέξτε [ No ] για να συνεχίσετε.
Σχήμα 2-28. Επιλέγοντας μια Συσκευή Ethernet
Επιλέξτε το interface που θα ρυθμίσετε με τα βελάκια, και πιέστε Enter.

                        User Confirmation Requested
         Do you want to try IPv6 configuration of the interface?

                                Yes   [ No ]

Στο συγκεκριμένο ιδιωτικό τοπικό δίκτυο, το τρέχον Internet πρωτόκολλο (IPv4)
ήταν αρκετό. Επιλέξαμε το [ No ] με τα βελάκια και πιέσαμε Enter.
Αν είστε συνδεμένοι σε ένα υπάρχον IPv6 δίκτυο με ένα διακομιστή RA, επιλέξτε
[ Yes ] και πιέστε Enter. Θα χρειαστούν αρκετά δευτερόλεπτα για την ανίχνευση
διακομιστών RA.

                               User Confirmation Requested
          Do you want to try DHCP configuration of the interface?

                                Yes   [ No ]

Αν δεν χρειάζεστε DHCP (Πρωτόκολλο Δυναμικής Απόδοσης Ρυθμίσεων, Dynamic Host
Configuration Protocol) επιλέξτε [ No ] με τα βελάκια και πιέστε Enter.
Αν επιλέξετε [ Yes ] θα εκτελεστεί η εφαρμογή dhclient, και αν είναι επιτυχής,
θα γίνει αυτόματη ρύθμιση των παραμέτρων του δικτύου. Ανατρέξτε στο Τμήμα_30.5
για περισσότερες πληροφορίες.
Η ακόλουθη οθόνη Ρυθμίσεων Δικτύου δείχνει τη ρύθμιση μιας συσκευής Ethernet
για ένα σύστημα το οποίο θα λειτουργεί ως πύλη για ένα Τοπικό Δίκτυο (LAN).
Σχήμα 2-29. Ρύθμιση Παραμέτρων Συσκευής ed0
Χρησιμοποιήστε το Tab για να επιλέξετε ανάμεσα στα διάφορα πεδία και να
συμπληρώσετε τις κατάλληλες πληροφορίες.


  Host (Όνομα μηχανήματος)
      Το πλήρες όνομα του μηχανήματος, π.χ. k6-2.example.com σε αυτή την
      περίπτωση.

  Domain (Τομέας)
      Το όνομα του τομέα στον οποίο βρίσκεται το μηχάνημα, όπως example.com σε
      αυτή την περίπτωση.

  IPv4 Gateway (Πύλη)
      Πρόκειται για την διεύθυνση IP στην οποία προωθούνται τα πακέτα τα οποία
      δεν προορίζονται για τοπικούς προορισμούς. Θα πρέπει να συμπληρώσετε το
      πεδίο αυτό αν ο υπολογιστής είναι κόμβος στο συγκεκριμένο δίκτυο. Αφήστε
      αυτό το πεδίο κενό αν ο υπολογιστής είναι η πύλη για το Internet στο
      συγκεκριμένο δίκτυο. Η πύλη IPv4 είναι επίσης γνωστή ως προεπιλεγμένη
      πύλη ή προεπιλεγμένη διαδρομή (default gateway / default route).

  Name server (Διακομιστής Ονομάτων)
      Είναι η IP διεύθυνση του τοπικού σας διακομιστή DNS. Στο συγκεκριμένο
      ιδιωτικό τοπικό δίκτυο, δεν υπάρχει διακομιστής DNS και έτσι
      χρησιμοποιήθηκε η IP διεύθυνση του διακομιστή DNS που δίνει ο παροχέας
      Internet (208.163.10.2).

  IPv4 address (Διεύθυνση)
      Η IP διεύθυνση που θα χρησιμοποιηθεί σε αυτό το interface είναι
      192.168.0.1

  Netmask (Μάσκα Υποδικτύου)
      Το μπλοκ διευθύνσεων που χρησιμοποιούνται σε αυτό το δίκτυο είναι
      192.168.0.0 - 192.168.0.255 με μάσκα υποδικτύου (netmask) 255.255.255.0.

  Extra options to ifconfig (Επιπλέον επιλογές για την ifconfig)
      Προσθέστε εδώ επιπλέον επιλογές για την ifconfig και το συγκεκριμένο
      interface. Στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν υπάρχει καμία.

Χρησιμοποιήστε το Tab για να επιλέξετε [ OK ] όταν τελειώσετε, και πιέστε
Enter.

                        User Confirmation Requested
          Would you like to bring the ed0 interface up right now?

                               [ Yes ]   No

Επιλέγοντας [ Yes ] και πιέζοντας Enter θα ενεργοποιήσετε το δίκτυο, έτοιμο
προς χρήση στο μηχάνημα σας. Ωστόσο αυτό δεν επιτυγχάνει και πολλά κατά τη
διάρκεια της εγκατάστασης, ούτως ή άλλως θα χρειαστεί να κάνετε επανεκκίνηση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.2 Ρύθμισης Πύλης (Gateway)


                         User Confirmation Requested
         Do you want this machine to function as a network gateway?

                                [ Yes ]    No

Αν το μηχάνημα πρόκειται να λειτουργεί ως πύλη για ένα τόπικο δίκτυο και να
προωθεί πακέτα μεταξύ άλλων μηχανημάτων, επιλέξτε [ Yes ] και πιέστε Enter. Αν
το μηχάνημα είναι ένας κόμβος του δικτύου, επιλέξτε [ No ] και πιέστε Enter.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.3 Ρύθμιση Υπηρεσιών Internet (Internet Services)


                        User Confirmation Requested
  Do you want to configure inetd and the network services that it provides?

                                 Yes   [ No ]

Αν επιλέξετε [ No ], κάποιες υπηρεσίες όπως το telnetd δεν θα ενεργοποιηθούν.
Αυτό σημαίνει ότι απομακρυσμένοι χρήστες δεν θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν το
telnet για να εισέλθουν στο μηχάνημα. Οι τοπικοί χρήστες θα μπορούν ωστόσο να
έχουν πρόσβαση σε απομακρυσμένα μηχανήματα μέσω του telnet.
Οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να ενεργοποιηθούν μετά την εγκατάσταση με την
επεξεργασία του αρχείου /etc/inetd.conf με τον προτιμώμενο σας επεξεργαστή
κειμένου. Δείτε το Τμήμα_30.2.1 για περισσότερες πληροφορίες.
Επιλέξτε [ Yes ] αν θέλετε να ρυθμίσετε τις υπηρεσίες αυτές κατά την
εγκατάσταση. Θα ερωτηθείτε για μια ακόμα επιβεβαίωση:

                        User Confirmation Requested
  The Internet Super Server (inetd) allows a number of simple Internet
  services to be enabled, including finger, ftp and telnetd.  Enabling
  these services may increase risk of security problems by increasing
  the exposure of your system.

  With this in mind, do you wish to enable inetd?

                               [ Yes ]   No

Επιλέξτε [ Yes ] για να συνεχίσετε.

                        User Confirmation Requested
  inetd(8) relies on its configuration file, /etc/inetd.conf, to determine
  which of its Internet services will be available.  The default FreeBSD
  inetd.conf(5) leaves all services disabled by default, so they must be
  specifically enabled in the configuration file before they will
  function, even once inetd(8) is enabled.  Note that services for
  IPv6 must be separately enabled from IPv4 services.

  Select [Yes] now to invoke an editor on /etc/inetd.conf, or [No] to
  use the current settings.

                               [ Yes ]   No

Επιλέγοντας [ Yes ] θα μπορέσετε να προσθέσετε υπηρεσίες σβήνοντας το # από την
αρχή μιας γραμμής.
Σχήμα 2-30. Επεξεργασία του inetd.conf
Μετά την προσθήκη των επιθυμητών υπηρεσιών, και με την πίεση του Esc θα
εμφανιστεί ένα μενού το οποίο σας επιτρέπει να βγείτε από το πρόγραμμα,
αποθηκεύοντας και τις αλλαγές σας.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.4 Ενεργοποίηση Εισόδου μέσω SSH


                        User Confirmation Requested
                    Would you like to enable SSH login?
                             Yes        [  No  ]

Αν επιλέξετε [ Yes ] θα ενεργοποιηθεί ο sshd(8), ο δαίμονας του OpenSSH. Με τον
τρόπο αυτό θα επιτρέψετε ασφαλή απομακρυσμένη πρόσβαση στο μηχάνημα σας. Για
περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το OpenSSH δείτε το Τμήμα_15.11.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.5 Ανώνυμο FTP


                        User Confirmation Requested
   Do you want to have anonymous FTP access to this machine?

                                Yes    [ No ]

-------------------------------------------------------------------------------

2.10.5.1 ¶ρνηση Ανώνυμου FTP

Επιλέγοντας το προεπιλεγμένο [ No ] και πιέζοντας Enter θα επιτρέπεται μόνος
στους χρήστες που έχουν λογαριασμούς με κωδικούς να έχουν FTP πρόσβαση στο
μηχάνημα.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.5.2 Επιτρέποντας το Ανώνυμο FTP

Οποιοσδήποτε μπορεί να έχει πρόσβαση στο μηχάνημα σας, αν επιλέξετε να
επιτρέψετε τις ανώνυμες συνδέσεις FTP. Θα πρέπει να λάβετε υπόψιν σας τις
επιπλοκές ασφαλείας που θα επιφέρει μια τέτοια ρύθμιση. Για περισσότερες
πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια, δείτε το Κεφάλαιο_15.
Για να επιτρέψετε το ανώνυμο FTP, χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να επιλέξετε
[ Yes ] και να πιέσετε Enter. Θα χρειαστεί να επιβεβαιώσετε ξανά την επιλογή
σας:

                         User Confirmation Requested
   Anonymous FTP permits un-authenticated users to connect to the system
   FTP server, if FTP service is enabled.  Anonymous users are
   restricted to a specific subset of the file system, and the default
   configuration provides a drop-box incoming directory to which uploads
   are permitted.  You must separately enable both inetd(8), and enable
   ftpd(8) in inetd.conf(5) for FTP services to be available.  If you
   did not do so earlier, you will have the opportunity to enable inetd(8)
   again later.

   If you want the server to be read-only you should leave the upload
   directory option empty and add the -r command-line option to ftpd(8)
   in inetd.conf(5)

   Do you wish to continue configuring anonymous FTP?

                            [ Yes ]         No

Το μήνυμα αυτό σας ειδοποιεί επίσης ότι η υπηρεσία FTP θα πρέπει επίσης να
ενεργοποιηθεί στο /etc/inetd.conf σε περίπτωση που θέλετε να ενεργοποιηθούν οι
ανώνυμες συνδέσεις FTP (δείτε το Τμήμα_2.10.3). Επιλέξτε [ Yes ] και πιέστε
Enter για να συνεχίσετε. Θα δείτε την ακόλουθη οθόνη:
Σχήμα 2-31. Προεπιλεγμένες Ρυθμίσεις Ανώνυμου FTP
Χρησιμοποιήστε το Tab για να επιλέξετε και να συμπληρώσετε τα απαραίτητα πεδία
πληροφοριών:


  UID
      Ο αναγνωριστικός αριθμός (user ID) που θέλετε να αποδώσετε στον ανώνυμο
      FTP χρήστη. Όλα τα αρχεία που θα ανεβαίνουν στον διακομιστή FTP θα
      ανήκουν σε αυτό το ID.

  Group
      Σε ποια ομάδα χρηστών (group) θέλετε να ανήκει ο ανώνυμος FTP χρήστης.

  Comment
      Κείμενο που περιέχει περιγραφή του χρήστη στο αρχείο /etc/passwd.

  FTP Root Directory
      Η τοποθεσία που περιέχει τα αρχεία που είναι διαθέσιμα στο ανώνυμο FTP.

  Upload Subdirectory
      Η τοποθεσία που θα ανεβαίνουν τα αρχεία από ανώνυμους FTP χρήστες.

Ο ριζικός (root) κατάλογος του FTP, από προεπιλογή, δημιουργείται στο /var. Αν
δεν υπάρχει εκεί αρκετός χώρος για την αναμενόμενη χρήση του FTP, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε τον κατάλογο /usr αλλάζοντας τον ριζικό κατάλογο (FTP Root
Directory) σε /usr/ftp.
Όταν είστε ικανοποιημένος με τις τιμές, πιέστε Enter για να συνεχίσετε.

                            User Confirmation Requested
           Create a welcome message file for anonymous FTP users?

                                [ Yes ]    No

Αν επιλέξετε [ Yes ] και πιέσετε Enter, θα ξεκινήσει αυτόματα ένας επεξεργαστής
κειμένου ώστε να μπορέσετε να επεξεργαστείτε το μήνυμα.
Σχήμα 2-32. Επεξεργασία του Μηνύματος Καλοσωρίσματος (Welcome Message) του FTP
Πρόκειται για τον επεξεργαστή κειμένου ee. Χρησιμοποιήστε τις οδηγίες για να
αλλάξετε το μήνυμα ή αν θέλετε αλλάξτε το μήνυμα αργότερα, χρησιμοποιώντας ένα
επεξεργαστή κειμένου της επιλογής σας. Δείτε το όνομα του αρχείου και τη θέση
του στην τελευταία γραμμή της οθόνης του επεξεργαστή κειμένου.
Πιέζοντας Esc θα εμφανιστεί ένα αναδυόμενο μενού με προεπιλεγμένη την επιλογή
a) leave editor. Πιέστε Enter για έξοδο και συνέχεια. Πιέστε ξανά Enter για να
αποθηκεύσετε τυχόν αλλαγές που έχετε κάνει.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.6 Ρύθμιση Συστήματος Αρχείων Δικτύου (Network File System)

Το Σύστημα Αρχείων Δικτύου (NFS) επιτρέπει το διαμοιρασμό αρχείων σε ένα
δίκτυο. Ένα μηχάνημα μπορεί να ρυθμιστεί ως εξυπηρετητής, πελάτης ή και τα δύο.
Ανατρέξτε στο Τμήμα_30.3 για περισσότερες πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.6.1 Διακομιστής NFS


                         User Confirmation Requested
   Do you want to configure this machine as an NFS server?

                                Yes    [ No ]

Αν δεν υπάρχει ανάγκη για εξυπηρετητή Συστήματος Αρχείων Δικτύου, επιλέξτε
[ No ] και πιέστε Enter.
Αν επιλέξετε [ Yes ] θα εμφανιστεί ένα αναδυόμενο μήνυμα που σας πληροφορεί ότι
πρέπει να δημιουργηθεί το αρχείο exports.

                                 Message
  Operating as an NFS server means that you must first configure an
  /etc/exports file to indicate which hosts are allowed certain kinds of
  access to your local filesystems.
  Press [Enter] now to invoke an editor on /etc/exports
                                 [ OK ]

Πιέστε Enter για να συνεχίσετε. Θα ανοίξει ένας επεξεργαστής κειμένου για να
μπορέσετε να δημιουργήσετε και να επεξεργαστείτε το αρχείο exports.
Σχήμα 2-33. Επεξεργασία Αρχείου exports
Χρησιμοποιήστε τις οδηγίες για να προσθέσετε τα συστήματα αρχείων που θέλετε να
διαμοιράσετε, τώρα ή αργότερα χρησιμοποιώντας ένα επεξεργαστή κειμένου της
επιλογής σας. Σημειώστε το όνομα και την τοποθεσία του αρχείου όπως φαίνονται
στο κάτω μέρος της οθόνης.
Πιέζοντας Esc θα εμφανιστεί ένα αναδυόμενο μενού με προεπιλεγμένη την επιλογή
a) leave editor. Πιέστε Enter για έξοδο και συνέχεια.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.6.2 Πελάτης NFS

Ο πελάτης NFS επιτρέπει στο μηχάνημα σας να έχει πρόσβαση σε εξυπηρετητές NFS.

                         User Confirmation Requested
   Do you want to configure this machine as an NFS client?

                                Yes   [ No ]

Με τα βελάκια, επιλέξτε κατά βούληση [ Yes ] ή [ No ] και πιέστε Enter.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.7 Ρυθμίσεις Κονσόλας (System Console Settings)

Υπάρχουν διάφορες διαθέσιμες επιλογές για τη ρύθμιση της κονσόλας του
συστήματος.

                        User Confirmation Requested
         Would you like to customize your system console settings?

                                [ Yes ]  No

Για να δείτε και να ρυθμίσετε τις επιλογές, επιλέξτε [ Yes ] και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-34. Επιλογές Ρύθμισης Κονσόλας Συστήματος
Μια συνηθισμένη επιλογή είναι η προστασία οθόνης (screen saver). Χρησιμοποιήστε
τα βελάκια για να επιλέξετε Saver και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-35. Επιλογές Προστασίας Οθόνης
Επιλέξτε την επιθυμητή προστασία οθόνης με τα βελάκια, και πιέστε Enter. Θα
ξαναδείτε το μενού Ρύθμισης Κονσόλας Συστήματος.
Το προεπιλεγμένο χρονικό διάστημα είναι 300 δευτερόλεπτα. Για να αλλάξετε το
διάστημα, επιλέξτε ξανά Saver και από το μενού Screen Saver Options επιλέξτε
Timeout με τα βελάκια, και πιέστε Enter. Θα εμφανιστεί ένα αναδυόμενο μενού:
Σχήμα 2-36. Χρονικό Διάστημα Προστασίας Οθόνης
Αλλάξτε την τιμή, επιλέξτε [ OK ] και πιέστε Enter για να επιστρέψετε στο μενού
Ρύθμισης Κονσόλας Συστήματος.
Σχήμα 2-37. Έξοδος από τις Ρυθμίσεις Κονσόλας Συστήματος
Επιλέγοντας Exit και πιέζοντας Enter θα συνεχίσετε με τις υπόλοιπες ρυθμίσεις
που πρέπει να γίνουν μετά την εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.8 Ρύθμιση Ζώνης Ώρας (Time Zone)

Η σωστή ρύθμιση της ζώνης ώρας, θα επιτρέψει στο μηχάνημα σας να διορθώνει
αυτόματα την ώρα σύμφωνα με τις τοπικές ρυθμίσεις, καθώς και να εκτελεί άλλες
λειτουργίες που σχετίζονται με τις ζώνες ώρας.
Το παράδειγμα που φαίνεται είναι για ένα μηχάνημα που βρίσκεται στις Ανατολικές
Ηνωμένες Πολιτείες. Οι επιλογές σας θα διαφέρουν ανάλογα με τη γεωγραφική σας
θέση.

                        User Confirmation Requested
            Would you like to set this machine's time zone now?

                              [ Yes ]   No

Επιλέξτε [ Yes ] και πιέστε Enter για να ρυθμίσετε τη ζώνη ώρας.

                         User Confirmation Requested
   Is this machine's CMOS clock set to UTC? If it is set to local time
   or you don't know, please choose NO here!

                                Yes   [ No ]

Επιλέξτε [ Yes ] ή [ No ] ανάλογα με το πως είναι ρυθμισμένο το ρολόι στο
μηχάνημα σας και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-38. Επιλογή της Περιοχής σας
Επιλέξτε την κατάλληλη περιοχή (region) με τα βελάκια και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-39. Επιλογή της Χώρας σας
Επιλέξτε την κατάλληλη χώρα χρησιμοποιώντας τα βελάκια και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-40. Επιλογή Ζώνης Ώρας (Time Zone)
Επιλέξτε την κατάλληλη ζώνη ώρας με τα βελάκια και πιέστε Enter.

                              Confirmation
              Does the abbreviation 'EDT' look reasonable?

                              [ Yes ]   No

Επιβεβαιώστε ότι είναι σωστή η συντομογραφία για τη ζώνη ώρας που έχετε
επιλέξει. Αν φαίνεται εντάξει, πιέστε Enter για να συνεχίσετε με τις υπόλοιπες
ρυθμίσεις μετά την εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.9 Συμβατότητα με το Linux (Linux Compatibility)


     Σημείωση:Η ενότητα αυτή ισχύει μόνο για την εγκατάσταση FreeBSD της
     σειράς 7.X. Αν εγκαταστήσετε FreeBSD 8.X η οθόνη αυτή δεν θα
     εμφανιστεί.


                        User Confirmation Requested
            Would you like to enable Linux binary compatibility?

                              [ Yes ]   No

Επιλέγοντας [ Yes ] και πιέζοντας Enter θα επιτρέψετε την εκτέλεση προγραμμάτων
Linux στο FreeBSD. Η εγκατάσταση θα προσθέσει όλα τα απαραίτητα πακέτα για τη
συμβατότητα με εκτελέσιμα προγράμματα για Linux.
Αν κάνετε εγκατάσταση μέσω FTP, το μηχάνημα θα πρέπει να είναι συνδεμένο στο
Internet. Μερικές φορές, μια τοποθεσία FTP δεν έχει όλες τις απαιτούμενες
διανομές, όπως τη συμβατότητα με το Linux. Μπορείτε ωστόσο να την εγκαταστήσετε
αργότερα, αν χρειάζεται.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.10 Ρυθμίσεις Ποντικιού (Mouse Settings)

Η επιλογή αυτή θα σας επιτρέψει να κάνετε αποκοπή και επικόλληση κειμένου στην
κονσόλα και σε προγράμματα χρησιμοποιώντας ένα ποντίκι τριών πλήκτρων. Αν
χρησιμοποιείτε ποντίκι δύο πλήκτρων, ανατρέξτε στη σελίδα βοήθειας, moused(8),
μετά την εγκατάσταση για να δείτε πως μπορείτε να εξομοιώσετε ποντίκι τριών
πλήκτρων. Στο παράδειγμα αυτό φαίνεται η ρύθμιση ενός μη-USB ποντικιού (π.χ.
PS/2 η σειριακού - COM - ποντικιού):

                        User Confirmation Requested
           Does this system have a non-USB mouse attached to it?

                              [ Yes ]    No

Επιλέξτε [ Yes ] για μη-USB ποντίκι, ή [ No ] για USB ποντίκι και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-41. Επιλογή Πρωτοκόλλου Ποντικιού (Mouse Protocol Type)
Χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να επιλέξετε Type και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-42. Επιλογή Πρωτοκόλλου Ποντικιού (Mouse Protocol)
Το ποντίκι που χρησιμοποιείται σε αυτό το παράδειγμα, είναι τύπου PS/2, και
έτσι είναι σωστή η προεπιλεγμένη ρύθμιση Auto. Για να αλλάξετε πρωτόκολλο,
χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να κάνετε κάποια άλλη επιλογή. Βεβαιωθείτε ότι
είναι φωτισμένη η επιλογή [ OK ] και πιέστε Enter για έξοδο από αυτό το μενού.
Σχήμα 2-43. Ρύθμιση Πόρτας Ποντικιού (Mouse Port)
Χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να επιλέξετε Port και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-44. Ρύθμιση Πόρτας Ποντικιού (Mouse Port)
Το σύστημα αυτό είχε ποντίκι PS/2 και έτσι ήταν κατάλληλη η προεπιλεγμένη
ρύθμιση PS/2. Για να αλλάξετε την πόρτα, χρησιμοποιήστε τα βελάκια και πιέστε
Enter.
Σχήμα 2-45. Ενεργοποίηση του Δαίμονα Ποντικιού (Mouse Daemon)
Τέλος, χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να επιλέξετε Enable, και πιέστε Enter για
να ενεργοποιήσετε και να δοκιμάσετε τον δαίμονα του ποντικιού (mouse daemon).
Σχήμα 2-46. Έλεγχος του Δαίμονα Ποντικιού
Μετακινήστε το ποντίκι στην οθόνη και βεβαιωθείτε ότι ο δρομέας αντιδρά σωστά.
Αν είναι εντάξει, επιλέξτε [ Yes ] και πιέστε Enter. Αν όχι, το ποντίκι δεν
έχει ρυθμιστεί σωστά  επιλέξτε [ No ] και ξαναδοκιμάστε χρησιμοποιώντας
διαφορετικές ρυθμίσεις.
Επιλέξτε Exit με τα βελάκια και πιέστε Enter για να επιστρέψετε, ώστε να
συνεχίσετε με τις υπόλοιπες ρυθμίσεις μετά την εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.11 Εγκατάσταση Πακέτων

Τα πακέτα είναι προμεταγλωττισμένα εκτελέσιμα, και αποτελούν ένα βολικό τρόπο
για να εγκαταστήσετε λογισμικό.
Θα σας δείξουμε την εγκατάσταση ενός πακέτου ως παράδειγμα. Μπορείτε επίσης να
εγκαταστήσετε τώρα και όποια άλλα πρόσθετα πακέτα επιθυμείτε. Μετά την
εγκατάσταση, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το sysinstall για να εγκαταστήσετε
πρόσθετα πακέτα.

                       User Confirmation Requested
   The FreeBSD package collection is a collection of hundreds of
   ready-to-run applications, from text editors to games to WEB servers
   and more. Would you like to browse the collection now?

                              [ Yes ]   No

Επιλέγοντας [ Yes ] και πιέζοντας Enter θα δείτε τις οθόνες επιλογής πακέτων:
Σχήμα 2-47. Επιλογή Κατηγορίας Πακέτου
Μπορείτε κάθε δεδομένη στιγμή να εγκαταστήσετε μόνο τα πακέτα που είναι
διαθέσιμα στο τρέχον μέσο εγκατάστασης.
Με την επιλογή All θα δείτε όλα τα διαθέσιμα πακέτα, ή μπορείτε να επιλέξετε
συγκεκριμένη κατηγορία. Φωτίστε την επιλογή σας με τα βελάκια και πιέστε Enter.
Θα εμφανιστεί ένα μενού το οποίο δείχνει όλα διαθέσιμα πακέτα για την επιλογή
που κάνατε:
Σχήμα 2-48. Επιλογή Πακέτων
Το κέλυφος (shell) bash φαίνεται επιλεγμένο. Επιλέξτε όσα πακέτα επιθυμείτε,
φωτίζοντας το πακέτο και πιέζοντας το πλήκτρο Space. Θα δείτε μια σύντομη
περιγραφή για κάθε πακέτο στο κάτω αριστερό μέρος της οθόνης.
Η πίεση του πλήκτρου Tab εναλλάσσει μεταξύ του τελευταίου επιλεγμένου πακέτου,
του [ OK ], και του [ Cancel ].
Όταν έχετε τελειώσει με το μαρκάρισμα των πακέτων προς εγκατάσταση, πιέστε μια
φορά Tab για να μετακινηθείτε στο [ OK ] και πιέστε Enter για να επιστρέψετε
στο μενού Επιλογής Πακέτων (Package Selection).
Το αριστερό και δεξί βελάκι εναλλάσσει επίσης μεταξύ του [ OK ] και του
[ Cancel ]. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτή τη μέθοδο για να επιλέξετε [ OK ]
και πιέστε Enter για να επιστρέψετε στο μενού Επιλογής Πακέτων.
Σχήμα 2-49. Εγκατάσταση Πακέτων
Χρησιμοποιήστε το Tab και τα βελάκια για να επιλέξετε [ Install ] και πιέστε
Enter. Θα χρειαστεί να επιβεβαιώσετε ότι θέλετε να εγκαταστήσετε τα πακέτα:
Σχήμα 2-50. Επιβεβαίωση Εγκατάστασης Πακέτων
Επιλέγοντας [ OK ] και πιέζοντας Enter θα ξεκινήσει η εγκατάσταση πακέτων. Θα
βλέπετε μηνύματα της εγκατάστασης μέχρι την ολοκλήρωση της. Σημειώστε τυχόν
μηνύματα λάθους που εμφανίζονται.
Η τελική ρύθμιση συνεχίζεται μετά την εγκατάσταση των πακέτων. Αν καταλήξετε να
μην εγκαταστήσετε κανένα πακέτο, και επιθυμείτε να επιστρέψετε στην τελική
ρύθμιση, επιλέξτε Install ούτως ή άλλως.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.12 Προσθήκη Χρηστών / Ομάδων (Users/Groups)

Θα πρέπει να προσθέσετε τουλάχιστον ένα χρήστη κατά τη διάρκεια της
εγκατάστασης, ώστε να μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το σύστημα χωρίς να
εισέρχεστε ως root. Η root κατάτμηση είναι γενικά μικρή, και εκτελώντας
εφαρμογές ως root μπορεί γρήγορα να γεμίσει. Παρακάτω φαίνεται και ένας πιο
σοβαρός κίνδυνος:

                       User Confirmation Requested
   Would you like to add any initial user accounts to the system? Adding
   at least one account for yourself at this stage is suggested since
   working as the "root" user is dangerous (it is easy to do things which
   adversely affect the entire system).

                              [ Yes ]   No

Επιλέξτε [ Yes ] και πιέστε Enter για να συνεχίσετε με την προσθήκη ενός
χρήστη.
Σχήμα 2-51. Επιλογή Χρήστη
Επιλέξτε User με τα βελάκια και πιέστε Enter.
Σχήμα 2-52. Προσθήκη Πληροφοριών Χρήστη
Καθώς θα εισάγετε τα στοιχεία πιέζοντας το Tab θα εμφανίζονται οι παρακάτω
περιγραφές στο κάτω μέρος της οθόνης για να σας βοηθήσουν στην εισαγωγή των
απαιτούμενων πληροφοριών:


  Login ID
      To όνομα χρήστη (login name) για το νέο χρήστη (υποχρεωτικό).

  UID
      Ο αναγνωριστικός αριθμός (numerical ID) για αυτό τον χρήστη (αφήστε τον
      κενό για αυτόματη επιλογή).

  Group
      Το όνομα της ομάδας (group name) για αυτό το χρήστη (αφήστε τον κενό για
      αυτόματη επιλογή).

  Password
      Ο κωδικός (password) για αυτό το χρήστη (δώστε προσοχή στο πεδίο αυτό!).

  Full name
      Το πλήρες όνομα του χρήστη (σχόλιο).

  Member groups
      Οι υπόλοιπες ομάδες (groups) στις οποίες ανήκει αυτός ο χρήστης (έχει
      δηλ. τα δικαιώματα τους).

  Home directory
      Ο προσωπικός κατάλογος αρχείων (home directory) του χρήστη (αφήστε κενό
      για την προεπιλεγμένη επιλογή).

  Login shell
      Το προεπιλεγμένο κέλυφος (login shell) του χρήστη (αφήστε κενό για την
      προεπιλογή, π.χ. /bin/sh).

Το κέλυφος εισόδου αλλάχτηκε από /bin/sh σε /usr/local/bin/bash για να
χρησιμοποιηθεί το κέλυφος bash το οποίο εγκαταστήσαμε προηγουμένως μέσω
πακέτου. Μην προσπαθήσετε να χρησιμοποιήσετε κάποιο κέλυφος που δεν υπάρχει,
διαφορετικά δεν θα μπορείτε να κάνετε login. Το πλέον συνηθισμένο κέλυφος στον
κόσμο του BSD είναι το C shell, το οποίο μπορείτε να γράψετε ως /bin/tcsh.
Ο χρήστης προστέθηκε επίσης στην ομάδα wheel για να έχει τη δυνατότητα να γίνει
υπερχρήστης (superuser) με δικαιώματα root.
Όταν είστε ικανοποιημένος από τις επιλογές σας, πιέστε [ OK ] και θα εμφανιστεί
ξανά το μενού User and Group Management:
Σχήμα 2-53. Έξοδος από την Διαχείριση Χρηστών και Ομάδων
Μπορείτε επίσης τη δεδομένη στιγμή να προσθέσετε ομάδες, αν υπάρχει
συγκεκριμένη ανάγκη. Διαφορετικά, μπορείτε να επανέλθετε στη ρύθμιση αυτή μετά
την εγκατάσταση, μέσω του sysinstall.
Όταν τελειώσετε με την προσθήκη χρηστών, επιλέξτε Exit με τα βελάκια και πιέστε
Enter για να συνεχίσετε με την εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.13 Ορισμός του Κωδικού για το Χρήστη root


                          Message
   Now you must set the system manager's password.
   This is the password you'll use to log in as "root".

                           [ OK ]

                 [ Press enter to continue ]

Πιέστε Enter για να ορίσετε τον κωδικό για το χρήστη root.
Θα πρέπει να πληκτρολογήσετε δύο φορές τον κωδικό σωστά. Δεν χρειάζεται να
πούμε ότι πρέπει να έχετε τρόπο να βρείτε τον κωδικό αν τον ξεχάσετε.
Παρατηρήστε ότι ο κωδικός δεν εμφανίζεται καθώς τον πληκτρολογείτε, ούτε και
εμφανίζονται αστεράκια στη θέση του.

  Changing local password for root.
  New password :
  Retype new password :

Η εγκατάσταση θα συνεχιστεί μετά την επιτυχημένη εισαγωγή του κωδικού.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.14 Έξοδος από την Εγκατάσταση

Αν χρειάζεται να ρυθμίσετε πρόσθετες δικτυακές υπηρεσίες, ή κάποια άλλη
ρύθμιση, μπορείτε να το κάνετε τώρα ή μετά την εγκατάσταση με τη χρήση της
εντολής sysinstall.

                       User Confirmation Requested
   Visit the general configuration menu for a chance to set any last
   options?

                                Yes   [ No ]

Επιλέξτε [ No ] με τα βελάκια και πιέστε Enter για να επιστρέψετε στο Κυρίως
Μενού Εγκατάστασης (Main Installation Menu).
Σχήμα 2-54. Έξοδος από την Εγκατάσταση
Επιλέξτε [X Exit Install] με τα βελάκια και πιέστε Enter. Θα κληθείτε να
επιβεβαιώσετε την έξοδο από την εγκατάσταση:

                       User Confirmation Requested
   Are you sure you wish to exit? The system will reboot.

                              [ Yes ]   No

Επιλέξτε [ Yes ]. Αν είχατε ξεκινήσει από το CDROM, θα δείτε το παρακάτω μήνυμα
για να σας υπενθυμίσει να αφαιρέσετε το CD:

                      Message
   Be sure to remove the media from the drive.

                      [ OK ]
             [ Press enter or space ]

Ο οδηγός CDROM θα παραμείνει κλειδωμένος μέχρι να αρχίσει η επανεκκίνηση του
μηχανήματος. Κατόπιν ξεκλειδώνει και μπορείτε (γρήγορα) να βγάλετε το CD από
τον οδηγό. Πιέστε [ OK ] για να επανεκκινήσετε το μηχάνημα.
Το σύστημα θα επανεκκινήσει, και προσέξτε για τυχόν μηνύματα λάθους που θα
εμφανιστούν.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.15 Ρύθμιση Πρόσθετων Υπηρεσιών Δικτύου

Συνεισφορά από τον Tom Rhodes.
Η ρύθμιση υπηρεσιών δικτύου μπορεί να είναι μια δύσκολη διαδικασία για νέους
χρήστες χωρίς εμπειρία στον αντίστοιχο τομέα. Η δικτύωση, περιλαμβανομένου και
του Internet, είναι κρίσιμη σε όλα τα μοντέρνα λειτουργικά συστήματα,
περιλαμβανομένου και του FreeBSD. Για το λόγο αυτό είναι χρήσιμο να έχετε
κάποια κατανόηση των εκτεταμένων ικανοτήτων δικτύωσης του FreeBSD. Κάνοντας το
αυτό κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης επιβεβαιώνεται η δυνατότητα των χρηστών
να κατανοήσουν τις διάφορες υπηρεσίες που τους παρέχονται.
Οι δικτυακές υπηρεσίες είναι προγράμματα που δέχονται είσοδο από οποιοδήποτε
σημείο στο δίκτυο. Καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για να είναι σίγουρο ότι τα
προγράμματα αυτά δεν θα κάνουν οτιδήποτε «επιζήμιο». Δυστυχώς οι
προγραμματιστές δεν είναι τέλειοι και κατά καιρούς έχουν εμφανιστεί περιπτώσεις
που σφάλματα σε δικτυακές υπηρεσίες έχουν γίνει αντικείμενα εκμετάλλευσης από
εισβολείς για την εκτέλεση κακόβουλων πράξεων. Είναι σημαντικό να μην
ενεργοποιήσετε καμιά δικτυακή υπηρεσία μέχρι να ανακαλύψετε ότι την χρειάζεστε.
Μπορείτε πάντα να την ενεργοποιήσετε αργότερα, εκτελώντας ξανά την εφαρμογή
sysinstall ή χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες που παρέχονται από το αρχείο /etc/
rc.conf.
Με την επιλογή Networking θα δείτε ένα μενού παρόμοιο με το παρακάτω:
Σχήμα 2-55. Ρύθμιση Δικτύου Upper-level (Ανωτέρου Επιπέδου)
Η πρώτη επιλογή, Interfaces, καλύφθηκε προηγουμένως στο Τμήμα_2.10.1, και
μπορείτε με ασφάλεια να την αγνοήσετε.
Επιλέγοντας AMD προστίθεται υποστήριξη για το βοηθητικό πρόγραμμα αυτόματης
προσάρτησης (automatic mount) BSD. Αυτό χρησιμοποιείται συνήθως σε συνδυασμό με
το πρωτόκολλο NFS (δείτε παρακάτω) για την αυτόματη προσάρτηση απομακρυσμένων
συστημάτων αρχείων. Δεν απαιτείται εδώ κάποια ιδιαίτερη ρύθμιση.
Αμέσως μετά βρίσκεται η επιλογή AMD Flags. Όταν την επιλέξετε θα εμφανιστεί ένα
αναδυόμενο μενού για να μπορέσετε να εισάγετε συγκεκριμένες παραμέτρους (flags)
για την υπηρεσία AMD. Το μενού περιέχει ήδη ένα σύνολο από προεπιλογές:

  -a /.amd_mnt -l syslog /host /etc/amd.map /net /etc/amd.map

Η επιλογή -a θέτει το προεπιλεγμένο σημείο προσάρτησης (mount point) το οποίο
εδώ καθορίζεται ως /.amd_mnt. Η επιλογή -l καθορίζει το προεπιλεγμένο αρχείο
καταγραφής log. Ωστόσο όταν χρησιμοποιείται το syslogd όλες οι εργασίες
καταγραφής στέλνονται στον δαίμονα καταγραφής συστήματος (system log daemon). Ο
κατάλογος /host χρησιμοποιείται για την προσάρτηση ενός διαμοιρασμένου
συστήματος αρχείων από ένα απομακρυσμένο κόμβο, ενώ ο κατάλογος /net
χρησιμοποιείται για την προσάρτηση ενός διαμοιρασμένου συστήματος αρχείων από
μια IP διεύθυνση. Το αρχείο /etc/amd.map καθορίζει τις προεπιλεγμένες επιλογές
για τις προσαρτήσεις μέσω του AMD.
Η επιλογή Anon FTP επιτρέπει ανώνυμες συνδέσεις FTP. Επιλέξτε την για να κάνετε
το μηχάνημα ανώνυμο εξυπηρετητή FTP. Θα πρέπει ωστόσο να αντιλαμβάνεστε τις
επιπλοκές στην ασφάλεια που προκαλεί η επιλογή αυτή. Θα εμφανιστεί ένα ακόμα
μενού για να σας εξηγήσει τις επιπλοκές ασφαλείας καθώς και τις ρυθμίσεις σε
βάθος.
Το μενού ρυθμίσεων Gateway θα ρυθμίσει το μηχάνημα σας να λειτουργεί ως πύλη
όπως εξηγήσαμε προηγουμένως. Από εδώ επίσης μπορείτε να καταργήσετε την επιλογή
Gateway αν την επιλέξατε κατά λάθος κατά τη διάρκεια της διαδικασίας
εγκατάστασης.
Η επιλογή Inetd μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ρυθμίσει ή να απενεργοποιήσει
πλήρως το δαίμονα inetd(8) όπως εξηγήθηκε παραπάνω.
Η επιλογή Mail χρησιμοποιείται για την ρύθμιση του προεπιλεγμένου MTA ή
Αντιπροσώπου Μεταφοράς Ταχυδρομείου (Mail Transfer Agent) του συστήματος. Με
την επιλογή αυτή θα εμφανιστεί το παρακάτω μενού:
Σχήμα 2-56. Επιλογή Προεπιλεγμένου MTA
Στο σημείο αυτό σας δίνεται η δυνατότητα να επιλέξετε ποιο MTA να εγκαταστήσετε
και να ρυθμίσετε ως προεπιλεγμένο Το MTA δεν είναι τίποτα περισσότερο από τον
διακομιστή ταχυδρομείου ο οποίος παραδίδει τα μηνύματα στους χρήστες του
συστήματος ή το Internet.
Αν επιλέξετε Sendmail θα εγκαταστήσετε την δημοφιλή εφαρμογή διακομιστή
sendmail η οποία είναι και η προεπιλεγμένη για το FreeBSD. Με την επιλογή
Sendmail local θα ρυθμίσετε το sendmail να είναι το προεπιλεγμένο MTA, αλλά θα
απενεργοποιηθεί η ικανότητα του να λαμβάνει email από το Internet. Οι άλλες
επιλογές εδώ, Postfix και Exim δρουν παρόμοια με το Sendmail. Και οι δύο
διανέμουν email. Ωστόσο κάποιοι χρήστες προτιμούν αυτές τις εναλλακτικές λύσεις
MTA από το sendmail.
Μετά την επιλογή ενός MTA, ή αν αποφασίσετε να μην επιλέξετε ένα MTA, θα
εμφανιστεί το μενού ρύθμισης δικτύου, με την επόμενη επιλογή που είναι NFS
client.
Η επιλογή NFS client θα ρυθμίσει το σύστημα σας να επικοινωνεί με ένα
εξυπηρετητή μέσω NFS. Ένας εξυπηρετητής NFS καθιστά συστήματα αρχείων διαθέσιμα
προς άλλα μηχανήματα μέσω του δικτύου, χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο NFS. Αν το
μηχάνημα σας δεν διαθέτει σύνδεση τοπικού δικτύου, μπορείτε να αφήσετε την
λειτουργία αυτή αποεπιλεγμένη. Το σύστημα μπορεί να χρειαστεί περισσότερες
ρυθμίσεις αργότερα. Δείτε στο Τμήμα_30.3 για περισσότερες πληροφορίες ρύθμισης
του πελάτη και του διακομιστή.
Κάτω από την επιλογή αυτή υπάρχει η αντίστοιχη NFS server η οποία επιτρέπει να
ρυθμίσετε το σύστημα σας ως εξυπηρετητή NFS. Προστίθενται με τον τρόπο αυτό οι
απαραίτητες πληροφορίες για την εκκίνηση της υπηρεσίας RPC (remote procedure
call). Το RPC χρησιμοποιείται για τον συντονισμό των συνδέσεων μεταξύ των
κόμβων και των προγραμμάτων.
Στην επόμενη γραμμή βρίσκεται η επιλογή Ntpdate η οποία χειρίζεται τον
συγχρονισμό ώρας. Όταν επιλεχθεί, εμφανίζεται ένα μενού όπως το παρακάτω:
Σχήμα 2-57. Ρύθμιση Ntpdate
Από το μενού αυτό, επιλέξτε τον διακομιστή που είναι πλησιέστερος στην
τοποθεσία σας. Επιλέγοντας τον πλησιέστερο, ο συγχρονισμός της ώρας θα είναι
πιο ακριβής, καθώς ένας απομακρυσμένος διακομιστής θα έχει ενδεχομένως
μεγαλύτερη καθυστέρηση στη σύνδεση.
Η επόμενη επιλογή είναι το PCNFSD. Με αυτήν θα εγκατασταθεί το πακέτο net/
pcnfsd από τη συλλογή Ports. Πρόκειται για ένα χρήσιμο βοηθητικό πρόγραμμα το
οποίο παρέχει υπηρεσίες πιστοποίησης (authentication) για το NFS για συστήματα
που δεν έχουν δυνατότητα να παρέχουν τις δικές τους, όπως το λειτουργικό
σύστημα MS-DOS της Microsoft.
Τώρα θα πρέπει να μετακινηθείτε προς τα κάτω για να δείτε τις άλλες επιλογές:
Σχήμα 2-58. Ρύθμιση Δικτύου Lower-level (Κατώτερου Επιπέδου)
Τα προγράμματα rpcbind(8), rpc.statd(8), και rpc.lockd(8) χρησιμοποιούνται όλα
για Remote Procedure Calls (RPC). Το πρόγραμμα rpcbind κατευθύνει την
επικοινωνία μεταξύ εξυπηρετητών και πελατών NFS και απαιτείται για τη σωστή
λειτουργία των εξυπηρετητών NFS. Ο δαίμονας rpc.statd αλληλεπιδρά με το δαίμονα
rpc.statd άλλων μηχανημάτων για να παρέχει πληροφορίες κατάστασης. Η κατάσταση
που λαμβάνεται, συνήθως φυλάσσεται στο αρχείο /var/db/statd.status. Η επόμενη
επιλογή που εμφανίζεται είναι το rpc.lockd, το οποίο αν επιλεχθεί θα παρέχει
υπηρεσίες κλειδώματος αρχείων (file locking). Συνήθως χρησιμοποιείται μαζί με
το rpc.statd για να παρακολουθεί ποια μηχανήματα ζητούν κλειδώματα και πόσο
συχνά τα απαιτούν. Αν και οι δυο τελευταίες επιλογές είναι θαυμάσιες για
εκσφαλμάτωση και αντιμετώπιση προβλημάτων, δεν απαιτούνται για τη σωστή
λειτουργία των διακομιστών και πελατών NFS.
Καθώς προχωράμε τη λίστα προς τα κάτω, η επόμενη επιλογή είναι το Routed, που
είναι ο δαίμονας δρομολόγησης. Το πρόγραμμα routed(8) διαχειρίζεται τους
πίνακες δρομολόγησης του δικτύου, ανακαλύπτει δρομολογητές multicast και
παρέχει, κατόπιν απαίτησης, αντίγραφα του πίνακα δρομολόγησης σε κάθε συνδεμένο
στο δίκτυο κόμβο. Η χρήση του προορίζεται κυρίως για μηχανήματα τα οποία δρουν
ως πύλη (gateway) σε ένα τοπικό δίκτυο. Όταν το επιλέξετε, θα εμφανιστεί ένα
μενού το οποίο θα σας ζητήσει την προεπιλεγμένη τοποθεσία για το πρόγραμμα.
Είναι ήδη καθορισμένη για σας, και μπορείτε να την επιλέξετε πιέζοντας το
πλήκτρο Enter. Θα εμφανιστεί τότε ακόμα ένα μενού, που θα σας ζητά αυτή τη φορά
τυχόν επιπλέον ρυθμίσεις (flags) που θέλετε να περάσετε στην εφαρμογή routed. Η
προεπιλογή είναι το -q και πρέπει ήδη να φαίνεται στην οθόνη σας.
Στην επόμενη γραμμή βρίσκεται η επιλογή Rwhod η οποία, όταν επιλεχθεί, θα
ξεκινήσει τον δαίμονα rwhod(8) κατά την εκκίνηση του συστήματος. Η εντολή rwhod
εκπέμπει περιοδικά μηνύματα του συστήματος στο δίκτυο, ή και τα συλλέγει όταν
είναι σε κατάσταση «καταναλωτή (consumer)». Μπορείτε να βρείτε περισσότερες
πληροφορίες στις σελίδες βοήθειας ruptime(1) και rwho(1).
Η προτελευταία επιλογή στη λίστα είναι για το δαίμονα sshd(8). Πρόκειται για
τον εξυπηρετητή secure shell ή OpenSSH ο οποίος συνίσταται ιδιαίτερα σε σχέση
με τους στάνταρ εξυπηρετητές telnet και FTP. Ο εξυπηρετητής sshd
χρησιμοποιείται για την δημιουργία ασφαλής σύνδεσης μεταξύ δύο μηχανημάτων, με
τη χρήση κρυπτογραφημένων συνδέσεων.
Τέλος, υπάρχει η επιλογή TCP Extensions. Αυτή επιτρέπει την χρήση των
Επεκτάσεων TCP που ορίζονται στα RFC 1323 και RFC 1644. Αν και σε πολλά
μηχανήματα, η χρήση τους μπορεί να επιταχύνει τις συνδέσεις, μπορεί επίσης να
προκαλέσει και την κατάρρευση κάποιων από αυτές. Δεν συνίσταται για
εξυπηρετητές, μπορεί όμως να είναι χρήσιμη σε ανεξάρτητα μηχανήματα.
Τώρα που έχετε ρυθμίσει τις δικτυακές υπηρεσίες, μπορείτε να μετακινηθείτε στο
πρώτο στοιχείο της λίστας, το Exit και να συνεχίσετε με το επόμενο τμήμα
ρυθμίσεων.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.16 Εκκίνηση του FreeBSD


2.10.16.1 Εκκίνηση FreeBSD/i386

Αν όλα πήγαν καλά, θα δείτε μηνύματα να κυλούν στην οθόνη σας μέχρι να φτάσετε
στην προτροπή εισόδου (login prompt). Μπορείτε να δείτε το περιεχόμενο των
μηνυμάτων με την πίεση του πλήκτρου Scroll-Lock και χρησιμοποιώντας τα πλήκτρα
PgUp και PgDn. Πιέζοντας ξανά το Scroll-Lock θα επανέλθετε στην προτροπή.
Μπορεί να μην καταφέρετε να δείτε όλα τα μηνύματα (λόγω περιορισμού της
προσωρινής μνήμης buffer) αλλά μπορείτε να τα δείτε μετά την είσοδο σας, με τη
χρήση της εντολής dmesg στη γραμμή εντολών.
Κάντε login με τη χρήση του ονόματος χρήστη και κωδικού που δημιουργήσατε κατά
την εγκατάσταση (στο παράδειγμα μας, rpratt). Αποφεύγετε να εισέρχεστε ως root
αν δεν είναι απαραίτητο.
Τυπικά μηνύματα εκκίνησης (έχουν παραλειφθεί οι πληροφορίες έκδοσης):

  Copyright (c) 1992-2002 The FreeBSD Project.
  Copyright (c) 1979, 1980, 1983, 1986, 1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1994
          The Regents of the University of California. All rights reserved.

  Timecounter "i8254"  frequency 1193182 Hz
  CPU: AMD-K6(tm) 3D processor (300.68-MHz 586-class CPU)
    Origin = "AuthenticAMD"  Id = 0x580  Stepping = 0
    Features=0x8001bf<FPU,VME,DE,PSE,TSC,MSR,MCE,CX8,MMX>
    AMD Features=0x80000800<SYSCALL,3DNow!>
  real memory  = 268435456 (262144K bytes)
  config> di sn0
  config> di lnc0
  config> di le0
  config> di ie0
  config> di fe0
  config> di cs0
  config> di bt0
  config> di aic0
  config> di aha0
  config> di adv0
  config> q
  avail memory = 256311296 (250304K bytes)
  Preloaded elf kernel "kernel" at 0xc0491000.
  Preloaded userconfig_script "/boot/kernel.conf" at 0xc049109c.
  md0: Malloc disk
  Using $PIR table, 4 entries at 0xc00fde60
  npx0: <math processor> on motherboard
  npx0: INT 16 interface
  pcib0: <Host to PCI bridge> on motherboard
  pci0: <PCI bus> on pcib0
  pcib1: <VIA 82C598MVP (Apollo MVP3) PCI-PCI (AGP) bridge> at device 1.0 on
  pci0
  pci1: <PCI bus> on pcib1
  pci1: <Matrox MGA G200 AGP graphics accelerator> at 0.0 irq 11
  isab0: <VIA 82C586 PCI-ISA bridge> at device 7.0 on pci0
  isa0: <ISA bus> on isab0
  atapci0: <VIA 82C586 ATA33 controller> port 0xe000-0xe00f at device 7.1 on
  pci0
  ata0: at 0x1f0 irq 14 on atapci0
  ata1: at 0x170 irq 15 on atapci0
  uhci0: <VIA 83C572 USB controller> port 0xe400-0xe41f irq 10 at device 7.2 on
  pci0
  usb0: <VIA 83C572 USB controller> on uhci0
  usb0: USB revision 1.0
  uhub0: VIA UHCI root hub, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr 1
  uhub0: 2 ports with 2 removable, self powered
  chip1: <VIA 82C586B ACPI interface> at device 7.3 on pci0
  ed0: <NE2000 PCI Ethernet (RealTek 8029)> port 0xe800-0xe81f irq 9 at
  device 10.0 on pci0
  ed0: address 52:54:05:de:73:1b, type NE2000 (16 bit)
  isa0: too many dependant configs (8)
  isa0: unexpected small tag 14
  fdc0: <NEC 72065B or clone> at port 0x3f0-0x3f5,0x3f7 irq 6 drq 2 on isa0
  fdc0: FIFO enabled, 8 bytes threshold
  fd0: <1440-KB 3.5 drive> on fdc0 drive 0
  atkbdc0: <keyboard controller (i8042)> at port 0x60-0x64 on isa0
  atkbd0: <AT Keyboard> flags 0x1 irq 1 on atkbdc0
  kbd0 at atkbd0
  psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0
  psm0: model Generic PS/2 mouse, device ID 0
  vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0
  sc0: <System console> at flags 0x1 on isa0
  sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300>
  sio0 at port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on isa0
  sio0: type 16550A
  sio1 at port 0x2f8-0x2ff irq 3 on isa0
  sio1: type 16550A
  ppc0: <Parallel port> at port 0x378-0x37f irq 7 on isa0
  ppc0: SMC-like chipset (ECP/EPP/PS2/NIBBLE) in COMPATIBLE mode
  ppc0: FIFO with 16/16/15 bytes threshold
  ppbus0: IEEE1284 device found /NIBBLE
  Probing for PnP devices on ppbus0:
  plip0: <PLIP network interface> on ppbus0
  lpt0: <Printer> on ppbus0
  lpt0: Interrupt-driven port
  ppi0: <Parallel I/O> on ppbus0
  ad0: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata0-master using UDMA33
  ad2: 8063MB <IBM-DHEA-38451> [16383/16/63] at ata1-master using UDMA33
  acd0: CDROM <DELTA OTC-H101/ST3 F/W by OIPD> at ata0-slave using PIO4
  Mounting root from ufs:/dev/ad0s1a
  swapon: adding /dev/ad0s1b as swap device
  Automatic boot in progress...
  /dev/ad0s1a: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS
  /dev/ad0s1a: clean, 48752 free (552 frags, 6025 blocks, 0.9% fragmentation)
  /dev/ad0s1f: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS
  /dev/ad0s1f: clean, 128997 free (21 frags, 16122 blocks, 0.0% fragmentation)
  /dev/ad0s1g: FILESYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS
  /dev/ad0s1g: clean, 3036299 free (43175 frags, 374073 blocks, 1.3%
  fragmentation)
  /dev/ad0s1e: filesystem CLEAN; SKIPPING CHECKS
  /dev/ad0s1e: clean, 128193 free (17 frags, 16022 blocks, 0.0% fragmentation)
  Doing initial network setup: hostname.
  ed0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
          inet 192.168.0.1 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
          inet6 fe80::5054::5ff::fede:731b%ed0 prefixlen 64 tentative scopeid
  0x1
          ether 52:54:05:de:73:1b
  lo0: flags=8049<UP,LOOPBACK,RUNNING,MULTICAST> mtu 16384
          inet6 fe80::1%lo0 prefixlen 64 scopeid 0x8
          inet6 ::1 prefixlen 128
          inet 127.0.0.1 netmask 0xff000000
  Additional routing options: IP gateway=YES TCP keepalive=YES
  routing daemons:.
  additional daemons: syslogd.
  Doing additional network setup:.
  Starting final network daemons: creating ssh RSA host key
  Generating public/private rsa1 key pair.
  Your identification has been saved in /etc/ssh/ssh_host_key.
  Your public key has been saved in /etc/ssh/ssh_host_key.pub.
  The key fingerprint is:
  cd:76:89:16:69:0e:d0:6e:f8:66:d0:07:26:3c:7e:2d root@k6-2.example.com
   creating ssh DSA host key
  Generating public/private dsa key pair.
  Your identification has been saved in /etc/ssh/ssh_host_dsa_key.
  Your public key has been saved in /etc/ssh/ssh_host_dsa_key.pub.
  The key fingerprint is:
  f9:a1:a9:47:c4:ad:f9:8d:52:b8:b8:ff:8c:ad:2d:e6 root@k6-2.example.com.
  setting ELF ldconfig path: /usr/lib /usr/lib/compat /usr/X11R6/lib
  /usr/local/lib
  a.out ldconfig path: /usr/lib/aout /usr/lib/compat/aout /usr/X11R6/lib/aout
  starting standard daemons: inetd cron sshd usbd sendmail.
  Initial rc.i386 initialization:.
  rc.i386 configuring syscons: blank_time screensaver moused.
  Additional ABI support: linux.
  Local package initialization:.
  Additional TCP options:.

  FreeBSD/i386 (k6-2.example.com) (ttyv0)

  login: rpratt
  Password:

Η δημιουργία των κλειδιών RSA και DSA μπορεί να πάρει κάποιο χρόνο σε αργά
μηχανήματα. Αυτό συμβαίνει μόνο στην πρώτη εκκίνηση ενός νέου συστήματος. Οι
επόμενες εκκινήσεις θα είναι πιο γρήγορες.
Αν έχετε ρυθμίσει τον X server και έχετε επιλέξει γραφικό περιβάλλον εργασίας,
μπορείτε να το ξεκινήσετε δίνοντας την εντολή startx στην γραμμή εντολών.
-------------------------------------------------------------------------------

2.10.17 Τερματισμός του FreeBSD

Είναι πολύ σημαντικό να τερματίζετε σωστά το λειτουργικό σύστημα. Μην σβήνετε
απλώς τον υπολογιστή από το διακόπτη ρεύματος. Πρώτα από όλα, γίνετε
υπερχρήστης (superuser) χρησιμοποιώντας την εντολή su στη γραμμή εντολών και
δίνοντας τον κωδικό του root. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν ο χρήστης ανήκει
στην ομάδα wheel. Διαφορετικά, κάντε κανονικά login σαν root και χρησιμοποιήστε
την εντολή shutdown -h now.

  The operating system has halted.
  Please press any key to reboot.

Είναι ασφαλές να διακόψετε την τροφοδοσία αφού δώσετε την εντολή shutdown και
δείτε το μήνυμα «Please press any key to reboot». Αν πιέσετε οποιοδήποτε
πλήκτρο αντί να διακόψετε την τροφοδοσία, το σύστημα θα επανεκκινήσει.
Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε το συνδυασμό πλήκτρων Ctrl+Alt+Del για να
επανεκκινήσετε το σύστημα, ωστόσο αυτό δεν συνίσταται κατά τη διάρκεια της
κανονικής λειτουργίας.
-------------------------------------------------------------------------------

2.11 Αντιμετώπιση Προβλημάτων

Το επόμενο τμήμα καλύπτει βασική αντιμετώπιση προβλημάτων κατά την εγκατάσταση,
με βάση συνηθισμένα προβλήματα που έχουν αναφερθεί από χρήστες. Υπάρχουν επίσης
μερικές ερωτήσεις και απαντήσεις για όσους ενδιαφέρονται να δημιουργήσουν
σύστημα dual-boot του FreeBSD με το MS-DOS.
-------------------------------------------------------------------------------

2.11.1 Τι να Κάνετε αν Κάτι Πάει Στραβά

Λόγω των διάφορων περιορισμών της αρχιτεκτονικής του PC, δεν είναι δυνατόν η
ανίχνευση συσκευών να είναι 100% αξιόπιστη, ωστόσο υπάρχουν κάποια πράγματα που
μπορείτε να κάνετε αν αποτύχει.
Ελέγξτε το έγγραφο Σημειώσεων_Υλικού_(Hardware_Notes) για την έκδοση του
FreeBSD που έχετε, για να σιγουρευτείτε ότι το υλικό σας υποστηρίζεται.
Αν το υλικό σας υποστηρίζεται, αλλά πάλι αντιμετωπίζετε κολλήματα ή άλλα
προβλήματα, θα χρειαστεί να δημιουργήσετε εξειδικευμένο_πυρήνα. Θα μπορέσετε με
τον τρόπο αυτό να προσθέσετε υποστήριξη για συσκευές που δεν υπάρχουν στο
πυρήνα GENERIC. Ο πυρήνας στις δισκέτες εκκίνησης είναι ρυθμισμένος υποθέτοντας
ότι οι περισσότερες συσκευές υλικού είναι στις εργοστασιακές τους ρυθμίσεις,
όσο αφορά τα IRQs, τις διευθύνσεις IO και τα DMA κανάλια. Αν έχετε αλλάξει τις
ρυθμίσεις αυτές στο σύστημα σας, θα χρειαστεί κατά πάσα πιθανότητα, να αλλάξετε
το αρχείο ρυθμίσεων και να μεταγλωττίσετε ξανά τον πυρήνα για να οδηγήσετε το
FreeBSD να τις βρει.
Είναι επίσης πιθανόν η ανίχνευση για μια συσκευή που δεν υπάρχει, να οδηγήσει
σε αποτυχία μια μεταγενέστερη ανίχνευση για μια άλλη συσκευή. Στην περίπτωση
αυτή, θα πρέπει να απενεργοποιηθεί η ανίχνευση για την συσκευή που δημιουργεί
το πρόβλημα.

     Σημείωση:Κάποια προβλήματα εγκατάστασης μπορεί να αποφευχθούν ή να
     εξαλειφθούν αν ανανεώσετε το firmware σε διάφορες συσκευές υλικού,
     και κατά κύριο λόγο της μητρικής. Το firmware της μητρικής αναφέρεται
     επίσης ως BIOS και οι περισσότεροι κατασκευαστές μητρικών ή
     υπολογιστών διαθέτουν δικτυακό τόπο στον οποίο μπορείτε να βρείτε
     πληροφορίες για αναβαθμίσεις ή ανανεώσεις.
     Οι περισσότεροι κατασκευαστές δεν συνιστούν την αναβάθμιση του BIOS
     της μητρικής αν δε συντρέχει σοβαρός λόγος, καθώς η αναβάθμιση μπορεί
     να είναι μια κρίσιμη διαδικασία. Η διαδικασία αναβάθμισης μπορεί να
     πάει στραβά, και να προκληθεί μόνιμη ζημιά στο κύκλωμα του BIOS.

-------------------------------------------------------------------------------

2.11.2 Χρησιμοποιώντας Συστήματα Αρχείων MS-DOS® και Windows

Τη δεδομένη στιγμή, το FreeBSD δεν υποστηρίζει συστήματα αρχείων που είναι
συμπιεσμένα με την εφαρμογή Double Space". Για το λόγο αυτό θα πρέπει να τα
αποσυμπιέσετε ώστε το FreeBSD να έχει πρόσβαση στα δεδομένα. Αυτό μπορεί να
γίνει εκτελώντας την εφαρμογή Compression Agent που βρίσκεται στο μενού Start
(Έναρξη)> Programs (Προγράμματα) > System Tools (Εργαλεία Συστήματος).
Το FreeBSD μπορεί να υποστηρίξει συστήματα αρχείων τύπου MS-DOS (ορισμένες
φορές αναφέρονται και ως FAT). Η εντολή mount_msdosfs(8) μπορεί να προσαρτήσει
αυτά τα συστήματα αρχείων σε κάποιο ήδη υπάρχον κατάλογο, επιτρέποντας έτσι την
πρόσβαση στα περιεχόμενα τους. Δεν συνηθίζεται να γίνεται άμεσα κλήση του
προγράμματος mount_msdosfs(8). Συνήθως, καλείται από το σύστημα μέσω μιας
γραμμής στο αρχείο /etc/fstab ή με κλήση του βοηθητικού προγράμματος mount(8)
με τις απαραίτητες παραμέτρους. Μια τυπική ρύθμιση στο αρχείο /etc/fstab είναι
η παρακάτω:

  /dev/ad0sN  /dos   msdosfs  rw  0    0


     Σημείωση:Για να δουλέψει το παραπάνω, ο κατάλογος /dos θα πρέπει να
     υπάρχει ήδη. Για λεπτομέρειες σχετικά με τη μορφή των καταχωρήσεων
     στο αρχείο /etc/fstab, δείτε τη σελίδα manual fstab(5).

Παρακάτω φαίνεται μια τυπική κλήση στην mount(8) για την προσάρτηση ενός
συστήματος αρχείων MS-DOS:

  # mount -t msdosfs /dev/ad0s1 /mnt

Στο παράδειγμα αυτό, το σύστημα αρχείων του MS-DOS είναι στην πρώτη κατάτμηση
του σκληρού δίσκου. Η δική σας περίπτωση μπορεί να είναι διαφορετική, ελέγξτε
το αποτέλεσμα των εντολών dmesg και mount. Οι πληροφορίες από αυτές τις εντολές
πρέπει να είναι αρκετές για να πάρετε μια ιδέα της διάταξης των κατατμήσεων.

     Σημείωση:Το FreeBSD ίσως να αριθμήσει τα slices του δίσκου (που στο
     MS-DOS καλούνται κατατμήσεις) διαφορετικά από άλλα λειτουργικά
     συστήματα. Ειδικότερα, τα εκτεταμένα (extended) διαμερίσματα MS-DOS
     παίρνουν συνήθως μεγαλύτερη αρίθμηση από τα πρωτεύοντα διαμερίσματα
     του MS-DOS. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το βοηθητικό πρόγραμμα fdisk
     (8) για να αναγνωρίσετε ποιες κατατμήσεις ανήκουν στο FreeBSD, και
     ποιες σε άλλα λειτουργικά συστήματα.

Μπορείτε επίσης να προσαρτήσετε NTFS κατατμήσεις με παρόμοιο τρόπο, με τη χρήση
της εντολής mount_ntfs(8).
-------------------------------------------------------------------------------

2.11.3 Ερωτήσεις και Απαντήσεις Αντιμετώπισης Προβλημάτων



  2.11.3.1. Το_σύστημα_μου_κρεμάει_κατά_την_αναγνώριση_υλικού_στη_διάρκεια_της
  εκκίνησης_ή_συμπεριφέρεται_περίεργα_κατά_τη_διάρκεια_της_εγκατάστασης_ή_δεν
  ανιχνεύεται_η_μονάδα_δισκέτας.

  2.11.3.2. Κατάφερα_να_ξεκινήσω_από_το_σκληρό_δίσκο_για_πρώτη_φορά_μετά_την
  εγκατάσταση_του_FreeBSD,_ο_πυρήνας_φορτώνει_και_ανιχνεύει_το_υλικό_μου,_αλλά
  σταματάει_με_μηνύματα_όπως:

  2.11.3.3. Ξεκίνησα_από_το_σκληρό_δίσκο_για_πρώτη_φορά_μετά_την_εγκατάσταση
  του_FreeBSD,_αλλά_ο_Διαχειριστής_Εκκίνησης_(Boot_Manager)_τυπώνει_απλώς_F?
  κάθε_φορά_στο_μενού_εκκίνησης_και_δεν_συνεχίζει_περισσότερο.

  2.11.3.4. Το_σύστημα_ανιχνεύει_την_κάρτα_δικτύου_μου_ed(4),_αλλά_παίρνω
  συνέχεια_μηνύματα_λάθους_(device_timeout).

  2.11.3.5.

2.11.3.1.Το σύστημα μου κρεμάει κατά την αναγνώριση υλικού στη διάρκεια της
εκκίνησης ή συμπεριφέρεται περίεργα κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης ή δεν
ανιχνεύεται η μονάδα δισκέτας.
Στο FreeBSD γίνεται εκτεταμένη χρήση του ACPI (εφόσον ανιχνευθεί στην εκκίνηση)
στις πλατφόρμες i386, amd64 και ia64 για διευκόλυνσης της ρύθμισης υλικού.
Δυστυχώς υπάρχουν ακόμα κάποια προβλήματα τόσο στο πρόγραμμα οδήγησης του ACPI
όσο και στα BIOS και τις μητρικές. Μπορείτε να απενεργοποιήσετε το ACPI, με την
ρύθμιση hint.acpi.0.disabled στο τρίτο στάδιο του συστήματος εκκίνησης (boot
loader):

  set hint.acpi.0.disabled="1"

Η ρύθμιση αυτή χάνεται σε κάθε επανεκκίνηση, και έτσι είναι απαραίτητο να
προσθέσετε hint.acpi.0.disabled="1" στο αρχείο /boot/loader.conf. Περισσότερες
πληροφορίες για τον boot loader μπορείτε να βρείτε στο Τμήμα_13.1.
2.11.3.2.Κατάφερα να ξεκινήσω από το σκληρό δίσκο για πρώτη φορά μετά την
εγκατάσταση του FreeBSD, ο πυρήνας φορτώνει και ανιχνεύει το υλικό μου, αλλά
σταματάει με μηνύματα όπως:

  changing root device to ad1s1a panic: cannot mount root

Τι είναι λάθος; Τι μπορώ να κάνω;
Τι είναι το μήνυμα bios_drive:interface(unit,partition)kernel_name που
εμφανίζεται στη βοήθεια της εκκίνησης;
Υπάρχει από παλιά ένα πρόβλημα όταν ο σκληρός δίσκος από τον οποίο γίνεται η
εκκίνηση δεν είναι ο πρώτος δίσκος του συστήματος. Το BIOS χρησιμοποιεί
διαφορετικό σύστημα αρίθμησης από το FreeBSD και η εύρεση του σωστού αριθμού
για κάθε συσκευή είναι δύσκολη.
Στην περίπτωση που ο δίσκος εκκίνησης δεν είναι ο πρώτος δίσκος του συστήματος,
το FreeBSD μπορεί να χρειαστεί κάποια βοήθεια για να τον βρει. Υπάρχουν δύο
συνηθισμένες περιπτώσεις, αλλά και στις δύο πρέπει να πείτε στο FreeBSD που θα
βρει το ριζικό (root) σύστημα αρχείων. Αυτό γίνεται ορίζοντας τον αριθμό του
δίσκου σύμφωνα με το BIOS, τον τύπο του δίσκου, και τον αριθμό του δίσκου στο
FreeBSD ανάλογα με τον τύπο του.
Η πρώτη περίπτωση είναι αν έχετε δύο δίσκους IDE, καθένας ορισμένος ως master
στο αντίστοιχο IDE κανάλι, και θέλετε να ξεκινήσετε το FreeBSD από το δεύτερο
δίσκο. Το BIOS τους βλέπει ως δίσκους 0 και 1, ενώ το FreeBSD τους βλέπει ως
ad0 και ad2.
Το FreeBSD βρίσκεται στο δίσκο 1 του BIOS, τύπου ad ενώ στο FreeBSD φαίνεται ως
δίσκος 2, άρα πρέπει να δώσετε:

  1:ad(2,a)kernel

Σημειώστε ότι αν έχετε δίσκο slave στο πρωτεύον κανάλι, το παραπάνω δεν είναι
απαραίτητο (και είναι ουσιαστικά λάθος).
Η δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνει την εκκίνηση από δίσκο SCSI, όταν έχετε επίσης
ένα ή περισσότερους IDE δίσκους στο σύστημα. Στην περίπτωση αυτή ο αριθμός του
δίσκου στο FreeBSD είναι χαμηλότερος από τον αντίστοιχο του BIOS. Αν έχετε δύο
δίσκους IDE και το SCSI δίσκο, ο SCSI δίσκος φαίνεται στο BIOS ως δίσκος 2,
τύπου da και αναγνωρίζεται στο FreeBSD ως δίσκος 0, θα γράφατε:

  2:da(0,a)kernel

Για να πείτε στο FreeBSD ότι θέλετε να εκκινήσετε από τον δίσκο 2 του BIOS που
είναι ο πρώτος SCSI δίσκος του συστήματος. Αν είχατε ένα μόνο IDE δίσκο, θα
χρησιμοποιούσατε το 1: αντί για 2:.
Μόλις βρείτε τις σωστές τιμές, μπορείτε να βάλετε την εντολή, ακριβώς όπως θα
τη γράφατε, στο αρχείο /boot.config χρησιμοποιώντας ένα συνηθισμένο επεξεργαστή
κειμένου. Αν δεν ορίσετε διαφορετικά, το FreeBSD θα χρησιμοποιεί τα περιεχόμενα
του αρχείου αυτού ως προεπιλογή στην προτροπή boot:.
2.11.3.3.Ξεκίνησα από το σκληρό δίσκο για πρώτη φορά μετά την εγκατάσταση του
FreeBSD, αλλά ο Διαχειριστής Εκκίνησης (Boot Manager) τυπώνει απλώς F? κάθε
φορά στο μενού εκκίνησης και δεν συνεχίζει περισσότερο.
Δεν ρυθμίσατε σωστά τη γεωμετρία του σκληρού δίσκου στον επεξεργαστή
κατατμήσεων όταν εγκαταστήσατε το FreeBSD. Πηγαίνετε ξανά στον επεξεργαστή
κατατμήσεων και ορίστε τη σωστή γεωμετρία του σκληρού σας δίσκου. Πρέπει να
επανεγκαταστήσετε το FreeBSD από την αρχή, με τη σωστή γεωμετρία.
Αν δεν μπορείτε να βρείτε με κανένα τρόπο τη σωστή γεωμετρία για το μηχάνημα
σας, δοκιμάστε τον ακόλουθο τρόπο: Δημιουργήστε μια μικρή κατάτμηση MS-DOS στην
αρχή του δίσκου, και εγκαταστήστε το FreeBSD μετά από αυτό. Το πρόγραμμα
εγκατάστασης θα δει την κατάτμηση του MS-DOS και θα προσπαθήσει να ανιχνεύσει
από αυτήν την σωστή γεωμετρία, κάτι το οποίο συνήθως πετυχαίνει.
Δεν σας συνιστούμε να ακολουθήσετε το παρακάτω, αλλά το αφήσαμε εδώ απλώς ως
αναφορά:

     Αν φτιάχνετε ένα μηχάνημα desktop ή εξυπηρετητή για αποκλειστική
     χρήση από το FreeBSD και δεν σας ενδιαφέρει πιθανή (μελλοντική)
     συμβατότητα με MS-DOS, Linux ή άλλο λειτουργικό σύστημα, έχετε επίσης
     την επιλογή να χρησιμοποιήσετε ολόκληρο το δίσκο (πιέζοντας το A στον
     επεξεργαστή κατατμήσεων), και επιλέγοντας τη μη-στάνταρ επιλογή όπου
     το FreeBSD καταλαμβάνει ολόκληρο το δίσκο από τον πρώτο ως τον
     τελευταίο τομέα. Με τον τρόπο αυτό εξαλείφονται όλα τα προβλήματα που
     αναφέρονται στη γεωμετρία, αλλά υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί, εκτός
     αν δεν πρόκειται ποτέ να χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε άλλο λειτουργικό
     εκτός από FreeBSD στο συγκεκριμένο δίσκο.

2.11.3.4.Το σύστημα ανιχνεύει την κάρτα δικτύου μου ed(4), αλλά παίρνω συνέχεια
μηνύματα λάθους (device timeout).
Η κάρτα σας είναι πιθανώς σε διαφορετικό IRQ από αυτό που έχει ορισθεί στο
αρχείο /boot/device.hints Το πρόγραμμα οδήγησης ed(4), από προεπιλογή, δεν
χρησιμοποιεί τις ρυθμίσεις που ενδεχομένως έχετε κάνει στην κάρτα μέσω του
προγράμματος ρύθμισης που παρέχει ο κατασκευαστής («soft configuration», τις
τιμές που δώσατε μέσω EZSETUP στο MS-DOS). Ωστόσο θα τις χρησιμοποιήσει αν
ορίσετε την τιμή -1 στα hints της συσκευής.
Είτε μετακινήστε το βραχυκυκλωτήρα (jumper) πάνω στην κάρτα ώστε να δώσετε
χειροκίνητες (hard) ρυθμίσεις (αλλάζοντας και τις ρυθμίσεις του πυρήνα αν αυτό
είναι απαραίτητο), ή αλλάξτε το IRQ στην τιμή -1 ρυθμίζοντας το hint
hint.ed.0.irq="-1". Με τον τρόπο αυτό, ο πυρήνας θα χρησιμοποιήσει τις
ρυθμίσεις που κάνατε μέσω του προγράμματος ρύθμισης.
Μια άλλη πιθανότητα είναι η κάρτα σας να χρησιμοποιεί το IRQ 9 το οποίο είναι
κοινό με το IRQ 2 και αποτελεί συχνά πηγή προβλημάτων (ειδικά αν έχετε κάρτα
γραφικών που χρησιμοποιεί το IRQ 2!). Προσπαθήστε, αν είναι δυνατόν, να
αποφύγετε εντελώς τη χρήση των IRQ 2 ή 9.
2.11.3.5.
Όταν χρησιμοποιείται το sysinstall σε ένα τερματικό X11, η κίτρινη
γραμματοσειρά πάνω στο ανοιχτό γκρι φόντο είναι δυσανάγνωστη. Υπάρχει τρόπος να
βελτιωθεί η αντίθεση σε αυτή την εφαρμογή;
Αν έχετε ήδη εγκατεστημένο το X11, και τα προεπιλεγμένα χρώματα του sysinstall
κάνουν το κείμενο δυσανάγνωστο στο xterm(1) ή το rxvt(1), προσθέστε το παρακάτω
στο ~/.Xdefaults για να δημιουργήσετε ένα πιο σκούρο γκρι φόντο: XTerm*color7:
#c0c0c0
-------------------------------------------------------------------------------

2.12 Οδηγός Εγκατάστασης για Προχωρημένους

Συνεισφορά από τον Valentino Vaschetto.Ανανεώθηκε από τον Marc Fonvieille.
Το τμήμα αυτό περιγράφει πως να εγκαταστήσετε το FreeBSD σε ιδιαίτερα
μηχανήματα ή / και με μη συνηθισμένους τρόπους.
-------------------------------------------------------------------------------

2.12.1 Εγκαθιστώντας το FreeBSD σε ένα Σύστημα χωρίς Οθόνη ή Πληκτρολόγιο

Το είδος αυτό της εγκατάστασης ονομάζεται «headless install (ακέφαλη
εγκατάσταση)», επειδή το μηχάνημα στο οποίο εγκαθίσταται το FreeBSD είτε δεν
έχει συνδεμένη οθόνη, είτε δεν έχει καν έξοδο VGA. Αν αναρωτιέστε πως είναι
πιθανό κάτι τέτοιο, γίνεται με την χρήση σειριακής κονσόλας. Η σειριακή κονσόλα
βασικά χρησιμοποιεί ένα άλλο μηχάνημα το οποίο δρα ως κύρια οθόνη και
πληκτρολόγιο για το σύστημα. Για το σκοπό αυτό, απλώς ακολουθήστε τα βήματα για
την δημιουργία μιας USB μνήμης flash, όπως εξηγείται στο Τμήμα_2.3.7 ή
κατεβάστε το σωστό αρχείο ISO για την εγκατάσταση (δείτε το Τμήμα_2.13.1).
Έπειτα, για να μετατρέψετε το μέσο εγκατάστασης ώστε να ξεκινά σε σε σειριακή
κονσόλα, ακολουθήστε τα επόμενα βήματα (αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε CDROM,
μπορείτε να παραλείψετε το πρώτο βήμα):

  1. Δημιουργία USB Μνήμης Flash για Σειριακή Κονσόλα
     Αν επρόκειτο να εκκινήσετε από το USB flash που μόλις φτιάξατε, το FreeBSD
     θα ξεκίναγε στην κανονική κατάσταση εγκατάστασης. Θέλουμε το FreeBSD να
     ξεκινήσει σε σειριακή κονσόλα για την εγκατάσταση μας. Για να το κάνετε
     αυτό, θα πρέπει να προσαρτήσετε το USB flash στο FreeBSD σύστημα σας,
     χρησιμοποιώντας την εντολή mount(8).

       # mount /dev/da0a /mnt


          Σημείωση:Προσαρμόστε κατάλληλα το όνομα της συσκευής και το
          σημείο προσάρτησης, ανάλογα με το σύστημα σας.

     Τώρα που έχετε προσαρτήσει τη μνήμη USB, θα πρέπει να τη ρυθμίσετε ώστε να
     εκκινεί στη σειριακή κονσόλα. Θα πρέπει να προσθέσετε μια γραμμή στο
     αρχείο loader.conf που περιέχεται στο σύστημα αρχείων της USB μνήμης, ώστε
     να ορίσετε τη σειριακή κονσόλα ως κονσόλα συστήματος:

       # echo 'console="comconsole"' >> /mnt/boot/loader.conf

     Τώρα που έχετε ρυθμίσει σωστά τη μνήμη USB, πρέπει να την αποπροσαρτήσετε,
     χρησιμοποιώντας την εντολή umount(8):

       # umount /mnt

     Μπορείτε τώρα να αφαιρέσετε τη μνήμη USB. Συνεχίστε με τις παρακάτω
     οδηγίες, ξεκινώντας από το τρίτο βήμα.
  2. Ενεργοποίηση της Σειριακής Κονσόλας μέσω του CD Εγκατάστασης
     Αν επρόκειτο να εκκινήσετε από το CD που δημιουργήσατε από το ISO αρχείο
     που κατεβάσατε (δείτε το Τμήμα_2.13.1), το FreeBSD θα ξεκινούσε κανονικά
     και θα χρησιμοποιούσε τη συνήθη μέθοδο εγκατάστασης. Θέλουμε ωστόσο να
     ξεκινήσουμε σε κατάσταση σειριακής κονσόλας για την εγκατάσταση. Για να
     γίνει αυτό, θα πρέπει να εξάγουμε τα αρχεία που περιέχει το ISO, να
     αλλάξουμε κάποια από αυτά και να το αναδημιουργήσουμε πριν το γράψουμε σε
     κανονικό CD.
     Στο FreeBSD σύστημα που έχετε αποθηκεύσει το αρχικό ISO, π.χ. FreeBSD-9.1-
     RELEASE-i386-disc1.iso χρησιμοποιήστε την εντολή tar(1) για να κάνετε
     εξαγωγή των αρχείων που περιέχει:

       # mkdir /path/to/headless-iso
       # tar -C /path/to/headless-iso -pxvf FreeBSD-9.1-RELEASE-i386-disc1.iso

     Θα πρέπει τώρα να αλλάξουμε το μέσο εγκατάστασης ώστε να ξεκινάει σε
     σειριακή κονσόλα. Θα πρέπει να προσθέσετε μια γραμμή στο αρχείο
     loader.conf που ανακτήσατε από το αρχείο ISO, ώστε να ενεργοποιήσετε την
     σειριακή κονσόλα ως κονσόλα συστήματος:

       # echo 'console="comconsole"' >> /path/to/headless-iso/boot/loader.conf

     Μπορούμε έπειτα να δημιουργήσουμε ένα νέο αρχείο ISO που να περιλαμβάνει
     τις τροποποιήσεις μας. Για το σκοπό αυτό θα χρησιμοποιήσουμε το εργαλείο
     mkisofs(8) το οποίο περιλαμβάνεται στο port sysutils/cdrtools:

       # mkisofs -v -b boot/cdboot -no-emul-boot -r -J -V "Headless_install" \
       	    -o Headless-FreeBSD-9.1-RELEASE-i386-disc1.iso /path/to/headless-
       iso

     Μπορείτε τώρα να γράψετε το νέο αρχείο ISO σε CD, χρησιμοποιώντας την
     εφαρμογή εγγραφής που προτιμάτε.
  3. Συνδέοντας Καλώδιο Τύπου Null-modem
     Χρειάζεται τώρα να συνδέσετε ένα καλώδιο τύπου null-modem μεταξύ των δύο
     μηχανημάτων. Απλώς συνδέστε το καλώδιο στις σειριακές πόρτες των δύο
     μηχανημάτων. Δεν πρόκειται να δουλέψει κανονικό σειριακό καλώδιο,
     χρειάζεται καλώδιο τύπου null modem, όπου κάποια από τα ζεύγη καλωδίων
     διασταυρώνονται εσωτερικά.
  4. Εκκίνηση για την Εγκατάσταση
     Έχει έρθει η ώρα να προχωρήσουμε στην εγκατάσταση. Συνδέστε τη USB μνήμη
     flash στο μηχάνημα που θέλετε να εγκαταστήσετε χωρίς οθόνη και
     πληκτρολόγιο και ενεργοποιήστε το. Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε το CD
     που ετοιμάσατε, ενεργοποιήστε το μηχάνημα και τοποθετήστε το CD στον οδηγό
     CDROM.
  5. Συνδεθείτε με το Headless Μηχάνημα
     Θα πρέπει τώρα να συνδεθείτε με το μηχάνημα σας, χρησιμοποιώντας την cu
     (1):

       # cu -l /dev/cuau0

     Στο FreeBSD 7.X χρησιμοποιήστε την παρακάτω εντολή:

       # cu -l /dev/cuad0


Αυτό είναι! Μπορείτε τώρα να ελέγξετε το headless μηχάνημα μέσω της σύνδεσης
cu. Μετά τη φόρτωση του πυρήνα, θα σας ζητηθεί να επιλέξετε το είδος του
τερματικού που θα χρησιμοποιηθεί. Επιλέξτε την έγχρωμη κονσόλα (FreeBSD color
console) και συνεχίστε με την εγκατάσταση σας.
-------------------------------------------------------------------------------

2.13 Προετοιμάζοντας τα Δικά σας Μέσα Εγκατάστασης


     Σημείωση:Για να αποφύγουμε την επανάληψη, λέγοντας «FreeBSD CD-ROM»
     στο τμήμα αυτό, εννοούμε ένα CD-ROM ή DVD του FreeBSD που έχετε
     αγοράσει ή δημιουργήσει μόνος σας.

Υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις στις οποίες χρειάζεται να δημιουργήσετε τα δικά
σας μέσα ή πηγές εγκατάστασης του FreeBSD. Μπορεί να είναι φυσικά μέσα, όπως
για παράδειγμα μια ταινία, ή πηγές που μπορεί να χρησιμοποιήσει το sysinstall
για να ανακτήσει τα αρχεία, όπως π.χ. μια τοπική τοποθεσία FTP, ή μια κατάτμηση
MS-DOS
Για παράδειγμα:

* Έχετε πολλά μηχανήματα συνδεμένα στο τοπικό σας δίκτυο, και ένα μόνο CD-ROM
  του FreeBSD. Θέλετε να δημιουργήσετε μια τοπική τοποθεσία FTP χρησιμοποιώντας
  τα περιεχόμενα του FreeBSD CD-ROM, και έπειτα να ρυθμίσετε τα μηχανήματα σας
  να χρησιμοποιούν αυτό το FTP site αντί για να συνδέονται στο Internet.
* Έχετε ένα CD-ROM του FreeBSD αλλά το FreeBSD δεν αναγνωρίζει το οδηγό σας CD/
  DVD, ενώ το MS-DOS / Windows το αναγνωρίζει. Θέλετε να αντιγράψετε τα αρχεία
  του FreeBSD σε μια κατάτμηση MS-DOS στο ίδιο μηχάνημα και να εγκαταστήσετε το
  FreeBSD χρησιμοποιώντας αυτά τα αρχεία.
* Ο υπολογιστής που θέλετε να εγκαταστήσετε δεν έχει οδηγό CD/DVD ή κάρτα
  δικτύου, αλλά μπορείτε να συνδέσετε ένα σειριακό ή παράλληλο καλώδιο τύπου
  «Laplink» προς ένα υπολογιστή που διαθέτει.
* Θέλετε να δημιουργήσετε μια ταινία, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την
  εγκατάσταση του FreeBSD.

-------------------------------------------------------------------------------

2.13.1 Δημιουργώντας ένα CD-ROM Εγκατάστασης

Ως τμήμα κάθε έκδοσης, το FreeBSD project δημιουργεί δύο εικόνες CD-ROM («ISO
image»). Οι εικόνες αυτές μπορούν να γραφούν σε CD αν έχετε εγγραφέα CD-ROM,
και ακολούθως να χρησιμοποιηθούν για την εγκατάσταση του FreeBSD. Αν έχετε
εγγραφέα CD-ROM και γρήγορη σύνδεση στο Internet, αυτός είναι ο ευκολότερος
τρόπος να εγκαταστήσετε το FreeBSD.

  1. Κατεβάστε τα Σωστά ISO Images
     Μπορείτε να κατεβάσετε τα ISO images για κάθε έκδοση από την τοποθεσία
     ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ISO-IMAGES-arch/version ή το πλησιέστερο
     σε σας mirror. Υποκαταστήστε το arch και version όπως απαιτείται.
     Ο κατάλογος θα περιέχει φυσιολογικά τα ακόλουθα images:
     Πίνακας 2-4. Ονοματολογία και Επεξηγήσεις των ISO Images για FreeBSD 7.X
     και 8.X

     Όνομα Αρχείου                 Περιεχόμενα
                                   Αυτό το αρχείο ISO σας επιτρέπει να
                                   εκκινήσετε την εγκατάσταση μέσω
                                   CDROM, αλλά δεν περιέχει τη
     FreeBSD-version-RELEASE-arch- δυνατότητα να εγκαταστήσετε το
     bootonly.iso                  FreeBSD μόνο μέσω του CD. Θα πρέπει
                                   να κάνετε εγκατάσταση μέσω δικτύου
                                   (π.χ. μέσω ενός εξυπηρετητή FTP) μετά
                                   την εκκίνηση από το CD.
                                   Αυτό το αρχείο ISO, μεγέθους DVD,
                                   περιέχει όλα τα απαιτούμενα αρχεία
                                   για την εγκατάσταση ενός βασικού
                                   συστήματος FreeBSD, καθώς και μια
     FreeBSD-version-RELEASE-arch- συλλογή από έτοιμα πακέτα και
     dvd1.iso.gz                   τεκμηρίωση. Υποστηρίζει επίσης
                                   εκκίνηση σε κατάσταση «livefs» η
                                   οποία είναι χρήσιμη σε περίπτωση που
                                   θέλετε να διορθώσετε προβλήματα
                                   κάποιας υπάρχουσας εγκατάστασης.
                                   Μπορείτε να γράψετε αυτή την εικόνα
                                   σε μια USB μνήμη flash και να τη
                                   χρησιμοποιήσετε για να εγκαταστήσετε
                                   FreeBSD σε μηχανήματα που
     FreeBSD-version-RELEASE-arch- υποστηρίζουν εκκίνηση από οδηγούς
     memstick.img                  USB. Υποστηρίζεται επίσης εκκίνηση σε
                                   κατάσταση «livefs». Περιέχει τα
                                   πακέτα της τεκμηρίωσης, αλλά δεν
                                   περιέχει άλλα πακέτα προς
                                   εγκατάσταση. Το αρχείο αυτό δεν
                                   διατίθεται για FreeBSD 7.X.
                                   Το ISO αυτό περιέχει το βασικό
     FreeBSD-version-RELEASE-arch- σύστημα του FreeBSD και τα πακέτα της
     disc1.iso                     τεκμηρίωσης. Δεν περιέχει άλλα πακέτα
                                   προς εγκατάσταση.
                                   Αυτό το ISO περιέχει όσο πακέτα
     FreeBSD-version-RELEASE-arch- εφαρμογών μπορούν να χωρέσουν στο
     disc2.iso                     διαθέσιμο χώρο του. Δεν διατίθεται
                                   για FreeBSD 8.X.
                                   Ακόμα ένα ISO το οποίο περιέχει όσα
     FreeBSD-version-RELEASE-arch- πακέτα μπορούν να χωρέσουν στο
     disc3.iso                     διαθέσιμο χώρο του. Δεν διατίθεται
                                   για FreeBSD 8.0 και μεταγενέστερες
                                   εκδόσεις.
     FreeBSD-version-RELEASE-arch- H τεκμηρίωση του FreeBSD. Αυτό το ISO
     docs.iso                      δεν διατίθεται για το
                                   FreeBSD 8.version.
                                   Αυτό το ISO παρέχει υποστήριξη για
     FreeBSD-version-RELEASE-arch- εκκίνηση σε κατάσταση «livefs» (για
     livefs.iso                    λειτουργίες ανάκτησης) αλλά δεν
                                   υποστηρίζει εγκατάσταση του
                                   λειτουργικού από αυτό.


          Σημείωση:Οι εκδόσεις του κλάδου 7.X πριν από το FreeBSD 7.3 και
          οι εκδόσεις του κλάδου 8.Χ πριν από το FreeBSD 8.0
          χρησιμοποιούσαν διαφορετική ονοματολογία αρχείων. Το όνομα του
          αρχείου ISO σε αυτές τις εκδόσεις δεν ξεκινάει με FreeBSD-.

     Θα πρέπει να κατεβάσετε είτε το bootonly ISO, είτε το disc1. Μην
     κατεβάσετε και τα δύο, καθώς το disc1 περιέχει τα πάντα που περιέχει και
     το bootonly.
     Χρησιμοποιήστε το bootonly αν έχετε φθηνή και γρήγορη πρόσβαση στο
     Internet. Θα σας επιτρέψει να εγκαταστήσετε το FreeBSD και μπορείτε έπειτα
     να εγκαταστήσετε εφαρμογές τρίτων κατασκευαστών που χρειάζεστε,
     κατεβάζοντας τις μέσω του συστήματος πακέτων και ports (δείτε το Κεφάλαιο
     5).
     Χρησιμοποιήστε το dvd1 αν θέλετε να εγκαταστήσετε μια έκδοση του FreeBSD
     και θέλετε ταυτόχρονα να έχετε στο ίδιο DVD και μια σεβαστή συλλογή από
     πακέτα τρίτου κατασκευαστή.
     Τα πρόσθετα CD-ROM είναι χρήσιμα αλλά όχι απαραίτητα, ειδικά αν έχετε
     πρόσβαση υψηλής ταχύτητας στο Internet.
  2. Γράψτε τα CD
     Πρέπει κατόπιν να γράψετε τις εικόνες (images) των CD σε άδεια CD. Αν το
     κάνετε αυτό σε άλλο FreeBSD σύστημα, δείτε το Τμήμα_19.6 για περισσότερες
     πληροφορίες (ειδικότερα, Τμήμα_19.6.3 και Τμήμα_19.6.4).
     Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε άλλο λειτουργικό για την εργασία αυτή, θα
     χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες που παρέχονται από τα
     αντίστοιχα προγράμματα εγγραφής CD του λειτουργικού αυτού. Τα images που
     παρέχονται είναι σε στάνταρ ISO μορφή και υποστηρίζονται απευθείας από
     πολλές εφαρμογές εγγραφής CD.


     Σημείωση:Αν ενδιαφέρεστε να δημιουργήσετε μια εξειδικευμένη έκδοση
     του FreeBSD, δείτε το Release_Engineering_Article.

-------------------------------------------------------------------------------

2.13.2 Δημιουργήστε μια Τοπική FTP Τοποθεσία με το CD-ROM του FreeBSD

Τα CD-ROM του FreeBSD έχουν την ίδια δομή με την τοποθεσία FTP. Για το λόγο
αυτό είναι πολύ εύκολο να δημιουργήσετε μια τοπική τοποθεσία FTP που να μπορεί
να χρησιμοποιηθεί από άλλα μηχανήματα του δικτύου σας κατά την εγκατάσταση του
FreeBSD.

  1. Στο FreeBSD μηχάνημα που θα φιλοξενήσει την FTP τοποθεσία, βεβαιωθείτε ότι
     το CD-ROM είναι μέσα στον οδηγό και έχει γίνει προσάρτηση του στον
     κατάλογο /cdrom.

       # mount /cdrom

  2. Δημιουργήστε ένα λογαριασμό για ανώνυμο FTP στο /etc/passwd. Για το σκοπό
     αυτό, επεξεργαστείτε το αρχείο /etc/passwd χρησιμοποιώντας το vipw(8) και
     προσθέτοντας την ακόλουθη γραμμή:

       ftp:*:99:99::0:0:FTP:/cdrom:/nonexistent

  3. Βεβαιωθείτε ότι είναι ενεργοποιημένη η υπηρεσία FTP στο /etc/inetd.conf.

Οποιοσδήποτε έχει τώρα δικτυακή σύνδεση με το μηχάνημα σας, μπορεί τώρα να
επιλέξει ως μέσο εγκατάστασης το FTP και να γράψει ftp://your machine αφού
επιλέξει «Other» στο μενού FTP sites κατά την διάρκεια της εγκατάστασης.

     Σημείωση:Αν το μέσο εκκίνησης (συνήθως δισκέτες) για τους πελάτες FTP
     δεν είναι ακριβώς η ίδια έκδοση με αυτή που παρέχεται από το τοπικό
     FTP, η εφαρμογή sysinstall δεν θα σας επιτρέψει να ολοκληρώσετε την
     εγκατάσταση. Αν οι εκδόσεις δεν είναι όμοιες και επιθυμείτε να
     προσπεράσετε αυτό τον περιορισμό, θα πρέπει να πάτε στο μενού Options
     και να αλλάξετε το όνομα της διανομής (distribution name) σε any.


     Προειδοποίηση:Η παραπάνω τακτική είναι κατάλληλη για ένα μηχάνημα που
     είναι στο τοπικό σας δίκτυο και προστατεύεται από firewall. Αν
     προσφέρετε υπηρεσίες FTP σε άλλα μηχανήματα στο Internet (και όχι στο
     τοπικό σας δίκτυο) θα εκθέσετε το μηχάνημα σας σε crackers και άλλους
     ανεπιθύμητους. Αν το κάνετε αυτό, σας συνιστούμε οπωσδήποτε να
     ακολουθήσετε σωστές τακτικές ασφαλείας.

-------------------------------------------------------------------------------

2.13.3 Δημιουργώντας Δισκέτες Εγκατάστασης

Αν θα πρέπει να εγκαταστήσετε από δισκέτες (το οποίο σας συνιστούμε να μην
κάνετε), είτε λόγω μη υποστηριζόμενου υλικού, είτε απλώς επειδή επιμένετε να
κάνετε τα πράγματα με το δύσκολο τρόπο, θα πρέπει πρώτα να προετοιμάσετε
κάποιες δισκέτες για την εγκατάσταση.
Κατά ελάχιστο, θα χρειαστείτε τόσες δισκέτες 1.44 MB όσες χρειάζονται για να
κρατήσουν όλα τα αρχεία του καταλόγου base (base distribution). Αν
προετοιμάζετε τις δισκέτες από το MS-DOS, θα πρέπει να τις διαμορφώσετε με την
εντολή του MS-DOS FORMAT. Αν χρησιμοποιείτε Windows, χρησιμοποιήστε τον
Explorer για να διαμορφώσετε τις δισκέτες (δεξί κλικ στον οδηγό A: και επιλέξτε
«Format (Διαμόρφωση)»).
Να μην εμπιστεύεστε τις προδιαμορφωμένες από το εργοστάσιο δισκέτες. Να τις
διαμορφώσετε ξανά εσείς για να είστε σίγουρος. Πολλά προβλήματα που έχουν
αναφερθεί από χρήστες στο παρελθόν έχουν προκύψει από τη χρήση ακατάλληλα
διαμορφωμένων μέσων, και για το λόγο αυτό το τονίζουμε ιδιαίτερα τώρα.
Αν δημιουργείτε τις δισκέτες σε άλλο μηχάνημα FreeBSD η διαμόρφωση δεν είναι
άσχημη ιδέα, αν και δε χρειάζεται να δημιουργήσετε σύστημα αρχείων MS-DOS σε
κάθε μια. Μπορείτε αντί για αυτό, να χρησιμοποιήσετε τις εντολές bsdlabel και
newfs για να δημιουργήσετε σύστημα αρχείων UFS σε αυτές, όπως φαίνεται από την
παρακάτω ακολουθία εντολών:

  # fdformat -f 1440 fd0.1440
  # bsdlabel -w fd0.1440 floppy3
  # newfs -t 2 -u 18 -l 1 -i 65536 /dev/fd0

Μπορείτε έπειτα να τις προσαρτήσετε και να τις γράψετε σαν οποιοδήποτε άλλο
σύστημα αρχείων.
Αφού διαμορφώσετε τις δισκέτες, θα πρέπει να γράψετε τα αρχεία σε αυτές. Τα
αρχεία της εγκατάστασης είναι κομμένα σε τμήματα με κατάλληλο μέγεθος ώστε
πέντε από αυτά να χωράνε σε μια συνηθισμένη δισκέτα 1.44 MB. Διατρέξτε όλες τις
δισκέτες σας, γράφοντας σε κάθε μια όσα αρχεία χωράνε, μέχρι να γράψετε όλα τα
distribution sets που επιθυμείτε με τον τρόπο αυτό. Κάθε distribution set θα
πρέπει να αποθηκευτεί σε ένα υποκατάλογο της δισκέτας, π.χ.: a:\base\base.aa,
a:\base\base.ab, κ.ο.κ.

     Σημαντικό:Το αρχείο base.inf πρέπει επίσης να βρίσκεται στην πρώτη
     δισκέτα του σετ base καθώς το πρόγραμμα εγκατάστασης το χρειάζεται
     για να γνωρίζει πόσα επιπλέον τμήματα αρχείων πρέπει να διαβάσει και
     να συνενώσει για το σχηματισμό της διανομής.

Όταν φτάσετε στην οθόνη Media κατά τη διαδικασία εγκατάστασης, επιλέξτε Floppy
και θα ερωτηθείτε για τα υπόλοιπα.
-------------------------------------------------------------------------------

2.13.4 Εγκατάσταση από Κατάτμηση MS-DOS

Για να προετοιμαστείτε για μια εγκατάσταση από κατάτμηση MS-DOS, αντιγράψτε τα
αρχεία της διανομής σε ένα κατάλογο που θα ονομάσετε freebsd στο ριζικό
κατάλογο της κατάτμησης. Για παράδειγμα, c:\freebsd. Η δομή των καταλόγων του
CDROM ή της τοποθεσίας FTP θα πρέπει να αναπαραχθεί μερικώς μέσα σε αυτό τον
κατάλογο, για το λόγο αυτό σας συνιστούμε να χρησιμοποιήσετε την εντολή xcopy
αν κάνετε την αντιγραφή από CD. Για παράδειγμα, για να προετοιμάσετε μια
ελάχιστη εγκατάσταση του FreeBSD:

  C:\> md c:\freebsd
  C:\> xcopy e:\bin c:\freebsd\bin\ /s
  C:\> xcopy e:\manpages c:\freebsd\manpages\ /s

υποθέτοντας ότι ο διαθέσιμος ελεύθερος χώρος σας βρίσκεται στο C: και η μονάδα
σας CDROM είναι στο E:.
Αν δεν έχετε οδηγό CDROM, μπορείτε να κατεβάσετε την διανομή από την τοποθεσία
ftp.FreeBSD.org. Κάθε distribution set είναι στο δικό του κατάλογο. Για
παράδειγμα το σετ base μπορεί να βρεθεί στον κατάλογο 9.1/base/.
Για όσα distribution set θέλετε να εγκαταστήσετε από μια κατάτμηση MS-DOS (και
για τα οποία έχετε διαθέσιμο ελεύθερο χώρο), εγκαταστήστε τα κάτω από το c:
\freebsd  To σετ BIN είναι το μόνο που απαιτείται για μια ελάχιστη
εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.13.5 Δημιουργώντας Ταινία Εγκατάστασης

Η εγκατάσταση από ταινία, είναι ίσως η ευκολότερη μέθοδος εκτός από την
εγκατάσταση μέσω FTP ή CDROM. Το πρόγραμμα εγκατάστασης απλώς αναμένει τα
αρχεία να έχουν γραφτεί στην ταινία με μορφή tar. Αφού επιλέξετε τα σετ
εγκατάστασης που σας ενδιαφέρουν, απλώς κάντε τα tar στην ταινία:

  # cd /freebsd/distdir
  # tar cvf /dev/rwt0 dist1 ... dist2

Όταν κάνετε την εγκατάσταση, θα πρέπει να βεβαιωθείτε ότι έχετε αφήσει αρκετό
ελεύθερο χώρο σε κάποιο προσωρινό κατάλογο (τον οποίο θα μπορέσετε να
επιλέξετε) για να χωρέσει τα πλήρη περιεχόμενα της ταινίας που έχετε
δημιουργήσει. Εξαιτίας της φύσης της ταινίας, που δεν επιτρέπει τυχαία
πρόσβαση, αυτή η μέθοδος εγκατάστασης χρειάζεται αρκετό προσωρινό χώρο
αποθήκευσης.

     Σημείωση:Καθώς ξεκινάτε την εγκατάσταση, η ταινία πρέπει να είναι
     στον οδηγό πριν ξεκινήσετε από τη δισκέτα εκκίνησης. Διαφορετικά,
     μπορεί να αποτύχει η ανίχνευση της από τη διαδικασία εγκατάστασης.

-------------------------------------------------------------------------------

2.13.6 Πριν Εγκαταστήσετε μέσω Δικτύου

Υπάρχουν τρεις διαθέσιμοι τύποι δικτυακής εγκατάστασης. Ethernet (τυποποιημένος
ελεγκτής Ethernet), Σειριακής Θύρας (PPP), Παράλληλης Θύρας (PLIP (καλώδιο
laplink)).
Για την γρηγορότερη δυνατή εγκατάσταση μέσω δικτύου, ένας ελεγκτής Ethernet
είναι πάντα καλή επιλογή! Το FreeBSD υποστηρίζει τις περισσότερες κοινές κάρτες
Ethernet. Μπορείτε να βρείτε ένα πίνακα των υποστηριζόμενων καρτών (και τις
απαιτούμενες ρυθμίσεις τους) στις Σημειώσεις Υλικού (Hardware Notes) κάθε
έκδοσης FreeBSD. Αν χρησιμοποιείτε κάποια από τις υποστηριζόμενες κάρτες
Ethernet PCMCIA βεβαιωθείτε ότι την έχετε βάλει στην υποδοχή πριν
ενεργοποιήσετε το φορητό υπολογιστή σας! Το FreeBSD δεν υποστηρίζει δυστυχώς
αυτή τη στιγμή την επιτόπου εισαγωγή καρτών PCMCIA κατά τη διάρκεια της
εγκατάστασης.
θα πρέπει επίσης να ξέρετε για το δίκτυο σας, τη διεύθυνση IP σας, την τιμή της
μάσκας υποδικτύου (netmask) για τη κλάση του δικτύου σας, και το όνομα του
μηχανήματος σας. Αν κάνετε εγκατάσταση μέσω σύνδεσης PPP και δεν έχετε στατική
διεύθυνση, μην ανησυχείτε καθώς ο ISP σας μπορεί να σας δώσει διεύθυνση
δυναμικά. Ο διαχειριστής του συστήματος σας, μπορεί να σας δώσει τις τιμές που
πρέπει να χρησιμοποιήσετε για το δίκτυο σας. Αν πρόκειται να αναφερθείτε σε
άλλα μηχανήματα με χρήση του ονόματος τους αντί για την διεύθυνση IP τους, θα
χρειαστείτε επίσης ένα διακομιστή ονομάτων (DNS) και πιθανόν τη διεύθυνση μιας
πύλης (gateway) (αν χρησιμοποιείτε PPP, πρόκειται για τη διεύθυνση IP του
παροχέα σας) για να επικοινωνήσετε με αυτόν. Αν θέλετε να κάνετε FTP
εγκατάσταση διαμέσου μεσολαβητή HTTP, θα πρέπει να ξέρετε επίσης τη διεύθυνση
του μεσολαβητή (proxy). Αν δεν ξέρετε τις απαντήσεις σε όλες ή τις περισσότερες
από αυτές τις απαντήσεις, θα πρέπει πράγματι να μιλήσετε στο διαχειριστή του
συστήματος σας ή τον ISP σας πριν επιχειρήσετε αυτό τον τύπο εγκατάστασης.
Αν χρησιμοποιείτε modem, τότε το PPP είναι σχεδόν σίγουρα η μόνη σας επιλογή.
Βεβαιωθείτε ότι έχετε άμεσα διαθέσιμες τις πληροφορίες για τον παροχέα σας,
καθώς θα τις χρειαστείτε σχετικά νωρίς στη διαδικασία εγκατάστασης.
Αν χρησιμοποιείτε PAP ή CHAP για να συνδεθείτε με τον ISP σας (με άλλα λόγια,
μπορείτε στα Windows να συνδεθείτε με τον ISP σας χωρίς να χρησιμοποιήσετε
script), τότε το μόνο που θα χρειαστείτε είναι να γράψετε την εντολή dial στην
προτροπή της εφαρμογής ppp. Διαφορετικά, θα πρέπει να ξέρετε πως να καλέσετε
τον ISP σας, χρησιμοποιώντας εντολές «AT commands» οι οποίες είναι
συγκεκριμένες για το modem σας, καθώς το πρόγραμμα κλήσεων του PPP (dialer)
παρέχει ένα πολύ απλό εξομοιωτή τερματικού. Ανατρέξτε στο user-ppp handbook και
FAQ για περισσότερες πληροφορίες. Αν έχετε προβλήματα, μπορείτε να κατευθύνετε
την καταγραφή (logging) στην οθόνη με την εντολή set log local ....
Αν υπάρχει διαθέσιμη φυσική σύνδεση με άλλο μηχάνημα FreeBSD, μπορείτε επίσης
να εγκαταστήσετε μέσω παράλληλου καλωδίου «laplink». Η ταχύτητα μετάδοσης
δεδομένων μέσω της παράλληλης θύρας είναι αρκετά υψηλότερη συνήθως από ότι της
σειριακής (μέχρι 50 kbytes/sec), με αποτέλεσμα γρηγορότερη εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

2.13.6.1 Πριν Εγκαταστήσετε μέσω NFS

Η εγκατάσταση μέσω NFS είναι αρκετά απλή. Απλώς αντιγράψτε τα αρχεία της
διανομής του FreeBSD σε ένα εξυπηρετητή NFS και δείξτε προς αυτόν κατά την
επιλογή μέσου NFS.
Αν ο εξυπηρετητής αυτός υποστηρίζει μόνο προνομιακή θύρα («privileged port»)
(αυτή είναι η τυπική ρύθμιση σε σταθμούς εργασίας της SUN), θα χρειαστεί να
θέσετε την επιλογή NFS Secure στο μενού Options πριν μπορέσετε να προχωρήσετε
με την εγκατάσταση.
Αν η κάρτα σας Ethernet είναι χαμηλής ποιότητας και υποφέρει από πολύ αργούς
ρυθμούς μεταφοράς, ίσως θελήσετε να ενεργοποιήσετε και την επιλογή NFS Slow.
Για να λειτουργήσει η εγκατάσταση NFS, ο εξυπηρετητής θα πρέπει να υποστηρίζει
προσαρτήσεις υποκαταλόγων (subdir mounts), για παράδειγμα, αν ο κατάλογος της
διανομής σας FreeBSD 9.1 βρίσκεται στο: ziggy:/usr/archive/stuff/FreeBSD, τότε
ο ziggy θα πρέπει να επιτρέπει την απευθείας προσάρτηση του /usr/archive/stuff/
FreeBSD, και όχι μόνο του /usr ή του /usr/archive/stuff.
Στο αρχείο /etc/exports του FreeBSD, αυτό ελέγχεται από τις επιλογές -alldirs.
¶λλοι εξυπηρετητές NFS μπορεί να ακολουθούν διαφορετικές συμβάσεις. Αν
λαμβάνετε μηνύματα του τύπου permission denied από τον εξυπηρετητή, είναι
πιθανόν να μην έχετε ρυθμίσει σωστά το παραπάνω.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 3 Εγκατάσταση του FreeBSD 9.x και Μεταγενέστερων Εκδόσεων

Αναδιοργανώθηκε και τμήματα του ξαναγράφηκαν από τον Jim Mock.Η βήμα προς βήμα
εγκατάσταση sysinstall, οι εικόνες και και γενική αντιγραφή από Randy
Pratt.Ανανεώθηκε για το bsdinstall από τον Gavin Atkinson και Warren Block.

3.1 Σύνοψη

Το FreeBSD έρχεται με ένα μη-γραφικό αλλά εύκολο στη χρήση πρόγραμμα
εγκατάστασης. Από το FreeBSD 9.0-RELEASE και μετά, χρησιμοποιείται το πρόγραμμα
bsdinstall ενώ οι προηγούμενες εκδόσεις χρησιμοποιούν το sysinstall. Το
κεφάλαιο αυτό περιγράφει τη χρήση του bsdinstall. Η χρήση του sysinstall
περιγράφεται στο Κεφάλαιο_2.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα γνωρίζετε:

* Πως να δημιουργήσετε μέσα εγκατάστασης για το FreeBSD.
* Πως το FreeBSD υποδιαιρεί τους σκληρούς δίσκους και πως αναφέρεται σε αυτούς.
* Πως να εκκινήσετε το bsdinstall.
* Τις ερωτήσεις που θα σας κάνει το bsdinstall, τι σημαίνουν και πως να τις
  απαντήσετε.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο θα πρέπει:

* Να διαβάσετε τη λίστα του υλικού που υποστηρίζεται από την έκδοση του FreeBSD
  που εγκαθιστάτε και να επαληθεύσετε ότι το υλικό του υπολογιστή σας
  υποστηρίζεται.


     Σημείωση:Σε γενικές γραμμές, αυτές οι οδηγίες εγκατάστασης
     αναφέρονται στην αρχιτεκτονική i386 («PC συμβατή»). Όπου χρειάζεται,
     γίνεται αναφορά και σε άλλες αρχιτεκτονικές. Πιθανόν να υπάρχουν
     μικρές διαφορές στο πρόγραμμα εγκατάστασης σε σχέση με το παρόν
     κείμενο και για το λόγο αυτό σας συνιστούμε να το χρησιμοποιήσετε ως
     γενικό οδηγό παρά σαν κυριολεκτικά ακριβείς οδηγίες.

-------------------------------------------------------------------------------

3.2 Απαιτήσεις Υλικού


3.2.1 Ελάχιστες Απαιτήσεις Εγκατάστασης

Οι ελάχιστες απαιτήσεις για την εγκατάσταση του FreeBSD ποικίλουν ανάλογα με
την έκδοση του λειτουργικού και την αρχιτεκτονική του υλικού που
χρησιμοποιείται.
Στις επόμενες ενότητες θα σας παρουσιάσουμε μια σύνοψη αυτών των πληροφοριών.
Ανάλογα με τη μέθοδο που θα χρησιμοποιήσετε για να εγκαταστήσετε το FreeBSD,
μπορεί να χρειαστείτε ένα υποστηριζόμενο οδηγό CDROM και  σε κάποιες
περιπτώσεις  μια κάρτα δικτύου. Τα θέματα αυτά καλύπτονται στο Τμήμα_3.3.5.
-------------------------------------------------------------------------------

3.2.1.1 FreeBSD/i386

Το FreeBSD/i386 απαιτεί 486 ή καλύτερο επεξεργαστή και τουλάχιστον 64 MB RAM.
Για την ελάχιστη δυνατή εγκατάσταση απαιτείται 1.1 GB ελεύθερου χώρου στο
σκληρό δίσκο.

     Σημείωση:Σε περιπτώσεις παλιών μηχανημάτων, τις περισσότερες φορές, η
     απόδοση του συστήματος βελτιώνεται περισσότερο με αύξηση της μνήμης
     RAM και του ελεύθερου χώρου στο δίσκο, παρά με ένα ταχύτερο
     επεξεργαστή.

-------------------------------------------------------------------------------

3.2.1.2 FreeBSD/amd64

Υπάρχουν δύο κλάσεις επεξεργαστών ικανές να εκτελέσουν το FreeBSD/amd64. Η
πρώτη είναι οι επεξεργαστές AMD64 που περιλαμβάνουν τους AMD Athlon64,
AMD Athlon64-FX, AMD Opteron ή καλύτερους.
Η δεύτερη κλάση επεξεργαστών που μπορούν να εκτελέσουν το FreeBSD/amd64
περιλαμβάνει όσους χρησιμοποιούν την αρχιτεκτονική Intel EM64T. Παραδείγματα
των επεξεργαστών αυτών περιλαμβάνουν τις οικογένειες Intel Core 2 Duo, Quad,
Extreme processor, τη σειρά επεξεργαστών Intel Xeon 3000, 5000 και 7000 καθώς
και τους επεξεργαστές Intel Core i3, i5 και i7.
Αν το μηχάνημα σας είναι βασισμένο σε nVidia nForce3 Pro-150, θα πρέπει να
χρησιμοποιήσετε την κατάλληλη επιλογή στο BIOS για να απενεργοποιήσετε το IO
APIC. Αν η επιλογή αυτή δεν υπάρχει, θα πρέπει να απενεργοποιήσετε αντί αυτού
το ACPI. Υπάρχουν προβλήματα στο Pro-150 για τα οποία μέχρι στιγμής δεν έχει
βρεθεί λύση που να τα παρακάμπτει.
-------------------------------------------------------------------------------

3.2.1.3 FreeBSD/powerpc Apple® Macintosh®

Υποστηρίζονται όλοι οι νέοι υπολογιστές Apple® Macintosh® που διαθέτουν
ενσωματωμένες USB. Υποστηρίζεται επίσης η λειτουργία SMP σε μηχανήματα με
πολλαπλούς επεξεργαστές.
Ένας 32-bit πυρήνας μπορεί να χρησιμοποιήσει μόνο τα πρώτα 2 GB RAM. Το
FireWire® δεν υποστηρίζεται στα Μπλε και Λευκά PowerMac G3.
-------------------------------------------------------------------------------

3.2.1.4 FreeBSD/sparc64

Μπορείτε να δείτε τα συστήματα που υποστηρίζονται από το FreeBSD/sparc64 στο
FreeBSD/sparc64 Project.
Θα χρειαστείτε ένα δίσκο για αποκλειστική χρήση από το FreeBSD/sparc64. Τη
δεδομένη στιγμή, δεν είναι δυνατόν το FreeBSD/sparc64 να μοιράζεται τον ίδιο
δίσκο με ένα άλλο λειτουργικό σύστημα.
-------------------------------------------------------------------------------

3.2.2 Υποστηριζόμενο Υλικό

Στις Σημειώσεις Υλικού (Hardware Notes) μπορείτε να βρείτε πληροφορίες για τις
αρχιτεκτονικές και τις συσκευές που υποστηρίζονται από μια επίσημη έκδοση του
FreeBSD. Το αρχείο αυτό ονομάζεται συνήθως HARDWARE.TXT, και βρίσκεται στον
κεντρικό κατάλογο του μέσου εγκατάστασης. Μπορείτε επίσης να βρείτε αντίγραφα
αυτού του καταλόγου στη σελίδα Πληροφοριών_Έκδοσης στο δικτυακό τόπο του
FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

3.3 Εργασίες πριν την Εγκατάσταση


3.3.1 Κρατήστε Αντίγραφα Ασφαλείας των Δεδομένων σας

Κρατήστε αντίγραφα ασφαλείας όλων των σημαντικών δεδομένων του υπολογιστή στον
οποίο θα κάνετε εγκατάσταση του FreeBSD. Ελέγξτε τη σωστή λειτουργία των
αντιγράφων ασφαλείας πριν συνεχίσετε. Το πρόγραμμα εγκατάστασης του FreeBSD θα
ζητήσει επιβεβαίωση πριν κάνει οποιαδήποτε αλλαγή στο δίσκο σας, αλλά από τη
στιγμή που αυτή η διαδικασία ξεκινήσει, δεν υπάρχει δυνατότητα επιστροφής.
-------------------------------------------------------------------------------

3.3.2 Αποφασίστε που θα Εγκαταστήσετε το FreeBSD

Αν το FreeBSD πρόκειται να είναι το μοναδικό λειτουργικό σύστημα του υπολογιστή
και σκοπεύετε να διαθέσετε σε αυτό ολόκληρο το χώρο του σκληρού σας δίσκου,
μπορείτε να παραλείψετε το υπόλοιπο αυτής της ενότητας. Αν ωστόσο θέλετε να
συνυπάρχει το FreeBSD με άλλα λειτουργικά συστήματα, είναι χρήσιμο να
κατανοείτε γενικά τον τρόπο διάταξης των δεδομένων στο δίσκο.
-------------------------------------------------------------------------------

3.3.2.1 Κατατμήσεις Δίσκων για τις Αρχιτεκτονικές FreeBSD/i386 και FreeBSD/
amd64

Οι σκληροί δίσκοι μπορούν να χωριστούν σε διακριτά τμήματα. Τα τμήματα αυτά
ονομάζονται κατατμήσεις (partitions).
Υπάρχουν δύο τρόποι για να χωριστεί ένας δίσκος σε κατατμήσεις. Ο παραδοσιακός
τρόπος χρησιμοποιεί το Master Boot Record (Βασική Εγγραφή Εκκίνησης) ή MBR, ένα
πίνακα κατατμήσεων ικανό να αποθηκεύσει ως τέσσερις πρωτεύουσες κατατμήσεις
(primary partitions). (Για ιστορικούς λόγους, το FreeBSD ονομάζει τις
πρωτεύουσες κατατμήσεις slices ή φέτες.) Το όριο των τεσσάρων κατατμήσεων είναι
πολύ περιοριστικό για μεγάλους δίσκους, έτσι μια από αυτές τις κατατμήσεις
μπορεί να μετατραπεί σε εκτεταμένη κατάτμηση (extended partition). Μέσα στην
εκτεταμένη κατάτμηση μπορούν να δημιουργηθούν πολλαπλές λογικές κατατμήσεις
(logical partitions). Αυτό ακούγεται κάπως παράξενο, και μάλλον είναι.
Ο Πίνακας Κατατμήσεων GUID (GUID Partition Table) ή GPT, αποτελεί μια νέα και
απλούστερη μέθοδος κατάτμησης ενός δίσκου. Το GPT είναι πολύ πιο βολικό από τον
παραδοσιακό πίνακα κατατμήσεων MBR. Οι συνήθεις υλοποιήσεις του GPT επιτρέπουν
ως και 128 κατατμήσεις ανά δίσκο, εξαλείφοντας έτσι την ανάγκη για άβολες
λύσεις όπως οι λογικές κατατμήσεις.

     Προειδοποίηση:Κάποια παλιότερα λειτουργικά συστήματα όπως τα
     Windows XP δεν είναι συμβατά με το σύστημα κατατμήσεων GPT. Αν το
     FreeBSD πρόκειται να εγκατασταθεί σε ένα δίσκο από κοινού με ένα
     τέτοιο λειτουργικό, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε το σύστημα MBR.

Ο τυπικός φορτωτής εκκίνησης (boot loader) του FreeBSD χρειάζεται είτε μια
πρωτεύουσα είτε μια GPT κατάτμηση. (Δείτε το Κεφάλαιο_13 για περισσότερες
πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία εκκίνησης του FreeBSD.) Αν όλες οι
πρωτεύουσες ή GPT κατατμήσεις είναι ήδη σε χρήση, θα πρέπει να ελευθερώσετε μία
για χρήση με το FreeBSD.
Η ελάχιστη εγκατάσταση του FreeBSD καταλαμβάνει μόνο περίπου 1 GB χώρο στο
δίσκο. Πρόκειται όμως για την απόλυτα ελάχιστη εγκατάσταση η οποία δεν αφήνει
σχεδόν καθόλου ελεύθερο χώρο. Μια πιο ρεαλιστική ελάχιστη εγκατάσταση
καταλαμβάνει περίπου 3 GB χωρίς γραφικό περιβάλλον και περίπου 5 GB με χρήση
κάποιου γραφικού περιβάλλοντος. Η εγκατάσταση λογισμικού τρίτων κατασκευαστών
απαιτεί ακόμα περισσότερο χώρο στο δίσκο.
Υπάρχει πληθώρα ελεύθερων_και_εμπορικών_εργαλείων_αναδιανομής_χώρου
κατατμήσεων. Το GParted_Live είναι ένα δωρεάν Live CD το οποίο περιλαμβάνει τον
επεξεργαστή κατατμήσεων GParted. Το GParted περιλαμβάνεται επίσης σε πολλές
άλλες Live διανομές Linux.

     Προειδοποίηση:Οι εφαρμογές που διαχειρίζονται κατατμήσεις σκληρών
     δίσκων μπορούν να καταστρέψουν τα δεδομένα σας. Πάρτε πλήρη αντίγραφα
     ασφαλείας και επιβεβαιώστε την ορθή λειτουργία τους πριν ξεκινήσετε
     την τροποποίηση των κατατμήσεων του δίσκου σας.

Η αλλαγή μεγέθους κατατμήσεων των Microsoft Vista ενδέχεται να είναι δύσκολη.
Είναι χρήσιμο να έχετε διαθέσιμο ένα DVD εγκατάστασης των Vista πριν ξεκινήσετε
μια τέτοια διαδικασία.
Παράδειγμα 3-1. Χρησιμοποιώντας μια Υπάρχουσα Κατάτμηση
Ένας υπολογιστής Windows διαθέτει ένα μοναδικό δίσκο 40 GB ο οποίος έχει
χωριστεί σε δύο κατατμήσεις των 20 GB. Στα Windows ονομάζονται C: και D:. Η
κατάτμηση C: περιέχει 10 GB δεδομένων, ενώ η κατάτμηση D: 5 GB.
Η μετακίνηση των δεδομένων από τον D: στο C: ελευθερώνει τη δεύτερη κατάτμηση
ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί από το FreeBSD.
Παράδειγμα 3-2. Συρρικνώνοντας μια Υπάρχουσα Κατάτμηση
Ένας υπολογιστής Windows έχει ένα μοναδικό σκληρό δίσκο 40 GB και μια μεγάλη
κατάτμηση που τον καταλαμβάνει εξ' ολοκλήρου. Τα Windows δείχνουν αυτή την
κατάτμηση των 40 GB ως ένα μοναδικό οδηγό C:. Τη δεδομένη στιγμή
χρησιμοποιούνται 15 GB χώρου. Σκοπός είναι να καταλήξουμε με μια κατάτμηση των
20 GB για τα Windows και άλλα 20 GB για το FreeBSD.
Υπάρχουν δύο τρόποι για να γίνει αυτό.

  1. Κρατήστε αντίγραφο των δεδομένων που έχετε δημιουργήσει στα Windows.
     Έπειτα επανεγκαταστήστε τα Windows δημιουργώντας μια κατάτμηση μεγέθους
     20 GB κατά την διαδικασία εγκατάστασης.
  2. Χρησιμοποιήστε κάποιο εργαλείο αλλαγής μεγέθους κατατμήσεων όπως το
     GParted για να συρρικνώσετε την κατάτμηση των Windows και να δημιουργήσετε
     μια νέα κατάτμηση για το FreeBSD στον ελεύθερο χώρο.

Η εγκατάσταση διαφορετικών λειτουργικών συστημάτων σε άλλες κατατμήσεις,
επιτρέπει την εκτέλεση ενός από αυτά σε μια δεδομένη χρονική στιγμή. Μια
εναλλακτική μέθοδος που επιτρέπει την ταυτόχρονη εκτέλεση πολλών λειτουργικών
περιγράφεται στο Κεφάλαιο_23.
-------------------------------------------------------------------------------

3.3.3 Συλλέξτε Πληροφορίες για το Δίκτυο

Κάποιες μέθοδοι εγκατάστασης του FreeBSD χρειάζονται μια σύνδεση δικτύου για να
κατεβάσουν αρχεία. Για να συνδεθείτε με ένα δίκτυο Ethernet (ή μέσω καλωδιακού
ή DSL modem με διεπαφή Ethernet), το πρόγραμμα εγκατάστασης θα σας ζητήσει
πληροφορίες σχετικά με το δίκτυο σας.
Συχνά, γίνεται χρήση του DHCP ώστε οι ρυθμίσεις του δικτύου να γίνονται
αυτόματα. Αν δεν διαθέτετε DHCP, θα πρέπει να βρείτε τις παρακάτω πληροφορίες
από τον τοπικό σας διαχειριστή δικτύου ή τον παροχέα των υπηρεσιών σας:
Πληροφορίες Δικτύου

  1. Διεύθυνση IP
  2. Μάσκα Υποδικτύου
  3. Διεύθυνση IP προεπιλεγμένου δρομολογητή
  4. Όνομα τομέα για το τοπικό δίκτυο
  5. Διευθύνσεις IP των διακομιστών DNS

-------------------------------------------------------------------------------

3.3.4 Ελέγξτε για Παροράματα (Errata) στο FreeBSD

Αν και το FreeBSD Project πασχίζει για να εξασφαλίσει ότι κάθε νέα έκδοση του
FreeBSD θα είναι όσο πιο σταθερή γίνεται, ορισμένες φορές στη διαδικασία αυτή
εισέρχονται λάθη. Σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, τα λάθη αυτά επηρεάζουν τη
διαδικασία εγκατάστασης. Καθώς τα προβλήματα αυτά γίνονται αντιληπτά και
επιδιορθώνονται, σημειώνονται στα Παροράματα_του_FreeBSD στη δικτυακή τοποθεσία
του FreeBSD. Ελέγξτε τα παροράματα πριν ξεκινήσετε την εγκατάσταση, για να
βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχουν προβλήματα που μπορούν να επηρεάσουν τη
διαδικασία.
Μπορείτε να βρείτε πληροφορίες και παροράματα για όλες τις εκδόσεις στη σελίδα
πληροφοριών_έκδοσης στην δικτυακή_τοποθεσία_του_FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

3.3.5 Προετοιμάστε τα Μέσα Εγκατάστασης

Η εγκατάσταση του FreeBSD ξεκινάει με την εκκίνηση του υπολογιστή με τη χρήση
ενός FreeBSD CD, DVD ή μνήμης USB. Το πρόγραμμα εγκατάστασης δεν μπορεί να
εκτελεστεί μέσα από κάποιο άλλο λειτουργικό σύστημα.
Εκτός από τα τυποποιημένα μέσα εγκατάστασης που περιέχουν όλα τα απαραίτητα
αρχεία εγκατάστασης του FreeBSD, διατίθεται επίσης και η εκδοχή bootonly. Αυτό
το μέσο εγκατάστασης δεν περιέχει τα απαραίτητα αρχεία, αλλά τα κατεβάζει από
το δίκτυο κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης. Κατά συνέπεια, το συγκεκριμένο CD
είναι αρκετά μικρότερο σε μέγεθος ενώ και το απαιτούμενο εύρος ζώνης του
δικτύου περιορίζεται καθώς κατεβαίνουν μόνο τα αρχεία που απαιτούνται.
Μπορείτε να βρείτε έτοιμα μέσα εγκατάστασης για το FreeBSD στην δικτυακή
τοποθεσία_του_FreeBSD..

     Υπόδειξη:Αν διαθέτετε ήδη ένα CDROM, DVD ή USB οδηγό εγκατάστασης
     FreeBSD, μπορείτε να παραλείψετε αυτή την ενότητα.

Τα CD και DVD αρχεία ISO του FreeBSD είναι εκκινήσιμα. Χρειάζεστε μόνο ένα από
αυτά για την εγκατάσταση. Γράψτε το αρχείο ISO σε ένα CD ή DVD χρησιμοποιώντας
τα αντίστοιχα προγράμματα εγγραφής που διαθέτει το τρέχον λειτουργικό σας
σύστημα.
Για να δημιουργήσετε μια εκκινήσιμη μνήμη Flash (USB), ακολουθήστε τα παρακάτω
βήματα:

  1. Ανακτήστε το Αρχείο ISO για τη Μνήμη Flash
     Για το FreeBSD 9.0-RELEASE και μεταγενέστερες εκδόσεις, μπορείτε να
     κατεβάσετε το αντίστοιχο αρχείο από τον κατάλογο ISO-IMAGES/ στην
     τοποθεσία ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/releases/arch/arch/ISO-IMAGES/
     version/FreeBSD-version-RELEASE-arch-memstick.img. Αντικαταστήστε το arch
     και το version με την αρχιτεκτονική και την έκδοση που θέλετε να
     εγκαταστήσετε. Για παράδειγμα, το αρχείο για το FreeBSD/i386 9.0-RELEASE
     βρίσκεται στη θέση ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/releases/i386/i386/
     ISO-IMAGES/9.0/FreeBSD-9.0-RELEASE-i386-memstick.img.

          Υπόδειξη:Ο κατάλογος είναι διαφορετικός για το FreeBSD 8.X και
          προηγούμενες εκδόσεις. Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε το
          Κεφάλαιο_2.

     Το αρχείο για τη μνήμη Flash έχει επέκταση .img. Ο κατάλογος ISO-IMAGES/
     περιέχει πλήθος από διαφορετικά αρχεία. Θα πρέπει να κατεβάσετε το
     κατάλληλο ανάλογα με την έκδοση του FreeBSD και το υλικό του υπολογιστή
     που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί.

          Σημαντικό:Πριν προχωρήσετε, αντιγράψτε τυχόν δεδομένα που έχετε
          ήδη στη μνήμη USB, καθώς η παρακάτω διαδικασία θα τα διαγράψει.

  2. Γράψτε το Αρχείο στη Μνήμη USB
     Εγγραφή του Αρχείου με Χρήση του FreeBSD

          Προειδοποίηση:Το παρακάτω παράδειγμα δείχνει τη συσκευή /dev/da0
          ως τον προορισμό εγγραφής του αρχείου. Θα πρέπει να είστε πολύ
          προσεκτικοί και να βεβαιωθείτε για το όνομα της συσκευής που
          χρησιμοποιείτε, διαφορετικά ενδέχεται να διαγράψετε δεδομένα που
          χρειάζεστε.


       1. Εγγραφή του Αρχείου με την dd(1)
          Το αρχείο .img δεν είναι ένα συνηθισμένο αρχείο. Είναι ένα αρχείο
          εικόνας (image) με όλο το περιεχόμενο που χρειάζεται η μνήμη USB. Δεν
          μπορείτε να το αντιγράψετε ως ένα κανονικό αρχείο, θα χρειαστεί να το
          γράψετε απευθείας στη συσκευή προορισμού χρησιμοποιώντας την εντολή
          dd(1):

            # dd if=FreeBSD-9.0-RELEASE-i386-memstick.img of=/dev/da0 bs=64k


     Εγγραφή του Αρχείου Μέσω Windows

          Προειδοποίηση:Βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείτε το σωστό όνομα
          οδηγού για την μνήμη USB, διαφορετικά μπορεί να προκληθεί
          απώλεια δεδομένων.


       1. Ανάκτηση του Προγράμματος Image Writer για Windows
          Το Image Writer για Windows είναι μια δωρεάν εφαρμογή που μπορεί να
          γράψει σωστά ένα αρχείο image σε μια μνήμη USB. Μπορείτε να το
          κατεβάσετε από την τοποθεσία https://launchpad.net/win32-image-
          writer/ και να το αποσυμπιέσετε σε ένα φάκελο.
       2. Εγγραφή του Αρχείου με το Image Writer
          Κάντε διπλό κλικ στο εικονίδιο Win32DiskImager για να ξεκινήσετε το
          πρόγραμμα. Βεβαιωθείτε ότι το γράμμα του οδηγού που φαίνεται στην
          επιλογή Device αντιστοιχεί στη μνήμη USB. Κάντε κλικ στο εικονίδιο με
          το φάκελο και επιλέξτε το αρχείο εικόνας που θα γραφεί στη μνήμη USB.
          Κάντε κλικ στο [ Save ] για να αποδεχθείτε το όνομα του αρχείου
          εικόνας. Βεβαιωθείτε ότι οι παραπάνω ενέργειες είναι σωστές και ότι
          δεν υπάρχουν ανοικτά παράθυρα στο σύστημα σας που να απεικονίζουν
          φακέλους της μνήμης USB. Τέλος, κάντε κλικ στο [ Write ] για να
          γράψετε το αρχείο εικόνας στη μνήμη USB.



     Σημείωση:Δεν υποστηρίζεται πλέον η εγκατάσταση από δισκέτες

Είστε πλέον έτοιμοι να ξεκινήσετε την εγκατάσταση του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

3.4 Ξεκινώντας την Εγκατάσταση


     Σημαντικό:Από προεπιλογή, η εγκατάσταση δεν θα κάνει αλλαγές στους
     δίσκους σας μέχρι να δείτε το παρακάτω μήνυμα:

       Your changes will now be written to disk.  If you
       have chosen to overwrite existing data, it will
       be PERMANENTLY ERASED. Are you sure you want to
       commit your changes?

     Μπορείτε να εγκαταλείψετε την εγκατάσταση οποιαδήποτε στιγμή πριν από
     την παραπάνω προειδοποίηση, χωρίς να έχουν γίνει αλλαγές στα
     περιεχόμενα του δίσκου σας. Αν ανησυχείτε ότι ενδεχομένως έχετε κάνει
     κάτι λάθος, μπορείτε απλά να σβήσετε τον υπολογιστή σας πριν από αυτό
     το σημείο και δεν θα γίνει καμιά ζημιά.

-------------------------------------------------------------------------------

3.4.1 Εκκίνηση


3.4.1.1 Εκκίνηση στις Αρχιτεκτονικές i386 και amd64


  1. Αν προετοιμάσατε μια «εκκινήσιμη» μνήμη USB όπως περιγράφεται στο Τμήμα
     3.3.5, τοποθετήστε τη μνήμη στην υποδοχή του υπολογιστή σας πριν τον
     ενεργοποιήσετε.
     Αν πρόκειται να εκκινήσετε από το CDROM, θα χρειαστεί να ενεργοποιήσετε
     τον υπολογιστή σας και να εισάγετε το CDROM όσο πιο γρήγορα γίνεται.
  2. Ρυθμίστε το μηχάνημα σας να ξεκινάει είτε από το CDROM είτε από την USB,
     ανάλογα με το μέσο εγκατάστασης που πρόκειται να χρησιμοποιήσετε. Γενικά,
     αυτό επιτυγχάνεται αλλάζοντας τη σχετική ρύθμιση στο BIOS. Τα περισσότερα
     συστήματα επιτρέπουν επίσης την επιλογή μιας συσκευής εκκίνησης καθώς
     ξεκινούν, τυπικά με τα πλήκτρα F10, F11, F12, ή Escape.
  3. Αν ο υπολογιστής σας ξεκινήσει όπως συνήθως και φορτώσει το ήδη υπάρχον
     λειτουργικό σύστημα, μπορεί να συμβαίνει κάτι από τα παρακάτω:

       1. Δεν τοποθετήσατε το CD ή DVD αρκετά νωρίς κατά την εκκίνηση. Αφήστε
          το μέσο στον οδηγό και δοκιμάστε να επανεκκινήσετε τον υπολογιστή
          σας.
       2. Οι αλλαγές ρυθμίσεων που κάνατε στο BIOS δεν λειτούργησαν σωστά. Θα
          πρέπει να ξαναδοκιμάσετε μέχρι να πετύχετε τις σωστές ρυθμίσεις.
       3. Το BIOS της μητρικής σας δεν υποστηρίζει εκκίνηση από το μέσο που
          έχετε επιλέξει. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον Plop_Boot_Manager για
          να εκκινήσετε παλιά μηχανήματα από CD ή USB.

  4. Θα αρχίσει η εκκίνηση του FreeBSD. Αν ξεκινάτε από CDROM, θα δείτε μια
     οθόνη σαν την παρακάτω (έχουμε παραλείψει τις πληροφορίες έκδοσης):

       Booting from CD-ROM...
       645MB medium detected
       CD Loader 1.2

       Building the boot loader arguments
       Looking up /BOOT/LOADER... Found
       Relocating the loader and the BTX
       Starting the BTX loader

       BTX loader 1.00 BTX version is 1.02
       Consoles: internal video/keyboard
       BIOS CD is cd0
       BIOS drive C: is disk0
       BIOS drive D: is disk1
       BIOS 636kB/261056kB available memory

       FreeBSD/i386 bootstrap loader, Revision 1.1

       Loading /boot/defaults/loader.conf
       /boot/kernel/kernel text=0x64daa0 data=0xa4e80+0xa9e40 syms=
       [0x4+0x6cac0+0x4+0x88e9d]
       \

  5. Εμφανίζεται η οθόνη του φορτωτή εκκίνησης του FreeBSD:
     Σχήμα 3-1. Μενού Φορτωτή Εκκίνησης του FreeBSD
     Περιμένετε δέκα δευτερόλεπτα, ή πιέστε Enter.

-------------------------------------------------------------------------------

3.4.1.2 Εκκίνηση στον Macintosh PowerPC®

Στα περισσότερα μηχανήματα, μπορείτε να κρατήσετε πιεσμένο το πλήκτρο C κατά
την εκκίνηση και θα ξεκινήσετε από το CD. Σε διαφορετική περίπτωση, κρατήστε
πιεσμένα τα πλήκτρα Command+Option+O+F, ή Windows+Alt+O+F αν χρησιμοποιείτε
πληκτρολόγιο που δεν είναι Apple. Στην προτροπή 0 > γράψτε:

  boot cd:,\ppc\loader cd:0

Σε μηχανήματα Xserve χωρίς πληκτρολόγιο, δείτε την σελίδα_τεχνικής_υποστήριξης
της_Apple για πληροφορίες εκκίνησης στο Open Firmware.
-------------------------------------------------------------------------------

3.4.1.3 Εκκίνηση στον SPARC64

Τα περισσότερα συστήματα SPARC64 είναι ρυθμισμένα να εκκινούν αυτόματα από το
σκληρό δίσκο. Για να εγκαταστήσετε το FreeBSD, θα πρέπει να εκκινήσετε από το
δίκτυο ή από ένα CDROM. Θα χρειαστεί να εισέλθετε στις ρυθμίσεις της PROM
(OpenFirmware).
Για να γίνει αυτό, επανεκκινήστε το σύστημα και περιμένετε μέχρι να εμφανιστεί
το μήνυμα εκκίνησης. Το ακριβές μήνυμα εξαρτάται από το μοντέλο, αλλά γενικά θα
δείχνει όπως το παρακάτω:

  Sun Blade 100 (UltraSPARC-IIe), Keyboard Present
  Copyright 1998-2001 Sun Microsystems, Inc.  All rights reserved.
  OpenBoot 4.2, 128 MB memory installed, Serial #51090132.
  Ethernet address 0:3:ba:b:92:d4, Host ID: 830b92d4.

Αν μετά από αυτό το σημείο το σύστημα σας συνεχίζει με εκκίνηση από το σκληρό
δίσκο, θα πρέπει να πιέσετε L1+A ή Stop+A στο πληκτρολόγιο, ή να στείλετε σήμα
BREAK μέσω της σειριακής κονσόλας (χρησιμοποιώντας π.χ. το ~# στο tip(1) ή cu
(1)) για να βγείτε στην προτροπή της PROM η οποία μοιάζει με την παρακάτω:

  ok          (1)
  ok {0}     (2)



  _(1)_
      Αυτή η προτροπή φαίνεται σε συστήματα με μόνο μία CPU.

  _(2)_
      Αυτή η προτροπή φαίνεται σε συστήματα SMP. Το ψηφίο δείχνει τον αριθμό
      της ενεργής CPU.

Στο σημείο αυτό, τοποθετήστε το CDROM στον οδηγό και στην προτροπή της PROM
γράψτε boot cdrom.
-------------------------------------------------------------------------------

3.4.2 Επισκόπηση των Αποτελεσμάτων Ανίχνευσης Συσκευών

Οι τελευταίες εκατοντάδες γραμμές που πέρασαν από την οθόνη σας αποθηκεύονται
και μπορείτε να τις ξαναδείτε.
Για να δείτε τα περιεχόμενα της προσωρινής μνήμης (buffer) πιέστε Scroll Lock.
Με τον τρόπο αυτό ενεργοποιείται η κύλιση της οθόνης. Μπορείτε έπειτα να
χρησιμοποιήσετε τα πλήκτρα με τα βελάκια ή τα PageUp και PageDown για να δείτε
τα αποτελέσματα. Πιέστε ξανά το Scroll Lock για να σταματήσετε την κύλιση.
Κάντε το αυτό τώρα, για να ξαναδείτε το κείμενο που κύλησε εκτός οθόνης καθώς ο
πυρήνας εκτελούσε την ανίχνευση συσκευών. Θα δείτε κείμενο αντίστοιχο με το
Σχήμα_3-2, αν και θα υπάρχουν διαφορές ανάλογα με τις συσκευές που διαθέτει ο
υπολογιστής σας.
Σχήμα 3-2. Τυπικά Αποτελέσματα Ανίχνευσης Συσκευών

  Copyright (c) 1992-2011 The FreeBSD Project.
  Copyright (c) 1979, 1980, 1983, 1986, 1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1994
          The Regents of the University of California. All rights reserved.
  FreeBSD is a registered trademark of The FreeBSD Foundation.
  FreeBSD 9.0-RELEASE #0 r225473M: Sun Sep 11 16:07:30 BST 2011
      root@psi:/usr/obj/usr/src/sys/GENERIC amd64
  CPU: Intel(R) Core(TM)2 Duo CPU     T9400  @ 2.53GHz (2527.05-MHz K8-class
  CPU)
    Origin = "GenuineIntel"  Id = 0x10676  Family = 6  Model = 17  Stepping = 6

  Features=0xbfebfbff<FPU,VME,DE,PSE,TSC,MSR,PAE,MCE,CX8,APIC,SEP,MTRR,PGE,MCA,CMOV,PAT,PSE36,CLFLUSH,DTS,ACPI,MMX,FXSR,SSE,SSE2,SS,HTT,TM,PBE>

  Features2=0x8e3fd<SSE3,DTES64,MON,DS_CPL,VMX,SMX,EST,TM2,SSSE3,CX16,xTPR,PDCM,SSE4.1>
    AMD Features=0x20100800<SYSCALL,NX,LM>
    AMD Features2=0x1<LAHF>
    TSC: P-state invariant, performance statistics
  real memory  = 3221225472 (3072 MB)
  avail memory = 2926649344 (2791 MB)
  Event timer "LAPIC" quality 400
  ACPI APIC Table: <TOSHIB A0064   >
  FreeBSD/SMP: Multiprocessor System Detected: 2 CPUs
  FreeBSD/SMP: 1 package(s) x 2 core(s)
   cpu0 (BSP): APIC ID:  0
   cpu1 (AP): APIC ID:  1
  ioapic0: Changing APIC ID to 1
  ioapic0 <Version 2.0> irqs 0-23 on motherboard
  kbd1 at kbdmux0
  acpi0: <TOSHIB A0064> on motherboard
  acpi0: Power Button (fixed)
  acpi0: reservation of 0, a0000 (3) failed
  acpi0: reservation of 100000, b6690000 (3) failed
  Timecounter "ACPI-safe" frequency 3579545 Hz quality 850
  acpi_timer0: <24-bit timer at 3.579545MHz> port 0xd808-0xd80b on acpi0
  cpu0: <ACPI CPU> on acpi0
  ACPI Warning: Incorrect checksum in table [ASF!] - 0xFE, should be 0x9A
  (20110527/tbutils-282)
  cpu1: <ACPI CPU> on acpi0
  pcib0: <ACPI Host-PCI bridge> port 0xcf8-0xcff on acpi0
  pci0: <ACPI PCI bus> on pcib0
  vgapci0: <VGA-compatible display> port 0xcff8-0xcfff mem 0xff400000-
  0xff7fffff,0xe0000000-0xefffffff irq 16 at device 2.0 on pci0
  agp0: <Intel GM45 SVGA controller> on vgapci0
  agp0: aperture size is 256M, detected 131068k stolen memory
  vgapci1: <VGA-compatible display> mem 0xffc00000-0xffcfffff at device 2.1 on
  pci0
  pci0: <simple comms> at device 3.0 (no driver attached)
  em0: <Intel(R) PRO/1000 Network Connection 7.2.3> port 0xcf80-0xcf9f mem
  0xff9c0000-0xff9dffff,0xff9fe000-0xff9fefff irq 20 at device 25.0 on pci0
  em0: Using an MSI interrupt
  em0: Ethernet address: 00:1c:7e:6a:ca:b0
  uhci0: <Intel 82801I (ICH9) USB controller> port 0xcf60-0xcf7f irq 16 at
  device 26.0 on pci0
  usbus0: <Intel 82801I (ICH9) USB controller> on uhci0
  uhci1: <Intel 82801I (ICH9) USB controller> port 0xcf40-0xcf5f irq 21 at
  device 26.1 on pci0
  usbus1: <Intel 82801I (ICH9) USB controller> on uhci1
  uhci2: <Intel 82801I (ICH9) USB controller> port 0xcf20-0xcf3f irq 19 at
  device 26.2 on pci0
  usbus2: <Intel 82801I (ICH9) USB controller> on uhci2
  ehci0: <Intel 82801I (ICH9) USB 2.0 controller> mem 0xff9ff800-0xff9ffbff irq
  19 at device 26.7 on pci0
  usbus3: EHCI version 1.0
  usbus3: <Intel 82801I (ICH9) USB 2.0 controller> on ehci0
  hdac0: <Intel 82801I High Definition Audio Controller> mem 0xff9f8000-
  0xff9fbfff irq 22 at device 27.0 on pci0
  pcib1: <ACPI PCI-PCI bridge> irq 17 at device 28.0 on pci0
  pci1: <ACPI PCI bus> on pcib1
  iwn0: <Intel(R) WiFi Link 5100> mem 0xff8fe000-0xff8fffff irq 16 at device
  0.0 on pci1
  pcib2: <ACPI PCI-PCI bridge> irq 16 at device 28.1 on pci0
  pci2: <ACPI PCI bus> on pcib2
  pcib3: <ACPI PCI-PCI bridge> irq 18 at device 28.2 on pci0
  pci4: <ACPI PCI bus> on pcib3
  pcib4: <ACPI PCI-PCI bridge> at device 30.0 on pci0
  pci5: <ACPI PCI bus> on pcib4
  cbb0: <RF5C476 PCI-CardBus Bridge> at device 11.0 on pci5
  cardbus0: <CardBus bus> on cbb0
  pccard0: <16-bit PCCard bus> on cbb0
  isab0: <PCI-ISA bridge> at device 31.0 on pci0
  isa0: <ISA bus> on isab0
  ahci0: <Intel ICH9M AHCI SATA controller> port 0x8f58-0x8f5f,0x8f54-
  0x8f57,0x8f48-0x8f4f,0x8f44-0x8f47,0x8f20-0x8f3f mem 0xff9fd800-0xff9fdfff
  irq 19 at device 31.2 on pci0
  ahci0: AHCI v1.20 with 4 3Gbps ports, Port Multiplier not supported
  ahcich0: <AHCI channel> at channel 0 on ahci0
  ahcich1: <AHCI channel> at channel 1 on ahci0
  ahcich2: <AHCI channel> at channel 4 on ahci0
  acpi_lid0: <Control Method Lid Switch> on acpi0
  battery0: <ACPI Control Method Battery> on acpi0
  acpi_button0: <Power Button> on acpi0
  acpi_acad0: <AC Adapter> on acpi0
  acpi_toshiba0: <Toshiba HCI Extras> on acpi0
  acpi_tz0: <Thermal Zone> on acpi0
  attimer0: <AT timer> port 0x40-0x43 irq 0 on acpi0
  Timecounter "i8254" frequency 1193182 Hz quality 0
  Event timer "i8254" frequency 1193182 Hz quality 100
  atkbdc0: <Keyboard controller (i8042)> port 0x60,0x64 irq 1 on acpi0
  atkbd0: <AT Keyboard> irq 1 on atkbdc0
  kbd0 at atkbd0
  atkbd0: [GIANT-LOCKED]
  psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0
  psm0: [GIANT-LOCKED]
  psm0: model GlidePoint, device ID 0
  atrtc0: <AT realtime clock> port 0x70-0x71 irq 8 on acpi0
  Event timer "RTC" frequency 32768 Hz quality 0
  hpet0: <High Precision Event Timer> iomem 0xfed00000-0xfed003ff on acpi0
  Timecounter "HPET" frequency 14318180 Hz quality 950
  Event timer "HPET" frequency 14318180 Hz quality 450
  Event timer "HPET1" frequency 14318180 Hz quality 440
  Event timer "HPET2" frequency 14318180 Hz quality 440
  Event timer "HPET3" frequency 14318180 Hz quality 440
  uart0: <16550 or compatible> port 0x3f8-0x3ff irq 4 flags 0x10 on acpi0
  sc0: <System console> at flags 0x100 on isa0
  sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300>
  vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0
  ppc0: cannot reserve I/O port range
  est0: <Enhanced SpeedStep Frequency Control> on cpu0
  p4tcc0: <CPU Frequency Thermal Control> on cpu0
  est1: <Enhanced SpeedStep Frequency Control> on cpu1
  p4tcc1: <CPU Frequency Thermal Control> on cpu1
  Timecounters tick every 1.000 msec
  hdac0: HDA Codec #0: Realtek ALC268
  hdac0: HDA Codec #1: Lucent/Agere Systems (Unknown)
  pcm0: <HDA Realtek ALC268 PCM #0 Analog> at cad 0 nid 1 on hdac0
  pcm1: <HDA Realtek ALC268 PCM #1 Analog> at cad 0 nid 1 on hdac0
  usbus0: 12Mbps Full Speed USB v1.0
  usbus1: 12Mbps Full Speed USB v1.0
  usbus2: 12Mbps Full Speed USB v1.0
  usbus3: 480Mbps High Speed USB v2.0
  ugen0.1: <Intel> at usbus0
  uhub0: <Intel UHCI root HUB, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr 1> on usbus0
  ugen1.1: <Intel> at usbus1
  uhub1: <Intel UHCI root HUB, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr 1> on usbus1
  ugen2.1: <Intel> at usbus2
  uhub2: <Intel UHCI root HUB, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr 1> on usbus2
  ugen3.1: <Intel> at usbus3
  uhub3: <Intel EHCI root HUB, class 9/0, rev 2.00/1.00, addr 1> on usbus3
  uhub0: 2 ports with 2 removable, self powered
  uhub1: 2 ports with 2 removable, self powered
  uhub2: 2 ports with 2 removable, self powered
  uhub3: 6 ports with 6 removable, self powered
  ugen2.2: <vendor 0x0b97> at usbus2
  uhub8: <vendor 0x0b97 product 0x7761, class 9/0, rev 1.10/1.10, addr 2> on
  usbus2
  ugen1.2: <Microsoft> at usbus1
  ada0 at ahcich0 bus 0 scbus1 target 0 lun 0
  ada0: <Hitachi HTS543225L9SA00 FBEOC43C> ATA-8 SATA 1.x device
  ada0: 150.000MB/s transfers (SATA 1.x, UDMA6, PIO 8192bytes)
  ada0: Command Queueing enabled
  ada0: 238475MB (488397168 512 byte sectors: 16H 63S/T 16383C)
  ada0: Previously was known as ad4
  ums0: <Microsoft Microsoft 3-Button Mouse with IntelliEyeTM, class 0/0, rev
  1.10/3.00, addr 2> on usbus1
  SMP: AP CPU #1 Launched!
  cd0 at ahcich1 bus 0 scbus2 target 0 lun 0
  cd0: <TEAC DV-W28S-RT 7.0C> Removable CD-ROM SCSI-0 device
  cd0: 150.000MB/s transfers (SATA 1.x, ums0: 3 buttons and [XYZ] coordinates
  ID=0
  UDMA2, ATAPI 12bytes, PIO 8192bytes)
  cd0: cd present [1 x 2048 byte records]
  ugen0.2: <Microsoft> at usbus0
  ukbd0: <Microsoft Natural Ergonomic Keyboard 4000, class 0/0, rev 2.00/1.73,
  addr 2> on usbus0
  kbd2 at ukbd0
  uhid0: <Microsoft Natural Ergonomic Keyboard 4000, class 0/0, rev 2.00/1.73,
  addr 2> on usbus0
  Trying to mount root from cd9660:/dev/iso9660/FREEBSD_INSTALL [ro]...

Ελέγξτε προσεκτικά τα αποτελέσματα της ανίχνευσης συσκευών για να βεβαιωθείτε
ότι το FreeBSD βρήκε όλες τις συσκευές που αναμένατε. Αν κάποια συσκευή δεν
βρέθηκε, δεν θα φαίνεται στην παραπάνω λίστα. Τα Αρθρώματα_Πυρήνα σας
επιτρέπουν να προσθέσετε υποστήριξη για συσκευές που δεν υπάρχουν στον πυρήνα
GENERIC.
Μετά τη διαδικασία ανίχνευσης συσκευών θα δείτε το Σχήμα_3-3. Το μέσο
εγκατάστασης μπορεί να χρησιμοποιηθεί με τρεις τρόπους: για να εγκαταστήσετε το
FreeBSD, ως «live CD» ή απλά για να αποκτήσετε πρόσβαση σε ένα κέλυφος του
FreeBSD. Χρησιμοποιήστε τα βελάκια για να κάνετε μια επιλογή και το Enter για
να την επιβεβαιώσετε.
Σχήμα 3-3. Επιλογή Τρόπου Λειτουργίας Μέσου Εγκατάστασης
Επιλέξτε [ Install ] για να ξεκινήσετε το πρόγραμμα εγκατάστασης.
-------------------------------------------------------------------------------

3.5 Εισαγωγή στο bsdinstall

Το bsdinstall είναι μια εφαρμογή εγκατάστασης για το FreeBSD που βασίζεται σε
περιβάλλον κειμένου. Γράφτηκε από τον Nathan Whitehorn <nwhitehorn@FreeBSD.org>
και χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά το 2011 στο FreeBSD 9.0.

     Σημείωση:Η εφαρμογή pc-sysinstall του Kris Moore <kmoore@FreeBSD.org>
     συμπεριλαμβάνεται με το PC-BSD και μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί
     για την εγκατάσταση_του_FreeBSD. Αν και μερικές φορές συγχέεται με το
     bsdinstall οι δύο αυτές εφαρμογές δεν σχετίζονται.

Το σύστημα μενού του bsdinstall ελέγχεται μέσω των πλήκτρων με τα βελάκια και
τα πλήκτρα Enter, Tab, Space και μερικά ακόμα.
-------------------------------------------------------------------------------

3.5.1 Επιλογές στο Μενού Keymap

Ανάλογα με το είδος της κονσόλας που χρησιμοποιείτε, το bsdinstall ίσως σας
ρωτήσει αν επιθυμείτε να επιλέξετε μια διάταξη πληκτρολογίου διαφορετική από
την προεπιλεγμένη.
Σχήμα 3-4. Επιλογή Διάταξης Πληκτρολογίου
Αν επιλέξετε [ YES ] θα εμφανιστεί η οθόνη επιλογής που φαίνεται παρακάτω. Σε
διαφορετική περίπτωση, η οθόνη αυτή δεν θα εμφανιστεί και θα χρησιμοποιηθεί η
προεπιλεγμένη διάταξη πληκτρολογίου.
Σχήμα 3-5. Μενού Επιλογής Διάταξης Πληκτρολογίου
Επιλέξτε την διάταξη πληκτρολογίου που είναι πιο κοντά στο πληκτρολόγιο που
διαθέτετε, χρησιμοποιώντας τα πάνω και κάτω βελάκια και επιβεβαιώνοντας με το
Enter.

     Σημείωση:Αν πιέσετε Esc θα χρησιμοποιηθεί η προεπιλεγμένη διάταξη. Αν
     η διάταξη του τρέχοντος πληκτρολογίου δεν είναι προφανής, μια ασφαλής
     επιλογή είναι το United States of America ISO-8859-1.

-------------------------------------------------------------------------------

3.5.2 Καθορισμός Ονόματος Υπολογιστή (hostname)

Στο επόμενο βήμα, το bsdinstall θα σας ρωτήσει για το όνομα υπολογιστή
(hostname) το οποίο θα δοθεί στο νέο σύστημα.
Σχήμα 3-6. Καθορισμός Ονόματος Υπολογιστή
Το όνομα που θα δώσετε πρέπει να περιλαμβάνει και τον τομέα (fully-qualified)
όπως για παράδειγμα machine3.example.com
-------------------------------------------------------------------------------

3.5.3 Επιλογή Στοιχείων Εγκατάστασης

Στο επόμενο βήμα, το bsdinstall θα σας καλέσει να επιλέξετε ποια προαιρετικά
στοιχεία του λειτουργικού επιθυμείτε να εγκαταστήσετε.
Σχήμα 3-7. Επιλογή Στοιχείων Εγκατάστασης
Η επιλογή των στοιχείων εγκατάστασης εξαρτάται κυρίως από την χρήση που θα έχει
το σύστημα και το διαθέσιμο ελεύθερο χώρο στο δίσκο. Ο πυρήνας και τα βασικά
προγράμματα του FreeBSD (γνωστά και ως «base system» ή βασικό σύστημα)
εγκαθίστανται υποχρεωτικά.
Ανάλογα με το είδος της εγκατάστασης, κάποια από τα παρακάτω στοιχεία μπορεί να
μην εμφανιστούν.
Προαιρετικά Στοιχεία

* doc - Επιπρόσθετη τεκμηρίωση, κυρίως ιστορικής σημασίας. Η τεκμηρίωση που
  παρέχεται από την Ομάδα Τεκμηρίωσης του FreeBSD εγκαθίσταται χωριστά σε
  επόμενο στάδιο.
* games - Κάποια παραδοσιακά BSD παιχνίδια που περιλαμβάνουν τα fortune, rot13
  και άλλα.
* lib32 - Βιβλιοθήκες συμβατότητας για εκτέλεση εφαρμογών 32-bit σε 64-bit
  εκδόσεις του FreeBSD.
* ports - Η Συλλογή των Ports του FreeBSD.
  Η Συλλογή των Ports αποτελεί ένα εύκολο και βολικό τρόπο εγκατάστασης
  λογισμικού. Η Συλλογή των Ports δεν περιέχει τον πηγαίο κώδικα που απαιτείται
  για τη μεταγλώττιση του λογισμικού. Πρόκειται στην πραγματικότητα για μια
  συλλογή αρχείων που αυτοματοποιεί τη μεταφόρτωση, μεταγλώττιση και
  εγκατάσταση λογισμικού τρίτων κατασκευαστών. Το Κεφάλαιο_5 αναλύει τον τρόπο
  χρήσης της Συλλογής των Ports.

       Προειδοποίηση:Το πρόγραμμα εγκατάστασης δεν ελέγχει για να δει αν
       διαθέτετε αρκετό ελεύθερο χώρο στο δίσκο. Επιλέξτε αυτό το στοιχείο
       μόνο αν έχετε αρκετό χώρο. Από το FreeBSD 9.0 και μετά, η Συλλογή
       των Ports καταλαμβάνει περίπου 500 MB χώρο στο δίσκο. Μπορείτε με
       βεβαιότητα να θεωρήσετε ότι ο χώρος αυτός θα είναι ακόμα
       μεγαλύτερος στις νεώτερες εκδόσεις του FreeBSD.

* src - Ο Πηγαίος Κώδικας του Συστήματος.
  Το FreeBSD έρχεται με πλήρη πηγαίο κώδικα, τόσο για τον πυρήνα όσο και για τα
  βασικά προγράμματα. Αν και ο πηγαίος κώδικας δεν απαιτείται για την
  πλειονότητα των εφαρμογών, ίσως να τον χρειαστείτε για τη μεταγλώττιση
  συγκεκριμένων προγραμμάτων που παρέχονται ως πηγαίος κώδικας (π.χ. οδηγούς
  συσκευών ή αρθρώματα πυρήνα), ή για εργασίες ανάπτυξης του ίδιου του FreeBSD.
  Το πλήρες δέντρο του πηγαίου κώδικα καταλαμβάνει 1 GB χώρου στο δίσκο, ενώ
  μια πλήρης μεταγλώττιση όλου του FreeBSD απαιτεί επιπλέον 5 GB χώρου.

-------------------------------------------------------------------------------

3.6 Εγκατάσταση από το Δίκτυο

Το μέσο εγκατάστασης bootonly δεν διαθέτει αντίγραφα των αρχείων εγκατάστασης.
Όταν χρησιμοποιείτε την μέθοδο bootonly, τα αρχεία μεταφορτώνονται από το
δίκτυο κατά απαίτηση.
Σχήμα 3-8. Εγκατάσταση από το Δίκτυο
Μετά την ρύθμιση των παραμέτρων δικτύου όπως φαίνεται στο Τμήμα_3.9.2, γίνεται
η επιλογή ενός mirror site. Τα mirror sites διαθέτουν αντίγραφα των αρχείων του
FreeBSD. Επιλέξτε ένα mirror site το οποίο βρίσκεται όσο το δυνατόν πιο κοντά
στην περιοχή σας. Με τον τρόπο αυτό, η μεταφόρτωση των αρχείων θα είναι
ταχύτερη και θα μειωθεί ο χρόνος εγκατάστασης.
Σχήμα 3-9. Επιλογή Mirror
Η εγκατάσταση θα συνεχιστεί με τον ίδιο τρόπο όπως και αν τα αρχεία ήταν
διαθέσιμα τοπικά.
-------------------------------------------------------------------------------

3.7 Εκχώρηση Χώρου στο Δίσκο

Υπάρχουν τρεις τρόποι να εκχωρήσετε χώρο για το FreeBSD. Με τη μέθοδο Guided
(καθοδηγούμενη), οι κατατμήσεις δημιουργούνται αυτόματα, ενώ με τη μέθοδο
Manual (χειροκίνητη) οι προχωρημένοι χρήστες μπορούν να δημιουργήσουν
προσαρμοσμένες κατατμήσεις. Τέλος, υπάρχει η επιλογή να εκκινήσετε ένα κέλυφος
και να δημιουργήσετε τις κατατμήσεις με απευθείας χρήση προγραμμάτων της
γραμμής εντολών όπως gpart(8), fdisk(8), και bsdlabel(8).
Σχήμα 3-10. Επιλογή Guided ή Manual Partitioning
-------------------------------------------------------------------------------

3.7.1 Καθοδηγούμενη (Guided) Κατάτμηση

Αν έχετε συνδέσει πολλαπλούς δίσκους, επιλέξτε αυτόν στον οποίο θα
εγκαταστήσετε το FreeBSD.
Σχήμα 3-11. Επιλογή από Πολλαπλούς Δίσκους
Μπορείτε να εκχωρήσετε είτε ολόκληρο το δίσκο, είτε ένα μέρος του στο FreeBSD.
Αν επιλέξετε [ Entire Disk ], θα δημιουργηθούν μια κατάλληλη διάταξη
κατατμήσεων ώστε να χρησιμοποιηθεί ολόκληρος ο δίσκος. Αν επιλέξετε
[ Partition ], θα δημιουργηθεί μια διάταξη που θα καταλαμβάνει τον ελεύθερο
χώρο του δίσκου.
Σχήμα 3-12. Επιλογή Ολόκληρου Δίσκου ή Κατάτμησης
Ελέγξτε προσεκτικά τη διάταξη των κατατμήσεων που δημιουργήθηκε. Αν βρείτε
κάποιο λάθος, επιλέξτε [ Revert ] για να επαναφέρετε τις προηγούμενες
κατατμήσεις ή [ Auto ] για να δημιουργήσετε τις κατατμήσεις που προτείνονται
αυτόματα από το FreeBSD. Μπορείτε να δημιουργήσετε, να τροποποιήσετε και να
διαγράψετε κατατμήσεις χειροκίνητα. Όταν οι κατατμήσεις είναι οι σωστές,
επιλέξτε [ Finish ] για να συνεχίσετε με την εγκατάσταση.
Σχήμα 3-13. Επισκόπηση Κατατμήσεων
-------------------------------------------------------------------------------

3.7.2 Χειροκίνητη Δημιουργία Κατατμήσεων

Επιλέγοντας χειροκίνητη δημιουργία κατατμήσεων, θα μεταφερθείτε απευθείας στον
επεξεργαστή κατατμήσεων.
Σχήμα 3-14. Χειροκίνητη Δημιουργία Κατατμήσεων
Επιλέγοντας ένα οδηγό (ada0 στο παράδειγμα μας) και το πλήκτρο [ Create ] θα
δείτε ένα μενού για την επιλογή του σχήματος κατατμήσεων (partitioning scheme).
Σχήμα 3-15. Χειροκίνητη Δημιουργία Κατατμήσεων
Το σύστημα κατατμήσεων GPT είναι συνήθως το καταλληλότερο για τα περισσότερους
PC-συμβατούς υπολογιστές. Παλαιότερα λειτουργικά συστήματα δεν είναι συμβατά με
τη μέθοδο GPT και χρειάζονται κατατμήσεις τύπου MBR. Τα υπόλοιπα είδη
κατατμήσεων χρησιμοποιούνται σε παλιά ή μη-συνηθισμένα συστήματα υπολογιστών.
Πίνακας 3-1. Κατηγορίες Κατατμήσεων
 _____________________________________________________________________________
|Συντομογραφία|Περιγραφή______________________________________________________|
|APM__________|Apple_Partition_Map,_χρησιμοποιείται_στο_PowerPC®_Macintosh.___|
|BSD          |Κατατμήσεις BSD χωρίς MBR, ορισμένες φορές καλούνται και       |
|_____________|"επικίνδυνα_αφοσιωμένη_κατάσταση"._Δείτε_το_bsdlabel(8)._______|
|GPT__________|Πίνακας_Κατατμήσεων_GUID.______________________________________|
|MBR__________|Master_Boot_Record.____________________________________________|
|PC98_________|Παραλλαγή_του_MBR_που_χρησιμοποιείται_σε_υπολογιστές_NEC_PC-98.|
|VTOC8        |Volume Table Of Contents, χρησιμοποιείται στα Sun SPARC64 και  |
|_____________|UltraSPARC.____________________________________________________|

Μετά τη δημιουργία του σχήματος κατατμήσεων, αν επιλέξετε ξανά [ Create ] θα
δημιουργήσετε νέες κατατμήσεις.
Σχήμα 3-16. Χειροκίνητη Δημιουργία Κατατμήσεων
Η τυποποιημένη εγκατάσταση FreeBSD με χρήση GPT δημιουργεί τουλάχιστον τρεις
κατατμήσεις:
Τυποποιημένες FreeBSD GPT Κατατμήσεις

* freebsd-boot - Ο κώδικας εκκίνησης του FreeBSD. Η κατάτμηση αυτή πρέπει να
  είναι η πρώτη στο δίσκο.
* freebsd-ufs - Σύστημα αρχείων FreeBSD UFS.
* freebsd-zfs - Σύστημα αρχείων FreeBSD ZFS. Δείτε Τμήμα_21.2.
* freebsd-swap - Χώρος swap FreeBSD.

Μπορείτε να δημιουργήσετε πολλαπλά συστήματα αρχείων. Κάποιοι χρήστες προτιμούν
τη δημιουργία των παραδοσιακών κατατμήσεων με χωριστά συστήματα αρχείων για τα
/, /var, και /usr. Δείτε το Παράδειγμα_3-3 για ένα παράδειγμα.
Δείτε το gpart(8) για πλήρη λίστα των διαθέσιμων τύπων κατατμήσεων GPT.
Μπορείτε να εισάγετε το μέγεθος με τη βοήθεια κοινών συντομεύσεων: K για
kilobytes, M για megabytes, ή G για gigabytes.

     Υπόδειξη:Η καλύτερη απόδοση επιτυγχάνεται με ευθυγράμμιση των τομέων
     του δίσκου (sector alignment). Η σωστή ευθυγράμμιση επιτυγχάνεται με
     τη δημιουργία κατατμήσεων με μεγέθη πολλαπλάσια των 4K bytes σε
     οδηγούς που χρησιμοποιούν τομείς των 512 bytes ή 4K-byte. Σε γενικές
     γραμμές, η χρήση κατατμήσεων με μεγέθη που είναι άρτια πολλαπλάσια
     του 1Μ ή 1G είναι ο ευκολότερος τρόπος να επιβεβαιώσουμε ότι κάθε
     κατάτμηση ξεκινά σε ζυγό πολλαπλάσιο των 4Κ. Μια εξαίρεση: την
     παρούσα στιγμή η κατάτμηση freebsd-boot δεν μπορεί να είναι
     μεγαλύτερη των 512Κ λόγων περιορισμών του κώδικα εκκίνησης.

Σε κάθε κατάτμηση που περιέχει σύστημα αρχείων, χρειάζεται ένα σημείο
προσάρτησης. Αν χρησιμοποιηθεί μόνο μια κατάτμηση UFS, το σημείο προσάρτησης θα
είναι η /.
θα σας ζητηθεί επίσης μια ετικέτα (label). Η ετικέτα είναι ένα όνομα το οποίο
δίνεται σε μια κατάτμηση. Το όνομα ενός δίσκου ή οι αριθμοί που περιγράφουν τις
κατατμήσεις μπορεί να αλλάξουν αν ο δίσκος συνδεθεί σε άλλη θύρα ή ελεγκτή,
αλλά η ετικέτα του παραμένει σταθερή. Με χρήση της ετικέτας σε αρχεία όπως το /
etc/fstab το σύστημα γίνεται πιο ανεκτικό σε αλλαγές του υλικού. Οι ετικέτες
GPT εμφανίζονται στον κατάλογο /dev/gpt/ όταν γίνεται η προσάρτηση της
συσκευής. Σε άλλα είδη κατατμήσεων υπάρχουν διαφορετικές δυνατότητες όσο αφορά
τις ετικέτες, οι οποίες εμφανίζονται σε διαφορετικούς υποκαταλόγους στο /dev/.

     Υπόδειξη:Χρησιμοποιήστε μοναδικές ετικέτες σε κάθε σύστημα αρχείων
     για να αποφύγετε συγκρούσεις που μπορεί να προκληθούν από όμοια
     ονόματα. Σε κάθε ετικέτα μπορείτε να συμπεριλάβετε μερικά γράμματα
     από το όνομα του υπολογιστή ή τη θέση του, ή ακόμα και τη χρήση του.
     Θα μπορούσατε για παράδειγμα να ονομάσετε τον κεντρικό κατάλογο
     «labroot» ή «rootfs-lab» σε ένα υπολογιστή που ανήκει σε ένα
     εργαστήριο.

Παράδειγμα 3-3. Δημιουργία Παραδοσιακών Κατατμήσεων στο Σύστημα Αρχείων
Αν επιθυμείτε να χρησιμοποιήσετε το παραδοσιακό σύστημα κατατμήσεων του FreeBSD
όπου τα συστήματα αρχείων /, /var, /tmp και /usr βρίσκονται σε χωριστές
κατατμήσεις, δημιουργήστε ένα πίνακα κατατμήσεων GPT και ορίστε τις κατατμήσεις
με τον τρόπο που φαίνεται παρακάτω. Τα μεγέθη που φαίνονται είναι τυπικά για
ένα σκληρό δίσκο χωρητικότητας 20G. Αν διαθέτετε περισσότερο χώρο, ίσως είναι
χρήσιμο να μεγαλώσετε την κατάτμηση swap ή /var. Στο παράδειγμα μας, οι
ετικέτες που χρησιμοποιούνται ξεκινούν με ex (από τη λέξη "example") αλλά καλό
θα είναι να χρησιμοποιήσετε δικές σας μονάδικες ετικέτες όπως αναφέραμε
παραπάνω.
Από προεπιλογή, το gptboot του FreeBSD αναμένει την πρώτη UFS κατάτμηση ως /.

Τύπος Κατάτμησης Μέγεθος                      Σημείο Προσάρτησης Ετικέτα
freebsd-boot     512K                                             
freebsd-ufs      2G                           /                  exrootfs
freebsd-swap     4G                                              exswap
freebsd-ufs      2G                           /var               exvarfs
freebsd-ufs      1G                           /tmp               extmpfs
freebsd-ufs      αποδεχθείτε την προεπιλογή   /usr               exusrfs
                 (υπόλοιπος χώρος του δίσκου)

Μετά τη δημιουργία των προσαρμοσμένων κατατμήσεων, επιλέξτε [ Finish ] για να
συνεχίσετε με την εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

3.8 Επιβεβαίωση της Εγκατάστασης

Σε αυτό το σημείο έχετε την τελευταία ευκαιρία να εγκαταλείψετε την εγκατάσταση
χωρίς να γίνουν αλλαγές στο σκληρό δίσκο σας.
Σχήμα 3-17. Τελική Επιβεβαίωση
Επιλέξτε [ Commit ] και πιέστε Enter για να συνεχίσετε. Αν χρειάζεται να κάνετε
αλλαγές, επιλέξτε [ Back ] για να επιστρέψετε στον επεξεργαστή κατατμήσεων. Με
το πλήκτρο [ Revert & Exit ] μπορείτε να εγκαταλείψετε το πρόγραμμα
εγκατάστασης χωρίς να γίνουν αλλαγές στο σκληρό σας δίσκο.
Ο χρόνος εγκατάστασης ποικίλει ανάλογα με τις διανομές και τα στοιχεία
εγκατάστασης που έχετε επιλέξει, το μέσο εγκατάστασης και την ταχύτητα του
υπολογιστή. Θα δείτε μια σειρά από μηνύματα σχετικά με την πρόοδο της
διαδικασίας.
Αρχικά, το πρόγραμμα εγκατάστασης θα γράψει τις κατατμήσεις στο δίσκο και θα
εκτελέσει κατάλληλες εντολές newfs για να δημιουργήσει τα ανάλογα συστήματα
αρχείων.
Αν κάνετε εγκατάσταση μέσω δικτύου, το bsdinstall θα προχωρήσει μεταφορτώνοντας
τα απαραίτητα αρχεία.
Σχήμα 3-18. Μεταφόρτωση Αρχείων Εγκατάστασης
Στη συνέχεια, θα γίνει έλεγχος ακεραιότητας των αρχείων εγκατάστασης για να
επιβεβαιωθεί ότι δεν έχουν αλλοιωθεί κατά τη μεταφόρτωση ή κατά την ανάγνωση
από το μέσο εγκατάστασης.
Σχήμα 3-19. Επαλήθευση Αρχείων Εγκατάστασης
Στο τελευταίο βήμα, τα επιβεβαιωμένα αρχεία εγκατάστασης θα εξαχθούν και θα
γραφούν στο σκληρό δίσκο.
Σχήμα 3-20. Εξαγωγή Αρχείων Εγκατάστασης
Με το τέλος της εξαγωγής όλων των αρχείων εγκατάστασης, το bsdinstall θα
εισέλθει στη διαδικασία ρυθμίσεων μετά την εγκατάσταση (δείτε Τμήμα_3.9).
-------------------------------------------------------------------------------

3.9 Μετά την Εγκατάσταση

Μετά από μια επιτυχημένη εγκατάσταση του FreeBSD, ακολουθεί μια σειρά
ρυθμίσεων. Μπορείτε να επαναλάβετε οποιαδήποτε ρύθμιση αν εισέλθετε στην
αντίστοιχη επιλογή στο τελικό μενού πριν επανεκκινήσετε στο νέο-εγκατεστημένο
σας FreeBSD σύστημα.
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.1 Ρύθμιση του Κωδικού του root

Θα πρέπει να ορίσετε ένα κωδικό πρόσβασης για το χρήστη root. Παρατηρήστε ότι
δεν φαίνονται τα γράμματα που πληκτρολογείτε καθώς εισάγετε τον κωδικό. Μετά
την εισαγωγή του κωδικού, θα πρέπει να τον εισάγετε ακόμα μια φορά. Με τον
τρόπο αυτό εξασφαλίζεται ότι δεν έχει γίνει κάποιο λάθος κατά την
πληκτρολόγηση.
Σχήμα 3-21. Ρύθμιση του Κωδικού του root
Η εγκατάσταση συνεχίζεται μετά την επιτυχή εισαγωγή του κωδικού.
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2 Ρύθμιση Καρτών Δικτύου


     Σημείωση:Η ρύθμιση του δικτύου παραλείπεται αν έχει ήδη
     πραγματοποιηθεί στα πλαίσια μιας εγκατάστασης bootonly.

Θα δείτε μια λίστα με όλες τις διεπαφές δικτύου που ανιχνεύθηκαν στον
υπολογιστή σας. Επιλέξτε αυτή που επιθυμείτε να ρυθμίσετε.
Σχήμα 3-22. Επιλογή μιας Διεπαφής Δικτύου
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2.1 Ρύθμιση Ασύρματης Κάρτας Δικτύου

Αν επιλέξετε να ρυθμίσετε μια ασύρματη διεπαφή δικτύου, θα πρέπει να ρυθμίσετε
τις παραμέτρους αναγνώρισης και ασφάλειας για να συνδεθείτε στο δίκτυο.
Τα ασύρματα δίκτυα αναγνωρίζονται από το Αναγνωριστικό Υπηρεσίας ή Service Set
Identifier (SSID). Το SSID είναι ένα σύντομο όνομα που αποδίδεται σε κάθε
ασύρματο δίκτυο.
Τα περισσότερα ασύρματα δίκτυα κρυπτογραφούν τα δεδομένα που μεταδίδονται για
να προστατεύσουν τις πληροφορίες από μη εξουσιοδοτημένη χρήση. Συνίσταται να
χρησιμοποιήσετε κρυπτογράφηση WPA2. Παλαιότερες μέθοδοι κρυπτογράφησης όπως το
WEP προσφέρουν ελάχιστη ασφάλεια.
Το πρώτο βήμα για να συνδεθείτε σε ένα ασύρματο δίκτυο είναι να σαρώσετε για
Σημεία Ασύρματης Πρόσβασης (Access Points).
Σχήμα 3-23. Σάρωση για Access Points
Τα SSIDs που θα βρείτε κατά τη διάρκεια της σάρωσης συνοδεύονται από τα είδη
κρυπτογράφησης που διατίθενται για κάθε δίκτυο. Αν δεν βλέπετε το SSID που
επιθυμείτε στη λίστα, επιλέξτε [ Rescan ] για να εκτελέσετε τη σάρωση ξανά. Αν
εξακολουθείτε να μη βλέπετε το επιθυμητό δίκτυο, ελέγξτε την κεραία για τυχόν
προβλήματα ή μετακινήστε τον υπολογιστή πιο κοντά στο σημείο πρόσβασης. Να
εκτελείτε νέα σάρωση μετά από κάθε αλλαγή.
Σχήμα 3-24. Επιλογή Ασύρματου Δικτύου
Μετά την επιλογή του ασύρματου δικτύου, θα πρέπει να εισάγετε τις πληροφορίες
που σχετίζονται με την κρυπτογράφηση. Σε δίκτυα WPA2 χρειάζεται να δώσετε μόνο
ένα κωδικό πρόσβασης (γνωστό ως Pre-Shared Key ή PSK). Για λόγους ασφαλείας, οι
χαρακτήρες που πληκτρολογείτε στο πεδίο εμφανίζονται ως αστερίσκοι.
Σχήμα 3-25. Ρύθμιση WPA2
Μετά την επιλογή του ασύρματου δικτύου και την εισαγωγή των πληροφοριών
σύνδεσης, η εγκατάσταση συνεχίζεται με τη ρύθμιση των υπόλοιπων παραμέτρων του
δικτύου.
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2.2 Ρύθμιση Δικτύου IPv4

Επιλέξτε αν θα χρησιμοποιηθεί δικτύωση IPv4. Πρόκειται για το πιο συνηθισμένο
είδος σύνδεσης.
Σχήμα 3-26. Επιλογή Δικτύωσης IPv4
Υπάρχουν δύο μέθοδοι ρύθμισης του IPv4. Μέσω του DHCP η ρύθμιση της διεπαφής
γίνεται αυτόματα. Αυτή είναι και η συνιστώμενη μέθοδος. Η ρύθμιση Static
απαιτεί χειροκίνητη εισαγωγή πληροφοριών δικτύου.

     Σημείωση:Μη βάλετε τυχαίες ρυθμίσεις δικτύου, καθώς δεν θα
     λειτουργήσουν. Θα πρέπει να λάβετε τις πληροφορίες που αναφέρονται
     στο Τμήμα_3.3.3 από τον διαχειριστή ή τον παροχέα του δικτύου σας.

-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2.2.1 Ρύθμιση Δικτύου IPv4 μέσω DHCP

Αν διαθέτετε εξυπηρετητή DHCP, επιλέξτε [ Yes ] για να ρυθμίσετε αυτόματα την
διεπαφή δικτύου.
Σχήμα 3-27. Επιλέξτε Ρύθμιση IPv4 μέσω DHCP
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2.2.2 Στατική Ρύθμιση Δικτύου IPv4

Η στατική ρύθμιση της διεπαφής δικτύου, απαιτεί να εισάγετε κάποιες πληροφορίες
σχετικά με το IPv4.
Σχήμα 3-28. Στατική Ρύθμιση IPv4

* IP Address - Η διεύθυνση IP που θα εισάγετε χειροκίνητα σε αυτό τον
  υπολογιστή. Η διεύθυνση αυτή πρέπει να είναι μοναδική και να μην
  χρησιμοποιείται από οποιοδήποτε άλλο μηχάνημα στο τοπικό σας δίκτυο.
* Subnet Mask - Η μάσκα υποδικτύου που χρησιμοποιεί το τοπικό σας δίκτυο.
  Τυπικά αυτή είναι 255.255.255.0.
* Default Router - Η διεύθυνση IP του προεπιλεγμένου δρομολογητή του δικτύου
  σας. Συνήθως είναι η διεύθυνση του δρομολογητή ή άλλου δικτυακού εξοπλισμού
  που συνδέει το τοπικό σας δίκτυο με το Internet. Θα τη δείτε επίσης να
  αναφέρετε ως default gateway (προεπιλεγμένη πύλη).

-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2.3 Ρύθμιση Δικτύου IPv6

Το IPv6 είναι μια νέα μέθοδος ρύθμισης δικτύου. Αν το δίκτυο σας διαθέτει IPv6
και επιθυμείτε να το ρυθμίσετε, πιέστε [ Yes ] για να το επιλέξετε.
Σχήμα 3-29. Επιλογή Δικτύωσης IPv6
Το IPv6 διαθέτει επίσης δύο μεθόδους ρύθμισης. Το SLAAC, ή StateLess Address
AutoConfiguration, ρυθμίζει αυτόματα τις παραμέτρους του δικτύου σας. Η ρύθμιση
Static απαιτεί να κάνετε τις αντίστοιχες ρυθμίσεις χειροκίνητα.
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2.3.1 IPv6 Stateless Address Autoconfiguration

Το SLAAC επιτρέπει σε μια συσκευή ενός δικτύου IPv6 να ζητήσει πληροφορίες
αυτόματης ρύθμισης από ένα τοπικό δρομολογητή. Δείτε το RFC4862 για
περισσότερες πληροφορίες.
Σχήμα 3-30. Επιλέξτε Ρύθμιση IPv6 SLAAC
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2.3.2 Στατική Ρύθμιση Δικτύου IPv6

Η στατική ρύθμιση της διεπαφής δικτύου στο IPv6, απαιτεί την χειροκίνητη
εισαγωγή κάποιων ρυθμίσεων.
Σχήμα 3-31. Στατική Ρύθμιση IPv6

* IPv6 Address - Η διεύθυνση IP που θα εισάγετε χειροκίνητα σε αυτό τον
  υπολογιστή. Η διεύθυνση αυτή πρέπει να είναι μοναδική και να μην
  χρησιμοποιείται από κανένα άλλο μηχάνημα στο τοπικό σας δίκτυο.
* Default Router - Η IPv6 διεύθυνση του προεπιλεγμένου δρομολογητή για το
  δίκτυο σας. Συνήθως είναι η διεύθυνση του δρομολογητή ή άλλου δικτυακού
  εξοπλισμού που συνδέει το τοπικό σας δίκτυο με το Internet. Θα τη δείτε
  επίσης να αναφέρεται ως default gateway (προεπιλεγμένη πύλη).

-------------------------------------------------------------------------------

3.9.2.4 Ρύθμιση του DNS

Το Domain Name System (Σύστημα Ονομάτων Τομέα) ή DNS μετατρέπει ονόματα
υπολογιστών σε διευθύνσεις δικτύου και το αντίθετο. Αν χρησιμοποιήσατε DHCP ή
SLAAC για να ρυθμίσετε αυτόματα τη διεπαφή δικτύου, οι αντίστοιχες ρυθμίσεις
πιθανόν να έχουν γίνει ήδη. Στην αντίθετη περίπτωση, βάλτε το όνομα τομέα του
τοπικού δικτύου στο πεδίο Search. Τα πεδία DNS #1 και DNS #2 είναι οι
διευθύνσεις IP των τοπικών εξυπηρετητών DNS. Χρειάζεται να εισάγετε τουλάχιστον
ένα εξυπηρετητή DNS.
Σχήμα 3-32. Ρύθμιση DNS
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.3 Ρύθμιση της Ζώνης Ώρας

Η ρύθμιση της σωστής ζώνης ώρας στο μηχάνημα σας, εξασφαλίζει την αυτόματη
αλλαγή της από χειμερινή σε εαρινή και το αντίστροφο. Επιτρέπει επίσης τη σωστή
λειτουργία όλων των υπηρεσιών που σχετίζονται με την τήρηση χρόνου.
Το παράδειγμα μας αναφέρεται σε ένα μηχάνημα που βρίσκεται στην Ανατολική ζώνη
ώρας των Ηνωμένων Πολιτειών. Η δική σας επιλογή θα είναι διαφορετική ανάλογα με
τη γεωγραφική σας περιοχή.
Σχήμα 3-33. Επιλογή Τοπικού ή UTC Ρολογιού
Επιλέξτε [ Yes ] ή [ No ] ανάλογα με το πως είναι ρυθμισμένο το ρολόι του
μηχανήματος και πιέστε Enter. Αν δεν γνωρίζετε αν το σύστημα σας χρησιμοποιεί
ώρα UTC ή τοπική, επιλέξτε [ No ] για να επιλέξετε την τοπική ώρα που είναι και
η πιο συνηθισμένη.
Σχήμα 3-34. Επιλέξτε μια Περιοχή
Επιλέξτε την σωστή περιοχή χρησιμοποιώντας τα βελάκια και πιέστε Enter.
Σχήμα 3-35. Επιλογή Χώρας
Επιλέξτε τη σωστή χώρα χρησιμοποιώντας τα βελάκια και πιέστε Enter.
Σχήμα 3-36. Επιλογή Ζώνης Ώρας
Επιλέξτε τη σωστή ζώνη ώρας χρησιμοποιώντας τα βελάκια και πιέστε Enter.
Σχήμα 3-37. Επιβεβαίωση Ζώνης Ώρας
Επιβεβαιώστε ότι η συντομογραφία για την επιλεγμένη ζώνη ώρας είναι η σωστή.
Έπειτα πιέστε Enter για να συνεχίσετε με τις υπόλοιπες ρυθμίσεις.
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.4 Επιλογή Υπηρεσιών που θα Ενεργοποιηθούν

Μπορείτε να επιλέξετε ποιες από τις πρόσθετες υπηρεσίες θα ενεργοποιηθούν στην
εκκίνηση. Όλες οι παρακάτω υπηρεσίες είναι προαιρετικές.
Σχήμα 3-38. Επιλογή Πρόσθετων Υπηρεσιών προς Ενεργοποίηση
Πρόσθετες Υπηρεσίες

* sshd - Secure Shell (Ασφαλές Κέλυφος) (SSH) Ο δαίμονας για ασφαλή
  απομακρυσμένη πρόσβαση.
* moused - Παρέχει δυνατότητα χρήσης του ποντικιού από την κονσόλα του
  συστήματος.
* ntpd - Network Time Protocol, πρωτόκολλο για ρύθμιση της ώρας μέσω δικτύου
  (NTP). Ο δαίμονας χρησιμοποιείται για την αυτόματη ρύθμιση του ρολογιού.
* powerd - Βοηθητικό πρόγραμμα για έλεγχο ισχύος και διαχείριση ενέργειας.

-------------------------------------------------------------------------------

3.9.5 Ενεργοποίηση Crash Dumps

Το bsdinstall θα σας ρωτήσει αν θέλετε να ενεργοποιήσετε τα crash dumps στο
σύστημα σας. Η ενεργοποίηση των crash dumps μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη στον
εντοπισμό προβλημάτων του συστήματος και για το λόγο αυτό συνιστούμε να τα
ενεργοποιείτε όταν είναι δυνατόν. Επιλέξτε [ Yes ] για να τα ενεργοποιήσετε, ή
[ No ] για να συνεχίσετε χωρίς crash dumps.
Σχήμα 3-39. Ενεργοποίηση Crash Dumps
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.6 Προσθήκη Χρηστών

Η προσθήκη τουλάχιστον ενός χρήστη κατά την εγκατάσταση, σας επιτρέπει να
χρησιμοποιήσετε το σύστημα χωρίς να εισέλθετε ως root. Όταν εισέρχεστε ως root,
δεν υπάρχουν πρακτικά όρια ή κάποιο είδος προστασίας σχετικά με το τι μπορείτε
να κάνετε. Όταν εισέρχεστε ως κανονικός χρήστης, μπορείτε να χειριστείτε το
σύστημα σας με περισσότερη ασφάλεια.
Επιλέξτε [ Yes ] για να προσθέσετε νέους χρήστες.
Σχήμα 3-40. Προσθήκη Λογαριασμών Χρηστών
Εισάγετε τις πληροφορίες για το χρήστη που θα προστεθεί.
Σχήμα 3-41. Εισαγωγή Πληροφοριών Χρήστη
Πληροφορίες Χρήστη

* Username - Το όνομα που θα χρησιμοποιεί ο χρήστης για να εισέλθει στο
  σύστημα. Τυπικά το πρώτο γράμμα του μικρού ονόματος σε συνδυασμό με το
  επίθετο.
* Full name - Το πλήρες όνομα του χρήστη.
* Uid - User ID. Ο αναγνωριστικός αριθμός χρήστη. Συνήθως δεν συμπληρώνουμε
  αυτό το πεδίο, ώστε να επιλεγεί αυτόματα ένας αριθμός από το σύστημα.
* Login group - Η ομάδα στην οποία ανήκει ο χρήστης. Συνήθως το αφήνουμε κενό
  ώστε να γίνει αποδεκτή η προεπιλεγμένη τιμή.
* Invite user into other groups? - Επιπρόσθετες ομάδες χρηστών στις οποίες
  θέλουμε να ανήκει ο χρήστης.
* Login class - Συνήθως δεν συμπληρώνουμε αυτό το πεδίο, ώστε να γίνει αποδεκτή
  η προεπιλεγμένη τιμή.
* Shell - Το κέλυφος που θα χρησιμοποιεί ο συγκεκριμένος χρήστης. Στο
  παράδειγμα μας επιλέξαμε το csh(1).
* Home directory - Ο προσωπικός κατάλογος του χρήστη. Η προεπιλεγμένη τιμή
  είναι συνήθως η σωστή.
* Home directory permissions - Τα δικαιώματα στον κατάλογο του χρήστη. Τα
  προεπιλεγμένα είναι συνήθως σωστά.
* Use password-based authentication? - H τυπική απάντηση είναι "yes".
* Use an empty password? - Η τυπική απάντηση είναι "no".
* Use a random password? - Η τυπική απάντηση είναι "no".
* Enter password - Ο κωδικός πρόσβασης για το συγκεκριμένο χρήστη. Δεν φαίνεται
  στην οθόνη καθώς τον πληκτρολογούμε.
* Enter password again - Ο κωδικός πρέπει να εισαχθεί άλλη μια φορά για
  επιβεβαίωση.
* Lock out the account after creation? - Η τυπική απάντηση είναι "no".

Αφού εισάγετε όλες τις πληροφορίες, θα δείτε μια περίληψη τους και το σύστημα
θα σας ρωτήσει για την ορθότητα τους. Αν κάνατε κάποιο λάθος κατά τη διάρκεια
της εισαγωγής, γράψτε no και ξαναπροσπαθήστε. Αν όλα είναι σωστά, γράψτε yes
για να δημιουργήσετε το νέο χρήστη.
Σχήμα 3-42. Έξοδος από τη Διαχείριση Χρηστών και Ομάδων
Αν θέλετε να προσθέσετε περισσότερους χρήστες, απαντήστε στην ερώτηση "Add
another user?" με yes. Απαντήστε no για να τελειώσετε με την προσθήκη χρηστών
και να συνεχίσετε την εγκατάσταση.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την προσθήκη και διαχείριση χρηστών,
δείτε το Κεφάλαιο_14.
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.7 Τελικές Ρυθμίσεις

Μετά το τέλος της εγκατάστασης και των αρχικών ρυθμίσεων, έχετε μια τελευταία
ευκαιρία να αλλάξετε τις ρυθμίσεις πριν την έξοδο από το πρόγραμμα
εγκατάστασης.
Σχήμα 3-43. Τελικές Ρυθμίσεις
Χρησιμοποιήστε αυτό το μενού για να κάνετε οποιεσδήποτε αλλαγές ή πρόσθετες
ρυθμίσεις θέλετε πριν την ολοκλήρωση της εγκατάστασης.
Επιλογές Τελικών Ρυθμίσεων

* Add User - Περιγράφεται στο Τμήμα_3.9.6.
* Root Password - Περιγράφεται στο Τμήμα_3.9.1.
* Hostname - Περιγράφεται στο Τμήμα_3.5.2.
* Network - Περιγράφεται στο Τμήμα_3.9.2.
* Services - Περιγράφεται στο Τμήμα_3.9.4.
* Time Zone - Περιγράφεται στο Τμήμα_3.9.3.
* Handbook - Μεταφόρτωση και εγκατάσταση του Εγχειριδίου του FreeBSD (το οποίο
  διαβάζετε αυτή τη στιγμή).

Με την ολοκλήρωση των τελικών ρυθμίσεων, επιλέξτε Exit για να κλείσετε την
εγκατάσταση.
Σχήμα 3-44. Χειροκίνητη Ρύθμιση
Το bsdinstall θα σας ρωτήσει για τυχόν επιπλέον ρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν
πριν επανεκκινήσετε στο νέο σύστημα. Επιλέξτε [ Yes ] για να εκκινήσετε ένα
κέλυφος στο νέο σύστημα ή [ No ] για να προχωρήσετε στο τελευταίο βήμα της
εγκατάστασης.
Σχήμα 3-45. Ολοκλήρωση της Εγκατάστασης
Αν χρειάζεται να κάνετε περισσότερες ή ειδικές ρυθμίσεις, μπορείτε να επιλέξετε
[ Live CD ]. Με την επιλογή αυτή, Θα ξεκινήσετε το μέσο εγκατάστασης σε
κατάσταση Live CD.
Με την ολοκλήρωση της εγκατάστασης, επιλέξτε [ Reboot ] για να επανεκκινήσετε
τον υπολογιστή σας και να ξεκινήσετε το νέο FreeBSD σύστημά σας. Μη ξεχάσετε να
αφαιρέσετε το μέσο εγκατάστασης από τον οδηγό CD (ή την USB υποδοχή),
διαφορετικά το σύστημα σας ίσως ξεκινήσει ξανά από αυτό.
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.8 Εκκίνηση και Τερματισμός του FreeBSD


3.9.8.1 FreeBSD/i386 Booting

Κατά την εκκίνηση του FreeBSD εμφανίζονται πολλά πληροφοριακά μηνύματα.
Φυσιολογικά, τα περισσότερα κυλούν εκτός της οθόνης. Μετά το τέλος της
εκκίνησης εμφανίζεται η προτροπή εισόδου στο σύστημα (login). Μπορείτε να δείτε
τα μηνύματα που κύλησαν εκτός οθόνης πιέζοντας το πλήκτρο Scroll-Lock για να να
ενεργοποιήσετε την προσωρινή μνήμη κύλισης. Χρησιμοποιήστε έπειτα τα πλήκτρα
PgUp, PgDn και τα βελάκια για να δείτε τα παλιά μηνύματα. Πιέζοντας το Scroll-
Lock ξανά, θα επιστρέψετε στην κανονική απεικόνιση.
Στην προτροπή login: γράψτε το όνομα που δημιουργήσατε κατά την εγκατάσταση,
στο παράδειγμα μας asample. Να αποφεύγετε να εισέρχεστε ως root όταν δεν είναι
απαραίτητο.
Η δυνατότητα προς τα πίσω κύλισης των μηνυμάτων που περιγράψαμε προηγουμένως
είναι περιορισμένη, επομένως δεν θα μπορέσετε με αυτό τον τρόπο να τα δείτε
όλα. Μετά την είσοδο σας στο σύστημα, μπορείτε να δείτε τα μηνύματα από τη
γραμμή εντολών γράφοντας dmesg | less στην προτροπή. Πιέστε q για να
επιστρέψετε στη γραμμή εντολών όταν τελειώσετε.
Τυπικά μηνύματα εκκίνησης (έχουν παραλειφθεί οι πληροφορίες έκδοσης):

  Copyright (c) 1992-2011 The FreeBSD Project.
  Copyright (c) 1979, 1980, 1983, 1986, 1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1994
          The Regents of the University of California. All rights reserved.
  FreeBSD is a registered trademark of The FreeBSD Foundation.

      root@farrell.cse.buffalo.edu:/usr/obj/usr/src/sys/GENERIC amd64
  CPU: Intel(R) Core(TM)2 Duo CPU     E8400  @ 3.00GHz (3007.77-MHz K8-class
  CPU)
    Origin = "GenuineIntel"  Id = 0x10676  Family = 6  Model = 17  Stepping = 6

  Features=0x783fbff<FPU,VME,DE,PSE,TSC,MSR,PAE,MCE,CX8,APIC,SEP,MTRR,PGE,MCA,CMOV,PAT,PSE36,MMX,FXSR,SSE,SSE2>
    Features2=0x209<SSE3,MON,SSSE3>
    AMD Features=0x20100800<SYSCALL,NX,LM>
    AMD Features2=0x1<LAHF>
  real memory  = 536805376 (511 MB)
  avail memory = 491819008 (469 MB)
  Event timer "LAPIC" quality 400
  ACPI APIC Table: <VBOX   VBOXAPIC>
  ioapic0: Changing APIC ID to 1
  ioapic0 <Version 1.1> irqs 0-23 on motherboard
  kbd1 at kbdmux0
  acpi0: <VBOX VBOXXSDT> on motherboard
  acpi0: Power Button (fixed)
  acpi0: Sleep Button (fixed)
  Timecounter "ACPI-fast" frequency 3579545 Hz quality 900
  acpi_timer0: <32-bit timer at 3.579545MHz> port 0x4008-0x400b on acpi0
  cpu0: <ACPI CPU> on acpi0
  pcib0: <ACPI Host-PCI bridge> port 0xcf8-0xcff on acpi0
  pci0: <ACPI PCI bus> on pcib0
  isab0: <PCI-ISA bridge> at device 1.0 on pci0
  isa0: <ISA bus> on isab0
  atapci0: <Intel PIIX4 UDMA33 controller> port 0x1f0-0x1f7,0x3f6,0x170-
  0x177,0x376,0xd000-0xd00f at device 1.1 on pci0
  ata0: <ATA channel 0> on atapci0
  ata1: <ATA channel 1> on atapci0
  vgapci0: <VGA-compatible display> mem 0xe0000000-0xe0ffffff irq 18 at device
  2.0 on pci0
  em0: <Intel(R) PRO/1000 Legacy Network Connection 1.0.3> port 0xd010-0xd017
  mem 0xf0000000-0xf001ffff irq 19 at device 3.0 on pci0
  em0: Ethernet address: 08:00:27:9f:e0:92
  pci0: <base peripheral> at device 4.0 (no driver attached)
  pcm0: <Intel ICH (82801AA)> port 0xd100-0xd1ff,0xd200-0xd23f irq 21 at device
  5.0 on pci0
  pcm0: <SigmaTel STAC9700/83/84 AC97 Codec>
  ohci0: <OHCI (generic) USB controller> mem 0xf0804000-0xf0804fff irq 22 at
  device 6.0 on pci0
  usbus0: <OHCI (generic) USB controller> on ohci0
  pci0: <bridge> at device 7.0 (no driver attached)
  acpi_acad0: <AC Adapter> on acpi0
  atkbdc0: <Keyboard controller (i8042)> port 0x60,0x64 irq 1 on acpi0
  atkbd0: <AT Keyboard> irq 1 on atkbdc0
  kbd0 at atkbd0
  atkbd0: [GIANT-LOCKED]
  psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0
  psm0: [GIANT-LOCKED]
  psm0: model IntelliMouse Explorer, device ID 4
  attimer0: <AT timer> port 0x40-0x43,0x50-0x53 on acpi0
  Timecounter "i8254" frequency 1193182 Hz quality 0
  Event timer "i8254" frequency 1193182 Hz quality 100
  sc0: <System console> at flags 0x100 on isa0
  sc0: VGA <16 virtual consoles, flags=0x300>
  vga0: <Generic ISA VGA> at port 0x3c0-0x3df iomem 0xa0000-0xbffff on isa0
  atrtc0: <AT realtime clock> at port 0x70 irq 8 on isa0
  Event timer "RTC" frequency 32768 Hz quality 0
  ppc0: cannot reserve I/O port range
  Timecounters tick every 10.000 msec
  pcm0: measured ac97 link rate at 485193 Hz
  em0: link state changed to UP
  usbus0: 12Mbps Full Speed USB v1.0
  ugen0.1: <Apple> at usbus0
  uhub0: <Apple OHCI root HUB, class 9/0, rev 1.00/1.00, addr 1> on usbus0
  cd0 at ata1 bus 0 scbus1 target 0 lun 0
  cd0: <VBOX CD-ROM 1.0> Removable CD-ROM SCSI-0 device
  cd0: 33.300MB/s transfers (UDMA2, ATAPI 12bytes, PIO 65534bytes)
  cd0: Attempt to query device size failed: NOT READY, Medium not present
  ada0 at ata0 bus 0 scbus0 target 0 lun 0
  ada0: <VBOX HARDDISK 1.0> ATA-6 device
  ada0: 33.300MB/s transfers (UDMA2, PIO 65536bytes)
  ada0: 12546MB (25694208 512 byte sectors: 16H 63S/T 16383C)
  ada0: Previously was known as ad0
  Timecounter "TSC" frequency 3007772192 Hz quality 800
  Root mount waiting for: usbus0
  uhub0: 8 ports with 8 removable, self powered
  Trying to mount root from ufs:/dev/ada0p2 [rw]...
  Setting hostuuid: 1848d7bf-e6a4-4ed4-b782-bd3f1685d551.
  Setting hostid: 0xa03479b2.
  Entropy harvesting: interrupts ethernet point_to_point kickstart.
  Starting file system checks:
  /dev/ada0p2: FILE SYSTEM CLEAN; SKIPPING CHECKS
  /dev/ada0p2: clean, 2620402 free (714 frags, 327461 blocks, 0.0%
  fragmentation)
  Mounting local file systems:.
  vboxguest0 port 0xd020-0xd03f mem 0xf0400000-0xf07fffff,0xf0800000-0xf0803fff
  irq 20 at device 4.0 on pci0
  vboxguest: loaded successfully
  Setting hostname: machine3.example.com.
  Starting Network: lo0 em0.
  lo0: flags=8049<UP,LOOPBACK,RUNNING,MULTICAST> metric 0 mtu 16384
          options=3<RXCSUM,TXCSUM>
          inet6 ::1 prefixlen 128
          inet6 fe80::1%lo0 prefixlen 64 scopeid 0x3
          inet 127.0.0.1 netmask 0xff000000
          nd6 options=21<PERFORMNUD,AUTO_LINKLOCAL>
  em0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> metric 0 mtu 1500
          options=9b<RXCSUM,TXCSUM,VLAN_MTU,VLAN_HWTAGGING,VLAN_HWCSUM>
          ether 08:00:27:9f:e0:92
          nd6 options=29<PERFORMNUD,IFDISABLED,AUTO_LINKLOCAL>
          media: Ethernet autoselect (1000baseT <full-duplex>)
          status: active
  Starting devd.
  Starting Network: usbus0.
  DHCPREQUEST on em0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPACK from 10.0.2.2
  bound to 192.168.1.142 -- renewal in 43200 seconds.
  add net ::ffff:0.0.0.0: gateway ::1
  add net ::0.0.0.0: gateway ::1
  add net fe80::: gateway ::1
  add net ff02::: gateway ::1
  ELF ldconfig path: /lib /usr/lib /usr/lib/compat /usr/local/lib
  32-bit compatibility ldconfig path: /usr/lib32
  Creating and/or trimming log files.
  Starting syslogd.
  No core dumps found.
  Clearing /tmp (X related).
  Updating motd:.
  Configuring syscons: blanktime.
  Generating public/private rsa1 key pair.
  Your identification has been saved in /etc/ssh/ssh_host_key.
  Your public key has been saved in /etc/ssh/ssh_host_key.pub.
  The key fingerprint is:
  10:a0:f5:af:93:ae:a3:1a:b2:bb:3c:35:d9:5a:b3:f3 root@machine3.example.com
  The key's randomart image is:
  +--[RSA1 1024]----+
  |    o..          |
  |   o . .         |
  |  .   o          |
  |       o         |
  |    o   S        |
  |   + + o         |
  |o . + *          |
  |o+ ..+ .         |
  |==o..o+E         |
  +-----------------+
  Generating public/private dsa key pair.
  Your identification has been saved in /etc/ssh/ssh_host_dsa_key.
  Your public key has been saved in /etc/ssh/ssh_host_dsa_key.pub.
  The key fingerprint is:
  7e:1c:ce:dc:8a:3a:18:13:5b:34:b5:cf:d9:d1:47:b2 root@machine3.example.com
  The key's randomart image is:
  +--[ DSA 1024]----+
  |       ..     . .|
  |      o  .   . + |
  |     . ..   . E .|
  |    . .  o o . . |
  |     +  S = .    |
  |    +  . = o     |
  |     +  . * .    |
  |    . .  o .     |
  |      .o. .      |
  +-----------------+
  Starting sshd.
  Starting cron.
  Starting background file system checks in 60 seconds.

  Thu Oct  6 19:15:31 MDT 2011

  FreeBSD/amd64 (machine3.example.com) (ttyv0)

  login:

Η δημιουργία των κλειδιών RSA και DSA μπορεί να πάρει κάποιο χρόνο σε αργά
μηχανήματα. Γίνεται όμως μόνο στην πρώτη εκκίνηση και μόνο αν έχει ρυθμιστεί το
sshd για αυτόματη εκκίνηση. Οι επόμενες εκκινήσεις θα είναι ταχύτερες.
Το FreeBSD δεν εγκαθιστά κάποιο γραφικό περιβάλλον από προεπιλογή, αλλά
υπάρχουν αρκετά διαθέσιμα προς εγκατάσταση. Δείτε το Κεφάλαιο_6 για
περισσότερες πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

3.9.9 Τερματισμός του FreeBSD

Ο σωστός τερματισμός του FreeBSD εξασφαλίζει τα δεδομένα και το υλικό του
υπολογιστή σας από ζημιά. Δεν πρέπει απλώς να διακόψετε την τροφοδοσία. Αν ο
χρήστης σας είναι μέλος της ομάδας wheel, μπορείτε να γίνετε υπερχρήστης με την
εντολή su και την εισαγωγή του κωδικού του root. Διαφορετικά, συνδεθείτε ως
root και χρησιμοποιήστε την εντολή shutdown -p now. Το σύστημα θα τερματίσει με
το σωστό τρόπο και θα διακοπεί και η παροχή ρεύματος.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το συνδυασμό πλήκτρων Ctrl+Alt+Del για να
επανεκκινήσετε το σύστημα, αλλά αυτό δεν συνίσταται κατά τη διάρκεια της
κανονικής λειτουργίας.
-------------------------------------------------------------------------------

3.10 Αντιμετώπιση Προβλημάτων

Η ενότητα που ακολουθεί καλύπτει την αντιμετώπιση βασικών προβλημάτων
εγκατάστασης  για παράδειγμα κοινά προβλήματα που έχουν αναφερθεί από πολλούς
χρήστες. Υπάρχουν επίσης κάποιες ερωτήσεις και απαντήσεις για όσους επιθυμούν
να έχουν το FreeBSD ως dual boot με MS-DOS ή Windows.
-------------------------------------------------------------------------------

3.10.1 Τι να Κάνετε αν Κάτι Πάει Στραβά

Λόγω των διάφορων περιορισμών στην αρχιτεκτονική του PC, δεν είναι δυνατόν η
ανίχνευση συσκευών να είναι 100% αξιόπιστη. Υπάρχουν όμως κάποια πράγματα που
μπορείτε να κάνετε αν η ανίχνευση δεν είναι επιτυχής.
Ελέγξτε τις Σημειώσεις_Υλικού για την έκδοση του FreeBSD που χρησιμοποιείτε,
για να βεβαιωθείτε ότι το υλικό σας υποστηρίζεται.
Αν το υλικό σας υποστηρίζεται και εξακολουθείτε να έχετε κολλήματα ή άλλα
προβλήματα, θα πρέπει να δημιουργήσετε ένα προσαρμοσμένο_πυρήνα. Αυτό θα σας
επιτρέψει να προσθέσετε υποστήριξη για συσκευές οι οποίες δεν υπάρχουν στον
πυρήνα GENERIC. Ο πυρήνας στο μέσο εγκατάστασης έχει δημιουργηθεί με την
υπόθεση ότι οι περισσότερες συσκευές βρίσκονται στις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις
τους όσο αφορά τα IRQs, τις διευθύνσεις IO και τα κανάλια DMA. Αν έχετε αλλάξει
αυτές τις ρυθμίσεις ίσως χρειαστεί να αλλάξετε τις ρυθμίσεις του πυρήνα και να
τον επαναμεταγλωττίσετε για να μπορέσει το FreeBSD να εντοπίσει τις συσκευές
σας.
Είναι επίσης πιθανό η διαδικασία ανίχνευσης για μια συσκευή που δεν είναι
εγκατεστημένη να προκαλέσει πρόβλημα στην ανίχνευση μιας άλλης υπαρκτής
συσκευής. Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να αφαιρέσετε την ανίχνευση για τη
συσκευή που δημιουργεί το πρόβλημα.

     Σημείωση:Κάποια προβλήματα εγκατάστασης μπορούν να αποφευχθούν ή να
     μειωθούν με την αναβάθμιση firmware διάφορων συσκευών υλικού και
     ειδικότερα της μητρικής. Το firmware της μητρικής είναι συχνά γνωστό
     με τον όρο BIOS. Οι περισσότεροι κατασκευαστές μητρικών διαθέτουν μια
     δικτυακή τοποθεσία από όπου μπορείτε να κατεβάσετε αναβαθμισμένες
     εκδόσεις και ανάλογες πληροφορίες.
     Οι κατασκευαστές συνήθως συνιστούν να μην αναβαθμίζετε το BIOS της
     μητρικής αν δεν υπάρχει καλός λόγος, όπως για παράδειγμα μια κρίσιμη
     ενημέρωση. Η ενημέρωση ενδέχεται να αποτύχει αφήνοντας το BIOS σε μια
     ενδιάμεση κατάσταση και τον υπολογιστή εκτός λειτουργίας.

-------------------------------------------------------------------------------

3.10.2 Ερωτήσεις και Απαντήσεις στην Αντιμετώπιση Προβλημάτων



  3.10.2.1. Το_σύστημα_μου_σταματά_να_ανταποκρίνεται_κατά_την_ανίχνευση
  συσκευών_στην_εκκίνηση_ή_συμπεριφέρεται_περίεργα_κατά_την_εγκατάσταση.

3.10.2.1.Το σύστημα μου σταματά να ανταποκρίνεται κατά την ανίχνευση συσκευών
στην εκκίνηση ή συμπεριφέρεται περίεργα κατά την εγκατάσταση.
Το FreeBSD κάνει εκτεταμένη χρήση των υπηρεσιών ACPI (εφόσον υπάρχει) στις
αρχιτεκτονικές i386, amd64 και ia64 ώστε να ρυθμίσει σωστά τις συσκευές κατά
την εκκίνηση. Δυστυχώς υπάρχουν ακόμα κάποια προβλήματα τόσο στο ACPI όσο και
στο BIOS firmware αρκετών μητρικών. Μπορείτε να απενεργοποιήσετε το ACPI
θέτοντας hint.acpi.0.disabled στο τρίτο στάδιο του φορτωτή εκκίνησης:

  set hint.acpi.0.disabled="1"

Καθώς η ρύθμιση αυτή χάνεται σε κάθε εκκίνηση, είναι απαραίτητο να προσθέσετε
την οδηγία hint.acpi.0.disabled="1" στο αρχείο /boot/loader.conf. Μπορείτε να
βρείτε περισσότερες πληροφορίες για το φορτωτή εκκίνησης στο Τμήμα_13.1.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 4 Βασικές Έννοιες στο UNIX®

Αναθεωρημένο από τον Chris Shumway.

4.1 Σύνοψη

Το ακόλουθο κεφάλαιο θα καλύψει τις βασικές εντολές και λειτουργίες του
λειτουργικού συστήματος FreeBSD. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ύλης σχετίζεται
με όλα τα Λ.Σ. που είναι βασισμένα στο UNIX. Εάν η ύλη σας φαίνεται οικεία
μπορείτε να διατρέξετε γρήγορα αυτό το κεφάλαιο. Εάν - αντιθέτως - είστε νέος
στο FreeBSD τότε οπωσδήποτε θα πρέπει να διαβάσετε προσεκτικά ολόκληρο το
κεφάλαιο.
Μετά την ανάγνωση του κεφαλαίου, θα γνωρίζετε:

* Πως να χρησιμοποιείτε τις «εικονικές κονσόλες» του FreeBSD.
* Πως λειτουργούν οι άδειες αρχείων στο UNIX και θα καταλάβετε την χρήση των
  file flags στο FreeBSD.
* Την προεπιλεγμένη διάταξη του συστήματος αρχείων του FreeBSD.
* Την οργάνωση των δίσκων στο FreeBSD.
* Τι είναι και πώς λειτουργεί η προσάρτηση (mount) και αποπροσάρτηση (unmount)
  συστημάτων αρχείων.
* Τι είναι οι διεργασίες (processes), τα σήματα (signals) και οι δαίμονες
  (daemons).
* Τι είναι το κέλυφος (shell) και πως να αλλάζετε το προεπιλεγμένο περιβάλλον
  εργασίας.
* Πως να χρησιμοποιείτε βασικά προγράμματα επεξεργασίας κειμένου (editors).
* Τι είναι οι συσκευές (devices) και τα αρχεία συσκευής (device nodes).
* Ποια έκδοση εκτελέσιμων χρησιμοποιείται στο FreeBSD.
* Πως να διαβάζετε τις σελίδες βοηθείας (manual pages) για περισσότερες
  πληροφορίες.

-------------------------------------------------------------------------------

4.2 Εικονικές Κονσόλες και Τερματικά

Μπορείτε να χειριστείτε το FreeBSD με διάφορους τρόπους. Ένας από αυτούς, είναι
πληκτρολογώντας εντολές κειμένου σε ένα τερματικό. Με αυτό τον τρόπο έχετε στα
χέρια σας ένα ευέλικτο και δυνατό λειτουργικό σύστημα UNIX. Αυτή η ενότητα
περιγράφει τι είναι τα «τερματικά» και οι «κονσόλες» και πως μπορούν να
χρησιμοποιηθούν στο FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

4.2.1 Η Κονσόλα

Εάν δεν έχετε ρυθμίσει το FreeBSD να ξεκινά αυτόματα κάποιο γραφικό περιβάλλον
εργασίας, τότε αμέσως μετά την εκκίνηση του συστήματος και την ολοκλήρωση των
σεναρίων εκκίνησης (startup scripts) θα εμφανιστεί η προτροπή σύνδεσης (login
prompt). Θα δείτε κάτι παρόμοιο στην οθόνη σας:

  Additional ABI support:.
  Local package initialization:.
  Additional TCP options:.

  Fri Sep 20 13:01:06 EEST 2002

  FreeBSD/i386 (pc3.example.org) (ttyv0)

  login:

Το μήνυμα μπορεί να είναι λίγο διαφορετικό στο σύστημα σας, αλλά δεν πρέπει να
διαφέρει κατά πολύ. Θα εστιάσουμε την προσοχή μας στις τελευταίες δύο γραμμές.
Η προτελευταία γραμμή αναφέρει:

  FreeBSD/i386 (pc3.example.org) (ttyv0)

Αυτή η γραμμή περιέχει μερικές πληροφορίες για το σύστημα που μόλις εκκινήσατε.
Έχετε μπροστά σας μια κονσόλα «FreeBSD», που τρέχει με επεξεργαστή
αρχιτεκτονικής x86 της Intel ή άλλον συμβατό [1]. Το όνομα αυτής της μηχανής
(όλες οι μηχανές UNIX έχουν κάποιο όνομα) είναι pc3.example.org, και έχετε
ανοικτό μπροστά σας το τερματικό ttyv0  κονσόλα του συστήματος.
Ολοκληρώνοντας, η τελευταία γραμμή είναι πάντα:

  login:

Σε αυτό το μέρος θα πρέπει να πληκτρολογήσετε το «όνομα χρήστη» (username) για
να συνδεθείτε στο FreeBSD. Στην επόμενη ενότητα θα περιγράψουμε ακριβώς αυτήν
την διαδικασία.
-------------------------------------------------------------------------------

4.2.2 Εισαγωγή Χρήστη στο Σύστημα FreeBSD

Το FreeBSD είναι ένα σύστημα πολυχρηστικό (multiuser) και πολυεπεξεργαστικό
(multiprocessing). Αυτός είναι ο ακαδημαϊκός ορισμός που δίνεται συνήθως σε ένα
σύστημα που μπορεί να χρησιμοποιείται από πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους, ενώ
ταυτόχρονα τρέχουν διαφορετικά προγράμματα στην ίδια μηχανή.
Κάθε σύστημα multiuser χρειάζεται κάποιους τρόπους ώστε να ξεχωρίζει κάθε
«χρήστη» από τους υπολοίπους. Στο FreeBSD (όπως και σε όλα τα Λ.Σ. που
βασίζονται στο UNIX), αυτό επιτυγχάνεται απαιτώντας κάθε χρήστης να «είναι
συνδεδεμένος (log in)» πριν να μπορεί να τρέξει προγράμματα. Κάθε χρήστης έχει
ξεχωριστό όνομα (το «όνομα χρήστη ή username») και μία προσωπική δικλείδα
ασφαλείας, (τον «κωδικό πρόσβασης ή password»). Αυτά θα ζητηθούν από το FreeBSD
σε κάθε χρήστη πριν να του επιτραπεί να τρέξει οποιαδήποτε εφαρμογή.
Αμέσως μετά την ολοκλήρωση των διεργασιών εκκίνησης του FreeBSD και των
σεναρίων εκκίνησης (startup scripts) [2], θα εμφανιστεί το σύμβολο της
προτροπής (prompt) και θα σας ζητηθεί ένα έγκυρο όνομα χρήστη:

  login:

Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε πως το όνομα χρήστη σας είναι john.
Πληκτρολογήστε john στην προτροπή και πατήστε Enter. Θα ακολουθήσει μια νέα
προτροπή για να δώσετε τον «κωδικό πρόσβασης (password)»:

  login: john
  Password:

Πληκτρολογήστε τώρα τον κωδικό πρόσβασης του john, και πατήστε Enter. Ο κωδικός
πρόσβασης δεν είναι ορατός! Δεν χρειάζεται να ανησυχείτε για αυτό. Είναι
επαρκές να πούμε πως αυτό συμβαίνει για λόγους ασφαλείας.
Αν έχετε πληκτρολογήσει σωστά τον κωδικό πρόσβασης, τότε έχετε συνδεθεί στο
FreeBSD και είστε έτοιμοι να δοκιμάσετε όλες τις διαθέσιμες εντολές UNIX.
Πρέπει να δείτε το MOTD ή αλλιώς το ημερήσιο μήνυμα και στη συνέχεια την
προτροπή εντολής (ένα χαρακτήρα #, $, ή %). Αυτό σημαίνει πως έχετε συνδεθεί
επιτυχώς στο FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

4.2.3 Πολλαπλές Κονσόλες

Η εκτέλεση εντολών UNIX σε μία μόνο κονσόλα μπορεί να είναι ικανοποιητική, αλλά
το FreeBSD μπορεί να τρέχει ταυτόχρονα πολλά προγράμματα. Η ύπαρξη μίας μόνο
κονσόλας για πληκτρολόγηση εντολών θα ήταν πραγματικά ελλιπής για ένα Λ.Σ. όπως
το FreeBSD που μπορεί να τρέχει ταυτόχρονα δεκάδες προγράμματα. Εδώ είναι που
χρειάζονται οι «εικονικές κονσόλες».
Το FreeBSD μπορεί να ρυθμιστεί κατάλληλα ώστε να παρουσιάζεται με διάφορες
εικονικές κονσόλες. Η εναλλαγή από μία εικονική κονσόλα σε οποιαδήποτε άλλη
μπορεί να γίνει πατώντας μερικά πλήκτρα στο πληκτρολόγιο. Η κάθε κονσόλα έχει
το δικό της κανάλι εξόδου, και καθώς εναλλάσσετε εικονικές κονσόλες το FreeBSD
αποθηκεύει και επαναφέρει προσεκτικά το αντίστοιχο πληκτρολόγιο και οθόνη για
κάθε κονσόλα σαν να υπήρχε πραγματική εναλλαγή.
Συνδυασμοί ειδικών πλήκτρων χρησιμοποιούνται από το FreeBSD για την εναλλαγή
κονσολών [3]. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε Alt-F1, Alt-F2,έως Alt-F8 για να
μεταβείτε στις διάφορες εικονικές κονσόλες του FreeBSD.
Καθώς εναλλάσσεστε από τη μία κονσόλα στην άλλη, το FreeBSD αποθηκεύει και
επαναφέρει προσεκτικά την αντίστοιχη οθόνη. Το αποτέλεσμα είναι ένα «οπτικό
τρικ» σαν να είχαμε πολλαπλές «εικονικές» οθόνες και πληκτρολόγια που θα
μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε για να τρέχουμε εντολές στο FreeBSD. Τα
προγράμματα που τρέχετε από μια κονσόλα δεν σταματούν να λειτουργούν όταν η
κονσόλα δεν είναι ορατή. Συνεχίζουν να τρέχουν κι όταν βρίσκεστε σε διαφορετική
κονσόλα.
-------------------------------------------------------------------------------

4.2.4 Το Αρχείο /etc/ttys

Η εξ' ορισμού ρύθμιση του FreeBSD θα ξεκινήσει με οκτώ εικονικές κονσόλες. Δεν
πρόκειται για μια πολύπλοκη ρύθμιση και μπορείτε εύκολα να την αλλάξετε ώστε να
φορτώνονται περισσότερες ή λιγότερες εικονικές κονσόλες κατά την εκκίνηση. Το
πλήθος και η παραμετροποίηση των εικονικών κονσολών ρυθμίζεται στο αρχείο /etc/
ttys.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το αρχείο /etc/ttys για να ρυθμίσετε τις εικονικές
κονσόλες στο FreeBSD. Κάθε γραμμή του αρχείου που δεν είναι σχόλιο (οι γραμμές
που δεν ξεκινούν με τον χαρακτήρα #) περιέχουν ρυθμίσεις για ένα τερματικό ή
για μια εικονική κονσόλα. Η προκαθορισμένη έκδοση του αρχείου, η οποία
περιέχεται στην διανομή FreeBSD, περιέχει εννέα εικονικές κονσόλες, εκ των
οποίων οι οκτώ είναι ενεργοποιημένες. Είναι στις γραμμές που ξεκινούν με ttyv:

  # name  getty                           type    status          comments
  #
  ttyv0   "/usr/libexec/getty Pc"         cons25  on  secure
  # Virtual terminals
  ttyv1   "/usr/libexec/getty Pc"         cons25  on  secure
  ttyv2   "/usr/libexec/getty Pc"         cons25  on  secure
  ttyv3   "/usr/libexec/getty Pc"         cons25  on  secure
  ttyv4   "/usr/libexec/getty Pc"         cons25  on  secure
  ttyv5   "/usr/libexec/getty Pc"         cons25  on  secure
  ttyv6   "/usr/libexec/getty Pc"         cons25  on  secure
  ttyv7   "/usr/libexec/getty Pc"         cons25  on  secure
  ttyv8   "/usr/X11R6/bin/xdm -nodaemon"  xterm   off secure

Για μια λεπτομερή περιγραφή κάθε στήλης του αρχείου και όλων των ρυθμίσεων που
μπορούν να εφαρμοστούν για τις εικονικές κονσόλες συμβουλευτείτε την σελίδα
βοηθείας ttys(5).
-------------------------------------------------------------------------------

4.2.5 Κονσόλα σε Κατάσταση Ενός Χρήστη

Μπορείτε να βρείτε μια λεπτομερή περιγραφή για το τι είναι «κατάσταση ενός
χρήστη» στην ενότητα Τμήμα_13.6.2. Αξίζει να αναφέρουμε πως υπάρχει ενεργή μόνο
μία κονσόλα όταν τρέχετε το FreeBSD σε κατάσταση ενός χρήστη. Δεν υπάρχουν
διαθέσιμες εικονικές κονσόλες. Στο αρχείο /etc/ttys μπορείτε να βρείτε τις
ρυθμίσεις σε κατάσταση ενός χρήστη. Αναζητήστε την γραμμή που ξεκινά με
console:

  # name  getty                           type    status          comments
  #
  # If console is marked "insecure", then init will ask for the root password
  # when going to single-user mode.
  console none                            unknown off secure


     Σημείωση:Όπως αναφέρουν τα σχόλια πάνω από το console, μπορείτε να
     επεξεργαστείτε αυτήν τη γραμμή και να αντικαταστήσετε την λέξη secure
     με insecure. Σε αυτή την περίπτωση κατά την εκκίνηση του FreeBSD σε
     κατάσταση ενός χρήστη, θα σας ζητηθεί ο κωδικός πρόσβασης του
     υπερχρήστη root.
     Προσέχετε όταν κάνετε την μετατροπή σε insecure. Εάν τύχει να
     ξεχάσετε τον κωδικό πρόσβασης του root, η πρόσβαση σε κατάσταση
     λειτουργίας ενός χρήστη μπορεί να γίνει δύσβατη. Υπάρχει ακόμη τρόπος
     να κάνετε εκκίνηση, αλλά ίσως να είναι δύσκολο για κάποιον που δεν
     γνωρίζει πολλά για τις διεργασίες και τα προγράμματα εκκίνησης του
     FreeBSD.

-------------------------------------------------------------------------------

4.2.6 Αλλάζοντας την Ανάλυση (video mode) της Κονσόλας

Η προεπιλεγμένη απεικόνιση της κονσόλας στο FreeBSD μπορεί να ρυθμιστεί σε
ανάλυση 1024x768, 1280x1024, ή σε οποιοδήποτε άλλο μέγεθος υποστηρίζεται από
την κάρτα γραφικών και την οθόνη σας. Για να χρησιμοποιήσετε διαφορετική
ανάλυση, θα πρέπει πρώτα από όλα να επαναμεταγλωττίσετε τον πυρήνα σας, και να
συμπεριλάβετε τις παρακάτω δύο επιλογές:

  options VESA
  options SC_PIXEL_MODE

Μετά τη μεταγλώττιση του πυρήνα με τις παραπάνω δύο επιλογές, μπορείτε να
βρείτε ποιες αναλύσεις υποστηρίζονται από το υλικό σας, χρησιμοποιώντας το
βοηθητικό πρόγραμμα vidcontrol(1). Για να δείτε μια λίστα από τις
υποστηριζόμενες αναλύσεις, δώστε την ακόλουθη εντολή:

  # vidcontrol -i mode

Η έξοδος της εντολής αυτής, είναι μια λίστα από αναλύσεις οθόνης που
υποστηρίζονται από το υλικό σας. Μπορείτε έπειτα να επιλέξετε μια νέα ανάλυση,
δίνοντας την ως όρισμα στην vidcontrol(1) σε μια κονσόλα που έχετε συνδεθεί ως
root:

  # vidcontrol MODE_279

Αν η νέα ανάλυση γίνει δεκτή, μπορείτε να την ορίσετε ως προεπιλεγμένη για κάθε
εκκίνηση, με την κατάλληλη ρύθμιση στο αρχείο /etc/rc.conf:

  allscreens_flags="MODE_279"

-------------------------------------------------------------------------------

4.3 ¶δειες (Permissions)

Το FreeBSD είναι απόγονος του BSD UNIX, και για αυτό το λόγο βασίζεται σε
μερικές έννοιες κλειδιά του UNIX. Η πρώτη και πιο σημαντική είναι πως το
FreeBSD είναι ένα πολυχρηστικό (multiuser) λειτουργικό σύστημα. Το σύστημα
μπορεί να εξυπηρετήσει πολλούς χρήστες που εργάζονται ταυτόχρονα και σε εντελώς
ανεξάρτητες εφαρμογές. Το σύστημα είναι υπεύθυνο για τον σωστό διαμοιρασμό και
τις ανάγκες διαχείρισης συσκευών hardware, περιφερειακών, μνήμης, και την σωστή
κατανομή των πόρων της CPU για κάθε χρήστη.
Επειδή το σύστημα έχει την ικανότητα να εξυπηρετεί πολλούς χρήστες, σε
οτιδήποτε διαχειρίζεται, υπάρχει μια ομάδα αδειών που ορίζει ποιος μπορεί να
διαβάσει, να γράψει και να εκτελέσει αυτούς τους πόρους. Οι άδειες
αποθηκεύονται σε οκτάδες διαχωρισμένες σε τρία μέρη, ένα για τον ιδιοκτήτη του
αρχείου, ένα για την ομάδα στην οποία ανήκει το αρχείο, και ένα μέρος για όλους
τους άλλους. Στη συνέχεια παρουσιάζεται πίνακας με τις αντιστοιχίες μεταξύ των
ομάδων αδειών και των αριθμητικών τους τιμών.

Τιμή ¶δεια                                   Εμφάνιση σε περιεχόμενα καταλόγων
0    Ανάγνωση:όχι, Εγγραφή:όχι, Εκτέλεση:όχι ---
1    Ανάγνωση:όχι, Εγγραφή:όχι, Εκτέλεση:ναι --x
2    Ανάγνωση:όχι, Εγγραφή:ναι, Εκτέλεση:όχι -w-
3    Ανάγνωση:όχι, Εγγραφή:ναι, Εκτέλεση:ναι -wx
4    Ανάγνωση:ναι, Εγγραφή:όχι, Εκτέλεση:όχι r--
5    Ανάγνωση:ναι, Εγγραφή:όχι, Εκτέλεση:ναι r-x
6    Ανάγνωση:ναι, Εγγραφή:ναι, Εκτέλεση:όχι rw-
7    Ανάγνωση:ναι, Εγγραφή:ναι, Εκτέλεση:ναι rwx

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή ls(1) με πρόθεμα -l στην γραμμή εντολών
για να δείτε τα περιεχόμενα καταλόγου και παρατηρήστε πως περιέχεται μια στήλη
με τις άδειες των αρχείων για τον ιδιοκτήτη, την ομάδα, και για όλους τους
άλλους. Για παράδειγμα, αν δώσουμε ls -l σε ένα τυχαίο κατάλογο:

  % ls -l
  total 530
  -rw-r--r--  1 root  wheel     512 Sep  5 12:31 myfile
  -rw-r--r--  1 root  wheel     512 Sep  5 12:31 otherfile
  -rw-r--r--  1 root  wheel    7680 Sep  5 12:31 email.txt
  ...

Η πρώτη στήλη που παίρνουμε με την εντολή ls -l διαχωρίζεται ως εξής:

  -rw-r--r--

Ο πρώτος χαρακτήρας (από τα αριστερά) μας ενημερώνει αν πρόκειται για ένα
κανονικό αρχείο, κατάλογο, ειδική συσκευή χαρακτήρων, υποδοχέα (socket), ή
οποιαδήποτε άλλo αρχείο ψευδο-συσκευής. Στην περίπτωση μας, το - υποδηλώνει ένα
κανονικό αρχείο. Οι ακόλουθοι τρεις χαρακτήρες, στο παράδειγμα μας, rw-,
ορίζουν τις άδειες για τον ιδιοκτήτη του αρχείου. Οι τρεις επόμενοι χαρακτήρες,
r--, ορίζουν τις άδειες για την ομάδα στην οποία ανήκει το αρχείο. Οι
τελευταίοι τρεις χαρακτήρες, r--, ορίζουν τις άδειες για τον υπόλοιπο κόσμο. Η
παύλα σημαίνει πως η άδεια είναι απενεργοποιημένη. Στην περίπτωση του αρχείου
μας, οι άδειες έχουν οριστεί ώστε ο ιδιοκτήτης να μπορεί να διαβάζει και να
γράφει στο αρχείο, η ομάδα να μπορεί να διαβάσει το αρχείο, και ο υπόλοιπος
κόσμος να μπορεί μόνο να διαβάσει το αρχείο. Σύμφωνα με τον παραπάνω πίνακα, οι
άδειες για αυτό το αρχείο είναι 644, όπου καθένα από τα τρία ψηφία παρουσιάζει
το αντίστοιχο μέρος αδειών του αρχείου.
Μέχρι εδώ είναι όλα καλά, αλλά όμως πως το σύστημα ελέγχει τις άδειες συσκευών;
Το FreeBSD μεταχειρίζεται τις περισσότερες συσκευές σαν ένα αρχείο το οποίο τα
προγράμματα μπορούν να ανοίξουν, να διαβάσουν και να γράψουν σε αυτό σαν να
ήταν ένα οποιοδήποτε αρχείο. Αυτά τα ειδικά αρχεία συσκευών αποθηκεύονται στον
κατάλογο /dev.
Το σύστημα μεταχειρίζεται επίσης και τους καταλόγους ως αρχεία. Έχουν άδειες
ανάγνωσης, εγγραφής και εκτέλεσης. Το bit που ορίζει την εκτέλεση στους
καταλόγους έχει ελαφρώς διαφορετικό νόημα από ότι στα αρχεία. Όταν ένας
κατάλογος έχει οριστεί εκτελέσιμος, σημαίνει πως είναι προσπελάσιμος, δηλαδή
είναι επιτρεπτό να περάσουμε σε ένα υποκατάλογο του (να κάνουμε «cd»). Αυτό
επίσης σημαίνει πως επιτρέπεται η πρόσβαση σε όλα τα γνωστά (αυτό έχει να κάνει
με τις άδειες των ίδιων των αρχείων) αρχεία.
Ειδικότερα, για να εμφανίζονται τα περιεχόμενα καταλόγου πρέπει να έχει τεθεί
άδεια ανάγνωσης (read) στον κατάλογο, ενώ για να διαγραφεί ένα αρχείο του
οποίου γνωρίζετε το όνομα είναι αναγκαίο να έχουν δοθεί οι άδειες εγγραφής
(write) και εκτέλεσης (execute) στον κατάλογο που περιέχει το αρχείο.
Υπάρχουν κι άλλα bit αδειών, αλλά χρησιμοποιούνται κυρίως σε ειδικές
περιπτώσεις όπως σε setuid binaries και sticky directories. Αν θέλετε
περισσότερες πληροφορίες για τις άδειες αρχείων και πως να τις ορίζετε,
συμβουλευτείτε οπωσδήποτε την σελίδα manual chmod(1).
-------------------------------------------------------------------------------

4.3.1 Συμβολικές ¶δειες

Συνεισφορά του Tom Rhodes.
Οι συμβολικές άδειες, μερικές φορές αναφέρονται και ως συμβολικές εκφράσεις,
χρησιμοποιούν χαρακτήρες στην θέση των οκτώ τιμών για να θέτουν άδειες σε
αρχεία ή καταλόγους. Οι συμβολικές εκφράσεις χρησιμοποιούν την σύνταξη (ποιος)
(ενέργεια) (άδειες), όπου είναι διαθέσιμες οι ακόλουθες τιμές:

Επιλογή    Γράμμα Σημαίνει
(ποιος)    u      User (Χρήστης)
(ποιος)    g      Group owner (Ομάδα που ανήκει)
(ποιος)    o      Other (Υπόλοιποι χρήστες)
(ποιος)    a      All (όλοι, «world»)
(ενέργεια) +      Πρόσθεση αδειών
(ενέργεια) -      Αφαίρεση αδειών
(ενέργεια) =      ¶μεσος ορισμός αδειών
(άδειες)   r      Read (Ανάγνωση)
(άδειες)   w      Write (Εγγραφή)
(άδειες)   x      Execute (Εκτέλεση)
(άδειες)   t      Sticky bit
(άδειες)   s      Set UID ή GID

Οι τιμές εισάγονται με την εντολή chmod(1) όπως πριν, αλλά με γράμματα. Για
παράδειγμα, θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε την ακόλουθη εντολή για να
απαγορεύσετε σε άλλους χρήστες την πρόσβαση στο FILE:

  % chmod go= FILE

Μπορούν να γίνουν πάνω από μία αλλαγές στις άδειες ενός αρχείου ταυτόχρονα
διαχωρίζοντας τις αλλαγές με κόμμα. Για παράδειγμα, η ακόλουθη εντολή θα
αφαιρέσει στην ομάδα και στον «υπόλοιπο κόσμο» την άδεια εγγραφής, και στη
συνέχεια θα προσθέσει άδεια εκτέλεσης σε όλους.

  % chmod go-w,a+x FILE

-------------------------------------------------------------------------------

4.3.2 FreeBSD File Flags

Συνεισφορά του Tom Rhodes.
Πέρα από τις άδειες αρχείων που συζητήθηκαν πριν από λίγο, το FreeBSD
υποστηρίζει την χρήση των «file flags.» Αυτά τα flags προσθέτουν ένα
επιπρόσθετο επίπεδο ασφαλείας και ελέγχου σε αρχεία, αλλά όχι σε καταλόγους.
Αυτά τα flags προσθέτουν ένα πρόσθετο επίπεδο ελέγχου σε αρχεία, διασφαλίζοντας
μας πως σε κάποιες περιπτώσεις ακόμη κι ο root να μην μπορεί να διαγράψει ή να
μετατρέψει αρχεία.
Η μετατροπή των file flags γίνεται με την chflags(1), χρησιμοποιώντας μια απλή
διασύνδεση. Για παράδειγμα, για να ενεργοποιήσουμε το flag του συστήματος μη
διαγραφής αρχείου στο αρχείο file1, δίνουμε την ακόλουθη εντολή:

  # chflags sunlink file1

Για να απενεργοποιήσουμε το flag του συστήματος μη διαγραφής αρχείου, απλά
δίνουμε την προηγούμενη εντολή με «no» μπροστά από το sunlink. Παρατηρήστε:

  # chflags nosunlink file1

Για να δείτε τα flags ενός αρχείου, χρησιμοποιήστε την εντολή ls(1) με το
πρόθεμα -lo:

  # ls -lo file1

Στην έξοδο θα πρέπει να δείτε κάτι παρόμοιο με το ακόλουθο:

  -rw-r--r--  1 trhodes  trhodes  sunlnk 0 Mar  1 05:54 file1

Μερικά flags μπορούν να προστεθούν ή να αφαιρεθούν μόνο από τον χρήστη root.
Στις υπόλοιπες περιπτώσεις, ο ιδιοκτήτης του αρχείου μπορεί να θέσει αυτά τα
flags. Προτείνουμε στους διαχειριστές να διαβάσουν τις σελίδες βοηθείας chflags
(1) και chflags(2) για περισσότερες πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

4.3.3 Οι ¶δειες setuid, setgid και sticky

Συνεισφορά από τον Tom Rhodes.
Εκτός από τις άδειες που έχουμε συζητήσει ήδη, υπάρχουν τρεις ακόμα τις οποίες
κάθε διαχειριστής πρέπει να γνωρίζει. Πρόκειται για τις άδειες setuid, setgid
και sticky.
Οι παραπάνω είναι σημαντικές για κάποιες λειτουργίες στο UNIX, καθώς παρέχουν
λειτουργίες που δεν είναι φυσιολογικά διαθέσιμες στους κοινούς χρήστες. Για να
τις κατανοήσετε, θα πρέπει πρώτα να καταλάβετε την διαφορά μεταξύ του
πραγματικού αναγνωριστικού χρήστη (real user ID) και του ενεργού αναγνωριστικού
χρήστη (effective user ID).
Το πραγματικό ID του χρήστη, είναι το UID στο οποίο ανήκει, ή με το οποίο
ξεκινά, μια διεργασία. Το ενεργό UID, είναι το αναγνωριστικό χρήστη το οποίο
εκτελεί την διεργασία. Για παράδειγμα, το βοηθητικό πρόγραμμα passwd(1)
εκτελείται με το πραγματικό ID του χρήστη που αλλάζει τον κωδικό του. Ωστόσο,
για να μπορεί να διαχειριστεί την βάση δεδομένων με τους κωδικούς του
συστήματος, το πρόγραμμα αυτό χρησιμοποιεί ως ενεργό ID αυτό του χρήστη root.
Με αυτό τον τρόπο, επιτρέπεται στους απλούς χρήστες να αλλάζουν τους κωδικούς
τους χωρίς να παίρνουν το μήνυμα λάθους Permission Denied (απαγόρευση
πρόσβασης).

     Σημείωση:Η επιλογή nosuid στην εντολή mount(8) θα προκαλέσει αποτυχία
     εκτέλεσης αυτών των εντολών, και μάλιστα χωρίς κάποιο μήνυμα λάθους.
     Με λίγα λόγια, η εκτέλεση τους θα αποτύχει, και ο χρήστης δεν θα
     ενημερωθεί για αυτό. Η επιλογή αυτή δεν είναι επίσης απόλυτα ασφαλής,
     καθώς (σύμφωνα με τη σελίδα manual mount(8)) υπάρχει τρόπος να
     παρακαμφθεί μέσω κάποιου ενδιάμεσου nosuid προγράμματος (wrapper).

Μπορείτε να καθορίσετε την άδεια setuid, τοποθετώντας τον αριθμό τέσσερα (4)
μπροστά από το γενικό σετ των αδειών, όπως φαίνεται στο ακόλουθο παράδειγμα:

  # chmod 4755 suidexample.sh

Οι άδειες στο αρχείο suidexample.sh θα φαίνονται τώρα όπως παρακάτω:

  -rwsr-xr-x   1 trhodes  trhodes    63 Aug 29 06:36 suidexample.sh

Παρατηρήστε στο παράδειγμα, ότι το s είναι πλέον μέλος του συνόλου αδειών που
έχουν καθοριστεί για τον ιδιοκτήτη του αρχείου, και έχει αντικαταστήσει την
αντίστοιχη άδεια εκτέλεσης. Με τον τρόπο αυτό λειτουργούν προγράμματα που
χρειάζονται αυξημένα δικαιώματα, όπως για παράδειγμα η εντολή passwd.
Για να παρατηρήσετε αυτή τη λειτουργία την ώρα που συμβαίνει, ανοίξτε δύο
τερματικά. Στο πρώτο, ξεκινήστε την εντολή passwd ως κανονικός χρήστης. Καθώς η
εντολή εκτελείται και περιμένει για την εισαγωγή του νέου κωδικού, ελέγξτε τον
πίνακα διεργασιών και αναζητήστε τις πληροφορίες του χρήστη που εκτελεί την
εντολή passwd.
Στο τερματικό Α:

  Changing local password for trhodes
  Old Password:

Στο τερματικό Β:

  # ps aux | grep passwd


  trhodes  5232  0.0  0.2  3420  1608   0  R+    2:10AM   0:00.00 grep passwd
  root     5211  0.0  0.2  3620  1724   2  I+    2:09AM   0:00.01 passwd

Όπως είπαμε παραπάνω, η εντολή passwd εκτελείται από ένα κανονικό χρήστη, αλλά
χρησιμοποιεί το ενεργό UID του χρήστη root.
Η άδεια setgid εκτελεί την ίδια λειτουργία όπως και η setuid, αλλά επιδρά στις
άδειες της ομάδας (group). Όταν εκτελέσετε μια τέτοια εφαρμογή ή βοηθητικό
πρόγραμμα, θα χρησιμοποιεί τις άδειες της ομάδας στην οποία ανήκει το αρχείο,
και όχι του χρήστη που την ξεκίνησε.
Για να θέσετε την άδεια setgid σε ένα αρχείο, θα πρέπει να τοποθετήσετε τον
αριθμό δύο (2) μπροστά από το σύνολο αδειών, στην εντολή chmod. Δείτε το
παρακάτω παράδειγμα:

  # chmod 2755 sgidexample.sh

Όπως και πριν, θα παρατηρήσετε τη νέα άδεια s, αλλά αυτή τη φορά στο σετ των
αδειών της ομάδας:

  -rwxr-sr-x   1 trhodes  trhodes    44 Aug 31 01:49 sgidexample.sh


     Σημείωση:Στα παραδείγματα μας, αν και το αρχείο είναι ένα εκτελέσιμο
     script για κέλυφος, δεν θα εκτελεστεί με διαφορετικό ενεργό ID
     (EUID). Αυτό συμβαίνει γιατί σε αυτά τα scripts δεν επιτρέπεται η
     πρόσβαση στις κλήσεις setuid(2) του συστήματος.

Οι δύο πρώτες ειδικές άδειες που αναφέραμε, οι setuid και setgid, ενδεχομένως
να μειώσουν την ασφάλεια του συστήματος, αφού επιτρέπουν σε προγράμματα να
εκτελούνται με αυξημένα δικαιώματα. Υπάρχει ωστόσο μια τρίτη ειδική άδεια, η
οποία μπορεί να αυξήσει την ασφάλεια του συστήματος: το sticky bit.
Όταν θέσετε το sticky bit σε ένα κατάλογο, επιτρέπεται η διαγραφή ενός αρχείου
μόνο από τον ιδιοκτήτη του. Η άδεια αυτή είναι χρήσιμη για να αποφεύγεται η
διαγραφή ενός αρχείου από κοινόχρηστους καταλόγους, όπως για παράδειγμα ο /tmp,
από κάποιο χρήστη που δεν είναι ο ιδιοκτήτης του. Για να θέσετε αυτή την άδεια,
τοποθετήστε τον αριθμό ένα (1) στην αρχή του σετ αδειών:

  # chmod 1777 /tmp

Μπορείτε τώρα να δείτε το αποτέλεσμα, χρησιμοποιώντας την εντολή ls:

  # ls -al / | grep tmp


  drwxrwxrwt  10 root  wheel         512 Aug 31 01:49 tmp

Η άδεια sticky bit φαίνεται ως t στο τέλος του συνόλου των αδειών.
-------------------------------------------------------------------------------

4.4 Δομή Καταλόγου

Η ιεραρχική δομή του FreeBSD είναι ένα βασικό στοιχείο που πρέπει να γνωρίζετε
αν θέλετε να έχετε μια ολοκληρωμένη εικόνα του συστήματος. Η πιο σημαντική
έννοια είναι αυτή του ριζικού (root) καταλόγου, «/». Αυτός ο κατάλογος
προσαρτάται (mount) πρώτος κατά την εκκίνηση και περιέχει το βασικό σύστημα
ικανό να ετοιμάσει το Λ.Σ. για λειτουργία multi-user. Ο root κατάλογος περιέχει
επίσης σημεία προσάρτησης για άλλα συστήματα αρχείων που προσαρτώνται κατά την
μετάβαση σε κατάσταση λειτουργίας multi-user.
Σημείο προσάρτησης (mount point) είναι ένας κατάλογος στον οποίο μπορούν να
αναπτυχθούν πρόσθετα συστήματα αρχείων σε ένα γονικό σύστημα αρχείων (συνήθως
στο root σύστημα αρχείων). Αυτό περιγράφεται αναλυτικά στην ενότητα Τμήμα_4.5.
Στα στάνταρντ σημεία προσάρτησης περιλαμβάνονται: οι /usr, /var, /tmp, /mnt,
και /cdrom. Αυτοί οι κατάλογοι συνήθως είναι καταχωρημένοι στο αρχείο /etc/
fstab. Το /etc/fstab είναι ένας πίνακας αντιστοιχίας διαφόρων συστημάτων
αρχείων και σημείων προσάρτησης για αναφορά στο σύστημα. Τα περισσότερα
συστήματα που αναφέρονται στο /etc/fstab προσαρτώνται αυτόματα κατά την
εκκίνηση του συστήματος από το script rc(8) εκτός αν περιέχεται η επιλογή
noauto. Λεπτομέρειες μπορείτε να βρείτε στο Τμήμα_4.6.1.
Μια πλήρη περιγραφή της ιεραρχίας του συστήματος αρχείων είναι διαθέσιμη στο
hier(7). Ακολουθεί μια σύντομη ανασκόπηση με τους πιο συνήθεις καταλόγους.

Κατάλογος       Περιγραφή
/               Ριζικός (root) κατάλογος του συστήματος αρχείων.
/bin/           Χρήσιμα εργαλεία για περιβάλλον ενός ή πολλαπλών χρηστών.
/boot/          Προγράμματα και αρχεία ρυθμίσεων που χρησιμοποιούνται κατά την
                εκκίνηση του λειτουργικού συστήματος.
/boot/defaults/ Προκαθορισμένα αρχεία ρυθμίσεων εκκίνησης, δείτε loader.conf
                (5).
/dev/           Αρχεία συσκευών, δείτε intro(4).
/etc/           Αρχεία ρυθμίσεων συστήματος και σενάρια εκκίνησης.
/etc/defaults/  Προκαθορισμένα αρχεία ρυθμίσεων συστήματος, δείτε την rc(8).
/etc/mail/      Αρχεία ρυθμίσεων για πράκτορες μεταφοράς ηλεκτρ. ταχυδρομείου
                (ΜΤΑ) όπως το sendmail(8).
/etc/namedb/    Αρχεία ρυθμίσεων named, δείτε named(8).
/etc/periodic/  Σενάρια λειτουργιών που τρέχουν σε ημερήσια, εβδομαδιαία, και
                μηνιαία βάση, cron(8); δείτε periodic(8).
/etc/ppp/       Αρχεία ρυθμίσεων ppp, δείτε τις ppp(8).
/mnt/           Κενός κατάλογος που συνήθως χρησιμοποιείται από τους
                διαχειριστές συστημάτων ως προσωρινό σημείο προσάρτησης.
/proc/          Σύστημα αρχείων διεργασιών, δείτε τις procfs(5), mount_procfs
                (8).
/rescue/        Προγράμματα με στατική σύνδεση (static link) για ασφαλή
                επαναφορά συστήματος, δείτε την rescue(8).
/root/          Προσωπικός κατάλογος του χρήστη root.
/sbin/          Προγράμματα συστήματος και χρήσιμα εργαλεία διαχείρισης για
                περιβάλλον ενός ή πολλαπλών χρηστών.
                Προσωρινά αρχεία. Τα περιεχόμενα του /tmp συνήθως δεν
                διατηρούνται μετά από επανεκκίνηση του συστήματος. Στο /tmp
/tmp/           συνήθως προσαρτάται ένα σύστημα αρχείων μνήμης. Αυτό μπορεί να
                επιτευχθεί αυτομάτως χρησιμοποιώντας τις σχετικές μεταβλητές
                tmpmfs του rc.conf(5) (ή με μια καταχώρηση στον /etc/fstab,
                δείτε την mdmfs(8)).
/usr/           Περιέχονται σχεδόν όλα τα βοηθητικά προγράμματα και οι
                εφαρμογές χρηστών.
/usr/bin/       Κοινόχρηστα βοηθητικά προγράμματα, εργαλεία προγραμματισμού,
                και εφαρμογές.
/usr/include/   Στάνταρ αρχεία συμπερίληψης C (include files).
/usr/lib/       Αρχεία βιβλιοθηκών.
/usr/libdata/   Διάφορα αρχεία δεδομένων βοηθητικών προγραμμάτων.
/usr/libexec/   Δαίμονες συστήματος & βοηθητικά προγράμματα συστήματος
                (εκτελούνται από άλλα προγράμματα).
                Τοπικά εκτελέσιμα, βιβλιοθήκες, κτλ. Επίσης είναι και ο
                προκαθορισμένος προορισμός για προγράμματα που εγκαθίστανται
                από τα ports του FreeBSD. Μέσα στον /usr/local, χρησιμοποιείται
/usr/local/     γενικά η διάταξη του /usr που περιγράφεται στο hier(7).
                Εξαιρούνται οι κατάλογοι σελίδων βοηθείας man, που βρίσκεται
                άμεσα κάτω από τον /usr/local και όχι κάτω από τον /usr/local/
                share, καθώς και η τεκμηρίωση κάθε port που βρίσκεται στον
                share/doc/port.
/usr/obj/       Δέντρο προορισμού που εξαρτάται από την αρχιτεκτονική του
                μηχανήματος και παράγεται μεταγλωττίζοντας το δέντρο /usr/src.
/usr/ports/     Η Συλλογή Ports του FreeBSD (προαιρετικό).
/usr/sbin/      Δαίμονες συστήματος & βοηθητικά προγράμματα συστήματος
                (εκτελούνται από χρήστες).
/usr/share/     Αρχεία ανεξάρτητα από την Αρχιτεκτονική του μηχανήματος.
/usr/src/       Αρχεία BSD και/ή τοπικά αρχεία πηγαίου κώδικα.
/usr/X11R6/     Εκτελέσιμα, βιβλιοθήκες, κτλ. για την διανομή X11R6
                (προαιρετικό).
                Αρχεία αναφοράς (log) διαφόρων χρήσεων, temporary, transient,
                και spool. Μερικές φορές προσαρτάται στον /var ένα σύστημα
/var/           αρχείων μνήμης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί αυτόματα
                χρησιμοποιώντας τις σχετικές μεταβλητές varmfs του rc.conf(5)
                (ή με μία καταχώρηση στο /etc/fstab, δείτε τις mdmfs(8)).
/var/log/       Διάφορα αρχεία συμβάντων του συστήματος.
/var/mail/      Αρχεία γραμματοκιβωτίου (mailbox) χρηστών.
/var/spool/     Διάφοροι κατάλογοι παροχέτευσης (spool) εκτυπωτών και
                ηλεκτρονικής αλληλογραφίας του συστήματος.
                Προσωρινά (temporary) αρχεία. Τα αρχεία αυτά συνήθως
/var/tmp/       διατηρούνται κατά την διάρκεια επανεκκίνησης του συστήματος,
                εκτός αν ο /var είναι ένα σύστημα αρχείων μνήμης.
/var/yp/        Απεικονίσεις (maps) NIS.

-------------------------------------------------------------------------------

4.5 Οργάνωση Δίσκου

Η μικρότερη μονάδα οργάνωσης που χρησιμοποιεί το FreeBSD για να βρει αρχεία
είναι το όνομα αρχείου. Τα ονόματα αρχείων είναι ευαίσθητα στα κεφαλαία- μικρά,
το οποίο σημαίνει ότι το readme.txt και το README.TXT είναι δύο διαφορετικά
αρχεία. Το FreeBSD δεν χρησιμοποιεί την επέκταση .txt αρχείου για να
προσδιορίσει αν ένα αρχείο είναι πρόγραμμα, ή έγγραφο, ή άλλος τύπος δεδομένων.
Τα αρχεία αποθηκεύονται σε καταλόγους. Ένας κατάλογος μπορεί να μην περιέχει
αρχεία, ή μπορεί να περιέχει εκατοντάδες αρχεία. Ένας κατάλογος μπορεί επίσης
να περιέχει άλλους καταλόγους, επιτρέποντας σας να κατασκευάσετε μια ιεραρχική
δομή καταλόγων όπου κατάλογοι εσωκλείουν άλλους καταλόγους. Αυτό μας επιτρέπει
να οργανώσουμε τα δεδομένα μας πολύ ευκολότερα.
Η αναφορά σε αρχεία και καταλόγους γίνεται δίνοντας το όνομα αρχείου ή το όνομα
καταλόγου, ακολουθεί μία αριστερόστροφη κάθετος, / και έπειτα οποιοδήποτε άλλο
κατάλληλο όνομα καταλόγου. Εάν έχετε τον κατάλογο foo, ο οποίος περιέχει τον
κατάλογο bar, ο οποίος περιέχει το αρχείο readme.txt, τότε το ολοκληρωμένο
όνομα, διαδρομή (path) στο αρχείο είναι foo/bar/readme.txt.
Κατάλογοι και αρχεία αποθηκεύονται σε ένα σύστημα αρχείων. Κάθε σύστημα αρχείων
περιέχει ένα κατάλογο στο ανώτερο επίπεδο, που ονομάζεται root (ριζικός)
κατάλογος για το συγκεκριμένο σύστημα αρχείων. Ο root κατάλογος μπορεί να
περιέχει άλλους καταλόγους.
Αυτό πιθανώς είναι παρόμοιο με οποιοδήποτε άλλο λειτουργικό σύστημα έχετε
χρησιμοποιήσει. Ωστόσο υπάρχουν μερικές διαφορές. Για παράδειγμα, το MS-DOS
χρησιμοποιεί \ για να διαχωρίζει ονόματα καταλόγων και αρχείων, ενώ το Mac OS®
χρησιμοποιεί :.
Το FreeBSD δεν χρησιμοποιεί γράμματα οδηγών ή ονόματα οδηγών στη διαδρομή.
Επομένως δεν θα πρέπει να γράφετε c:/foo/bar/readme.txt στο FreeBSD.
Αντιθέτως, ένα σύστημα αρχείων καθορίζεται ως root σύστημα αρχείων. Ο ριζικός
κατάλογος του root συστήματος αρχείων αναφέρεται ως /. Κάθε άλλο σύστημα
αρχείου προσαρτάται κάτω από το root σύστημα αρχείων Δεν έχει σημασία πόσους
δίσκους έχετε στο FreeBSD σύστημα σας, κάθε κατάλογος εμφανίζεται να είναι
μέρος του ίδιου δίσκου.
Ας υποθέσουμε πως έχετε τρία συστήματα αρχείων, τα ονομάζουμε A, B και C. Κάθε
σύστημα αρχείου έχει έναν ριζικό κατάλογο, ο οποίος περιέχει δύο άλλους
καταλόγους, που τους ονομάζουμε A1, A2 (και παρομοίως B1, B2 και C1, C2).
Ας θεωρήσουμε ότι το A είναι το root σύστημα αρχείων. Αν χρησιμοποιήσετε την
εντολή ls για να δείτε τα περιεχόμενα αυτού του καταλόγου, θα δείτε δύο
υποκαταλόγους, A1 και A2. Το δέντρο του καταλόγου μοιάζει σαν αυτό:

   /
   |
   +--- A1
   |
   `--- A2

Κάθε σύστημα αρχείων πρέπει να προσαρτάται σε ένα κατάλογο διαφορετικού
συστήματος αρχείων. Ας υποθέσουμε πως θέλετε να προσαρτήσετε το σύστημα αρχείου
B στον κατάλογο A1. Ο ριζικός κατάλογος του B αντικαθιστά τον A1, και οι
κατάλογοι του B εμφανίζονται αναλόγως:

   /
   |
   +--- A1
   |     |
   |     +--- B1
   |     |
   |     `--- B2
   |
   `--- A2

Όλα τα αρχεία που περιέχονται στους καταλόγους B1 και B2 τα βρίσκουμε με τη
διαδρομή /A1/B1 ή με /A1/B2 αντίστοιχα. Όλα τα αρχεία που βρίσκονταν στο /A1
είναι προσωρινά κρυμμένα. Θα επανεμφανιστούν όταν ο B θα αποπροσαρτηθεί από τον
A.
Αν ο B είχε προσαρτηθεί στον A2 τότε το διάγραμμα θα έδειχνε κάπως έτσι:

   /
   |
   +--- A1
   |
   `--- A2
         |
         +--- B1
         |
         `--- B2

και οι διαδρομές θα ήταν /A2/B1 και /A2/B2 αντίστοιχα.
Τα συστήματα αρχείων μπορούν να προσαρτώνται στην κορυφή άλλων συστημάτων.
Συνεχίζοντας το τελευταίο παράδειγμα, το σύστημα αρχείου C θα μπορούσε να
προσαρτηθεί στην κορυφή του καταλόγου B1 στο σύστημα αρχείου B, οδηγώντας σε
αυτήν την κατανομή:

   /
   |
   +--- A1
   |
   `--- A2
         |
         +--- B1
         |     |
         |     +--- C1
         |     |
         |     `--- C2
         |
         `--- B2

Ή ακόμη το C θα μπορούσε να προσαρτηθεί άμεσα στο σύστημα αρχείου A, κάτω από
τον κατάλογο A1:

   /
   |
   +--- A1
   |     |
   |     +--- C1
   |     |
   |     `--- C2
   |
   `--- A2
         |
         +--- B1
         |
         `--- B2

Αν γνωρίζετε το σύστημα MS-DOS, είναι παρόμοιο, αλλά όχι ακριβώς το ίδιο, με
την εντολή join.
Αυτό συνήθως δεν είναι κάτι που πρέπει να γνωρίζετε άμεσα. Τυπικά, εσείς
δημιουργείτε συστήματα αρχείων όταν εγκαθιστάτε το FreeBSD και αποφασίζετε το
σημείο προσάρτησης αυτών, και έπειτα δεν χρειάζεται να τα αλλάξετε εκτός αν
πρόκειται να προσθέσετε ένα καινούργιο δίσκο.
Είναι απόλυτα δυνατόν να έχετε ένα μεγάλο root σύστημα αρχείων, και να μην
χρειάζεται να δημιουργήσετε άλλα. Με αυτή την τακτική υπάρχουν μερικά
μειονεκτήματα και ένα πλεονέκτημα.
Προτερήματα Πολλαπλών Συστημάτων Αρχείων

* Διαφορετικά συστήματα αρχείων μπορούν να έχουν διαφορετικές επιλογές
  προσάρτησης. Για παράδειγμα, με προσεκτικό σχεδιασμό, το root σύστημα αρχείων
  μπορεί να προσαρτηθεί μόνο για ανάγνωση, ώστε να είναι αδύνατη η διαγραφή ή η
  μετατροπή κάποιου σημαντικού αρχείου. Διαχωρίζοντας συστήματα αρχείων με
  δυνατότητα εγγραφής από τον χρήστη, όπως ο /home, επιτρέπει επίσης την
  προσάρτηση τους ως nosuid. Αυτή η επιλογή περιορίζει την χρήση εκτελέσιμων
  που είναι αποθηκευμένα στο σύστημα αρχείων, με ενεργοποιημένα τα bits suid/
  guid, βελτιώνοντας πιθανώς την ασφάλεια.
* Ανάλογα με το πως θα χρησιμοποιηθεί το σύστημα αρχείων, το FreeBSD ρυθμίζει
  με τον καλύτερο τρόπο την διάταξη των αρχείων στο σύστημα. Επομένως ένα
  σύστημα που περιέχει πολλά μικρά αρχεία που μεταβάλλονται συχνά, θα έχει
  διαφορετική διάταξη από ένα άλλο που περιέχει λιγότερα σε αριθμό, αλλά πιο
  ογκώδη αρχεία. Εάν έχετε ένα μοναδικό σύστημα αρχείων, τότε χάνετε αυτή τη
  δυνατότητα.
* Τα συστήματα αρχείων του FreeBSD είναι πολύ ισχυρά. Ωστόσο, μια αδυναμία σε
  κάποιο σημαντικό σημείο μπορεί ακόμη να οδηγήσει σε κατάρρευση της δομής του
  συστήματος αρχείων. Ο διαχωρισμός των δεδομένων σας σε πολλαπλά συστήματα
  αρχείων κάνει πιο εύκολη μια πιθανή επαναφορά από backup, όταν αυτό είναι
  αναγκαίο.

Προτερήματα ενός Μονοκόμματου Συστήματος Αρχείου

* Τα συστήματα αρχείων είναι συγκεκριμένου σταθερού μεγέθους. Αν δημιουργήσετε
  ένα σύστημα αρχείων κατά την εγκατάσταση του FreeBSD και του δώσετε ένα
  ορισμένο μέγεθος, μπορεί αργότερα να ανακαλύψετε πως χρειάζεστε να φτιάξετε
  μια μεγαλύτερη κατάτμηση. Αυτό δεν είναι εύκολα πραγματοποιήσιμο δίχως
  backup, αναδημιουργία του συστήματος αρχείου με το νέο μέγεθος, και επαναφορά
  των αποθηκευμένων δεδομένων.

       Σημαντικό:Στο FreeBSD περιέχεται η εντολή growfs(8), η οποία
       επιτρέπει να αυξήσουμε το μέγεθος ενός συστήματος αρχείων κατά τη
       λειτουργία του, αφαιρώντας αυτόν τον περιορισμό.


Τα συστήματα αρχείων περιέχονται σε κατατμήσεις (partitions). Αυτό δεν έχει την
ίδια έννοια με την κοινή χρήση του όρου κατάτμηση (όπως για παράδειγμα, η
κατάτμηση του MS-DOS), λόγω της κληρονομιάς που φέρει το FreeBSD από το UNIX.
Κάθε κατάτμηση αναγνωρίζεται από ένα λατινικό χαρακτήρα ξεκινώντας από a έως το
h. Κάθε κατάτμηση μπορεί να περιέχει μόνο ένα σύστημα αρχείων, το οποίο
σημαίνει πως η αναφορά στα συστήματα αρχείων γίνεται είτε από το τυπικό σημείο
προσάρτησης στην ιεραρχία του συστήματος αρχείων, είτε από το λατινικό
χαρακτήρα της κατάτμησης.
Επίσης το FreeBSD χρησιμοποιεί μέρος από το δίσκο για χώρο swap. Ο χώρος Swap
παρέχει στο FreeBSD εικονική μνήμη (virtual memory). Αυτό επιτρέπει στον
υπολογιστή σας να συμπεριφέρεται σαν να είχε πολύ περισσότερη μνήμη από όσο
πραγματικά έχει. Όταν το FreeBSD δεν έχει διαθέσιμη μνήμη μεταφέρει μερικά από
τα δεδομένα που δεν χρησιμοποιούνται, την προκειμένη στιγμή, στον χώρο swap,
και όταν τα χρειαστεί τα επαναφέρει (ενώ μεταφέρει κάποια άλλα δεδομένα στον
χώρο swap).
Υπάρχουν κάποιες συμβάσεις σχετικά με τις κατατμήσεις

Κατάτμηση Σύμβαση
a         Συνήθως περιλαμβάνει το root σύστημα αρχείων
b         Συνήθως περιλαμβάνει τον χώρο swap
          Συνήθως ιδίου μεγέθους με την περιλαμβανόμενη φέτα (slice). Αυτό
          επιτρέπει σε βοηθητικά προγράμματα που πρέπει να δουλέψουν σε
c         ολόκληρο το κομμάτι (για παράδειγμα, ένας ανιχνευτής κατεστραμμένων
          μπλοκ) να λειτουργούν στην c κατάτμηση. Κανονικά δεν θα πρέπει να
          δημιουργείτε σύστημα αρχείων σε αυτή την κατάτμηση.
          Η κατάτμηση d είχε στο παρελθόν μια ειδική αντιστοιχία, κάτι που δεν
d         ισχύει πλέον σήμερα, επομένως η d μπορεί να χρησιμοποιείται σαν μια
          κανονική κατάτμηση.

Κάθε κατάτμηση που περιέχει ένα σύστημα αρχείων αποθηκεύεται στο FreeBSD σε μια
τοποθεσία που ονομάζεται φέτα (slice). Η φέτα είναι ένας όρος του FreeBSD για
αυτό που κοινώς αποκαλείται κατάτμηση, και αυτό επίσης οφείλεται στην καταγωγή
του FreeBSD από το UNIX. Οι φέτες αριθμούνται αρχίζοντας από το 1 έως το 4.
Ο αριθμός της φέτας ακολουθεί το όνομα συσκευής μετά το πρόθεμα s ξεκινώντας
από το 1. Επομένως, «da0s1» είναι η πρώτη φέτα του πρώτου οδηγού SCSI. Μπορούν
να υπάρχουν μέχρι τέσσερις φέτες σε κάθε δίσκο, αλλά μπορείτε να δημιουργήσετε
λογικές φέτες μέσα σε κατάλληλου τύπου φυσικές φέτες. Σε αυτές τις εκτεταμένες
φέτες η αρίθμηση ξεκινάει από το 5, επομένως «ad0s5» είναι η πρώτη εκτεταμένη
φέτα στον πρώτο δίσκο IDE. Αυτές οι συσκευές χρησιμοποιούνται από συστήματα
αρχείων που πρέπει να καταλαμβάνουν μια ολόκληρη φέτα.
Οι φέτες, οι «επικίνδυνα αφοσιωμένοι (dangerously dedicated) » φυσικοί οδηγοί
καθώς και άλλοι οδηγοί, περιέχουν κατατμήσεις, οι οποίες παρουσιάζονται με
λατινικούς χαρακτήρες από το a έως το h. Αυτός ο χαρακτήρας αναφέρεται στο
όνομα συσκευής, επομένως «da0a» είναι η a κατάτμηση στον πρώτο οδηγό da, ο
οποίος είναι «επικίνδυνα αφοσιωμένος». Η «ad1s3e» είναι η πέμπτη κατάτμηση στην
τρίτη φέτα του δεύτερου οδηγού δίσκου IDE.
Ολοκληρώνοντας, κάθε δίσκος στο σύστημα είναι μονόδρομα ορισμένος. Κάθε όνομα
δίσκου ξεκινά με ένα κωδικό που υποδεικνύει τον τύπο του δίσκου, και ένα
νούμερο που υποδηλώνει ποιος δίσκος είναι. Αντίθετα με τις φέτες, οι δίσκοι
αριθμούνται ξεκινώντας από το 0. Οι πιο συνήθεις κωδικοί που θα συναντήσετε
αναφέρονται στην Πίνακας_4-1.
Όταν γίνεται αναφορά σε μια κατάτμηση, το FreeBSD ζητά να δηλωθεί επιπλέον η
ονομασία της φέτας και του δίσκου που περιέχει την κατάτμηση, ενώ στην
περίπτωση που αναφέρεστε σε μια φέτα θα πρέπει να δηλώνετε το όνομα του δίσκου.
Επομένως, όταν αναφέρεστε σε μια κατάτμηση χρειάζεται να δηλώνετε το όνομα του
δίσκου, s, τον αριθμό της φέτας, και τον χαρακτήρα της κατάτμησης. Παραδείγματα
μπορείτε να βρείτε στην Παράδειγμα_4-1.
Η Παράδειγμα_4-2 παρουσιάζει ένα εννοιολογικό μοντέλο για τη δομή του δίσκου
που θα σας βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα κάποια πράγματα.
Για να εγκαταστήσετε το FreeBSD πρέπει πρώτα να ρυθμίσετε τις φέτες του δίσκου,
να δημιουργήσετε τις κατατμήσεις μέσα στις φέτες που θα χρησιμοποιήσετε για το
FreeBSD, έπειτα να δημιουργήσετε ένα σύστημα αρχείων (ή χώρο swap) σε κάθε
κατάτμηση, και τέλος να αποφασίσετε σε ποιο σημείο θα προσαρτηθεί το σύστημα
αρχείων.
Πίνακας 4-1. Κωδικοί Συσκευών Δίσκων

Κώδικας Σημαίνει
ad      Δίσκος ATAPI (IDE)
da      Δίσκος SCSI άμεσης πρόσβασης
acd     ATAPI (IDE) CDROM
cd      SCSI CDROM
fd      Μονάδα Δισκέτας (Floppy)

Παράδειγμα 4-1. Υποδείγματα Ονομάτων Δίσκου, Φέτας, Κατάτμησης

Ονομασία Σημαίνει
ad0s1a   Η πρώτη κατάτμηση (a) στην πρώτη φέτα (s1) του πρώτου δίσκου IDE
         (ad0).
da1s2e   Η πέμπτη κατάτμηση (e) στην δεύτερη φέτα (s2) του δεύτερου δίσκου SCSI
         (da1).

Παράδειγμα 4-2. Εννοιολογικό Μοντέλο ενός Δίσκου
Το διάγραμμα παρουσιάζει μια εικόνα του πρώτου δίσκου IDE που είναι
προσαρτημένος στο σύστημα. Ας υποθέσουμε πως ο δίσκος έχει μέγεθος 4 GB, και
περιέχει δύο φέτες των 2 GB (κατατμήσεις MS-DOS). Η πρώτη φέτα περιέχει ένα
δίσκο MS-DOS, C:, και η δεύτερη φέτα μία εγκατάσταση FreeBSD. Σε αυτό το
παράδειγμα, η εγκατάσταση FreeBSD έχει τρεις κατατμήσεις δεδομένων και μία
κατάτμηση swap.
Καθεμία από τις τρεις κατατμήσεις θα περιέχει ένα σύστημα αρχείων. Η κατάτμηση
a θα χρησιμοποιηθεί για το root σύστημα αρχείων, η e για τη δομή κατάλογου /
var, και η f για τη δομή καταλόγου /usr.

  .-----------------.  --.
  |                 |    |
  |  DOS / Windows  |    |
  :                 :     >  Πρώτη φέτα, ad0s1
  :                 :    |
  |                 |    |
  :=================:  ==:                               --.
  |                 |    |  -a Κατάτμηση a, προσαρτημένη ως /	 	      |
  |                 |     > αναφέρεται ως	ad0s2a          |
  |                 |    |                                 |
  :-----------------:  ==:                                 |
  |                 |    |  -swap  Κατάτμηση b, για χρήση  swap	      |
  |                 |     > αναφέρεται ως ad0s2b          |
  |                 |    |                                 |
  :-----------------:  ==:                                 |  -c Κατάτμηση,
  απουσία
  |                 |    |  -e Κατάτμηση e, για χρήση   /var       > συστήματος
  αρχείων,
  |                 |     > αναφέρεται ως ad0s2e          |  μη προσαρτημένη,
  |                 |    |                                 |  ad0s2c
  :-----------------:  ==:                                 |
  |                 |    |                                 |
  :                 :    |  -f Κατάτμηση f, για χρήση /usr      |
  :                 :     > αναφέρεται ως  ad0s2f          |
  :                 :    |                                 |
  |                 |    |                                 |
  |                 |  --'                                 |
  `-----------------'                                    --'

-------------------------------------------------------------------------------

4.6 Προσάρτηση και Αποπροσάρτηση Συστημάτων Αρχείων

Ένα σύστημα αρχείων αναπαριστάται καλύτερα σε μορφή δέντρου, με τις ρίζες του
στο /. Οι κατάλογοι /dev, /usr, και άλλοι είναι κλαδιά του καταλόγου root, και
μπορεί να έχουν με τη σειρά τους, τα δικά τους κλαδιά, όπως τον /usr/local, και
ούτω καθεξής.
Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους θα έπρεπε να τοποθετήσουμε κάποιους
από αυτούς τους καταλόγους σε διαφορετικά συστήματα αρχείων. Ο κατάλογος /var
περιέχει τους καταλόγους log/, spool/, και διάφορους άλλους τύπους προσωρινών
αρχείων, και για το λόγο αυτό μπορεί να γεμίσει. Δεν θα ήταν καλή ιδέα να
γεμίσει το root σύστημα αρχείων, επομένως ο διαχωρισμός του /var από τον /
είναι συχνά επιθυμητός.
Ένας άλλος συνηθισμένος λόγος να έχουμε διάφορους καταλόγους σε διαφορετικά
συστήματα αρχείων είναι όταν πρόκειται να φιλοξενηθούν σε διαφορετικούς
φυσικούς δίσκους, ή είναι ξεχωριστοί εικονικοί δίσκοι, όπως συμβαίνει με το
Δικτυακό_Σύστημα_Αρχείων_(Network_File_System), και τους οδηγούς CDROM.
-------------------------------------------------------------------------------

4.6.1 Το Αρχείο fstab

Κατά τη διεργασία_εκκίνησης, τα συστήματα αρχείων που αναφέρονται στο /etc/
fstab προσαρτώνται αυτόματα (εκτός αν αναφέρονται με την επιλογή noauto ).
Το αρχείο /etc/fstab περιέχει μια σειρά από γραμμές με διάταξη όπως η ακόλουθη:

  device       /mount-point fstype     options      dumpfreq     passno



  device
      Όνομα συσκευής (η οποία θα πρέπει να υπάρχει), όπως εξηγείται στην Τμήμα
      19.2.

  mount-point
      Κατάλογος (θα πρέπει να υπάρχει) στον οποίο προσαρτάται το σύστημα
      αρχείων.

  fstype
      Ο τύπος του συστήματος αρχείων που θα δοθεί στην mount(8). Το
      προκαθορισμένο σύστημα αρχείων του FreeBSD είναι το ufs.

  options
      Το rw για συστήματα αρχείων ανάγνωσης- εγγραφής (read- write), ή ro για
      συστήματα αρχείων μόνο ανάγνωσης (read-only), συμπληρωμένο με όποια άλλη
      επιλογή μπορεί να χρειάζεστε. Μία συνήθης επιλογή είναι η noauto για
      συστήματα αρχείων που δεν προσαρτώνται αυτόματα κατά τις διεργασίες
      εκκίνησης του συστήματος. ¶λλες επιλογές αναφέρονται στην σελίδα βοήθειας
      mount(8).

  dumpfreq
      Αυτό το πεδίο χρησιμοποιείται από το dump(8) για να ορίσει ποια συστήματα
      αρχείων χρειάζονται dumping. Αν το πεδίο απουσιάζει, τότε η
      προκαθορισμένη τιμή του είναι μηδέν.

  passno
      Αυτό ορίζει την σειρά με την οποία θα ελέγχονται τα συστήματα αρχείων.
      Συστήματα αρχείων που δεν επιθυμούμε να ελεγχθούν θα πρέπει να έχουν στο
      πεδίο passno τιμή μηδέν. Το root σύστημα αρχείων (το οποίο πρέπει να
      ελεγχθεί πριν από όλα τα άλλα) θα έχει στο πεδίο passno την τιμή ένα και
      όλα τα άλλα συστήματα αρχείων θα έχουν στο πεδίο passno τιμές μεγαλύτερες
      από ένα. Αν περισσότερα από ένα συστήματα αρχείων έχουν την ίδια τιμή
      passno τότε το fsck(8) θα επιχειρήσει να ελέγξει παράλληλα τα συστήματα
      αρχείων, αν αυτό είναι εφικτό.

Συμβουλευτείτε την σελίδα βοηθείας fstab(5) για περισσότερες πληροφορίες για
την μορφή του αρχείου /etc/fstab και για τις επιλογές που μπορεί να περιέχει.
-------------------------------------------------------------------------------

4.6.2 Η Εντολή mount

Η εντολή mount(8) είναι αυτό ακριβώς που χρειάζεστε για την προσάρτηση
συστημάτων αρχείων.
Η βασική μορφή της είναι:

  # mount device mountpoint

Υπάρχει πληθώρα επιλογών, όπως αναφέρεται στην σελίδα βοηθείας mount(8), αλλά
οι πιο συνήθεις είναι:
Επιλογές εντολής mount


  -a
      Προσάρτηση όλων των συστημάτων αρχείων που αναφέρονται στο /etc/fstab,
      εκτός αυτών που φέρουν την επιλογή «noauto», εξαιρούνται μέσω της
      επιλογής -t, ή αυτών που ήδη έχουν προσαρτηθεί.

  -d
      Κάνει τα πάντα εκτός από την πραγματική προσάρτηση του συστήματος. Αυτή η
      επιλογή είναι χρήσιμη σε συνεργασία με το πρόθεμα -v για να προσδιοριστεί
      τι ακριβώς προσπαθεί να κάνει η mount(8) την συγκεκριμένη στιγμή.

  -f
      Αναγκάζει την προσάρτηση ενός μη-καθαρού συστήματος αρχείων (επικίνδυνο),
      ή εξαναγκάζει την ανάκληση πρόσβασης εγγραφής όταν υποβιβάζεται η
      προσάρτηση ενός συστήματος αρχείων ανάγνωσης-εγγραφής (read-write) σε
      μόνο-ανάγνωσης.

  -r
      Προσαρτά το σύστημα αρχείων σε κατάσταση μόνο-ανάγνωσης. Είναι ακριβώς το
      ίδιο με τη χρήση του προθέματος ro με την επιλογή -o.

  -t fstype
      Προσαρτά το υπάρχον σύστημα αρχείων, χρησιμοποιώντας τον τύπο συστήματος
      αρχείων που δίνεται, ή προσαρτά μόνο συστήματα αρχείων του συγκεκριμένου
      τύπου, εάν δοθεί μαζί με την επιλογή -a.
      Το «ufs» είναι ο προεπιλεγμένος τύπος συστήματος αρχείων.

  -u
      Ανανεώνει τις επιλογές προσάρτησης στο σύστημα αρχείων.

  -v
      Συμπεριλαμβάνει αναλυτική αναφορά.

  -w
      Προσαρτά το σύστημα αρχείων για ανάγνωση-εγγραφή (read-write).

Η επιλογή -o δέχεται μία σειρά από επιλογές χωρισμένες με κόμμα,
περιλαμβάνοντας τις ακόλουθες:


  noexec
      Δεν επιτρέπεται η λειτουργία εκτελέσιμων σε αυτό το σύστημα αρχείων. Αυτό
      είναι επίσης μια επιλογή ασφαλείας.

  nosuid
      Δεν λαμβάνονται υπ' όψιν setuid ή setgid flags στο σύστημα αρχείων.

-------------------------------------------------------------------------------

4.6.3 Η Εντολή umount

Η εντολή umount(8) παίρνει, ως παράμετρο, ένα εκ των σημείων προσάρτησης, το
όνομα μιας συσκευής, ή τις επιλογές -a ή -A.
Όλοι οι τύποι δέχονται την -f για να εξαναγκάσουν σε αποπροσάρτηση, και την -
v για αναλυτική αναφορά. Σας προειδοποιούμε πως η επιλογή -f γενικά δεν είναι
καλή ιδέα. Η εξ' αναγκασμού αποπροσάρτηση μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση τον
υπολογιστή ή να καταστρέψει δεδομένα στο σύστημα αρχείων.
Οι -a και -A χρησιμοποιούνται για να αποπροσαρτήσουν όλα τα προσαρτημένα
συστήματα αρχείων, σύμφωνα και με τις επιλογές που δίνονται από το -t, αν
υπάρχει. Το -A, ωστόσο, δεν θα επιχειρήσει να αποπροσαρτήσει το root σύστημα
αρχείων.
-------------------------------------------------------------------------------

4.7 Διεργασίες

To FreeBSD είναι ένα λειτουργικό σύστημα multi-tasking. Αυτό σημαίνει πως κάθε
στιγμή μπορούν να τρέχουν παραπάνω από ένα προγράμματα. Κάθε πρόγραμμα που
τρέχει οποιαδήποτε στιγμή ονομάζεται διεργασία (process). Κάθε εντολή που
τρέχετε ξεκινάει τουλάχιστον μία νέα διεργασία, και υπάρχουν κάποιες διεργασίες
του συστήματος που τρέχουν συνέχεια για να κρατούν το σύστημα σε λειτουργία.
Κάθε διεργασία χαρακτηρίζεται από ένα μοναδικό αριθμό που ονομάζεται ID
διεργασίας ή PID, και όπως ακριβώς συμβαίνει με τα αρχεία, κάθε διεργασία έχει
έναν ιδιοκτήτη και ένα γκρουπ. Οι πληροφορίες του ιδιοκτήτη και του γκρουπ
χρειάζονται για να προσδιορίζεται ποια αρχεία και συσκευές μπορεί να ανοίξει η
συγκεκριμένη διεργασία, χρησιμοποιώντας τις άδειες αρχείων που συζητήσαμε
νωρίτερα. Οι περισσότερες διεργασίες έχουν επίσης μία γονική διεργασία. Η
γονική διεργασία είναι εκείνη η διεργασία που τις ξεκίνησε. Για παράδειγμα, εάν
πληκτρολογείτε εντολές στο κέλυφος, τότε το κέλυφος είναι μία διεργασία, και
κάθε εντολή που τρέχετε είναι επίσης μία διεργασία. Επομένως κάθε διεργασία που
τρέχετε με αυτόν τον τρόπο θα έχει γονική διεργασία το κέλυφος σας. Η μόνη
εξαίρεση είναι μία διεργασία που ονομάζεται init(8). Η init είναι πάντα η πρώτη
διεργασία, και επομένως το PID της είναι πάντα 1. Η init ξεκινά αυτόματα από
τον πυρήνα κατά την εκκίνηση του FreeBSD.
Δύο ιδιαίτερα χρήσιμες εντολές για να παρατηρείτε τις διεργασίες στο σύστημα,
είναι οι ps(1) και top(1). Η εντολή ps χρησιμοποιείται για την προβολή μιας
στατικής λίστας των τρέχοντων διεργασιών, και μπορεί να εμφανίζει το PID τους,
πόση μνήμη χρησιμοποιούν, την εντολή με την οποία ξεκίνησαν, και άλλες
πληροφορίες. Η εντολή top εμφανίζει όλες τις τρέχουσες διεργασίες, και
ανανεώνει την οθόνη σας ανά λίγα δευτερόλεπτα, επομένως μπορείτε να παρατηρείτε
τι ακριβώς κάνει ο υπολογιστή σας τη δεδομένη στιγμή.
Η ps, από προεπιλογή, εμφανίζει μόνο τις εντολές που τρέχουν και ανήκουν σε
εσάς. Για παράδειγμα:

  % ps
    PID  TT  STAT      TIME COMMAND
    298  p0  Ss     0:01.10 tcsh
   7078  p0  S      2:40.88 xemacs mdoc.xsl (xemacs-21.1.14)
  37393  p0  I      0:03.11 xemacs freebsd.dsl (xemacs-21.1.14)
  48630  p0  S      2:50.89 /usr/local/lib/netscape-linux/navigator-linux-
  4.77.bi
  48730  p0  IW     0:00.00 (dns helper) (navigator-linux-)
  72210  p0  R+     0:00.00 ps
    390  p1  Is     0:01.14 tcsh
   7059  p2  Is+    1:36.18 /usr/local/bin/mutt -y
   6688  p3  IWs    0:00.00 tcsh
  10735  p4  IWs    0:00.00 tcsh
  20256  p5  IWs    0:00.00 tcsh
    262  v0  IWs    0:00.00 -tcsh (tcsh)
    270  v0  IW+    0:00.00 /bin/sh /usr/X11R6/bin/startx -- -bpp 16
    280  v0  IW+    0:00.00 xinit /home/nik/.xinitrc -- -bpp 16
    284  v0  IW     0:00.00 /bin/sh /home/nik/.xinitrc
    285  v0  S      0:38.45 /usr/X11R6/bin/sawfish

Όπως μπορείτε να δείτε σε αυτό το παράδειγμα, η έξοδος από την ps προβάλλεται
σε στήλες. PID είναι το PID της διεργασίας όπως αναφέραμε νωρίτερα. Τα PID
διανέμονται από 1, έως 99999, και όταν υπερβούν το 99999 ξεκινούν από την αρχή
(ένα PID δεν μπορεί να αποδοθεί ξανά αν είναι ήδη σε χρήση). Η στήλη TT δείχνει
το τερματικό (tty) του προγράμματος που εκτελείται, και μπορεί να αγνοηθεί αυτή
τη στιγμή δίχως πρόβλημα. Η STAT υποδεικνύει την κατάσταση του προγράμματος,
και πάλι μπορεί να αγνοηθεί. Η TIME είναι η χρονική διάρκεια που το πρόγραμμα
απασχολεί την CPU, αυτό συνήθως δεν είναι ο χρόνος εκτέλεσης αφού τα
περισσότερα προγράμματα καθυστερούν με άλλες εργασίες πριν απασχολήσουν την
CPU. Η τελευταία στήλη, η COMMAND είναι η γραμμή εντολής που δόθηκε για να
τρέξει το πρόγραμμα.
Η ps(1) υποστηρίζει διάφορες επιλογές για να αλλάξει την γκάμα των πληροφοριών
που εμφανίζονται. Μία από τις πιο χρήσιμες επιλογές είναι η auxww. Η a
εμφανίζει πληροφορίες για όλες τις τρέχουσες διεργασίες, όχι μόνο τις δικές
σας. Η u εμφανίζει το όνομα χρήστη του ιδιοκτήτη της διεργασίας, όπως και τη
χρήσης της μνήμης. Η x εμφανίζει πληροφορίες σχετικά με τις διεργασίες των
δαιμόνων και η ww αναγκάζει την ps(1) να εμφανίσει ολόκληρη την εντολή γραμμής
για κάθε διεργασία, αφού συνήθως εμφανίζεται κομμένη λόγω του μήκους της που
δεν χωρά να εμφανιστεί στην οθόνη.
Η έξοδος της top(1) είναι παρόμοια. Ένα δείγμα εργασίας της μοιάζει σαν αυτή:

  % top
  last pid: 72257;  load averages:  0.13,  0.09,  0.03    up 0+13:38:33  22:39:
  10
  47 processes:  1 running, 46 sleeping
  CPU states: 12.6% user,  0.0% nice,  7.8% system,  0.0% interrupt, 79.7% idle
  Mem: 36M Active, 5256K Inact, 13M Wired, 6312K Cache, 15M Buf, 408K Free
  Swap: 256M Total, 38M Used, 217M Free, 15% Inuse

    PID USERNAME PRI NICE  SIZE    RES STATE    TIME   WCPU    CPU COMMAND
  72257 nik       28   0  1960K  1044K RUN      0:00 14.86%  1.42% top
   7078 nik        2   0 15280K 10960K select   2:54  0.88%  0.88% xemacs-
  21.1.14
    281 nik        2   0 18636K  7112K select   5:36  0.73%  0.73% XF86_SVGA
    296 nik        2   0  3240K  1644K select   0:12  0.05%  0.05% xterm
  48630 nik        2   0 29816K  9148K select   3:18  0.00%  0.00% navigator-
  linu
    175 root       2   0   924K   252K select   1:41  0.00%  0.00% syslogd
   7059 nik        2   0  7260K  4644K poll     1:38  0.00%  0.00% mutt
  ...

Η έξοδος είναι χωρισμένη σε δύο τομείς. Η κεφαλίδα (οι πέντε πρώτες γραμμές)
εμφανίζουν το PID της τελευταίας διεργασίας που έτρεξε, την μέση τιμή φορτίου
(είναι μια μέτρηση που δείχνει πόσο απασχολημένο είναι το σύστημα), ο χρόνος
λειτουργίας (uptime) του συστήματος (από την τελευταία επανεκκίνηση) και την
τρέχουσα ώρα. Τα άλλα στοιχεία στην κεφαλίδα σχετίζονται με το νούμερο των
διεργασιών που τρέχουν (47 σε αυτή τη περίπτωση), πόση μνήμη και χώρο swap
κατέχουν και πόσο χρόνο ξοδεύει το σύστημα σε διάφορες καταστάσεις λειτουργίας
της CPU.
Πιο κάτω ακολουθεί μια σειρά από στήλες, που περιέχουν παρόμοιες πληροφορίες με
την έξοδο της ps. Όπως και νωρίτερα μπορείτε να δείτε το PID, το όνομα χρήστη,
το ποσοστό χρήσης της CPU, και την εντολή με την οποία ξεκίνησε η διεργασία. Η
top(1) από προεπιλογή, εμφανίζει επίσης το ποσοστό μνήμης που χρησιμοποιείται
από τη διεργασία. Αυτή χωρίζεται σε δύο στήλες. Η μία είναι για το συνολικό
μέγεθος μνήμης που χρειάστηκε η εφαρμογή, ενώ η άλλη για το μέγεθος της μνήμης
που καταναλώνει την παρούσα στιγμή. Σε αυτό το παράδειγμα μπορείτε να δείτε ότι
ο Netscape® χρειάστηκε σχεδόν 30 MB RAM, αλλά την παρούσα στιγμή χρησιμοποιεί
μόνο 9 MB.
Η top(1) αυτόματα ανανεώνει το περιεχόμενο της κάθε δύο δευτερόλεπτα. Αυτό
μπορεί να ρυθμιστεί με την επιλογή s.
-------------------------------------------------------------------------------

4.8 Δαίμονες, Σήματα, και Τερματισμός Διεργασιών

Όταν χρησιμοποιείτε ένα κειμενογράφο, είναι εύκολο να τον ελέγχετε, να
φορτώνετε αρχεία, και οτιδήποτε άλλο. Αυτό συμβαίνει διότι ο κειμενογράφος
παρέχει αυτές τις δυνατότητες, και επίσης επειδή είναι προσαρτημένος σε ένα
τερματικό. Μερικά προγράμματα δεν είναι σχεδιασμένα να δουλεύουν με συνεχείς
χειρισμούς από τον χρήστη, και επομένως αποσυνδέονται από το τερματικό με την
πρώτη ευκαιρία. Για παράδειγμα, ένας εξυπηρετητής web ξοδεύει όλο του το χρόνο
στο να απαντά σε αιτήματα web, επομένως δεν χρειάζεται καμιά εισαγωγή δεδομένων
από τον χρήστη. ¶λλο παραπλήσιο παράδειγμα εφαρμογής, είναι τα προγράμματα
μεταφοράς μηνυμάτων ηλεκτρονικής αλληλογραφίας από μια τοποθεσία σε μιαν άλλη.
Ονομάζουμε αυτά τα προγράμματα δαίμονες (daemons). Οι δαίμονες ήταν χαρακτήρες
της Ελληνικής μυθολογίας (ούτε καλοί - ούτε κακοί), ήταν απλά μικρά συνοδευτικά
πνεύματα που έκαναν χρήσιμα πράγματα για την ανθρωπότητα, όπως ακριβώς και οι
διακομιστές web και εξυπηρετητές ηλεκτρονικής αλληλογραφίας σήμερα κάνουν
χρήσιμα πράγματα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η μασκότ του BSD είναι
εδώ και πολύ καιρό ο χαρούμενος δαίμονας με πάνινα σπορ παπούτσια και την
τρίαινα.
Η ονομασία των προγραμμάτων που τρέχουν σαν δαίμονες συμβατικά τελειώνει με
«d». Το BIND είναι το Berkeley Internet Name Domain, αλλά το πραγματικό
πρόγραμμα που τρέχει ονομάζεται named, το πρόγραμμα του εξυπηρετητή web Apache
λέγεται httpd, ο δαίμονας ελέγχου των εκτυπωτών γραμμής είναι ο lpd και ούτω
καθεξής. Αυτή είναι απλά μια σύμβαση, όχι απόλυτος κανόνας, για παράδειγμα, ο
κύριος δαίμονας ηλεκτρονικής αλληλογραφίας για την εφαρμογή Sendmail ονομάζεται
sendmail, και όχι maild, όπως θα ήταν αναμενόμενο.
Μερικές φορές θα χρειαστεί να επικοινωνείτε με τη διεργασία ενός δαίμονα. Ένας
τρόπος για να γίνει αυτό είναι στέλνοντας (όπως και σε κάθε εκτελέσιμη
διεργασία) σήματα (signals). Υπάρχουν διάφορα σήματα που μπορείτε να στείλετε 
μερικά από αυτά έχουν μια συγκεκριμένη σημασία, ενώ άλλα ερμηνεύονται μέσα από
την εφαρμογή, και επομένως για να ξέρουμε πως ερμηνεύονται τα σήματα θα πρέπει
να διαβάσουμε την τεκμηρίωση της εφαρμογής. Μπορείτε να στείλετε σήμα σε μια
διεργασία μόνο αν σας ανήκει. Αν στείλετε σήμα σε μια διεργασία που ανήκει σε
κάποιον άλλο με kill(1) ή kill(2), δεν θα σας επιτραπεί. Η μοναδική εξαίρεση σε
αυτό, είναι ο χρήστης root, που μπορεί να στέλνει σήματα στις διεργασίες
οποιουδήποτε άλλου χρήστη του συστήματος.
Το FreeBSD στέλνει επίσης σήματα σε εφαρμογές σε μερικές περιπτώσεις. Αν μία
εφαρμογή είναι γραμμένη άσχημα, και προσπαθεί να προσπελάσει μνήμη που δεν της
ανήκει, το FreeBSD στέλνει στη διεργασία το σήμα Segmentation Violation
(SIGSEGV). Αν μια εφαρμογή χρησιμοποίησε το σύστημα ειδοποίησης alarm(3) για να
ειδοποιηθεί μετά την πάροδο μιας χρονικής περιόδου τότε το FreeBSD θα στείλει
το Alarm signal (SIGALRM), και ούτω καθ'εξής.
Δύο σήματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να σταματήσουν μία διαδικασία, το
SIGTERM και το SIGKILL. Το SIGTERM είναι ο σωστός τρόπος για να σταματήσουμε
μια διαδικασία. Η διεργασία αντιλαμβάνεται το σήμα, εκτελεί το σταμάτημα
κλείνοντας όλα τα αρχεία αναφοράς (log files), που πιθανώς να είναι ανοιχτά,
και γενικώς τελειώνει οτιδήποτε κάνει την συγκεκριμένη χρονική στιγμή πριν
σταματήσει. Σε μερικές περιπτώσεις η διεργασία μπορεί να αγνοήσει το SIGTERM
εάν βρίσκεται στα μισά κάποιας εργασίας που δεν μπορεί να διακοπεί.
Το σήμα SIGKILL δεν μπορεί να αγνοηθεί από μία διεργασία. Είναι σαν να λέει στη
διεργασία, «Δεν με ενδιαφέρει τι κάνεις, σταμάτα τώρα αμέσως». Αν στείλετε το
σήμα SIGKILL σε μια διαδικασία τότε το FreeBSD θα σταματήσει την διαδικασία
άμεσα [4].
¶λλα σήματα που πιθανώς να θέλετε να χρησιμοποιήσετε είναι τα SIGHUP, SIGUSR1,
και SIGUSR2. Αυτά είναι σήματα γενικής χρήσης, και όταν αποστέλλονται κάνουν
διαφορετικά πράγματα ανάλογα με την εφαρμογή.
Ας υποθέσουμε πως αλλάξατε το αρχείο ρύθμισης του εξυπηρετητή διαδικτύου σας,
και πως θα θέλατε να πείτε στον εξυπηρετητή να ξαναδιαβάσει τις ρυθμίσεις. Θα
μπορούσατε να σταματήσετε και να επανεκκινήσετε το httpd, αλλά αυτό θα οδηγούσε
σε μια χρονική περίοδο όπου ο εξυπηρετητής θα έμενε εκτός λειτουργίας, κάτι το
οποίο μπορεί να είναι ανεπιθύμητο. Οι περισσότεροι δαίμονες είναι σχεδιασμένοι
να απαντούν σε σήματα SIGHUP για την εκ νέου ανάγνωση του αρχείου ρύθμισης
τους. Επομένως, αντί να σταματήσουμε και να επανεκκινήσουμε το httpd θα
μπορούσαμε να του στείλουμε το σήμα SIGHUP. Επειδή δεν υπάρχει συγκεκριμένος
τρόπος στην απάντηση αυτών των σημάτων, και διαφορετικοί δαίμονες έχουν
διαφορετική συμπεριφορά, πρέπει να διαβάσετε πρώτα την τεκμηρίωση για τον
συγκεκριμένο δαίμονα.
Τα σήματα στέλνονται χρησιμοποιώντας την εντολή kill(1), όπως υποδεικνύει το
ακόλουθο παράδειγμα.
Στέλνοντας Σήμα σε μία Διεργασία
Αυτό το παράδειγμα δείχνει πως να στείλετε σήμα στην inetd(8). Το αρχείο
ρύθμισης της inetd είναι το /etc/inetd.conf, και η inetd θα ξανα-διαβάσει αυτό
το αρχείο ρύθμισης όταν θα σταλεί το σήμα SIGHUP.

  1. Βρείτε το PID της διεργασίας, της οποίας επιθυμείτε να στείλετε το σήμα.
     Ενεργήστε χρησιμοποιώντας τις εντολές ps(1) και grep(1). Η εντολή grep(1)
     χρησιμοποιείται για να ψάξει στην έξοδο μιας εντολής, για τους
     αλφαριθμητικούς χαρακτήρες που έχετε ορίσει. Η εντολή εκτελείται από έναν
     απλό χρήστη, ενώ η inetd(8) εκτελείται από τον root, επομένως θα πρέπει να
     προσθέσετε την επιλογή ax στην ps(1).

       % ps -ax | grep inetd
         198  ??  IWs    0:00.00 inetd -wW

     Επομένως το PID της inetd(8) είναι το 198. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί
     να εμφανίζεται στην έξοδο η εντολή grep inetd. Αυτό οφείλεται στον τρόπο
     με τον οποίο η ps(1) ψάχνει την λίστα των ενεργών διεργασιών.
  2. Χρησιμοποιήστε την kill(1) για να στείλετε το σήμα. Επειδή η inetd(8)
     τρέχει από τον root θα πρέπει πρώτα να χρησιμοποιήσετε su(1) για να γίνετε
     πρώτα root.

       % su
       Password:
       # /bin/kill -s HUP 198

     Όπως και με τις περισσότερες εντολές στο UNIX, η kill(1) δεν θα τυπώσει
     τίποτε στην έξοδο αν η εντολή είχε επιτυχία. Εάν στείλετε ένα σήμα σε μια
     διεργασία που δεν σας ανήκει θα δείτε kill: PID: Operation not
     permitted. Αν πληκτρολογήσετε λάθος το PID τότε ή θα στείλετε το σήμα σε
     λάθος διεργασία,κάτι που μπορεί να είναι άσχημο, ή, αν είστε τυχερός, θα
     έχετε στείλει το σήμα σε ένα PID που δεν χρησιμοποιείται τη συγκεκριμένη
     στιγμή, και θα δείτε kill: PID: No such process.

          Γιατί να χρησιμοποιήσετε την εντολή /bin/kill;:Πολλά κελύφη
          παρέχουν την εντολή kill ως ενσωματωμένη εντολή. Αυτό σημαίνει
          πως το κέλυφος θα στείλει το σήμα άμεσα, αντί να τρέξει το /bin/
          kill. Αυτό μπορεί να είναι πολύ χρήσιμο, αλλά διαφορετικά κελύφη
          έχουν διαφορετική σύνταξη για τον καθορισμό το όνομα του σήματος
          που πρέπει να αποσταλεί. Αντί λοιπόν να πρέπει να μάθουμε όλες
          τις περιπτώσεις ,είναι ευκολότερο απλά να χρησιμοποιούμε την
          εντολή /bin/kill ... άμεσα.


Η αποστολή άλλων σημάτων μοιάζει πάρα πολύ, απλά αντικαταστήστε το TERM ή το
KILL στη γραμμή εντολών με κάποιο άλλο.

     Σημαντικό:Η φόνευση τυχαίων διεργασιών στο σύστημα μπορεί να είναι
     κακή ιδέα. Ιδιαίτερα, η init(8), με PID 1, είναι πολύ ειδική. Η
     εκτέλεση της εντολής /bin/kill -s KILL 1 είναι ένας γρήγορος τρόπος
     να σβήσετε το σύστημα σας. Πάντα να ελέγχετε δύο φορές τις
     παραμέτρους που χρησιμοποιείτε με την kill(1) πριν πιέσετε Return.

-------------------------------------------------------------------------------

4.9 Κελύφη

Στο FreeBSD ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής εργασίας γίνεται σε ένα περιβάλλον
γραμμής εντολών ονόματι κέλυφος (shell). Η κύρια δουλειά του κελύφους είναι να
παίρνει εντολές από το κανάλι εισόδου και να τις εκτελεί. Μερικά κελύφη έχουν
ενσωματωμένες λειτουργίες ώστε να βοηθούν στις καθημερινές προγραμματισμένες
εργασίες όπως διαχείριση αρχείων, file globbing, επεξεργασία γραμμής εντολών,
μακροεντολές, και μεταβλητές περιβάλλοντος. Το FreeBSD διατίθεται με διάφορα
κελύφη, όπως το sh, το Bourne Shell και το tcsh, το βελτιωμένο C-shell. Διάφορα
άλλα κελύφη είναι διαθέσιμα από την Συλλογή των Ports του FreeBSD, όπως τα zsh
και bash.
Ποιο κέλυφος να χρησιμοποιήσετε; Είναι πραγματικά θέμα γούστου. Εάν είστε
προγραμματιστής σε γλώσσα C θα αισθανθείτε περισσότερο οικείος με τα κελύφη
τύπου C, όπως το tcsh. Εάν έρχεστε από το Linux ή είστε νέος σε περιβάλλον
γραμμής εντολών UNIX μπορείτε να δοκιμάσετε το bash. Η ουσία είναι πως κάθε
κέλυφος έχει μοναδικές ιδιότητες που μπορεί να συνεργαστούν με το περιβάλλον
εργασίας της προτίμησης σας, και επομένως είναι επιλογή σας ποιο κέλυφος να
χρησιμοποιήσετε.
Μια κοινή ιδιότητα όλων των κελυφών είναι η αυτόματη συμπλήρωση ονομάτων
αρχείων. Αφού έχετε πληκτρολογήσει τα πρώτα γράμματα μιας εντολής ή ενός
ονόματος αρχείου αν πιέσετε το πλήκτρο Tab στο πληκτρολόγιο, τότε το κέλυφος
αυτόματα θα ολοκληρώσει το υπόλοιπο της εντολής ή του ονόματος αρχείου. Ας
δώσουμε ένα παράδειγμα. Ας υποθέσουμε πως έχετε δύο αρχεία foobar και foo.bar.
Αν θέλετε να σβήσετε το foo.bar θα πρέπει να πληκτρολογήσετε rm fo[Tab].[Tab].
Το κέλυφος θα τυπώσει αυτόματα rm foo[BEEP].bar.
Το [BEEP] είναι το κουδούνι της κονσόλας, το οποίο μας πληροφορεί πως δεν ήταν
δυνατόν να ολοκληρώσει το όνομα του αρχείου διότι υπάρχουν περισσότερα από ένα
ονόματα αρχείων που ταιριάζουν. Όντως το foobar και το foo.bar ξεκινούν με fo,
και το κέλυφος κατάφερε να συμπληρώσει ως το foo. Αν πληκτρολογήσετε επιπλέον
., και μετά πάλι Tab, το κέλυφος θα καταφέρει να συμπληρώσει το υπόλοιπο του
ονόματος αρχείου για σας.
¶λλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του κελύφους είναι η χρήση των μεταβλητών
περιβάλλοντος. Οι μεταβλητές περιβάλλοντος είναι ένα ζεύγος μεταβλητών/κλειδιών
αποθηκευμένα στον περιβάλλοντα χώρο του κελύφους Αυτός ο χώρος μπορεί να
διαβαστεί από οποιοδήποτε πρόγραμμα που καλείται από το κέλυφος, και έτσι
περιέχει πλήθος ρυθμίσεων προγραμμάτων. Ακολουθεί μία λίστα με συνήθεις
μεταβλητές περιβάλλοντος και τη σημασία τους:

Μεταβλητή Περιγραφή
USER      Όνομα του τρέχοντα χρήστη.
PATH      Λίστα καταλόγων για την αναζήτηση εκτελέσιμων χωρισμένη με άνω-κάτω
          τελείες.
DISPLAY   Όνομα δικτύου της οθόνης X11 που είναι διαθέσιμη για σύνδεση, αν
          υπάρχει.
SHELL     Το ενεργό κέλυφος.
TERM      Το όνομα του τύπου του τερματικού χρήστη. Ορίζει τις δυνατότητες του
          τερματικού.
TERMCAP   Εγγραφή στη βάση δεδομένων κωδικών escape για διάφορες λειτουργίες
          τερματικών.
OSTYPE    Ο τύπος του λειτουργικού συστήματος π.χ., FreeBSD.
MACHTYPE  Η αρχιτεκτονική CPU στην οποία δουλεύει το σύστημα.
EDITOR    Ο προεπιλεγμένος κειμενογράφος του χρήστη.
PAGER     Το προεπιλεγμένο πρόγραμμα σελιδοποίησης του χρήστη.
MANPATH   Λίστα καταλόγων για την αναζήτηση των σελίδων βοηθείας (man pages)
          χωρισμένη με άνω-κάτω τελείες.

Ο ορισμός μιας μεταβλητής περιβάλλοντος διαφέρει κάπως από κέλυφος σε κέλυφος.
Για παράδειγμα στα κελύφη τύπου-C, όπως τα tcsh και csh, θα πρέπει να
χρησιμοποιήσετε την setenv για να ορίσετε μεταβλητές περιβάλλοντος. Σε κελύφη
Bourne όπως τα sh και bash, θα πρέπει να χρησιμοποιείτε την export για να
θέσετε τις τρέχουσες μεταβλητές περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, για να ορίσετε ή
να μετατρέψετε την μεταβλητή περιβάλλοντος EDITOR, σε csh ή tcsh θα πρέπει να
δώσετε μια εντολή που να θέτει τη μεταβλητή EDITOR στο /usr/local/bin/emacs:

  % setenv EDITOR /usr/local/bin/emacs

Για κελύφη Bourne:

  % export EDITOR="/usr/local/bin/emacs"

Μπορείτε επίσης στα περισσότερα κελύφη να αναπτύσσετε τις μεταβλητές
περιβάλλοντος τοποθετώντας μπροστά τους τον χαρακτήρα $. Για παράδειγμα, η echo
$TERM θα τυπώσει την τιμή που έχουμε θέσει στην μεταβλητή, διότι το κέλυφος
αναπτύσσει την $TERM και περνά την τιμή της στην echo.
Τα κελύφη χρησιμοποιούν μερικούς ειδικούς χαρακτήρες, που ονομάζονται meta-
χαρακτήρες για εμφανίσεις ιδιαίτερων δεδομένων. Ο πιο κοινός εξ' αυτών είναι ο
χαρακτήρας *, ο οποίος αντιπροσωπεύει οποιοδήποτε αλφαριθμητικό χαρακτήρα σε
ένα όνομα αρχείου. Αυτοί οι ειδικοί meta-χαρακτήρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν
για να κάνουν filename globbing. Για παράδειγμα, αν πληκτρολογήσετε echo *
είναι σχεδόν το ίδιο με το να δώσετε ls διότι το κέλυφος παίρνει όλα τα αρχεία
που ταιριάζουν με * και τα προωθεί στην γραμμή εντολών για την echo.
Για να εμποδίσετε το κέλυφος να επεξεργαστεί αυτούς τους ειδικούς χαρακτήρες,
μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το σύμβολο διαφυγής (escape) τοποθετώντας μπροστά
τους μια δεξιόστροφη κάθετο (\). Η echo $TERM τυπώνει τον τύπο του τερματικού
σας, ενώ η echo \$TERM τυπώνει απλά $TERM.
-------------------------------------------------------------------------------

4.9.1 Αλλάζοντας το Κέλυφος σας

Ο ευκολότερος τρόπος για να αλλάξετε το κέλυφος σας είναι να χρησιμοποιήσετε
την εντολή chsh. Τρέχοντας την chsh θα οδηγηθείτε στον κειμενογράφο που έχετε
θέσει στην μεταβλητή περιβάλλοντος EDITOR, ενώ αν δεν έχετε θέσει, θα
οδηγηθείτε στο vi. Αλλάξτε κατάλληλα τη γραμμή «Shell:»
Μπορείτε επίσης να δώσετε στην chsh την επιλογή -s, αυτή θα θέσει το κέλυφος
για σας, δίχως να χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε τον κειμενογράφο. Για
παράδειγμα, αν θέλετε να αλλάξετε το κέλυφος σας σε bash, η ακόλουθη εντολή
είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεστε:

  % chsh -s /usr/local/bin/bash


     Σημείωση:Το κέλυφος στο οποίο επιθυμείτε να μεταβείτε πρέπει να είναι
     καταχωρημένο στο αρχείο /etc/shells. Αν έχετε εγκαταστήσει ένα
     κέλυφος από τη συλλογή_των_ports, τότε αυτό θα πρέπει να έχει ήδη
     γίνει. Αν εγκαταστήσατε το κέλυφος μόνοι σας, τότε θα πρέπει να
     εκτελέσετε τη διαδικασία που ακολουθεί.
     Αν για παράδειγμα, εγκαταστήσατε το bash μόνοι σας και το
     τοποθετήσατε στον /usr/local/bin, τότε θα πρέπει να δώσετε:

       # echo "/usr/local/bin/bash" >> /etc/shells

     Και μετά ξανατρέξτε την chsh.

-------------------------------------------------------------------------------

4.10 Κειμενογράφοι

Αρκετές ρυθμίσεις στο FreeBSD γίνονται με επεξεργασία αρχείων κειμένου. Για
αυτό το λόγο, θα ήταν καλή ιδέα να εξοικειωθείτε με ένα κειμενογράφο. Αρκετοί
περιέχονται στο βασικό σύστημα του FreeBSD και πολλοί περισσότεροι είναι
διαθέσιμοι στην Συλλογή των Ports (Ports Collection).
Ο ευκολότερος και απλούστερος κειμενογράφος για να μάθετε ονομάζεται ee, που
σημαίνει easy editor (εύκολος κειμενογράφος). Για να ξεκινήσετε τον ee, πρέπει
να πληκτρολογήσετε στην γραμμή εντολών ee filename όπου filename είναι το όνομα
του αρχείου που θέλετε να επεξεργαστείτε. Για παράδειγμα, για να επεξεργαστείτε
το /etc/rc.conf, πληκτρολογείτε ee /etc/rc.conf. Μόλις εισέλθετε στο ee, όλες
οι εντολές για να χειριστείτε τις λειτουργίες του κειμενογράφου αναφέρονται στο
πάνω μέρος της οθόνης. Ο χαρακτήρας καπέλο ^ σημαίνει το πλήκτρο Ctrl, επομένως
^e σημαίνει πως πρέπει να πληκτρολογήσετε τον συνδυασμό πλήκτρων Ctrl+e. Για να
βγείτε από το ee, πιέζετε το πλήκτρο Esc, και επιλέγετε leave editor. Ο
κειμενογράφος θα σας προτρέψει να σώσετε τυχόν αλλαγές, αν έχετε επεξεργαστεί
το αρχείο.
Το FreeBSD παρέχεται επίσης με πιο εξελιγμένους κειμενογράφους όπως το
ενσωματωμένο στο βασικό σύστημα vi. Το Emacs και το vim, είναι μέρος της
Συλλογής των Ports του FreeBSD (editors/emacs και editors/vim). Αυτοί οι
κειμενογράφοι προσφέρουν πολλές περισσότερες λειτουργίες και δυνατότητες, με
κόστος αυξημένη πολυπλοκότητα και δυσκολία εκμάθησης. Ωστόσο αν σχεδιάζετε να
επεξεργαστείτε αρκετά κείμενα, η εκμάθηση ενός ισχυρού κειμενογράφου όπως το
vim ή το Emacs θα σας γλυτώσει πολύ περισσότερο χρόνο επεξεργασίας στην πορεία.
Πολλές εφαρμογές που χρειάζεται να αλλάξουν κάποιο αρχείο ή απαιτούν από το
χρήστη να πληκτρολογήσει κάποιο κείμενο, θα ανοίξουν αυτόματα κάποιο
κειμενογράφο. Για να αλλάξετε τον προεπιλεγμένο κειμενογράφο, θα πρέπει να
θέσετε κατάλληλη τιμή στην μεταβλητή περιβάλλοντος EDITOR. Δείτε την ενότητα
Κελύφη για περισσότερες λεπτομέρειες.
-------------------------------------------------------------------------------

4.11 Συσκευές και Αρχεία συσκευών

Συσκευή είναι ένας όρος που αναφέρεται σε σχέση με λειτουργίες hardware ενός
συστήματος, περιλαμβάνοντας δίσκους, εκτυπωτές, κάρτες γραφικών και
πληκτρολόγια. Κατά την εκκίνηση του FreeBSD οι περισσότερες πληροφορίες που
αναγράφονται στην οθόνη είναι συσκευές που αναγνωρίζονται από το σύστημα.
Μπορείτε να ξαναδείτε τα μηνύματα εκκίνησης, διαβάζοντας το /var/run/
dmesg.boot.
Για παράδειγμα, acd0 είναι ο πρώτος οδηγός IDE CDROM, ενώ το kbd0
αντιπροσωπεύει το πληκτρολόγιο.
Στις περισσότερες από αυτές τις συσκευές σε ένα λειτουργικό σύστημα UNIX η
πρόσβαση πρέπει να γίνεται διαμέσου ειδικών αρχείων που ονομάζονται αρχεία
συσκευών, και είναι τοποθετημένα στον κατάλογο /dev.
-------------------------------------------------------------------------------

4.11.1 Δημιουργώντας Αρχεία Συσκευών

Όταν προσθέτετε μια νέα συσκευή στο σύστημα σας, ή μεταγλωττίζετε πηγαίο κώδικα
για υποστήριξη νέων οδηγών, πρέπει να δημιουργούνται νέα αρχεία συσκευών.
-------------------------------------------------------------------------------

4.11.1.1 DEVFS (DEVice File System)

Το σύστημα αρχείων συσκευών ή, DEVFS, παρέχει πρόσβαση στο χώρο ονομάτων
συσκευών του πυρήνα (device namespace) στο global σύστημα αρχείων του
συστήματος. Αντί να δημιουργείτε και να μετατρέπετε αρχεία συσκευών, το DEVFS
συντηρεί για σας αυτό το ιδιαίτερο σύστημα αρχείων.
Δείτε την σελίδα βοηθείας devfs(5) για περισσότερες πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

4.12 Τύποι Εκτελέσιμων

Για να καταλάβετε γιατί το FreeBSD χρησιμοποιεί τον τύπο elf(5) θα πρέπει πρώτα
να γνωρίζετε μερικά πράγματα για τους τρεις «κυρίαρχους» τύπους εκτελέσιμων για
το UNIX

* a.out(5)
  Ο παλαιότερος και πιο «κλασσικός» τύπος αντικειμένων του UNIX. Χρησιμοποιεί
  μια μικρή και συμπαγή κεφαλίδα με ένα μαγικό νούμερο στην αρχή που συχνά
  χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίζει τον τύπο (δείτε για περισσότερες
  πληροφορίες την a.out(5)). Περιέχει τρία φορτωμένα τμήματα: .text, .data και
  .bss και επιπλέον ένα πίνακα συμβόλων και ένα πίνακα αλφαριθμητικών
  χαρακτήρων.
* COFF
  Ο τύπος αντικειμένου SVR3. Η κεφαλίδα τώρα αποτελείται από ένα πίνακα τομέων,
  ώστε να μπορούμε να έχουμε κάτι παραπάνω από απλά .text, .data και .bss.
* elf(5)
  Ο διάδοχος του COFF, περιλαμβάνει πολλαπλά τμήματα και δέχεται τιμές 32 ή 64
  bit. Το βασικό μειονέκτημα: Ο ELF σχεδιάστηκε με την προϋπόθεση πως θα υπήρχε
  μόνο ένα ABI για κάθε αρχιτεκτονική συστήματος. Αυτή η υπόθεση είναι όμως
  εσφαλμένη τώρα, αφού ακόμη και στον εμπορικό κόσμο του SYSV (όπου υπάρχουν
  τουλάχιστον τρία ABI: SRV4, Solaris, SCO) δεν ισχύει.
  Το FreeBSD προσπαθεί να ξεπεράσει αυτό το πρόβλημα παρέχοντας ένα βοηθητικό
  πρόγραμμα με το οποίο μπορούμε να ενσωματώσουμε (branding) σε ένα εκτελέσιμο
  ELF τις πληροφορίες για το ABI που είναι συμβατό με αυτό. Δείτε την σελίδα
  manual του brandelf(1) για περισσότερες πληροφορίες.

Το FreeBSD προέρχεται από τον «κλασσικό» χώρο και μέχρι την αρχή της σειράς
3.X, χρησιμοποιούσε τον τύπο a.out(5), μια τεχνολογία δοκιμασμένη και
αποδεδειγμένη σε πολλές γενιές εκδόσεων του BSD. Αν και η μεταγλώττιση και
εκτέλεση εγγενών εκτελέσιμων (και πυρήνων) τύπου ELF ήταν δυνατή στα FreeBSD
συστήματα ήδη από πολύ καιρό πριν, το FreeBSD αρχικά αντιστάθηκε στην «ώθηση»
για καθιέρωση του ELF ως προκαθορισμένου τύπου. Γιατί; Όταν ο κόσμος του Λίνουξ
έκανε την οδυνηρή μετάβαση προς το ELF, δεν ήταν τόσο για να ξεφύγει από τον
τύπο εκτελέσιμων a.out όσο για να αντιμετωπίσει το δύσκαμπτο δικό τους
μηχανισμό κοινόχρηστων βιβλιοθηκών, ο οποίος βασίζονταν σε jump-tables και
προκαλούσε μεγάλη δυσχέρεια στην κατασκευή τους, τόσο στους προγραμματιστές όσο
και στους μεταπωλητές. Από τη στιγμή που τα διαθέσιμα εργαλεία του ELF
προσέφεραν λύση στο πρόβλημα των κοινών βιβλιοθηκών και έγινε γενικώς αποδεκτό
πως ήταν «ο δρόμος προς τα εμπρός», έγινε αποδεκτό το αναγκαίο κόστος της
μεταφοράς και επιτεύχθηκε η μετακίνηση. Ο μηχανισμός κοινόχρηστων βιβλιοθηκών
του FreeBSD βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον αντίστοιχο μηχανισμό του SunOS" της
Sun και είναι πολύ εύκολος στη χρήση.
Τότε, γιατί υπάρχουν τόσοι διαφορετικοί τύποι;
Πίσω στο σκοτεινό παρελθόν, υπήρχε απλό hardware. Αυτό το απλό hardware
υποστήριζε ένα απλό, μικρό σύστημα. Το a.out ήταν απόλυτα κατάλληλο για την
αναπαράσταση εκτελέσιμων σε αυτό το απλό σύστημα (ένα PDP-11). Όταν ο κόσμος
άρχισε να μεταφέρει το UNIX από αυτό το απλό σύστημα, διατηρήθηκε ο τύπος a.out
γιατί ήταν ικανοποιητικός για τα πρώτα ports του UNIX σε αρχιτεκτονικές όπως η
Motorola 68k, VAXen, κτλ.
Μετέπειτα κάποιος λαμπρός μηχανικός hardware αποφάσισε πως αφού μπορούσε να
εξαναγκάζει το λογισμικό να κάνει τόσα πρόχειρα κόλπα, θα μπορούσε επίσης να
παραλείψει μερικές πύλες από το σχεδιασμό ώστε να επιτρέψει στον πυρήνα της CPU
να τρέχει γρηγορότερα. Αν και διασκευάσθηκε ώστε να δουλεύει με αυτό το νέο
είδος hardware (γνωστό σήμερα ως RISC), ο τύπος a.out ήταν τελικά ακατάλληλος
για αυτό, και έτσι σχεδιάστηκαν πολλοί νέοι τύποι για να επιτευχθεί καλύτερη
απόδοση από το hardware από ότι ήταν δυνατόν με τον απλό και περιοριστικό τύπο
a.out. Εφευρέθηκαν διάφοροι τύποι όπως οι COFF, ECOFF, και μερικοί άλλοι
λιγότερο γνωστοί, και ερευνήθηκαν οι περιορισμοί τους ώσπου τα πράγματα
σταθεροποιήθηκαν στο ELF.
Επιπλέον, το μέγεθος των προγραμμάτων γινόταν όλο και μεγαλύτερο και οι δίσκοι
(και η φυσική μνήμη) ήταν ακόμη σχετικά μικροί και κάπως έτσι γεννήθηκε η ιδέα
της κοινής βιβλιοθήκης. Το σύστημα VM έγινε επίσης περισσότερο περίπλοκο. Κάθε
μία από τις βελτιώσεις γινόταν με βάση τον τύπο a.out, που όμως γινόταν όλο και
πιο δύσχρηστος με κάθε νέα προσθήκη. Επιπρόσθετα, ο κόσμος ήθελε να φορτώνει
τμήματα δυναμικά ενώ το σύστημα ήταν σε φάση εκτέλεσης, ή να εξαλείφει μέρη
προγραμμάτων αφού είχε εκτελεστεί ο κώδικας αρχικοποίησης (init) ώστε να
εξοικονομηθεί φυσική μνήμη και χώρος swap. Οι γλώσσες προγραμματισμού
γινόντουσαν ακόμα πιο περίπλοκες και ο κόσμος ήθελε αυτόματη φόρτωση και
εκτέλεση κώδικα πριν την κλήση της main. Έγιναν πρόχειρες διορθώσεις (hacks)
στον τύπο a.out ώστε να συμβαδίζει με όλες αυτές τις αλλαγές, και πράγματι, για
μια περίοδο έδειχνε να λειτουργεί. Με τον καιρό όμως, φάνηκε ότι ο τύπος a.out
δεν θα μπορούσε να αντεπεξέλθει σε όλα αυτά τα προβλήματα, αφού θα έπρεπε να
αναπτύσσεται συνεχώς και με περίπλοκο τρόπο. Αν και το ELF έλυνε πολλά από αυτά
τα προβλήματα, η μετάβαση σε αυτό ενός συστήματος που βασικά λειτουργούσε, θα
οδηγούσε σε οδυνηρές καταστάσεις. Έτσι ο τύπος ELF έπρεπε να περιμένει μέχρι τη
στιγμή όπου η παραμονή στο a.out θα δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα από ότι
η μετάβαση στο ELF.
Ωστόσο, όσο ο καιρός περνούσε, και τα εργαλεία μεταγλώττισης από τα οποία
προέρχονται τα αντίστοιχα εργαλεία του FreeBSD (ειδικότερα ο assembler και ο
loader), αναπτύχθηκαν παράλληλα σε δύο δέντρα. Το δέντρο του FreeBSD πρόσθεσε
κοινές βιβλιοθήκες και διόρθωσε κάποια σφάλματα. Η ομάδα του GNU που είχε
αρχικά γράψει αυτά τα προγράμματα, τα έγραψε ξανά και πρόσθεσε ευκολότερη
υποστήριξη για κατασκευή cross compilers, την ενσωμάτωση διαφορετικών τύπων
κατά βούληση, κλπ. Αν και πολλοί ζητούσαν να κατασκευαστούν cross compilers για
FreeBSD, ήταν άτυχοι, αφού ο παλιός πηγαίος κώδικας του FreeBSD για τα as και
ld τα έκανε ακατάλληλα. Η νέα αλυσίδα εργαλείων του GNU (binutils) υποστηρίζει
cross compiling, ELF, κοινές βιβλιοθήκες, προεκτάσεις C++, κτλ. Επιπλέον,
πολλοί τρίτοι κατασκευαστές προσφέρουν εκτελέσιμα ELF, και είναι πολύ καλό να
μπορούν να εκτελεστούν στο FreeBSD.
Ο ELF είναι πιο εκφραστικός από τον a.out και περισσότερο επεκτάσιμος στο
βασικό σύστημα. Τα εργαλεία ELF είναι ευκολότερα στην συντήρηση και προσφέρουν
υποστήριξη για cross compilers, κάτι που είναι πολύ σημαντικό για μερικούς
ανθρώπους. Μπορεί ο ELF να είναι λίγο πιο αργός από τον a.out, αλλά η διαφορά
δεν είναι αισθητή. Υπάρχουν επίσης πολλές άλλες διαφορές μεταξύ τους, σε
λεπτομέρειες όπως τον τρόπο που αντιστοιχίζουν σελίδες, που χειρίζονται τον
κώδικα init, κλπ. Καμιά από αυτές δεν είναι πολύ σημαντική, αλλά ωστόσο δεν
παύουν να είναι διαφορές. Με τον καιρό η υποστήριξη για το a.out θα
απομακρυνθεί από τον πυρήνα GENERIC, και τελικά θα αφαιρεθεί εντελώς από τον
πυρήνα όταν εκλείψει ολοκληρωτικά η ανάγκη εκτέλεσης παλαιών προγραμμάτων τύπου
a.out.
-------------------------------------------------------------------------------

4.13 Για Περισσότερες Πληροφορίες


4.13.1 Σελίδες Βοηθείας

Η πιο κατανοητή τεκμηρίωση στο FreeBSD προσφέρεται με τη μορφή των σελίδων
βοηθείας (manual pages). Σχεδόν για κάθε πρόγραμμα του συστήματος δίνεται μια
σύντομη αναφορά που εξηγεί τις βασικές λειτουργίες και διάφορα άλλα θέματα.
Αυτές οι σελίδες προβάλλονται με την εντολή man. Η χρήση της εντολής man είναι
απλή:

  % man command

όπου command είναι το όνομα της εντολής για την οποία επιθυμείτε να μάθετε
περισσότερες πληροφορίες. Για παράδειγμα, για να μάθετε περισσότερα για την
εντολή ls πληκτρολογήστε:

  % man ls

Το online manual χωρίζεται σε τέσσερις αριθμημένες ενότητες:

  1. Εντολές χρήστη.
  2. Κλήσεις συστήματος και αριθμοί σφαλμάτων.
  3. Συναρτήσεις των βιβλιοθηκών της C.
  4. Οδηγοί συσκευών.
  5. Τύποι αρχείων.
  6. Παιχνίδια και άλλες εφαρμογές διασκέδασης.
  7. Διάφορες πληροφορίες.
  8. Συντήρηση συστήματος και εντολές λειτουργίας.
  9. Ανάπτυξη πυρήνα.

Σε μερικές περιπτώσεις, το ίδιο θέμα μπορεί να εμφανίζεται σε περισσότερες
ενότητες των σελίδων βοηθείας. Για παράδειγμα, υπάρχει η εντολή χρήστη chmod
και η κλήση συστήματος chmod(). Σε αυτή τη περίπτωση, μπορείτε να πείτε στην
εντολή man ποια ακριβώς θέλετε επιλέγοντας την ενότητα:

  % man 1 chmod

Με αυτόν τον τρόπο θα εμφανιστεί η σελίδα βοηθείας για την εντολή χρήστη chmod.
Οι αναφορές σε μια ειδική ενότητα των σελίδων βοηθείας τοποθετούνται
παραδοσιακά μέσα σε παρένθεση στην τυπωμένη τεκμηρίωση, επομένως το chmod(1)
αναφέρεται στην εντολή χρήστη chmod και το chmod(2) αναφέρεται στην κλήση
συστήματος.
Αυτό είναι χρήσιμο όταν γνωρίζουμε το όνομα της εντολής και απλά επιθυμούμε να
μάθουμε πως να την χρησιμοποιήσουμε, αλλά τι γίνεται αν δεν γνωρίζουμε το όνομα
της; Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το man για να αναζητήσετε λέξεις κλειδιά από
τις περιγραφές των εντολών χρησιμοποιώντας την επιλογή -k:

  % man -k mail

Με την εντολή αυτή θα εμφανιστεί μία λίστα από εντολές που περιέχουν την λέξη
κλειδί «mail» στην περιγραφή τους. Αυτό είναι αντίστοιχο με το να
χρησιμοποιήσετε την εντολή apropos.
Επομένως, βλέπετε όλες αυτές τις γουστόζικες εντολές στον /usr/bin αλλά δεν
έχετε την παραμικρή ιδέα του τι πραγματικά κάνουν; Απλά πληκτρολογήστε:

  % cd /usr/bin
  % man -f *

ή

  % cd /usr/bin
  % whatis *

το οποίο κάνει ακριβώς το ίδιο πράγμα.
-------------------------------------------------------------------------------

4.13.2 GNU Info Files

Το FreeBSD περιλαμβάνει πολλές εφαρμογές και βοηθητικά προγράμματα που έχουν
δημιουργηθεί από την Free Software Foundation (FSF). Πέρα από τις σελίδες
βοηθείας, τα προγράμματα αυτά παρέχονται με τεκμηρίωση μορφής hypertext σε
αρχεία που ονομάζονται info και τα οποία μπορείτε να προβάλλετε με την εντολή
info ή, αν έχετε εγκαταστήσει το emacs, μέσω της κατάστασης λειτουργίας info
mode του emacs.
Για να χρησιμοποιήσετε την εντολή info(1), απλά πληκτρολογήστε:

  % info

Για μια σύντομη εισαγωγή, πληκτρολογήστε h. Για μια γρήγορη αναφορά εντολής,
πληκτρολογήστε ?.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 5 Εγκατάσταση Εφαρμογών: Πακέτα και Ports


5.1 Σύνοψη

Το FreeBSD συνοδεύεται από μία πλούσια συλλογή από προγράμματα σαν μέρος του
βασικού συστήματος. Όμως, λίγα μπορεί να κάνει κάποιος πριν βρεθεί στην ανάγκη
να εγκαταστήσει μια πρόσθετη εφαρμογή για να υλοποιήσει μια πραγματική εργασία.
Το FreeBSD παρέχει δυο συμπληρωματικές τεχνολογίες για να εγκαταστήσετε
πρόσθετες εφαρμογές στο σύστημα σας: τη Συλλογή των Ports (Ports Collection,
για εγκατάσταση από τον πηγαίο κώδικα), και τα πακέτα (packages, για
εγκατάσταση από προ-μεταγλωττισμένα εκτελέσιμα πακέτα). Κάθε μία από τις δυο
μεθόδους μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εγκαταστήσετε τις νεότερες εκδόσεις
από τις αγαπημένες σας εφαρμογές, από τοπικά αποθηκευτικά μέσα ή απευθείας από
το δίκτυο.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να εγκαθιστάτε προ-μεταγλωττισμένα πακέτα λογισμικού.
* Πως να μεταγλωττίζετε πρόσθετο λογισμικό από τον πηγαίο κώδικα
  χρησιμοποιώντας την Συλλογή των Ports.
* Πως να κάνετε απεγκατάσταση εγκαταστημένων πακέτων ή ports.
* Πως να αλλάζετε τις προκαθορισμένες ρυθμίσεις που χρησιμοποιεί η Συλλογή των
  Ports.
* Πως να βρίσκετε τα κατάλληλα πακέτα λογισμικού.
* Πως να αναβαθμίζετε τις εφαρμογές σας.

-------------------------------------------------------------------------------

5.2 Επισκόπησή της εγκατάστασης λογισμικού

Αν έχετε χρησιμοποιήσει ένα UNIX σύστημα στο παρελθόν, θα γνωρίζετε ότι η
συνηθισμένη διαδικασία για την εγκατάσταση πρόσθετου λογισμικού είναι περίπου η
παρακάτω:

  1. «Κατέβασμα» του λογισμικού, που μπορεί να διανέμεται σε μορφή πηγαίου
     κώδικα, ή σαν εκτελέσιμο.
  2. Αποσυμπίεση του λογισμικού από την μορφή της διανομής του (συνήθως ένα
     tarball συμπιεσμένο με το compress(1), gzip(1), ή bzip2(1)).
  3. Εντοπισμός της τεκμηρίωσης (πιθανώς ένα αρχείο INSTALL ή README ή μερικά
     αρχεία μέσα σε ένα υποκατάλογο doc/) και ανάγνωσή τους για το πως θα
     εγκατασταθεί το λογισμικό.
  4. Αν το λογισμικό διανέμεται με τη μορφή πηγαίου κώδικα, μεταγλώττιση του.
     Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την επεξεργασία ενός Makefile, ή την εκτέλεση
     ενός configure script, και άλλες εργασίες.
  5. Δοκιμή και εγκατάσταση του λογισμικού.

Και αυτά μόνο αν όλα πάνε καλά. Αν εγκαθιστάτε ένα λογισμικό που δεν έχει
μεταφερθεί στο FreeBSD ίσως να πρέπει να τροποποιήσετε τον πηγαίο κώδικα για να
δουλέψει σωστά.
Αν το θέλετε, μπορείτε να συνεχίσετε να εγκαθιστάτε λογισμικό με τον
«παραδοσιακό» τρόπο στο FreeBSD. Όμως, το FreeBSD παρέχει δυο τεχνολογίες που
μπορούν να σας γλιτώσουν από πολύ κόπο: τα πακέτα και τα ports. Την στιγμή που
γράφτηκε αυτό το κείμενο, διατίθονταν με αυτόν τον τρόπο πάνω από 24,000
πρόσθετες εφαρμογές.
Για οποιαδήποτε εφαρμογή, το αντίστοιχο FreeBSD πακέτο της είναι ένα μοναδικό
αρχείο που πρέπει εσείς να «κατεβάσετε». Το πακέτο περιέχει προ-μεταγλωττισμένα
αντίγραφα από όλες τις εντολές της εφαρμογής, όπως επίσης και αρχεία
παραμετροποίησης ή τεκμηρίωσης. Ένα τέτοιο πακέτο σε μορφή αρχείου, μπορείτε να
το χειριστείτε με τις εντολές διαχείρισής πακέτων του FreeBSD, όπως οι pkg_add
(1), pkg_delete(1), pkg_info(1), και πάει λέγοντας. Η εγκατάσταση μιας νέας
εφαρμογής μπορεί να γίνει με μία μόνο εντολή.
Ένα FreeBSD port για μία εφαρμογή είναι μια συλλογή από αρχεία σχεδιασμένα για
να αυτοματοποιήσουν την διαδικασία μεταγλώττισης της εφαρμογής από τον πηγαίο
κώδικα.
Θυμηθείτε ότι υπάρχουν μερικά βήματα που θα πρέπει λογικά να κάνετε αν
μεταγλωττίσετε ένα πρόγραμμα μόνος σας («κατέβασμα», αποσυμπίεση, προσαρμογή
(patching), μεταγλώττιση, εγκατάσταση). Τα αρχεία που αποτελούν ένα port
περιέχουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να επιτρέψουν στο σύστημα να
κάνει όλα αυτά για εσάς. Εσείς εκτελείτε μερικές απλές εντολές, και ο πηγαίος
κώδικας για την εφαρμογή αυτόματα «κατεβαίνει», αποσυμπιέζεται, προσαρμόζεται,
μεταγλωττίζεται, και εγκαθίσταται για εσάς.
Στην πραγματικότητα, το σύστημα ports μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για να
δημιουργηθούν πακέτα που μπορείτε αργότερα να διαχειριστείτε με την pkg_add και
τις άλλες εντολές διαχείρισής πακέτων που θα αναφερθούν σε λίγο.
Τόσο τα πακέτα, όσο και τα ports κατανοούν τις εξαρτήσεις (dependencies). Ας
υποθέσουμε ότι θέλετε να εγκαταστήσετε μία εφαρμογή που εξαρτάται από μία
συγκεκριμένη βιβλιοθήκη για να λειτουργήσει. Τόσο η εφαρμογή, όσο και η
βιβλιοθήκη διατίθενται ως πακέτα και ports του FreeBSD. Αν χρησιμοποιήσετε την
εντολή pkg_add ή το σύστημα των ports για να εγκαταστήσετε την εφαρμογή,
αμφότερα θα παρατηρήσουν ότι η βιβλιοθήκη δεν είναι εγκατεστημένη, και αυτόματα
θα την εγκαταστήσουν πριν από το πρόγραμμα.
Έχοντας αναφέρει ότι οι δύο τεχνολογίες είναι αρκετά όμοιες, ίσως να
αναρωτιέστε γιατί το FreeBSD προσφέρει και τις δύο. Τα πακέτα και τα ports
αμφότερα έχουν τα δικά τους πλεονεκτήματα, και το τι θα χρησιμοποιήσετε
εξαρτάται από την δική σας προτίμηση.
Πλεονεκτήματα των Πακέτων

* Ένα συμπιεσμένο tarball πακέτου είναι συνήθως μικρότερο από το συμπιεσμένο
  tarball που περιέχει τον πηγαίο κώδικα για την εφαρμογή.
* Τα πακέτα δεν χρειάζονται μεταγλώττιση. Για μεγάλες εφαρμογές, όπως είναι ο
  Mozilla, το KDE, ή το GNOME αυτό μπορεί να είναι σημαντικό, ιδιαίτερα αν
  βρίσκεστε σε ένα αργό μηχάνημα.
* Τα πακέτα δεν απαιτούν να κατανοήσετε την διαδικασία που σχετίζεται με την
  μεταγλώττιση λογισμικού στο FreeBSD.

Πλεονεκτήματα των Ports

* Τα πακέτα συνήθως είναι μεταγλωττισμένα με συντηρητικές επιλογές, επειδή
  πρέπει να λειτουργούν στον μέγιστο αριθμό συστημάτων. Με εγκατάσταση από το
  port, μπορείτε να ρυθμίσετε τις επιλογές μεταγλώττισης (για παράδειγμα) να
  δημιουργήσουν εκτελέσιμο κώδικα που να εκμεταλλεύεται τις ικανότητες ενός
  Pentium 4 ή Athlon επεξεργαστή.
* Μερικές εφαρμογές έχουν επιλογές μεταγλώττισης που σχετίζονται με το τι
  μπορούν να κάνουν και τι όχι. Για παράδειγμα, ο Apache μπορεί να
  μεταγλωττιστεί με ένα ευρύ φάσμα από επιλογές. Μεταγλωττίζοντας τον από το
  port, δεν είναι ανάγκη να δεχτείτε τις προεπιλεγμένες επιλογές, μπορείτε να
  κάνετε τις δικές σας.
  Σε μερικές περιπτώσεις, μπορεί να υπάρχουν πολλαπλά πακέτα για την ίδια
  εφαρμογή, με διαφορετικές ρυθμίσεις. Για παράδειγμα, το Ghostscript
  διατίθεται ως ένα πακέτο ghostscript και ένα πακέτο ghostscript-nox11,
  αναλόγως αν θα εγκαταστήσετε ή όχι έναν X11 server. Αυτού του τύπου οι
  ρυθμίσεις είναι δυνατές με τα πακέτα, αλλά γρήγορα γίνονται αδύνατες αν μία
  εφαρμογή έχει περισσότερες από μία ή δύο διαφορετικές ρυθμίσεις
  μεταγλώττισης.
* Οι συνθήκες των αδειών διανομής από μερικές διανομές λογισμικού, απαγορεύουν
  την διανομή εκτελέσιμου κώδικα. Πρέπει να διανεμηθούν με την μορφή πηγαίου
  κώδικα.
* Μερικά άτομα δεν εμπιστεύονται τα έτοιμα εκτελέσιμα. Τουλάχιστον με τον
  πηγαίο κώδικα, μπορείτε (θεωρητικά) να τον διαβάσετε και να ψάξετε για πιθανά
  προβλήματα μόνος σας.
* Αν έχετε τοπικά, δικά σας patches, θα χρειαστείτε τον πηγαίο κώδικα για να τα
  εφαρμόσετε.
* Μερικά άτομα γουστάρουν να έχουν τον πηγαίο κώδικα, ώστε να τον διαβάσουν αν
  βαρεθούνε, να τον αλλάξουν (hack), να δανειστούν από αυτόν (αν βέβαια το
  επιτρέπει η άδεια), κ.λ.π.

Για να είστε ενήμερος για τα ανανεωμένα ports, εγγραφείτε στην ηλεκτρονική
λίστα_των_FreeBSD_ports και στην ηλεκτρονική_λίστα_αναφορών_προβλημάτων_των
FreeBSD_ports.

     Προειδοποίηση:Πριν εγκαταστήσετε οποιοδήποτε εφαρμογή, πρέπει να
     ελέγχετε το http://vuxml.freebsd.org/ για θέματα ασφαλείας που
     σχετίζονται με την εφαρμογή σας.
     Μπορείτε επίσης να εγκαταστήσετε το ports-mgmt/portaudit το οποίο
     αυτόματα θα ελέγχει όλες τις εγκαταστημένες εφαρμογές για γνωστά
     τρωτά σημεία. Έλεγχος επίσης θα πραγματοποιείται πριν τη μεταγλώττιση
     οποιουδήποτε port. Στο ενδιάμεσο, μπορείτε να χρησιμοποιείτε την
     εντολή portaudit -F -a αφότου έχετε πρώτα εγκαταστήσει μερικά πακέτα.

Το υπόλοιπο αυτού του κεφαλαίου εξηγεί πως να χρησιμοποιήσετε τα πακέτα και τα
ports για να εγκαταστήσετε και να διαχειριστείτε πρόσθετο λογισμικό στο
FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

5.3 Βρίσκοντας την Εφαρμογή σας

Πριν εγκαταστήσετε οποιαδήποτε εφαρμογή πρέπει να γνωρίζετε τι θέλετε να κάνει,
και πως ονομάζεται η εφαρμογή.
Η λίστα των διαθέσιμων εφαρμογών στο FreeBSD μεγαλώνει συνεχώς. Ευτυχώς,
υπάρχουν πολλοί τρόποι να βρείτε αυτό που θέλετε:

* Στη δικτυακή τοποθεσία του FreeBSD θα βρείτε μια λίστα από όλες τις
  διαθέσιμες εφαρμογές, στο http://www.FreeBSD.org/ports/. Η λίστα αυτή
  ανανεώνεται συχνά, ενώ υπάρχει και δυνατότητα αναζήτησης. Τα ports είναι
  χωρισμένα σε κατηγορίες, και μπορείτε να αναζητήσετε μία εφαρμογή είτε με το
  όνομα (αν το ξέρετε), ή να δείτε όλες τις εφαρμογές που είναι διαθέσιμες σε
  μια κατηγορία.
* Ο Dan Langille διατηρεί το FreshPorts, στο http://www.FreshPorts.org/. Το
  FreshPorts καταγράφει τις αλλαγές των εφαρμογών στο δέντρο των ports καθώς
  συμβαίνουν, επιτρέποντάς σας να «παρακολουθείτε» ένα ή περισσότερα ports, και
  μπορεί να σας στείλει email όταν αυτά ανανεώνονται.
* Αν δεν γνωρίζετε το όνομα της εφαρμογής που θέλετε, δοκιμάστε να
  χρησιμοποιήσετε ένα site σαν το Freecode(http://www.freecode.com/) για να
  βρείτε μία εφαρμογή, και μετά μπορείτε να ελέγξετε ξανά το site του FreeBSD
  για να δείτε αν η εφαρμογή έχει γίνει port.
* Αν ξέρετε το ακριβές όνομα του port, και θέλετε μόνο να βρείτε σε ποια
  κατηγορία είναι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή whereis(1). Απλά
  γράψτε whereis αρχείο, όπου αρχείο είναι το πρόγραμμα που θέλετε να
  εγκαταστήσετε. Αν αυτό βρίσκεται στο σύστημα σας, η εντολή θα σας πει που
  είναι, όπως παρακάτω:

    # whereis lsof
    lsof: /usr/ports/sysutils/lsof

  Αυτό μας λέει ότι το lsof (ένα εργαλείο συστήματος) μπορεί να βρεθεί στον
  κατάλογο /usr/ports/sysutils/lsof.
* Επιπρόσθετα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μια απλή εντολή echo(1) για να
  εντοπίσετε την τοποθεσία κάποιου προγράμματος μέσα στα ports. Για παράδειγμα:

    # echo /usr/ports/*/*lsof*
    /usr/ports/sysutils/lsof

  Σημειώστε ότι το παραπάνω θα δείξει επίσης και οποιαδήποτε αρχεία έχουν
  κατέβει στον κατάλογο /usr/ports/distfiles εφόσον ταιριάζουν στην αναζήτηση.
* Ακόμη ένας τρόπος να βρείτε ένα συγκεκριμένο port, είναι χρησιμοποιώντας τον
  εσωτερικό μηχανισμό αναζήτησης της Συλλογής των Ports. Γα να χρησιμοποιήσετε
  αυτό τον τρόπο αναζήτησης, Θα χρειαστεί να βρίσκεστε στον κατάλογο /usr/
  ports. Όταν βρεθείτε σε αυτόν τον κατάλογο, εκτελέστε το make search
  name=όνομα--προγράμματος όπου όνομα--προγράμματος είναι το όνομα του
  προγράμματος που θέλετε να βρείτε. Για παράδειγμα, αν αναζητάτε το lsof:

    # cd /usr/ports
    # make search name=lsof
    Port:   lsof-4.56.4
    Path:   /usr/ports/sysutils/lsof
    Info:   Lists information about open files (similar to fstat(1))
    Maint:  obrien@FreeBSD.org
    Index:  sysutils
    B-deps:
    R-deps:

  Το τμήμα της εξόδου που πρέπει να προσέξετε ιδιαίτερα είναι η γραμμή «Path:»,
  αφού αυτή σας λέει που να βρείτε το port. Οι υπόλοιπες πληροφορίες που
  παρέχονται δεν χρειάζονται για να εγκατασταθεί το port, για αυτό δεν θα
  αναλυθούν εδώ.
  Για πιο λεπτομερή αναζήτηση μπορείτε να χρησιμοποιήσετε επίσης make search
  key=φράση όπου φράση είναι κάποιο κείμενο προς αναζήτηση. Αυτό αναζητά
  ονόματα port, σχόλια, περιγραφές και εξαρτήσεις, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί
  για να βρεθούν ports που σχετίζονται με ένα συγκεκριμένο θέμα, εάν δεν
  γνωρίζετε το όνομα του προγράμματος που αναζητάτε.
  Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, η φράση προς αναζήτηση είναι case-
  insensitive (δεν λαμβάνει υπόψη τις διαφορές κεφαλαίων-μικρών). Η αναζήτηση
  για το «LSOF», θα δώσει τα ίδια αποτελέσματα με την αναζήτηση για το «lsof».

-------------------------------------------------------------------------------

5.4 Χρησιμοποιώντας το Σύστημα των Πακέτων

Συνεισφορά του Chern Lee.
Υπάρχουν διάφορα εργαλεία με τα οποία μπορείτε να διαχειριστείτε τα πακέτα στο
FreeBSD:

* Σε ένα σύστημα που βρίσκεται ήδη σε λειτουργία, μπορείτε να εκτελέσετε το
  sysinstall για να εγκαταστήσετε, να διαγράψετε, και να δείτε τις
  εγκατεστημένες και τις διαθέσιμες εφαρμογές. Για περισσότερες πληροφορίες,
  δείτε το Τμήμα_2.10.11.
* Τα διάφορα εργαλεία διαχείρισης μέσω της γραμμής εντολών, που αποτελούν και
  το αντικείμενο συζήτησης αυτής της ενότητας.

-------------------------------------------------------------------------------

5.4.1 Εγκαθιστώντας ένα Πακέτο

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το εργαλείο pkg_add(1) για να εγκαταστήσετε ένα
πακέτο λογισμικού του FreeBSD από ένα τοπικά αποθηκευμένο αρχείο ή από έναν
διακομιστή στο δίκτυο.
Παράδειγμα 5-1. «Κατέβασμα» ενός πακέτου χειροκίνητα και εγκατάσταση του τοπικά

  # ftp -a ftp2.FreeBSD.org
  Connected to ftp2.FreeBSD.org.
  220 ftp2.FreeBSD.org FTP server (Version 6.00LS) ready.
  331 Guest login ok, send your email address as password.
  230-
  230-     This machine is in Vienna, VA, USA, hosted by Verio.
  230-         Questions? E-mail freebsd@vienna.verio.net.
  230-
  230-
  230 Guest login ok, access restrictions apply.
  Remote system type is UNIX.
  Using binary mode to transfer files.
  ftp> cd /pub/FreeBSD/ports/packages/sysutils/
  250 CWD command successful.
  ftp> get lsof-4.56.4.tgz
  local: lsof-4.56.4.tgz remote: lsof-4.56.4.tgz
  200 PORT command successful.
  150 Opening BINARY mode data connection for 'lsof-4.56.4.tgz' (92375 bytes).
  100% |**************************************************| 92375       00:00
  ETA
  226 Transfer complete.
  92375 bytes received in 5.60 seconds (16.11 KB/s)
  ftp> exit
  # pkg_add lsof-4.56.4.tgz

Εάν δεν έχετε μία τοπική πηγή πακέτων (όπως είναι ένα FreeBSD CD-ROM set) τότε
ίσως είναι ευκολότερο να χρησιμοποιήσετε την επιλογή -r για το pkg_add(1). Αυτή
θα κάνει το εργαλείο να καθορίσει αυτόματα τη σωστή μορφή και έκδοση και έπειτα
να ανακτήσει και να εγκαταστήσει το πακέτο από ένα FTP site.

  # pkg_add -r lsof

Το παραπάνω παράδειγμα θα «κατεβάσει» και θα εγκαταστήσει το σωστό πακέτο χωρίς
περαιτέρω επέμβαση του χρήστη. Αν δεν θέλετε να χρησιμοποιήσετε το κύριο site
διανομής πακέτων, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κάποιο mirror. Για το σκοπό αυτό,
θα πρέπει να ρυθμίσετε σωστά την τιμή της PACKAGESITE, ώστε να παρακάμψετε τις
προεπιλεγμένες ρυθμίσεις. Το pkg_add(1) χρησιμοποιεί το fetch(3) για να
«κατεβάσει» τα αρχεία, και αυτό με τη σειρά του χρησιμοποιεί διάφορες
μεταβλητές περιβάλλοντος, περιλαμβανομένων των FTP_PASSIVE_MODE, FTP_PROXY, και
FTP_PASSWORD. Ίσως χρειαστεί να ρυθμίσετε μία ή περισσότερες από αυτές αν
βρίσκεστε πίσω από ένα firewall, ή ίσως να χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε έναν
FTP/HTTP proxy. Δείτε το fetch(3) για την πλήρη λίστα των μεταβλητών. Προσέξτε
ότι στο παραπάνω παράδειγμα χρησιμοποιείται το lsof αντί του lsof-4.56.4. Όταν
γίνεται απομακρυσμένη λήψη, πρέπει να αφαιρεθεί ο αριθμός έκδοσης του πακέτου.
Το pkg_add(1) θα «κατεβάσει» αυτόματα την τελευταία έκδοση της εφαρμογής.

     Σημείωση:Το pkg_add(1) θα «κατεβάσει» την τελευταία έκδοση της
     εφαρμογής αν χρησιμοποιείτε FreeBSD-CURRENT ή FreeBSD-STABLE. Αν
     τρέχετε μια -RELEASE έκδοση, θα «κατεβάσει» την έκδοση του πακέτου
     που έχει μεταγλωττιστεί με την έκδοση σας. Είναι δυνατό να το
     αλλάξετε αυτό, αλλάζοντας την PACKAGESITE. Για παράδειγμα, αν τρέχετε
     ένα σύστημα FreeBSD 8.1-RELEASE, το pkg_add(1), από προεπιλογή, θα
     προσπαθήσει να «κατεβάσει» πακέτα από το ftp://ftp.freebsd.org/pub/
     FreeBSD/ports/i386/packages-8.1-release/Latest/. Αν θέλετε να
     αναγκάσετε το pkg_add(1) να «κατεβάσει» πακέτα του FreeBSD 8-STABLE,
     θέστε την PACKAGESITE ως ftp://ftp.freebsd.org/pub/FreeBSD/ports/
     i386/packages-8-stable/Latest/.

Τα αρχεία των πακέτων διανέμονται σε μορφές .tgz και .tbz. Μπορείτε να τα
βρείτε στο ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ports/packages/, ή στα CD-ROM της
διανομής του FreeBSD. Κάθε CD στο FreeBSD 4-CD set (και στο PowerPak, κλπ.)
περιέχει πακέτα στον κατάλογο /packages. Η κατηγοριοποίηση των πακέτων
ακολουθεί την δομή του δέντρου /usr/ports. Κάθε κατηγορία έχει το δικό της
κατάλογο, και κάθε πακέτο μπορεί να βρεθεί στον κατάλογο All.
Η δομή των καταλόγων του συστήματος πακέτων ταιριάζει με την αντίστοιχη των
ports. Τα δύο συστήματα συνεργάζονται μεταξύ τους για να δημιουργήσουν το
συνολικό σύστημα πακέτων/ports.
-------------------------------------------------------------------------------

5.4.2 Διαχείριση των Πακέτων

Το pkg_info(1) είναι ένα εργαλείο που παραθέτει και περιγράφει τα διάφορα
πακέτα που είναι εγκαταστημένα.

  # pkg_info
  cvsup-16.1          A general network file distribution system optimized for
  CV
  docbook-1.2         Meta-port for the different versions of the DocBook DTD
  ...

Το pkg_version(1) είναι ένα εργαλείο που συνοψίζει τις εκδόσεις όλων των
εγκαταστημένων πακέτων. Συγκρίνει την έκδοση κάθε πακέτου, με την τρέχουσα
έκδοση που βρίσκεται στο δέντρο των ports.

  # pkg_version
  cvsup                       =
  docbook                     =
  ...

Τα σύμβολα στην δεύτερη στήλη δηλώνουν την σχετική ηλικία μεταξύ των
εγκατεστημένων εκδόσεων και των εκδόσεων που είναι διαθέσιμες στο τοπικό δέντρο
των ports.

Σύμβολο Σημασία
=       Η έκδοση του εγκατεστημένου πακέτου ταιριάζει με αυτή που είναι
        διαθέσιμη στο τοπικό δέντρο των ports.
<       Η εγκατεστημένη έκδοση είναι παλαιότερη από αυτή που είναι διαθέσιμη
        στο δέντρο των ports.
        Η εγκατεστημένη έκδοση είναι νεότερη από αυτή που είναι διαθέσιμη στο
>       τοπικό δέντρο των ports. (Το τοπικό δέντρο των ports είναι πιθανότατα
        απαρχαιωμένο.)
        Το εγκατεστημένο πακέτο δεν βρίσκεται στα περιεχόμενα των ports. (Αυτό
?       μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, αν ένα εγκατεστημένο port έχει
        αφαιρεθεί από την Συλλογή των Ports, ή έχει μετονομαστεί.)
*       Υπάρχουν πολλαπλές εκδόσεις του πακέτου.
        Το εγκατεστημένο πακέτο υπάρχει στο index, αλλά για κάποιο λόγο το
!       pkg_version δεν κατάφερε να συγκρίνει την έκδοση του εγκατεστημένου
        πακέτου με την αντίστοιχη καταχώρηση στο index.

-------------------------------------------------------------------------------

5.4.3 Αφαιρώντας ένα Πακέτο

Για να αφαιρέσετε ένα εγκατεστημένο πακέτο λογισμικού, χρησιμοποιήστε το
εργαλείο pkg_delete(1).

  # pkg_delete xchat-1.7.1

Σημειώστε ότι το pkg_delete(1) απαιτεί το πλήρες όνομα και αριθμό έκδοσης του
πακέτου. Η παραπάνω εντολή δεν θα λειτουργήσει αν δώσετε απλώς xchat αντί για
xchat-1.7.1. Είναι ωστόσο εύκολο να χρησιμοποιήσετε την pkg_version(1) για να
βρείτε την έκδοση του εγκατεστημένου πακέτου. Αντί για αυτό, μπορείτε επίσης να
χρησιμοποιήσετε ένα μπαλαντέρ:

  # pkg_delete xchat\*

Στην περίπτωση αυτή, θα διαγραφούν όλα τα πακέτα που τα ονόματα τους αρχίζουν
με xchat.
-------------------------------------------------------------------------------

5.4.4 Διάφορα

Όλες οι πληροφορίες για τα πακέτα είναι αποθηκευμένες στον κατάλογο /var/db/
pkg. Στα αρχεία αυτού του καταλόγου, θα βρείτε τη περιγραφή κάθε πακέτου, καθώς
και τη λίστα των αρχείων που εγκαθιστά.
-------------------------------------------------------------------------------

5.5 Χρησιμοποιώντας την Συλλογή των Ports

Τα παρακάτω τμήματα δίνουν βασικές οδηγίες χρήσης της Συλλογής των Ports για
εγκατάσταση ή διαγραφή προγραμμάτων στο σύστημα σας. Μπορείτε να βρείτε
λεπτομερή περιγραφή των διαθέσιμων επιλογών του make και των μεταβλητών
περιβάλλοντος στο ports(7).
-------------------------------------------------------------------------------

5.5.1 Ανακτώντας την Συλλογή των Ports

Πριν μπορέσετε να εγκαταστήσετε προγράμματα μέσω των ports, πρέπει πρώτα να
ανακτήσετε την Συλλογή των Ports. Πρόκειται ουσιαστικά για μια συλλογή από
Makefiles, patches, και αρχεία περιγραφής που τοποθετούνται στο /usr/ports.
Όταν εγκαταστήσατε το FreeBSD σύστημα σας, το sysinstall σας ρώτησε αν θέλατε
να εγκαταστήσετε την Συλλογή των Ports. Αν επιλέξατε όχι, μπορείτε να
ακολουθήσετε αυτές τις οδηγίες για να ανακτήσετε την Συλλογή των Ports:
Μέθοδος CVSup
Αυτή είναι μια γρήγορη μέθοδος για να ανακτήσετε και να διατηρήσετε ένα
ανανεωμένο αντίγραφο της Συλλογής των Ports, χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο
CVSup. Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το CVSup, δείτε το Χρησιμοποιώντας
το_CVSup.

     Σημείωση:Η υλοποίηση του CVSup που περιλαμβάνεται σε ένα σύστημα
     FreeBSD, ονομάζεται csup.

Σιγουρευθείτε ότι το /usr/ports είναι άδειο πριν εκτελέσετε το csup για πρώτη
φορά! Εάν έχετε ήδη ανακτήσει τη Συλλογή των Ports μέσω κάποιας άλλης πηγής, το
csup δεν θα διαγράψει patches που έχουν αφαιρεθεί στο μεταξύ.

  1. Εκτελέστε το csup:

       # csup -L 2 -h cvsup.FreeBSD.org /usr/share/examples/cvsup/ports-supfile

     Αλλάξτε το cvsup.FreeBSD.org με έναν κοντινό σας διακομιστή CVSup. Δείτε
     το CVSup_Mirrors (Τμήμα_A.6.7) για την πλήρη λίστα των mirror sites.

          Σημείωση:Αν θέλετε, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το δικό σας
          ports-supfile, ώστε να αποφύγετε (για παράδειγμα) να δηλώσετε
          τον διακομιστή CVSup στην γραμμή εντολών.

            1. Σε αυτή την περίπτωση, ως root, αντιγράψτε το /usr/share/
               examples/cvsup/ports-supfile σε μία νέα τοποθεσία, όπως το
               /root ή τον δικό σας home κατάλογο.
            2. Τροποποιήστε το ports-supfile.
            3. Αλλάξτε το CHANGE_THIS.FreeBSD.org με έναν κοντινό σας
               διακομιστή CVSup.Δείτε το CVSup_Mirrors (Τμήμα_A.6.7) για
               την πλήρη λίστα των mirror sites.
            4. Εκτελέστε τώρα το csup, με τον ακόλουθο τρόπο:

                 # csup -L 2 /root/ports-supfile



  2. Εκτελώντας την εντολή csup(1) αργότερα, θα «κατεβάσει» και θα εφαρμόσει
     όλες τις πρόσφατες αλλαγές στην Συλλογή των Ports, εκτός από το να επανα-
     μεταγλωττίσει τα ports για το σύστημα σας.

Μέθοδος Portsnap
Το Portsnap είναι ένα εναλλακτικό σύστημα για την διανομή της Συλλογής των
Ports. Παρακαλώ ελέγξτε το Χρησιμοποιώντας_το_Portsnap για μία λεπτομερή
περιγραφή όλων των χαρακτηριστικών της εφαρμογής.

  1. «Κατεβάστε» ένα συμπιεσμένο snapshot της Συλλογής των Ports /var/db/
     portsnap. Αν θέλετε, μπορείτε να αποσυνδεθείτε από το Διαδίκτυο μετά από
     αυτό το βήμα.

       # portsnap fetch

  2. Αν εκτελείτε το Portsnap για πρώτη φορά, κάντε εξαγωγή του snapshot μέσα
     στο /usr/ports:

       # portsnap extract

     Εάν ήδη έχετε ένα γεμάτο /usr/ports και απλώς το ανανεώνετε, εκτελέστε την
     ακόλουθη εντολή:

       # portsnap update


Μέθοδος Sysinstall
Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιεί το sysinstall για την εγκατάσταση της Συλλογής των
Ports από το μέσο εγκατάστασης. Σημειώστε ότι με αυτό τον τρόπο θα
εγκαταστήσετε το παλαιό αντίγραφο της Συλλογής των Ports, που αντιστοιχεί στην
ημερομηνία της έκδοσης του FreeBSD που χρησιμοποιείτε. Εάν έχετε πρόσβαση στο
Διαδίκτυο, πρέπει πάντα να χρησιμοποιείτε μία από τις μεθόδους που αναφέρθηκαν
πιο πάνω.

  1. Ως root, εκτελέστε το sysinstall όπως φαίνεται παρακάτω:

       # sysinstall

  2. Επιλέξτε το Configure, και πιέστε Enter.
  3. Επιλέξτε το Distributions, και πιέστε Enter.
  4. Μετακινηθείτε στο ports, και πιέστε Space.
  5. Μετακινηθείτε στο Exit, και πιέστε Enter.
  6. Επιλέξτε το μέσο εγκατάστασης της επιθυμίας σας, όπως CDROM, FTP, και πάει
     λέγοντας.
  7. Μετακινηθείτε στο Exit και πιέστε Enter.
  8. Πιέστε X για να βγείτε από το sysinstall.

-------------------------------------------------------------------------------

5.5.2 Εγκαθιστώντας Ports

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να διευκρινιστεί σχετικά με την Συλλογή των Ports
είναι η έννοια του όρου «skeleton (σκελετός)». Με λίγα λόγια, ένα port skeleton
είναι η ελάχιστη συλλογή αρχείων που καθοδηγούν ένα σύστημα FreeBSD ώστε να
μεταγλωττίσει και να εγκαταστήσει σωστά ένα πρόγραμμα. Κάθε port skeleton
περιέχει:

* Ένα Makefile. Το Makefile περιέχει διάφορες δηλώσεις που ορίζουν πως πρέπει
  να μεταγλωττιστεί η εφαρμογή και που πρέπει να εγκατασταθεί στο σύστημά σας.
* Ένα αρχείο distinfo. Αυτό το αρχείο περιέχει πληροφορίες για τα αρχεία που
  πρέπει να «κατέβουν» για την μεταγλώττιση του port, και τα checksums τους
  (χρησιμοποιώντας το sha256(1)), για να επιβεβαιωθεί ότι τα αρχεία δεν έχουν
  αλλοιωθεί κατά την διάρκεια της μεταφοράς τους.
* Έναν κατάλογο files. Αυτός ο κατάλογος περιέχει τα patches που επιτρέπουν στο
  πρόγραμμα να μεταγλωττιστεί και εγκατασταθεί στο FreeBSD σύστημα σας. Τα
  patches είναι μικρά αρχεία που ορίζουν αλλαγές σε συγκεκριμένα αρχεία. Είναι
  σε μορφή κοινού κειμένου, και βασικά λένε «Αφαίρεσε την γραμμή 10» ή
  «Μετέτρεψε τη γραμμή 26 σε αυτό ...». Τα patches είναι επίσης γνωστά ως
  «diffs» επειδή δημιουργούνται με το πρόγραμμα diff(1).
  Αυτός ο κατάλογος μπορεί να περιέχει και άλλα αρχεία που χρησιμοποιούνται για
  να μεταγλωττιστεί το port.
* Ένα αρχείο pkg-descr. Αυτό είναι μία πιο λεπτομερής, συχνά πολλών γραμμών,
  περιγραφή του προγράμματος.
* Ένα αρχείο pkg-plist. Αυτό περιέχει μια λίστα όλων των αρχείων που θα
  εγκατασταθούν από το port. Επίσης καθοδηγεί το σύστημα των ports τι αρχεία να
  αφαιρέσει κατά την απεγκατάσταση.

Μερικά ports έχουν και άλλα αρχεία, όπως το pkg-message. Το σύστημα των ports
χρησιμοποιεί αυτά τα αρχεία για να χειριστεί ειδικές περιστάσεις. Αν θέλετε
περισσότερες λεπτομέρειες για αυτά τα αρχεία, και τα ports γενικότερα, δείτε το
FreeBSD_Porter's_Handbook.
Το port περιέχει οδηγίες για το πως να μεταγλωττιστεί ο πηγαίος κώδικας, αλλά
δεν περιέχει τον πηγαίο κώδικα. Μπορείτε να προμηθευτείτε τον πηγαίο κώδικα από
ένα CD-ROM ή από το Διαδίκτυο. Ο πηγαίος κώδικας διανέμεται με οποιοδήποτε
τρόπο επιθυμεί ο δημιουργός του. Συχνά είναι ένα tarred και gzipped αρχείο,
αλλά μπορεί να είναι συμπιεσμένος με κάποιο άλλο εργαλείο ή να είναι ακόμα και
ασυμπίεστος. Ο πηγαίος κώδικας του προγράμματος, σε οποιαδήποτε μορφή κι αν
διατίθεται, λέγεται «distfile». Οι δύο μέθοδοι για να εγκαταστήσετε ένα FreeBSD
port περιγράφονται παρακάτω.

     Σημείωση:Πρέπει να συνδεθείτε ως root για να εγκαταστήσετε ports.


     Προειδοποίηση:Πριν εγκαταστήσετε οποιαδήποτε port, πρέπει να
     σιγουρευτείτε ότι έχετε μία ανανεωμένη Συλλογή των Ports, και πρέπει
     να ελέγξετε το http://vuxml.freebsd.org/ για θέματα ασφαλείας σχετικά
     με το port που ενδιαφέρεστε.
     Αν θέλετε να ελέγχετε αυτόματα για τυχόν προβλήματα ασφαλείας πριν
     από κάθε εγκατάσταση νέας εφαρμογής, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το
     portaudit. Θα βρείτε αυτό το εργαλείο στην Συλλογή των Ports (ports-
     mgmt/portaudit). Είναι καλή ιδέα να εκτελέσετε το portaudit -F πριν
     εγκαταστήσετε ένα νέο port, για να ανακτήσετε την τρέχουσα βάση
     δεδομένων προβλημάτων ασφαλείας. Αντίστοιχος έλεγχος και ανανέωση της
     βάσης δεδομένων εκτελείται επίσης αυτόματα κατά τον καθημερινό έλεγχο
     ασφαλείας του συστήματος. Για περισσότερες πληροφορίες διαβάστε τις
     σελίδες manual portaudit(1) και periodic(8).

Η Συλλογή των Ports προϋποθέτει ότι έχετε λειτουργική σύνδεση με το Διαδίκτυο.
Εάν δεν έχετε, θα χρειαστεί να βάλετε μόνος σας ένα αντίγραφο του distfile μέσα
στο /usr/ports/distfiles.
Αρχικά, μετακινηθείτε στον κατάλογο του port που θέλετε να εγκαταστήσετε:

  # cd /usr/ports/sysutils/lsof

Μόλις βρεθείτε στον κατάλογο lsof, θα δείτε τον port skeleton. Το επόμενο βήμα
είναι να μεταγλωττίσετε, ή να «κτίσετε (build)», το port. Αυτό γίνεται απλά
πληκτρολογώντας make στην γραμμή εντολών. Όταν το κάνετε, θα δείτε κάτι όπως
αυτό:

  # make
  >> lsof_4.57D.freebsd.tar.gz doesn't seem to exist in /usr/ports/distfiles/.
  >> Attempting to fetch from ftp://lsof.itap.purdue.edu/pub/tools/unix/lsof/.
  ===>  Extracting for lsof-4.57
  ...
  [extraction output snipped]
  ...
  >> Checksum OK for lsof_4.57D.freebsd.tar.gz.
  ===>  Patching for lsof-4.57
  ===>  Applying FreeBSD patches for lsof-4.57
  ===>  Configuring for lsof-4.57
  ...
  [configure output snipped]
  ...
  ===>  Building for lsof-4.57
  ...
  [compilation output snipped]
  ...
  #

Προσέξτε ότι μόλις η μεταγλώττιση ολοκληρωθεί θα επιστρέψετε στην γραμμή
εντολών. Το επόμενο βήμα είναι να εγκαταστήσετε το port. Για να το
εγκαταστήσετε, χρειάζεται απλώς να προσθέσετε μια λέξη στην εντολή make, και
αυτή η λέξη είναι install:

  # make install
  ===>  Installing for lsof-4.57
  ...
  [installation output snipped]
  ...
  ===>   Generating temporary packing list
  ===>   Compressing manual pages for lsof-4.57
  ===>   Registering installation for lsof-4.57
  ===>  SECURITY NOTE:
        This port has installed the following binaries which execute with
        increased privileges.
  #

Μόλις επιστρέψετε στην γραμμή εντολών, θα πρέπει να μπορείτε να εκτελέσετε την
εφαρμογή που μόλις εγκαταστήσατε. Θα δείτε μια προειδοποίηση ασφαλείας, επειδή
το lsof είναι ένα πρόγραμμα που τρέχει με αυξημένα προνόμια. Κατά την
μεταγλώττιση και εγκατάσταση των ports, θα πρέπει να προσέχετε οποιαδήποτε
προειδοποίηση εμφανιστεί.
Μια καλή ιδέα, είναι να διαγράψετε τον υποκατάλογο που περιέχει όλα τα
προσωρινά αρχεία που χρησιμοποιήθηκαν κατά την μεταγλώττιση. Όχι μόνο
καταναλώνουν πολύτιμο χώρο, άλλα μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα αργότερα όταν
θα θελήσετε να εγκαταστήσετε μια νεότερη έκδοση του port.

  # make clean
  ===>  Cleaning for lsof-4.57
  #


     Σημείωση:Μπορείτε να γλιτώσετε δύο πρόσθετα βήματα απλώς εκτελώντας
     make install clean αντί για make, make install και make clean ως τρία
     ξεχωριστά βήματα.


     Σημείωση:Μερικά κελύφη κρατάνε μια λίστα από τις εντολές που
     βρίσκονται διαθέσιμες στους καταλόγους που αναφέρονται στην μεταβλητή
     περιβάλλοντος PATH, για να επιταχύνουν τις αναζητήσεις για τα
     εκτελέσιμα αρχεία αυτών των εντολών. Αν χρησιμοποιείτε ένα από αυτά
     τα κελύφη, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε την εντολή rehash μετά την
     εγκατάσταση ενός port, πριν μπορέσετε να χρησιμοποιήσετε τις νέες
     εντολές. Αυτή η εντολή λειτουργεί σε κελύφη όπως το tcsh.
     Χρησιμοποιήστε την εντολή hash -r για κελύφη όπως το sh. Δείτε την
     τεκμηρίωση του κελύφους σας για περισσότερες πληροφορίες.

Μερικά προϊόντα τρίτων κατασκευαστών σε DVD-ROM, όπως το FreeBSD Toolkit από το
FreeBSD_Mall, περιέχουν distfiles. Αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν με την
Συλλογή των Ports. Προσαρτήστε το DVD-ROM στο /cdrom. Αν χρησιμοποιείτε κάποιο
διαφορετικό σημείο προσάρτησης, ρυθμίστε την μεταβλητή CD_MOUNTPTS του make. Τα
αναγκαία distfiles θα χρησιμοποιηθούν αυτόματα αν υπάρχουν στο δισκάκι.

     Σημείωση:Πρέπει να γνωρίζετε ότι οι άδειες μερικών ports δεν
     επιτρέπουν την διανομή τους σε CD-ROM. Αυτό μπορεί να οφείλεται π.χ.
     στο ότι πρέπει να συμπληρώσετε μια φόρμα εγγραφής πριν «κατεβάσετε»
     την εφαρμογή, ή στο ότι δεν επιτρέπεται η επαναδιανομή, ή σε κάποιο
     άλλο λόγο. Εάν θέλετε να εγκαταστήσετε ένα port που δεν
     περιλαμβάνεται στο CD-ROM, θα χρειαστεί να είστε συνδεδεμένος στο
     Διαδίκτυο για να το επιτύχετε.

Το σύστημα των ports χρησιμοποιεί το fetch(3) για να «κατεβάσει» τα αρχεία. Το
fetch(3) χρησιμοποιεί διάφορες μεταβλητές περιβάλλοντος, περιλαμβανομένων των
FTP_PASSIVE_MODE, FTP_PROXY, και FTP_PASSWORD. Ίσως χρειαστεί να ρυθμίσετε μία
ή περισσότερες αν βρίσκεστε πίσω από ένα firewall, ή ίσως να χρειαστεί να
χρησιμοποιήσετε έναν FTP/HTTP proxy. Δείτε το fetch(3) για μια πλήρη λίστα των
μεταβλητών αυτών.
Για χρήστες που δεν μπορούν να είναι συνδεδεμένοι όλη την ώρα, διατίθεται η
επιλογή make fetch. Απλώς εκτελέστε την εντολή στον κατάλογο (/usr/ports) και
τα απαραίτητα αρχεία θα «κατέβουν» για εσάς. Η εντολή αυτή θα λειτουργήσει και
σε υποκαταλόγους, όπως για παράδειγμα: /usr/ports/net. Προσέξτε ότι αν ένα port
εξαρτάται από βιβλιοθήκες ή άλλα ports, η εντολή αυτή δεν θα ανακτήσει τα
distfiles τους. Αντικαταστήστε το fetch με το fetch-recursive αν θέλετε μαζί με
το port να ανακτήσετε και όλες τις εξαρτήσεις του.

     Σημείωση:Μπορείτε να μεταγλωττίσετε όλα τα ports σε μία κατηγορία ή
     ακόμα και σε όλες, εκτελώντας το make στον αρχικό κατάλογο, όπως με
     την προαναφερθείσα make fetch μέθοδο. Αυτό όμως είναι επικίνδυνο,
     γιατί μερικά ports δεν μπορούν να συνυπάρχουν. Σε άλλες περιπτώσεις,
     μερικά ports μπορεί να εγκαταστήσουν δυο διαφορετικά αρχεία με το με
     το ίδιο όνομα.

Σε μερικές σπάνιες περιπτώσεις, οι χρήστες μπορεί να χρειάζεται να ανακτήσουν
τα tarballs από ένα site διαφορετικό από τα MASTER_SITES (η τοποθεσία από όπου
«κατεβαίνουν» τα αρχεία). Μπορείτε να αλλάξετε την επιλογή MASTER_SITES με την
ακόλουθη εντολή:

  # cd /usr/ports/directory
  # make MASTER_SITE_OVERRIDE= \
  ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ports/distfiles/ fetch

Σε αυτό το παράδειγμα αλλάξαμε την επιλογή MASTER_SITES σε ftp.FreeBSD.org/pub/
FreeBSD/ports/distfiles/.

     Σημείωση:Μερικά ports επιτρέπουν (ή απαιτούν) να δώσετε επιλογές
     μεταγλώττισης που μπορούν να ενεργοποιήσουν/απενεργοποιήσουν τμήματα
     της εφαρμογής που είναι αχρείαστα, συγκεκριμένες επιλογές ασφαλείας,
     και άλλες τροποποιήσεις. Κοινά παραδείγματα τέτοιων ports είναι τα
     www/firefox, security/gpgme, και το mail/sylpheed-claws. Όταν
     υπάρχουν διαθέσιμες τέτοιες επιλογές, θα εμφανιστεί στην οθόνη σας
     σχετικό μήνυμα.

-------------------------------------------------------------------------------

5.5.2.1 Παρακάμπτοντας τους Προεπιλεγμένους Καταλόγους των Ports

Μερικές φορές είναι χρήσιμο (ή επιτακτικό) να χρησιμοποιήσετε ένα διαφορετικό
κατάλογο εργασίας και εγκατάστασης. Οι μεταβλητές WRKDIRPREFIX και PREFIX
μπορούν να παρακάμψουν τους προεπιλεγμένους καταλόγους. Για παράδειγμα, η
εντολή:

  # make WRKDIRPREFIX=/usr/home/example/ports install

θα μεταγλωττίσει το port στο /usr/home/example/ports και θα εγκαταστήσει τα
πάντα στο /usr/local, ενώ η εντολή:

  # make PREFIX=/usr/home/example/local install

θα μεταγλωττίσει το port στο /usr/ports και θα το εγκαταστήσει στο /usr/home/
example/local.
Και φυσικά η εντολή:

  # make WRKDIRPREFIX=../ports PREFIX=../local install

θα συνδυάσει και τα δυο (είναι πολύ μεγάλη για να την δείξουμε εδώ, άλλα πρέπει
να πήρατε την γενική ιδέα).
Εναλλακτικά, αυτές οι μεταβλητές μπορούν να ρυθμιστούν ως μέρος του
περιβάλλοντος σας. Διαβάστε την σελίδα manual για το κέλυφος σας, για να βρείτε
τις σχετικές οδηγίες.
-------------------------------------------------------------------------------

5.5.2.2 Αντιμετωπίζοντας το imake

Μερικά ports που χρησιμοποιούν το imake (μέρος του X Window System) δεν
συνεργάζονται σωστά με το PREFIX, και επιμένουν να εγκατασταθούν στο /usr/
X11R6. Όμοια, μερικά Perl ports αγνοούν το PREFIX και εγκαθίστανται στο δέντρο
Perl. Το να κάνετε αυτά τα ports να σέβονται το PREFIX είναι μία δύσκολη ή
αδύνατη δουλειά.
-------------------------------------------------------------------------------

5.5.2.3 Επαναρύθμιση Επιλογών Ports

Όταν μεταγλωττίζετε κάποια ports, μπορεί να εμφανιστεί στην οθόνη σας ένα μενού
επιλογών (βασισμένο σε ncurses) το οποίο να σας επιτρέπει να αλλάξετε διάφορες
επιλογές μεταγλώττισης. Δεν είναι σπάνιο κάποιοι χρήστες να θέλουν να
επισκεφτούν ξανά αυτό το μενού, για να προσθέσουν, να αφαιρέσουν ή να αλλάξουν
κάποιες επιλογές, μετά την μεταγλώττιση του port. Μια επιλογή είναι να
μετακινηθείτε στον κατάλογο του port και να γράψετε make config, με το οποίο θα
εμφανιστεί ξανά το μενού με τις προηγούμενες ρυθμίσεις σας ήδη επιλεγμένες. Μια
άλλη δυνατότητα, είναι να χρησιμοποιήσετε την εντολή make showconfig, με την
οποία θα δείτε όλες τις επιλεγμένες ρυθμίσεις του port. Τέλος, μια ακόμα
επιλογή είναι να εκτελέσετε την εντολή make rmconfig η οποία θα αφαιρέσει όλες
τις αποθηκευμένες επιλογές και θα σας επιτρέψει να ξεκινήσετε ξανά από την
αρχή. Όλες αυτές οι επιλογές, και ακόμα περισσότερες, εξηγούνται στη σελίδα
manual του ports(7).
-------------------------------------------------------------------------------

5.5.3 Αφαιρώντας Εγκατεστημένα Ports

Τώρα που γνωρίσατε πως να εγκαθιστάτε ports, πιθανώς θα αναρωτιέστε πως
αφαιρούνται, στην περίπτωση που εγκαταστήσατε ένα και αργότερα αποφασίσατε ότι
εγκαταστήσατε το λάθος port. Θα αφαιρέσουμε το προηγούμενο παράδειγμα (που ήταν
το lsof για όσους δεν το πρόσεξαν). Τα ports αφαιρούνται όπως και τα πακέτα (το
αναλύσαμε στην ενότητα Χρησιμοποιώντας_το_Σύστημα_των_Πακέτων), χρησιμοποιώντας
την εντολή pkg_delete(1):

  # pkg_delete lsof-4.57

-------------------------------------------------------------------------------

5.5.4 Αναβαθμίζοντας τα Ports

Αρχικά, δείτε τα παρωχημένα ports για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμες νεότερες
εκδόσεις στην Συλλογή των Ports, με την εντολή pkg_version(1):

  # pkg_version -v

-------------------------------------------------------------------------------

5.5.4.1 /usr/ports/UPDATING

Μόλις ανανεώσετε την Συλλογή των Ports, πρέπει να ελέγξετε το αρχείο /usr/
ports/UPDATING, πριν επιχειρήσετε την αναβάθμιση ενός port. Αυτό το αρχείο
περιγράφει διάφορα πιθανά προβλήματα, καθώς και ενδεχόμενα πρόσθετα βήματα που
πρέπει να εκτελέσετε όταν ανανεώνετε ένα port. Παραδείγματα των παραπάνω, είναι
η αλλαγή μορφής κάποιων αρχείων, αλλαγή στην τοποθεσία των αρχείων ρυθμίσεων, ή
άλλες ασυμβατότητες με παλαιότερες εκδόσεις.
Αν το UPDATING αναιρεί κάτι που διαβάσατε εδώ, θεωρήστε ότι ισχύει το UPDATING.
-------------------------------------------------------------------------------

5.5.4.2 Αναβαθμίζοντας Ports με το Portupgrade

Το εργαλείο portupgrade είναι σχεδιασμένο για να αναβαθμίζει εύκολα
εγκατεστημένα ports. Διατίθεται από το ports-mgmt/portupgrade port.
Εγκαταστήστε το όπως κάθε port, χρησιμοποιώντας την εντολή make install clean:

  # cd /usr/ports/ports-mgmt/portupgrade
  # make install clean

Η εντολή pkgdb -F θα διαβάσει και θα διορθώσει όλες τις ασυνέπειες που ίσως
υπάρχουν στη λίστα των εγκατεστημένων ports. Είναι καλή ιδέα είναι να την
εκτελείτε συχνά, ενδεχομένως πριν από κάθε αναβάθμιση.
Όταν εκτελείτε το portupgrade -a, το portupgrade θα αρχίσει να αναβαθμίζει όλα
τα παρωχημένα ports που είναι εγκατεστημένα στο σύστημα σας. Χρησιμοποιήστε την
επιλογή -i αν θέλετε να σας ρωτά για επιβεβαίωση για κάθε ξεχωριστή αναβάθμιση.

  # portupgrade -ai

Αν θέλετε να αναβαθμίσετε μόνο μία συγκεκριμένη εφαρμογή, και όχι όλα τα
διαθέσιμα ports, χρησιμοποιήστε το portupgrade pkgname. Συμπεριλάβετε την
επιλογή -R αν το portupgrade πρέπει πρώτα να αναβαθμίσει όλα τα ports που
απαιτούνται για την συγκεκριμένη εφαρμογή.

  # portupgrade -R firefox

Για να χρησιμοποιήσετε πακέτα αντί για ports στην εγκατάσταση, δώστε την
επιλογή -P. Με αυτή την επιλογή το portupgrade αναζητά τους τοπικούς καταλόγους
που ορίζονται στο PKG_PATH, ή ανακτά τα πακέτα από απομακρυσμένα sites εάν δεν
βρεθούν τοπικά. Αν τα πακέτα δεν μπορούν να ανακτηθούν με τους παραπάνω
τρόπους, το portupgrade θα χρησιμοποιήσει τα ports. Για να αποφύγετε εντελώς
την χρήση των ports, καθορίστε την επιλογή -PP.

  # portupgrade -PR gnome2

Για να ανακτήσετε απλώς τα distfiles (ή τα πακέτα, αν έχετε ορίσει την επιλογή
-P) χωρίς να μεταγλωττίσετε ή να εγκαταστήσετε τίποτα, χρησιμοποιήστε το -F.
Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε το portupgrade(1).
-------------------------------------------------------------------------------

5.5.4.3 Αναβαθμίζοντας Ports με το Portmanager

Το Portmanager είναι ένα ακόμα εργαλείο για εύκολη αναβάθμιση εγκατεστημένων
ports. Διατίθεται από το ports-mgmt/portmanager port:

  # cd /usr/ports/ports-mgmt/portmanager
  # make install clean

Όλα τα εγκατεστημένα ports μπορούν να αναβαθμιστούν χρησιμοποιώντας αυτή την
απλή εντολή:

  # portmanager -u

Μπορείτε να προσθέσετε την επιλογή -ui στην παραπάνω εντολή (portmanager -u -
ui) για να ερωτηθείτε να επιβεβαιώσετε κάθε βήμα που θα εκτελέσει το
Portmanager. Το Portmanager μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για να
εγκαταστήσετε νέα ports στο σύστημα. Σε αντίθεση με την εντολή make install
clean, το Portmanager θα αναβαθμίσει όλες τις εξαρτήσεις πριν την μεταγλώττιση
και εγκατάσταση του επιλεγμένου port.

  # portmanager x11/gnome2

Αν υπάρχουν προβλήματα που σχετίζονται με τις εξαρτήσεις ενός επιλεγμένου port,
μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το Portmanager για να τις επανα-μεταγλωττίσει όλες
με την σωστή σειρά. Μόλις τελειώσει με τις εξαρτήσεις, θα επανα-μεταγλωττίσει
και το προβληματικό port.

  # portmanager graphics/gimp -f

Για περισσότερες πληροφορίες δείτε τη σελίδα manual portmanager(1).
-------------------------------------------------------------------------------

5.5.4.4 Αναβαθμίζοντας τα Ports μέσω του Portmaster

Το Portmaster είναι ένα ακόμα εργαλείο για την αναβάθμιση των εγκατεστημένων
ports. Το Portmaster σχεδιάστηκε ώστε να χρησιμοποιεί τα εργαλεία που παρέχει
το «βασικό» σύστημα (δεν εξαρτάται από άλλα ports) και χρησιμοποιεί τις
πληροφορίες του /var/db/pkg για να καθορίσει ποια ports θα αναβαθμίσει. Είναι
διαθέσιμο μέσω του port ports-mgmt/portmaster:

  # cd /usr/ports/ports-mgmt/portmaster
  # make install clean

Το Portmaster ομαδοποιεί τα ports σε τέσσερις κατηγορίες:

* Root ports (δεν εξαρτώνται από άλλα, και ούτε άλλα εξαρτώνται από αυτά)
* Trunk ports (δεν εξαρτώνται από άλλα, ωστόσο κάποια πακέτα εξαρτώνται από
  αυτά)
* Branch ports (έχουν εξαρτήσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις)
* Leaf ports (εξαρτώνται από άλλα, αλλά όχι το αντίθετο)

Μπορείτε να δείτε μια λίστα όλων των εγκατεστημένων ports και να ψάξετε για
ενημερωμένες εκδόσεις, χρησιμοποιώντας την επιλογή -L:

  # portmaster -L
  ===>>> Root ports (No dependencies, not depended on)
  ===>>> ispell-3.2.06_18
  ===>>> screen-4.0.3
          ===>>> New version available: screen-4.0.3_1
  ===>>> tcpflow-0.21_1
  ===>>> 7 root ports
  ...
  ===>>> Branch ports (Have dependencies, are depended on)
  ===>>> apache-2.2.3
          ===>>> New version available: apache-2.2.8
  ...
  ===>>> Leaf ports (Have dependencies, not depended on)
  ===>>> automake-1.9.6_2
  ===>>> bash-3.1.17
          ===>>> New version available: bash-3.2.33
  ...
  ===>>> 32 leaf ports

  ===>>> 137 total installed ports
          ===>>> 83 have new versions available

Μπορείτε να αναβαθμίσετε όλα τα εγκατεστημένα ports με την παρακάτω απλή
εντολή:

  # portmaster -a


     Σημείωση:Από προεπιλογή, το Portmaster θα δημιουργήσει αντίγραφο
     ασφαλείας του εγκατεστημένου πακέτου πριν το διαγράψει. Αν η
     εγκατάσταση της νέας έκδοσης είναι επιτυχής, το Portmaster θα σβήσει
     το αντίγραφο αυτό. Αν χρησιμοποιήσετε την επιλογή -b, το Portmaster
     δεν θα σβήσει αυτόματα το αντίγραφο. Αν χρησιμοποιήσετε την επιλογή -
     i, θα θέσετε το Portmaster σε διαδραστική λειτουργία, όπου θα σας
     ζητάει επιβεβαίωση πριν την αναβάθμιση κάθε port.

Αν αντιμετωπίσετε λάθη κατά τη διαδικασία της αναβάθμισης, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε την επιλογή -f για να αναβαθμίσετε και να μεταγλωττίσετε ξανά
όλα τα ports:

  # portmaster -af

Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε το Portmaster για να εγκαταστήσετε νέα ports
στο σύστημα σας, αναβαθμίζοντας και όλες τις εξαρτήσεις τους πριν τη
μεταγλώττιση και εγκατάσταση τους:

  # portmaster shells/bash

Παρακαλούμε δείτε τη σελίδα manual του portmaster(8) για περισσότερες
πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

5.5.5 Ports και Αποθηκευτικός Χώρος

Η Συλλογή των Ports καταναλώνει διαθέσιμο χώρο στο δίσκο με την πάροδο του
χρόνου. Μετά την μεταγλώττιση και εγκατάσταση λογισμικού από τα ports, πρέπει
πάντα να θυμάστε να καθαρίζετε τους προσωρινούς καταλόγους work χρησιμοποιώντας
την εντολή make clean. Mπορείτε να καθαρίσετε όλη την Συλλογή των Ports με την
ακόλουθη εντολή:

  # portsclean -C

Με την πάροδο του χρόνου, θα συσσωρευτούν πολλά αρχεία διανομής πηγαίου κώδικα
στον κατάλογο distfiles. Μπορείτε να τα αφαιρέσετε χειροκίνητα, ή μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε την ακόλουθη εντολή για να διαγράψετε όλα τα distfiles που δεν
σχετίζονται πλέον με κανένα port:

  # portsclean -D

Ή για να αφαιρέσετε όλα τα distfiles που δεν σχετίζονται με κανένα port που
βρίσκεται εγκατεστημένο στο σύστημα σας:

  # portsclean -DD


     Σημείωση:Το εργαλείο portsclean εγκαθίσταται ως μέρος του
     portupgrade.

Μην ξεχνάτε να αφαιρείτε τα εγκατεστημένα ports όταν δεν τα χρειάζεστε πλέον.
Ένα καλό εργαλείο για να αυτοματοποιηθεί αυτή η εργασία, είναι το port ports-
mgmt/pkg_cutleaves.
-------------------------------------------------------------------------------

5.6 Ενέργειες μετά την Εγκατάσταση

Μετά την εγκατάσταση μιας νέας εφαρμογής, λογικά θα θέλετε να διαβάσετε ότι
τεκμηρίωση υπάρχει, να τροποποιήσετε τα αρχεία ρυθμίσεων που χρειάζεται, να
βεβαιωθείτε ότι η εφαρμογή ξεκινάει κατά την εκκίνηση (αν είναι daemon), κ.λ.π.
Τα ακριβή βήματα που θα χρειαστούν για να ρυθμίσετε κάθε εφαρμογή, θα είναι
προφανώς διαφορετικά. Όμως, αν μόλις εγκαταστήσατε μια νέα εφαρμογή και
αναρωτιέστε «Τώρα τι;» οι παρακάτω συμβουλές μπορεί να σας βοηθήσουν:

* Χρησιμοποιήστε το pkg_info(1) για να δείτε τι αρχεία εγκαταστάθηκαν, και που.
  Για παράδειγμα, αν μόλις εγκαταστήσατε το FooPackage version 1.0.0, τότε η
  εντολή:

    # pkg_info -L foopackage-1.0.0 | less

  θα σας δείξει όλα τα αρχεία που εγκαταστάθηκαν από αυτό το πακέτο. Προσέξτε
  τα αρχεία στον κατάλογο man/, που θα είναι σελίδες manual, τους κατάλογους
  etc/, όπου θα είναι τα αρχεία ρυθμίσεων, και το doc/, όπου θα βρίσκεται πιο
  περιεκτική τεκμηρίωση.
  Αν δεν είστε σίγουρος ποια έκδοση της εφαρμογής εγκαταστήσατε, μια εντολή
  όπως αυτή:

    # pkg_info | grep -i foopackage

  θα βρει όλα τα εγκατεστημένα πακέτα που έχουν το foopackage στο όνομα του
  πακέτου. Αντικαταστήστε το foopackage στην γραμμή εντολών με το πακέτο που
  αναζητάτε.
* Μόλις δείτε που βρίσκονται τα manual pages της εφαρμογής, δείτε τα με την man
  (1). Όμοια, δείτε τα παραδείγματα των αρχείων ρύθμισης, και όποια άλλη
  πρόσθετη τεκμηρίωση διατίθεται.
* Αν υπάρχει web site για την εφαρμογή, ελέγξτε το για πρόσθετη τεκμηρίωση,
  συχνές ερωτήσεις (FAQ), και άλλα. Αν δεν είστε σίγουρος για την διεύθυνσή του
  web site, ίσως το βρείτε στην έξοδο της εντολής:

    # pkg_info foopackage-1.0.0

  Αν υπάρχει γραμμή WWW:, θα πρέπει να έχει το URL για το web site της
  εφαρμογής.
* Ports που πρέπει να ξεκινούν κατά την εκκίνηση (όπως διακομιστές Internet)
  συνήθως εγκαθιστούν ένα script στο /usr/local/etc/rc.d. Πρέπει να ελέγξετε το
  script για την ορθότητα του και να το τροποποιήσετε ή να το μετονομάσετε αν
  χρειάζεται. Δείτε το Εκκινώντας_Υπηρεσίες για περισσότερες πληροφορίες.

-------------------------------------------------------------------------------

5.7 Αντιμετωπίζοντας Χαλασμένα Ports

Αν έρθετε αντιμέτωπος με ένα port το οποίο δεν λειτουργεί, υπάρχουν κάποια
πράγματα που μπορείτε να κάνετε:

  1. Δείτε αν εκκρεμεί κάποια διόρθωση για το port στο Problem_Report_database.
     Εάν ναι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη προτεινόμενη διόρθωση.
  2. Ζητήστε βοήθεια από τον συντηρητή του port. Πληκτρολογήστε make maintainer
     ή διαβάστε το Makefile για να βρείτε την διεύθυνση email του συντηρητή.
     Στο μήνυμα σας, θυμηθείτε να συμπεριλάβετε το όνομα και την έκδοση του
     port (στείλτε τη γραμμή $FreeBSD: από το Makefile) καθώς και την έξοδο του
     σφάλματος.

          Σημείωση:Μερικά ports δεν συντηρούνται από κάποιο συγκεκριμένο
          άτομο, αλλά από κάποια mailing_list. Πολλές, αν όχι όλες, από
          αυτές τις διευθύνσεις έχουν την μορφή <freebsd-
          listname@FreeBSD.org>. Παρακαλούμε να το έχετε υπόψη σας κατά τη
          διατύπωση των ερωτήσεων σας.
          Συγκεκριμένα, τα ports που φαίνονται ότι συντηρούνται από το
          <ports@FreeBSD.org>, δεν συντηρούνται από κανέναν στην
          πραγματικότητα. Διορθώσεις και υποστήριξη, αν υπάρχουν, έρχονται
          γενικά από την κοινότητα που συμμετέχει στην συγκεκριμένη
          mailing list. Χρειαζόμαστε πάντοτε περισσότερους εθελοντές!

     Αν δεν λάβετε απάντηση, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το send-pr(1) για να
     στείλετε μια αναφορά σφάλματος (δείτε το Γράφοντας_Αναφορές_Σφάλματος_για
     το_FreeBSD).
  3. Διορθώστε το! Το Porter's_Handbook περιέχει λεπτομερείς πληροφορίες για
     την υποδομή των «Ports» ώστε να μπορείτε να διορθώσετε το περιστασιακό
     προβληματικό port ή ακόμα και να δημιουργήσετε ένα δικό σας port!
  4. Ανακτήστε το πακέτο από ένα κοντινό σας FTP site. Η «κύρια» συλλογή
     πακέτων βρίσκεται στο ftp.FreeBSD.org, στον κατάλογο_πακέτων. Πριν τη
     χρησιμοποιήσετε, ελέγξτε πρώτα το τοπικό_σας_mirror. Τα πακέτα είναι πιο
     σίγουρο ότι θα λειτουργήσουν, από το να προσπαθείτε να μεταγλωττίσετε τον
     πηγαίο κώδικα, και η διαδικασία τελειώνει πιο γρήγορα. Χρησιμοποιήστε το
     πρόγραμμα pkg_add(1) για να εγκαταστήσετε το πακέτο στο σύστημα σας.

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 6 Το Σύστημα X Window

Ανανεώθηκε για τον X11 server του X.Org από τον Ken Tom και Marc Fonvieille.

6.1 Σύνοψη

Το FreeBSD χρησιμοποιεί το X11 για να παρέχει στους χρήστες ένα ισχυρό γραφικό
περιβάλλον εργασίας. Το περιβάλλον X11 είναι μια υλοποίηση ανοικτού κώδικα του
συστήματος X Window που υλοποιείται στο Xorg (καθώς και σε άλλο λογισμικό που
δεν περιγράφεται εδώ). Η προεπιλεγμένη και επίσημη διανομή του X11 είναι το
Xorg, ο X11 server που αναπτύχθηκε από το X.Org Foundation με άδεια χρήσης
αρκετά όμοια με αυτή που χρησιμοποιείται από το FreeBSD. Υπάρχουν επίσης
διαθέσιμοι εμπορικοί X servers για το FreeBSD.
Για περισσότερες πληροφορίες που σχετίζονται με τις κάρτες γραφικών που
υποστηρίζονται από το περιβάλλον X11, δείτε την δικτυακή τοποθεσία Xorg.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Τα διάφορα τμήματα του συστήματος X Window, και πως συνεργάζονται μεταξύ
  τους.
* Πως να εγκαταστήσετε και να ρυθμίσετε το περιβάλλον X11.
* Πως να εγκαταστήσετε και να ρυθμίσετε διαφορετικούς διαχειριστές παραθύρων
  (window managers).
* Πως να χρησιμοποιήσετε TrueType® γραμματοσειρές στο X11.
* Πως να ρυθμίσετε το σύστημα σας για σύνδεση (login) μέσω γραφικού
  περιβάλλοντος (XDM).

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να ξέρετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).

-------------------------------------------------------------------------------

6.2 Κατανόηση του περιβάλλοντος X11

Η χρήση του περιβάλλοντος X11 για πρώτη φορά μπορεί να προκαλέσει μια μικρή
ταραχή σε όποιον έχει συνηθίσει σε άλλα γραφικά περιβάλλοντα, όπως τα
Microsoft Windows ή το Mac OS.
Γενικά, δεν είναι απαραίτητο να καταλαβαίνετε με κάθε λεπτομέρεια των διαφόρων
τμημάτων του X11 και πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Κάποιες βασικές γνώσεις
όμως, είναι χρήσιμες και βοηθούν στο να εκμεταλλευτείτε καλύτερα τις
δυνατότητες του X11.
-------------------------------------------------------------------------------

6.2.1 Γιατί λέγεται X11 το περιβάλλον εργασίας;

Το X δεν είναι το πρώτο περιβάλλον εργασίας που γράφτηκε για συστήματα UNIX,
αλλά είναι σήμερα το πιο δημοφιλές. Η αρχική ομάδα ανάπτυξης του X είχε
δουλέψει σε ένα άλλο σύστημα πριν γράψει το X. Το όνομα του παλιότερου
συστήματος ήταν «W» (από την Αγγλική λέξη «window»). Το γράμμα X ήταν απλά το
επόμενο γράμμα στο Λατινικό αλφάβητο.
Μπορείτε να αναφέρεσθε στο X με τα ονόματα «X», «X Window System», «X11», καθώς
και με μερικούς άλλους όρους. Προσοχή όμως: κάποιοι άνθρωποι θεωρούν
προσβλητικό τον όρο «X Windows». Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτό,
δείτε τη σελίδα manual X(7).
-------------------------------------------------------------------------------

6.2.2 Το Μοντέλο Πελάτη/Διακομιστή των X11

Το περιβάλλον X11 έχει σχεδιαστεί από την αρχή έτσι ώστε να έχει εγγενή
δικτυακή υποστήριξη, με βάση ένα μοντέλο «πελάτη-διακομιστή».
Στο μοντέλο λειτουργίας του X11, ο «διακομιστής X» εκτελείται στον υπολογιστή
στον οποίο έχει συνδεθεί το πληκτρολόγιο, η οθόνη και το ποντίκι. Ο διακομιστής
X είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση της οθόνης, της εισόδου από το
πληκτρολόγιο, το ποντίκι, και άλλες συσκευές εισόδου ή εξόδου (για παράδειγμα,
μια «ταμπλέτα» μπορεί να χρησιμοποιείται ως συσκευή εισόδου και ένας video-
προβολέας ως εναλλακτική συσκευή εξόδου). Κάθε εφαρμογή X (π.χ. το XTerm ή το
Netscape) είναι ένας «πελάτης». Ένας πελάτης στέλνει μηνύματα στον διακομιστή
όπως «Παρακαλώ σχεδίασε ένα παράθυρο σε αυτές τις συντεταγμένες», και ο
διακομιστής στέλνει πίσω μηνύματα όπως «Ο χρήστης μόλις πάτησε το πλήκτρο OK».
Σε ένα σπίτι ή ένα μικρό γραφείο, ο διακομιστής και οι πελάτες X συχνά
εκτελούνται στον ίδιο υπολογιστή. Όμως, είναι απόλυτα εφικτό να εκτελείται ο
διακομιστής X σε έναν λιγότερο ισχυρό επιτραπέζιο υπολογιστή, και να
εκτελούνται οι εφαρμογές X (οι πελάτες) σε ένα, ας πούμε, ισχυρό και ακριβό
μηχάνημα που εξυπηρετεί το γραφείο. Σε αυτό το σενάριο η επικοινωνία μεταξύ των
πελατών X και του διακομιστή γίνεται μέσω δικτύου.
Αυτό προκαλεί σύγχυση σε ορισμένους, επειδή η ορολογία του X είναι ακριβώς
αντίθετη από ότι περίμεναν. Οι χρήστες συνήθως περιμένουν ο «διακομιστής X» να
είναι ένα μεγάλο ισχυρό μηχάνημα σε ένα δωμάτιο και ο «πελάτης X» να είναι το
μηχάνημα του γραφείου τους.
Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι ο διακομιστής X είναι το μηχάνημα με την οθόνη
και το πληκτρολόγιο, και οι πελάτες X είναι τα προγράμματα που εμφανίζουν τα
παράθυρα.
Δεν υπάρχει τίποτα στο πρωτόκολλο που να αναγκάζει τα μηχανήματα των πελατών
και του διακομιστή να εκτελούνται στο ίδιο λειτουργικό σύστημα, ή ακόμη να
εκτελούνται στον ίδιο τύπο υπολογιστή. Είναι απόλυτα εφικτό να εκτελείται ένας
διακομιστής X στα Microsoft Windows ή στο Mac OS της Apple, και υπάρχουν
διαθέσιμες διάφορες ελεύθερες και εμπορικές εφαρμογές που κάνουν ακριβώς αυτό.
-------------------------------------------------------------------------------

6.2.3 Ο Διαχειριστής Παραθύρων

Η φιλοσοφία σχεδιασμού του X μοιάζει πολύ με την φιλοσοφία σχεδιασμού του UNIX,
«εργαλεία, όχι πολιτική». Αυτό σημαίνει ότι το X δεν προσπαθεί να υπαγορεύσει
πως θα υλοποιηθεί μια εργασία. Αντίθετα, παρέχονται εργαλεία στον χρήστη, και
είναι δική του ευθύνη να αποφασίσει πως θα τα χρησιμοποιήσει.
Αυτή η φιλοσοφία επεκτείνεται στο ότι το X δεν υπαγορεύει πως πρέπει να
εμφανίζονται τα παράθυρα στην οθόνη, πως θα μετακινηθούν με το ποντίκι, τι
συνδυασμοί πλήκτρων πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να μετακινηθούμε μεταξύ των
παραθύρων (π.χ., Alt+Tab, στην περίπτωση των Microsoft Windows), πώς πρέπει να
μοιάζουν οι μπάρες τίτλων σε κάθε παράθυρο, αν θα έχουν ή όχι πλήκτρα
κλεισίματος πάνω τους, κ.o.κ.
Αντίθετα, το X αναθέτει αυτήν την ευθύνη σε μία εφαρμογή που ονομάζεται
«Διαχειριστής Παραθύρων». Υπάρχουν πάρα πολλοί διαχειριστές παραθύρων
διαθέσιμοι για το περιβάλλον X. Ορισμένοι από αυτούς είναι οι: AfterStep,
Blackbox, ctwm, Enlightenment, fvwm, Sawfish, twm, Window Maker, και πολλοί
άλλοι. Κάθε ένας από αυτούς τους διαχειριστές παραθύρων έχει διαφορετική
αίσθηση και εμφάνιση. Μερικοί από αυτούς υποστηρίζουν «εικονικές επιφάνειες
εργασίας», μερικοί επιτρέπουν προσαρμοσμένους συνδυασμούς πλήκτρων για την
διαχείριση της επιφάνειας εργασίας, μερικοί έχουν ένα πλήκτρο «Start» ή κάτι
παρόμοιο, μερικοί υποστηρίζουν «θέματα» (themes), επιτρέποντας την ολοκληρωτική
αλλαγή εμφάνισης με την εφαρμογή ενός νέου θέματος. Οι διαχειριστές παραθύρων
που έχουμε αναφέρει ως τώρα, και πολλοί άλλοι, είναι διαθέσιμοι στην κατηγορία
x11-wm της Συλλογής των Ports.
Επιπλέον, τα δύο πιο δημοφιλή ολοκληρωμένα περιβάλλοντα εργασίας, το KDE και το
GNOME, έχουν τον δικό τους διαχειριστή παραθύρων που είναι ενσωματωμένος με το
υπόλοιπο περιβάλλον εργασίας.
Κάθε διαχειριστής παραθύρων έχει επίσης και διαφορετικό μηχανισμό ρύθμισης:
μερικοί ρυθμίζονται συμπληρώνοντας με χειροκίνητο τρόπο ένα αρχείο ρυθμίσεων,
άλλοι διαθέτουν γραφικά εργαλεία για τις περισσότερες ρυθμίσεις. Υπάρχει ακόμα
κι ένας (Sawfish) που έχει αρχείο ρυθμίσεων γραμμένο σε μια διάλεκτο της
γλώσσας Lisp.

     Πολιτική Εστίασης:¶λλο ένα θέμα για το οποίο είναι υπεύθυνος ο
     διαχειριστής παραθύρων είναι η «πολιτική εστίασης» του ποντικιού.
     Κάθε σύστημα παραθύρων χρειάζεται κάποιο τρόπο επιλογής του παραθύρου
     που θα δέχεται αυτά που πληκτρολογούνται, και θα πρέπει να φαίνεται
     κάπως ότι αυτό το παράθυρο είναι ενεργό.
     Μία γνωστή πολιτική εστίασης λέγεται «click-to-focus». Αυτό το
     μοντέλο χρησιμοποιείται στα Microsoft Windows, όπου ένα παράθυρο
     γίνεται ενεργό αν δεχτεί ένα πάτημα του ποντικιού.
     Το X δεν υποστηρίζει καμία συγκεκριμένη πολιτική εστίασης. Αντίθετα,
     ο διαχειριστής παραθύρων ελέγχει ποίο παράθυρο έχει εστιαστεί κάθε
     στιγμή. Διαφορετικοί διαχειριστές παραθύρων υποστηρίζουν διαφορετικές
     μεθόδους εστίασης. Όλοι τους υποστηρίζουν την μέθοδο click to focus,
     και οι περισσότεροι από αυτούς υποστηρίζουν και αρκετές άλλες.
     Οι πιο δημοφιλείς μέθοδοι εστίασης είναι:


       focus-follows-mouse
           Το παράθυρο που βρίσκεται κάτω από τον δείκτη του ποντικιού
           είναι το παράθυρο που έχει την εστίαση. Το ενεργό παράθυρο δεν
           είναι απαραίτητο να είναι αυτό που βρίσκεται πάνω από όλα τα
           άλλα. Η εστίαση αλλάζει με την στόχευση ενός άλλου παραθύρου,
           χωρίς να είναι απαραίτητο το κλικ πάνω του.

       sloppy-focus
           Αυτή η πολιτική είναι μια μικρή επέκταση του focus-follows-
           mouse. Με την πολιτική εστίασης focus-follows-mouse, αν το
           ποντίκι βρεθεί πάνω από το αρχικό (root) παράθυρο (ή το
           παρασκήνιο) δεν υπάρχει εστίαση σε κανένα παράθυρο, και ότι
           πληκτρολογείται απλώς χάνεται. Με τη sloppy-focus, η εστίαση
           αλλάζει μόνο αν ο δείκτης βρεθεί πάνω από ένα νέο παράθυρο, και
           όχι όταν φεύγει από το τρέχον παράθυρο.

       click-to-focus
           Το ενεργό παράθυρο επιλέγεται με κλικ του ποντικιού. Το
           παράθυρο τότε «ανασηκώνεται», και εμφανίζεται μπροστά από όλα
           τα άλλα παράθυρα. Ότι πληκτρολογηθεί θα οδηγηθεί σε αυτό το
           παράθυρο, ακόμα και αν ο δείκτης μετακινηθεί σε άλλο παράθυρο.

     Πολλοί διαχειριστές παραθύρων υποστηρίζουν ακόμα πιο εξωτικές
     πολιτικές εστίασης, καθώς και παραλλαγές των παραπάνω. Συμβουλευθείτε
     την τεκμηρίωση του εκάστοτε διαχειριστή παραθύρων για περισσότερες
     λεπτομέρειες.

-------------------------------------------------------------------------------

6.2.4 Γραφικά Στοιχεία Διεπαφής (Widgets)

Η προσέγγιση του X να διαθέτει εργαλεία και όχι να υπαγορεύει τον τρόπο χρήσης
τους, διευρύνεται και στα γραφικά στοιχεία διεπαφής (widgets) που φαίνονται
στην οθόνη σε κάθε εφαρμογή.
Τα «widgets» είναι ένας όρος για όλα τα αντικείμενα στο περιβάλλον του χρήστη
που μπορεί κάποιος να κάνει κλικ ή να τα χειριστεί με κάποιον τρόπο: πλήκτρα,
πλαίσια επιλογής, πλήκτρα εναλλαγής, εικονίδια, λίστες, και άλλα. Τα
Microsoft Windows τα ονομάζουν «controls (χειριστήρια)».
Τα Microsoft Windows και το Mac OS της Apple έχουν και τα δύο πολύ αυστηρή
πολιτική γραφικών στοιχείων διεπαφής. Οι προγραμματιστές εφαρμογών πρέπει
υποτίθεται να εξασφαλίσουν ότι οι εφαρμογές τους θα έχουν κοινή αίσθηση και
εμφάνιση (look and feel). Στο X, δεν θεωρήθηκε απαραίτητο να γίνει επιβολή ενός
συγκεκριμένου στυλ γραφικών, ή να τεθούν κάποια υποχρεωτικά γραφικά στοιχεία
διεπαφής.
Σαν αποτέλεσμα, μην περιμένετε τις εφαρμογές για X να έχουν κοινή εμφάνιση.
Υπάρχουν διάφορες δημοφιλείς συλλογές γραφικών στοιχείων διεπαφής και
παραλλαγές τους, συμπεριλαμβανομένης και της αυθεντικής Athena συλλογής
γραφικών στοιχείων διεπαφής του MIT, Motif® (παραλλαγή της οποίας είναι και η
συλλογή γραφικών στοιχείων διεπαφής των Microsoft Windows, με λοξές γωνίες και
τρεις διαβαθμίσεις του γκρι), το OpenLook, και άλλα.
Οι περισσότερες νέες X εφαρμογές σήμερα χρησιμοποιούν μια συλλογή γραφικών
στοιχείων διεπαφής με μοντέρνα εμφάνιση, είτε το Qt, που χρησιμοποιείται από το
KDE, είτε το GTK+, που χρησιμοποιείται από το GNOME. Από αυτή την άποψη,
υπάρχει κάποια σύγκλιση στην εμφάνιση του UNIX desktop, το οποίο οπωσδήποτε
κάνει τα πράγματα ευκολότερα για τον νέο χρήστη.
-------------------------------------------------------------------------------

6.3 Εγκατάσταση του X11

Το Xorg είναι η προεπιλεγμένη υλοποίηση X11 για το FreeBSD. Το Xorg είναι ο
διακομιστής Χ της υλοποίησης X Window System του X.Org Foundation, και είναι
ανοικτού κώδικα. Ο Xorg είναι βασισμένος στον κώδικα του XFree86 4.4RC2 και του
X11R6.6. Η έκδοση του Xorg που διατίθεται από την Συλλογή των Ports του FreeBSD
είναι η 7.5.2.
Για να μεταγλωττίσετε και να εγκαταστήσετε το Xorg από την Συλλογή των Ports:

  # cd /usr/ports/x11/xorg
  # make install clean


     Σημείωση:Για να μεταγλωττίσετε ολόκληρο το Xorg σιγουρευθείτε ότι
     έχετε το λιγότερο 4 GB ελεύθερο χώρο διαθέσιμο.

Εναλλακτικά, το X11 μπορεί να εγκατασταθεί άμεσα από πακέτα. Υπάρχουν διαθέσιμα
έτοιμα πακέτα του Χ11 για χρήση με το εργαλείο pkg_add(1). Αν χρησιμοποιήσετε
τη δυνατότητα του pkg_add(1) για λήψη μέσω δικτύου, δεν θα πρέπει στην γραμμή
εντολών να δώσετε τον αριθμό έκδοσης (version number) του πακέτου. Το pkg_add
(1) θα «κατεβάσει» αυτόματα την τελευταία έκδοση της εφαρμογής.
Έτσι, για να γίνει η λήψη και η εγκατάσταση του Xorg, απλώς εκτελέστε:

  # pkg_add -r xorg


     Σημείωση:Τα παραπάνω παραδείγματα θα εγκαταστήσουν ολόκληρη την
     διανομή X11 που περιλαμβάνει διακομιστές, πελάτες, γραμματοσειρές
     κλπ. Διατίθενται επίσης ξεχωριστά, τμηματικά πακέτα και ports για το
     X11.
     Για να εγκαταστήσετε την ελάχιστη δυνατή διανομή X11, μπορείτε
     εναλλακτικά να χρησιμοποιήσετε το port x11/xorg-minimal.

Το υπόλοιπο του κεφαλαίου θα σας εξηγήσει πως ρυθμίζεται το X11, και πως να
στήσετε ένα παραγωγικό desktop περιβάλλον.
-------------------------------------------------------------------------------

6.4 Ρύθμιση του X11

Συνεισφορά του Christopher Shumway.
-------------------------------------------------------------------------------

6.4.1 Πριν ξεκινήσετε

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το Χ11 ρυθμίζεται αυτόματα. Αν το σύστημα σας
είναι παλιό ή διαθέτει εξεζητημένα εξαρτήματα, θα είναι χρήσιμο να μαζέψετε
κάποιες επιπλέον πληροφορίες σχετικά με το υλικό σας πριν ξεκινήσετε τη
ρύθμιση.

* Συχνότητες λειτουργίας της οθόνης σας
* Chipset της κάρτας γραφικών
* Μνήμη της κάρτας γραφικών

Η ανάλυση της οθόνης και ο ρυθμός ανανέωσης προσδιορίζονται από τις οριζόντιες
και κατακόρυφες συχνότητες συγχρονισμού της οθόνης. Σχεδόν όλες οι οθόνες
υποστηρίζουν αυτόματη ανίχνευση αυτών των τιμών. Κάποια μοντέλα δεν παρέχουν
αυτές τις τιμές τις οποίες θα πρέπει να βρείτε στο εγχειρίδιο της οθόνης ή στην
ιστοσελίδα του κατασκευαστή.
Το chipset (ολοκληρωμένο κύκλωμα) της κάρτας γραφικών ανιχνεύεται επίσης
αυτόματα και χρησιμοποιείται για να επιλεγεί το κατάλληλο πρόγραμμα οδήγησης.
Είναι ωστόσο χρήσιμο να γνωρίζετε το μοντέλο για την περίπτωση που η αυτόματη
ανίχνευση δεν είναι επιτυχής.
Η μνήμη της κάρτας γραφικών καθορίζει την ανάλυση και το βάθος χρώματος στο
οποίο μπορεί να δουλέψει το σύστημα.
-------------------------------------------------------------------------------

6.4.2 Ρύθμιση του X11

Το Xorg χρησιμοποιεί το HAL για την αυτόματη ανίχνευση του πληκτρολογίου και
του ποντικιού. Τα ports sysutils/hal και devel/dbus εγκαθίστανται ως εξαρτήσεις
του x11/xorg, αλλά θα πρέπει να ενεργοποιηθούν με τις ακόλουθες εγγραφές στο /
etc/rc.conf:

  hald_enable="YES"
  dbus_enable="YES"

Θα πρέπει να ξεκινήσετε τις υπηρεσίες αυτές (είτε χειροκίνητα, είτε κάνοντας
επανεκκίνηση) πριν συνεχίσετε με τη ρύθμιση ή την χρήση του Xorg.
Το Xorg μπορεί συχνά να λειτουργήσει χωρίς καμιά επιπλέον ρύθμιση, γράφοντας
απλώς στη γραμμή εντολών:

  % startx

Σε κάποιες περιπτώσεις, η αυτόματη ρύθμιση μπορεί να μη λειτουργήσει σωστά, ή
να μη ρυθμίσει τις συσκευές ακριβώς όπως επιθυμείτε. Στις περιπτώσεις αυτές, θα
χρειαστεί να κάνετε χειροκίνητες ρυθμίσεις.

     Σημείωση:Κάποια γραφικά περιβάλλοντα, όπως το GNOME το KDE ή το XFCE,
     διαθέτουν εργαλεία που επιτρέπουν στο χρήστη να ρυθμίσει με εύκολο
     τρόπο διάφορες παραμέτρους της οθόνης, όπως η ανάλυση. Αν η
     προεπιλεγμένη ρύθμιση δεν είναι αποδεκτή, και σκοπεύετε να
     εγκαταστήσετε κάποιο από αυτά τα περιβάλλοντα, μπορείτε να συνεχίσετε
     με την εγκατάσταση του, και να ολοκληρώσετε τις ρυθμίσεις σας
     χρησιμοποιώντας το κατάλληλο γραφικό εργαλείο.

Το πρώτο βήμα είναι η δημιουργία ενός αρχικού αρχείου ρυθμίσεων. Ως root, απλώς
εκτελέστε:

  # Xorg -configure

Αυτό θα δημιουργήσει ένα πρότυπο αρχείο ρυθμίσεων του X11 στον κατάλογο /root
με το όνομα xorg.conf.new (είτε χρησιμοποιήσετε το su(1) είτε συνδεθείτε
απευθείας, η μεταβλητή καταλόγου $HOME αλλάζει δείχνοντας τον κατάλογο του
root). Το X11 θα προσπαθήσει να ανιχνεύσει το υποσύστημα γραφικών του
συστήματος και να δημιουργήσει ένα αρχείο ρυθμίσεων που θα φορτώνει τους
σωστούς οδηγούς συσκευών για το υλικό που ανιχνεύθηκε στο σύστημα σας.
Το επόμενο βήμα είναι ο έλεγχος των υπάρχοντων ρυθμίσεων για να επιβεβαιώσετε
ότι το Xorg λειτουργεί με το υποσύστημα γραφικών του συστήματος σας.
Πληκτρολογήστε:

  # Xorg -config xorg.conf.new -retro

Εάν εμφανιστεί ένα μαύρο και γκρι πλέγμα και ένας δείκτης ποντικιού με μορφή X,
η ρύθμιση ήταν επιτυχής. Για να τερματίσετε τη δοκιμή, μεταβείτε στην εικονική
κονσόλα από την οποία την ξεκινήσατε, πιέζοντας Ctrl+Alt+Fn (F1 για την πρώτη
εικονική κονσόλα) και πιέστε Ctrl+C.

     Σημείωση:Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε τον συνδυασμό πλήκτρων
     Ctrl+Alt+Backspace για τον τερματισμό του προγράμματος. Για να τον
     ενεργοποιήσετε, δώστε την παρακάτω εντολή σε κάποιο τερματικό του X:

       % setxkbmap -option terminate:ctrl_alt_bksp

     Εναλλακτικά, δημιουργήστε ένα αρχείο ρυθμίσεων πληκτρολογίου για το
     hald με την ονομασία x11-input.fdi και αποθηκεύστε το στον κατάλογο /
     usr/local/etc/hal/fdi/policy. Το αρχείο αυτό θα πρέπει να περιέχει
     τις παρακάτω γραμμές:

       <?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
       <deviceinfo version="0.2">
         <device>
           <match key="info.capabilities" contains="input.keyboard">
       	  <merge key="input.x11_options.XkbOptions"
       type="string">terminate:ctrl_alt_bksp</merge>
           </match>
         </device>
       </deviceinfo>

     Θα χρειαστεί να επανεκκινήσετε το μηχάνημα σας για να εξαναγκάσετε το
     hald να διαβάσει αυτό το αρχείο.
     Θα πρέπει επίσης να προσθέσετε την παρακάτω γραμμή στο αρχείο
     xorg.conf.new, στην ενότητα ServerLayout ή ServerFlags:

       Option	"DontZap"	"off"


Αν το ποντίκι δεν λειτουργεί, θα χρειαστεί να το ρυθμίσετε πριν συνεχίσετε.
Δείτε το Τμήμα_2.10.10 στο κεφάλαιο εγκατάστασης του FreeBSD. Επιπρόσθετα, στις
πρόσφατες εκδόσεις του Xorg, οι ενότητες InputDevice στο xorg.conf αγνοούνται
καθώς γίνεται χρήση των συσκευών που ανιχνεύθηκαν αυτόματα. Για να επαναφέρετε
την παλιά συμπεριφορά, προσθέστε την παρακάτω γραμμή στην ενότητα ServerLayout
ή ServerFlags του αρχείου ρυθμίσεων:

  Option "AutoAddDevices" "false"

Θα μπορείτε έπειτα να ρυθμίσετε τις συσκευές εισόδου όπως στις προηγούμενες
εκδόσεις του Xorg, χρησιμοποιώντας και όποιες άλλες επιλογές χρειάζεστε (π.χ.
εναλλαγή πληκτρολογίου).

     Σημείωση:Όπως εξηγήσαμε και προηγουμένως, ο δαίμονας hald αναλαμβάνει
     να ανιχνεύσει αυτόματα το πληκτρολόγιο σας. Υπάρχει περίπτωση να μην
     γίνει σωστή ανίχνευση του μοντέλου ή της διάταξης, ωστόσο κάποια
     γραφικά περιβάλλοντα όπως το GNOME το KDE και το Xfce παρέχουν τα
     δικά τους εργαλεία για τη ρύθμιση του. Μπορείτε όμως να ρυθμίσετε τις
     ιδιότητες του πληκτρολογίου και απευθείας, είτε μέσω του βοηθητικού
     προγράμματος setxkbmap(1) είτε με την προσθήκη ενός κανόνα στο hald.
     Για παράδειγμα, αν κάποιος θέλει να χρησιμοποιήσει ένα πληκτρολόγιο
     102 πλήκτρων με γαλλική διάταξη, θα πρέπει να δημιουργήσει ένα αρχείο
     ρυθμίσεων για το hald με το όνομα x11-input.fdi και να το αποθηκεύσει
     στον κατάλογο /usr/local/etc/hal/fdi/policy. Το αρχείο αυτό θα
     περιέχει τις παρακάτω γραμμές:

       <?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?>
       <deviceinfo version="0.2">
         <device>
           <match key="info.capabilities" contains="input.keyboard">
       	  <merge key="input.x11_options.XkbModel" type="string">pc102</
       merge>
       	  <merge key="input.x11_options.XkbLayout" type="string">fr</
       merge>
           </match>
         </device>
       </deviceinfo>

     Αν το αρχείο αυτό υπάρχει ήδη, απλώς αντιγράψτε τις παραπάνω γραμμές
     μέσα στο υπάρχον περιεχόμενο.
     Θα πρέπει να επανεκκινήσετε το μηχάνημα σας για να εξαναγκάσετε το
     hald να διαβάσει το αρχείο.
     Μπορείτε επίσης να κάνετε την ίδια ρύθμιση μέσα από ένα τερματικό στα
     Χ ή ακόμα και από ένα script, εκτελώντας την παρακάτω εντολή:

       % setxkbmap -model pc102 -layout fr

     Μπορείτε να βρείτε τις διαθέσιμες επιλογές πληκτρολογίων και
     διατάξεων στο αρχείο /usr/local/share/X11/xkb/rules/base.lst.

Έπειτα, προσαρμόστε το αρχείο ρυθμίσεων xorg.conf.new στις προτιμήσεις σας.
Ανοίξτε το με έναν συντάκτη κειμένου όπως ο emacs(1) ή ο ee(1). Αν η οθόνη σας
είναι παλιό ή εξεζητημένο μοντέλο και δεν υποστηρίζει αυτόματη ανίχνευση των
συχνοτήτων λειτουργίας της, μπορείτε να τις καταχωρίσετε χειροκίνητα στο
xorg.conf.new στην ενότητα "Monitor":

  Section "Monitor"
          Identifier   "Monitor0"
          VendorName   "Monitor Vendor"
          ModelName    "Monitor Model"
          HorizSync    30-107
          VertRefresh  48-120
  EndSection

Οι περισσότερες οθόνες υποστηρίζουν αυτόματη ανίχνευση των συχνοτήτων
λειτουργίας, καθιστώντας έτσι αχρείαστη τη χειροκίνητη καταχώριση αυτών των
τιμών. Για τις λίγες περιπτώσεις που δε υποστηρίζεται η αυτόματη ανίχνευση,
συνίσταται να χρησιμοποιήσετε τις τιμές που δίνει ο κατασκευαστής για να
αποφύγετε πιθανές βλάβες στο υλικό σας.
Το X επιτρέπει τη χρήση των δυνατοτήτων DPMS (Energy Star) σε οθόνες που
υποστηρίζουν την αντίστοιχη λειτουργία. Το πρόγραμμα xset(1) ελέγχει τους
χρόνους και μπορεί να επιβάλλει τις καταστάσεις standby, suspend, ή off. Αν
θέλετε να ενεργοποιήσετε τις δυνατότητες DPMS της οθόνης σας, πρέπει να
προσθέσετε την ακόλουθη γραμμή στο Section monitor:

  
        Option       "DPMS"

Όσο το αρχείο ρυθμίσεων xorg.conf.new είναι ακόμα ανοικτό σε έναν συντάκτη
κειμένου, επιλέξτε την ανάλυση και το βάθος χρωμάτων που επιθυμείτε. Αυτό
καθορίζεται στο Section "Screen":

  Section "Screen"
          Identifier "Screen0"
          Device     "Card0"
          Monitor    "Monitor0"
          DefaultDepth 24
          SubSection "Display"
                  Viewport  0 0
                  Depth     24
                  Modes     "1024x768"
          EndSubSection
  EndSection

Η μεταβλητή DefaultDepth ορίζει το προεπιλεγμένο βάθος χρώματος που θα
χρησιμοποιηθεί. Μπορείτε να την παρακάμψετε με τον διακόπτη -depth στη γραμμή
εντολών του Xorg(1). Η επιλογή Modes ορίζει την ανάλυση με την οποία θα
λειτουργεί η οθόνη σε ένα συγκεκριμένο βάθος χρωμάτων. Προσέξτε ότι
υποστηρίζονται μόνο κανονικές καταστάσεις VESA, όπως ορίζονται από το
υποσύστημα γραφικών του συστήματος. Στο παραπάνω παράδειγμα, το καθορισμένο
βάθος χρωμάτων είναι εικοσιτέσσερα bits ανά pixel. Σε αυτό το βάθος χρωμάτων, η
αποδεκτή ανάλυση είναι 1024Χ768 pixels.
Τέλος, αποθηκεύστε το αρχείο ρυθμίσεων και ελέγξτε το με την μέθοδο ελέγχου που
εξηγήσαμε παραπάνω.

     Σημείωση:Ένα από τα εργαλεία που μπορεί να σας βοηθήσουν κατά την
     διαδικασία επίλυσης προβλημάτων, είναι τα αρχεία X11 log, που
     περιέχουν πληροφορίες για κάθε συσκευή που επικοινωνεί με τον
     διακομιστή X11. Τα αρχεία Xorg log ονομάζονται με την μορφή /var/log/
     Xorg.0.log. Το ακριβές όνομα ενός log μπορεί να είναι Xorg.0.log έως
     Xorg.8.log και πάει λέγοντας.

Αν όλα είναι καλά, το αρχείο ρυθμίσεων πρέπει να τοποθετηθεί σε μια κοινή
τοποθεσία ώστε να εντοπίζεται από το Xorg(1). Αυτή συνήθως είναι η /etc/X11/
xorg.conf ή /usr/local/etc/X11/xorg.conf.

  # cp xorg.conf.new /etc/X11/xorg.conf

Η διαδικασία ρύθμισης του X11 έχει τώρα ολοκληρωθεί. Το Xorg μπορείτε να το
ξεκινήσετε με το βοηθητικό πρόγραμμα startx(1). Ο διακομιστής X11 μπορεί επίσης
να εκκινήσει με τη βοήθεια του xdm(1).
-------------------------------------------------------------------------------

6.4.3 Εξειδικευμένα Θέματα Ρυθμίσεων


6.4.3.1 Ρυθμίσεις για τα Intel® i810 Graphics Chipsets

Για να χρησιμοποιήσετε κάρτα βασισμένη στα Intel i810 integrated chipsets,
απαιτείται το agpgart, η διεπαφή προγραμματισμού των X11 για το AGP. Δείτε την
σελίδα manual του προγράμματος οδήγησης agp(4) για περισσότερες πληροφορίες.
Mε αυτό τον τρόπο, η ρύθμιση του υλικού σας θα μπορεί να γίνει όπως και σε κάθε
άλλη κάρτα γραφικών. Προσοχή, σε συστήματα χωρίς ενσωματωμένο τον οδηγό agp(4),
ο οδηγός δεν θα φορτωθεί με την εντολή kldload(8). Ο οδηγός αυτός πρέπει να
βρίσκεται στον πυρήνα κατά την εκκίνηση, είτε στατικά μεταγλωττισμένος, είτε με
χρήση του /boot/loader.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

6.4.3.2 Προσθέτοντας μια Widescreen Επίπεδη Οθόνη

Αυτό το τμήμα προϋποθέτει μερικές γνώσεις εξειδικευμένων ρυθμίσεων. Αν οι
προσπάθειες με τα συνήθη εργαλεία ρυθμίσεων δεν καταλήξουν σε μια ρύθμιση που
να λειτουργεί, υπάρχουν αρκετές πληροφορίες στα αρχεία log που μπορούν να σας
βοηθήσουν. Ωστόσο, είναι απαραίτητη η χρήση ενός συντάκτη κειμένου.
Οι τρέχουσες αναλύσεις widescreen (WSXGA, WSXGA+, WUXGA, WXGA, WXGA+, κ.α.)
υποστηρίζουν formats και aspect ratios (αναλογίες) 16:10 και 16:9 που μπορεί να
δημιουργήσουν προβλήματα. Παραδείγματα μερικών κοινών αναλύσεων για αναλογία
16:10 είναι τα:

* 2560x1600
* 1920x1200
* 1680x1050
* 1440x900
* 1280x800

Κάποια στιγμή, η ρύθμιση θα γίνεται πολύ απλά προσθέτοντας την ανάλυση ως ένα
πιθανό Mode στο Section "Screen" όπως εδώ:

  Section "Screen"
  Identifier "Screen0"
  Device     "Card0"
  Monitor    "Monitor0"
  DefaultDepth 24
  SubSection "Display"
  	Viewport  0 0
  	Depth     24
  	Modes     "1680x1050"
  EndSubSection
  EndSection

Το Xorg είναι αρκετά έξυπνο ώστε να ανακτήσει τις πληροφορίες της ανάλυσης της
widescreen οθόνης μέσω των πληροφοριών I2C/DDC, γνωρίζοντας έτσι τι μπορεί να
χειριστεί η οθόνη όσο αφορά τις συχνότητες και τις αναλύσεις.
Αν αυτές οι ModeLines δεν υπάρχουν στους οδηγούς, μπορεί να χρειαστεί να τις
δώσετε εσείς στο Xorg. Χρησιμοποιώντας το /var/log/Xorg.0.log μπορείτε να
ανακτήσετε αρκετές πληροφορίες ώστε να δημιουργήσετε μόνοι σας ένα ModeLine που
να λειτουργεί. Απλώς αναζητήστε πληροφορίες που θα μοιάζουν με αυτό:

  (II) MGA(0): Supported additional Video Mode:
  (II) MGA(0): clock: 146.2 MHz   Image Size:  433 x 271 mm
  (II) MGA(0): h_active: 1680  h_sync: 1784  h_sync_end 1960 h_blank_end 2240
  h_border: 0
  (II) MGA(0): v_active: 1050  v_sync: 1053  v_sync_end 1059 v_blanking: 1089
  v_border: 0
  (II) MGA(0): Ranges: V min: 48  V max: 85 Hz, H min: 30  H max: 94 kHz,
  PixClock max 170 MHz

Αυτές ονομάζονται πληροφορίες EDID. Η δημιουργία ενός ModeLine από αυτές,
γίνεται βάζοντας απλώς τους αριθμούς στη σωστή σειρά:

  ModeLine <name> <clock> <4 horiz. timings> <4 vert. timings>

Τελικά, το ModeLine στο Section "Monitor" στο παράδειγμα μας θα μοιάζει με
αυτό:

  Section "Monitor"
  Identifier      "Monitor1"
  VendorName      "Bigname"
  ModelName       "BestModel"
  ModeLine        "1680x1050" 146.2 1680 1784 1960 2240 1050 1053 1059 1089
  Option          "DPMS"
  EndSection

Τώρα που έχετε τελειώσει με αυτά τα απλά βήματα, το X θα πρέπει να λειτουργήσει
στη νέα widescreen οθόνη σας.
-------------------------------------------------------------------------------

6.5 Χρήση Γραμματοσειρών στο X11

Συνεισφορά του Murray Stokely.

6.5.1 Γραμματοσειρές τύπου Type1

Οι προκαθορισμένες γραμματοσειρές που συνοδεύουν το X11 δεν είναι ιδανικές για
εφαρμογές επιτραπέζιας τυπογραφίας. Οι μεγάλες γραμματοσειρές παρουσίασης
φαίνονται οδοντωτές και ερασιτεχνικές, και οι μικρές γραμματοσειρές στο
Netscape είναι σχεδόν ακατάληπτες. Ευτυχώς όμως, υπάρχουν διαθέσιμες αρκετές,
υψηλής ποιότητας γραμματοσειρές Type1 (PostScript®) που μπορούν να
χρησιμοποιηθούν άμεσα από το X11. Για παράδειγμα, η συλλογή γραμματοσειρών URW
(x11-fonts/urwfonts) περιέχει εκδόσεις υψηλής ποιότητας των συνηθισμένων type1
γραμματοσειρών (Times Roman®, Helvetica®, Palatino® και άλλες). Η συλλογή
Freefonts (x11-fonts/freefonts) περιέχει πολλές περισσότερες γραμματοσειρές,
αλλά οι περισσότερες από αυτές είναι για λογισμικό γραφικών όπως το Gimp, και
δεν είναι κατάλληλες για γραμματοσειρές οθόνης. Ακόμη, το X11 μπορεί με
ελάχιστο κόπο να ρυθμιστεί ώστε να χρησιμοποιεί TrueType γραμματοσειρές. Για
περισσότερες λεπτομέρειες, δείτε την σελίδα manual X(7) ή το τμήμα_σχετικά_με
τις_γραμματοσειρές_TrueType.
Για να εγκαταστήσετε τις παραπάνω συλλογές γραμματοσειρών Type1 από την Συλλογή
των Ports, εκτελέστε τις παρακάτω εντολές:

  # cd /usr/ports/x11-fonts/urwfonts
  # make install clean

Με παρόμοιο τρόπο μπορείτε να εγκαταστήσετε και την freefont ή άλλες συλλογές.
Για να ανιχνεύσει ο X server αυτές τις γραμματοσειρές, προσθέστε την κατάλληλη
γραμμή στο αρχείο ρυθμίσεων του (/etc/X11/xorg.conf):

  FontPath "/usr/local/lib/X11/fonts/URW/"

Εναλλακτικά, εκτελέστε στην γραμμή εντολών μιας συνόδου X:

  % xset fp+ /usr/local/lib/X11/fonts/URW
  % xset fp rehash

Αυτό θα λειτουργήσει, αλλά όταν τερματίσει η σύνοδος X, οι ρυθμίσεις θα χαθούν,
εκτός αν προστεθούν στο αρχείο εκκίνησης (το ~/.xinitrc για μία συνηθισμένη
σύνοδο μέσω startx, η το ~/.xsession αν συνδέεστε μέσω ενός γραφικού
διαχειριστή σύνδεσης όπως ο XDM). Ένας ακόμη τρόπος είναι να χρησιμοποιήσετε το
αρχείο /usr/local/etc/fonts/local.conf: δείτε το τμήμα anti-aliasing_
(εξομάλυνσης).
-------------------------------------------------------------------------------

6.5.2 Γραμματοσειρές TrueType®

Το Xorg έχει ενσωματωμένη υποστήριξη απεικόνισης γραμματοσειρών TrueType.
Υπάρχουν δύο διαφορετικά modules (αρθρώματα) που μπορούν να ενεργοποιήσουν
αυτήν την λειτουργία. Σε αυτό το παράδειγμα χρησιμοποιείται το freetype module
επειδή είναι πιο συνεργάσιμο με τα άλλα back-ends απεικόνισης γραμματοσειρών.
Για να ενεργοποιήσετε το freetype module, απλώς προσθέστε την παρακάτω γραμμή
στο τμήμα "Module" του αρχείου /etc/X11/xorg.conf.

  Load  "freetype"

Τώρα, δημιουργήστε έναν κατάλογο για τις γραμματοσειρές TrueType (για
παράδειγμα, /usr/local/lib/X11/fonts/TrueType) και αντιγράψτε όλες τις
γραμματοσειρές TrueType σε αυτόν. Προσέξτε ότι οι γραμματοσειρές TrueType δεν
μπορούν να είναι από ένα σύστημα Macintosh πρέπει να είναι σε μορφή UNIX/MS-
DOS/Windows για να λειτουργούν στο X11. Μόλις αντιγραφούν τα αρχεία στον
κατάλογο, χρησιμοποιήστε το ttmkfdir για να δημιουργήσετε το αρχείο fonts.dir,
ώστε ο X font renderer να γνωρίζει την ύπαρξη των νέων αυτών αρχείων. Το
ttmkfdir διατίθεται από την Συλλογή των Ports του FreeBSD ως x11-fonts/
ttmkfdir.

  # cd /usr/local/lib/X11/fonts/TrueType
  # ttmkfdir -o fonts.dir

Τώρα, πρoσθέστε τον κατάλογο TrueType στη διαδρομή των fonts. Αυτό γίνεται με
τον ίδιο τρόπο που περιγράψαμε παραπάνω στις Type1 γραμματοσειρές,
χρησιμοποιώντας το

  % xset fp+ /usr/local/lib/X11/fonts/TrueType
  % xset fp rehash

ή απλά προσθέστε μια γραμμή FontPath στο αρχείο xorg.conf.
Αυτό ήταν. Τώρα ο Netscape, το Gimp, το StarOffice", και όλες οι άλλες
εφαρμογές X πρέπει να αναγνωρίζουν τις εγκαταστημένες TrueType γραμματοσειρές.
Πολύ μικρές γραμματοσειρές (όπως αυτές που φαίνονται στο κείμενο μιας
ιστοσελίδας σε υψηλή ανάλυση) και πολύ μεγάλες γραμματοσειρές (στο StarOffice)
θα φαίνονται τώρα πολύ καλύτερα.
-------------------------------------------------------------------------------

6.5.3 Anti-Aliased Γραμματοσειρές

Ανανεώθηκε από τον Joe Marcus Clarke.
Όλες οι γραμματοσειρές X11 που βρίσκονται στο /usr/local/lib/X11/fonts/ και το
~/.fonts/ είναι αυτόματα διαθέσιμες για anti-aliasing σε εφαρμογές Xft-aware,
συμπεριλαμβανομένων του KDE, GNOME και Firefox.
Για να ελέγξετε ποίες γραμματοσειρές είναι anti-aliased, ή να ρυθμίσετε τις
ιδιότητες του anti-aliasing, δημιουργήστε (ή τροποποιήστε, αν ήδη υπάρχει) το
αρχείο /usr/local/etc/fonts/local.conf. Μέσω αυτού του αρχείου μπορούν να
ρυθμιστούν αρκετά εξειδικευμένα χαρακτηριστικά του συστήματος γραμματοσειρών
Xft. Αυτό το τμήμα περιγράφει μόνο μερικές απλές δυνατότητες. Για περισσότερες
λεπτομέρειες, δείτε το fonts-conf(5).
Το αρχείο αυτό πρέπει να είναι μορφής XML. Δώστε μεγάλη προσοχή στα πεζά /
κεφαλαία, και σιγουρευθείτε ότι όλα τα tags έχουν κλείσει σωστά. Το αρχείο
ξεκινά με την συνηθισμένη επικεφαλίδα XML και ένα ορισμό DOCTYPE, και έπειτα
ακολουθεί το <fontconfig> tag:

  
      <?xml version="1.0"?>
        <!DOCTYPE fontconfig SYSTEM "fonts.dtd">
        <fontconfig>

Όπως είπαμε προηγουμένως, όλες οι γραμματοσειρές στο /usr/local/lib/X11/fonts/
όπως και στο ~/.fonts/ διατίθενται ήδη σε Xft-aware εφαρμογές. Αν θέλετε να
προσθέσετε και άλλους καταλόγους εκτός από αυτούς τους δύο, προσθέστε μια
γραμμή παρόμοια με αυτή που ακολουθεί στο /usr/local/etc/fonts/local.conf:

  <dir>/path/to/my/fonts</dir>

Αφού προσθέσετε νέες γραμματοσειρές, και ειδικότερα νέους καταλόγους
γραμματοσειρών, πρέπει να εκτελέσετε την ακόλουθη εντολή για να
αναδημιουργήσετε την cache γραμματοσειρών:

  # fc-cache -f

Το anti-aliasing κάνει τα άκρα ελαφρώς συγκεχυμένα, κάνοντας έτσι τα πολύ μικρά
γράμματα πιο αναγνώσιμα, και αφαιρεί τις «κλίμακες» (σκαλοπάτια) από τα μεγάλα
γράμματα, αλλά μπορεί να προκαλέσει ενοχλήσεις στα μάτια αν χρησιμοποιηθεί σε
κανονικά μεγέθη. Για να εξαιρέσετε από το anti-aliasing μεγέθη γραμματοσειρών
μικρότερα από 14 point, προσθέστε αυτές τις γραμμές:

          <match target="font">
              <test name="size" compare="less">
                  <double>14</double>
              </test>
              <edit name="antialias" mode="assign">
                  <bool>false</bool>
              </edit>
          </match>
          <match target="font">
              <test name="pixelsize" compare="less" qual="any">
                  <double>14</double>
              </test>
              <edit mode="assign" name="antialias">
                  <bool>false</bool>
              </edit>
          </match>

Το spacing (διαστήματα) σε μερικές monospaced γραμματοσειρές μπορεί επίσης να
είναι ακατάλληλο όταν χρησιμοποιείται anti-aliasing. Αυτό φαίνεται να αποτελεί
ιδιαίτερο πρόβλημα με το KDE. Μια διόρθωση για αυτό, είναι να επιβάλλετε στο
spacing την τιμή 100 για αυτές τις γραμματοσειρές. Προσθέστε τις ακόλουθες
γραμμές:

         <match target="pattern" name="family">
             <test qual="any" name="family">
                 <string>fixed</string>
             </test>
             <edit name="family" mode="assign">
                 <string>mono</string>
             </edit>
          </match>
          <match target="pattern" name="family">
              <test qual="any" name="family">
                  <string>console</string>
              </test>
              <edit name="family" mode="assign">
                  <string>mono</string>
              </edit>
          </match>

(αυτό μετονομάζει τα άλλα κοινά ονόματα των fixed γραμματοσειρών ως "mono"),
και έπειτα προσθέστε:

           <match target="pattern" name="family">
               <test qual="any" name="family">
                   <string>mono</string>
               </test>
               <edit name="spacing" mode="assign">
                   <int>100</int>
               </edit>
           </match>

Συγκεκριμένες γραμματοσειρές, όπως οι Helvetica, μπορεί να εμφανίζουν πρόβλημα
όταν είναι anti-aliased. Το πρόβλημα συχνά εκδηλώνεται ως μία γραμματοσειρά
κομμένη κάθετα στην μέση. Στην χειρότερη περίπτωση, μπορεί να κάνει κάποιες
εφαρμογές να καταρρεύσουν. Για να το αποφύγετε αυτό, μπορείτε να προσθέσετε το
ακόλουθο στο local.conf:

           <match target="pattern" name="family">
               <test qual="any" name="family">
                   <string>Helvetica</string>
               </test>
               <edit name="family" mode="assign">
                   <string>sans-serif</string>
               </edit>
           </match>

Μόλις τελειώσετε την μετατροπή του local.conf σιγουρευθείτε ότι κλείσατε το
αρχείο με το </fontconfig> tag. Αν δεν το κάνετε, οι αλλαγές σας θα αγνοηθούν.
Τέλος, οι χρήστες μπορούν να προσθέσουν τις δικές τους ρυθμίσεις μέσω των
προσωπικών τους αρχείων .fonts.conf. Για να γίνει αυτό, κάθε χρήστης πρέπει
απλώς να δημιουργήσει ένα ~/.fonts.conf. Αυτό το αρχείο πρέπει να είναι επίσης
XML μορφής.
Κάτι τελευταίο: σε μία LCD οθόνη, μπορεί να είναι επιθυμητός ο δειγματισμός
sub-pixel. Ο δειγματισμός χειρίζεται χωριστά τα (οριζόντια διαχωρισμένα)
κόκκινα, πράσινα και μπλε στοιχεία ώστε να βελτιώσει την οριζόντια ανάλυση. Τα
αποτελέσματα μπορεί να είναι δραματικά καλύτερα. Για να τον ενεργοποιήσετε,
προσθέστε την παρακάτω γραμμή κάπου στο αρχείο local.conf:

  
         <match target="font">
               <test qual="all" name="rgba">
                   <const>unknown</const>
               </test>
               <edit name="rgba" mode="assign">
                   <const>rgb</const>
               </edit>
           </match>


     Σημείωση:Ανάλογα με τον τύπο της οθόνης, το rgb μπορεί να χρειαστεί
     να αλλάξει σε bgr, vrgb ή vbgr: πειραματιστείτε και δείτε ποίο
     λειτουργεί καλύτερα.

-------------------------------------------------------------------------------

6.6 Ο X Display Manager

Συνεισφορά του Seth Kingsley.

6.6.1 Εισαγωγή

Ο X Display Manager (XDM) είναι ένα προαιρετικό μέρος του συστήματος X Windows
που χρησιμοποιείται για διαχείριση συνδέσεων (logins). Αυτό είναι χρήσιμο σε
πολλές περιπτώσεις, όπως σε απλά «X Terminals», σε desktop μηχανήματα, καθώς
και σε διακομιστές μεγάλων δικτύων. Αφού το σύστημα X Windows είναι ανεξάρτητο
πρωτοκόλλων και δικτύων, υπάρχει μεγάλο εύρος πιθανών ρυθμίσεων για την
λειτουργία X πελατών και διακομιστών σε διαφορετικά μηχανήματα συνδεδεμένα σε
ένα δίκτυο. Ο XDM παρέχει ένα γραφικό περιβάλλον για την επιλογή του διακομιστή
με τον οποίο θα γίνει η σύνδεση, και για την είσοδο πληροφοριών πιστοποίησης
όπως του ονόματος χρήστη και του κωδικού πρόσβασης.
Σκεφθείτε τον XDM ως μια εφαρμογή που παρέχει τις ίδιες δυνατότητες στον χρήστη
με το εργαλείο getty(8) (δείτε το Τμήμα_27.3.2 για λεπτομέρειες). Το XDM
εκτελεί συνδέσεις (logins) στον διακομιστή και έπειτα εκτελεί ένα διαχειριστή
συνεδρίας (session manager, συνήθως έναν X διαχειριστή παραθύρων, window
manager) για λογαριασμό του χρήστη. Ο XDM έπειτα περιμένει να τερματίσει αυτό
το πρόγραμμα, που σηματοδοτεί ότι ο χρήστης τελείωσε και πρέπει να αποσυνδεθεί.
Σε αυτό το σημείο, ο XDM μπορεί να εμφανίσει ξανά την οθόνη εισόδου (login) και
την οθόνη επιλογής γραφικής σύνδεσης ώστε να συνδεθεί ένας άλλος χρήστης.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.2 Χρήση του XDM

Για να ξεκινήσετε να χρησιμοποιείτε το XDM, εγκαταστήστε το port x11/xdm (δεν
εγκαθίσταται από προεπιλογή στις πρόσφατες εκδόσεις του Xorg). Μπορείτε έπειτα
να βρείτε τον δαίμονα XDM στο /usr/local/bin/xdm. Αυτό το πρόγραμμα μπορεί να
εκτελεστεί οποιαδήποτε στιγμή ως root και θα ξεκινήσει να διαχειρίζεται την
οθόνη του X στο τοπικό μηχάνημα. Αν ο XDM πρέπει να εκτελείται κάθε φορά που
εκκινείται το μηχάνημα, ένας βολικός τρόπος είναι η προσθήκη μιας γραμμής στο /
etc/ttys. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την μορφή και την χρήση αυτού
του αρχείου, δείτε το Τμήμα_27.3.2.1. Υπάρχει μία γραμμή στο αρχικό /etc/ttys
αρχείο για την εκτέλεση του XDM σε ένα εικονικό τερματικό:

  ttyv8   "/usr/local/bin/xdm -nodaemon"  xterm   off secure

Αρχικά αυτή η λειτουργία είναι απενεργοποιημένη  για να την ενεργοποιήσετε
αλλάξτε το πεδίο 5 από off σε on και επαννεκίνηστε το init(8) χρησιμοποιώντας
τις οδηγίες του Τμήμα_27.3.2.2. Το πρώτο πεδίο, το όνομα του τερματικού που θα
διαχειρίζεται το πρόγραμμα, είναι το ttyv8. Αυτό σημαίνει ότι ο XDM θα
εκτελείται στο 9ο εικονικό τερματικό.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.3 Ρύθμιση του XDM

Ο κατάλογος ρυθμίσεων του XDM βρίσκεται στο /usr/local/lib/X11/xdm. Σε αυτόν
τον κατάλογο υπάρχουν πολλά αρχεία που χρησιμοποιούνται για να αλλάξουν την
συμπεριφορά και εμφάνιση του XDM. Τυπικά, θα βρείτε τα παρακάτω αρχεία:

Αρχείο     Περιγραφή
Xaccess    Κανόνες πιστοποίησης πελατών.
Xresources Προκαθορισμένες τιμές X resource.
Xservers   Λίστα απομακρυσμένων και τοπικών οθονών (Χ displays) στις οποίες θα
           γίνεται διαχείριση.
Xsession   Προεπιλεγμένο script συνόδων για logins.
Xsetup_*   Script για την εκτέλεση εντολών πριν την εμφάνιση του περιβάλλοντος
           σύνδεσης (login screen).
xdm-config Ρυθμίσεις για όλες τις απεικονίσεις (displays) που εκτελούνται σε
           αυτό το μηχάνημα.
xdm-errors Λάθη που δημιουργούνται από το πρόγραμμα.
xdm-pid    Το ID της διεργασίας του τρέχοντος XDM.

Επίσης σε αυτόν τον κατάλογο υπάρχουν μερικά scripts και προγράμματα που
χρησιμοποιούνται για να ρυθμίσουν την επιφάνεια εργασίας όταν εκτελείται το
XDM. Θα περιγράψουμε περιληπτικά το σκοπό καθενός από αυτά τα αρχεία. Η ακριβής
σύνταξη και χρήση όλων αυτών των αρχείων περιγράφεται στο xdm(1).
Η προκαθορισμένη ρύθμιση είναι ένα απλό ορθογώνιο παράθυρο σύνδεσης με το όνομα
του μηχανήματος να φαίνεται στην κορυφή με μεγάλα γράμματα και τις προτροπές
«Login:» και «Password:» από κάτω. Αυτό είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης για να
αλλάξετε την εμφάνιση του XDM.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.3.1 Xaccess

Το πρωτόκολλο για σύνδεση με απεικονίσεις που ελέγχονται από το XDM ονομάζεται
X Display Manager Connection Protocol (XDMCP). Το αρχείο αυτό είναι ένα σύνολο
κανόνων για των έλεγχο των συνδέσεων XDMCP από απομακρυσμένα μηχανήματα.
Αγνοείται, εκτός και αν το xdm-config έχει ρυθμιστεί ώστε να δέχεται
εισερχόμενες συνδέσεις. Η προεπιλογή είναι να μην επιτρέπεται σε κανένα πελάτη
να συνδεθεί.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.3.2 Xresources

Πρόκειται για το αρχείο προκαθορισμένων τιμών για τις εφαρμογές εμφάνισης του
παράθυρου σύνδεσης (login) και επιλογέα απεικόνισης (display chooser). Μέσα από
αυτό μπορεί να τροποποιηθεί η εμφάνιση του προγράμματος login. Η μορφή του
είναι ίδια με το αρχείο app-defaults που περιγράφεται στην τεκμηρίωση του X11.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.3.3 Xservers

Αυτή είναι μια λίστα των απομακρυσμένων σταθμών που πρέπει να εμφανίζονται ως
επιλογές στο πρόγραμμα (chooser).
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.3.4 Xsession

Αυτό είναι το προκαθορισμένο session script που εκτελεί το XDM μετά τη σύνδεση
κάποιου χρήστη. Κανονικά, κάθε χρήστης θα έχει ένα τροποποιημένο, δικό του,
session script στο ~/.xsession που θα παρακάμπτει αυτό το script.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.3.5 Xsetup_*

Τα αρχεία αυτά εκτελούνται αυτόματα πριν την εμφάνιση των παραθύρων επιλογής ή
σύνδεσης. Υπάρχει ένα script για κάθε display που χρησιμοποιείται, που
ονομάζεται Xsetup_ με το νούμερο του display στο τέλος (για παράδειγμα
Xsetup_0). Κανονικά αυτά τα scripts θα εκτελούν ένα ή δυο προγράμματα στο
παρασκήνιο όπως π.χ. το xconsole.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.3.6 xdm-config

Το αρχείο αυτό περιέχει ρυθμίσεις στην μορφή των app-defaults, που εφαρμόζονται
σε κάθε display που διαχειρίζεται η συγκεκριμένη εγκατάσταση.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.3.7 xdm-errors

Το αρχείο αυτό περιέχει την έξοδο των διακομιστών X που προσπαθεί να εκτελέσει
το XDM. Αν ένα display που προσπαθεί να εκκινήσει o XDM κολλήσει για κάποιο
λόγο, καλό είναι να αναζητήσετε εδώ τυχόν μηνύματα σφαλμάτων. Τα μηνύματα αυτά
καταγράφονται και στα αρχεία χρηστών ~/.xsession-errors.
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.4 Διατηρώντας έναν Διακομιστή Απομακρυσμένων Συνδέσεων

Για να συνδέονται και άλλοι πελάτες στον διακομιστή οθόνης, τροποποιήστε τους
κανόνες ελέγχου πρόσβασης, και ενεργοποιήστε τις εισερχόμενες συνδέσεις. Τα
παραπάνω είναι, από προεπιλογή ρυθμισμένα σε συντηρητικές τιμές. Για να κάνετε
το XDM να δέχεται συνδέσεις, αρχικά μετατρέψτε σε σχόλιο την παρακάτω γραμμή
στο αρχείο xdm-config:

  ! SECURITY: do not listen for XDMCP or Chooser requests
  ! Comment out this line if you want to manage X terminals with xdm
  DisplayManager.requestPort:     0

και μετά επανεκκινήστε τον XDM. Να έχετε υπόψιν σας ότι τα σχόλια στα αρχεία
app-defaults ξεκινούν με τον χαρακτήρα «!», και όχι τον συνήθη «#». Μπορεί να
επιθυμείτε πιο αυστηρούς κανόνες ελέγχου πρόσβασης. Δείτε τα παραδείγματα στο
Xaccess, και συμβουλευθείτε τη σελίδα manual του xdm(1).
-------------------------------------------------------------------------------

6.6.5 Αντικαταστάτες του XDM

Υπάρχουν αρκετοί αντικαταστάτες για το πρόγραμμα XDM. Ένας από αυτούς, ο KDM
(έρχεται με το KDE) αναλύεται αργότερα σε αυτό το κεφάλαιο. Ο KDM display
manager προσφέρει πολλά προτερήματα στα γραφικά και διακοσμητικά στοιχεία, όπως
επίσης και την δυνατότητα να επιλέγουν οι χρήστες τον επιθυμητό διαχειριστή
παραθύρων την στιγμή της σύνδεσης.
-------------------------------------------------------------------------------

6.7 Γραφικά Περιβάλλοντα

Συνεισφορά του Valentino Vaschetto.
Αυτό το τμήμα περιγράφει μερικά γραφικά περιβάλλοντα που διατίθενται για το X
στο FreeBSD. Η έννοια «γραφικό περιβάλλον» μπορεί να σημαίνει οτιδήποτε, από
έναν απλό διαχειριστή παραθύρων μέχρι ένα ολοκληρωμένα πακέτο desktop
εφαρμογών, όπως το KDE ή το GNOME.
-------------------------------------------------------------------------------

6.7.1 GNOME


6.7.1.1 Σχετικά με το GNOME

Το GNOME είναι ένα φιλικό προς τον χρήστη γραφικό περιβάλλον που επιτρέπει
στους χρήστες να χρησιμοποιούν και να ρυθμίζουν εύκολα τους υπολογιστές τους.
Το GNOME διαθέτει ένα panel (για την εκκίνηση εφαρμογών και την προβολή
κατάστασης), επιφάνεια εργασίας (όπου εμφανίζονται δεδομένα και εφαρμογές), ένα
πλήθος από διαδεδομένα εργαλεία και εφαρμογές, καθώς και ένα σύνολο
τυποποιήσεων που επιτρέπει στις εφαρμογές να συνεργάζονται μεταξύ τους και να
δείχνουν ένα συνεπές περιβάλλον εργασίας. Οι χρήστες άλλων λειτουργικών
συστημάτων ή περιβάλλoντων θα αισθάνονται σαν στο σπίτι τους χρησιμοποιώντας το
πανίσχυρο γραφικό περιβάλλον που παρέχει το GNOME. Περισσότερες πληροφορίες
σχετικά με το GNOME στο FreeBSD μπορούν να βρεθούν στο διαδικτυακό τόπο του
FreeBSD_GNOME_Project. Η τοποθεσία περιέχει επίσης και αναλυτικά FAQs σχετικά
με την εγκατάσταση, την ρύθμιση, και την διαχείριση του GNOME.
-------------------------------------------------------------------------------

6.7.1.2 Εγκατάσταση του GNOME

Το GNOME μπορεί να εγκατασταθεί εύκολα από πακέτα ή από την Συλλογή των Ports:
Για να εγκαταστήσετε το έτοιμο πακέτο του GNOME από το δίκτυο, απλώς
πληκτρολογήστε:

  # pkg_add -r gnome2

Για να μεταγλωττίσετε το GNOME από τον πηγαίο κώδικα, χρησιμοποιήστε την
Συλλογή των Ports:

  # cd /usr/ports/x11/gnome2
  # make install clean

Το GNOME χρειάζεται το σύστημα αρχείων /proc για να λειτουργήσει σωστά.
Προσθέστε τη γραμμή

  proc           /proc       procfs  rw  0   0

στο αρχείο /etc/fstab για να γίνεται αυτόματα προσάρτηση του procfs(5) κατά την
εκκίνηση του συστήματος.
Μόλις εγκατασταθεί το GNOME, θα πρέπει να ρυθμιστεί ο διακομιστής X ώστε να
εκκινεί το GNOME αντί για τον προκαθορισμένο διαχειριστή παραθύρων.
Ο ευκολότερος τρόπος για να εκκινήσετε το GNOME είναι με το GDM, τον GNOME
Display Manager. Το GDM εγκαθίσταται ως μέρος του GNOME, αλλά είναι ανενεργό
αρχικά. Μπορεί να ενεργοποιηθεί με την προσθήκη της γραμμής

  gdm_enable="YES"

στο αρχείο /etc/rc.conf.
Μόλις κάνετε επανεκκίνηση, το GDM θα ξεκινήσει αυτόματα.
Επιπρόσθετα, είναι χρήσιμο να ξεκινούν όλες οι υπηρεσίες τις οποίες απαιτεί το
GNOME ταυτόχρονα με την εκκίνηση του GDM. Για να γίνεται αυτό προσθέστε τη
γραμμή

  gnome_enable="YES"

στο αρχείο /etc/rc.conf.
Το GNOME μπορεί επίσης να ξεκινήσει από την γραμμή εντολών ρυθμίζοντας
κατάλληλα το αρχείο .xinitrc. Αν υπάρχει ήδη το αρχείο .xinitrc, απλώς
αντικαταστήστε την γραμμή που εκκινεί τον τρέχοντα διαχειριστή παραθύρων με μία
που να εκκινεί το /usr/local/bin/gnome-session. Αν δεν θέλετε να κάνετε
περισσότερες ρυθμίσεις στο αρχείο, χρειάζεται απλά να γράψετε:

  % echo "/usr/local/bin/gnome-session" > ~/.xinitrc

Έπειτα, πληκτρολογήστε startx, και θα ξεκινήσει το γραφικό περιβάλλον του GNOME

     Σημείωση:Αν χρησιμοποιείτε κάποιο παλαιότερο display manager, όπως το
     XDM, το παραπάνω δεν θα λειτουργήσει. Στην περίπτωση αυτή,
     δημιουργήστε ένα εκτελέσιμο αρχείο .xsession το οποίο να περιέχει την
     ίδια εντολή. Τροποποιήστε το αρχείο .xsession και αντικαταστήστε την
     εντολή του τρέχοντος διαχειριστή παραθύρων με το /usr/local/bin/
     gnome-session:


  % echo "#!/bin/sh" > ~/.xsession
  % echo "/usr/local/bin/gnome-session" >> ~/.xsession
  % chmod +x ~/.xsession

¶λλη μια επιλογή είναι να ρυθμιστεί ο display manager ώστε να επιτρέπει την
επιλογή του διαχειριστή παραθύρων κατά την σύνδεση. Το τμήμα Λεπτομέρειες_KDE
εξηγεί πως μπορεί να γίνει αυτό μέσω του KDM, του display manager του KDE.
-------------------------------------------------------------------------------

6.7.2 KDE

-------------------------------------------------------------------------------

6.7.2.1 Σχετικά με το KDE

Το KDE είναι ένα σύγχρονο, εύκολο στη χρήση, γραφικό περιβάλλον. Μερικά
πράγματα που προσφέρει το KDE στον χρήστη είναι:

* Ένα όμορφο σύγχρονο περιβάλλον
* Ένα περιβάλλον με πλήρη δικτυακή διαφάνεια
* Ένα ενσωματωμένο σύστημα βοήθειας που επιτρέπει εύκολη, συνεπή πρόσβαση στην
  βοήθεια για την χρήση του KDE και των εφαρμογών του
* Συνεπής εμφάνιση και συμπεριφορά όλων των εφαρμογών του KDE
* Τυποποιημένα menu και γραμμές εργαλείων (toolbars), συνδυασμοί πλήκτρων,
  χρωματικοί συνδυασμοί, κλπ.
* Διεθνείς ρυθμίσεις: το KDE διατίθεται σε περισσότερες από 55 γλώσσες
* Κεντρικό και συνεπές σύστημα ρυθμίσεων βασισμένο σε διαλόγους
* Μεγάλο αριθμό χρήσιμων εφαρμογών, σχεδιασμένων ειδικά για το KDE

Το KDE συνοδεύεται από έναν περιηγητή (browser) που ονομάζεται Konqueror, και
ανταγωνίζεται σοβαρά τους άλλους περιηγητές των συστημάτων UNIX. Περισσότερες
πληροφορίες για το KDE μπορείτε να βρείτε στο KDE_website. Για πληροφορίες
σχετικές με το FreeBSD και το KDE, συμβουλευθείτε τον διαδικτυακό τόπο του KDE/
FreeBSD.
Υπάρχουν διαθέσιμες δύο εκδόσεις του KDE για το FreeBSD. Η Έκδοση 3, κυκλοφορεί
αρκετό καιρό και είναι ακόμα διαθέσιμη στη Συλλογή των Ports αν και δεν
συντηρείται πλέον και παρουσιάζει προβλήματα. Η έκδοση 4 ανανεώνεται συνεχώς
και είναι η προεπιλογή των χρηστών του KDE. Οι δύο αυτές εκδόσεις μπορούν
κάλιστα να συνυπάρχουν στον ίδιο υπολογιστή.
-------------------------------------------------------------------------------

6.7.2.2 Εγκατάσταση του KDE

Όπως και με το GNOME ή κάθε άλλο γραφικό περιβάλλον, το λογισμικό μπορεί να
εγκατασταθεί εύκολα μέσω πακέτων ή από την Συλλογή των Ports:
Για να εγκαταστήσετε το KDE 3 μέσω πακέτων από το δίκτυο, απλώς πληκτρολογήστε:

  # pkg_add -r kde

Για να εγκαταστήσετε το KDE 4 μέσω πακέτων από το δίκτυο, απλώς πληκτρολογήστε:

  # pkg_add -r kde4

Το pkg_add(1) θα ανακτήσει αυτόματα την τελευταία έκδοση της εφαρμογής.
Για να μεταγλωττίσετε το KDE 3 από τον πηγαίο κώδικα, χρησιμοποιήστε τη Συλλογή
των Ports:

  # cd /usr/ports/x11/kde3
  # make install clean

Για να μεταγλωττίσετε το KDE 4 από τον πηγαίο κώδικα, χρησιμοποιήστε τη Συλλογή
των Ports:

  # cd /usr/ports/x11/kde4
  # make install clean

Αφού εγκατασταθεί το KDE, θα πρέπει να ρυθμιστεί ο διακομιστής X ώστε να το
εκκινεί αντί για τον προκαθορισμένο διαχειριστή παραθύρων. Αυτό γίνεται με την
αλλαγή του αρχείου .xinitrc:
Για το KDE 3:

  % echo "exec startkde" > ~/.xinitrc

Για το KDE 4:

  % echo "exec /usr/local/kde4/bin/startkde" > ~/.xinitrc

Τώρα, όποτε το X Window System εκκινείται μέσω του startx, το γραφικό
περιβάλλον θα είναι το KDE.
Αν χρησιμοποιείτε κάποιο display manager όπως το XDM, η ρύθμιση είναι λίγο
διαφορετική. Θα πρέπει αντί για το .xinitrc να τροποποιήσετε το .xsession.
Οδηγίες για το KDM δίνονται αργότερα στο κεφάλαιο αυτό.
-------------------------------------------------------------------------------

6.7.3 Περισσότερες Λεπτομέρειες για το KDE

Τώρα που το KDE έχει εγκατασταθεί στο σύστημα, μπορείτε να ανακαλύψετε τις
περισσότερες λειτουργίες μέσω των σελίδων βοήθειας ή δοκιμάζοντας μενού και
επιλογές. Οι χρήστες των Windows η του Mac® θα αισθάνονται σαν στο σπίτι τους.
Η καλύτερη βοήθεια για το KDE είναι η on-line τεκμηρίωση. Το KDE συνοδεύεται
από τον δικό του περιηγητή, τον Konqueror, πολλές χρήσιμες εφαρμογές, και
αναλυτική τεκμηρίωση. Το υπόλοιπο αυτής της ενότητας συζητά τεχνικά θέματα που
είναι δύσκολο να ανακαλυφθούν με δοκιμές.
-------------------------------------------------------------------------------

6.7.3.1 Ο KDE Display Manager

Ο διαχειριστής ενός πολυχρηστικού συστήματος θέλει ενδεχομένως η σύνδεση των
χρηστών να γίνεται μέσω γραφικού περιβάλλοντος. Όπως περιγράψαμε πρίν, μπορεί
να χρησιμοποιηθεί το XDM. Όμως, το KDE περιέχει μια εναλλακτική επιλογή, το
KDM, το οποίο έχει σχεδιαστεί να είναι ποίο ελκυστικό και παρέχει περισσότερες
επιλογές κατά τη σύνδεση. Συγκεκριμένα, οι χρήστες μπορούν εύκολα να επιλέξουν
(μέσω μενού) ποίο γραφικό περιβάλλον (KDE, GNOME, ή κάποιο άλλο) θα εκτελεστεί
μετά την σύνδεση τους.
Για να ενεργοποιήσετε το KDM, θα πρέπει να επεξεργαστείτε κάποια αρχεία, τα
οποία είναι διαφορετικά ανάλογα με την έκδοση του KDE που θα χρησιμοποιήσετε.
Για το KDE 3, θα πρέπει να τροποποιήσετε την εγγραφή για το ttyv8 στο /etc/
ttys, όπως φαίνεται παρακάτω:

  ttyv8 "/usr/local/bin/kdm -nodaemon" xterm on secure

Για το KDE 4, θα πρέπει να προσαρτήσετε το procfs(5) και να προσθέσετε την
παρακάτω γραμμή στο /etc/rc.conf:

  kdm4_enable="YES"

-------------------------------------------------------------------------------

6.7.4 Xfce


6.7.4.1 Σχετικά με το Xfce

Το Xfce είναι ένα γραφικό περιβάλλον που στηρίζεται στην βιβλιοθήκη GTK+ που
χρησιμοποιείται και από το GNOME, αλλά είναι πολύ πιο ελαφρύ και προορίζεται
για όσους θέλουν ένα απλό, αποτελεσματικό γραφικό περιβάλλον που είναι εύκολο
να χρησιμοποιηθεί και να ρυθμιστεί. Οπτικά, μοιάζει πολύ με το CDE, που
συναντάται σε εμπορικά συστήματα UNIX. Μερικά από τα χαρακτηριστικά του Xfce
είναι:

* Ένα απλό, εύκολο στην χρήση γραφικό περιβάλλον
* Πλήρως παραμετροποιήσιμο με το ποντίκι, με drag and drop, κλπ.
* Κεντρικό panel παρόμοιο με του CDE, με μενού, μικρο-εφαρμογές και πλήκτρα
  εκκίνησης εφαρμογών
* Ολοκληρωμένος διαχειριστής παραθύρων, διαχειριστής αρχείων, διαχειριστής
  ήχου, συμβατότητα με το GNOME, και άλλα
* Δυνατότητα χρήσης θεμάτων (themes, αφού χρησιμοποιεί το GTK+)
* Γρήγορο, ελαφρύ και αποτελεσματικό: ιδανικό για παλαιότερα/πιο αργά
  μηχανήματα ή μηχανήματα με λίγη μνήμη

Περισσότερες πληροφορίες για το Xfce μπορείτε να βρείτε στη δικτυακή_τοποθεσία
του_Xfce.
-------------------------------------------------------------------------------

6.7.4.2 Εγκατάσταση του Xfce

Υπάρχει (την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές) έτοιμο πακέτο για το Xfce. Για
να το εγκαταστήσετε, απλώς πληκτρολογήστε:

  # pkg_add -r xfce4

Εναλλακτικά, για να το μεταγλωττίσετε από τον πηγαίο κώδικα, χρησιμοποιήστε την
Συλλογή των Ports:

  # cd /usr/ports/x11-wm/xfce4
  # make install clean

Τώρα, πείτε στον διακομιστή X να εκκινήσει το Xfce την επόμενη φορά που θα
γίνει εκκίνηση του γραφικού περιβάλλοντος. Απλώς πληκτρολογήστε το παρακάτω:

  % echo "/usr/local/bin/startxfce4" > ~/.xinitrc

Την επόμενη φορά που θα εκκινήσετε το Χ, θα εμφανιστεί το Xfce. Όπως και
προηγουμένως, αν χρησιμοποιείτε κάποιο display manager όπως το XDM,
δημιουργήστε ένα αρχείο .xsession, όπως περιγράφεται στην παράγραφο του GNOME,
αλλά με την εντολή /usr/local/bin/startxfce4, ή ρυθμίστε τον display manager να
επιτρέπει την επιλογή γραφικού περιβάλλοντος, όπως περιγράφεται στην παράγραφο
σχετικά με το kdm.


II. Βασικές Εργασίες

Τώρα που έχουμε καλύψει πλέον τα βασικά θέματα, αυτό το τμήμα του Εγχειριδίου
του FreeBSD περιγράφει τις πιο βασικές εργασίες και τα πιο δημοφιλή
χαρακτηριστικά του FreeBSD. Τα κεφάλαια αυτού του τμήματος:

* Παρουσιάζουν τις πιο δημοφιλείς και χρήσιμες εφαρμογές και περιβάλλοντα
  εργασίας: φυλλομετρητές (browsers), γραφικά περιβάλλοντα εργασίας, εργαλεία
  προβολής διαφόρων μορφών αρχείων, κλπ.
* Παρουσιάζουν ορισμένα από τα εργαλεία πολυμέσων (multimedia) που είναι
  διαθέσιμα για το FreeBSD
* Εξηγούν τη διαδικασία μεταγλώττισης και εγκατάστασης ενός προσαρμοσμένου
  πυρήνα για το FreeBSD, έτσι ώστε να ενεργοποιηθούν έξτρα χαρακτηριστικά για
  το σύστημά σας.
* Περιγράφουν σε βάθος το σύστημα εκτυπώσεων, τόσο για εκτυπωτές που είναι
  απευθείας συνδεδεμένοι με το σταθμό εργασίας σας, όσο και για δικτυακούς
  εκτυπωτές.
* Περιγράφουν πώς μπορείτε να τρέξετε εφαρμογές Linux στο FreeBSD σύστημά σας.

Μερικά από αυτά τα κεφάλαια απαιτούν να έχετε μελετήσει πιο πριν κάποιο άλλο
κεφάλαιο. Όπου είναι απαραίτητο κάτι τέτοιο, αναφέρεται στη σύνοψη του κάθε
κεφαλαίου.


  Πίνακας Περιεχομένων

  7 Desktop_Εφαρμογές

  8 Πολυμέσα

  9 Ρυθμίζοντας_τον_Πυρήνα_του_FreeBSD

  10 Εκτυπώσεις

  11 Συμβατότητα_με_Εκτελέσιμα_του_Linux

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 7 Desktop Εφαρμογές

Συνεισφορά του Christophe Juniet.

7.1 Σύνοψη

Το FreeBSD μπορεί να εκτελέσει μια ευρεία γκάμα desktop εφαρμογών, όπως
φυλλομετρητές (browsers) και επεξεργαστές κειμένου. Οι περισσότερες από αυτές
είναι διαθέσιμες ως πακέτα (packages) ή μπορούν να εγκατασταθούν αυτόματα από
την Συλλογή των Ports. Πολλοί νέοι χρήστες αναμένουν να βρουν τέτοιου είδους
εφαρμογές στο desktop τους. Το κεφάλαιο αυτό θα σας δείξει πως να εγκαταστήσετε
χωρίς κόπο τις πιο δημοφιλείς desktop εφαρμογές, είτε από πακέτα είτε από τη
Συλλογή των Ports.
Σημειώστε ότι όταν εγκαθιστάτε προγράμματα από τη Συλλογή των Ports, γίνεται
μεταγλώττιση από τον πηγαίο κώδικα. Αυτό μπορεί να χρειαστεί πολύ χρόνο, καθώς
εξαρτάται από το πρόγραμμα το οποίο μεταγλωττίζετε και την υπολογιστική ισχύ
του μηχανήματός σας. Αν το χρονικό διάστημα το οποίο χρειάζεται η μεταγλώττιση
είναι απαγορευτικά μεγάλο, μπορείτε να εγκαταστήσετε τα περισσότερα προγράμματα
της Συλλογής των Ports από προ-μεταγλωττισμένα πακέτα.
Καθώς το FreeBSD διαθέτει συμβατότητα με εκτελέσιμα προγράμματα για Linux,
πολλές εφαρμογές που αναπτύχθηκαν αρχικά για το Linux είναι διαθέσιμες για το
desktop σας. Σας συνιστούμε θερμά να διαβάσετε το Κεφάλαιο_11 πριν
εγκαταστήσετε οποιαδήποτε από τις εφαρμογές Linux. Πολλά από τα ports που
χρησιμοποιούν τη συμβατότητα με Linux έχουν ονόματα που ξεκινούν με «linux-».
Θυμηθείτε το όταν ψάχνετε για κάποιο συγκεκριμένο port, για παράδειγμα με την
whereis(1). Στο κείμενο που ακολουθεί θεωρείται ότι έχετε ενεργοποιήσει την
συμβατότητα με εκτελέσιμα προγράμματα Linux πριν εγκαταστήσετε οποιαδήποτε από
τις εφαρμογές του Linux.
Οι κατηγορίες που καλύπτονται από αυτό το κεφάλαιο είναι οι εξής:

* Φυλλομετρητές (όπως Firefox, Opera, Konqueror Chromium)
* Εφαρμογές γραφείου (όπως KOffice, AbiWord, The GIMP, OpenOffice.org,
  LibreOffice)
* Προγράμματα προβολής εγγράφων (όπως Acrobat Reader®, gv, Xpdf, GQview)
* Χρηματοοικονομικές εφαρμογές (όπως GnuCash, Gnumeric, Abacus)

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο θα πρέπει:

* Να ξέρετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).
* Να ξέρετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό Linux (Κεφάλαιο_11).

Για πληροφορίες σχετικά με την εγκατάσταση πολυμεσικού περιβάλλοντος διαβάστε
το Κεφάλαιο_8. Αν θέλετε να ρυθμίσετε και να χρησιμοποιήσετε κάποια υπηρεσία
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δείτε το Κεφάλαιο_29.
-------------------------------------------------------------------------------

7.2 Φυλλομετρητές (Browsers)

Το FreeBSD δεν έχει προεγκατεστημένο κάποιο συγκεκριμένο φυλλομετρητή. Στον
κατάλογο www της συλλογής Ports μπορείτε να βρείτε αρκετούς φυλλομετρητές,
έτοιμους για εγκατάσταση. Αν δεν έχετε χρόνο για να μεταγλωττίσετε ότι
χρειάζεστε (ίσως χρειαστείτε αρκετή ώρα), πολλοί από αυτούς είναι διαθέσιμοι
και ως έτοιμα πακέτα.
Τα KDE και GNOME, ως πλήρη περιβάλλοντα εργασίας, παρέχουν τους δικούς τους
φυλλομετρητές HTML. Δείτε το Τμήμα_6.7 για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με
την εγκατάσταση τους.
Αν ενδιαφέρεστε για ελαφρείς (από άποψη κατανάλωσης πόρων) φυλλομετρητές, δείτε
τις ακόλουθες εφαρμογές στη συλλογή των Ports: www/dillo2, www/links, ή www/
w3m.
Το τμήμα αυτό καλύπτει τις παρακάτω εφαρμογές:

Όνομα Εφαρμογής Απαιτούμενοι Πόροι Εγκατάσταση από Ports Βασικές Εξαρτήσεις
Firefox         μεσαία             βαριά                 Gtk+
                                                         Υπάρχουν διαθέσιμες
                                                         εκδόσεις για FreeBSD
                                                         και Linux. Η έκδοση
                                                         για Linux εξαρτάται
Opera           λίγοι (ελαφριά)    ελαφριά               από την δυαδική
                                                         συμβατότητα με Linux
                                                         (Linux Binary
                                                         Compatibility) και το
                                                         linux-openmotif.
Konqueror       μεσαία             βαριά                 Βιβλιοθήκες KDE
Chromium        μεσαία             μεσαία                Gtk+

-------------------------------------------------------------------------------

7.2.1 Firefox

Ο Firefox είναι ένας μοντέρνος, ελεύθερος, ανοιχτός και σταθερός φυλλομετρητής,
ο οποίος είναι πλήρως προσαρμοσμένος για χρήση στο FreeBSD. Διαθέτει μηχανή
απεικόνισης η οποία εναρμονίζεται πλήρως με τις τυποποιήσεις της HTML, και
δυνατότητες όπως εμφάνιση πολλαπλών σελίδων σε tabs, μπλοκάρισμα αναδυόμενων
παραθύρων (popups), πρόσθετα προγράμματα, βελτιωμένη ασφάλεια και πολλά ακόμη.
Ο Firefox βασίζεται στον αρχικό πηγαίο κώδικα του Mozilla.
Εγκαταστήστε το πακέτο γράφοντας:

  # pkg_add -r firefox

Η παραπάνω εντολή θα εγκαταστήσει την τελευταία σταθερή έκδοση του Firefox. Αν
θέλετε να εγκαταστήσετε την παλιά έκδοση εκτεταμένης υποστήριξης (Extended
Support Release, ESR), πληκτρολογήστε:

  # pkg_add -r firefox-esr

Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των Ports αν προτιμάτε να
μεταγλωττίσετε από τον πηγαίο κώδικα:

  # cd /usr/ports/www/firefox
  # make install clean

Για τον Firefox ESR, αντικαταστήστε στην παραπάνω εντολή τη λέξη firefox με
firefox-esr.
-------------------------------------------------------------------------------

7.2.2 Ο Firefox και το Πρόσθετο (plugin) της Java"


     Σημείωση:Σε αυτό το τμήμα και τα δύο επόμενα, θεωρούμε ότι έχετε ήδη
     εγκαταστήσει τον Firefox.

Εγκαταστήστε το OpenJDK 6 από τη Συλλογή των Ports, πληκτρολογώντας:

  # cd /usr/ports/java/openjdk6
  # make install clean

Εγκαταστήστε έπειτα το port java/icedtea-web:

  # cd /usr/ports/java/icedtea-web
  # make install clean

Βεβαιωθείτε ότι δεν αλλάξατε τις προεπιλεγμένες επιλογές στις οθόνες ρυθμίσεων
και των δύο ports.
Ξεκινήστε το φυλλομετρητή σας, γράψτε about:plugins στη γραμμή διευθύνσεων και
πιέστε Enter. Θα δείτε μια σελίδα με όλα τα εγκατεστημένα πρόσθετα. Στη σελίδα
αυτή θα πρέπει να δείτε και την καταχώριση για το πρόσθετο της Java".
Αν ο φυλλομετρητής δεν καταφέρει να εντοπίσει το πρόσθετο, κάθε χρήστης θα
χρειαστεί να εκτελέσει την παρακάτω εντολή και να επανεκκινήσει το φυλλομετρητή
του:

  % ln -s /usr/local/lib/IcedTeaPlugin.so \
    $HOME/.mozilla/plugins/

-------------------------------------------------------------------------------

7.2.3 Ο Firefox και το Adobe® Flash" Plugin

Το Adobe® Flash" plugin δεν διατίθεται για το FreeBSD. Ωστόσο, υπάρχει ένα
επίπεδο εξομοίωσης (software layer, wrapper) για την εκτέλεση του αντίστοιχου
plugin του Linux. To wrapper αυτό υποστηρίζει επίσης και τα plugins για τον
Adobe Acrobat®, το RealPlayer και άλλα.
Εκτελέστε τα παρακάτω βήματα, ανάλογα με την έκδοση του FreeBSD που
χρησιμοποιείτε:

  1. Για το FreeBSD 7.X
     Εγκαταστήστε το port www/nspluginwrapper. Το port αυτό απαιτεί το
     emulators/linux_base-fc4 το οποίο είναι μεγάλο.
     Το επόμενο βήμα είναι η εγκατάσταση του port www/linux-flashplugin9. Θα
     εγκατασταθεί η έκδοση Flash 9.X η οποία γνωρίζουμε ότι δουλεύει σωστά στο
     FreeBSD 7.X.

          Σημείωση:Σε εκδόσεις του FreeBSD παλαιότερες από την 7.1-
          RELEASE, θα πρέπει να εγκαταστήσετε το πακέτο www/linux-
          flashplugin7 και να παραλείψετε το βήμα σχετικά με το linprocfs
          (5) που φαίνεται παρακάτω.

  2. Για το FreeBSD 8.X ή Νεώτερη Έκδοση
     Εγκαταστήστε το port www/nspluginwrapper. Το port αυτό απαιτεί το
     emulators/linux_base-f10 το οποίο είναι μεγάλο.
     Το επόμενο βήμα είναι η εγκατάσταση του Flash 11.X από το port www/linux-
     f10-flashplugin11.
     Για να λειτουργήσει σωστά αυτή η έκδοση, θα χρειαστεί να δημιουργήσετε τον
     συμβολικό σύνδεσμο που φαίνεται παρακάτω:

       # ln -s /usr/local/lib/npapi/linux-f10-flashplugin/libflashplayer.so \
         /usr/local/lib/browser_plugins/

     Θα χρειαστεί να δημιουργήσετε χειροκίνητα τον κατάλογο /usr/local/lib/
     browser_plugins αν δεν υπάρχει στο σύστημα σας.

Μετά την εγκατάσταση του σωστού (σύμφωνα με την έκδοση του FreeBSD) Flash port,
ο κάθε χρήστης θα πρέπει να ολοκληρώσει την προσωπική του εγκατάσταση του
plugin εκτελώντας την παρακάτω εντολή του nspluginwrapper:

  % nspluginwrapper -v -a -i

Μετά την εγκατάσταση του plugin, ξεκινήστε το φυλλομετρητή σας, γράψτε about:
plugins στη γραμμή διευθύνσεων και πιέστε Enter. Θα πρέπει να δείτε μια λίστα
με όλα τα τρέχοντα διαθέσιμα plugins.
-------------------------------------------------------------------------------

7.2.4 Ο Firefox και το Swfdec Flash Plugin

To Swfdec είναι μια βιβλιοθήκη για αποκωδικοποίηση και αναπαραγωγή σκηνών
Flash. Το Swfdec-Mozilla είναι ένα plugin για τους φυλλομετρητές Firefox το
οποίο χρησιμοποιεί αυτή τη βιβλιοθήκη για την αναπαραγωγή αρχείων SWF. Είναι
ακόμα στο στάδιο της ανάπτυξης.
Αν δεν μπορείτε ή δεν θέλετε να το μεταγλωττίσετε, απλώς εγκαταστήστε το πακέτο
από το δίκτυο:

  # pkg_add -r swfdec-plugin

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο, μπορείτε να το μεταγλωττίσετε και να το
εγκαταστήσετε από τη Συλλογή των Ports:

  # cd /usr/ports/www/swfdec-plugin
  # make install clean

Μετά την εγκατάσταση, επανεκκινήστε το φυλλομετρητή σας για να ενεργοποιηθεί το
plugin.
-------------------------------------------------------------------------------

7.2.5 Opera

Ο Opera είναι ένας φυλλομετρητής με πλήρεις δυνατότητες και συμβατός με τα
πρότυπα. Έρχεται επίσης με ενσωματωμένο πρόγραμμα ανάγνωσης ταχυδρομείου (mail)
και ειδήσεων (news), πρόγραμμα για IRC, αναγνώστη για RSS/Atom και πολλά ακόμα.
Παρ'όλα αυτά, ο Opera είναι μια σχετικά ελαφριά και πολύ γρήγορη εφαρμογή.
Έρχεται σε δύο τύπους: μια «εγγενής» έκδοση για το FreeBSD και μια έκδοση που
εκτελείται μέσω της συμβατότητας με το Linux.
Για να χρησιμοποιήσετε την FreeBSD έκδοση του Opera, εγκαταστήστε το πακέτο:

  # pkg_add -r opera

Ορισμένες τοποθεσίες FTP δεν διαθέτουν όλα τα πακέτα, αλλά μπορείτε να έχετε το
ίδιο αποτέλεσμα μέσω της συλλογής των Ports, γράφοντας:

  # cd /usr/ports/www/opera
  # make install clean

Για να εγκαταστήσετε την Linux έκδοση του Opera, αντικαταστήστε με linux-opera
το opera στα παραπάνω παραδείγματα.
Το πρόσθετο Adobe Flash δεν είναι διαθέσιμο για το FreeBSD. Διατίθεται ωστόσο
μια έκδοση κατάλληλη για το Linux. Για να την χρησιμοποιήσετε θα πρέπει αρχικά
να εγκαταστήσετε το port www/linux-f10-flashplugin11 και έπειτα το port www/
opera-linuxplugins:

  # cd /usr/ports/www/linux-f11-flashplugin10
  # make install clean
  # cd /usr/ports/www/opera-linuxplugins
  # make install clean

Μπορείτε να ελέγξετε εύκολα την ύπαρξη του plugin: ξεκινήστε τον φυλλομετρητή
σας, γράψτε opera:plugins στη γραμμή διευθύνσεων και πιέστε Enter. Θα πρέπει να
δείτε μια λίστα με όλα τα διαθέσιμα πρόσθετα.
Για να προσθέσετε το πρόσθετο της Java, ακολουθήστε τις αντίστοιχες_οδηγίες_για
τον_Firefox.
-------------------------------------------------------------------------------

7.2.6 Konqueror

Ο Konqueror είναι κομμάτι του KDE αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και έξω από το
KDE με την εγκατάσταση του x11/kdebase3. Ο Konqueror είναι πολύ περισσότερο από
ένας απλός φυλλομετρητής, είναι επίσης διαχειριστής αρχείων και πρόγραμμα
προβολής αρχείων πολυμέσων.
Ο Konqueror διατίθεται επίσης με ένα σετ από plugins, στο misc/konq-plugins.
Ο Konqueror υποστηρίζει τόσο το WebKit όσο και το δικό του KHTML. Το WebKit
χρησιμοποιείται από πολλούς σύγχρονους φυλλομετρητές, συμπεριλαμβανομένου και
του Chromium. Για να χρησιμοποιήσετε το WebKit με τον Konqueror στο FreeBSD:

  # cd /usr/ports/www/kwebkitpart
  # make install clean

Μετά την εγκατάσταση, στον Konqueror κάντε κλικ στο «Settings», «Configure
Konqueror» και τέλος στο «Change KHTML to WebKit».
Ο Konqueror υποστηρίζει επίσης Flash και οι σχετικές οδηγίες (How To) είναι
διαθέσιμες στο http://freebsd.kde.org/howtos/konqueror-flash.php.
-------------------------------------------------------------------------------

7.2.7 Chromium

Ο Chromium είναι μια εφαρμογή browser ανοικτού κώδικα που στοχεύει στη βελτίωση
της εμπειρίας του χρήστη παρέχοντας ένα φυλλομετρητή ο οποίος είναι
ασφαλέστερος, ταχύτερος και πιο σταθερός. Ο Chromium παρέχει δυνατότητα
εμφάνισης σελίδων σε καρτέλες, αποκλεισμό αναδυόμενων παραθύρων (popup
blocker), πρόσθετα (extensions) και πολλά ακόμα. Ο Chromium είναι το Έργο
ανοικτού κώδικα στο οποίο βασίζεται ο φυλλομετρητής Google Chrome.
Ο Chromium μπορεί να εγκατασταθεί από πακέτο, με την εντολή:

  # pkg_add -r chromium

Εναλλακτικά, μπορείτε να μεταγλωττίσετε τον Chromium χρησιμοποιώντας τη Συλλογή
των Ports:

  # cd /usr/ports/www/chromium
  # make install clean


     Σημείωση:Ο Chromium εγκαθιστάται ως /usr/local/bin/chrome και όχι ως
     /usr/local/bin/chromium.

-------------------------------------------------------------------------------

7.2.8 Ο Chromium και το Πρόσθετο της Java


     Σημείωση:Στην ενότητα αυτή θεωρούμε ότι έχετε ήδη εγκαταστήσει τον
     Chromium.

Εγκαταστήστε το OpenJDK 6 μέσω της Συλλογής των Ports, γράφοντας:

  # cd /usr/ports/java/openjdk6
  # make install clean

Έπειτα, εγκαταστήστε το java/icedtea-web από τη Συλλογή των Ports:

  # cd /usr/ports/java/icedtea-web
  # make install clean

Ξεκινήστε τον Chromium και πληκτρολογήστε about:plugins στη γραμμή διευθύνσεων.
Θα πρέπει να δείτε το IcedTea-Web να εμφανίζεται ως ένα από τα πρόσθετα.
Αν το πρόσθετο δεν εμφανίζεται στον Chromium, εκτελέστε τις παρακάτω εντολές
και επανεκκινήστε το φυλλομετρητή σας:

  # mkdir -p /usr/local/share/chromium/plugins
  # ln -s /usr/local/lib/IcedTeaPlugin.so \
    /usr/local/share/chromium/plugins/

-------------------------------------------------------------------------------

7.2.9 Ο Chromium και το Πρόσθετο Adobe Flash


     Σημείωση:Στην ενότητα αυτή θεωρούμε ότι έχετε ήδη εγκαταστήσει τον
     Chromium.

Για τη ρύθμιση του Chromium για χρήση με το πρόσθετο Adobe Flash,
χρησιμοποιήστε τις οδηγίες_για_τον_Firefox. Στον προηγούμενο σύνδεσμο θα βρείτε
πλήρεις οδηγίες για την εγκατάσταση του Adobe Flash στο FreeBSD. Δεν
απαιτούνται επιπλέον βήματα, καθώς ο Chromium μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποια
πρόσθετα από άλλους φυλλομετρητές.
-------------------------------------------------------------------------------

7.3 Εφαρμογές Γραφείου

Όσο αφορά τις εφαρμογές γραφείου, οι νέοι χρήστες συχνά αναζητούν μια καλή
σουίτα εφαρμογών ή ένα φιλικό επεξεργαστή κειμένου. Αν και κάποια γραφικά
περιβάλλοντα όπως το KDE παρέχουν τη δική τους σουίτα εφαρμογών γραφείου, δεν
υπάρχει ωστόσο προεπιλεγμένη εφαρμογή. Το FreeBSD παρέχει ότι χρειάζεστε,
άσχετα από το περιβάλλον εργασίας σας.
Το τμήμα αυτό καλύπτει τις παρακάτω εφαρμογές:

Όνομα Εφαρμογής Απαιτούμενοι Πόροι Εγκατάσταση από Ports Βασικές Εξαρτήσεις
KOffice         λίγοι (ελαφριά)    βαριά                 KDE
AbiWord         λίγοι (ελαφριά)    ελαφριά               Gtk+ ή GNOME
The Gimp        λίγοι (ελαφριά)    βαριά                 Gtk+
OpenOffice.org  πολλοί (βαριά)     εξαιρετικά βαριά      JDK", Mozilla
LibreOffice     σχετικά βαριά      τεράστια              Gtk+ ή KDE/ GNOME ή
                                                         JDK

-------------------------------------------------------------------------------

7.3.1 KOffice

Η κοινότητα του KDE εξοπλίζει το γραφικό της περιβάλλον με μια σουίτα εφαρμογών
γραφείου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί και έξω από το KDE. Περιλαμβάνει τα
τέσσερα βασικά προγράμματα που μπορείτε επίσης να βρείτε και σε άλλες σουίτες
γραφείου. Το KWord είναι ο επεξεργαστής κειμένου, το KSpread είναι το πρόγραμμα
υπολογιστικών φύλλων, το KPresenter διαχειρίζεται τις παρουσιάσεις, ενώ το
Kontour σας επιτρέπει να δημιουργήσετε έγγραφα με γραφικά.
Πριν εγκαταστήσετε το τελευταίο KOffice, βεβαιωθείτε ότι έχετε ανανεωμένη
έκδοση του KDE.
Για να εγκαταστήσετε το KOffice για το KDE4 ως πακέτο, δώστε την ακόλουθη
εντολή:

  # pkg_add -r koffice-kde4

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των
Ports. Για παράδειγμα, για να εγκαταστήσετε το KOffice για το KDE4,
πληκτρολογήστε:

  # cd /usr/ports/editors/koffice-kde4
  # make install clean

-------------------------------------------------------------------------------

7.3.2 AbiWord

Το AbiWord είναι ένα ελεύθερο πρόγραμμα επεξεργασίας κειμένου, όμοιο στην
αίσθηση και την εμφάνιση με το Microsoft Word. Είναι κατάλληλο για την
πληκτρολόγηση άρθρων, γραμμάτων, αναφορών, υπενθυμίσεων κ.ο.κ. Είναι πολύ
γρήγορο, έχει αρκετές δυνατότητες και είναι ιδιαίτερα φιλικό στο χρήστη.
Το AbiWord μπορεί να εισάγει ή να εξάγει αρχεία διάφορων μορφών,
περιλαμβανομένων και κάποιων κλειστών όπως το .doc της Microsoft.
Το AbiWord είναι διαθέσιμο ως πακέτο. Μπορείτε να το εγκαταστήσετε γράφοντας:

  # pkg_add -r abiword

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο για κάποιο λόγο, μπορείτε να το μεταγλωττίσετε
από την Συλλογή των Ports. Σε αυτή την περίπτωση πιθανώς να εγκαταστήσετε
νεώτερη έκδοση σε σχέση με το έτοιμο πακέτο. Μπορείτε να το κάνετε ως εξής:

  # cd /usr/ports/editors/abiword
  # make install clean

-------------------------------------------------------------------------------

7.3.3 Το GIMP

Το The GIMP είναι ένα ιδιαίτερα εξελιγμένο πρόγραμμα διαχείρισης γραφικών για
δημιουργία εικόνων ή επεξεργασία φωτογραφιών. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απλό
πρόγραμμα ζωγραφικής ή σαν σουίτα επεξεργασίας και διόρθωσης φωτογραφιών.
Περιέχει μεγάλο αριθμό από plugins ενώ διαθέτει και scripting interface. Το The
GIMP μπορεί να διαβάσει και να γράψει μεγάλο φάσμα αρχείων εικόνας.
Περιλαμβάνει επίσης διεπαφές διασύνδεσης με σαρωτές και tablets.
Μπορείτε να εγκαταστήσετε το πακέτο δίνοντας την εντολή:

  # pkg_add -r gimp

Αν η τοποθεσία FTP που χρησιμοποιείτε δεν διαθέτει αυτό το πακέτο, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των Ports. Ο κατάλογος graphics της Συλλογής των
Ports περιέχει επίσης και το The Gimp Manual (εγχειρίδιο χρήσης). Δείτε
παρακάτω πως να το εγκαταστήσετε:

  # cd /usr/ports/graphics/gimp
  # make install clean
  # cd /usr/ports/graphics/gimp-manual-pdf
  # make install clean


     Σημείωση:Ο κατάλογος graphics της συλλογής των Ports έχει επίσης την
     υπό εξέλιξη έκδοση της εφαρμογής The GIMP στο graphics/gimp-devel.
     Μπορείτε να βρείτε την HTML έκδοση του εγχειριδίου, The Gimp Manual
     στο graphics/gimp-manual-html.

-------------------------------------------------------------------------------

7.3.4 OpenOffice.org

Το OpenOffice.org περιέχει όλες τις απαραίτητες εφαρμογές σε μια πλήρη σουίτα
εφαρμογών γραφείου: επεξεργαστή κειμένου, υπολογιστικό φύλλο, διαχειριστή
παρουσιάσεων και πρόγραμμα σχεδίασης. Το περιβάλλον εργασίας του είναι πολύ
όμοιο με άλλες σουίτες γραφείου, και μπορεί να χρησιμοποιήσει διάφορους
δημοφιλείς τύπους αρχείων. Είναι διαθέσιμο σε πολλές διαφορετικές γλώσσες, τόσο
ως προς το περιβάλλον εργασίας όσο και ως προς τα λεξικά και τον ορθογραφικό
έλεγχο.
Ο επεξεργαστής κειμένου του OpenOffice.org χρησιμοποιεί εγγενώς μορφή αρχείου
XML για αυξημένη φορητότητα και ευελιξία. Το πρόγραμμα υπολογιστικών φύλλων
διαθέτει γλώσσα μακροεντολών και μπορεί να διασυνδεθεί με εξωτερικές βάσεις
δεδομένων. Το OpenOffice.org είναι σταθερή εφαρμογή και εκτελείται εγγενώς στα
Windows, το Solaris", το Linux, το FreeBSD, καθώς και στο Mac OS X.
Περισσότερες πληροφορίες για το OpenOffice.org μπορείτε να βρείτε στη δικτυακή
τοποθεσία_του_OpenOffice.org. Για πληροφορίες σχετικά με την έκδοση για
FreeBSD, καθώς και για απευθείας κατέβασμα πακέτων, χρησιμοποιήστε την δικτυακή
τοποθεσία FreeBSD_OpenOffice.org_Porting_Team.
Για να εγκαταστήσετε το OpenOffice.org, γράψτε:

  # pkg_add -r openoffice.org


     Σημείωση:Αν χρησιμοποιείτε -RELEASE έκδοση του FreeBSD, το παραπάνω
     πρέπει να δουλέψει. Διαφορετικά, θα πρέπει να δείτε την δικτυακή
     τοποθεσία του FreeBSD OpenOffice.org Porting Team για να κατεβάσετε
     και να εγκαταστήσετε το αντίστοιχο πακέτο χρησιμοποιώντας την pkg_add
     (1). Τόσο η τρέχουσα όσο και η υπό εξέλιξη έκδοση είναι διαθέσιμες
     για κατέβασμα από την παραπάνω τοποθεσία.

Από τη στιγμή που το πακέτο εγκατασταθεί, πρέπει να γράψετε απλώς την παρακάτω
εντολή για να εκτελέσετε το OpenOffice.org:

  % openoffice.org


     Σημείωση:Κατά την πρώτη εκκίνηση, θα σας γίνουν διάφορες ερωτήσεις
     και θα δημιουργηθεί ένας κατάλογος με όνομα .openoffice.org μέσα στον
     προσωπικό σας κατάλογο.

Αν τα πακέτα του OpenOffice.org δεν είναι διαθέσιμα, έχετε πάντα την επιλογή να
μεταγλωττίσετε το αντίστοιχο port. Ωστόσο, να έχετε υπόψη σας ότι αυτό απαιτεί
αρκετό χώρο στο δίσκο και θα χρειαστεί και πάρα πολύ χρόνο για να ολοκληρωθεί.

  # cd /usr/ports/editors/openoffice.org-3
  # make install clean


     Σημείωση:Αν θέλετε να δημιουργήσετε μια έκδοση με τις δικές σας
     τοπικές ρυθμίσεις, αντικαταστήστε την προηγούμενη γραμμή εντολών με
     την επόμενη:

       # make LOCALIZED_LANG=your_language install clean

     Πρέπει να αντικαταστήσετε το your_language με το σωστό ISO κωδικό για
     τη γλώσσα σας. Η λίστα με τους υποστηριζόμενους κωδικούς γλωσσών
     είναι διαθέσιμη στο αρχείο files/Makefile.localized, το οποίο
     βρίσκεται στον κατάλογο του port.

Μόλις γίνει αυτό, μπορείτε να ξεκινήσετε την εφαρμογή OpenOffice.org δίνοντας
την εντολή:

  % openoffice.org

-------------------------------------------------------------------------------

7.3.5 LibreOffice

Το LibreOffice είναι μια ελεύθερη σουίτα εφαρμογών γραφείου η οποία
αναπτύσσεται από το The_Document_Foundation. Είναι συμβατή με τις άλλες γνωστές
σουίτες γραφείου και διατίθεται για τις περισσότερες πλατφόρμες. Πρόκειται για
fork της γνωστής εφαρμογής OpenOffice.org η οποία περιλαμβάνει όλα τα
απαραίτητα μιας σουίτας γραφείου: επεξεργαστή κειμένου, υπολογιστικό φύλλο,
πρόγραμμα παρουσιάσεων, πρόγραμμα σχεδίασης και ένα εργαλείο για δημιουργία και
επεξεργασία μαθηματικών τύπων. Διατίθεται σε πλήθος γλωσσών  η διεθνής
υποστήριξη επεκτείνεται μάλιστα τόσο στο περιβάλλον όσο και στα επιπλέον
προγράμματα ελέγχου ορθογραφίας και λεξικών.
Ο επεξεργαστής κειμένου του OpenOffice χρησιμοποιεί εγγενώς μορφή αρχείου XML
το οποίο εξασφαλίζει αυξημένη φορητότητα και ευελιξία. Το υπολογιστικό φύλλο
διαθέτει μια γλώσσα μακροεντολών και μπορεί να διασυνδεθεί με εξωτερικές βάσεις
δεδομένων. Το LibreOffice είναι ήδη σταθερό και διατίθεται σε εκδόσεις για
Windows, Linux, FreeBSD και Mac OS X. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με
το LibreOffice επισκεφθείτε την δικτυακή_τοποθεσία_του.
Για να εγκαταστήσετε το LibreOffice από έτοιμο πακετό, γράψτε:

  # pkg_add -r libreoffice


     Σημείωση:Το παραπάνω θα λειτουργήσει αν τρέχετε κάποιο επίσημο -
     RELEASE του FreeBSD.

Μετά την εγκατάσταση του πακέτου, πληκτρολογήστε το παρακάτω για να εκτελέσετε
το LibreOffice:

  % libreoffice


     Σημείωση:Κατά την πρώτη εκκίνηση, θα σας γίνουν κάποιες ερωτήσεις και
     θα δημιουργηθεί ένας κατάλογος .libreoffice μέσα στον προσωπικό σας
     κατάλογο.

Αν δεν υπάρχουν διαθέσιμα πακέτα για το LibreOffice, έχετε επίσης την επιλογή
να το μεταγλωττίσετε από το αντίστοιχο port. Θα πρέπει ωστόσο να γνωρίζετε ότι
απαιτείται αρκετός χώρος στο δίσκο και αρκετός χρόνος για τη μεταγλώττιση.

  # cd /usr/ports/editors/libreoffice
  # make install clean


     Σημείωση:Αν θέλετε να δημιουργήσετε μια έκδοση με υποστήριξη κάποιας
     συγκεκριμένης γλώσσας, αντικαταστήστε την προηγούμενη εντολή με:

       # make LOCALIZED_LANG=your_language install clean

     Θα πρέπει να αντικαταστήσετε το your_language με το σωστό ISO κωδικό
     της γλώσσας που επιθυμείτε να χρησιμοποιήσετε. Για να βρείτε τον
     κωδικό, δείτε το αρχείο Makefile του port και ειδικότερα την ενότητα
     pre-fetch.

Μπορείτε έπειτα να εκτελέσετε το LibreOffice χρησιμοποιώντας την παρακάτω
εντολή:

  % libreoffice

-------------------------------------------------------------------------------

7.4 Προγράμματα Προβολής Εγγράφων

Πρόσφατα έχουν γίνει αρκετά δημοφιλείς κάποιες νέες μορφές αρχείων. Τα
προγράμματα προβολής που απαιτούνται για τα αρχεία αυτά ίσως να μην είναι
διαθέσιμα στο βασικό σύστημα. Στο τμήμα αυτό θα δούμε πως μπορείτε να τα
εγκαταστήσετε.
Το τμήμα αυτό καλύπτει τις εφαρμογές:

Όνομα Εφαρμογής Απαιτούμενοι Πόροι Εγκατάσταση από Ports Βασικές Εξαρτήσεις
                                                         Δυαδική συμβατότητα με
Acrobat Reader  λίγοι (ελαφριά)    ελαφριά               Linux (Linux Binary
                                                         Compatibility)
gv              λίγοι (ελαφριά)    ελαφριά               Xaw3d
Xpdf            λίγοι (ελαφριά)    ελαφριά               FreeType
GQview          λίγοι (ελαφριά)    ελαφριά               Gtk+ ή GNOME

-------------------------------------------------------------------------------

7.4.1 Acrobat Reader®

Πολλά έγγραφα διανέμονται πλέον ως αρχεία PDF το οποίο σημαίνει «Portable
Document Format» (Φορητή Μορφή Εγγράφου). Ένα από τα συνιστώμενα προγράμματα
προβολής για αυτό τον τύπο αρχείων είναι το Acrobat Reader, το οποίο η Adobe
διαθέτει για Linux. Καθώς το FreeBSD μπορεί να χρησιμοποιήσει εκτελέσιμα του
Linux, η εφαρμογή είναι επίσης διαθέσιμη για το FreeBSD.
Για να εγκαταστήσετε το Acrobat Reader 8 από τη Συλλογή των Ports, γράψτε:

  # cd /usr/ports/print/acroread8
  # make install clean

Δεν υπάρχει διαθέσιμο πακέτο, λόγω περιορισμών στην άδεια χρήσης.
-------------------------------------------------------------------------------

7.4.2 gv

Το gv είναι ένα πρόγραμμα προβολής εγγράφων για αρχεία PostScript και PDF.
Είναι αρχικά βασισμένο στην εφαρμογή ghostview αλλά έχει καλύτερη εμφάνιση χάρη
στη βιβλιοθήκη Xaw3d. Είναι γρήγορο, και το interface του είναι ξεκάθαρο. Το gv
έχει πολλές δυνατότητες, όπως προσανατολισμό και μέγεθος χαρτιού, εμφάνιση υπό
κλίμακα και βελτίωση εμφάνισης γραμματοσειρών (antialias). Σχεδόν κάθε
λειτουργία του μπορεί να εκτελεστεί τόσο από το πληκτρολόγιο όσο και από το
ποντίκι.
Για να εγκαταστήσετε το gv ως πακέτο, γράψτε:

  # pkg_add -r gv

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των
Ports:

  # cd /usr/ports/print/gv
  # make install clean

-------------------------------------------------------------------------------

7.4.3 Xpdf

Αν θέλετε ένα μικρό πρόγραμμα προβολής αρχείων PDF για το FreeBSD, το Xpdf
είναι ελαφρύ και αποδοτικό. Απαιτεί ελάχιστους πόρους και είναι ιδιαίτερα
σταθερό. Χρησιμοποιεί τις βασικές γραμματοσειρές των X και δεν απαιτεί χρήση
του Motif ή άλλης εργαλειοθήκης των Χ.
Για να εγκαταστήσετε το Xpdf ως πακέτο, δώστε την εντολή:

  # pkg_add -r xpdf

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο ή προτιμάτε να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των
Ports, γράψτε:

  # cd /usr/ports/graphics/xpdf
  # make install clean

Μόλις ολοκληρωθεί η εγκατάσταση, μπορείτε να ξεκινήσετε το Xpdf και να
χρησιμοποιήσετε το δεξί πλήκτρο του ποντικιού για να ενεργοποιήσετε το μενού.
-------------------------------------------------------------------------------

7.4.4 GQview

Το GQview είναι ένας διαχειριστής εικόνων. Μπορείτε να δείτε ένα αρχείο με ένα
απλό κλικ, να ξεκινήσετε ένα εξωτερικό πρόγραμμα επεξεργασίας, να δείτε
προεπισκόπηση σε μορφή thumbnail και πολλά άλλα. Διαθέτει επίσης προβολή
παρουσίασης και κάποιες βασικές λειτουργίες αρχείων. Μπορείτε να διαχειριστείτε
συλλογές εικόνων και να βρείτε με εύκολο τρόπο τις διπλές. Το GQview μπορεί να
χρησιμοποιηθεί για προβολή σε πλήρη οθόνη και υποστηρίζει τοπικές / διεθνείς
ρυθμίσεις.
Αν θέλετε να εγκαταστήσετε το GQview ως πακέτο, γράψτε:

  # pkg_add -r gqview

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο, ή προτιμάτε να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή
των Ports, γράψτε:

  # cd /usr/ports/graphics/gqview
  # make install clean

-------------------------------------------------------------------------------

7.5 Χρηματοοικονομικές Εφαρμογές

Αν, για οποιοδήποτε λόγο, θέλετε να διαχειρίζεστε τα χρηματοοικονομικά σας μέσω
του FreeBSD desktop σας, υπάρχουν κάποιες ισχυρές και εύκολες στη χρήση
εφαρμογές, έτοιμες προς εγκατάσταση. Ορισμένες από αυτές είναι συμβατές με
διαδεδομένες μορφές αρχείων, όπως αυτές που χρησιμοποιούνται στα έγγραφα του
Quicken® ή του Excel.
Το τμήμα αυτό καλύπτει τις εφαρμογές:

Όνομα Εφαρμογής Απαιτούμενοι Πόροι Εγκατάσταση Από Ports Βασικές Εξαρτήσεις
GnuCash         λίγοι (ελαφριά)    βαριά                 GNOME
Gnumeric        λίγοι (ελαφριά)    βαριά                 GNOME
Abacus          λίγοι (ελαφριά)    ελαφριά               Tcl/Tk
KMyMoney        λίγοι (ελαφριά)    βαριά                 KDE

-------------------------------------------------------------------------------

7.5.1 GnuCash

Το GnuCash είναι μέρος της προσπάθειας του GNOME να παρέχει φιλικές εφαρμογές
στους τελικούς χρήστες. Με το GnuCash, μπορείτε να κρατάτε λογαριασμό των
εσόδων και εξόδων σας, των τραπεζικών σας λογαριασμών και των μετοχών σας.
Διαθέτει περιβάλλον εργασίας το οποίο είναι εύκολο στη χρήση χωρίς να
χρειάζεται ιδιαίτερη εκμάθηση, αλλά είναι ταυτόχρονα και πολύ επαγγελματικό.
Το GnuCash παρέχει έξυπνο σύστημα καταχώρησης, ιεραρχικό σύστημα λογαριασμών,
πολλά πλήκτρα συντομεύσεων πληκτρολογίου, καθώς και μεθόδους αυτόματης
συμπλήρωσης. Μπορεί να διαχωρίσει μια συναλλαγή σε πολλά λεπτομερή τμήματα. Το
GnuCash μπορεί να εισάγει και να συγχωνεύσει αρχεία QIF του Quicken. Μπορεί
επίσης να χειριστεί τις περισσότερες διεθνείς μορφές ημερομηνιών και
νομισματικών μονάδων.
Για να εγκαταστήσετε το GnuCash στο σύστημα σας, γράψτε:

  # pkg_add -r gnucash

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των
Ports:

  # cd /usr/ports/finance/gnucash
  # make install clean

-------------------------------------------------------------------------------

7.5.2 Gnumeric

Το Gnumeric είναι ένα υπολογιστικό φύλλο και αποτελεί μέρος του περιβάλλοντος
εργασίας GNOME. Διαθέτει βολική αυτόματη «πρόβλεψη» της εισόδου του χρήστη
σύμφωνα με τη μορφή του κελιού καθώς και σύστημα αυτόματης συμπλήρωσης
(autofill) για διάφορες ακολουθίες. Μπορεί να εισάγει αρχεία διάφορων δημοφιλών
μορφών, όπως αυτά που χρησιμοποιούνται στο Excel, το Lotus 1-2-3, ή το Quattro
Pro. Το Gnumeric υποστηρίζει γραφήματα μέσω του προγράμματος γραφικών math/
guppi. Έχει μεγάλο αριθμό ενσωματωμένων συναρτήσεων και επιτρέπει όλες τις
συνήθεις μορφές κελιών, όπως αριθμούς, νομισματικές μονάδες, ημερομηνίες, ώρες
και πολλές ακόμα.
Για να εγκαταστήσετε το Gnumeric ως πακέτο, γράψτε:

  # pkg_add -r gnumeric

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των
Ports, γράφοντας:

  # cd /usr/ports/math/gnumeric
  # make install clean

-------------------------------------------------------------------------------

7.5.3 Abacus

Το Abacus είναι ένα μικρό και εύκολο στη χρήση υπολογιστικό φύλλο. Περιλαμβάνει
πολλές ενσωματωμένες συναρτήσεις οι οποίες είναι χρήσιμες σε διάφορα πεδία,
όπως η στατιστική, τα χρηματοοικονομικά και τα μαθηματικά. Μπορεί να εισάγει
και να εξάγει αρχεία του Excel. Το Abacus μπορεί να παράγει έξοδο μορφής
PostScript.
Για να εγκαταστήσετε το Abacus ως πακέτο, γράψτε:

  # pkg_add -r abacus

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των
Ports, γράφοντας:

  # cd /usr/ports/deskutils/abacus
  # make install clean

-------------------------------------------------------------------------------

7.5.4 KMyMoney

Το KMyMoney είναι μια εφαρμογή διαχείρισης των προσωπικών σας οικονομικών,
φτιαγμένη για το περιβάλλον KDE. To KMyMoney στοχεύει να παρέχει και να
ενσωματώσει όλες τις λειτουργίες που διατίθενται σε αντίστοιχες εμπορικές
εφαρμογές. Το KMyMoney μπορεί να εισάγει αρχεία του προτύπου QIF (Quicken
Interchange Format), να τηρεί καταγραφή των επενδύσεων σας, να χειρίζεται
πολλαπλές νομισματικές μονάδες και να παρέχει πλήθος αναφορών. Μέσα από
ξεχωριστό plugin, παρέχεται επίσης η δυνατότητα εισαγωγής αρχείων OFX.
Για να εγκαταστήσετε το KMyMoney ως πακέτο, εκτελέστε την εντολή:

  # pkg_add -r kmymoney2

Αν το πακέτο δεν είναι διαθέσιμο, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την Συλλογή των
Ports, όπως φαίνεται παρακάτω:

  # cd /usr/ports/finance/kmymoney2
  # make install clean

-------------------------------------------------------------------------------

7.6 Περίληψη

Αν και το FreeBSD είναι δημοφιλές στους παροχείς Internet (ISPs) για την
απόδοση και τη σταθερότητα του, είναι επίσης έτοιμο και για καθημερινή χρήση ως
desktop. Με αρκετές χιλιάδες εφαρμογές διαθέσιμες ως πακέτα ή ports, μπορείτε
να δημιουργήσετε το τέλειο desktop που καλύπτει όλες τις ανάγκες σας.
Παρακάτω, φαίνεται μια γρήγορη περίληψη όλων των desktop εφαρμογών που
παρουσιάστηκαν σε αυτό το κεφάλαιο:

Όνομα Εφαρμογής Όνομα Πακέτου Όνομα Port
Opera           opera         www/opera
Firefox         firefox       www/firefox
Chromium        chromium      www/chromium
KOffice         koffice-kde4  editors/koffice-kde4
AbiWord         abiword       editors/abiword
The GIMP        gimp          graphics/gimp
OpenOffice.org  openoffice    editors/openoffice.org-3
LibreOffice     libreoffice   editors/libreoffice
Acrobat Reader  acroread      print/acroread8
gv              gv            print/gv
Xpdf            xpdf          graphics/xpdf
GQview          gqview        graphics/gqview
GnuCash         gnucash       finance/gnucash
Gnumeric        gnumeric      math/gnumeric
Abacus          abacus        deskutils/abacus
KMyMoney        kmymoney2     finance/kmymoney2

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 8 Πολυμέσα

Επεξεργασία από τον Ross Lippert.

8.1 Σύνοψη

Το FreeBSD υποστηρίζει μεγάλη ποικιλία από κάρτες ήχου, επιτρέποντας σας έτσι
να απολαύσετε υψηλής πιστότητας ήχο από τον υπολογιστή σας. Περιλαμβάνεται η
δυνατότητα να εγγράψετε και να αναπαράγετε ήχο MPEG Audio Layer 3 (MP3), WAV,
και Ogg Vorbis καθώς και πολλά άλλα formats. Το FreeBSD Ports Collection επίσης
περιέχει εφαρμογές που σας επιτρέπουν να επεξεργαστείτε τον ηχογραφημένο σας
ήχο, να προσθέσετε ηχητικά εφέ, και να ελέγξετε συσκευές MIDI.
Με λίγο πειραματισμό, το FreeBSD μπορεί να υποστηρίξει αναπαραγωγή αρχείων
video και DVD. Ο αριθμός των εφαρμογών που κωδικοποιούν, μετατρέπουν, και
αναπαράγουν διάφορους τύπους video είναι πιο περιορισμένος από τον αριθμό των
εφαρμογών ήχου. Για παράδειγμα, όταν γράφηκε αυτό το κείμενο, δεν υπήρχε καμιά
καλή εφαρμογή επανακωδικοποίησης στη συλλογή των Ports του FreeBSD, που θα
μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για μετατροπή μεταξύ formats, όπως το audio/sox.
Παρ' όλα αυτά, το τοπίο σε αυτό τον τομέα, και όσο αφορά το λογισμικό, αλλάζει
ραγδαία.
Το κεφάλαιο αυτό θα περιγράψει τα απαραίτητα βήματα για τη ρύθμιση της κάρτας
ήχου σας. Η ρύθμιση και εγκατάσταση του X11 (Κεφάλαιο_6) έχει ήδη φροντίσει για
τα πιθανά προβλήματα υλικού της κάρτας γραφικών σας, αν και μπορεί να
χρειάζεται να εφαρμόσετε κάποιες ακόμα μικρο-ρυθμίσεις για καλύτερη
αναπαραγωγή.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να ρυθμίσετε το σύστημα σας ώστε να αναγνωρίζεται η κάρτα ήχου σας.
* Μεθόδους για να ελέγξετε τη λειτουργία της κάρτας σας.
* Πως να επιλύσετε προβλήματα σχετικά με τις ρυθμίσεις ήχου.
* Πως να αναπαράγετε και να κωδικοποιήσετε MP3 και άλλους τύπους αρχείων ήχου.
* Πως υποστηρίζεται το video από τον X server.
* Κάποια ports αναπαραγωγής/κωδικοποίησης video που δίνουν καλά αποτελέσματα.
* Πως να αναπαράγετε DVD, και αρχεία .mpg και .avi.
* Πως να κάνετε rip το περιεχόμενο CD και DVD σε αρχεία.
* Πως να ρυθμίσετε μια κάρτα τηλεόρασης.
* Πως να ρυθμίσετε ένα σαρωτή εικόνων.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να ξέρετε πως θα ρυθμίσετε και θα εγκαταστήσετε νέο πυρήνα (Κεφάλαιο_9).


     Προειδοποίηση:Αν προσπαθήσετε να προσαρτήσετε μουσικά CD με την
     εντολή mount(8) θα προκληθεί κατ' ελάχιστον σφάλμα, ή στη χειρότερη
     περίπτωση kernel panic. Τέτοια μέσα έχουν εξειδικευμένες
     κωδικοποιήσεις που διαφέρουν από το συνηθισμένο σύστημα αρχείων ISO.

-------------------------------------------------------------------------------

8.2 Ρύθμιση της Κάρτας Ήχου

Συνεισφορά από τον Moses Moore.Βελτιώθηκε από τον Marc Fonvieille.

8.2.1 Ρυθμίζοντας το Σύστημα

Πριν ξεκινήσετε, θα πρέπει να ξέρετε το μοντέλο της κάρτας που έχετε, το
ολοκληρωμένο κύκλωμα που χρησιμοποιεί, καθώς και αν είναι PCI ή ISA. Το FreeBSD
υποστηρίζει μεγάλη ποικιλία καρτών ήχου, τόσο PCI όσο και ISA. Ελέγξτε τις
υποστηριζόμενες συσκευές ήχου στις Σημειώσεις_Υλικού για να δείτε αν η κάρτα
σας υποστηρίζεται. Στις Σημειώσεις Υλικού αναφέρεται επίσης ποιο πρόγραμμα
οδήγησης υποστηρίζει την κάρτα σας.
Για να χρησιμοποιήσετε την συσκευή ήχου που διαθέτετε, θα πρέπει να φορτώσετε
τον κατάλληλο οδηγό συσκευής. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους. Ο
ευκολότερος είναι απλώς να φορτώσετε ένα module (άρθρωμα) για την κάρτα ήχου
στον πυρήνα, χρησιμοποιώντας την εντολή kldload(8), με τη βοήθεια της γραμμής
εντολών:

  # kldload snd_emu10k1

ή προσθέτοντας την κατάλληλη γραμμή στο αρχείο /boot/loader.conf όπως παρακάτω:

  snd_emu10k1_load="YES"

Τα παραπάνω παραδείγματα είναι για μια κάρτα ήχου Creative SoundBlaster® Live!.
Υπάρχουν διαθέσιμα και άλλα modules για κάρτες ήχου και μπορείτε να τα δείτε
στο αρχείο /boot/defaults/loader.conf. Αν δεν είστε σίγουρος για το πρόγραμμα
οδήγησης που πρέπει να χρησιμοποιήσετε, μπορείτε να προσπαθήσετε να φορτώσετε
το module snd_driver:

  # kldload snd_driver

Πρόκειται για ένα μετα-πρόγραμμα οδήγησης, το οποίο φορτώνει με μιας όλα τα
κοινά προγράμματα οδήγησης για κάρτες ήχου. Με τον τρόπο αυτό μπορείτε να
επιταχύνετε την ανίχνευση για το σωστό οδηγό. Μπορείτε επίσης να φορτώσετε όλα
τα προγράμματα οδήγησης μέσω του αρχείου /boot/loader.conf.
Αν επιθυμείτε να βρείτε το επιλεγμένο πρόγραμμα οδήγησης της κάρτας σας μετά τη
φόρτωση του snd_driver, μπορείτε να ελέγξετε το αρχείο /dev/sndstat με την
βοήθεια της εντολής cat /dev/sndstat.
Μια δεύτερη μέθοδος είναι να μεταγλωττίσετε την υποστήριξη της κάρτας ήχου σας,
στατικά, απευθείας στον πυρήνα. Το παρακάτω τμήμα παρέχει τις πληροφορίες που
χρειάζεστε για να προσθέσετε υποστήριξη για το υλικό σας με αυτό τον τρόπο. Για
περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την μεταγλώττιση του πυρήνα, δείτε το
Κεφάλαιο_9.
-------------------------------------------------------------------------------

8.2.1.1 Δημιουργώντας Προσαρμοσμένο Πυρήνα με Υποστήριξη Ήχου

Αρχικά, πρέπει να προσθέσετε το γενικό πρόγραμμα οδήγησης ήχου (audio framework
driver) sound(4) στον πυρήνα σας. Θα χρειαστεί να προσθέσετε την ακόλουθη
γραμμή στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα:

  device sound

Έπειτα, θα πρέπει να προσθέσετε υποστήριξη για την κάρτα ήχου σας. Πρέπει να
γνωρίζετε από πριν ποιο πρόγραμμα οδήγησης την υποστηρίζει. Ελέγξτε τη λίστα
των υποστηριζόμενων καρτών στις Σημειώσεις_Υλικού, για να καθορίσετε το σωστό
οδηγό για την δική σας. Για παράδειγμα, ή Creative SoundBlaster Live!,
υποστηρίζεται από τον οδηγό snd_emu10k1(4). Για να προσθέσετε υποστήριξη για
αυτή την κάρτα, χρησιμοποιήστε την ακόλουθη γραμμή:

  device snd_emu10k1

Βεβαιωθείτε ότι διαβάσατε την σελίδα του manual για το πρόγραμμα οδήγησης, ώστε
να χρησιμοποιήσετε τη σωστή σύνταξη. Η ακριβής σύνταξη για κάθε υποστηριζόμενη
κάρτα ήχου στο αρχείο ρυθμίσεων πυρήνα, μπορεί να βρεθεί επίσης στο αρχείο /
usr/src/sys/conf/NOTES.
Για κάρτα ήχου τύπου ISA που δεν είναι Plug'N'Play μπορεί να χρειαστεί να
δώσετε στον πυρήνα πληροφορίες σχετικά με τις ρυθμίσεις της (όπως το IRQ, θύρα
I/O κλπ), όπως γίνεται τυπικά σε αυτές τις περιπτώσεις. Αυτό μπορεί να γίνει
μέσω του αρχείου /boot/device.hints. Κατά τη διαδικασία της εκκίνησης, ο loader
(8) θα διαβάσει το αρχείο και θα μεταβιβάσει τις ρυθμίσεις στον πυρήνα. Για
παράδειγμα, μια παλιά Creative SoundBlaster 16 ISA μη-PnP κάρτα χρησιμοποιεί το
πρόγραμμα οδήγησης snd_sbc(4) σε συνδυασμό με το snd_sb16. Για την κάρτα αυτή
πρέπει να προστεθούν οι παρακάτω γραμμές στο αρχείο ρυθμίσεων πυρήνα:

  device snd_sbc
  device snd_sb16

και οι παρακάτω γραμμές στο αρχείο /boot/device.hints:

  hint.sbc.0.at="isa"
  hint.sbc.0.port="0x220"
  hint.sbc.0.irq="5"
  hint.sbc.0.drq="1"
  hint.sbc.0.flags="0x15"

Στην περίπτωση αυτή, η κάρτα χρησιμοποιεί τη θύρα I/O 0x220 και το IRQ 5.
Η σύνταξη που χρησιμοποιείται στο αρχείο /boot/device.hints εξηγείται στη
σελίδα manual του sound(4) καθώς και στη σελίδα manual του αντίστοιχου
προγράμματος οδήγησης.
Οι ρυθμίσεις που φαίνονται παραπάνω είναι οι προεπιλεγμένες. Σε ορισμένες
περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί να αλλάξετε το IRQ ή άλλες ρυθμίσεις ώστε να
ταιριάζουν με τις ρυθμίσεις της κάρτας σας. Δείτε τη σελίδα manual της snd_sbc
(4) για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την κάρτα αυτή.
-------------------------------------------------------------------------------

8.2.2 Δοκιμάζοντας την Κάρτα Ήχου

Αφού κάνετε επανεκκίνηση με τον νέο πυρήνα (ή αφού φορτώσετε το απαραίτητο
module), Θα πρέπει να δείτε μηνύματα σχετικά με την κάρτα ήχου στην προσωρινή
μνήμη (buffer) καταγραφής του συστήματος (dmesg(8)) αντίστοιχα με τα παρακάτω:

  pcm0: <Intel ICH3 (82801CA)> port 0xdc80-0xdcbf,0xd800-0xd8ff irq 5 at device
  31.5 on pci0
  pcm0: [GIANT-LOCKED]
  pcm0: <Cirrus Logic CS4205 AC97 Codec>

Η κατάσταση της κάρτας ήχου μπορεί να ελεγχθεί μέσω του αρχείου /dev/sndstat:

  # cat /dev/sndstat
  FreeBSD Audio Driver (newpcm)
  Installed devices:
  pcm0: <Intel ICH3 (82801CA)> at io 0xd800, 0xdc80 irq 5 bufsz 16384
  kld snd_ich (1p/2r/0v channels duplex default)

Τα μηνύματα στο σύστημα σας μπορεί να είναι διαφορετικά. Αν δεν δείτε συσκευές
τύπου pcm, επιστρέψτε και ελέγξτε τα βήματα που κάνατε προηγουμένως. Κοιτάξτε
το αρχείο ρυθμίσεων πυρήνα και βεβαιωθείτε ότι έχετε επιλέξει το σωστό
πρόγραμμα οδήγησης. Για συνήθη προβλήματα και την αντιμετώπιση τους, δείτε το
τμήμα Τμήμα_8.2.2.1.
Αν όλα πάνε καλά, η κάρτα ήχου σας θα λειτουργεί. Αν ο οδηγός CD ή DVD που
διαθέτετε είναι συνδεμένος με την κάρτα ήχου μέσω της αναλογικής του εξόδου,
μπορείτε να βάλετε ένα μουσικό CD και να το αναπαράγετε με το πρόγραμμα
cdcontrol(1):

  % cdcontrol -f /dev/acd0 play 1

¶λλες εφαρμογές, όπως το audio/workman παρέχουν φιλικότερο περιβάλλον εργασίας.
Ίσως θέλετε να εγκαταστήσετε μια εφαρμογή όπως το audio/mpg123 για να
αναπαράγετε αρχεία ήχου MP3.
Ένας άλλος γρήγορος τρόπος για να ελέγξετε την κάρτα ήχου σας, είναι να
στείλετε δεδομένα στην συσκευή /dev/dsp, όπως παρακάτω:

  % cat filename > /dev/dsp

όπου το filename μπορεί να είναι οποιοδήποτε αρχείο. Η παραπάνω εντολή θα
πρέπει να παράγει κάποιο ήχο (θόρυβο) επιβεβαιώνοντας τη σωστή λειτουργία της
κάρτας ήχου.

     Σημείωση:Τα αρχεία συσκευών /dev/dsp* δημιουργούνται αυτόματα όταν
     χρειάζεται. Δεν υπάρχουν αν δεν χρησιμοποιούνται και δεν θα
     εμφανιστούν στην έξοδο της ls(1)

Η ένταση ήχου της κάρτας μπορεί να αλλάξει μέσω της εντολής mixer(8).
Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε στην σελίδα του manual της mixer
(8).
-------------------------------------------------------------------------------

8.2.2.1 Συνηθισμένα Προβλήματα


Πρόβλημα                           Λύση
sb_dspwr(XX) timed out           Δεν είναι σωστά ρυθμισμένη η θύρα I/O.
                                   Το IRQ δεν είναι σωστά ρυθμισμένο.
bad irq XX                       Βεβαιωθείτε ότι το IRQ που έχετε δηλώσει
                                   είναι το ίδιο με αυτό που έχει ρυθμιστεί
                                   στην κάρτα.
xxx: gus pcm not attached, out of Δεν υπάρχει αρκετή διαθέσιμη μνήμη για να
memory                            γίνει χρήση της συσκευής.
                                   Ελέγξτε με την βοήθεια της εντολής fstat |
                                   grep dsp αν κάποια άλλη εφαρμογή απασχολεί
xxx: can't open /dev/dsp!        τη συγκεκριμένη συσκευή. Συνήθεις ύποπτοι
                                   είναι η εφαρμογή esound καθώς και το
                                   σύστημα υποστήριξης ήχου του περιβάλλοντος
                                   KDE.

Ένα ακόμα πρόβλημα δημιουργείται από ορισμένες σύγχρονες κάρτες γραφικών οι
οποίες περιέχουν μια δική τους συσκευή ήχου για χρήση μέσω συνδέσεων HDMI ή
αντίστοιχων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι πιθανόν αυτή η συσκευή να
εντοπισθεί πριν την κανονική κάρτα ήχου με αποτέλεσμα να πάρει τη θέση της
προεπιλεγμένης συσκευής ήχου. Για να ελέγξετε αν συμβαίνει αυτό, εκτελέστε την
εντολή dmesg και ψάξτε για τη λέξη pcm. Η έξοδος θα μοιάζει με την παρακάτω:

  ...
  hdac0: HDA Driver Revision: 20100226_0142
  hdac1: HDA Driver Revision: 20100226_0142
  hdac0: HDA Codec #0: NVidia (Unknown)
  hdac0: HDA Codec #1: NVidia (Unknown)
  hdac0: HDA Codec #2: NVidia (Unknown)
  hdac0: HDA Codec #3: NVidia (Unknown)
  pcm0: <HDA NVidia (Unknown) PCM #0 DisplayPort> at cad 0 nid 1 on hdac0
  pcm1: <HDA NVidia (Unknown) PCM #0 DisplayPort> at cad 1 nid 1 on hdac0
  pcm2: <HDA NVidia (Unknown) PCM #0 DisplayPort> at cad 2 nid 1 on hdac0
  pcm3: <HDA NVidia (Unknown) PCM #0 DisplayPort> at cad 3 nid 1 on hdac0
  hdac1: HDA Codec #2: Realtek ALC889
  pcm4: <HDA Realtek ALC889 PCM #0 Analog> at cad 2 nid 1 on hdac1
  pcm5: <HDA Realtek ALC889 PCM #1 Analog> at cad 2 nid 1 on hdac1
  pcm6: <HDA Realtek ALC889 PCM #2 Digital> at cad 2 nid 1 on hdac1
  pcm7: <HDA Realtek ALC889 PCM #3 Digital> at cad 2 nid 1 on hdac1
  ...

Στο παράδειγμα μας, η κάρτα γραφικών (NVidia) εντοπίστηκε πριν την κανονική
κάρτα ήχου (Realtek ALC889). Για να χρησιμοποιήσετε την πραγματική κάρτα ήχου
ως την προεπιλεγμένη συσκευή ήχου, αλλάξτε το hw.snd.default_unit όπως φαίνεται
παρακάτω:

  # sysctl hw.snd.default_unit=n

Το n είναι ο αριθμός της συσκευής που θα χρησιμοποιηθεί, στο παράδειγμα μας το
4. Προσθέστε την παρακάτω γραμμή στο /etc/sysctl.conf για να γίνει μόνιμη αυτή
η αλλαγή:

  hw.snd.default_unit=4

-------------------------------------------------------------------------------

8.2.3 Χρησιμοποιώντας Πολλαπλές Πηγές Ήχου

Συνεισφορά από τον Munish Chopra.
Είναι πολλές φορές επιθυμητό να έχουμε πολλαπλές πηγές ήχου που να
αναπαράγονται ταυτόχρονα, όπως όταν για παράδειγμα το esound ή το artsd δεν
επιτρέπουν κοινή χρήση της συσκευής ήχου σε κάποια συγκεκριμένη εφαρμογή.
Το FreeBSD επιτρέπει αυτή τη λειτουργία μέσω των Εικονικών Καναλιών Ήχου
(Virtual Sound Channels), τα οποία μπορούν να ενεργοποιηθούν μέσω των
δυνατοτήτων που παρέχονται από το sysctl(8). Τα Εικονικά Κανάλια σας επιτρέπουν
να πολυπλέξετε τους ήχους που αναπαράγει η κάρτα σας, αναμιγνύοντας τον ήχο
στον πυρήνα.
Για να ρυθμίσετε το πλήθος των εικονικών καναλιών, υπάρχουν τρεις ρυθμίσεις
sysctl που μπορούν να γίνουν αν είστε ο χρήστης root, όπως φαίνεται παρακάτω:

  # sysctl dev.pcm.0.play.vchans=4
  # sysctl dev.pcm.0.rec.vchans=4
  # sysctl hw.snd.maxautovchans=4

Το παραπάνω παράδειγμα παραχωρεί τέσσερα εικονικά κανάλια, τα οποία άνετα
επαρκούν για καθημερινή χρήση. Οι τιμές dev.pcm.0.play.vchans=4 και
dev.pcm.0.rec.vchans=4 αναφέρονται στον αριθμό των εικονικών καναλιών που
διαθέτει η συσκευή pcm0 για αναπαραγωγή και εγγραφή, και μπορούν να ρυθμιστούν
μετά την προσάρτηση της συσκευής. Η μεταβλητή hw.snd.maxautovchans είναι ο
αριθμός των εικονικών καναλιών που παραχωρούνται σε μια νέα συσκευή ήχου όταν
αυτή προσαρτάται μέσω της εντολής kldload(8). Καθώς το module pcm μπορεί να
φορτωθεί ανεξάρτητα από τα προγράμματα οδήγησης του υλικού, το
hw.snd.maxautovchans μπορεί να αποθηκεύσει το μέγιστο πλήθος των εικονικών
καναλιών που θα παραχωρηθούν σε όσες συσκευές ήχου προσαρτηθούν αργότερα. Δείτε
τη σελίδα manual pcm(4) για περισσότερες λεπτομέρειες.

     Σημείωση:Δεν μπορείτε να αλλάξετε τον αριθμό των εικονικών καναλιών
     μιας συσκευής όσο αυτή είναι σε χρήση. Πρώτα κλείστε όσα προγράμματα
     χρησιμοποιούν τη συσκευή, όπως προγράμματα αναπαραγωγής μουσικής ή
     δαίμονες ήχου.

Η σωστή συσκευή pcm αποδίδεται αυτόματα και διάφανα σε κάθε πρόγραμμα που ζητά
να χρησιμοποιήσει το /dev/dsp0.
-------------------------------------------------------------------------------

8.2.4 Ρυθμίζοντας Προεπιλεγμένες Τιμές για τα Κανάλια του Μίκτη

Συνεισφορά από τον Josef El-Rayes.
Οι προεπιλεγμένες τιμές για τα διάφορα κανάλια του μίκτη, είναι ενσωματωμένες
στον πηγαίο κώδικα του προγράμματος οδήγησης pcm(4). Υπάρχουν πολλές
διαφορετικές εφαρμογές και δαίμονες που σας επιτρέπουν να αλλάξετε τιμές στο
μίκτη, απομνημονεύοντας τις μεταξύ διαδοχικών κλήσεων, αλλά ή λύση αυτή δεν
είναι και η καλύτερη. Είναι δυνατόν να ορίσετε προεπιλεγμένες τιμές μίξης σε
επίπεδο προγράμματος οδήγησης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την ρύθμιση
κατάλληλων τιμών στο αρχείο /boot/device.hints, π.χ.:

  hint.pcm.0.vol="50"

Το παραπάνω ρυθμίζει την ένταση του ήχου στην προεπιλεγμένη τιμή 50, όταν
φορτωθεί το module pcm(4).
-------------------------------------------------------------------------------

8.3 Ήχος MP3

Συνεισφορά από τον Chern Lee.
Τα αρχεία ήχου MP3 (MPEG Layer 3 Audio) επιτυγχάνουν ποιότητα ήχου πολύ κοντά
στο μουσικό CD, και είναι καλό να έχετε δυνατότητα αναπαραγωγής τους στο
FreeBSD σύστημα σας.
-------------------------------------------------------------------------------

8.3.1 Προγράμματα Αναπαραγωγής MP3

Το πιο δημοφιλές, με μεγάλη διαφορά, πρόγραμμα αναπαραγωγής MP3 για το Χ11,
είναι η εφαρμογή XMMS (X Multimedia System). Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα
skins του Winamp με το XMMS καθώς το γραφικό του περιβάλλον είναι σχεδόν όμοιο
με το Winamp της Nullsoft. Το XMMS έχει επίσης ενσωματωμένη δυνατότητα χρήσης
plug-ins.
Το XMMS μπορεί να εγκατασταθεί από το port multimedia/xmms ή από πακέτο.
Το περιβάλλον του XMMS το καθιστά εύκολο στη χρήση, καθώς διαθέτει λίστα
αναπαραγωγής (playlist), γραφικό ισοσταθμιστή και άλλες λειτουργίες. Όσοι είναι
εξοικειωμένοι με το Winamp θα βρουν το XMMS απλό στη χρήση του.
Το port audio/mpg123 είναι ένα εναλλακτικό πρόγραμμα αναπαραγωγής MP3 μέσω της
γραμμής εντολών.
Το mpg123 μπορεί να εκτελεστεί καθορίζοντας τη συσκευή ήχου και το αρχείο MP3
στη γραμμή εντολών. Θεωρώντας ότι η συσκευή ήχου είναι το /dev/dsp1.0 και
θέλετε να αναπαράγετε το αρχείο Foobar-GreatestHits.mp3, θα χρησιμοποιήσετε την
παρακάτω εντολή:

  # mpg123 -a /dev/dsp1.0 Foobar-GreatestHits.mp3
  High Performance MPEG 1.0/2.0/2.5 Audio Player for Layer 1, 2 and 3.
  Version 0.59r (1999/Jun/15). Written and copyrights by Michael Hipp.
  Uses code from various people. See 'README' for more!
  THIS SOFTWARE COMES WITH ABSOLUTELY NO WARRANTY! USE AT YOUR OWN RISK!





  Playing MPEG stream from Foobar-GreatestHits.mp3 ...
  MPEG 1.0 layer III, 128 kbit/s, 44100 Hz joint-stereo

-------------------------------------------------------------------------------

8.3.2 Αποθήκευση (Rip) Αρχείων από Μουσικά CD

Πριν κωδικοποιήσετε ένα ολόκληρο CD ή ένα κομμάτι από CD σε αρχείο MP3, θα
πρέπει να αντιγράψετε τα μουσικά δεδομένα από το CD στο σκληρό σας δίσκο. Αυτό
γίνεται γράφοντας τα δεδομένα τύπου CDDA (CD Digital Audio) σε αρχεία WAV.
Το εργαλείο cdda2wav, το οποίο ανήκει στη συλλογή εργαλείων sysutils/cdrtools
μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για την ανάκτηση των δεδομένων ήχου από μουσικά
CD, όσο και πληροφοριών που σχετίζονται με αυτά.
Έχοντας το μουσικό CD στον οδηγό, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την ακόλουθη
εντολή (ως root) για να αποθηκεύσετε ένα ολόκληρο CD σε χωριστά (ανά κομμάτι)
αρχεία WAV:

  # cdda2wav -D 0,1,0 -B

Το cdda2wav υποστηρίζει οδηγούς CDROM τύπου ATAPI (IDE). Για να διαβάσετε
δεδομένα από μια συσκευή IDE, χρησιμοποιήστε το όνομα συσκευής αντί για τον
αριθμό μονάδας SCSI. Για παράδειγμα, για να αποθηκεύσετε το κομμάτι 7 από ένα
οδηγό IDE:

  # cdda2wav -D /dev/acd0 -t 7

Το -D 0,1,0 δείχνει τη συσκευή SCSI 0,1,0, που αντιστοιχεί στην έξοδο της
εντολής cdrecord -scanbus.
Για να διαβάσετε μεμονωμένα κομμάτια, χρησιμοποιήστε την επιλογή -t όπως
φαίνεται παρακάτω:

  # cdda2wav -D 0,1,0 -t 7

Το παράδειγμα αυτό διαβάζει το κομμάτι επτά του μουσικού CD. Για να διαβάσετε
μια σειρά από κομμάτια, για παράδειγμα από το ένα ως το επτά, καθορίστε μια
περιοχή:

  # cdda2wav -D 0,1,0 -t 1+7

Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε το βοηθητικό πρόγραμμα dd(1) για να
διαβάσετε μουσικά κομμάτια από οδηγούς ATAPI. Διαβάστε το Τμήμα_19.6.5 για
περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτή τη δυνατότητα.
-------------------------------------------------------------------------------

8.3.3 Κωδικοποιώντας MP3

Στις μέρες μας, το προτιμώμενο πρόγραμμα κωδικοποίησης είναι το Lame. Μπορείτε
να το βρείτε στη συλλογή των ports, στο audio/lame.
Χρησιμοποιώντας τα αρχεία WAV που έχετε αποθηκεύσει, μπορείτε να μετατρέψετε το
αρχείο audio01.wav σε audio01.mp3 με την εντολή:

  # lame -h -b 128 \
  --tt "Foo Song Title" \
  --ta "FooBar Artist" \
  --tl "FooBar Album" \
  --ty "2001" \
  --tc "Ripped and encoded by Foo" \
  --tg "Genre" \
  audio01.wav audio01.mp3

Τα 128 kbits είναι η τυπικά χρησιμοποιούμενη ποιότητα για αρχεία MP3. Ωστόσο,
πολλοί προτιμούν μεγαλύτερη ποιότητα όπως 160 ή 192. Όσο μεγαλύτερος είναι ο
ρυθμός δεδομένων (bitrate), τόσο περισσότερο χώρο αποθήκευσης θα χρειάζεται το
αρχείο MP3 που θα προκύψει, ωστόσο και η ποιότητα θα είναι υψηλότερη. Η επιλογή
-h ενεργοποιεί τη δυνατότητα «υψηλότερης ποιότητας αλλά ελαφρά πιο αργής
κωδικοποίησης». Οι επιλογές που ξεκινούν με --t δείχνουν ετικέτες (tags) ID3,
οι οποίες συνήθως περιέχουν πληροφορίες σχετικές με το τραγούδι και οι οποίες
μπορούν να ενσωματωθούν μέσα σε αρχεία MP3. Μπορείτε να βρείτε περισσότερες
επιλογές σχετικά με την κωδικοποίηση, αν συμβουλευτείτε τη σελίδα manual του
προγράμματος lame.
-------------------------------------------------------------------------------

8.3.4 Αποκωδικοποιώντας MP3

Για να μπορέσετε να γράψετε μουσικό CD από αρχεία MP3, θα πρέπει να τα
μετατρέψετε ξανά σε μορφή ασυμπίεστου αρχείου WAV. Τόσο το XMMS όσο και το
mpg123 υποστηρίζουν εξαγωγή αρχείου MP3 σε ασυμπίεστη μορφή αρχείου.
Γράφοντας στο Δίσκο μέσω του XMMS:

  1. Ξεκινήστε το XMMS.
  2. Κάντε δεξί κλικ στο παράθυρο της εφαρμογής για να ανοίξετε το μενού του
     XMMS.
  3. Επιλέξτε Preferences από τα Options.
  4. Αλλάξτε το Output Plugin σε «Disk Writer Plugin».
  5. Πιέστε Configure.
  6. Γράψτε (ή επιλέξτε browse) ένα κατάλογο για να αποθηκεύσετε τα
     αποσυμπιεσμένα αρχεία.
  7. Φορτώστε το αρχείο MP3 στο XMMS όπως συνήθως, με την ένταση στο 100% και
     τις ρυθμίσεις EQ ανενεργές.
  8. Πιέστε το Play. Το XMMS θα φαίνεται ότι αναπαράγει το MP3, αλλά δεν θα
     ακούγεται κανείς ήχος. Στην πραγματικότητα αναπαράγει το MP3 σε αρχείο.
  9. Όταν τελειώσετε, βεβαιωθείτε ότι επαναφέρατε τη ρύθμιση του προεπιλεγμένου
     Output Plugin στην προηγούμενη επιλογή της, για να μπορέσετε να ακούσετε
     ξανά αρχεία MP3.

Γράφοντας στην έξοδο μέσω του mpg123:

  1. Εκτελέστε mpg123 -s audio01.mp3 > audio01.pcm

Το XMMS γράφει αρχεία σε μορφή WAV, ενώ το mpg123 μετατρέπει το MP3 σε μη-
επεξεργασμένα (raw) δεδομένα ήχου PCM. Και οι δύο αυτές μορφές μπορούν να
χρησιμοποιηθούν με την εφαρμογή cdrecord για τη δημιουργία μουσικών CD. Για την
εφαρμογή burncd(8) θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε δεδομένα PCM. Αν
χρησιμοποιήσετε αρχεία WAV θα παρατηρήσετε ένα μικρό ήχο (tick) στην αρχή κάθε
κομματιού. Ο ήχος αυτός προέρχεται από την επικεφαλίδα (header) του αρχείου
WAV. Μπορείτε να αφαιρέσετε την επικεφαλίδα με τη βοήθεια του προγράμματος SoX
(μπορείτε να το εγκαταστήσετε από το port audio/sox ή το αντίστοιχο πακέτο):

  % sox -t wav -r 44100 -s -w -c 2 track.wav track.raw

Διαβάστε το Τμήμα_19.6 για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση CD
εγγραφής στο FreeBSD
-------------------------------------------------------------------------------

8.4 Αναπαραγωγή Video

Συνεισφορά από τον Ross Lippert.
Η αναπαραγωγή video είναι μια καινούρια και ραγδαία αναπτυσσόμενη περιοχή
εφαρμογών. Θα χρειαστεί να δείξετε υπομονή. Δεν πρόκειται να λειτουργήσουν όλα
τόσο ομαλά όπως στον ήχο.
Πριν ξεκινήσετε, θα πρέπει να γνωρίζετε το μοντέλο της κάρτας γραφικών που
έχετε καθώς και το ολοκληρωμένο κύκλωμα που χρησιμοποιεί. Αν και το Xorg
υποστηρίζει μεγάλη γκάμα από κάρτες γραφικών, αυτές που παρέχουν καλή απόδοση
είναι λιγότερες. Για να πάρετε μια λίστα των εκτεταμένων δυνατοτήτων που
υποστηρίζονται από την κάρτα σας, χρησιμοποιήστε την εντολή xdpyinfo(1) την ώρα
που εκτελούνται τα X11.
Είναι γενικά καλή ιδέα να έχετε ένα μικρό αρχείο MPEG το οποίο μπορεί να
χρησιμοποιηθεί για δοκιμές διαφορετικών επιλογών και προγραμμάτων αναπαραγωγής.
Κάποια προγράμματα αναπαραγωγής DVD αναζητούν από προεπιλογή το δίσκο DVD στη
συσκευή /dev/dvd. Σε ορισμένα το όνομα της συσκευής είναι ενσωματωμένο στον
κώδικα του προγράμματος. Για το λόγο αυτό, ίσως είναι χρήσιμο να φτιάξετε
συμβολικές συνδέσεις προς τις πραγματικές συσκευές:

  # ln -sf /dev/acd0 /dev/dvd
  # ln -sf /dev/acd0 /dev/rdvd

Σημειώστε ότι λόγω της φύσης του συστήματος devfs(5), αυτού του είδους οι
συνδέσεις δεν παραμένουν μετά την επανεκκίνηση του συστήματος σας. Για να
δημιουργούνται οι συμβολικές συνδέσεις αυτόματα σε κάθε εκκίνηση του συστήματος
σας, προσθέστε τις ακόλουθες γραμμές στο αρχείο /etc/devfs.conf:

  link acd0 dvd
  link acd0 rdvd

Επιπρόσθετα, η αποκωδικοποίηση DVD, η οποία χρειάζεται κλήση ειδικών
λειτουργιών του DVD-ROM, απαιτεί και άδεια εγγραφής (write permission) στις
συσκευές DVD.
Για τη βελτίωση της λειτουργίας της κοινόχρηστης μνήμης του συστήματος X11,
συνίσταται να αυξήσετε τις τιμές κάποιων μεταβλητών sysctl(8):

  kern.ipc.shmmax=67108864
  kern.ipc.shmall=32768

-------------------------------------------------------------------------------

8.4.1 Προσδιορισμός Δυνατοτήτων Κάρτας Γραφικών

Υπάρχουν αρκετοί διαφορετικοί τρόποι για την απεικόνιση video στο X11. Το τι θα
δουλέψει τελικά, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το υλικό σας. Κάθε μέθοδος που
περιγράφουμε παρακάτω θα δώσει διαφορετική ποιότητα σε διαφορετικό υλικό.
Επίσης, η αναπαραγωγή video στο X11 είναι ένα θέμα στο οποίο πρόσφατα δίνεται
μεγάλη σημασία, και πιθανόν θα υπάρχουν αρκετές βελτιώσεις σε κάθε νέα έκδοση
του Xorg.
Κατάλογος κοινών διεπαφών video:

  1. X11: Συνηθισμένη έξοδος του X11 με χρήση κοινόχρηστης μνήμης.
  2. XVideo: μια επέκταση της διεπαφής X11 που υποστηρίζει αναπαραγωγή video σε
     οποιαδήποτε σχεδιάσιμη επιφάνεια του X11.
  3. SDL: Simple Directmedia Layer.
  4. DGA: Direct Graphics Access.
  5. SVGAlib: Επίπεδο γραφικών χαμηλού επιπέδου για κονσόλα.

-------------------------------------------------------------------------------

8.4.1.1 XVideo

Το Xorg διαθέτει μια επέκταση που ονομάζεται XVideo (γνωστή και ως Xvideo, Xv,
xv) και το οποίο επιτρέπει την απευθείας απεικόνιση video σε σχεδιάσιμα
αντικείμενα μέσω ειδικής επιτάχυνσης. Η επέκταση αυτή παρέχει αναπαραγωγή πολύ
καλής ποιότητας, ακόμα και σε μηχανήματα χαμηλών προδιαγραφών.
Για να δείτε αν χρησιμοποιείται η επέκταση, χρησιμοποιήστε την εντολή xvinfo:

  % xvinfo

Το XVideo υποστηρίζεται από την κάρτα σας αν το αποτέλεσμα δείχνει όπως
παρακάτω:

  X-Video Extension version 2.2
  screen #0
    Adaptor #0: "Savage Streams Engine"
      number of ports: 1
      port base: 43
      operations supported: PutImage
      supported visuals:
        depth 16, visualID 0x22
        depth 16, visualID 0x23
      number of attributes: 5
        "XV_COLORKEY" (range 0 to 16777215)
                client settable attribute
                client gettable attribute (current value is 2110)
        "XV_BRIGHTNESS" (range -128 to 127)
                client settable attribute
                client gettable attribute (current value is 0)
        "XV_CONTRAST" (range 0 to 255)
                client settable attribute
                client gettable attribute (current value is 128)
        "XV_SATURATION" (range 0 to 255)
                client settable attribute
                client gettable attribute (current value is 128)
        "XV_HUE" (range -180 to 180)
                client settable attribute
                client gettable attribute (current value is 0)
      maximum XvImage size: 1024 x 1024
      Number of image formats: 7
        id: 0x32595559 (YUY2)
          guid: 59555932-0000-0010-8000-00aa00389b71
          bits per pixel: 16
          number of planes: 1
          type: YUV (packed)
        id: 0x32315659 (YV12)
          guid: 59563132-0000-0010-8000-00aa00389b71
          bits per pixel: 12
          number of planes: 3
          type: YUV (planar)
        id: 0x30323449 (I420)
          guid: 49343230-0000-0010-8000-00aa00389b71
          bits per pixel: 12
          number of planes: 3
          type: YUV (planar)
        id: 0x36315652 (RV16)
          guid: 52563135-0000-0000-0000-000000000000
          bits per pixel: 16
          number of planes: 1
          type: RGB (packed)
          depth: 0
          red, green, blue masks: 0x1f, 0x3e0, 0x7c00
        id: 0x35315652 (RV15)
          guid: 52563136-0000-0000-0000-000000000000
          bits per pixel: 16
          number of planes: 1
          type: RGB (packed)
          depth: 0
          red, green, blue masks: 0x1f, 0x7e0, 0xf800
        id: 0x31313259 (Y211)
          guid: 59323131-0000-0010-8000-00aa00389b71
          bits per pixel: 6
          number of planes: 3
          type: YUV (packed)
        id: 0x0
          guid: 00000000-0000-0000-0000-000000000000
          bits per pixel: 0
          number of planes: 0
          type: RGB (packed)
          depth: 1
          red, green, blue masks: 0x0, 0x0, 0x0

Παρατηρήστε επίσης ότι τα formats που εμφανίζονται (YUV2, YUV12, κ.λ.π.) δεν
διατίθενται σε όλες τις εκδόσεις του XVideo, και η απουσία τους μπορεί να
επηρεάσει κάποια προγράμματα αναπαραγωγής.
Αν το αποτέλεσμα δείχνει κάπως έτσι:

  X-Video Extension version 2.2
  screen #0
  no adaptors present

Τότε πιθανώς το XVideo δεν υποστηρίζεται από την κάρτα σας.
Αν το XVideo δεν υποστηρίζεται από την κάρτα σας, αυτό σημαίνει απλά ότι θα
είναι πιο δύσκολο ο υπολογιστής σας να ανταποκριθεί στις υπολογιστικές
απαιτήσεις της απεικόνισης video. Ωστόσο, ανάλογα με την κάρτα γραφικών και τον
επεξεργαστή σας, είναι ακόμα πιθανόν να έχετε ικανοποιητική αναπαραγωγή. Ίσως
πρέπει να διαβάσετε μεθόδους για τη βελτίωση της απόδοσης, στα προχωρημένα
θέματα, Τμήμα_8.4.3.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.1.2 Το Επίπεδο Simple Directmedia Layer

Το Simple Directmedia Layer, SDL, προορίζονταν να γίνει ένα επίπεδο
συμβατότητας μεταξύ των Microsoft Windows, BeOS, και του UNIX, επιτρέποντας
ανάπτυξη εφαρμογών ήχου και εικόνας, κατάλληλες για κάθε μια από αυτές τις
πλατφόρμες (cross-platform). Το επίπεδο SDL παρέχει χαμηλού επιπέδου πρόσβαση
στο υλικό, και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι πιο αποδοτικό από την
διεπαφή X11.
Το SDL μπορεί να βρεθεί στο devel/sdl12.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.1.3 Το Επίπεδο Direct Graphics Access

Το Direct Graphics Access είναι μια επέκταση του X11 που επιτρέπει σε ένα
πρόγραμμα να προσπεράσει τον X server και να αλλάξει απευθείας τα περιεχόμενα
του framebuffer (μνήμης γραφικών). Δεδομένου ότι βασίζεται σε διαχείριση μνήμης
χαμηλού επιπέδου, τα προγράμματα που το χρησιμοποιούν πρέπει να εκτελούνται ως
root.
Η επέκταση DGA μπορεί να ελεγχθεί και να μετρηθεί ως προς την απόδοση της με το
πρόγραμμα dga(1). Όταν εκτελείται η εντολή dga, αλλάζει τα χρώματα της οθόνης
σε κάθε πίεση ενός πλήκτρου. Για να ακυρώσετε την εκτέλεση, πιέστε q.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.2 Πακέτα και Ports που Σχετίζονται με Video

Το τμήμα αυτό περιγράφει το λογισμικό που διατίθεται στη συλλογή των ports του
FreeBSD και το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αναπαραγωγή video. Ο τομέας
της αναπαραγωγής video είναι ιδιαίτερα ενεργός όσο αφορά την ανάπτυξη
λογισμικού, και έτσι οι δυνατότητες των εφαρμογών πιθανώς να αποκλίνουν κάπως
από αυτές που περιγράφονται εδώ.
Είναι αρχικά σημαντικό να γνωρίζετε ότι αρκετές από τις εφαρμογές video που
εκτελούνται στο FreeBSD αναπτύχθηκαν αρχικά ως εφαρμογές Linux. Πολλές από
αυτές τις εφαρμογές είναι ακόμα ποιότητας beta. Κάποια από τα προβλήματα που
μπορεί να συναντήσετε στις εφαρμογές video του FreeBSD περιλαμβάνουν:

  1. Μια εφαρμογή δεν μπορεί να αναπαράγει ένα αρχείο που δημιουργήθηκε από
     κάποια άλλη.
  2. Μια εφαρμογή δεν μπορεί να αναπαράγει ένα αρχείο που δημιούργησε η ίδια.
  3. Η ίδια εφαρμογή, σε δυο διαφορετικά μηχανήματα, και αφού έχει
     μεταγλωττιστεί σε κάθε μηχάνημα ειδικά για αυτό, αναπαράγει το ίδιο αρχείο
     με διαφορετικό τρόπο.
  4. Κάποιο φαινομενικά απλό φίλτρο, όπως αυτό της αλλαγής μεγέθους εικόνας
     (rescaling), έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία κακής ποιότητας video
     (τεχνουργημάτων) εξαιτίας προβληματικής ρουτίνας μεγέθυνσης
  5. Κάποια εφαρμογή τερματίζεται απότομα συχνά.
  6. Δεν εγκαθίσταται η τεκμηρίωση του προγράμματος κατά την εγκατάσταση του
     port, ενώ μπορεί να βρεθεί είτε στο δικτυακό τόπο του προγράμματος είτε
     στον κατάλογο work του port.

Πολλές από τις εφαρμογές αυτές μπορεί επίσης να παρουσιάσουν συμπτώματα «Linux-
ισμού». Μπορεί δηλ. να εμφανίζουν προβλήματα που οφείλονται στον τρόπο με τον
οποίο υλοποιούνται κάποιες στάνταρ βιβλιοθήκες στις διανομές του Linux, ή ίσως
οι συγγραφείς να έχουν θεωρήσει ως δεδομένες κάποιες δυνατότητες του πυρήνα
όπως υπάρχουν στο Linux. Τα προβλήματα αυτά δεν είναι σίγουρο ότι
ανακαλύπτονται και διορθώνονται πάντα από τους συντηρητές του port, το οποίο
μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα όπως τα παρακάτω:

  1. Χρήση του αρχείου /proc/cpuinfo για την ανίχνευση των δυνατοτήτων του
     επεξεργαστή.
  2. Κακή χρήση των threads (νημάτων) το οποίο οδηγεί το πρόγραμμα σε κόλλημα
     αντί για κανονικό τερματισμό στο τέλος της εκτέλεσης.
  3. Χρήση λογισμικού που δεν υπάρχει ακόμα στη συλλογή των ports του FreeBSD
     σε συνδυασμό με την εφαρμογή.

Μέχρι στιγμής οι συγγραφείς των εφαρμογών αυτών έχουν αποδειχθεί συνεργάσιμοι
με τους συντηρητές των ports, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι επεμβάσεις που
χρειάζονται για την μετατροπή (porting) των εφαρμογών.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.2.1 MPlayer

Ο MPlayer είναι μια εφαρμογή αναπαραγωγής video που αναπτύχθηκε πρόσφατα και
εξελίσσεται ταχύτατα. Οι στόχοι της ομάδας ανάπτυξης του MPlayer είναι η
ταχύτητα και η ευελιξία στο Linux και στα άλλα Unix. Η δημιουργία του ξεκίνησε
όταν ο αρχηγός της ομάδας ανάπτυξης κουράστηκε να αντιμετωπίζει τα προβλήματα
αναπαραγωγής των μέχρι τότε διαθέσιμων προγραμμάτων. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι
το γραφικό περιβάλλον θυσιάστηκε για να δημιουργηθεί μια ομοιόμορφη σχεδίαση.
Ωστόσο, μόλις συνηθίσετε τις επιλογές που δίνονται από τη γραμμή εντολών και τα
αντίστοιχα πλήκτρα, θα μπορέσετε να τον χρησιμοποιήσετε αρκετά καλά.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.2.1.1 Μεταγλώττιση του MPlayer

Ο MPlayer βρίσκεται στο multimedia/mplayer. Ο MPlayer κάνει πλήθος ελέγχων του
υλικού κατά τη διαδικασία της μεταγλώττισης, φτιάχνοντας έτσι ένα εκτελέσιμο το
οποίο δεν έχει φορητότητα από ένα σύστημα σε ένα άλλο. Για το σκοπό αυτό, είναι
σημαντικό να τον εγκαταστήσετε από τα ports και όχι από έτοιμο πακέτο.
Επιπρόσθετα, μπορείτε να καθορίσετε πλήθος επιλογών στην γραμμή εντολών του
make όπως περιγράφεται στο Makefile και κατά την έναρξη της διαδικασίας
μεταγλώττισης:

  # cd /usr/ports/multimedia/mplayer
  # make
  N - O - T - E

  Take a careful look into the Makefile in order
  to learn how to tune mplayer towards you personal preferences!
  For example,
  make WITH_GTK1
  builds MPlayer with GTK1-GUI support.
  If you want to use the GUI, you can either install
  /usr/ports/multimedia/mplayer-skins
  or download official skin collections from
  http://www.mplayerhq.hu/homepage/dload.html

Οι προεπιλεγμένες επιλογές μάλλον είναι κατάλληλες για τους περισσότερους
χρήστες. Αν ωστόσο χρειάζεστε τον αποκωδικοποιητή XviD, θα πρέπει να καθορίσετε
την επιλογή WITH_XVID στην γραμμή εντολών. Μπορείτε επίσης να ορίσετε την
προεπιλεγμένη συσκευή DVD χρησιμοποιώντας την επιλογή WITH_DVD_DEVICE,
διαφορετικά θα χρησιμοποιηθεί η προεπιλεγμένη συσκευή /dev/acd0.
Όταν γράφονταν αυτό το κείμενο, το port του MPlayer δημιουργούσε επίσης την
τεκμηρίωση του προγράμματος και δύο εκτελέσιμα, τον mplayer, και τον mencoder,
το οποίο είναι ένα εργαλείο για επανακωδικοποίηση video.
Η HTML τεκμηρίωση του MPlayer είναι ιδιαίτερα πληροφοριακή. Αν ο αναγνώστης
βρει ότι οι πληροφορίες αυτού του κεφαλαίου όσο αφορά το υλικό και τις διεπαφές
video είναι ελλιπείς, η τεκμηρίωση του MPlayer αποτελεί ένα ιδιαίτερα αναλυτικό
συμπλήρωμα. Θα πρέπει σίγουρα να διαθέσετε χρόνο για να διαβάσετε την
τεκμηρίωση του MPlayer αν αναζητάτε πληροφορίες σχετικά με την υποστήριξη video
στο UNIX.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.2.1.2 Χρησιμοποιώντας τον MPlayer

Κάθε χρήστης του MPlayer πρέπει να δημιουργήσει ένα υποκατάλογο .mplayer μέσα
στον προσωπικό του κατάλογο. Για να δημιουργήσετε τον απαραίτητο υποκατάλογο,
μπορείτε να γράψετε το παρακάτω:

  % cd /usr/ports/multimedia/mplayer
  % make install-user

Οι επιλογές της γραμμής εντολών του mplayer περιγράφονται στη σελίδα του
manual. Για ακόμα περισσότερες λεπτομέρειες, υπάρχει τεκμηρίωση σε μορφή HTML.
Στο τμήμα αυτό θα περιγράψουμε μερικές μόνο κοινές χρήσεις.
Για να αναπαράγετε ένα αρχείο, όπως το testfile.avi, μέσω ενός από τα αρκετά
video interfaces χρησιμοποιήστε την επιλογή -vo:

  % mplayer -vo xv testfile.avi


  % mplayer -vo sdl testfile.avi


  % mplayer -vo x11 testfile.avi


  # mplayer -vo dga testfile.avi


  # mplayer -vo 'sdl:dga' testfile.avi

Αξίζει τον κόπο να δοκιμάσετε όλες αυτές τις επιλογές, καθώς η απόδοση τους
εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και διαφοροποιείται αρκετά ανάλογα με το υλικό
του υπολογιστή σας.
Για αναπαραγωγή από DVD, αντικαταστήστε το testfile.avi με dvd://N -dvd-device
DEVICE όπου το N είναι ο αριθμός του τίτλου (title number) που επιθυμείτε να
αναπαράγετε και DEVICE είναι το όνομα συσκευής του DVD-ROM. Για παράδειγμα, για
να αναπαράγετε τον τίτλο 3 από τη συσκευή /dev/dvd:

  # mplayer -vo xv dvd://3 -dvd-device /dev/dvd


     Σημείωση:Η προεπιλεγμένη συσκευή DVD μπορεί να καθοριστεί κατά τη
     διάρκεια της μεταγλώττισης του MPlayer port μέσω της επιλογής
     WITH_DVD_DEVICE. Από προεπιλογή, η συσκευή αυτή είναι η /dev/acd0.
     Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες στο αρχείο Makefile του
     port.

Για τα πλήκτρα που χρησιμοποιούνται για παύση, διακοπή, μετακίνηση κλπ. κατά τη
διάρκεια της αναπαραγωγής, συμβουλευτείτε την βοήθεια που μπορείτε να δείτε
εκτελώντας mplayer -h ή διαβάστε τη σελίδα του manual.
Επιπρόσθετα, σημαντικές επιλογές αναπαραγωγής είναι: -fs -zoom το οποίο
ενεργοποιεί απεικόνιση σε πλήρη οθόνη και το -framedrop το οποίο βοηθάει στην
αύξηση της απόδοσης.
Για να μείνει το μέγεθος της γραμμής εντολών το δυνατόν μικρό, ο χρήστης μπορεί
να δημιουργήσει ένα αρχείο .mplayer/config και να ορίσει εκεί τις
προεπιλεγμένες επιλογές:

  vo=xv
  fs=yes
  zoom=yes

Τέλος, ο mplayer μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξαγωγή (rip) ενός τίτλου DVD
σε ένα αρχείο .vob file. Για την εξαγωγή του δεύτερου τίτλου από ένα DVD,
γράψτε:

  # mplayer -dumpstream -dumpfile out.vob dvd://2 -dvd-device /dev/dvd

Το αρχείο εξόδου, out.vob, θα είναι τύπου MPEG και μπορείτε να το
μεταχειριστείτε μέσω άλλων πακέτων video που περιγράφονται σε αυτό το τμήμα.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.2.1.3 mencoder

Πριν χρησιμοποιήσετε το mencoder είναι καλή ιδέα να εξοικειωθείτε με τις
επιλογές που αναφέρονται στην τεκμηρίωση HTML. Υπάρχει σελίδα manual, αλλά δεν
είναι πολύ χρήσιμη χωρίς την HTML τεκμηρίωση. Υπάρχουν πάρα πολλοί τρόποι για
να βελτιώσετε την ποιότητα, να μειώσετε το ρυθμό δεδομένων (bitrate) να
αλλάξετε μορφή αρχείου, και κάποια από αυτά τα κόλπα μπορεί να κάνουν τη
διαφορά μεταξύ καλής και κακής απόδοσης. Εδώ θα δείτε μερικά παραδείγματα για
να ξεκινήσετε. Πρώτα μια απλή αντιγραφή:

  % mencoder input.avi -oac copy -ovc copy -o output.avi

Λανθασμένοι συνδυασμοί στη γραμμή εντολών, μπορεί να δώσουν αρχεία εξόδου τα
οποία δεν μπορεί να αναπαράγει ούτε ο ίδιος ο mplayer. Έτσι, αν απλώς θέλετε να
κάνετε rip ένα αρχείο, μείνετε στην επιλογή -dumpfile του mplayer.
Για να μετατρέψετε το input.avi σε codec MPEG4 με ήχο MPEG3 (απαιτείται το
audio/lame):

  % mencoder input.avi -oac mp3lame -lameopts br=192 \
  	 -ovc lavc -lavcopts vcodec=mpeg4:vhq -o output.avi

Με τον τρόπο αυτό παράγεται έξοδος που μπορεί να αναπαραχθεί από τον mplayer
και το xine.
Μπορείτε να αντικαταστήσετε το input.avi με την επιλογή dvd://1 -dvd-device /
dev/dvd και να το εκτελέσετε ως root για να επανακωδικοποιήσετε απευθείας ένα
τίτλο DVD. Μια και πιθανώς δεν θα μείνετε ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα από
την πρώτη φορά, σας συνιστούμε να κατεβάσετε τον τίτλο σε ένα αρχείο και να
δουλέψετε σε αυτό.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.2.2 Το Πρόγραμμα Αναπαραγωγής xine

Το xine είναι ένα project με ευρύ σκοπό, το οποίο προορίζεται όχι μόνο να γίνει
ένα πρόγραμμα όλα σε ένα όσο αφορά το video, αλλά επίσης στο να παράγει μια
επαναχρησιμοποιήσιμη βασική βιβλιοθήκη και ένα αρθρωτό εκτελέσιμο το οποίο
μπορεί να επεκταθεί με πρόσθετα (plugins). Μπορείτε να το εγκαταστήσετε τόσο
από πακέτο, όσο και από το port, multimedia/xine.
Το xine είναι ακόμα κάπως χοντροκομμένο, αλλά σίγουρα έχει ξεκινήσει καλά. Στην
πράξη, το xine χρειάζεται είτε γρήγορο επεξεργαστή και κάρτα γραφικών, ή
υποστήριξη της επέκτασης XVideo. Το γραφικό περιβάλλον είναι χρησιμοποιήσιμο,
αλλά κάπως αδέξια φτιαγμένο.
Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν διανέμονταν module μαζί με την
εφαρμογή xine, ικανό να αναπαράγει DVD με CSS κωδικοποίηση. Υπάρχουν εκδόσεις
από τρίτους κατασκευαστές οι οποίες έχουν ενσωματωμένο το παραπάνω module αλλά
καμιά από αυτές δεν βρίσκεται στην συλλογή των ports του FreeBSD.
Σε σύγκριση με τον MPlayer, το xine κάνει περισσότερα για το χρήστη, αλλά την
ίδια στιγμή, δεν επιτρέπει τόσο λεπτομερειακό έλεγχο. Το xine αποδίδει καλύτερα
σε λειτουργία XVideo.
Από προεπιλογή, το xine θα ξεκινήσει σε γραφικό περιβάλλον (GUI). Μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε το μενού για να ανοίξετε ένα συγκεκριμένο αρχείο:

  % xine

Εναλλακτικά, μπορείτε να το καλέσετε να αναπαράγει ένα αρχείο απευθείας από την
γραμμή εντολών, χωρίς τη χρήση του GUI:

  % xine -g -p mymovie.avi

-------------------------------------------------------------------------------

8.4.2.3 Τα Βοηθητικά Προγράμματα transcode

Η εφαρμογή transcode δεν είναι πρόγραμμα αναπαραγωγής, αλλά μια σουίτα
εργαλείων για επανακωδικοποίηση αρχείων video και ήχου. Με την εφαρμογή
transcode, έχετε την δυνατότητα να αναμίξετε αρχεία video, να επισκευάσετε
χαλασμένα αρχεία, χρησιμοποιώντας εργαλεία της γραμμής εντολών τα οποία
χειρίζονται δεδομένα από τα κανάλια stdin/stdout.
Μεγάλο πλήθος εφαρμογών μπορούν να καθοριστούν κατά τη διάρκεια της
μεταγλώττισης του port multimedia/transcode και συνιστούμε την ακόλουθη γραμμή
εντολών για τη μεταγλώττιση του transcode:

  # make WITH_OPTIMIZED_CFLAGS=yes WITH_LIBA52=yes WITH_LAME=yes WITH_OGG=yes \
  WITH_MJPEG=yes -DWITH_XVID=yes

Οι προτεινόμενες επιλογές είναι κατάλληλες για τους περισσότερους χρήστες.
Για να σας δείξουμε τις ικανότητες του transcode, δείτε ένα παράδειγμα
μετατροπής αρχείου DivX σε PAL MPEG-1 (PAL VCD):

  % transcode -i input.avi -V --export_prof vcd-pal -o output_vcd
  % mplex -f 1 -o output_vcd.mpg output_vcd.m1v output_vcd.mpa

Το αρχείο MPEG που προκύπτει, το output_vcd.mpg, μπορεί να αναπαραχθεί από τον
MPlayer. Μπορείτε επίσης να γράψετε το αρχείο σε ένα CD-R για να δημιουργήσετε
ένα Video CD, και στην περίπτωση αυτή θα χρειαστεί να εγκαταστήσετε τα
προγράμματα multimedia/vcdimager και sysutils/cdrdao.
Υπάρχει σελίδα manual για το transcode, αλλά πρέπει επίσης να συμβουλευτείτε το
transcode_wiki για περισσότερες πληροφορίες και παραδείγματα.
-------------------------------------------------------------------------------

8.4.3 Επιπλέον Διάβασμα

Υπάρχει ραγδαία εξέλιξη στα διαθέσιμα πακέτα video για το FreeBSD. Είναι αρκετά
πιθανό ότι στο άμεσο μέλλον πολλά από τα προβλήματα που αναφέρονται εδώ θα
έχουν επιλυθεί. Στο ενδιάμεσο διάστημα, όσοι ενδιαφέρονται να χρησιμοποιήσουν
τις δυνατότητες A/V του FreeBSD στο έπακρο θα πρέπει να συνδυάσουν γνώσεις από
διάφορα FAQ και tutorials και να χρησιμοποιήσουν αρκετές διαφορετικές
εφαρμογές. Το τμήμα αυτό υπάρχει ακριβώς για να δείξει στον αναγνώστη που
μπορεί να βρει τέτοιες πρόσθετες πληροφορίες.
Η Τεκμηρίωση_του_Mplayer είναι αρκετά πληροφοριακή όσο αφορά το τεχνικό
επίπεδο. Αν έχετε σκοπό να αποκτήσετε υψηλό ποσοστό εμπειρίας σε σχέση με το
video στο UNIX, θα πρέπει οπωσδήποτε να την συμβουλευτείτε. Η λίστα
αλληλογραφίας του MPlayer είναι εχθρική σε όποιον δεν έχει κάνει τον κόπο να
διαβάσει την τεκμηρίωση, έτσι αν σκοπεύετε να κάνετε αναφορές σφαλμάτων,
βεβαιωθείτε ότι την έχετε διαβάσει.
Το xine_HOWTO περιέχει ένα κεφάλαιο σχετικά με την βελτίωση της απόδοσης, το
οποίο είναι κοινό για όλα τα προγράμματα αναπαραγωγής.
Τέλος, υπάρχουν κάποιες άλλες πολλά υποσχόμενες εφαρμογές που ίσως επιθυμείτε
να δοκιμάσετε:

* Το Avifile το οποίο είναι επίσης port, multimedia/avifile.
* Το Ogle το οποίο είναι επίσης port, multimedia/ogle.
* Το Xtheater
* Το multimedia/dvdauthor, το οποίο είναι εφαρμογή DVD authoring ανοικτού
  κώδικα.

-------------------------------------------------------------------------------

8.5 Ρύθμιση Κάρτας Τηλεόρασης

Αρχική συνεισφορά από τον Josef El-Rayes.Βελτιώθηκε και προσαρμόστηκε από τον
Marc Fonvieille.
-------------------------------------------------------------------------------

8.5.1 Εισαγωγή

Οι κάρτες τηλεόρασης σας επιτρέπουν να βλέπετε τηλεόραση, κανονική ή καλωδιακή,
στον υπολογιστή σας. Οι περισσότερες από αυτές δέχονται επίσης σήμα σύνθετου
(composite) video, μέσω εισόδου RCA ή S-video, και κάποιες από αυτές διαθέτουν
και ραδιοφωνικό δέκτη FM.
Το FreeBSD παρέχει υποστήριξη για κάρτες TV τύπου PCI που χρησιμοποιούν τα
ολοκληρωμένα κυκλώματα σύλληψης video, Brooktree Bt848/849/878/879 ή Conexant
CN-878/Fusion 878a με το πρόγραμμα οδήγησης bktr(4). Θα πρέπει επίσης να
βεβαιωθείτε ότι η κάρτα έρχεται με δέκτη που υποστηρίζεται. Συμβουλευτείτε τη
σελίδα manual του bktr(4) για να δείτε τη λίστα των υποστηριζόμενων δεκτών.
-------------------------------------------------------------------------------

8.5.2 Εγκαθιστώντας το Πρόγραμμα Οδήγησης

Για να χρησιμοποιήσετε την κάρτα θα πρέπει να φορτώσετε το πρόγραμμα οδήγησης
bktr(4), προσθέτοντας την ακόλουθη γραμμή στο αρχείο /boot/loader.conf:

  bktr_load="YES"

Εναλλακτικά, μπορείτε να προσθέσετε στατική υποστήριξη για την κάρτα στο πυρήνα
σας, και για το σκοπό αυτό προσθέστε τις ακόλουθες γραμμές στο αρχείο ρυθμίσεων
του πυρήνα:

  device  bktr
  device  iicbus
  device  iicbb
  device  smbus

Οι επιπρόσθετοι οδηγοί συσκευών είναι απαραίτητοι, επειδή τα εξαρτήματα της
κάρτας επικοινωνούν μεταξύ τους διαμέσου ενός διαύλου I2C. Αφού κάνετε τις
απαραίτητες αλλαγές στο αρχείο, μεταγλωττίστε και εγκαταστήστε το νέο πυρήνα.
Μόλις τελειώσετε με αυτή τη διαδικασία, θα πρέπει να επανεκκινήσετε το σύστημα
σας. Κατά τη διάρκεια της εκκίνησης, θα πρέπει να δείτε κάποια μηνύματα από την
κάρτα σας, όπως τα παρακάτω:

  bktr0: <BrookTree 848A> mem 0xd7000000-0xd7000fff irq 10 at device 10.0 on
  pci0
  iicbb0: <I2C bit-banging driver> on bti2c0
  iicbus0: <Philips I2C bus> on iicbb0 master-only
  iicbus1: <Philips I2C bus> on iicbb0 master-only
  smbus0: <System Management Bus> on bti2c0
  bktr0: Pinnacle/Miro TV, Philips SECAM tuner.

Φυσικά, τα μηνύματα αυτά θα διαφέρουν ανάλογα με το υλικό σας. Ωστόσο θα πρέπει
να ελέγξετε ότι ανιχνεύθηκε σωστά ο δέκτης. Είναι δυνατόν να αλλάξετε κάποιες
από τις παραμέτρους που ανιχνεύθηκαν χρησιμοποιώντας MIBs του sysctl(8) καθώς
και επιλογές στο αρχείο ρυθμίσεων πυρήνα. Για παράδειγμα, να θέλετε να
επιβάλετε ο δέκτης να είναι τύπου Philips SECAM, θα πρέπει να προσθέσετε την
ακόλουθη γραμμή στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα σας:

  options OVERRIDE_TUNER=6

ή μπορείτε να χρησιμοποιήσετε απευθείας το sysctl(8):

  # sysctl hw.bt848.tuner=6

Δείτε τη σελίδα manual του bktr(4) καθώς και το αρχείο /usr/src/sys/conf/NOTES
για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις διαθέσιμες επιλογές.
-------------------------------------------------------------------------------

8.5.3 Χρήσιμες Εφαρμογές

Για να χρησιμοποιήσετε την κάρτα τηλεόρασης, θα πρέπει να εγκαταστήσετε μια από
τις παρακάτω εφαρμογές:

* Το multimedia/fxtv παρέχει δυνατότητα να δείτε τηλεόραση σε παράθυρο, καθώς
  και την δυνατότητα σύλληψης εικόνας / ήχου / video.
* Το multimedia/xawtv είναι επίσης εφαρμογή τηλεόρασης, με δυνατότητες όμοιες
  με το fxtv.
* Το misc/alevt αποκωδικοποιεί και απεικονίζει Videotext/Teletext.
* Το audio/xmradio είναι μια εφαρμογή για να χρησιμοποιήσετε το δέκτη FM που
  είναι ενσωματωμένος σε κάποιες κάρτες τηλεόρασης.
* Το audio/wmtune είναι μια βολική desktop εφαρμογή για ραδιοφωνικούς δέκτες.

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες εφαρμογές στη συλλογή των Ports του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

8.5.4 Αντιμετώπιση Προβλημάτων

Αν αντιμετωπίσετε κάποιο πρόβλημα με την κάρτα τηλεόρασης, θα πρέπει πρώτα να
ελέγξετε αν το ολοκληρωμένο σύλληψης video καθώς και ο δέκτης υποστηρίζονται
από το πρόγραμμα οδήγησης bktr(4) και αν έχετε χρησιμοποιήσει τις σωστές
ρυθμίσεις στις επιλογές σας. Για επιπλέον υποστήριξη καθώς και διάφορες
ερωτήσεις σχετικά με την κάρτα σας, ίσως θέλετε να επικοινωνήσετε με τη λίστα
freebsd-multimedia και να διαβάσετε τις παλιότερες δημοσιεύσεις από τα αρχεία
της λίστας.
-------------------------------------------------------------------------------

8.6 MythTV

Το MythTV είναι ένα πρόγραμμα τύπου PVR (Προσωπικός καταγραφέας video).
Στον κόσμο του Linux το MythTV είναι ένα γνωστό πρόγραμμα με πολλές εξαρτήσεις
οι οποίες δυσκολεύουν την εγκατάσταση του. Το port του FreeBSD απλοποιεί το
μεγαλύτερο μέρος της διαδικασίας αλλά ορισμένα τμήματα του πρέπει να
εγκατασταθούν χειροκίνητα. Η ενότητα αυτή περιέχει οδηγίες που θα σας βοηθήσουν
να ρυθμίσετε το MythTV.
-------------------------------------------------------------------------------

8.6.1 Υλικό

Το MythTV έχει σχεδιαστεί να χρησιμοποιεί το V4L για την πρόσβαση σε συσκευές
video όπως κωδικοποιητές (encoders) και δέκτες. Τη δεδομένη στιγμή, το MythTV
λειτουργεί καλύτερα με κάρτες DVB-S/C/T με διασύνδεση USB που υποστηρίζονται
από το multimedia/webcamd καθώς το webcamd παρέχει μια εφαρμογή χρήστη για το
V4L. Οποιαδήποτε κάρτα DVB που υποστηρίζεται από το webcamd θα πρέπει
φυσιολογικά να λειτουργεί με το MythTV. Μπορείτε ωστόσο να βρείτε εδώ μια λίστα
με δοκιμάσμενες κάρτες. Για κάρτες τις Hauppauge μπορείτε να βρείτε προγράμματα
οδήγησης στα πακέτα multimedia/pvr250 και multimedia/pvrxxx, αλλά να έχετε
υπόψη σας ότι χρησιμοποιούν μια μη-τυποποιημένη διεπαφή η οποία δεν λειτουργεί
με εκδόσεις του MythTV μεταγενέστερες της 0.23.
Το HTPC περιέχει μια λίστα όλων των διαθέσιμων προγραμμάτων οδήγησης DVB.
-------------------------------------------------------------------------------

8.6.2 Εξαρτήσεις

Καθώς το MythTV είναι ευέλικτο και αρθρωτό, επιτρέπει στο χρήστη να έχει το
frontend και το backend σε διαφορετικά μηχανήματα.
Για το frontend, απαιτείται το multimedia/mythtv-frontend και ο εξυπηρετητής X
τον οποίο μπορείτε να βρείτε στο x11/xorg. Ιδανικά, ο υπολογιστής που θα
εκτελεί το frontend θα πρέπει επίσης να έχει μια κάρτα γραφικών η οποία να
υποστηρίζει XvMC και προαιρετικά ένα τηλεχειριστήριο συμβατό με LIRC.
Για το backend, χρειάζεται το multimedia/mythtv όπως και μια βάση δεδομένων
MySQL" και προαιρετικά ένας δέκτης και αποθηκευτικός χώρος για εγγραφές. Το
πακέτο για την MySQL θα πρέπει να εγκατασταθεί αυτόματα ως εξάρτηση κατά την
εγκατάσταση του multimedia/mythtv.
-------------------------------------------------------------------------------

8.6.3 Εγκατάσταση MythTV

Για να εγκαταστήσετε το MythTV, χρησιμοποιήστε τα παρακάτω βήματα. Αρχικά
εγκαταστήστε το MythTV από την Συλλογή των Ports του FreeBSD:

  # cd /usr/ports/multimedia/mythtv
  # make install

Εγκαταστήστε τη βάση δεδομένων του MythTV:

  # mysql -uroot -p < /usr/local/share/mythtv/database/mc.sql

Ρυθμίστε το backend:

  # mythtv-setup

Ξεκινήστε το backend:

  # echo 'mythbackend_enable="YES"' >> /etc/rc.conf
  # /usr/local/etc/rc.d/mythbackend start

-------------------------------------------------------------------------------

8.7 Σαρωτές Εικόνας

Γράφηκε από τον Marc Fonvieille.
-------------------------------------------------------------------------------

8.7.1 Εισαγωγή

Στο FreeBSD η πρόσβαση σε σαρωτές παρέχεται από το SANE (Scanner Access Now
Easy) API το οποίο διατίθεται μέσα από την συλλογή των Ports του FreeBSD. Το
SANE χρησιμοποιεί επίσης κάποιους οδηγούς συσκευών του FreeBSD για να αποκτήσει
πρόσβαση στο υλικό του σαρωτή.
Το FreeBSD υποστηρίζει σαρωτές SCSI και USB. Βεβαιωθείτε ότι ο σαρωτής σας
υποστηρίζεται από το SANE πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε εγκατάσταση και ρύθμιση.
Το SANE διαθέτει μια λίστα υποστηριζόμενων_συσκευών η οποία παρέχει πληροφορίες
για την υποστήριξη κάθε σαρωτή και την εξέλιξη της. Σε συστήματα πριν το
FreeBSD 8.X θα βρείτε επίσης τη λίστα των υποστηριζόμενων USB σαρωτών στη
σελίδα manual του uscanner(4).
-------------------------------------------------------------------------------

8.7.2 Ρύθμιση του Πυρήνα

Όπως είπαμε παραπάνω, υποστηρίζονται σαρωτές τόσο SCSI όσο και USB. Ανάλογα με
το τρόπο διασύνδεσης του σαρωτή σας, θα χρειαστείτε διαφορετικούς οδηγούς
συσκευών.
-------------------------------------------------------------------------------

8.7.2.1 Διασύνδεση USB

Ο πυρήνας GENERIC, από προεπιλογή, περιέχει τους οδηγούς συσκευών που
απαιτούνται για την υποστήριξη σαρωτών USB. Αν αποφασίσετε να χρησιμοποιήσετε
εξειδικευμένο πυρήνα, βεβαιωθείτε ότι έχετε τις ακόλουθες γραμμές στο αρχείο
ρυθμίσεων σας:

  device usb
  device uhci
  device ohci
  device ehci

Σε συστήματα πριν το FreeBSD 8.X, θα χρειαστείτε επίσης την παρακάτω γραμμή:

  device uscanner

Σε αυτές τις εκδόσεις του FreeBSD, η υποστήριξη των σαρωτών USB γίνεται μέσω
της συσκευής uscanner(4). Από το FreeBSD 8.0 και μετά, η υποστήριξη αυτή
παρέχεται απευθείας από τη βιβλιοθήκη libusb(3).
Αφού επανεκκινήσετε με το σωστό πυρήνα, συνδέστε το USB σαρωτή σας. Θα πρέπει
να δείτε μια γραμμή σχετική με την ανίχνευση του σαρωτή στην προσωρινή μνήμη
μηνυμάτων του συστήματος (dmesg(8)):

  ugen0.2: <EPSON> at usbus0

ή σε ένα σύστημα FreeBSD 7.X:

  uscanner0: EPSON EPSON Scanner, rev 1.10/3.02, addr 2

Τα μηνύματα αυτά δείχνουν ότι ο σαρωτής μας χρησιμοποιεί την συσκευή /dev/
ugen0.2 ή την συσκευή /dev/uscanner0 ανάλογα με την έκδοση του FreeBSD που
χρησιμοποιείται. Στο παράδειγμα μας, χρησιμοποιήσαμε ένα σαρωτή EPSON
Perfection® 1650 USB.
-------------------------------------------------------------------------------

8.7.2.2 Διασύνδεση Τύπου SCSI

Αν ο σαρωτής σας έρχεται με διασύνδεση τύπου SCSI, είναι σημαντικό να γνωρίζετε
τι κάρτα ελεγκτή SCSI θα χρησιμοποιήσετε. Ανάλογα με το ολοκληρωμένο κύκλωμα
της κάρτας SCSI που χρησιμοποιείται, θα πρέπει να ρυθμίσετε κατάλληλα το αρχείο
ρυθμίσεων πυρήνα. Ο πυρήνας GENERIC υποστηρίζει τους πιο κοινούς ελεγκτές SCSI.
Βεβαιωθείτε ότι διαβάσατε το αρχείο NOTES και προσθέστε τη σωστή γραμμή στο
αρχείο ρυθμίσεων πυρήνα. Εκτός από το πρόγραμμα οδήγησης του ελεγκτή SCSI, θα
πρέπει ακόμα να έχετε τις ακόλουθες γραμμές στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα
σας:

  device scbus
  device pass

Μόλις μεταγλωττίσετε και εγκαταστήσετε τον πυρήνα, θα μπορέσετε να δείτε τις
συσκευές στην προσωρινή μνήμη μηνυμάτων συστήματος, κατά τη διάρκεια της
εκκίνησης:

  pass2 at aic0 bus 0 target 2 lun 0
  pass2: <AGFA SNAPSCAN 600 1.10> Fixed Scanner SCSI-2 device
  pass2: 3.300MB/s transfers

Αν ο σαρωτής σας δεν ήταν ενεργοποιημένος κατά την εκκίνηση του συστήματος σας,
είναι ακόμα δυνατόν να εξαναγκάσετε τον εντοπισμό του, εκτελώντας ανίχνευση του
διαύλου SCSI με την βοήθεια της εντολής camcontrol(8):

  # camcontrol rescan all
  Re-scan of bus 0 was successful
  Re-scan of bus 1 was successful
  Re-scan of bus 2 was successful
  Re-scan of bus 3 was successful

Ο σαρωτής θα εμφανιστεί τότε στη λίστα των συσκευών SCSI:

  # camcontrol devlist
  <IBM DDRS-34560 S97B>              at scbus0 target 5 lun 0 (pass0,da0)
  <IBM DDRS-34560 S97B>              at scbus0 target 6 lun 0 (pass1,da1)
  <AGFA SNAPSCAN 600 1.10>           at scbus1 target 2 lun 0 (pass3)
  <PHILIPS CDD3610 CD-R/RW 1.00>     at scbus2 target 0 lun 0 (pass2,cd0)

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις συσκευές SCSI είναι διαθέσιμες στις
σελίδες manual scsi(4) και camcontrol(8).
-------------------------------------------------------------------------------

8.7.3 Ρύθμιση του SANE

Το σύστημα SANE χωρίζεται σε δύο κομμάτια: στο backend (graphics/sane-backends)
και στο frontend (graphics/sane-frontends). Το backend παρέχει πρόσβαση στον
ίδιο το σαρωτή. Στη λίστα υποστηριζόμενων_συσκευών του SANE μπορείτε να βρείτε
ποιο backend υποστηρίζει τον σαρωτή σας. Είναι υποχρεωτικό να βρείτε το σωστό
backend για να μπορέσετε να χρησιμοποιήσετε το σαρωτή σας. Το τμήμα του
frontend παρέχει το γραφικό περιβάλλον εργασίας για τη σάρωση (xscanimage).
Το πρώτο βήμα είναι να εγκαταστήσετε το port ή το πακέτο graphics/sane-
backends. Μετά χρησιμοποιήστε την εντολή sane-find-scanner για να ελέγξετε την
ανίχνευση του σαρωτή σας από το σύστημα SANE:

  # sane-find-scanner -q
  found SCSI scanner "AGFA SNAPSCAN 600 1.10" at /dev/pass3

Η έξοδος θα σας δείξει το είδος σύνδεσης του σαρωτή καθώς και το όνομα συσκευής
που χρησιμοποιείται για τη σύνδεση με το σύστημα σας. Το όνομα του κατασκευαστή
και του μοντέλου ίσως να μην εμφανιστούν, αλλά αυτό δεν είναι σημαντικό.

     Σημείωση:Ορισμένοι USB σαρωτές απαιτούν τη φόρτωση firmware. Η
     διαδικασία εξηγείται στη σελίδα manual του backend. Θα πρέπει επίσης
     να διαβάσετε τις σελίδες manual sane-find-scanner(1) και sane(7).

Πρέπει τώρα να ελέγξουμε αν ο σαρωτής θα αναγνωριστεί από το frontend πρόγραμμα
σάρωσης. Από προεπιλογή, το SANE backend έρχεται με ένα εργαλείο γραμμής
εντολών, το scanimage(1). Η εντολή αυτή σας επιτρέπει την απαρίθμηση των
συσκευών και τη σάρωσης εικόνας από τη γραμμή εντολών. Η επιλογή -
L χρησιμοποιείται για την απαρίθμηση των συσκευών σάρωσης:

  # scanimage -L
  device `snapscan:/dev/pass3' is a AGFA SNAPSCAN 600 flatbed scanner

Ή για παράδειγμα με τον σαρωτή που χρησιμοποιήσαμε στο Τμήμα_8.7.2.1:

  # scanimage -L
  device 'epson2:libusb:/dev/usb:/dev/ugen0.2' is a Epson GT-8200 flatbed
  scanner

Η παραπάνω έξοδος προέρχεται από ένα σύστημα FreeBSD 8.X και η γραμμή 'epson2:
libusb:/dev/usb:/dev/ugen0.2' μας πληροφορεί για το όνομα του backend (epson2)
και το όνομα της συσκευής (/dev/ugen0.2) που χρησιμοποιεί ο σαρωτής μας.

     Σημείωση:Αν δεν δείτε έξοδο, ή δείτε ένα μήνυμα ότι δεν ανιχνεύθηκε
     σαρωτής, σημαίνει ότι το scanimage(1) δεν μπόρεσε να αναγνωρίσει το
     σαρωτή. Αν συμβεί αυτό, θα χρειαστεί να επεξεργαστείτε το αρχείο
     ρυθμίσεων του backend και να ορίσετε το σαρωτή που θα χρησιμοποιηθεί.
     Ο κατάλογος /usr/local/etc/sane.d/ περιέχει όλα τα αρχεία ρυθμίσεων
     του backend. Το πρόβλημα αναγνώρισης εμφανίζεται σε ορισμένα μοντέλα
     USB σαρωτών.
     Για παράδειγμα, με το σαρωτή USB που χρησιμοποιείται στο Τμήμα
     8.7.2.1, η εντολή sane-find-scanner δίνει τις ακόλουθες πληροφορίες:

       # sane-find-scanner -q
       found USB scanner (UNKNOWN vendor and product) at device /dev/
       uscanner0

     Ο σαρωτής βρέθηκε, χρησιμοποιεί διασύνδεση USB και το όνομα συσκευής
     του είναι /dev/uscanner0. Τώρα πρέπει να δούμε αν αναγνωρίζεται και
     σωστά:

       # scanimage -L

       No scanners were identified. If you were expecting something
       different,
       check that the scanner is plugged in, turned on and detected by the
       sane-find-scanner tool (if appropriate). Please read the
       documentation
       which came with this software (README, FAQ, manpages).

     Αφού ο σαρωτής δεν αναγνωρίστηκε, θα χρειαστεί να επεξεργαστούμε το
     αρχείο /usr/local/etc/sane.d/epson2.conf. Το μοντέλο σαρωτή που
     χρησιμοποιήθηκε ήταν το EPSON Perfection 1650, έτσι ξέρουμε ότι ο
     σαρωτής θα χρησιμοποιεί το backend epson2. Βεβαιωθείτε ότι διαβάσατε
     τα βοηθητικά σχόλια στα αρχεία ρυθμίσεων του backend. Είναι αρκετά
     απλό να αλλάξετε γραμμές: Μετατρέψτε σε σχόλια όσες γραμμές δείχνουν
     λάθος τύπο διασύνδεσης για το σαρωτή σας (στην περίπτωση μας θα
     μετατρέψουμε σε σχόλια όλες τις γραμμές που ξεκινάνε με τη λέξη scsi
     καθώς ο σαρωτής μας χρησιμοποιεί διασύνδεση USB), και προσθέστε στο
     τέλος του αρχείου μια γραμμή που να ορίζει το είδος διασύνδεσης και
     το όνομα συσκευής που χρησιμοποιείτε. Στην περίπτωση μας προσθέσαμε
     την ακόλουθη γραμμή:

       usb /dev/uscanner0

     Σας παρακαλούμε να βεβαιωθείτε ότι διαβάσατε τα σχόλια που παρέχονται
     στο αρχείο ρυθμίσεων του backend καθώς και στις αντίστοιχες σελίδες
     manual για περισσότερες λεπτομέρειες καθώς και για τη σύνταξη που
     πρέπει να χρησιμοποιήσετε. Μπορούμε τώρα να επιβεβαιώσουμε ότι ο
     σαρωτής αναγνωρίζεται:

       # scanimage -L
       device `epson:/dev/uscanner0' is a Epson GT-8200 flatbed scanner

     Ο USB σαρωτής μας αναγνωρίστηκε. Δεν είναι σημαντικό ότι η μάρκα και
     το μοντέλο δεν ταιριάζουν ακριβώς με το δικό μας. Το βασικό σημείο
     είναι το πεδίο `epson:/dev/uscanner0', το οποίο δείχνει το σωστό
     backend και όνομα συσκευής.

Μόλις η εντολή scanimage -L μπορέσει να δει το σαρωτή, η ρύθμιση έχει
ολοκληρωθεί. Η συσκευή είναι έτοιμη να χρησιμοποιηθεί.
Αν και η scanimage(1) μας επιτρέπει να σαρώσουμε εικόνα από τη γραμμή εντολών,
είναι προτιμότερο να χρησιμοποιήσουμε κάποιο πρόγραμμα σε γραφικό περιβάλλον
για την εργασία αυτή. Το SANE μας προσφέρει ένα απλό αλλά αποδοτικό γραφικό
περιβάλλον: το xscanimage (graphics/sane-frontends).
Το Xsane (graphics/xsane) είναι επίσης ένα δημοφιλές frontend πρόγραμμα
σάρωσης. To frontend αυτό προσφέρει προχωρημένες δυνατότητες, όπως
διαφορετικούς τρόπους σάρωσης (φωτοτυπία, fax, κλπ) διόρθωση χρωμάτων, πολλαπλή
σάρωση κ.α. Και οι δύο αυτές εφαρμογές διατίθενται επίσης σαν πρόσθετο (plugin)
πρόγραμμα για χρήση με το GIMP.
-------------------------------------------------------------------------------

8.7.4 Δίνοντας σε ¶λλους Χρήστες Πρόσβαση στο Σαρωτή σας

Όλες οι παραπάνω λειτουργίες έγιναν με τα προνόμια του χρήστη root. Μπορεί
ωστόσο, να θέλετε να δώσετε πρόσβαση στο σαρωτή σας και σε άλλους χρήστες. Ο
χρήστης χρειάζεται άδεια ανάγνωσης και εγγραφής στο αρχείο συσκευής που
χρησιμοποιείται από το σαρωτή. Σαν παράδειγμα, ο σαρωτής μας χρησιμοποιεί το
αρχείο συσκευής /dev/ugen0.2 το οποίο στην πραγματικότητα είναι ένας συμβολικός
δεσμός προς το πραγματικό αρχείο συσκευής, το /dev/usb/0.2.0 (μπορείτε να το
επιβεβαιώσετε εύκολα με μια ματιά στον κατάλογο /dev). Τόσο ο συμβολικός δεσμός
όσο και το αρχείο συσκευής ανήκουν στις ομάδες wheel και operator. Αν
προσθέσουμε το χρήστη joe σε αυτές τις ομάδες, θα μπορεί να χρησιμοποιήσει το
σαρωτή. Για λόγους ασφαλείας όμως θα πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί
όταν προσθέτουμε ένα χρήστη σε μια ομάδα, ειδικά αν πρόκειται για την wheel.
Μια καλύτερη λύση θα ήταν να δημιουργήσουμε μια ομάδα ειδικά για τη χρήση των
συσκευών USB, και να επιτρέψουμε πρόσβαση στον σαρωτή στα μέλη της ομάδας
αυτής.
Για παράδειγμα, θα χρησιμοποιήσουμε μια ομάδα με το όνομα usb. Το πρώτο βήμα
είναι η δημιουργία αυτής της ομάδας με τη βοήθεια της εντολής pw(8):

  # pw groupadd usb

Θα πρέπει έπειτα να αλλάξουμε τα δικαιώματα του συμβολικού δεσμού /dev/ugen0.2
και του αρχείου συσκευής /dev/ugen0.2.0 ώστε να είναι προσβάσιμα από την ομάδα
usb με δυνατότητα εγγραφής (δικαιώματα 0660 ή 0664). Από προεπιλογή, μόνο ο
ιδιοκτήτης αυτών των αρχείων (ο root) έχει τα απαραίτητα δικαιώματα εγγραφής.
Όλα τα παραπάνω μπορούν να γίνουν με τις παρακάτω γραμμές στο αρχείο /etc/
devfs.rules:

  [system=5]
  add path ugen0.2 mode 660 group usb
  add path usb/0.2.0 mode 0660 group usb

Οι χρήστες του FreeBSD 7.X θα χρειαστούν τις παρακάτω γραμμές, με το σωστό
αρχείο συσκευής (τις περισσότερες φορές θα είναι το /dev/uscanner0):

  [system=5]
  add path uscanner0 mode 0660 group usb

Έπειτα, προσθέστε την ακόλουθη γραμμή στο αρχείο /etc/rc.conf και επανεκκινήστε
το μηχάνημα:

  devfs_system_ruleset="system"

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτές τις γραμμές, μπορείτε να βρείτε στη
σελίδα manual του devfs(8).
Έπειτα από τα παραπάνω βήματα, για να δώσετε πρόσβαση στο USB σαρωτή σε κάποιο
χρήστη, αρκεί να προσθέσετε το λογαριασμό του στην ομάδα usb:

  # pw groupmod usb -m joe

Για περισσότερες λεπτομέρειες, διαβάστε τη σελίδα manual του pw(8).
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 9 Ρυθμίζοντας τον Πυρήνα του FreeBSD

Ανανεώθηκε και αναδομήθηκε από τον Jim Mock.Αρχική συνεισφορά από τον Jake
Hamby.

9.1 Σύνοψη

Ο πυρήνας είναι η καρδιά του λειτουργικού συστήματος FreeBSD. Είναι υπεύθυνος
για τη διαχείριση της μνήμης, την επιβολή των ρυθμίσεων ασφαλείας, τη δικτύωση,
την πρόσβαση στο δίσκο, και πολλά άλλα. Ένα συνεχώς αυξανόμενο μέρος του
FreeBSD μπορεί να ρυθμιστεί δυναμικά, αλλά υπάρχουν ακόμα περιπτώσεις οι οποίες
απαιτούν ρυθμίσεις και μεταγλώττιση του πυρήνα του FreeBSD με προσαρμοσμένες
παραμέτρους.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Για ποιους λόγους μπορεί να χρειαστεί να φτιάξετε ένα προσαρμοσμένο πυρήνα.
* Πως να γράψετε ένα αρχείο ρυθμίσεων πυρήνα, ή να αλλάξετε ένα υπάρχον αρχείο
  ρυθμίσεων.
* Πως να χρησιμοποιήσετε το αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα για να φτιάξετε και να
  μεταγλωττίσετε ένα νέο πυρήνα.
* Πως να εγκαταστήσετε το νέο πυρήνα.
* Πως να επιλύσετε τυχόν προβλήματα με το νέο πυρήνα.

Όλες οι εντολές που εμφανίζονται σε αυτό το κεφάλαιο ως παραδείγματα πρέπει να
εκτελεστούν ως root για να είναι επιτυχείς.
-------------------------------------------------------------------------------

9.2 Γιατί να Φτιάξετε Προσαρμοσμένο Πυρήνα;

Κατά παράδοση, το FreeBSD είχε αυτό που αποκαλούμε «μονολιθικό» πυρήνα. Αυτό
σημαίνει ότι ο πυρήνας ήταν ένα μεγάλο πρόγραμμα, υποστήριζε ένα σταθερό αριθμό
συσκευών, και αν θέλατε να αλλάξετε τη συμπεριφορά του, θα έπρεπε να
μεταγλωττίσετε καινούριο και να επανεκκινήσετε τον υπολογιστή σας με αυτόν.
Σήμερα, το FreeBSD κινείται ταχύτατα προς ένα μοντέλο όπου οι περισσότερες
λειτουργίες του πυρήνα περιέχονται σε modules (αρθρώματα) τα οποία μπορούν να
φορτωθούν και να αποφορτωθούν κατά απαίτηση, δυναμικά στον πυρήνα. Αυτό
επιτρέπει στον πυρήνα να προσαρμόζεται σε υλικό το οποίο ενεργοποιείται τη
δεδομένη στιγμή (όπως για παράδειγμα όταν εισέρχεται μια κάρτα PCMCIA σε ένα
φορητό υπολογιστή). Επίσης επιτρέπει στον πυρήνα να επεκτείνει δυναμικά τη
λειτουργικότητά του, προσθέτοντας χαρακτηριστικά τα οποία δεν ήταν απαραίτητα
όταν είχε μεταγλωττιστεί αρχικά. Αυτού του είδους ο πυρήνας είναι γνωστός ως
modular (αρθρωτός).
Παρ' όλα αυτά, είναι ακόμα απαραίτητο να γίνουν κάποιες στατικές ρυθμίσεις στον
πυρήνα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό συμβαίνει επειδή η συγκεκριμένη
λειτουργία είναι τόσο στενά συνδεμένη με τον πυρήνα ώστε δεν μπορεί να φορτωθεί
δυναμικά. Σε άλλες, συμβαίνει επειδή απλά κανείς δεν έχει ακόμα ασχοληθεί να
γράψει ένα δυναμικό module που να παρέχει αυτή τη λειτουργικότητα.
Η δημιουργία προσαρμοσμένου πυρήνα είναι από τις πλέον σημαντικές τελετουργίες
κάθε προχωρημένου χρήστη του BSD. Η διαδικασία αυτή, αν και χρονοβόρα, θα
αποβεί ιδιαίτερα ωφέλιμη για το FreeBSD σύστημα σας. Σε αντίθεση με τον πυρήνα
GENERIC, ο οποίος πρέπει να υποστηρίξει μεγάλο εύρος συσκευών, ένας
προσαρμοσμένος πυρήνας περιέχει υποστήριξη μόνο για το υλικό του δικού σας
υπολογιστή. Έτσι έχετε κάποια οφέλη, όπως:

* Ταχύτερη εκκίνηση. Καθώς ο πυρήνας θα ανιχνεύει μόνο το υλικό που έχετε στο
  σύστημα σας, ο χρόνος που χρειάζεται για την εκκίνηση του συστήματος σας θα
  μειωθεί δραματικά.
* Χαμηλότερη κατανάλωση μνήμης. Ένας προσαρμοσμένος πυρήνας, συχνά χρησιμοποιεί
  λιγότερη μνήμη από τον πυρήνα GENERIC, αφού απουσιάζουν από αυτόν συσκευές
  και χαρακτηριστικά που δεν χρησιμοποιούνται. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς ο
  πυρήνας βρίσκεται πάντα φορτωμένος στη φυσική μνήμη, μειώνοντας έτσι τη μνήμη
  που είναι διαθέσιμη για εφαρμογές. Για το λόγο αυτό, ο προσαρμοσμένος πυρήνας
  είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε συστήματα με μικρό μέγεθος φυσικής μνήμης (RAM).
* Επιπρόσθετη υποστήριξη συσκευών. Ο προσαρμοσμένος πυρήνας σας επιτρέπει να
  προσθέσετε υποστήριξη για συσκευές οι οποίες δεν υπάρχουν στον GENERIC
  πυρήνα, όπως για παράδειγμα για κάρτες ήχου.

-------------------------------------------------------------------------------

9.3 Ανακαλύπτοντας τις Συσκευές του Συστήματος σας

Γράφηκε από τον Tom Rhodes.
Πριν ξεκινήσετε με τη ρύθμιση του πυρήνα σας, θα ήταν σκόπιμο να κάνετε μια
απογραφή υλικού του υπολογιστή σας. Σε περιπτώσεις που το FreeBSD δεν είναι το
βασικό σας λειτουργικό σύστημα, μπορείτε εύκολα να δημιουργήσετε αυτή τη λίστα,
εξετάζοντας τις ρυθμίσεις του τρέχοντος λειτουργικού συστήματος. Για
παράδειγμα, η Διαχείριση Συσκευών (Device Manager) της Microsoft δείχνει
συνήθως σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τις εγκατεστημένες συσκευές. Μπορείτε
να βρείτε την Διαχείριση Συσκευών στον πίνακα ελέγχου.

     Σημείωση:Μερικές εκδόσεις των Microsoft Windows διαθέτουν ένα
     εικονίδιο με τίτλο Σύστημα (System). Από την οθόνη που εμφανίζεται
     μπορείτε να επιλέξετε την Διαχείριση Συσκευών.

Αν δεν υπάρχει άλλο λειτουργικό σύστημα στον υπολογιστή, ο διαχειριστής θα
πρέπει να βρει αυτές τις πληροφορίες χειροκίνητα. Μια μέθοδος είναι με τη χρήση
του βοηθητικού προγράμματος dmesg(8) και της εντολής man(1). Τα περισσότερα
προγράμματα οδήγησης του FreeBSD διαθέτουν σελίδα manual, η οποία δείχνει το
υποστηριζόμενο υλικό. Κατά τη διάρκεια της εκκίνησης, εμφανίζεται μια λίστα με
τις συσκευές που ανιχνεύθηκαν. Για παράδειγμα, οι παρακάτω γραμμές δείχνουν ότι
το πρόγραμμα οδήγησης psm εντόπισε ένα ποντίκι:

  psm0: <PS/2 Mouse> irq 12 on atkbdc0
  psm0: [GIANT-LOCKED]
  psm0: [ITHREAD]
  psm0: model Generic PS/2 mouse, device ID 0

Αυτό το πρόγραμμα οδήγησης θα πρέπει να περιληφθεί στο αρχείο ρυθμίσεων του
προσαρμοσμένου πυρήνα σας, ή να φορτωθεί δυναμικά μέσω του loader.conf(5).
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η έξοδος της dmesg μπορεί να δείχνει μόνο τα μηνύματα
του συστήματος και όχι τα αποτελέσματα της ανίχνευσης συσκευών. Στις
περιπτώσεις αυτές, μπορείτε να δείτε την επιθυμητή έξοδο στα περιεχόμενα του
αρχείου /var/run/dmesg.boot.
Μια άλλη μέθοδος για την ανίχνευση του υλικού, είναι μέσω του βοηθητικού
προγράμματος pciconf(8), το οποίο παρέχει πιο αναλυτική περιγραφή. Για
παράδειγμα:

  ath0@pci0:3:0:0:        class=0x020000 card=0x058a1014 chip=0x1014168c
  rev=0x01 hdr=0x00
  vendor     = 'Atheros Communications Inc.'
  device     = 'AR5212 Atheros AR5212 802.11abg wireless'
  class      = network
  subclass   = ethernet

Η παραπάνω έξοδος, που λήφθηκε μέσω της εντολής pciconf -lv, δείχνει ότι το
πρόγραμμα οδήγησης ath εντόπισε μια συσκευή ασύρματου Ethernet. Μπορείτε να
δείτε την αντίστοιχη σελίδα manual του προγράμματος ath(4), χρησιμοποιώντας την
εντολή man ath.
Μπορείτε επίσης να πάρετε χρήσιμες πληροφορίες από την εντολή man(1), αν δώσετε
την επιλογή -k. Στο παραπάνω παράδειγμα, δίνοντας:

  # man -k Atheros

Θα δείτε μια λίστα από σελίδες manual που περιέχουν τη συγκεκριμένη λέξη:

  ath(4)                   - Atheros IEEE 802.11 wireless network driver
  ath_hal(4)               - Atheros Hardware Access Layer (HAL)

Έχοντας διαθέσιμη την απογραφή υλικού του υπολογιστή σας, η διαδικασία
δημιουργίας προσαρμοσμένου πυρήνα σίγουρα φαίνεται λιγότερο αποθαρρυντική.
-------------------------------------------------------------------------------

9.4 Προγράμματα Οδήγησης, Υποσυστήματα και Αρθρώματα (modules)

Πριν δημιουργήσετε ένα προσαρμοσμένο πυρήνα, θα πρέπει πρώτα να σκεφτείτε για
ποιους λόγους τον χρειάζεστε. Σε πολλές περιπτώσεις, η υποστήριξη κάποιας
συγκεκριμένης συσκευής μπορεί να επιτευχθεί με την χρήση κάποιου αρθρώματος
(module).
Τα αρθρώματα του πυρήνα βρίσκονται στον κατάλογο /boot/kernel/ και μπορούν να
φορτωθούν δυναμικά στον πυρήνα που εκτελείται τη δεδομένη στιγμή, με τη χρήση
της εντολής kldload(8). Τα περισσότερα, αν και όχι όλα, τα προγράμματα οδήγησης
στον πυρήνα, διατίθενται και σε μορφή αρθρώματος· έχουν επίσης τη δική του
σελίδα βοήθειας το καθένα. Για παράδειγμα, στην προηγούμενη ενότητα, είδαμε το
πρόγραμμα οδήγησης ασύρματου Ethernet ath. Η σελίδα βοήθειας για αυτή τη
συσκευή αναφέρει:

  Alternatively, to load the driver as a module at boot time, place the
  following line in loader.conf(5):

        if_ath_load="YES"

Όπως αναφέρεται στις οδηγίες, αν βάλετε την γραμμή if_ath_load="YES" στο αρχείο
/boot/loader.conf, το άρθρωμα θα φορτωθεί δυναμικά κατά την εκκίνηση του
συστήματος σας.
Σε μερικές περιπτώσεις ωστόσο, δεν υπάρχει άρθρωμα που να σχετίζεται με κάποιο
πρόγραμμα οδήγησης. Αυτό ισχύει περισσότερο για κάποια ιδιαίτερα υποσυστήματα
και πολύ σημαντικά προγράμματα οδήγησης. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα οδήγησης
του συστήματος αρχείων fast file system (FFS) απαιτείται να είναι ενσωματωμένο
στον πυρήνα. Το ίδιο συμβαίνει και με την υποστήριξη δικτύου (INET). Δυστυχώς,
ο μόνος τρόπος για να δείτε αν ένα πρόγραμμα οδήγησης πρέπει να είναι
υποχρεωτικά ενσωματωμένο στον πυρήνα, είναι να ελέγξετε αν υπάρχει το
αντίστοιχο άρθρωμα.

     Προειδοποίηση:Είναι αρκετά εύκολο να αφαιρέσετε την υποστήριξη για
     κάποια συσκευή ή άλλη επιλογή, και να καταλήξετε με ένα πυρήνα που
     δεν μπορεί να ξεκινήσει. Για παράδειγμα, αν βγάλετε το πρόγραμμα
     οδήγησης ata(4) από το αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα σας, αν το σύστημα
     σας χρησιμοποιεί δίσκους ATA δεν θα μπορεί να ξεκινήσει. Στην
     περίπτωση αυτή θα πρέπει να βάλετε την αντίστοιχη γραμμή στο αρχείο
     loader.conf για να φορτώσετε το σχετικό άρθρωμα. Αν δεν είστε
     σίγουροι, ελέγξτε για την ύπαρξη του αρθρώματος και απλώς αφήστε την
     υποστήριξη ενσωματωμένη στον πυρήνα.

-------------------------------------------------------------------------------

9.5 Δημιουργία και Εγκατάσταση Προσαρμοσμένου Πυρήνα


     Σημείωση:Χρειάζεται να έχετε εγκαταστήσει όλο τον πηγαίο κώδικα του
     FreeBSD για να μεταγλωττίσετε τον πυρήνα.

Αρχικά, θα κάνουμε μια γρήγορη παρουσίαση του καταλόγου στον οποίο γίνεται η
μεταγλώττιση του πυρήνα. Όλοι οι κατάλογοι που θα αναφέρουμε βρίσκονται κάτω
από τον κατάλογο /usr/src/sys ο οποίος είναι επίσης προσβάσιμος μέσω της
διαδρομής /sys. Υπάρχει εδώ ένας αριθμός υποκαταλόγων ο οποίος αντιπροσωπεύει
διαφορετικά τμήματα του πυρήνα, αλλά οι πλέον σημαντικοί για το σκοπό μας είναι
οι arch/conf, όπου θα επεξεργαστείτε τις ρυθμίσεις για τον προσαρμοσμένο πυρήνα
σας, και ο compile, που είναι ο χώρος εργασίας στον οποίο θα γίνει η
μεταγλώττιση του. Ο arch αντιπροσωπεύει ένα από τα i386, amd64, ia64, powerpc,
sparc64, ή pc98 (ένας εναλλακτικός τύπος PC, διαδεδομένος στην Ιαπωνία).
Οτιδήποτε βρίσκεται μέσα στον συγκεκριμένο κατάλογο μιας αρχιτεκτονικής,
σχετίζεται μόνο με την αρχιτεκτονική αυτή. Το υπόλοιπο του κώδικα, είναι
ανεξάρτητο από την αρχιτεκτονική και κοινό σε κάθε πλατφόρμα όπου θα μπορούσε
να μεταγλωττιστεί το FreeBSD. Παρατηρήστε τη λογική οργάνωση της δομής των
καταλόγων, όπου κάθε υποστηριζόμενη συσκευή, σύστημα αρχείων και επιλογή
βρίσκεται στο δικό της κατάλογο.
Στα παραδείγματα αυτού του κεφαλαίου υποθέτουμε ότι χρησιμοποιείτε την
αρχιτεκτονική i386. Αν χρησιμοποιείτε διαφορετική αρχιτεκτονική, θα χρειαστεί
να αλλάξετε τα ονόματα των καταλόγων και διαδρομών ώστε να συμβαδίζουν με αυτή.

     Σημείωση:Αν δεν υπάρχει ο κατάλογος /usr/src/ στο σύστημα σας (ή αν
     είναι άδειος), τότε δεν έχετε εγκαταστήσει τον πηγαίο κώδικα. Ο
     ευκολότερος τρόπος για να εγκαταστήσετε τον πλήρη πηγαίο κώδικα,
     είναι να μέσω του csup(1) όπως περιγράφεται στο Τμήμα_25.6. Θα πρέπει
     επίσης να δημιουργήσετε ένα συμβολικό δεσμό προς τον κατάλογο /usr/
     src/sys/:

       # ln -s /usr/src/sys /sys


Έπειτα, μετακινηθείτε στον κατάλογο arch/conf και αντιγράψτε το αρχείο
ρυθμίσεων GENERIC στο όνομα το οποίο θέλετε να δώσετε στο νέο σας πυρήνα. Για
παράδειγμα:

  # cd /usr/src/sys/i386/conf
  # cp GENERIC MYKERNEL

Κατά παράδοση, το όνομα αυτό γράφεται εξ' ολοκλήρου με κεφαλαία γράμματα και αν
έχετε πολλά μηχανήματα FreeBSD με διαφορετικό υλικό, είναι καλή ιδέα να του
δώσετε το όνομα του μηχανήματος. Για το παράδειγμα μας, θα το αποκαλούμε
MYKERNEL.

     Υπόδειξη:Δεν είναι γενικά καλή ιδέα να αποθηκεύσετε το αρχείο
     ρυθμίσεων σας απευθείας στον κατάλογο /usr/src. Αν αντιμετωπίσετε
     προβλήματα, ίσως μπείτε στον πειρασμό να διαγράψετε απλώς τον
     κατάλογο /usr/src και να ξεκινήσετε από την αρχή. Συνήθως λίγα
     δευτερόλεπτα μετά από αυτό θα συνειδητοποιήσετε ότι έχετε επίσης
     διαγράψει το αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα σας. Επίσης, μην
     επεξεργάζεστε απευθείας το αρχείο GENERIC, καθώς μπορεί οι αλλαγές
     σας να χαθούν την επόμενη φορά που θα ανανεώσετε_τον_πηγαίο_σας
     κώδικα.
     Καλό θα είναι να αποθηκεύσετε το αρχείο ρυθμίσεων σε άλλο κατάλογο
     και να δημιουργήσετε ένα συμβολικό δεσμό προς το αρχείο, στον
     κατάλογο i386.
     Για παράδειγμα:

       # cd /usr/src/sys/i386/conf
       # mkdir /root/kernels
       # cp GENERIC /root/kernels/MYKERNEL
       # ln -s /root/kernels/MYKERNEL


Τώρα, τροποποιήστε το αρχείο MYKERNEL με τον επεξεργαστή κειμένου που
προτιμάτε. Αν ξεκινάτε μόλις τώρα, πιθανόν ο μόνος διαθέσιμος επεξεργαστής
κειμένου να είναι το vi, ο οποίος είναι αρκετά πολύπλοκος για να τον εξηγήσουμε
εδώ, αλλά καλύπτεται αρκετά καλά από πλήθος βιβλίων στην βιβλιογραφία. Ωστόσο,
το FreeBSD διαθέτει επίσης ένα ευκολότερο επεξεργαστή κειμένου, τον ee ο οποίος
είναι η κατάλληλη επιλογή αν είστε αρχάριος. Αλλάξτε κατά βούληση τα σχόλια
στην αρχή του αρχείου ρυθμίσεων ώστε να αντανακλούν τις αλλαγές που έχετε κάνει
και οι οποίες το διαχωρίζουν από το GENERIC.
Αν έχετε δημιουργήσει πυρήνα στο SunOS ή σε κάποιο άλλο λειτουργικό σύστημα
τύπου BSD, το μεγαλύτερο μέρος αυτού του αρχείου θα σας φανεί γνωστό. Από την
άλλη, αν έρχεστε από κάποιο άλλο λειτουργικό, όπως το DOS το αρχείο ρυθμίσεων
GENERIC ίσως να σας είναι δύσκολο στην κατανόηση, για το λόγο αυτό ακολουθήστε
αργά και προσεκτικά τις περιγραφές του τμήματος Αρχείο_Ρυθμίσεων.

     Σημείωση:Αν συγχρονίσετε_τον_πηγαίο_κώδικα με τις τελευταίες αλλαγές
     του FreeBSD project, να διαβάσετε το αρχείο /usr/src/UPDATING πριν
     προχωρήσετε σε οποιοδήποτε βήμα αναβάθμισης. Το αρχείο αυτό
     περιγράφει πιθανά σημαντικά προβλήματα ή περιοχές που χρειάζονται
     ιδιαίτερη προσοχή όσο αφορά τον ανανεωμένο πηγαίο κώδικα. Το αρχείο /
     usr/src/UPDATING ταιριάζει πάντα με την έκδοση του πηγαίου κώδικα του
     FreeBSD που έχετε, και είναι για αυτό το λόγο πιο ενημερωμένο σε
     σχέση με ότι διαβάσετε στο παρόν βιβλίο.

Θα πρέπει τώρα να μεταγλωττίσετε τον πηγαίο κώδικα του πυρήνα.
Μεταγλώττιση του Πυρήνα

     Σημείωση:Χρειάζεται να έχετε εγκαταστήσει όλο τον πηγαίο κώδικα του
     FreeBSD για να μεταγλωττίσετε τον πυρήνα.


  1. Μετακινηθείτε στον κατάλογο /usr/src:

       # cd /usr/src

  2. Μεταγλωττίστε τον πυρήνα:

       # make buildkernel KERNCONF=MYKERNEL

  3. Εγκαταστήστε το νέο πυρήνα:

       # make installkernel KERNCONF=MYKERNEL



     Υπόδειξη:Από προεπιλογή, όταν δημιουργείτε ένα προσαρμοσμένο πυρήνα,
     δημιουργούνται επίσης και όλα τα modules (αρθρώματα) πυρήνα. Αν
     θέλετε να κάνετε πιο γρήγορη ανανέωση του πυρήνα ή να δημιουργήσετε
     μόνο συγκεκριμένα modules, θα πρέπει να τροποποιήσετε το αρχείο /etc/
     make.conf πριν ξεκινήσετε τη δημιουργία του πυρήνα:

       MODULES_OVERRIDE = linux acpi sound/sound sound/driver/ds1 ntfs

     Στη μεταβλητή αυτή δίνετε μια λίστα των modules που θέλετε να
     δημιουργηθούν, αντί να δημιουργηθούν όλα.

       WITHOUT_MODULES = linux acpi sound ntfs

     Στη μεταβλητή αυτή δίνετε μια λίστα βασικών (top level) modules που
     θέλετε να παραλείψετε κατά τη διαδικασία δημιουργίας. Για άλλες
     μεταβλητές που ίσως είναι χρήσιμες στη διαδικασία δημιουργίας πυρήνα,
     δείτε τη σελίδα manual του make.conf(5).

Ο νέος πυρήνας θα αντιγραφεί στον κατάλογο /boot/kernel με το όνομα /boot/
kernel/kernel ενώ ο παλιός πυρήνας θα μετακινηθεί στο /boot/kernel.old/kernel.
Τερματίστε τώρα το σύστημα σας και επανεκκινήστε για να χρησιμοποιήσετε το νέο
πυρήνα. Αν κάτι πάει στραβά, υπάρχουν κάποιες πληροφορίες για Αντιμετώπιση
Προβλημάτων που ίσως σας φανούν χρήσιμες, στο τέλος αυτού του κεφαλαίου.
Βεβαιωθείτε ότι διαβάσατε το τμήμα που εξηγεί πως να επαναφέρετε το σύστημα σας
σε περίπτωση που ο νέος πυρήνας δεν_εκκινεί.

     Σημείωση:¶λλα αρχεία που σχετίζονται με τη διαδικασία εκκίνησης, όπως
     ο loader(8) και οι ρυθμίσεις του, βρίσκονται στον κατάλογο /boot.
     Εξειδικευμένα modules ή modules τρίτων κατασκευαστών μπορούν να
     τοποθετηθούν στον κατάλογο /boot/kernel, αν και οι χρήστες θα πρέπει
     να γνωρίζουν ότι είναι σημαντικό τα modules να είναι σε συγχρονισμό
     με τον πυρήνα. Modules τα οποία δεν προορίζονται για εκτέλεση με τον
     τρέχοντα πυρήνα, μπορούν να προκαλέσουν αστάθεια ή εσφαλμένη
     λειτουργία του συστήματος σας.

-------------------------------------------------------------------------------

9.6 Το Αρχείο Ρυθμίσεων

Ανανεώθηκε για το FreeBSD Joel Dahl.
Η γενική μορφή ενός αρχείου ρυθμίσεων πυρήνα, είναι αρκετά απλή. Κάθε γραμμή
περιέχει μια λέξη-κλειδί και ένα ή περισσότερα ορίσματα. Για λόγους απλότητας,
οι περισσότερες γραμμές περιέχουν μόνο ένα όρισμα. Οτιδήποτε βρίσκεται μετά το
σύμβολο # θεωρείται σχόλιο και αγνοείται. Στα επόμενα τμήματα θα βρείτε
περιγραφή για τις λέξεις-κλειδιά, με τη σειρά που εμφανίζονται στο αρχείο
ρυθμίσεων GENERIC.  Για εξαντλητική λίστα των παραμέτρων και συσκευών που
εξαρτώνται από την αρχιτεκτονική, δείτε το αρχείο NOTES το οποίο βρίσκεται στον
ίδιο κατάλογο με το αρχείο GENERIC. Για επιλογές και ρυθμίσεις που είναι
ανεξάρτητες από την αρχιτεκτονική, δείτε το αρχείο /usr/src/sys/conf/NOTES.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την οδηγία include στα αρχεία ρυθμίσεων. Η οδηγία
αυτή επιτρέπει την λογική συμπερίληψη ενός άλλου αρχείου ρυθμίσεων μέσα στο
τρέχον, κάνοντας πιο εύκολη τη συντήρηση του όταν οι αλλαγές που χρειάζονται
είναι λίγες σε σχέση με το αρχικό αρχείο. Για παράδειγμα, αν χρειάζεστε ένα
πυρήνα GENERIC με λίγες μόνο παραπάνω επιλογές ή προγράμματα οδήγησης, μπορείτε
να δημιουργήσετε ένα μικρό αρχείο διαφορών σε σχέση με τον GENERIC:

  include GENERIC
  ident MYKERNEL

  options         IPFIREWALL
  options         DUMMYNET
  options         IPFIREWALL_DEFAULT_TO_ACCEPT
  options         IPDIVERT

Πολλοί διαχειριστές βρίσκουν ότι αυτό το μοντέλο προσφέρει σημαντικά
πλεονεκτήματα σε σχέση με τον παραδοσιακό τρόπο συγγραφής αρχείων ρυθμίσεων από
το μηδέν: το τοπικό αρχείο ρυθμίσεων περιέχει μόνο τις διαφορές από ένα πυρήνα
GENERIC. Καθώς γίνονται αναβαθμίσεις στο σύστημα, τα νέα χαρακτηριστικά και
δυνατότητες που προστίθενται στον GENERIC θα προστεθούν και στον προσαρμοσμένο
πυρήνα, εκτός αν το αποτρέψετε χρησιμοποιώντας το nooptions ή το nodevice. Το
υπόλοιπο αυτού του κεφαλαίου, εξηγεί το περιεχόμενο ενός τυπικού αρχείου
ρυθμίσεων και το ρόλο που έχουν οι διάφορες επιλογές και τα προγράμματα
οδήγησης που εμφανίζονται σε αυτό.

     Σημείωση:Για να δημιουργήσετε ένα αρχείο το οποίο να περιέχει όλες
     τις διαθέσιμες επιλογές, όπως γίνεται συνήθως για δοκιμές, εκτελέστε
     την ακόλουθη εντολή ως root:

       # cd /usr/src/sys/i386/conf && make LINT


Το παρακάτω είναι ένα παράδειγμα του αρχείου ρυθμίσεων GENERIC με επιπρόσθετα
διευκρινιστικά σχόλια όπου είναι απαραίτητο. Το παράδειγμα θα πρέπει να
ταιριάζει αρκετά καλά με το αντίγραφο του αρχείου πού έχετε στο /usr/src/sys/
i386/conf/GENERIC.

  machine		i386

Πρόκειται για την αρχιτεκτονική του μηχανήματος. Πρέπει να είναι amd64, i386,
ia64, pc98, powerpc, ή sparc64.

  cpu          I486_CPU
  cpu          I586_CPU
  cpu          I686_CPU

Η παραπάνω επιλογή καθορίζει τον τύπο της CPU που έχετε στο σύστημα σας. Μπορεί
να έχετε παραπάνω από μια τέτοιες γραμμές (αν για παράδειγμα δεν είστε σίγουρος
αν θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε I586_CPU ή I686_CPU), αλλά για ένα
προσαρμοσμένο πυρήνα είναι καλύτερα να καθορίσετε μόνο τη CPU που έχετε. Αν δεν
είστε σίγουρος για τον τύπο της CPU μπορείτε να ελέγξετε το αρχείο /var/run/
dmesg.boot για να δείτε τα μηνύματα εκκίνησης του συστήματος σας.

  ident          GENERIC

Αυτό είναι το αναγνωριστικό όνομα του πυρήνα. Θα πρέπει να το αλλάξετε στο
όνομα που δώσατε στον πυρήνα σας, π.χ. MYKERNEL αν έχετε ακολουθήσει τις
οδηγίες από το προηγούμενο μας παράδειγμα. Η τιμή που θα βάλετε στο
αλφαριθμητικό ident θα εκτυπώνεται όταν εκκινείτε με τον συγκεκριμένο πυρήνα,
και έτσι είναι χρήσιμο να δώσετε στο νέο πυρήνα ένα διαφορετικό όνομα αν θέλετε
να το ξεχωρίζετε από το συνηθισμένο πυρήνα σας (αν π.χ. θέλετε να φτιάξετε ένα
πειραματικό πυρήνα).

  #To statically compile in device wiring instead of /boot/device.hints
  #hints          "GENERIC.hints"         # Default places to look for devices.

Το αρχείο device.hints(5) χρησιμοποιείται για τον καθορισμό επιλογών που
σχετίζονται με τους οδηγούς συσκευών. Η προεπιλεγμένη θέση την οποία ελέγχει ο
loader(8) κατά την εκκίνηση είναι το /boot/device.hints. Χρησιμοποιώντας την
επιλογή hints μπορείτε να ενσωματώσετε στατικά τις οδηγίες αυτές μέσα στον
πυρήνα. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει λόγος να δημιουργήσετε το αρχείο
device.hints στον κατάλογο /boot.

  makeoptions     DEBUG=-g          # Build kernel with gdb(1) debug symbols

Η φυσιολογική διαδικασία δημιουργίας του FreeBSD περιλαμβάνει πληροφορίες
εκσφαλμάτωσης (debugging) όταν ο πυρήνας δημιουργείται με την επιλογή -g,
επιτρέποντας έτσι την χρήση τους όταν δοθούν στο gcc(1).

  options          SCHED_ULE         # ULE scheduler

Ο προεπιλεγμένος scheduler του FreeBSD. Κρατήστε την επιλογή αυτή.

  options          PREEMPTION         # Enable kernel thread preemption

Επιτρέπει σε νήματα του πυρήνα να προσπεραστούν από άλλα, υψηλότερης
προτεραιότητας. Βοηθάει στην αύξηση απόκρισης του συστήματος και επιτρέπει σε
νήματα διακοπών (interrupts) να εκτελεστούν πιο γρήγορα, αντί να μένουν σε
αναμονή.

  options          INET              # InterNETworking

Υποστήριξη δικτύου. Αφήστε την επιλογή αυτή ενεργοποιημένη, ακόμα και αν δεν
σκοπεύετε να συνδεθείτε σε κάποιο δίκτυο. Τα περισσότερα προγράμματα
χρειάζονται έστω και την εσωτερική (loopback) δικτύωση (τη δυνατότητα δηλ. να
κάνουν συνδέσεις δικτύου μέσα στο ίδιο σας το μηχάνημα), καθιστώντας την
επιλογή αυτή ουσιαστικά υποχρεωτική.

  options          INET6             # IPv6 communications protocols

Η επιλογή αυτή ενεργοποιεί τα πρωτόκολλα επικοινωνίας IPv6.

  options          FFS               # Berkeley Fast Filesystem

Πρόκειται για το βασικό σύστημα αρχείων του σκληρού δίσκου. Αφήστε την επιλογή
αυτή ενεργοποιημένη, αν ξεκινάτε από το σκληρό δίσκο.

  options          SOFTUPDATES       # Enable FFS Soft Updates support

Η επιλογή αυτή ενεργοποιεί τα Soft Updates στον πυρήνα, το οποίο βοηθάει την
επιτάχυνση της εγγραφής στους δίσκους. Ακόμα και αν η λειτουργία αυτή παρέχεται
από τον πυρήνα, θα πρέπει επίσης να ενεργοποιηθεί για συγκεκριμένους δίσκους.
Δείτε την έξοδο της εντολής mount(8) για να δείτε αν είναι ενεργοποιημένα τα
Soft Updates στους δίσκους του συστήματος σας. Αν δεν δείτε την επιλογή soft-
updates θα χρειαστεί να την ενεργοποιήσετε με την εντολή tunefs(8) (για
υπάρχοντα συστήματα αρχείων) ή newfs(8) (για νέα συστήματα αρχείων).

  options          UFS_ACL           # Support for access control lists

Με την επιλογή αυτή, ενεργοποιείται η υποστήριξη του πυρήνα για λίστες ελέγχου
πρόσβασης (access control lists). Τα ACLs εξαρτιούνται από τη χρήση εκτεταμένων
ιδιοτήτων και από το σύστημα αρχείων UFS2, και περιγράφονται με λεπτομέρεια στο
Τμήμα_15.12. Τα ACLs είναι ενεργοποιημένα από προεπιλογή, και δεν θα πρέπει να
τα απενεργοποιήσετε από τον πυρήνα αν έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν σε
κάποιο σύστημα αρχείων, καθώς αυτό θα τα αφαιρέσει από τα αρχεία, αλλάζοντας
έτσι τον τρόπο προστασίας τους με απρόβλεπτους τρόπους.

  options          UFS_DIRHASH       # Improve performance on big directories

Με την επιλογή αυτή, περιλαμβάνονται λειτουργίες που αυξάνουν την ταχύτητα
πρόσβασης του δίσκου σε μεγάλους καταλόγους, με κόστος τη χρήση επιπρόσθετης
μνήμης. Φυσιολογικά, θα θέλετε να κρατήσετε την επιλογή αυτή σε ένα μεγάλο
εξυπηρετητή ή σταθμό εργασίας, και να την αφαιρέσετε όταν χρησιμοποιείτε το
FreeBSD σε ένα μικρό σύστημα όπου η μνήμη είναι περιορισμένη και η ταχύτητα
πρόσβασης στο δίσκο είναι λιγότερο σημαντική, όπως για παράδειγμα σε ένα
firewall.

  options          MD_ROOT           # MD is a potential root device

Με την επιλογή αυτή ενεργοποιείται η υποστήριξη χρήσης ενός εικονικού δίσκου
στη μνήμη RAM (ramdrive) για χρήση ως συσκευή root.

  options          NFSCLIENT         # Network Filesystem Client
  options          NFSSERVER         # Network Filesystem Server
  options          NFS_ROOT          # NFS usable as /, requires NFSCLIENT

Το δικτυακό σύστημα αρχείων. Αν δεν έχετε σκοπό να προσαρτήσετε συστήματα
αρχείων από άλλο εξυπηρετητή αρχείων UNIX μέσω TCP/IP, μπορείτε να μετατρέψετε
αυτές τις γραμμές σε σχόλια.

  options          MSDOSFS           # MSDOS Filesystem

Το σύστημα αρχείων του MS-DOS. Αν δεν σκοπεύετε να προσαρτήσετε δίσκο DOS κατά
την εκκίνηση, μπορείτε με ασφάλεια να μετατρέψετε την επιλογή αυτή σε σχόλιο. Η
υποστήριξη θα φορτωθεί αυτόματα την πρώτη φορά που θα προσαρτήσετε κατάτμηση
DOS όπως περιγράψαμε παραπάνω. Επίσης, το εξαιρετικό πρόγραμμα emulators/mtools
σας επιτρέπει να έχετε πρόσβαση σε δισκέτες DOS χωρίς να χρειάζεται να τις
προσαρτήσετε και να αποπροσαρτήσετε (και επίσης δεν απαιτεί τη χρήση του
MSDOSFS).

  options          CD9660            # ISO 9660 Filesystem

Το σύστημα αρχείων ISO 9660 για CDROM. Μετατρέψτε το σε σχόλιο αν δεν έχετε
οδηγό CDROM ή αν σπάνια προσαρτάτε CD δεδομένων (καθώς θα φορτωθεί δυναμικά την
πρώτη φορά που θα προσαρτήσετε τέτοιο CD ). Τα μουσικά CD δεν χρειάζονται αυτό
το σύστημα αρχείων.

  options          PROCFS            # Process filesystem (requires PSEUDOFS)

Αυτό το σύστημα αρχείων περιέχει τις διεργασίες του συστήματος. Πρόκειται για
ένα «εικονικό» σύστημα αρχείων το οποίο προσαρτάται στον κατάλογο /proc και
επιτρέπει σε προγράμματα όπως το ps(1) να δίνουν περισσότερες πληροφορίες για
τις διεργασίες που εκτελούνται. Η χρήση του PROCFS δεν απαιτείται στις
περισσότερες περιπτώσεις, καθώς τα περισσότερα εργαλεία παρακολούθησης και
εκσφαλμάτωσης έχουν προσαρμοστεί να εκτελούνται χωρίς το PROCFS. Στις νέες
εγκαταστάσεις, αυτό το σύστημα αρχείων δεν προσαρτάται από προεπιλογή.

  options          PSEUDOFS          # Pseudo-filesystem framework

Πυρήνες που χρησιμοποιούν το PROCFS πρέπει επίσης να παρέχουν υποστήριξη για το
PSEUDOFS.

  options          GEOM_PART_GPT     # GUID Partition Tables.

Προσθέτει υποστήριξη για Πίνακα_Κατατμήσεων_GUID. Το GPT δίνει δυνατότητα
ύπαρξης μεγάλου αριθμού κατατμήσεων στο δίσκο, μέχρι 128 με τις τυπικές
ρυθμίσεις.

  options          COMPAT_43         # Compatible with BSD 4.3 [KEEP THIS!]

Συμβατότητα με το 4.3BSD. Αφήστε την επιλογή αυτή ενεργή: κάποια προγράμματα θα
συμπεριφέρονται παράξενα αν την απενεργοποιήσετε.

  options          COMPAT_FREEBSD4   # Compatible with FreeBSD4

Η επιλογή αυτή απαιτείται για την υποστήριξη εφαρμογών που έχουν μεταγλωττιστεί
σε παλιότερες εκδόσεις του FreeBSD και οι οποίες χρησιμοποιούν παλιές διεπαφές
και κλήσεις συστήματος. Συνίσταται να υπάρχει αυτή η επιλογή σε όλα τα
συστήματα i386 τα οποία εκτελούν παλιότερες εφαρμογές. Αρχιτεκτονικές όπως η
ia64 και η SPARC64 που άρχισαν να υποστηρίζονται από την έκδοση 5.Χ και μετά
δεν χρειάζονται αυτή την επιλογή.

  options          COMPAT_FREEBSD5   # Compatible with FreeBSD5

Η επιλογή αυτή απαιτείται στο για την υποστήριξη εφαρμογών που έχουν
μεταγλωττιστεί στο FreeBSD 5.X και χρησιμοποιούν τις αντίστοιχες κλήσεις αυτού
του συστήματος.

  options          COMPAT_FREEBSD6   # Compatible with FreeBSD6

Η επιλογή αυτή απαιτείται στο για την υποστήριξη εφαρμογών που έχουν
μεταγλωττιστεί στο FreeBSD 6.X και χρησιμοποιούν τις αντίστοιχες κλήσεις αυτού
του συστήματος.

  options          COMPAT_FREEBSD7   # Compatible with FreeBSD75

Η επιλογή αυτή απαιτείται στο για την υποστήριξη εφαρμογών που έχουν
μεταγλωττιστεί στο FreeBSD 7.X και χρησιμοποιούν τις αντίστοιχες κλήσεις αυτού
του συστήματος.

  options          SCSI_DELAY=5000  # Delay (in ms) before probing SCSI

Με την επιλογή αυτή ο πυρήνας περιμένει 5 δευτερόλεπτα πριν ανιχνεύσει κάθε
συσκευή SCSI στο σύστημα σας. Αν έχετε μόνο IDE δίσκους μπορείτε να την
αγνοήσετε, διαφορετικά μπορείτε να δοκιμάσετε να μειώσετε τον αριθμό αυτό, για
να επιταχύνετε την εκκίνηση. Φυσικά, αν το κάνετε αυτό και ανακαλύψετε ότι το
FreeBSD έχει πρόβλημα στην αναγνώριση των συσκευών σας, θα πρέπει να την
ανεβάσετε ξανά.

  options          KTRACE            # ktrace(1) support

Η επιλογή αυτή ενεργοποιεί το tracing των διεργασιών του πυρήνα, το οποίο είναι
χρήσιμο στην εκσφαλμάτωση.

  options          SYSVSHM           # SYSV-style shared memory

Η επιλογή αυτή ενεργοποιεί την κοινόχρηστη μνήμη σύμφωνα με το πρότυπο του
System V. Η πλέον κοινή χρήση της, είναι η επέκταση XSHM στα Χ η οποία
χρησιμοποιείται αυτόματα από πολλές βαριές εφαρμογές γραφικών για καλύτερη
ταχύτητα. Αν χρησιμοποιείτε Χ, σίγουρα θέλετε να περιλάβετε αυτή την επιλογή.

  options          SYSVMSG           # SYSV-style message queues

Υποστήριξη για μηνύματα του System V. Η επιλογή αυτή προσθέτει μόνο μερικές
εκατοντάδες bytes στον πυρήνα.

  options          SYSVSEM           # SYSV-style semaphores

Υποστήριξη σηματοφορέων του System V. Χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά, αλλά
προσθέτει μόνο μερικές εκατοντάδες bytes στον πυρήνα.

     Σημείωση:Η επιλογή -p της εντολής ipcs(1) θα σας δείξει ποιες
     διεργασίες χρησιμοποιούν κάθε μια από αυτές τις λειτουργίες του
     System V.


  options 	     _KPOSIX_PRIORITY_SCHEDULING # POSIX P1003_1B real-time
  extensions

Επεκτάσεις πραγματικού χρόνου (Real-time) που προστέθηκαν στο POSIX® το 1993.
Χρησιμοποιείται από κάποιες εφαρμογές στη συλλογή των ports (όπως το
StarOffice).

  options          KBD_INSTALL_CDEV  # install a CDEV entry in /dev

Η επιλογή αυτή είναι απαραίτητη για τη δημιουργία του αρχείου συσκευής
πληκτρολογίου στον κατάλογο /dev.

  options          ADAPTIVE_GIANT    # Giant mutex is adaptive.

Το Giant είναι το όνομα ενός συστήματος αμοιβαίου αποκλεισμού (sleep mutex) το
οποίο προστατεύει ένα μεγάλο αριθμό πόρων του πυρήνα. Στις μέρες μας, αυτό
θεωρείται ανεπίτρεπτο από πλευράς απόδοσης και αντικαθίσταται με κλειδώματα τα
οποία προστατεύουν συγκεκριμένους πόρους. Η επιλογή ADAPTIVE_GIANT επιτρέπει
στο Giant να συμπεριληφθεί στο σετ των mutexes που μπορούν να εκτελεστούν
επιλεκτικά. Έτσι, αν ένα νήμα θέλει να κλειδώσει το Giant mutex, αλλά αυτό
είναι ήδη κλειδωμένο από ένα νήμα σε μια άλλη CPU, το πρώτο νήμα θα συνεχίσει
να εκτελείται, και θα περιμένει για την απελευθέρωση του κλειδώματος.
Φυσιολογικά, το νήμα θα επέστρεφε στην κατάσταση ύπνου (sleep) και θα περίμενε
για την επόμενη ευκαιρία εκτέλεσης του. Αν δεν είστε σίγουρος, αφήστε αυτή την
επιλογή ενεργή.

     Σημείωση:Σημειώστε ότι από το FreeBSD 8.0-RELEASE και τις επόμενες
     εκδόσεις, όλα τα mutexes έχουν από προεπιλογή τη δυνατότητα
     προσαρμογής, εκτός αν έχει επίτηδες γίνει διαφορετική ρύθμιση,
     χρησιμοποιώντας την επιλογή NO_ADAPTIVE_MUTEXES κατά τη μεταγλώττιση.
     Το Giant έχει επίσης δυνατότητα προσαρμογής πλέον, και έτσι η επιλογή
     ADAPTIVE_GIANT έχει αφαιρεθεί από το αρχείο ρυθμίσεων πυρήνα.


  device          apic               # I/O APIC

Η συσκευή apic επιτρέπει τη χρήση του I/O APIC για την παράδοση των interrupts
(διακοπών). Η συσκευή apic μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο σε πυρήνες για ένα
επεξεργαστή (UP) όσο και για πολλαπλούς (SMP), αλλά στη δεύτερη περίπτωση είναι
απαραίτητη. Προσθέστε την επιλογή options SMP για να έχετε υποστήριξη πολλαπλών
επεξεργαστών.

     Σημείωση:Η συσκευή apic υπάρχει μόνο στην αρχιτεκτονική i386, η
     γραμμή αυτή δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε άλλες αρχιτεκτονικές.


  device          eisa

Θα πρέπει να συμπεριλάβετε την επιλογή αυτή αν έχετε μητρική με δίαυλο τύπου
EISA. Ενεργοποιείται έτσι η αυτόματη ανίχνευση και ρύθμιση όλων των συσκευών
στο δίαυλο EISA.

  device          pci

Θα πρέπει να συμπεριλάβετε αυτή την επιλογή αν έχετε μητρική με δίαυλο PCI.
Ενεργοποιείται έτσι η αυτόματη ανίχνευση των καρτών PCI και η επικοινωνία
μεταξύ των διαύλων PCI και ISA.

  # Floppy drives
  device          fdc

Πρόκειται για τον ελεγκτή μονάδας δισκέτας.

  # ATA and ATAPI devices
  device          ata

Αυτός ο οδηγός υποστηρίζει όλες τις συσκευές τύπου ATA και ATAPI. Χρειάζεστε
μόνο μια καταχώρηση device ata για να ανιχνεύσει ο πυρήνας όλες τις συσκευές
ATA/ATAPI τύπου PCI στα σύγχρονα μηχανήματα.

  device          atadisk                 # ATA disk drives

Η επιλογή αυτή απαιτείται μαζί με το device ata για την υποστήριξη δίσκων ATA.

  device          ataraid                 # ATA RAID drives

Η επιλογή αυτή απαιτείται μαζί με τοdevice ata για την υποστήριξη δίσκων ATA
RAID.


  device          atapicd                 # ATAPI CDROM drives

Η επιλογή αυτή απαιτείται μαζί με το device ata για την υποστήριξη οδηγών ATAPI
CDROM.

  device          atapifd                 # ATAPI floppy drives

Η επιλογή αυτή απαιτείται μαζί με το device ata για την υποστήριξη οδηγών
δισκέτας ATAPI.

  device          atapist                 # ATAPI tape drives

Η επιλογή αυτή απαιτείται μαζί με το device ata για την υποστήριξη μονάδων
ταινίας ATAPI.

  options         ATA_STATIC_ID           # Static device numbering

Με την επιλογή αυτή, ο αριθμός του ελεγκτή γίνεται στατικός. Χωρίς αυτή, οι
αριθμοί συσκευών αποδίδονται δυναμικά.

  # SCSI Controllers
  device          ahb        # EISA AHA1742 family
  device          ahc        # AHA2940 and onboard AIC7xxx devices
  options         AHC_REG_PRETTY_PRINT    # Print register bitfields in debug
                                          # output.  Adds ~128k to driver.
  device          ahd        # AHA39320/29320 and onboard AIC79xx devices
  options         AHD_REG_PRETTY_PRINT    # Print register bitfields in debug
                                          # output.  Adds ~215k to driver.
  device          amd        # AMD 53C974 (Teckram DC-390(T))
  device          isp        # Qlogic family
  #device         ispfw      # Firmware for QLogic HBAs- normally a module
  device          mpt        # LSI-Logic MPT-Fusion
  #device         ncr        # NCR/Symbios Logic
  device          sym        # NCR/Symbios Logic (newer chipsets + those of
  `ncr')
  device          trm        # Tekram DC395U/UW/F DC315U adapters

  device          adv        # Advansys SCSI adapters
  device          adw        # Advansys wide SCSI adapters
  device          aha        # Adaptec 154x SCSI adapters
  device          aic        # Adaptec 15[012]x SCSI adapters, AIC-6[23]60.
  device          bt         # Buslogic/Mylex MultiMaster SCSI adapters

  device          ncv        # NCR 53C500
  device          nsp        # Workbit Ninja SCSI-3
  device          stg        # TMC 18C30/18C50

Ελεγκτές SCSI. Μπορείτε να μετατρέψετε σε σχόλιο οποιονδήποτε δεν έχετε στο
σύστημα σας. Αν το σύστημα σας έχει μόνο συσκευές IDE, μπορείτε να αφαιρέσετε
όλες τις γραμμές. Οι γραμμές τύπου *_REG_PRETTY_PRINT χρησιμοποιούνται για να
δίνουν περισσότερες διαγνωστικές πληροφορίες για τους αντίστοιχους οδηγούς.

  # SCSI peripherals
  device          scbus      # SCSI bus (required for SCSI)
  device          ch         # SCSI media changers
  device          da         # Direct Access (disks)
  device          sa         # Sequential Access (tape etc)
  device          cd         # CD
  device          pass       # Passthrough device (direct SCSI access)
  device          ses        # SCSI Environmental Services (and SAF-TE)

Περιφερειακά SCSI. Μπορείτε και πάλι να μετατρέψετε σε σχόλιο όσες συσκευές δεν
έχετε, ή αν έχετε μόνο συσκευές IDE, μπορείτε να αφαιρέσετε εντελώς αυτές τις
γραμμές.

     Σημείωση:Ο οδηγός USB umass(4) και κάποιοι άλλοι οδηγοί χρησιμοποιούν
     το υποσύστημα SCSI αν και δεν είναι πραγματικές SCSI συσκευές. Για το
     λόγο αυτό, σιγουρευτείτε ότι δεν αφαιρέσατε την υποστήριξη SCSI αν
     περιλαμβάνονται τέτοιοι οδηγοί στο αρχείο ρύθμισης του πυρήνα σας.


  # RAID controllers interfaced to the SCSI subsystem
  device          amr        # AMI MegaRAID
  device          arcmsr     # Areca SATA II RAID
  device          asr        # DPT SmartRAID V, VI and Adaptec SCSI RAID
  device          ciss       # Compaq Smart RAID 5*
  device          dpt        # DPT Smartcache III, IV - See NOTES for options
  device          hptmv      # Highpoint RocketRAID 182x
  device          hptrr      # Highpoint RocketRAID 17xx, 22xx, 23xx, 25xx
  device          iir        # Intel Integrated RAID
  device          ips        # IBM (Adaptec) ServeRAID
  device          mly        # Mylex AcceleRAID/eXtremeRAID
  device          twa        # 3ware 9000 series PATA/SATA RAID

  # RAID controllers
  device          aac        # Adaptec FSA RAID
  device          aacp       # SCSI passthrough for aac (requires CAM)
  device          ida        # Compaq Smart RAID
  device          mfi        # LSI MegaRAID SAS
  device          mlx        # Mylex DAC960 family
  device          pst        # Promise Supertrak SX6000
  device          twe        # 3ware ATA RAID

Υποστηριζόμενοι ελεγκτές RAID. Αν δεν έχετε κανένα από αυτούς, μπορείτε να τους
μετατρέψετε σε σχόλια ή να τους αφαιρέσετε εντελώς.

  # atkbdc0 controls both the keyboard and the PS/2 mouse
  device          atkbdc     # AT keyboard controller

Ο ελεγκτής πληκτρολογίου (atkbdc) παρέχει υπηρεσίες I/O για πληκτρολόγια τύπου
AT και συσκευές κατάδειξης (ποντίκια) τύπου PS/2. Ο ελεγκτής απαιτείται για τη
λειτουργία του οδηγού πληκτρολογίου (atkbd) και του οδηγού συσκευής κατάδειξης
PS/2 (psm).

  device          atkbd      # AT keyboard

Ο οδηγός atkbd, μαζί με τον ελεγκτή atkbdc, παρέχει πρόσβαση σε πληκτρολόγιο
τύπου AT 84 ή εκτεταμένου AT το οποίο συνδέεται στον ελεγκτή πληκτρολογίου.

  device          psm        # PS/2 mouse

Χρησιμοποιήστε αυτή τη συσκευή αν το ποντίκι σας συνδέεται στην θύρα PS/2.

  device          kbdmux        # keyboard multiplexer

Βασική υποστήριξη πολυπλεξίας πληκτρολογίων. Αν δε σκοπεύετε να χρησιμοποιήσετε
περισσότερα από ένα πληκτρολόγια στο σύστημα σας, μπορείτε με ασφάλεια να
αφαιρέσετε αυτή τη γραμμή.

  device          vga        # VGA video card driver

Το πρόγραμμα οδήγησης της κάρτας γραφικών.

  
device          splash     # Splash screen and screen saver support

Γραφική οθόνη (splash) κατά την εκκίνηση! Η συσκευή αυτή χρησιμοποιείται επίσης
από τα προγράμματα προφύλαξης οθόνης (κονσόλας).

  # syscons is the default console driver, resembling an SCO console
  device          sc

Ο οδηγός sc είναι ο προεπιλεγμένος οδηγός κονσόλας και προσομοιώνει κονσόλα
τύπου SCO. Καθώς τα περισσότερα προγράμματα πλήρους οθόνης αποκτούν πρόσβαση
στην κονσόλα μέσω κάποιας βιβλιοθήκης βάσης δεδομένων τερματικών όπως το
termcap, δεν θα πρέπει να έχει σημασία αν χρησιμοποιήσετε αυτόν τον οδηγό ή τον
vt ο οποίος είναι συμβατός με κονσόλα VT220. Μετά την είσοδο σας στο σύστημα,
θέστε την μεταβλητή TERM στην τιμή scoansi αν κάποια προγράμματα πλήρους οθόνης
έχουν πρόβλημα όταν χρησιμοποιείται αυτή η κονσόλα.

  # Enable this for the pcvt (VT220 compatible) console driver
  #device          vt
  #options         XSERVER          # support for X server on a vt console
  #options         FAT_CURSOR       # start with block cursor

Πρόκειται για ένα οδηγό κονσόλας συμβατό με VT220, και με προς τα πίσω
συμβατότητα με VT100/102. Λειτουργεί καλά σε κάποιους φορητούς υπολογιστές που
έχουν ασυμβατότητα υλικού με τον sc. Μετά την είσοδο σας στο σύστημα, θέστε την
μεταβλητή TERM σε vt100 ή vt220. Ο οδηγός μπορεί επίσης να αποδειχθεί χρήσιμος
όταν συνδέεστε σε μεγάλο αριθμό από διαφορετικά μηχανήματα μέσω δικτύου, όπου
δεν υπάρχουν καταχωρήσεις για τη συσκευή sc στο termcap ή terminfo  το vt100
θα πρέπει να είναι διαθέσιμο πρακτικά σε κάθε πλατφόρμα.

  device          agp

Συμπεριλάβετε τη συσκευή αυτή αν έχετε AGP κάρτα στο σύστημα σας. Θα
ενεργοποιήσετε με αυτό τον τρόπο την υποστήριξη για AGP και AGP GART για
μητρικές που υποστηρίζουν αυτές τις λειτουργίες.

  # Power management support (see NOTES for more options)
  #device          apm

Υποστήριξη Advanced Power Management (προχωρημένης διαχείρισης ισχύος). Χρήσιμο
για φορητά, αν και η επιλογή αυτή, από προεπιλογή, είναι ανενεργή στον πυρήνα
GENERIC.

  # Add suspend/resume support for the i8254.
  device           pmtimer

Πρόγραμμα οδήγησης μετρητή χρόνου (Timer) για συμβάντα που σχετίζονται με
διαχείριση ενέργειας όπως το APM και το ACPI.

  # PCCARD (PCMCIA) support
  # PCMCIA and cardbus bridge support
  device          cbb               # cardbus (yenta) bridge
  device          pccard            # PC Card (16-bit) bus
  device          cardbus           # CardBus (32-bit) bus

Υποστήριξη PCMCIA. Την χρειάζεστε αν χρησιμοποιείτε φορητό υπολογιστή.

  # Serial (COM) ports
  device          sio               # 8250, 16[45]50 based serial ports

Πρόκειται για τις σειριακές θύρες οι οποίες είναι γνωστές στον κόσμο του MS-
DOS/Windows ως θύρες COM.

     Σημείωση:Αν έχετε εσωτερικό μόντεμ στη θύρα COM4 και έχετε και
     σειριακή θύρα COM2, θα πρέπει να αλλάξετε το IRQ του μόντεμ στο 2
     (για περίεργους τεχνικούς λόγους, IRQ2 = IRQ 9) για να μπορέσετε να
     το χρησιμοποιήσετε από το FreeBSD. Αν έχετε κάρτα πολλαπλών σειριακών
     εξόδων, ελέγξτε τη σελίδα manual του sio(4) για περισσότερες
     πληροφορίες σχετικά με τις σωστές τιμές που πρέπει να προσθέσετε στο
     /boot/device.hints. Κάποιες κάρτες γραφικών (ειδικά αυτές που
     βασίζονται σε ολοκληρωμένα S3) χρησιμοποιούν διευθύνσεις IO μορφής
     0x*2e8, και καθώς πολλές φτηνές σειριακές κάρτες δεν αποκωδικοποιούν
     πλήρως τη 16 bit περιοχή διευθύνσεων, συγκρούονται με τις κάρτες
     αυτές, καθιστώντας έτσι πρακτικά άχρηστη τη θύρα COM4.
     Κάθε σειριακή πόρτα χρειάζεται να έχει μια μοναδική IRQ (εκτός αν
     χρησιμοποιείτε κάρτα πολλαπλών σειριακών που υποστηρίζει κοινή χρήση
     interrupts), και έτσι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα προεπιλεγμένα
     interrupts για την COM3 και την COM4.


  # Parallel port
  device          ppc

Πρόκειται για την παράλληλη θύρα στο δίαυλο ISA.

  device          ppbus      # Parallel port bus (required)

Παρέχει υποστήριξη για το δίαυλο της παράλληλης θύρας.

  device          lpt        # Printer

Παρέχει υποστήριξη για εκτυπωτές παράλληλης θύρας.

     Σημείωση:Χρειάζεστε και τα τρία παραπάνω για να ενεργοποιήσετε την
     υποστήριξη εκτυπωτή παράλληλης θύρας.


  device          plip       # TCP/IP over parallel

Πρόκειται για το πρόγραμμα οδήγησης δικτύου μέσω παράλληλης θύρας.

  device          ppi        # Parallel port interface device

Πρόγραμμα I/O γενικής χρήσης («geek port») + IEEE1284 I/O.

  #device         vpo        # Requires scbus and da

Χρησιμοποιείται για μονάδα δισκέτας Iomega Zip. Απαιτεί υποστήριξη από τους
οδηγούς scbus και da. Η καλύτερη απόδοση επιτυγχάνεται με θύρα σε κατάσταση
λειτουργίας EPP 1.9.

  #device         puc

Ενεργοποιήστε αυτή τη συσκευή αν έχετε μια «χαζή» σειριακή ή παράλληλη PCI
κάρτα η οποία υποστηρίζεται από το πρόγραμμα οδήγησης puc(4) (glue driver).

  # PCI Ethernet NICs.
  device          de         # DEC/Intel DC21x4x («Tulip»)
  device          em         # Intel PRO/1000 adapter Gigabit Ethernet Card
  device          ixgb       # Intel PRO/10GbE Ethernet Card
  device          txp        # 3Com 3cR990 («Typhoon»)
  device          vx         # 3Com 3c590, 3c595 («Vortex»)

Διάφορα προγράμματα οδήγησης για PCI κάρτες δικτύου. Μετατρέψτε σε σχόλιο ή
αφαιρέστε τελείως όσες δεν υπάρχουν στο σύστημα σας.

  # PCI Ethernet NICs that use the common MII bus controller code.
  # NOTE: Be sure to keep the 'device miibus' line in order to use these NICs!
  device          miibus     # MII bus support

Η υποστήριξη διαύλου MII απαιτείται για κάποιες κάρτες δικτύου Ethernet PCI 10/
100, ειδικά για αυτές που χρησιμοποιούν πομποδέκτη συμβατό με MII ή έχουν
διεπαφή ελέγχου που λειτουργεί παρόμοια με τον MII. Προσθέτοντας device miibus
στο αρχείο ρύθμισης του πυρήνα, θα έχετε υποστήριξη για το γενικό API του
miibus και για όλους τους οδηγούς PHY, συμπεριλαμβανομένου και ενός γενικού για
PHYs που δεν υποστηρίζονται από κάποιο συγκεκριμένο οδηγό.

  device          bce        # Broadcom BCM5706/BCM5708 Gigabit Ethernet
  device          bfe        # Broadcom BCM440x 10/100 Ethernet
  device          bge        # Broadcom BCM570xx Gigabit Ethernet
  device          dc         # DEC/Intel 21143 and various workalikes
  device          fxp        # Intel EtherExpress PRO/100B (82557, 82558)
  device          lge        # Level 1 LXT1001 gigabit ethernet
  device          msk        # Marvell/SysKonnect Yukon II Gigabit Ethernet
  device          nge        # NatSemi DP83820 gigabit ethernet
  device          nve        # nVidia nForce MCP on-board Ethernet Networking
  device          pcn        # AMD Am79C97x PCI 10/100 (precedence over 'lnc')
  device          re         # RealTek 8139C+/8169/8169S/8110S
  device          rl         # RealTek 8129/8139
  device          sf         # Adaptec AIC-6915 («Starfire»)
  device          sis        # Silicon Integrated Systems SiS 900/SiS 7016
  device          sk         # SysKonnect SK-984x & SK-982x gigabit Ethernet
  device          ste        # Sundance ST201 (D-Link DFE-550TX)
  device          stge       # Sundance/Tamarack TC9021 gigabit Ethernet
  device          ti         # Alteon Networks Tigon I/II gigabit Ethernet
  device          tl         # Texas Instruments ThunderLAN
  device          tx         # SMC EtherPower II (83c170 «EPIC»)
  device          vge        # VIA VT612x gigabit ethernet
  device          vr         # VIA Rhine, Rhine II
  device          wb         # Winbond W89C840F
  device          xl         # 3Com 3c90x («Boomerang», «Cyclone»)

Προγράμματα οδήγησης που χρησιμοποιούν τον κώδικα του διαύλου ελέγχου MII.

  # ISA Ethernet NICs.  pccard NICs included.
  device          cs         # Crystal Semiconductor CS89x0 NIC
  # 'device ed' requires 'device miibus'
  device          ed         # NE[12]000, SMC Ultra, 3c503, DS8390 cards
  device          ex         # Intel EtherExpress Pro/10 and Pro/10+
  device          ep         # Etherlink III based cards
  device          fe         # Fujitsu MB8696x based cards
  device          ie         # EtherExpress 8/16, 3C507, StarLAN 10 etc.
  device          lnc        # NE2100, NE32-VL Lance Ethernet cards
  device          sn         # SMC's 9000 series of Ethernet chips
  device          xe         # Xircom pccard Ethernet

  # ISA devices that use the old ISA shims
  #device         le

Προγράμματα οδήγησης καρτών Ethernet τύπου ISA. Δείτε το αρχείο /usr/src/sys/
i386/conf/NOTES για λεπτομέρειες σχετικά με το ποιες κάρτες υποστηρίζονται από
ποιον οδηγό.

  # Wireless NIC cards
  device          wlan            # 802.11 support

Γενική υποστήριξη του 802.11. Η γραμμή αυτή απαιτείται για ασύρματη δικτύωση.

  device          wlan_wep        # 802.11 WEP support
  device          wlan_ccmp       # 802.11 CCMP support
  device          wlan_tkip       # 802.11 TKIP support

Υποστήριξη κρυπτογράφησης για συσκευές 802.11. Οι γραμμές αυτές χρειάζονται αν
σκοπεύετε να χρησιμοποιήσετε κρυπτογράφηση και πρωτόκολλα ασφαλείας 802.11i.

  device          an         # Aironet 4500/4800 802.11 wireless NICs.
  device          ath             # Atheros pci/cardbus NIC's
  device          ath_hal         # Atheros HAL (Hardware Access Layer)
  device          ath_rate_sample # SampleRate tx rate control for ath
  device          awi        # BayStack 660 and others
  device          ral        # Ralink Technology RT2500 wireless NICs.
  device          wi         # WaveLAN/Intersil/Symbol 802.11 wireless NICs.
  #device         wl         # Older non 802.11 Wavelan wireless NIC.

Υποστήριξη για διάφορες ασύρματες κάρτες.

  # Pseudo devices
  device   loop          # Network loopback

Πρόκειται για τη γενική συσκευή εσωτερικού δικτύου (loopback) του TCP/IP. Η
σύνδεση μέσω telnet ή FTP στο localhost (γνωστό επίσης και ως 127.0.0.1)
πραγματοποιείται μέσω αυτής της συσκευής. Η ύπαρξη αυτής της συσκευής είναι
υποχρεωτική.

  device   random        # Entropy device

Κρυπτογραφικά ασφαλής γεννήτρια τυχαίων αριθμών.

  device   ether         # Ethernet support

Η γραμμή ether απαιτείται μόνο αν έχετε κάρτα δικτύου Ethernet. Περιέχει γενικό
κώδικα για το πρωτόκολλο Ethernet.

  device   sl            # Kernel SLIP

Η γραμμή sl παρέχει υποστήριξη SLIP. Η υποστήριξη αυτή έχει σχεδόν ολοκληρωτικά
ξεπεραστεί από το PPP, το οποίο είναι ευκολότερο στη ρύθμιση, υποστηρίζει
καλύτερα τις συνδέσεις μέσω μόντεμ, και παρέχει καλύτερες δυνατότητες.

  device   ppp           # Kernel PPP

Η γραμμή αυτή είναι για υποστήριξη PPP μέσω του πυρήνα για επιλογικές (dial-up)
συνδέσεις. Υπάρχει επίσης μια έκδοση PPP η οποία υλοποιείται ως εφαρμογή χρήστη
(userland), χρησιμοποιεί το tun και προσφέρει περισσότερη ευελιξία και
λειτουργίες όπως κλήση κατά απαίτηση (demand dialing).

  device   tun           # Packet tunnel.

Η συσκευή αυτή χρησιμοποιείται από το πρόγραμμα PPP χρήστη (userland). Δείτε το
τμήμα PPP αυτού του βιβλίου για περισσότερες πληροφορίες.


  device   pty           # Pseudo-ttys (telnet etc)

Πρόκειται για συσκευή «ψευδό-τερματικού» ή προσομοίωσης θύρας login.
Χρησιμοποιείται για εισερχόμενες συνδέσεις telnet και rlogin, από το xterm, και
από κάποιες άλλες εφαρμογές όπως το Emacs.

  device   md            # Memory «disks»

Ψευτό-συσκευές δίσκου με χρήση μνήμης (ramdrives).

  device   gif           # IPv6 and IPv4 tunneling

Η συσκευή αυτή υλοποιεί IPv6 σε IPv4 tunneling, IPv4 σε IPv6 tunneling, IPv4 σε
IPv4 tunneling, και IPv6 σε IPv6 tunneling. Η συσκευή gif «αυτό-κλωνοποιείται»,
και δημιουργεί τα αντίστοιχα αρχεία συσκευών όπως απαιτούνται.

  device   faith         # IPv6-to-IPv4 relaying (translation)

Αυτή η ψεύδο-συσκευή συλλαμβάνει πακέτα που στέλνονται προς αυτήν και τα
ανακατευθύνει προς το δαίμονα μετάφρασης του IPv4/IPv6.

  # The `bpf' device enables the Berkeley Packet Filter.
  # Be aware of the administrative consequences of enabling this!
  # Note that 'bpf' is required for DHCP.
  device   bpf           # Berkeley packet filter

Πρόκειται για το φίλτρο πακέτων Berkeley. Αυτή η ψεύδο-συσκευή επιτρέπει σε
κάρτες δικτύου να λειτουργούν σε κατάσταση promiscuous (πλήρους ακρόασης),
συλλαμβάνοντας με αυτό τον τρόπο κάθε πακέτο ενός δικτύου (π.χ. Ethernet). Τα
πακέτα αυτά μπορεί να αποθηκεύονται στο δίσκο ή να εξετάζονται με τη βοήθεια
του προγράμματος tcpdump(1).

     Σημείωση:Η συσκευή bpf(4) χρησιμοποιείται επίσης από το dhclient(8)
     για την ανάκτηση της διεύθυνσης IP της προεπιλεγμένης πύλης κ.ο.κ. Αν
     χρησιμοποιείτε DHCP, αφήστε αυτή την επιλογή ενεργοποιημένη.


  # USB support
  device          uhci          # UHCI PCI->USB interface
  device          ohci          # OHCI PCI->USB interface
  device          ehci          # EHCI PCI->USB interface (USB 2.0)
  device          usb           # USB Bus (required)
  #device         udbp          # USB Double Bulk Pipe devices
  device          ugen          # Generic
  device          uhid          # «Human Interface Devices»
  device          ukbd          # Keyboard
  device          ulpt          # Printer
  device          umass         # Disks/Mass storage - Requires scbus and da
  device          ums           # Mouse
  device          ural          # Ralink Technology RT2500USB wireless NICs
  device          urio          # Diamond Rio 500 MP3 player
  device          uscanner      # Scanners
  # USB Ethernet, requires mii
  device          aue           # ADMtek USB Ethernet
  device          axe           # ASIX Electronics USB Ethernet
  device          cdce          # Generic USB over Ethernet
  device          cue           # CATC USB Ethernet
  device          kue           # Kawasaki LSI USB Ethernet
  device          rue           # RealTek RTL8150 USB Ethernet

Υποστήριξη για διάφορες συσκευές USB.

  # FireWire support
  device          firewire      # FireWire bus code
  device          sbp           # SCSI over FireWire (Requires scbus and da)
  device          fwe           # Ethernet over FireWire (non-standard!)

Υποστήριξη για διάφορες συσκευές Firewire.
Για περισσότερες πληροφορίες και επιπλέον συσκευές που υποστηρίζονται από το
FreeBSD, δείτε το αρχείο /usr/src/sys/i386/conf/NOTES.
-------------------------------------------------------------------------------

9.6.1 Λειτουργία με Μεγάλη Ποσότητα Μνήμης (PAE)

Μηχανήματα με μεγάλη ποσότητα μνήμης, χρειάζονται πρόσβαση σε μνήμη που
υπερβαίνει το όριο των 4 gigabytes των Εικονικών Διευθύνσεων Χρήστη+Πυρήνα
(User+Kernel Virtual Address, KVA). Εξαιτίας αυτού του περιορισμού, η Intel
πρόσθεσε υποστήριξη για 36bit φυσικών διευθύνσεων, από τον επεξεργαστή Pentium
Pro και μετά.
Η δυνατότητα Επέκτασης Φυσικών Διευθύνσεων, (Physical Address Extension, PAE)
των Intel Pentium Pro και μεταγενέστερων CPU, επιτρέπει χρήση μνήμης ως 64
gigabytes. To FreeBSD παρέχει υποστήριξη για τη δυνατότητα αυτή μέσω της
ρύθμισης πυρήνα PAE, η οποία διατίθεται για όλες τις τρέχουσες σταθερές
εκδόσεις του FreeBSD. Λόγω περιορισμών στην αρχιτεκτονική του συστήματος μνήμης
της Intel, δεν γίνεται διάκριση για τη μνήμη που βρίσκεται πάνω ή κάτω από τα 4
gigabytes. Η μνήμη που εκχωρείται πάνω από τα 4 gigabytes, απλώς προστίθεται
στο μέγεθος της διαθέσιμης μνήμης.
Για να ενεργοποιήσετε την υποστήριξη PAE στον πυρήνα, απλώς προσθέστε την
ακόλουθη γραμμή στο αρχείο των ρυθμίσεων σας:

  options		    PAE


     Σημείωση:Η υποστήριξη PAE στο FreeBSD είναι διαθέσιμη μόνο για
     επεξεργαστές αρχιτεκτονικής Intel IA-32. Θα πρέπει επίσης να
     σημειώσουμε ότι η υποστήριξη PAE στο FreeBSD δεν έχει δοκιμαστεί
     εκτεταμένα, και θα πρέπει να θεωρείται ποιότητας beta σε σχέση με τα
     άλλα σταθερά χαρακτηριστικά του FreeBSD.

Η υποστήριξη PAE στο FreeBSD υπόκειται σε κάποιους περιορισμούς:

* Μια διαδικασία δεν έχει πρόσβαση σε περισσότερα από 4 gigabytes χώρου VM.
* Οδηγοί συσκευών που δεν χρησιμοποιούν τη διεπαφή bus_dma(9) ίσως προκαλέσουν
  καταστροφή δεδομένων σε ένα PAE πυρήνα και για το λόγο αυτό δεν συνίσταται η
  χρήση τους. Στο FreeBSD παρέχεται ένα αρχείο ρυθμίσεων PAE στο οποίο έχουν
  εξαιρεθεί όλα τα προγράμματα οδήγησης που είναι γνωστό ότι δεν δουλεύουν σε
  πυρήνα τύπου PAE.
* Κάποιες μεταβλητές συστήματος (system tunables) εξακριβώνουν τη χρήση της
  μνήμης, βλέποντας το ποσό της διαθέσιμης φυσικής μνήμης. Αυτές οι μεταβλητές
  μπορεί να χρησιμοποιήσουν αδικαιολόγητα μεγάλη ποσότητα μνήμης, λόγω της
  φύσης του συστήματος PAE. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η ρύθμιση sysctl
  kern.maxvnodes η οποία ελέγχει το μέγιστο αριθμό vnodes που επιτρέπονται στον
  πυρήνα. Είναι σκόπιμο να ρυθμίσετε αυτή και άλλες παρόμοιες παραμέτρους σε
  λογικές τιμές.
* Ίσως χρειαστεί να ρυθμίσετε τις εικονικές διευθύνσεις του πυρήνα (KVA) ή να
  μειώσετε την ποσότητα κάποιου συγκεκριμένου πόρου που έχει μεγάλη χρήση
  (δείτε παραπάνω) για να αποφύγετε την εξάντληση του KVA. Μπορείτε να αυξήσετε
  το μέγεθος του KVA μέσω της επιλογής KVA_PAGES.

Για λόγους σταθερότητας και απόδοσης, σας συμβουλεύουμε να διαβάσετε τη σελίδα
manual tuning(7). Επίσης η σελίδα pae(4) περιέχει ενημερωμένες πληροφορίες
σχετικά με την υποστήριξη PAE στο FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

9.7 Αν Κάτι Πάει Λάθος

Υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες προβλημάτων που μπορούν να παρουσιαστούν όταν
δημιουργείτε ένα προσαρμοσμένο πυρήνα:


  Αποτυχία της εντολής config:
      Αν η εντολή config(8) αποτυγχάνει όταν της δίνετε την περιγραφή του
      πυρήνα σας, έχετε κατά πάσα πιθανότητα, κάνει κάποιο απλό λάθος. Ευτυχώς,
      η config(8) θα σας δείξει τον αριθμό γραμμής στον οποίο συνάντησε το
      πρόβλημα, και έτσι θα μπορέσετε εύκολα να το εντοπίσετε. Για παράδειγμα,
      αν δείτε:

        config: line 17: syntax error

      Βεβαιωθείτε ότι η λέξη-κλειδί στη γραμμή αυτή είναι σωστή, συγκρίνοντας
      τη με την αντίστοιχη στο αρχείο GENERIC ή σε άλλο αρχείο αναφοράς.

  Αποτυχία της εντολής make:
      Αν αποτυγχάνει η εντολή make, συνήθως αυτό σημαίνει κάποιο λάθος στο
      αρχείο ρυθμίσεων το οποίο δεν είναι αρκετά σοβαρό για να το καταλάβει η
      config(8). Κοιτάξτε ξανά το αρχείο ρυθμίσεων σας και αν ακόμα δεν
      μπορείτε να εντοπίσετε το πρόβλημα, στείλτε το μαζί με το αρχείο με mail
      στην ηλεκτρονική_λίστα_γενικών_ερωτήσεων_του_FreeBSD και θα εντοπιστεί
      πολύ γρήγορα.

  Ο πυρήνας δεν εκκινεί:
      Αν ο νέος σας πυρήνας δεν εκκινεί ή αποτυγχάνει να αναγνωρίσει τις
      συσκευές σας, μην πανικοβάλλεστε! Ευτυχώς, το FreeBSD έχει ένα εξαιρετικό
      μηχανισμό για να επανέλθετε από μη-συμβατούς πυρήνες. Απλώς επιλέξτε τον
      πυρήνα από τον οποίο θέλετε να ξεκινήσετε μέσω του συστήματος εκκίνησης
      (boot loader) του FreeBSD. Έχετε πρόσβαση σε αυτό, την ώρα που
      εμφανίζεται το μενού επιλογών εκκίνησης. Επιλέξτε «Escape to a loader
      prompt», αριθμός έξι. Στην προτροπή που εμφανίζεται, γράψτε την εντολή
      boot kernel.old ή το όνομα αρχείου ενός άλλου πυρήνα που ξεκινάει
      κανονικά. Όταν φτιάχνετε ένα νέο πυρήνα, είναι πάντα καλή ιδέα να έχετε
      πρόχειρο ένα πυρήνα που ξέρετε ότι δουλεύει.
      Αφού εκκινήσετε με ένα καλό πυρήνα, μπορείτε να ελέγξετε το αρχείο
      ρυθμίσεων σας από την αρχή, και να προσπαθήσετε ξανά. Μια χρήσιμη πηγή
      πληροφοριών είναι το αρχείο /var/log/messages το οποίο μεταξύ άλλων
      καταγράφει όλα τα μηνύματα του πυρήνα από κάθε επιτυχημένη εκκίνηση.
      Επίσης η εντολή dmesg(8) θα σας δείξει όλα τα μηνύματα του πυρήνα της
      τρέχουσας εκκίνησης.

           Σημείωση:Αν έχετε πρόβλημα στη δημιουργία πυρήνα, βεβαιωθείτε
           ότι έχετε κρατήσει ένα πυρήνα GENERIC, ή κάποιο άλλο που
           γνωρίζετε ότι λειτουργεί, χρησιμοποιώντας ένα διαφορετικό όνομα
           ώστε να μη διαγραφεί στην επόμενη μεταγλώττιση. Δεν μπορείτε να
           βασιστείτε στον πυρήνα kernel.old, γιατί κάθε φορά που
           εγκαθιστάτε νέο πυρήνα, το kernel.old αντικαθίσταται με τον
           τελευταίο εγκατεστημένο πυρήνα, ο οποίος μπορεί να μην
           λειτουργεί. Επίσης, όσο το δυνατόν πιο σύντομα, μετακινήστε τον
           πυρήνα που λειτουργεί στην σωστή θέση, /boot/kernel,
           διαφορετικά εντολές όπως η ps(1) ίσως να μη λειτουργούν σωστά.
           Για να το κάνετε αυτό, απλώς μετονομάστε τον κατάλογο που
           περιέχει τον καλό πυρήνα, π.χ:

             # mv /boot/kernel /boot/kernel.bad
             # mv /boot/kernel.good /boot/kernel



  Ο νέος πυρήνας λειτουργεί, αλλά η ps(1) δεν λειτουργεί πλέον:
      Αν εγκαταστήσετε πυρήνα διαφορετικής έκδοσης από αυτόν με τον οποίο έχουν
      φτιαχτεί τα εργαλεία συστήματος, για παράδειγμα εάν βάλετε ένα πυρήνα της
      σειράς -CURRENT σε ένα σύστημα -RELEASE, πολλές από τις εντολές που
      σχετίζονται με την κατάσταση του συστήματος όπως ή ps(1) και η vmstat(8)
      δεν θα λειτουργούν πλέον. Θα πρέπει να μεταγλωττίσετε_και_να
      εγκαταστήσετε_όλο_το_βασικό_σύστημα_(world) χρησιμοποιώντας ίδια έκδοση
      του πηγαίου κώδικα με αυτή του πυρήνα σας. Αυτός είναι και ένας λόγος για
      τον οποίο δεν είναι συνήθως καλή ιδέα να χρησιμοποιείτε διαφορετική
      έκδοση πυρήνα από το υπόλοιπο του λειτουργικού συστήματος.

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 10 Εκτυπώσεις

Συνεισφορά από τον Sean Kelly.Αναδομήθηκε και ανανεώθηκε από τον Jim Mock.

10.1 Σύνοψη

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το FreeBSD για να κάνετε εκτυπώσεις σε διάφορους
τύπους εκτυπωτών, από τον παλαιότερο κρουστικό ως τον πιο σύγχρονο laser
εκτυπωτή, καθώς και οποιασδήποτε άλλης τεχνολογίας ανάμεσα τους, και να
δημιουργήσετε εκτυπώσεις υψηλής ποιότητας με τις εφαρμογές που εκτελείτε.
Το FreeBSD μπορεί επίσης να ρυθμιστεί ώστε να λειτουργεί ως εξυπηρετητής
εκτυπώσεων δικτύου. Με αυτή τη δυνατότητα το FreeBSD μπορεί να λαμβάνει
εργασίες εκτύπωσης από διάφορους άλλους υπολογιστές, συμπεριλαμβανομένων
υπολογιστών FreeBSD, Windows και Mac OS. Το FreeBSD μπορεί να εξασφαλίζει ότι
μόνο μια εργασία θα τυπώνεται κάθε χρονική στιγμή και μπορεί να τηρεί
στατιστικά για τους χρήστες και τα μηχανήματα που θα κάνουν τις περισσότερες
εκτυπώσεις, να παράγει σελίδες «banner» που να δείχνουν σε ποιόν ανήκει η κάθε
εκτύπωση, και πολλά άλλα.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο θα ξέρετε:

* Πως να ρυθμίσετε την ουρά εκτυπώσεων (print spooler) του FreeBSD.
* Πως να εγκαθιστάτε φίλτρα εκτύπωσης, να χειρίζεστε ειδικές εργασίες εκτύπωσης
  (π.χ. τη μετατροπή εισερχόμενων κειμένων σε μορφές εκτύπωσης που είναι
  κατανοητές από τους εκτυπωτές σας).
* Πως να ενεργοποιήσετε σελίδες τύπου κεφαλίδας ή banner στις εκτυπώσεις σας.
* Πως να εκτυπώνετε σε εκτυπωτές που είναι συνδεδεμένοι σε άλλους υπολογιστές.
* Πως να εκτυπώνετε σε εκτυπωτές που είναι συνδεδεμένοι απευθείας στο δίκτυο.
* Πως να ελέγχετε τους περιορισμούς εκτύπωσης, συμπεριλαμβανομένων των
  περιορισμών μεγέθους των εργασιών εκτύπωσης, και πως να παρεμποδίζετε την
  δυνατότητα εκτύπωσης σε συγκεκριμένους χρήστες.
* Πως να κρατήσετε στατιστικά για τον εκτυπωτή, και καταγραφή για τη χρήση του
  εκτυπωτή από κάθε χρήστη.
* Πως να αντιμετωπίσετε προβλήματα στις εκτυπώσεις.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να γνωρίζετε πως να ρυθμίσετε και να εγκαταστήσετε ένα νέο πυρήνα (Κεφάλαιο
  9).

-------------------------------------------------------------------------------

10.2 Εισαγωγή

Για να χρησιμοποιήσετε εκτυπωτές στο FreeBSD, θα χρειαστεί να ρυθμίσετε τη
λειτουργία τους με το σύστημα παροχέτευσης (spooling) εκτυπωτών γραμμής του
Berkeley, γνωστό επίσης και ως σύστημα παροχέτευσης LPD, ή απλά LPD. Αυτό είναι
το προκαθορισμένο σύστημα ελέγχου εκτυπωτών στο FreeBSD. Το κεφάλαιο αυτό είναι
μια εισαγωγή στο LPD και θα σας καθοδηγήσει στις ρυθμίσεις του.
Εάν σας είναι οικείο το LPD ή κάποιο άλλο σύστημα παροχέτευσης εκτυπωτών, τότε
μπορείτε να μεταπηδήσετε στην ενότητα Βασική_Εγκατάσταση.
Το LPD μπορεί να ελέγχει εξ' ολοκλήρου όλες τις λειτουργίες των εκτυπωτών ενός
υπολογιστή. Είναι κυρίως υπεύθυνο για ένα πλήθος λειτουργιών:

* Ελέγχει την πρόσβαση σε απευθείας συνδεμένους εκτυπωτές και εκτυπωτές
  προσαρτημένους σε άλλους κόμβους στο δίκτυο.
* Επιτρέπει σε χρήστες να στέλνουν αρχεία προς εκτύπωση. Οι αποστολές αυτές
  είναι γνωστές ως εργασίες (jobs).
* Διατηρεί ουρά αναμονής (queue) για κάθε εκτυπωτή, ώστε να προλαμβάνει την
  ταυτόχρονη πρόσβαση από πολλούς χρήστες.
* Μπορεί να εκτυπώνει σελίδες κεφαλίδας (γνωστές επίσης ως banner ή σελίδες
  burst) ώστε οι χρήστες να μπορούν εύκολα να ξεχωρίσουν τις εργασίες τους μέσα
  στην στοίβα εκτυπώσεων.
* Φροντίζει για την ορθότητα των παραμέτρων επικοινωνίας των εκτυπωτών που
  είναι συνδεδεμένοι σε σειριακές θύρες.
* Μπορεί μέσω του δικτύου να στείλει εργασίες σε σύστημα παροχέτευσης LPD
  διαφορετικού υπολογιστή.
* Μπορεί να εκτελέσει διάφορα φίλτρα για να προσαρμόσει εργασίες ώστε να είναι
  δυνατή η εκτύπωση τους σε εκτυπωτές που χρησιμοποιούν διαφορετικές γλώσσες ή
  έχουν διαφορετικές δυνατότητες.
* Μπορεί να κάνει καταμέτρηση χρήσης του εκτυπωτή.

Μέσω του αρχείου ρύθμισης (/etc/printcap), και με τη βοήθεια ειδικών
προγραμμάτων φίλτρων, μπορείτε να ενεργοποιήσετε το σύστημα LPD να κάνει όλες ή
κάποιες από τις παραπάνω εργασίες σε μια μεγάλη γκάμα συσκευών εκτύπωσης.
-------------------------------------------------------------------------------

10.2.1 Γιατί θα πρέπει να χρησιμοποιείτε τον Spooler

Αν είστε ο μοναδικός χρήστης του συστήματος, θα αναρωτιέστε γιατί θα έπρεπε να
ενδιαφερθείτε για τον spooler αφού δεν χρειάζεστε έλεγχο πρόσβασης, σελίδες
κεφαλίδας, ή αναφορές εκτύπωσης. Αν και μπορείτε να ενεργοποιήσετε την άμεση
πρόσβαση στον εκτυπωτή, είναι καλύτερα να χρησιμοποιείτε τον spooler για τους
παρακάτω λόγους:

* το LPD εκτυπώνει τις εργασίες στο παρασκήνιο, δεν χρειάζεται να περιμένετε να
  αντιγραφούν τα δεδομένα στον εκτυπωτή.
* Το LPD μπορεί άνετα να εκτελεί μια εργασία εκτύπωσης διαμέσου φίλτρων και να
  προσθέτει κεφαλίδες ημερομηνίας/ώρας ή να μετατρέπει κάποιο ειδικό τύπο
  αρχείου (όπως ένα αρχείο TeX DVI) σε ένα τύπο κατανοητό από τον εκτυπωτή σας.
  Αυτές οι διαδικασίες δεν χρειάζεται να γίνονται χειροκίνητα.
* Πολλά από τα ελεύθερα και εμπορικά διαθέσιμα προγράμματα που παρέχουν
  διευκολύνσεις στην εκτύπωση, συνήθως επιζητούν να επικοινωνήσουν με τον
  spooler του συστήματος σας. Ρυθμίζοντας το σύστημα παροχέτευσης, θα μπορείτε
  ευκολότερα να υποστηρίζετε λογισμικό τρίτων, που μπορεί ήδη να έχετε ή που
  πρόκειται να εγκαταστήσετε στο μέλλον.

-------------------------------------------------------------------------------

10.3 Βασική Εγκατάσταση


     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, τα αρχεία συσκευών για τις
     σειριακές θύρες μετονομάστηκαν από /dev/ttydN σε /dev/ttyuN. Οι
     χρήστες του FreeBSD 7.X θα πρέπει να προσαρμόσουν την τεκμηρίωση που
     ακολουθεί με βάση αυτές τις αλλαγές.

Για να χρησιμοποιήσετε εκτυπωτές με το σύστημα παροχέτευσης LPD, θα πρέπει να
εγκαταστήσετε τόσο το hardware του εκτυπωτή σας όσο και το λογισμικό LPD. Αυτό
το έγγραφο περιγράφει την εγκατάσταση σε δύο στάδια:

* Δείτε την ενότητα Βασικές_Ρυθμίσεις_Εκτυπωτών για να μάθετε πως γίνεται η
  σύνδεση εκτυπωτών, με ποιο τρόπο επικοινωνεί το LPD με τους εκτυπωτές, και
  πως να εκτυπώνετε απλά αρχεία κειμένου.
* Δείτε την ενότητα Ρυθμίσεις_Εκτυπωτών_για_Προχωρημένους για να μάθετε πως να
  εκτυπώνετε αρχεία ειδικής μορφής διαφόρων τύπων, πως να εκτυπώνετε σελίδες
  κεφαλίδας, πως να εκτυπώνετε σε ένα δίκτυο, πως να ελέγχετε την πρόσβαση
  στους εκτυπωτές, και πως να χρησιμοποιείτε την καταγραφή εκτυπώσεων.

-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1 Βασικές Ρυθμίσεις Εκτυπωτών

Αυτή η ενότητα περιγράφει πως να ρυθμίσετε το hardware του εκτυπωτή και το
λογισμικό LPD. Παρέχει βασικές γνώσεις για τα εξής θέματα:

* Η Ενότητα Ρυθμίσεις_Hardware υποδεικνύει πως να συνδέσετε τον εκτυπωτή σε μια
  θύρα του υπολογιστή σας.
* Η Ενότητα Ρυθμίσεις_Λογισμικού υποδεικνύει πως να εγκαταστήσετε το αρχείο
  ρύθμισης του συστήματος παροχέτευσης LPD: το αρχείο /etc/printcap.

Αν προσπαθείτε να εγκαταστήσετε έναν εκτυπωτή που δέχεται δεδομένα μέσω
πρωτοκόλλου δικτύου και όχι μέσω διασύνδεσης τοπικής θύρας, τότε δείτε την
ενότητα Εκτυπωτές_Με_Συνδέσεις_Δικτύου.
Αν και αυτή η ενότητα ονομάζεται «Βασικές Ρυθμίσεις Εκτυπωτών», στην
πραγματικότητα είναι αρκετά περίπλοκη. Το δυσκολότερο στάδιο στην εγκατάσταση
είναι η επιτυχής λειτουργία στην επικοινωνία του εκτυπωτή με τον υπολογιστή σας
και το σύστημα παροχέτευσης LPD. Οι επιλογές για προχωρημένους, όπως οι σελίδες
κεφαλίδας και αναφοράς είναι σχετικά εύκολες να επιτευχθούν, μετά την επιτυχή
ρύθμιση της βασικής λειτουργίας εκτύπωσης.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.1 Ρυθμίσεις Hardware

Αυτή η ενότητα εξηγεί τους διάφορους τρόπους σύνδεσης του εκτυπωτή με τον
υπολογιστή σας. Περιγράφει τους διάφορους τύπους θυρών και καλωδίων, και τις
ρυθμίσεις που πρέπει να κάνετε στον πυρήνα για να ενεργοποιήσετε την
επικοινωνία μεταξύ FreeBSD και εκτυπωτή.
Αν ήδη έχετε καταφέρει να συνδέσετε τον εκτυπωτή σας και έχετε εκτυπώσει
επιτυχώς σε άλλο λειτουργικό σύστημα, τότε μπορείτε να μεταβείτε κατευθείαν
στην ενότητα Ρυθμίσεις_Λογισμικού.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.1.1 Θύρες και Καλώδια

Οι εκτυπωτές που διατίθενται σήμερα για χρήση με Η/Υ παρέχονται με μία ή
περισσότερες εκ των ακολούθων τριών διασυνδέσεων:

* Οι Σειριακές διασυνδέσεις, γνωστές και ως RS-232 ή θύρες COM, χρησιμοποιούν
  την σειριακή θύρα του υπολογιστή σας για να στείλουν δεδομένα στον εκτυπωτή.
  Οι σειριακές διασυνδέσεις είναι συνήθεις στην βιομηχανία κατασκευής Η/Υ και
  τα καλώδια είναι εκτενώς διαδεδομένα και επίσης εύκολα να κατασκευαστούν. Οι
  σειριακές διασυνδέσεις μερικές φορές χρειάζονται ειδικά καλώδια και μπορεί να
  σας ζητηθούν πολύπλοκες επικοινωνιακές ρυθμίσεις. Οι περισσότερες σειριακές
  θύρες των Η/Υ έχουν μέγιστη ταχύτητα μετάδοσης 115200 bps, κάνοντας δύσκολη
  την εργασία εκτύπωσης γραφικών μεγάλων διαστάσεων.
* Οι Παράλληλες διασυνδέσεις χρησιμοποιούν την παράλληλη θύρα του υπολογιστή
  σας για να στέλνουν δεδομένα στον εκτυπωτή. Οι παράλληλες διασυνδέσεις είναι
  διαδεδομένες στο εμπόριο και είναι γρηγορότερες από τις σειριακές RS-232. Τα
  καλώδια διατίθενται έτοιμα, αλλά είναι δυσκολότερο να κατασκευαστούν
  χειρωνακτικά. Με τις παράλληλες διασυνδέσεις δεν προβλέπονται επιλογές
  ρύθμισης επικοινωνίας, κάνοντας την ρύθμιση τους εξαιρετικά απλή.
  Οι παράλληλες διασυνδέσεις είναι γνωστές και ως διασυνδέσεις «Centronics»,
  ονομασία προερχόμενη από τον τύπο του ακροδέκτη του εκτυπωτή.
* Οι διασυνδέσεις USB, συντομογραφία από το Universal Serial Bus, δουλεύουν σε
  ακόμη μεγαλύτερες ταχύτητες από την παράλληλη και την RS-232 σειριακή
  διασύνδεση. Τα καλώδια τους είναι απλά και φτηνά. Η USB είναι ανώτερη από την
  Σειριακή RS-232 και από την Παράλληλη στην εκτύπωση, αλλά δυστυχώς δεν
  υποστηρίζεται καλά από τα συστήματα UNIX. Ένας τρόπος για να αποφύγετε αυτό
  το πρόβλημα είναι να αγοράσετε εκτυπωτή που φέρει διασύνδεση USB και
  Παράλληλη, όπως συμβαίνει με πολλούς εκτυπωτές.

Γενικά, οι Παράλληλες διασυνδέσεις προσφέρουν συνήθως μίας κατεύθυνσης
επικοινωνία (από τον υπολογιστή στον εκτυπωτή) ενώ η σειριακή και η USB δίνουν
αμφίδρομη. Στο FreeBSD οι πιο πρόσφατες παράλληλες θύρες (EPP και ECP)
καταφέρνουν αμφίδρομη επικοινωνία με τους εκτυπωτές, όταν χρησιμοποιούνται
καλώδια που συμμορφώνονται με το πρότυπο IEEE-1284.
Η αμφίδρομη επικοινωνία με εκτυπωτές διαμέσου παράλληλης θύρας μπορεί να
επιτευχθεί γενικά με δύο τρόπους. Ο πρώτος τρόπος χρησιμοποιεί ένα
προσαρμοσμένο πρόγραμμα οδήγησης εκτυπωτή, ώστε να μπορεί το FreeBSD να
συνομιλεί στην γλώσσα του εκτυπωτή. Αυτό είναι σύνηθες με εκτυπωτές inkjet και
μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για αναφορές διαθέσιμης ποσότητας μελανιού και
για άλλες πληροφορίες λειτουργίας. Η δεύτερη μέθοδος χρησιμοποιείται όταν ο
εκτυπωτής έχει δυνατότητα υποστήριξης PostScript.
Οι εργασίες PostScript είναι στην πραγματικότητα προγράμματα που αποστέλλονται
στον εκτυπωτή, δεν είναι απαραίτητο να παράγουν εκτυπώσεις, ενώ μπορούν να
επιστρέψουν το αποτέλεσμα τους απευθείας στον υπολογιστή. Το PostScript
χρησιμοποιεί αμφίδρομη επικοινωνία για να ενημερώσει τον υπολογιστή για τυχόν
προβλήματα, όπως σφάλματα στο πρόγραμμα PostScript ή μπλοκάρισμα τροφοδοσίας
χαρτιού. Οι χρήστες σας, θα σας είναι ευγνώμονες για αυτές τις πληροφορίες.
Επιπλέον, ο καλύτερος τρόπος για να κάνετε σωστή καταμέτρηση με ένα αμφίδρομο
εκτυπωτή PostScript είναι: να ρωτήσετε τον εκτυπωτή για την συνολική
καταμέτρηση των σελίδων του (πόσες σελίδες εκτύπωσε σε όλη τη διάρκεια ζωής
του), μετά να αποστείλετε την εργασία του χρήστη, και έπειτα να ξαναρωτήσετε
για την καταμέτρηση των σελίδων του. Αφαιρέστε τις δύο τιμές και θα γνωρίζετε
πόσες σελίδες να χρεώσετε στον χρήστη.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.1.2 Παράλληλες Θύρες

Για να συνδέσετε έναν εκτυπωτή σε παράλληλη θύρα, συνδέστε το καλώδιο
Centronics μεταξύ εκτυπωτή και υπολογιστή. Οι οδηγίες που συνοδεύουν τον
εκτυπωτή και τον υπολογιστή θα σας καθοδηγήσουν να ολοκληρώσετε την σύνδεση.
Θυμηθείτε ποια παράλληλη θύρα χρησιμοποιείτε στον υπολογιστή. Η πρώτη παράλληλη
θύρα στο FreeBSD είναι η ppc0, η δεύτερη είναι η ppc1, και ούτω καθεξής. Το
όνομα συσκευής του εκτυπωτή χρησιμοποιεί την ίδια αρίθμηση: /dev/lpt0 για τον
εκτυπωτή στην πρώτη παράλληλη θύρα κ.τ.λ.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.1.3 Σειριακές Θύρες

Για να συνδέσετε έναν εκτυπωτή χρησιμοποιώντας σειριακή διασύνδεση, συνδέστε το
κατάλληλο σειριακό καλώδιο μεταξύ εκτυπωτή και υπολογιστή. Οι οδηγίες που
συνοδεύουν τον εκτυπωτή και τον υπολογιστή σας, θα σας καθοδηγήσουν να
ολοκληρώσετε την σύνδεση.
Αν δεν είστε σίγουροι ποιο είναι το «κατάλληλο σειριακό καλώδιο», μπορείτε να
δοκιμάσετε μία από τις ακόλουθες εναλλακτικές:

* Ένα καλώδιο modem ενώνει κάθε pin του ακροδέκτη από τη μια πλευρά του
  καλωδίου κατευθείαν με το αντίστοιχο pin του ακροδέκτη στο άλλο άκρο. Αυτός ο
  τύπος καλωδίου είναι γνωστός και ως καλώδιο «DTE-to-DCE».
* Ένα καλώδιο null-modem ενώνει κατευθείαν μερικά pins, ανταλλάσσει μερικά άλλα
  (για παράδειγμα, τα pins αποστολής και λήψης), ενώ βραχυκυκλώνει μερικά άλλα,
  εσωτερικά, στο προστατευτικό κάλυμμα κάθε ακροδέκτη. Αυτός ο τύπος καλωδίου
  είναι γνωστός και ως καλώδιο «DTE-to-DTE».
* Ένα καλώδιο σειριακού εκτυπωτή, που απαιτείται από κάποιους λιγότερο
  συνηθισμένους εκτυπωτές, είναι σαν το καλώδιο null-modem, αλλά στέλνει
  ισοδύναμα σήματα και στα δύο άκρα αντί να τα βραχυκυκλώνει εσωτερικά.

Θα πρέπει επίσης να ρυθμίσετε τις παραμέτρους επικοινωνίας του εκτυπωτή,
συνήθως από τον μπροστινό πίνακα ελέγχου ή από τους DIP διακόπτες του. Επιλέξτε
την μέγιστη τιμή bps (bits per second = bits ανά δευτερόλεπτο, αναφέρεται και
ως ρυθμός baud) που υποστηρίζουν ο υπολογιστής και ο εκτυπωτής σας. Επιλέξτε 7
ή 8 data bits, none, even, ή odd parity, και 1 ή 2 stop bits. Επίσης επιλέξτε
ένα πρωτόκολλο ελέγχου ροής: είτε none, ή XON/XOFF (αναφέρεται και ως έλεγχος
ροής «in-band» ή «software»). Να θυμάστε αυτές τις ρυθμίσεις, για το στάδιο
ρύθμισης λογισμικού που ακολουθεί.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.2 Ρυθμίσεις Λογισμικού

Αυτή η ενότητα περιγράφει τις αναγκαίες ρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν στο
λογισμικό για να μπορείτε να εκτυπώνετε με το σύστημα παροχέτευσης εκτυπωτών
LPD στο FreeBSD.
Μια γενική άποψη των ενεργειών που πρέπει να ακολουθήσετε είναι:

  1. Ρυθμίστε τον πυρήνα σας, αν είναι αναγκαίο, για την θύρα που
     χρησιμοποιείτε για τον εκτυπωτή σας. Οι απαραίτητες ρυθμίσεις
     περιγράφονται στην ενότητα Ρυθμίσεις_Πυρήνα.
  2. Ρυθμίστε την κατάσταση επικοινωνίας για την παράλληλη θύρα, αν πρόκειται
     να την χρησιμοποιήσετε. Η ενότητα Ρυθμίσεις_Κατάστασης_Επικοινωνίας_για
     την_Παράλληλη_Θύρα περιέχει λεπτομέρειες.
  3. Ελέγξτε αν το λειτουργικό σύστημα μπορεί να στείλει δεδομένα στον
     εκτυπωτή. Η ενότητα Έλεγχος_Επικοινωνίας_του_Εκτυπωτή παρέχει μερικές
     συμβουλές για το πως θα μπορούσε να γίνει ο έλεγχος.
  4. Ρυθμίστε το LPD για τον εκτυπωτή σας, τροποποιώντας το αρχείο /etc/
     printcap. Θα βρείτε οδηγίες για αυτές τις ρυθμίσεις σε επόμενο τμήμα αυτού
     του κεφαλαίου.

-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.2.1 Ρυθμίσεις Πυρήνα

Ο πυρήνας του λειτουργικού συστήματος έχει μεταγλωττιστεί έτσι ώστε να δουλεύει
με ένα συγκεκριμένο σύνολο συσκευών. Η σειριακή και η παράλληλη διασύνδεση του
εκτυπωτή είναι μέρος αυτού του συνόλου. Επομένως, ίσως να είναι αναγκαίο να
προσθέσετε υποστήριξη για κάποια πρόσθετη σειριακή ή παράλληλη θύρα, αν δεν
είναι ήδη ρυθμισμένη στον πυρήνα σας.
Για να ελέγξετε αν ο πυρήνας σας μπορεί να υποστηρίξει μια σειριακή διασύνδεση,
πληκτρολογήστε:

  # grep sioN /var/run/dmesg.boot

Όπου N είναι ο αριθμός της σειριακής θύρας, ξεκινώντας από το μηδέν. Αν δείτε
στην έξοδο του τερματικού σας κάτι παρόμοιο με:

  sio2 at port 0x3e8-0x3ef irq 5 on isa
  sio2: type 16550A

τότε ο πυρήνας υποστηρίζει αυτή τη θύρα.
Για να ελέγξετε αν ο πυρήνας σας υποστηρίζει παράλληλες διασυνδέσεις,
πληκτρολογήστε:

  # grep ppcN /var/run/dmesg.boot

Όπου N είναι ο αριθμός της παράλληλης θύρας, ξεκινώντας από το μηδέν. Αν δείτε
στην έξοδο του τερματικού σας κάτι παρόμοιο με:

  ppc0: <Parallel port> at port 0x378-0x37f irq 7 on isa0
  ppc0: SMC-like chipset (ECP/EPP/PS2/NIBBLE) in COMPATIBLE mode
  ppc0: FIFO with 16/16/8 bytes threshold

τότε ο πυρήνας υποστηρίζει αυτή τη θύρα.
Για να μπορεί το λειτουργικό σύστημα να αναγνωρίζει και να χρησιμοποιεί την
θύρα (παράλληλη ή σειριακή) για τον εκτυπωτή σας, ίσως χρειαστεί να
επαναπροσαρμόσετε τον πυρήνα σας.
Για την υποστήριξη σειριακής θύρας, δείτε την ενότητα στις ρυθμίσεις του
πυρήνα. Για την υποστήριξη παράλληλης θύρας, δείτε την ίδια ενότητα και την
ενότητα που ακολουθεί.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.3 Ρυθμίσεις Κατάστασης Επικοινωνίας για την Παράλληλη Θύρα

Όταν χρησιμοποιείτε την παράλληλη διασύνδεση, μπορείτε να επιλέξετε αν η
επικοινωνία του FreeBSD με τον εκτυπωτή θα είναι τύπου interrupt-driven ή
polled. Ο γενικός οδηγός συσκευής του εκτυπωτή (lpt(4)) στο FreeBSD
χρησιμοποιεί το σύστημα ppbus(4), το οποίο ελέγχει την θύρα του chipset με τον
οδηγό ppc(4).

* Η μέθοδος interrupt-driven είναι προεπιλεγμένη στον πυρήνα GENERIC. Με αυτή
  τη μέθοδο, το λειτουργικό σύστημα χρησιμοποιεί ένα σήμα IRQ για να
  προσδιορίσει αν ο εκτυπωτής είναι έτοιμος για δεδομένα.
* Η μέθοδος polled οδηγεί το λειτουργικό σύστημα να ζητά κατά επανάληψη από τον
  εκτυπωτή αν είναι έτοιμος για πρόσθετα δεδομένα. Όταν απαντήσει θετικά, ο
  πυρήνας στέλνει πρόσθετα δεδομένα.

Η μέθοδος interrupt-driven είναι συνήθως κάπως γρηγορότερη αλλά χρησιμοποιεί
μια πολύτιμη γραμμή IRQ. Έχει παρατηρηθεί πως κάποιοι σύγχρονοι εκτυπωτές HP δε
δουλεύουν σωστά σε κατάσταση interrupt, πιθανώς λόγω κάποιων (όχι απόλυτα
εξακριβωμένων) προβλημάτων συγχρονισμού. Αυτοί οι εκτυπωτές χρειάζονται την
μέθοδο polled. Θα πρέπει να χρησιμοποιείτε την αποτελεσματικότερη κατάσταση
λειτουργίας. Κάποιοι εκτυπωτές δουλεύουν και στις δυο καταστάσεις, αλλά είναι
οδυνηρά αργοί στην κατάσταση λειτουργίας interrupt.
Μπορείτε να ρυθμίσετε την κατάσταση επικοινωνίας με δύο τρόπους: ρυθμίζοντας
τον πυρήνα ή χρησιμοποιώντας το πρόγραμμα lptcontrol(8).
Για να θέσετε την κατάσταση επικοινωνίας ρυθμίζοντας τον πυρήνα:

  1. Επεξεργαστείτε το αρχείο ρύθμισης του πυρήνα. Δείτε την καταχώριση ppc0.
     Αν εγκαθιστάτε την δεύτερη παράλληλη θύρα, τότε χρησιμοποιείστε ppc1. Για
     την τρίτη θύρα ppc2 και ούτω καθεξής.

     o Αν επιθυμείτε κατάσταση λειτουργίας interrupt-driven, επεξεργαστείτε την
       ακόλουθη γραμμή:

         hint.ppc.0.irq="N"

       στο αρχείο /boot/device.hints και αντικαταστήστε το N με τον σωστό
       αριθμό IRQ. Το αρχείο ρύθμισης του πυρήνα πρέπει επίσης να περιέχει τον
       οδηγό ppc(4):

         device ppc

     o Αν επιθυμείτε κατάσταση λειτουργίας polled, διαγράψτε από το αρχείο /
       boot/device.hints, την ακόλουθη γραμμή:

         hint.ppc.0.irq="N"

       Σε μερικές περιπτώσεις, το παραπάνω δεν είναι αρκετό για να θέσετε την
       θύρα σε κατάσταση polled. Τις περισσότερες φορές το πρόβλημα προέρχεται
       από τον οδηγό acpi(4), ο οποίος έχει την ευχέρεια να εξετάζει και να
       προσαρτά συσκευές, και επομένως, να ελέγχει τον τρόπο πρόσβασης στην
       θύρα του εκτυπωτή. Θα πρέπει να ελέγξετε τις ρυθμίσεις του acpi(4) για
       να διορθώσετε αυτό το πρόβλημα.

  2. Αποθηκεύστε το αρχείο. Ρυθμίστε, μεταγλωττίστε, και εγκαταστήστε τον
     πυρήνα, και έπειτα κάντε επανεκκίνηση. Για περισσότερες λεπτομέρειες,
     δείτε τις ρυθμίσεις_του_πυρήνα.

Για να θέσετε την κατάσταση επικοινωνίας με το lptcontrol(8):

  1. Πληκτρολογήστε:

       # lptcontrol -i -d /dev/lptN

     για να θέσετε την κατάσταση λειτουργίας interrupt-driven για το lptN.
  2. Πληκτρολογήστε:

       # lptcontrol -p -d /dev/lptN

     για να θέσετε την κατάσταση λειτουργίας polled για το lptN.

Θα μπορούσατε να καταχωρίσετε αυτές τις εντολές στο δικό σας αρχείο /etc/
rc.local. Έτσι θα εκτελούνται αυτόματα κατά την εκκίνηση του συστήματος σας.
Για περισσότερες πληροφορίες δείτε το lptcontrol(8).
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.4 Έλεγχος Επικοινωνίας του Εκτυπωτή

Πριν συνεχίσουμε να ρυθμίζουμε το σύστημα παροχέτευσης, θα πρέπει να
βεβαιωθείτε ότι το λειτουργικό σύστημα μπορεί να στείλει επιτυχώς δεδομένα στον
εκτυπωτή σας. Είναι ευκολότερο να κάνουμε ξεχωριστά την αποσφαλμάτωση
επικοινωνίας του εκτυπωτή και την αποσφαλμάτωση του συστήματος παροχέτευσης.
Θα ελέγξουμε τον εκτυπωτή στέλνοντας μερικά δεδομένα κειμένου. Για εκείνους
τους εκτυπωτές που μπορούν να εκτυπώνουν άμεσα τους χαρακτήρες που έχουν
αποσταλεί, το πρόγραμμα lptest(1) είναι τέλειο: Παράγει όλους τους εκτυπώσιμους
χαρακτήρες (96) ASCII σε 96 γραμμές.
Για εκτυπωτές PostScript (ή που βασίζονται σε άλλη γλώσσα), θα χρειαστεί να
κάνουμε ένα πιο πολύπλοκο τεστ. Ένα μικρό πρόγραμμα PostScript, όπως αυτό που
ακολουθεί, επαρκεί:

  %!PS
  100 100 moveto 300 300 lineto stroke
  310 310 moveto /Helvetica findfont 12 scalefont setfont
  (Is this thing working?) show
  showpage

Ο παραπάνω κώδικας PostScript μπορεί να τοποθετηθεί σε ένα αρχείο και να
χρησιμοποιηθεί όπως υποδεικνύουν τα παραδείγματα στις ακόλουθες ενότητες.

     Σημείωση:Όταν αυτό το έγγραφο αναφέρεται σε μια γλώσσα εκτυπωτή,
     εννοείται μια γλώσσα όπως η PostScript, αλλά όχι η PCL της Hewlett
     Packard  η PCL είναι μια γλώσσα ευρείας λειτουργικότητας η οποία
     επιτρέπει την ανάμιξη απλού κειμένου με ακολουθίες διαφυγής. Η
     PostScript δεν μπορεί να εκτυπώσει άμεσα απλό κείμενο, και αυτός
     είναι ακριβώς ο τύπος της γλώσσας εκτυπωτή που θα πρέπει να
     διευθετήσουμε κατάλληλα.

-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.4.1 Έλεγχος Παράλληλου Εκτυπωτή

Αυτή η ενότητα υποδεικνύει πως να ελέγξετε αν το FreeBSD μπορεί να
επικοινωνήσει με έναν εκτυπωτή συνδεδεμένο σε παράλληλη θύρα.
Για να ελέγξετε έναν εκτυπωτή σε παράλληλη θύρα:

  1. Γίνετε root με su(1).
  2. Στείλτε δεδομένα στον εκτυπωτή.

     o Αν ο εκτυπωτής μπορεί να εκτυπώσει απλό κείμενο, τότε χρησιμοποιήστε το
       lptest(1). Πληκτρολογήστε:

         # lptest > /dev/lptN

       Όπου N είναι ο αριθμός της παράλληλης θύρας, ξεκινώντας από το μηδέν.
     o Εάν ο εκτυπωτής καταλαβαίνει PostScript ή κάποια άλλη γλώσσα εκτυπωτών,
       τότε στείλτε ένα μικρό πρόγραμμα στον εκτυπωτή. Πληκτρολογήστε:

         # cat > /dev/lptN

       Έπειτα πληκτρολογήστε το πρόγραμμα μία προς μία γραμμή, προσεκτικά,
       γιατί δεν μπορείτε να επεξεργαστείτε μια γραμμή αφότου έχετε πιέσει το
       πλήκτρο RETURN ή ENTER. Αφού τελειώσετε με την καταχώριση του
       προγράμματος, πιέστε CONTROL+D, ή άλλο πλήκτρο τερματισμού αρχείου.
       Εναλλακτικά, μπορείτε να τοποθετήσετε το πρόγραμμα σε ένα αρχείο και να
       πληκτρολογήσετε:

         # cat file > /dev/lptN

       Όπου file είναι το όνομα του αρχείου που περιέχει το πρόγραμμα που
       θέλετε να στείλετε στον εκτυπωτή.


Θα δείτε κάτι να εκτυπώνεται. Μην ανησυχείτε αν το κείμενο δεν φαίνεται σωστό.
Θα το διορθώσουμε αργότερα.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.4.2 Έλεγχος Σειριακού Εκτυπωτή

Αυτή η ενότητα υποδεικνύει πως να ελέγξετε αν το FreeBSD μπορεί να
επικοινωνήσει με έναν εκτυπωτή συνδεδεμένο σε σειριακή θύρα.
Για να ελέγξετε έναν εκτυπωτή σε σειριακή θύρα:

  1. Γίνετε root με su(1).
  2. Επεξεργαστείτε το αρχείο /etc/remote. Προσθέστε την ακόλουθη καταχώριση:

       printer:dv=/dev/port:br#bps-rate:pa=parity

     Όπου port είναι η καταχώριση συσκευής για την σειριακή πόρτα (ttyu0,
     ttyu1, κτλ.), bps-rate είναι η ταχύτητα bits-per-second επικοινωνίας με
     τον εκτυπωτή, και parity η ισοτιμία που απαιτείται από τον εκτυπωτή (even,
     odd, none, ή zero).
     Παρακάτω φαίνεται ένα υπόδειγμα καταχώρισης, για έναν εκτυπωτή συνδεδεμένο
     μέσω σειριακής γραμμής στην τρίτη σειριακή θύρα με ταχύτητα 19200 bps και
     χωρίς parity:

       printer:dv=/dev/ttyu2:br#19200:pa=none

  3. Συνδεθείτε στον εκτυπωτή με tip(1). Πληκτρολογήστε:

       # tip printer

     Αν αυτό το στάδιο δεν δουλεύει, επεξεργαστείτε πάλι το αρχείο /etc/remote
     και προσπαθήστε το χρησιμοποιώντας /dev/cuaaN αντί για /dev/ttyuN.
  4. Στείλτε δεδομένα στον εκτυπωτή.

     o Αν ο εκτυπωτής μπορεί να εκτυπώσει απλό κείμενο, χρησιμοποιήστε lptest
       (1). Γράψτε:

         % $lptest

     o Εάν ο εκτυπωτής καταλαβαίνει PostScript ή κάποια άλλη γλώσσα εκτυπωτών,
       τότε στείλτε ένα μικρό πρόγραμμα στον εκτυπωτή. Πληκτρολογήστε το
       πρόγραμμα, μία προς μία γραμμή, πολύ προσεκτικά, καθώς ο εκτυπωτής
       μπορεί να ερμηνεύει διαφορετικά την χρήση χαρακτήρων όπως το backspace ή
       άλλων που παράγονται από διάφορα πλήκτρα επεξεργασίας. Μπορεί επίσης να
       χρειαστεί να πληκτρολογήσετε κάποιο ειδικό πλήκτρο τερματισμού αρχείου
       για τον εκτυπωτή ώστε να γνωρίζει πότε ολοκληρώνεται το πρόγραμμα. Για
       εκτυπωτές PostScript, πιέστε CONTROL+D.
       Εναλλακτικά, μπορείτε να τοποθετήσετε το πρόγραμμα σε ένα αρχείο και να
       πληκτρολογήσετε:

         % >file

       Όπου file είναι το όνομα του αρχείου που περιέχει το πρόγραμμα. Αφού το
       tip(1) στείλει το αρχείο, πιέστε το κατάλληλο πλήκτρο τερματισμού
       αρχείου, αν απαιτείται.


Θα δείτε κάτι να εκτυπώνεται. Μην ανησυχείτε αν το κείμενο δεν φαίνεται σωστό.
Θα το διορθώσουμε αργότερα.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5 Ενεργοποίηση του Spooler: το Αρχείο /etc/printcap

Σε αυτό το σημείο, ο εκτυπωτής σας θα πρέπει να είναι συνδεμένος, ο πυρήνας σας
ρυθμισμένος να επικοινωνεί μαζί του (αν χρειάζεται), και έχετε πετύχει να
στείλετε κάποια δοκιμαστικά δεδομένα στον εκτυπωτή. Είστε τώρα έτοιμοι να
ρυθμίσετε το LPD για να ελέγχετε την πρόσβαση στον εκτυπωτή σας.
Μπορείτε να ρυθμίσετε το LPD με επεξεργασία του αρχείου /etc/printcap. Το
σύστημα παροχέτευσης LPD διαβάζει αυτό το αρχείο κάθε φορά που χρησιμοποιείται
ο spooler, επομένως πιθανές αναβαθμίσεις του μπαίνουν άμεσα σε εφαρμογή.
Είναι εύκολο να κατανοήσετε την μορφή του αρχείου printcap(5). Χρησιμοποιήστε
τον κειμενογράφο που προτιμάτε για να κάνετε αλλαγές στο /etc/printcap. Η μορφή
του είναι παρόμοια με άλλα αρχεία περιγραφής δυνατοτήτων, όπως τα /usr/share/
misc/termcap και /etc/remote. Δείτε την cgetent(3) για λεπτομερείς πληροφορίες
σχετικά με την μορφή του αρχείου.
Η πιο απλή ρύθμιση του spooler αποτελείται από τα ακόλουθα βήματα:

  1. Επιλέξτε ένα όνομα (και λίγα βολικά παρωνύμια) για τον εκτυπωτή, και
     τοποθετήστε τα στο αρχείο /etc/printcap. Δείτε την ενότητα Ονοματοδότηση
     Εκτυπωτή για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ονομασία των
     εκτυπωτών.
  2. Απενεργοποιήστε τις σελίδες κεφαλίδας (είναι ενεργές από προεπιλογή)
     εισάγοντας την ικανότητα sh. Για περισσότερες πληροφορίες δείτε την
     ενότητα Παρεμπόδιση_Σελίδων_Κεφαλίδας.
  3. Δημιουργήστε ένα κατάλογο παροχέτευσης, και καθορίστε την τοποθεσία του με
     την ικανότητα sd. Για περισσότερες πληροφορίες δείτε την ενότητα
     Δημιουργία_Καταλόγου_Παροχέτευσης.
  4. Καθορίστε την κατάλληλη καταχώριση /dev για τον εκτυπωτή, και σημειώστε τη
     στο /etc/printcap με την ικανότητα lp. Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε
     την ενότητα Αναγνώριση_της_Συσκευής_Εκτύπωσης. Επίσης, αν ο εκτυπωτής
     είναι σε σειριακή θύρα, εγκαταστήστε τις παραμέτρους επικοινωνίας με την
     ικανότητα ms# η οποία αναλύεται στην ενότητα Ρυθμίσεις_Παραμέτρων
     Επικοινωνίας_του_Spooler.
  5. Εγκαταστήστε φίλτρα εισόδου απλού κειμένου. Δείτε την ενότητα Εγκατάσταση
     Φίλτρου_Κειμένου για περισσότερες πληροφορίες.
  6. Ελέγξτε την εγκατάσταση εκτυπώνοντας οτιδήποτε με την εντολή lpr(1).
     Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στις ενότητες Δοκιμή_του_Spooler
     και Εντοπισμός_Βλαβών.


     Σημείωση:Εκτυπωτές που βασίζονται σε γλώσσες εκτύπωσης, όπως οι
     εκτυπωτές PostScript, δεν μπορούν να εκτυπώσουν άμεσα απλό κείμενο. Ο
     απλός τρόπος ρύθμισης που δείξαμε παραπάνω και που θα περιγράψουμε
     εκτενέστερα στις επόμενες ενότητες, προϋποθέτει πως αν ρυθμίζετε έναν
     τέτοιο εκτυπωτή θα μπορείτε να εκτυπώσετε μόνον αρχεία γραμμένα στη
     γλώσσα του.

Οι χρήστες συνήθως νομίζουν πως μπορούν να εκτυπώσουν απλό κείμενο σε όλους
τους εκτυπωτές που είναι εγκατεστημένοι στο σύστημα τους. Τα προγράμματα που
χρησιμοποιούν το LPD για να εκτυπώσουν, κάνουν ακριβώς την ίδια υπόθεση. Αν
προσπαθείτε να εγκαταστήσετε έναν τέτοιο εκτυπωτή και θέλετε να μπορείτε να
τυπώνετε εργασίες στην γλώσσα του εκτυπωτή αλλά και σε απλό κείμενο, σας
συνιστούμε να προσθέσετε ένα επιπλέον βήμα στην διαδικασία εγκατάστασης που
περιγράψαμε παραπάνω: Εγκαταστήστε ένα πρόγραμμα αυτόματης μετατροπής από απλό
κείμενο σε PostScript (ή σε άλλη γλώσσα εκτυπωτή). Η ενότητα Συμβατότητα
Εργασιών_Απλού_Κειμένου_σε_εκτυπωτές_PostScript εξηγεί πως να ενεργήσετε.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5.1 Ονοματοδότηση Εκτυπωτή

Το πρώτο (εύκολο) βήμα είναι να επιλέξετε όνομα για τον εκτυπωτή σας. Δεν έχει
σημασία αν θα προτιμήσετε ένα λειτουργικό ή κάποιο εξωτικό όνομα αφού μπορείτε
επίσης να προσθέσετε και μερικά παρωνύμια (aliases) για τον ίδιο εκτυπωτή.
Τουλάχιστον ένας από τους εκτυπωτές που αναφέρονται στο /etc/printcap θα πρέπει
να έχει το παρωνύμιο lp. Αυτή είναι η ονομασία του προεπιλεγμένου εκτυπωτή. Εάν
οι χρήστες δεν έχουν την μεταβλητή περιβάλλοντος PRINTER και δεν αναφέρουν
κάποιο όνομα εκτυπωτή στην γραμμή εντολών με οποιαδήποτε εντολή LPD, τότε ο lp
θα είναι ο προεπιλεγμένος εκτυπωτής για τις εκτυπώσεις τους.
Επίσης, είναι κοινή πρακτική το τελευταίο alias του εκτυπωτή να είναι μια
πλήρης περιγραφή του εκτυπωτή, που να περιλαμβάνει τον κατασκευαστή και το
μοντέλο.
Αφού επιλέξετε μια ονομασία και μερικά συνήθη παρωνύμια, καταχωρίστε τα στο
αρχείο /etc/printcap. Το όνομα του εκτυπωτή θα πρέπει να αναφέρεται πρώτο στο
αριστερό άκρο. Διαχωρίστε κάθε παρωνύμιο με μια κάθετη μπάρα και τοποθετήστε
μια άνω-κάτω τελεία μετά το τελευταίο παρωνύμιο.
Στο ακόλουθο παράδειγμα, ξεκινάμε με ένα εντελώς βασικό /etc/printcap που
ορίζει δύο εκτυπωτές (έναν εκτυπωτή γραμμής Diablo 630 και έναν εκτυπωτή
PostScript laser Panasonic KX-P4455):

  #
  #  /etc/printcap for host rose
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:

Σε αυτό το παράδειγμα, ο πρώτος εκτυπωτής ονομάζεται rattan και έχει ως
παρωνύμια τα line, diablo, lp, και Diablo 630 Line Printer. Από τη στιγμή που
έχει το παρωνύμιο lp, είναι και ο προεπιλεγμένος εκτυπωτής. Ο δεύτερος
ονομάζεται bamboo, και έχει ως παρωνύμια τα ps, PS, S, panasonic, και Panasonic
KX-P4455 PostScript v51.4.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5.2 Παρεμπόδιση Σελίδων Κεφαλίδας

Το σύστημα παροχέτευσης LPD, από προεπιλογή, εκτυπώνει μια σελίδα κεφαλίδας για
κάθε εργασία. Η σελίδα κεφαλίδας περιλαμβάνει το όνομα χρήστη που αιτήθηκε την
εργασία, τον υπολογιστή από τον οποίον προήλθε η εργασία, και το όνομα της
εργασίας, με μεγάλους όμορφους χαρακτήρες. Δυστυχώς αυτό το πρόσθετο κείμενο
ακολουθεί την διαδικασία αποσφαλμάτωσης της εγκατάστασης ενός απλού εκτυπωτή,
επομένως θα παρεμποδίσουμε τις σελίδες κεφαλίδας.
Για την παρεμπόδιση των σελίδων κεφαλίδας, προσθέστε την ικανότητα sh στην
καταχώριση για τον εκτυπωτή στο αρχείο /etc/printcap. Εδώ βλέπετε ένα
παράδειγμα του /etc/printcap με προσθήκη της sh:

  #
  #  /etc/printcap for host rose - no header pages anywhere
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :sh:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:

Παρατηρήστε πως χειριστήκαμε σωστά τη μορφή: η πρώτη γραμμή ξεκινά στην
αριστερή στήλη, και οι ακόλουθες γραμμές είναι στοιχισμένες (indented). Κάθε
γραμμή καταχώρισης (εκτός από την τελευταία) τελειώνει με μια αριστερόστροφη
κάθετο.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5.3 Δημιουργία Καταλόγου Παροχέτευσης

Το επόμενο βήμα στον απλό τρόπο εγκατάστασης είναι η δημιουργία ενός καταλόγου
παροχέτευσης (spool), όπου θα φιλοξενούνται οι εργασίες εκτύπωσης έως ότου να
εκτυπωθούν και όπου επίσης φυλάσσονται και κάποια άλλα βοηθητικά αρχεία του
συστήματος εκτύπωσης.
Λόγω της μεταβαλλόμενης φύσης των καταλόγων παροχέτευσης, συνηθίζεται να
τοποθετούνται κάτω από τον κατάλογο /var/spool. Δεν είναι αναγκαίο να παίρνετε
αντίγραφα ασφαλείας των καταλόγων παροχέτευσης. Η επαναδημιουργία τους είναι
τόσο απλή όσο να τρέξουμε την εντολή mkdir(1).
Είναι επίσης συνηθισμένο να ονομάζεται ο κατάλογος με το ίδιο όνομα με τον
εκτυπωτή, όπως φαίνεται παρακάτω:

  # mkdir /var/spool/printer-name

Ωστόσο, αν έχετε αρκετούς εκτυπωτές στο δίκτυο, ίσως επιθυμείτε να τοποθετήσετε
τους καταλόγους παροχέτευσης κάτω από ένα μοναδικό κατάλογο που θα
χρησιμοποιείται αποκλειστικά για εκτυπώσεις με το LPD. Θα κάνουμε ακριβώς αυτό
για τα παραδείγματα μας με τους εκτυπωτές rattan και bamboo:

  # mkdir /var/spool/lpd
  # mkdir /var/spool/lpd/rattan
  # mkdir /var/spool/lpd/bamboo


     Σημείωση:Εάν οι εργασίες των χρηστών περιέχουν προσωπικά δεδομένα,
     μπορεί να θέλετε να προστατέψετε τον κατάλογο παροχέτευσης με κάποιο
     τρόπο, ώστε να μην είναι δημόσια προσβάσιμος. Οι κατάλογοι
     παροχέτευσης θα πρέπει να ανήκουν και να είναι αναγνώσιμοι,
     εγγράψιμοι και με δυνατότητα αναζήτησης από τον χρήστη daemon και από
     την ομάδα daemon, από κανέναν άλλο. Για τους εκτυπωτές του
     παραδείγματος:

       # chown daemon:daemon /var/spool/lpd/rattan
       # chown daemon:daemon /var/spool/lpd/bamboo
       # chmod 770 /var/spool/lpd/rattan
       # chmod 770 /var/spool/lpd/bamboo


Τέλος, πρέπει να ενημερώσετε το LPD για αυτούς τους καταλόγους χρησιμοποιώντας
το αρχείο /etc/printcap. Προσδιορίστε την διαδρομή του καταλόγου παροχέτευσης
με την ικανότητα sd:

  #
  #  /etc/printcap for host rose - added spooling directories
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/rattan:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:

Σημειώστε πως το όνομα του εκτυπωτή ξεκινά στην πρώτη στήλη, ενώ όλες οι άλλες
καταχωρίσεις που περιγράφουν τον εκτυπωτή θα πρέπει να είναι στοιχισμένες και
κάθε τέλος γραμμής να φέρει χαρακτήρα διαφυγής με αριστερόστροφη κάθετο.
Εάν δεν προσδιορίσετε τον κατάλογο παροχέτευσης μέσω του sd, τότε το σύστημα
παροχέτευσης θα χρησιμοποιήσει τον προεπιλεγμένο /var/spool/lpd.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5.4 Αναγνώριση της Συσκευής Εκτύπωσης

Στην ενότητα Ρυθμίσεις_Hardware αναγνωρίσαμε τη θύρα, και κατά συνέπεια την
καταχώριση του καταλόγου /dev που θα χρησιμοποιήσει το FreeBSD για να
επικοινωνήσει με τον εκτυπωτή. Τώρα, θα δώσουμε στο LPD αυτή την πληροφορία.
Όταν το σύστημα παροχέτευσης έχει μια εργασία να εκτυπώσει, θα ανοίξει αυτή την
ειδική συσκευή για λογαριασμό του προγράμματος φίλτρου (που είναι υπεύθυνο για
το πέρασμα των δεδομένων στον εκτυπωτή).
Προσδιορίστε την διαδρομή της καταχώρισης /dev στο αρχείο /etc/printcap
χρησιμοποιώντας την ικανότητα lp.
Στο τρέχον παράδειγμα μας, ας υποθέσουμε ότι ο rattan είναι στην πρώτη
παράλληλη θύρα, και ο bamboo είναι στην έκτη σειριακή πόρτα. Οι νέες
καταχωρίσεις στο /etc/printcap θα είναι:

  #
  #  /etc/printcap for host rose - identified what devices to use
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/rattan:\
          :lp=/dev/lpt0:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:\
          :lp=/dev/ttyu5:

Αν δεν καθορίσετε σε κάποιον εκτυπωτή την ικανότητα lp στο αρχείο /etc/
printcap, το LPD χρησιμοποιεί από προεπιλογή το /dev/lp. Το /dev/lp δεν υπάρχει
την δεδομένη στιγμή στο FreeBSD.
Εάν ο εκτυπωτής που εγκαθιστάτε είναι συνδεδεμένος σε παράλληλη θύρα, διαβάστε
απευθείας την ενότητα με τίτλο Εγκατάσταση_Φίλτρου_Κειμένου. Διαφορετικά,
ακολουθήστε προσεκτικά τις οδηγίες που ακολουθούν στην επόμενη ενότητα.
-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5.5 Ρυθμίσεις Παραμέτρων Επικοινωνίας του Spooler

Για εκτυπωτές σε σειριακή πόρτα, το LPD μπορεί να ρυθμίσει την ταχύτητα σε bps,
το parity, και άλλες παραμέτρους σειριακής επικοινωνίας για λογαριασμό του
προγράμματος φίλτρου που στέλνει δεδομένα στον εκτυπωτή. Αυτό είναι πλεονέκτημα
γιατί:

* Σας επιτρέπει να δοκιμάσετε διάφορες παραμέτρους επικοινωνίας προσθέτοντας
  τις απλά με επεξεργασία του αρχείου /etc/printcap. Δεν χρειάζεται να
  επαναμεταγλωττίσετε το πρόγραμμα φίλτρου.
* Επιτρέπει στο σύστημα παροχέτευσης να χρησιμοποιεί το ίδιο πρόγραμμα για
  πολλαπλούς εκτυπωτές, οι οποίοι μπορεί να έχουν διαφορετικές σειριακές
  ρυθμίσεις επικοινωνίας.

Οι ακόλουθες ικανότητες του /etc/printcap ελέγχουν τις παραμέτρους σειριακής
επικοινωνίας των συσκευών που αναφέρονται στην ικανότητα lp:


  br#bps-rate
      Ορίζει την ταχύτητα επικοινωνίας της συσκευής σε bps-rate, όπου το bps-
      rate μπορεί να είναι 50, 75, 110, 134, 150, 200, 300, 600, 1200, 1800,
      2400, 4800, 9600, 19200, 38400, 57600, ή 115200 bits-per-second.

  ms#stty-mode
      Ορίζει τις επιλογές της συσκευής τερματικού μετά το άνοιγμα της συσκευής.
      Η stty(1) εξηγεί τις διαθέσιμες επιλογές.

Όταν το LPD ανοίγει την συσκευή που ορίζεται από την ικανότητα lp, υιοθετεί τα
χαρακτηριστικά της συσκευής με ικανότητα ms#. Έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι
καταστάσεις λειτουργίας parenb, parodd, cs5, cs6, cs7, cs8, cstopb, crtscts,
και ixon, που εξηγούνται στην σελίδα βοηθείας stty(1).
Ας προσθέσουμε στο παράδειγμα μας έναν εκτυπωτή στην έκτη σειριακή θύρα. Θα
θέσουμε την ταχύτητα bps σε 38400. Για την κατάσταση λειτουργίας θα θέσουμε ,
no parity με -parenb, χαρακτήρες 8-bit με cs8, no modem control με clocal και
έλεγχο ροής μέσω hardware με crtscts:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:\
          :lp=/dev/ttyu5:ms#-parenb cs8 clocal crtscts:

-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5.6 Εγκατάσταση Φίλτρου Κειμένου

Τώρα είμαστε έτοιμοι να πούμε στο LPD ποιο φίλτρο κειμένου να χρησιμοποιήσει
για να στείλει εργασίες στον εκτυπωτή. Το φίλτρο κειμένου, γνωστό και ως φίλτρο
εισόδου, είναι ένα πρόγραμμα που εκτελεί το LPD όταν υπάρχει εργασία προς
εκτύπωση. Όταν το LPD εκτελεί το φίλτρο κειμένου για κάποιον εκτυπωτή, θέτει
την standard input του φίλτρου στην εργασία εκτύπωσης, και την standard output
στην συσκευή του εκτυπωτή που ορίζεται με την ικανότητα lp. Το φίλτρο
αναμένεται να αναγνώσει την εργασία από την standard input, να εκτελέσει όλες
τις απαραίτητες μεταγλωττίσεις για τον εκτυπωτή, και να γράψει το αποτέλεσμα
στην standard output, το οποίο και θα εκτυπωθεί. Για περισσότερες πληροφορίες
για τα φίλτρα κειμένου, δείτε την ενότητα Φίλτρα.
Για την απλή εγκατάσταση των εκτυπωτών μας, το φίλτρο κειμένου μπορεί να είναι
ένα μικρό shell script που απλά θα εκτελεί την εντολή /bin/cat για να στέλνει
εργασίες στον εκτυπωτή. Το FreeBSD έρχεται με άλλο ένα φίλτρο, το lpf που
χειρίζεται δυνατότητες backspacing και υπογράμμισης για εκτυπωτές που ίσως να
μην χειρίζονται σωστά αυτές τις λειτουργίες. Και φυσικά, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε άλλο πρόγραμμα φίλτρου επιθυμείτε. Το φίλτρο lpf
περιγράφεται λεπτομερώς στην ενότητα lpf:_ένα_Φίλτρο_Κειμένου.
Θα ξεκινήσουμε δημιουργώντας το shell script /usr/local/libexec/if-simple σαν
ένα απλό φίλτρο κειμένου. Τοποθετήστε το ακόλουθο κείμενο στο αρχείο
χρησιμοποιώντας τον κειμενογράφο που προτιμάτε:

  #!/bin/sh
  #
  # if-simple - Simple text input filter for lpd
  # Installed in /usr/local/libexec/if-simple
  #
  # Simply copies stdin to stdout.  Ignores all filter arguments.

  /bin/cat && exit 0
  exit 2

Κάντε το αρχείο εκτελέσιμο:

  # chmod 555 /usr/local/libexec/if-simple

Και ενημερώστε το LPD να το χρησιμοποιήσει, ορίζοντας το με την ικανότητα if
στο αρχείο /etc/printcap. Θα το προσθέσουμε στους δύο εκτυπωτές από το
προηγούμενο παράδειγμα στο /etc/printcap:

  #
  #  /etc/printcap for host rose - added text filter
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/rattan:\
          :lp=/dev/lpt0:\
          :if=/usr/local/libexec/if-simple:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:\
          :lp=/dev/ttyu5:ms#-parenb cs8 clocal crtscts:\
          :if=/usr/local/libexec/if-simple:


     Σημείωση:Μπορείτε να βρείτε ένα αντίγραφο του script if-simple στον
     κατάλογο /usr/share/examples/printing.

-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5.7 Ενεργοποίηση του LPD

Το lpd(8) εκτελείται από το /etc/rc, και ελέγχεται από την μεταβλητή
lpd_enable. Η μεταβλητή αυτή έχει προεπιλεγμένη τιμή NO. Αν δεν το έχετε κάνει
ακόμα, προσθέστε την ακόλουθη γραμμή:

  lpd_enable="YES"

στο αρχείο /etc/rc.conf, και επανεκκινήστε το σύστημα σας, ή απλά εκτελέστε το
lpd(8).

  # lpd

-------------------------------------------------------------------------------

10.3.1.5.8 Δοκιμή του Spooler

Φτάσατε στο τέλος της απλής εγκατάστασης του LPD. Θα αφήσουμε για αργότερα τα
συγχαρητήρια, αφού ακόμη θα πρέπει να ελέγξουμε την εγκατάσταση και να
διορθώσουμε οποιοδήποτε πρόβλημα έχει προκύψει. Για να ελέγξετε την εγκατάσταση
προσπαθήστε να εκτυπώσετε κάτι. Για να εκτυπώσετε με το σύστημα LPD,
χρησιμοποιήστε την εντολή lpr(1), η οποία αποστέλλει μία εργασία προς εκτύπωση.
Μπορείτε να συνδυάσετε την lpr(1) με το πρόγραμμα lptest(1), για το οποίο
κάναμε μια εισαγωγή στην ενότητα Έλεγχος_Επικοινωνίας_του_Εκτυπωτή, για τον
έλεγχο κειμένου.
Για τον έλεγχο μιας απλής εγκατάστασης LPD:
Πληκτρολογήστε:

  # lptest 20 5 | lpr -Pprinter-name

Όπου printer-name είναι το όνομα ενός εκτυπωτή (ή το alias) που αναφέρεται στο
/etc/printcap. Για να ελέγξετε τον προεπιλεγμένο εκτυπωτή, πληκτρολογήστε lpr
(1) χωρίς το πρόθεμα -P. Αν ο εκτυπωτής σας χρησιμοποιεί PostScript, πρέπει να
στείλετε ένα πρόγραμμα PostScript, αντί να χρησιμοποιήσετε το lptest(1). Για να
τα καταφέρετε, τοποθετήστε το πρόγραμμα σε ένα αρχείο και πληκτρολογήστε lpr
file.
Σε έναν εκτυπωτή PostScript, η εκτύπωση θα είναι το αποτέλεσμα του προγράμματος
που στείλατε. Αν χρησιμοποιείτε το lptest(1), τότε το αποτέλεσμα θα μοιάζει με
το ακόλουθο:

  !"#$%&'()*+,-./01234
  "#$%&'()*+,-./012345
  #$%&'()*+,-./0123456
  $%&'()*+,-./01234567
  %&'()*+,-./012345678

Για περαιτέρω έλεγχο του εκτυπωτή, δοκιμάστε να κατεβάσετε μεγαλύτερα
προγράμματα (για εκτυπωτές που χρησιμοποιούν γλώσσα προγραμματισμού) ή τρέξτε
το lptest(1) με διαφορετικά προθέματα. Για παράδειγμα, η εντολή lptest 80 60 θα
παράγει 60 γραμμές των 80 χαρακτήρων η καθεμία.
Αν ο εκτυπωτής δεν δουλεύει, δείτε την ενότητα Εντοπισμός_Βλαβών.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4 Ρυθμίσεις Εκτυπωτών για Προχωρημένους


     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, τα αρχεία συσκευών για τις
     σειριακές θύρες μετονομάστηκαν από /dev/ttydN σε /dev/ttyuN. Οι
     χρήστες του FreeBSD 7.X θα πρέπει να προσαρμόσουν την τεκμηρίωση που
     ακολουθεί με βάση αυτές τις αλλαγές.

Αυτή η ενότητα περιγράφει φίλτρα για την εκτύπωση ειδικής μορφής αρχείων,
σελίδων κεφαλίδας, για εκτυπώσεις μέσω δικτύου, καθώς και για τον έλεγχο
πρόσβασης και την καταμέτρηση χρήσης των εκτυπωτών.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1 Φίλτρα

Αν και το LPD μπορεί να χειριστεί πρωτόκολλα δικτύων, λίστες αναμονής, έλεγχο
πρόσβασης, και άλλες παραμέτρους των εκτυπώσεων, το κύριο μέρος της πραγματικής
εργασίας γίνεται με τα φίλτρα. Τα φίλτρα είναι προγράμματα που επικοινωνούν με
τον εκτυπωτή και χειρίζονται τις εξαρτήσεις της συσκευής και άλλες ειδικές
απαιτήσεις της. Στην απλή εγκατάσταση εκτυπωτή, εγκαταστήσαμε ένα φίλτρο απλού
κειμένου ιδιαίτερα απλής μορφής, που θα πρέπει να δουλεύει με τους
περισσότερους εκτυπωτές (ενότητα Εγκατάσταση_Φίλτρου_Κειμένου).
Ωστόσο, για να μπορέσετε να εκμεταλλευτείτε τις δυνατότητες μετατροπών μορφής,
ελέγχου πρόσβασης και καταμέτρησης, και τυχόν ειδικές δυνατότητες του εκτυπωτή
σας, θα πρέπει να καταλάβετε πως δουλεύουν τα φίλτρα. Σε τελική ανάλυση, θα
είναι ευθύνη των φίλτρων να χειρίζονται όλες αυτές τις παραμέτρους. Τα κακά νέα
είναι πως τις περισσότερες φορές θα πρέπει να παρέχετε εσείς οι ίδιοι τα φίλτρα
σας. Τα καλά νέα είναι πως γενικώς υπάρχουν αρκετά διαθέσιμα, και αν δεν
υπάρχουν, είναι σχετικά εύκολο να τα γράψετε.
Επίσης, το FreeBSD διατίθεται με ένα φίλτρο, το /usr/libexec/lpr/lpf, που
δουλεύει με πολλούς εκτυπωτές που μπορούν να εκτυπώσουν απλό κείμενο.
(Χειρίζεται backspacing και tabs στο αρχείο, και κάνει καταμέτρηση, αλλά τίποτα
περισσότερο.) Υπάρχουν, επίσης, διάφορα άλλα φίλτρα και συστατικά τους στην
Συλλογή των Ports του FreeBSD.
Σε αυτή την ενότητα θα βρείτε: :

* Η ενότητα Πως_δουλεύουν_τα_Φίλτρα, προσπαθεί να δώσει μια γενική άποψη για
  τις αρμοδιότητες των φίλτρων στις διεργασίες εκτύπωσης. Θα πρέπει να
  διαβάσετε αυτή την ενότητα για να μπορείτε να καταλάβετε τι «πραγματικά»
  συμβαίνει όταν το LPD χρησιμοποιεί φίλτρα. Αυτές οι γνώσεις θα σας βοηθήσουν
  να προλαμβάνετε και να αποσφαλματώνετε προβλήματα που μπορούν να συμβούν
  καθώς εγκαθιστάτε όλο και περισσότερα φίλτρα σε κάθε εκτυπωτή σας.
* Το LPD αναμένει πως κάθε εκτυπωτής είναι ικανός, από προεπιλογή, να εκτυπώσει
  απλό κείμενο. Αυτό όμως είναι πρόβλημα για εκτυπωτές PostScript (ή άλλους που
  βασίζονται σε γλώσσες προγραμματισμού) οι οποίοι δεν μπορούν να εκτυπώσουν
  άμεσα απλό κείμενο. Η ενότητα Συμβατότητα_Εργασιών_Απλού_Κειμένου_σε
  εκτυπωτές_PostScript σας εξηγεί τι θα πρέπει να κάνετε για να ξεπεράσετε αυτό
  το πρόβλημα. Θα πρέπει να διαβάσετε αυτή την ενότητα αν έχετε εκτυπωτή
  PostScript.
* Το PostScript είναι δημοφιλής μορφή εξόδου για πολλά προγράμματα. Μερικοί
  άνθρωποι προτιμούν και να γράφουν κατευθείαν σε κώδικα PostScript. Δυστυχώς,
  οι εκτυπωτές PostScript έχουν μεγάλο κόστος. Η ενότητα Προσομοίωση_PostScript
  για_εκτυπωτές_που_δεν_το_υποστηρίζουν εξηγεί λεπτομερώς πως να μετατρέψετε
  ένα φίλτρο κειμένου για εκτυπωτές ώστε να λαμβάνει και να τυπώνει δεδομένα
  PostScript σε εκτυπωτές που δεν είναι PostScript. Θα πρέπει να διαβάσετε
  αυτήν την ενότητα αν είστε κάτοχος εκτυπωτή που δεν υποστηρίζει PostScript.
* Η ενότητα Φίλτρα_Μετατροπής περιγράφει μια αυτοματοποιημένη διαδικασία για
  την μετατροπή αρχείων ειδικής μορφής, όπως δεδομένα γραφικών ή
  στοιχειοθεσίας, σε μια μορφή κατανοητή από τον εκτυπωτή σας. Μετά την
  ανάγνωση αυτής της ενότητας, θα πρέπει να είστε σε θέση να ρυθμίσετε τους
  εκτυπωτές σας με τέτοιο τρόπο ώστε πληκτρολογώντας lpr -t οι χρήστες σας να
  μπορούν να εκτυπώσουν δεδομένα troff, ή με lpr -d δεδομένα TeX DVI, ή με lpr
  -v να εκτυπώνουν εικόνες δεδομένων ράστερ, και ούτω καθεξής. Σας
  συμβουλεύουμε να διαβάσετε αυτή την ενότητα.
* Η ενότητα Φίλτρα_Εξόδου περιγράφει ένα χαρακτηριστικό του LPD που δεν
  χρησιμοποιείται συχνά: τα φίλτρα εξόδου. Μπορείτε να προσπεράσετε αυτή την
  ενότητα, εκτός αν τυπώνετε σελίδες κεφαλίδας (δείτε τις Σελίδες_Κεφαλίδας).
* Η ενότητα lpf:_ένα_Φίλτρο_Κειμένου περιγράφει το lpf, ένα πραγματικά πλήρες,
  αν και απλό, φίλτρο κειμένου για εκτυπωτές γραμμής (και εκτυπωτές laser που
  μπορούν να λειτουργήσουν και ως εκτυπωτές γραμμής) που περιέχεται στο
  FreeBSD. Αν χρειάζεστε ένα γρήγορο τρόπο για να κάνετε την καταμέτρηση
  σελίδων να δουλεύει σε απλό κείμενο, ή αν έχετε κάποιον εκτυπωτή που βγάζει
  καπνούς όταν βλέπει χαρακτήρες backspace, θα πρέπει οπωσδήποτε να εξετάσετε
  την περίπτωση του lpf.


     Σημείωση:Μπορείτε να βρείτε αντίγραφο των διάφορων scripts που
     αναφέρονται παρακάτω, στον κατάλογο /usr/share/examples/printing.

-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.1 Πως Δουλεύουν τα Φίλτρα

Όπως αναφέραμε προηγουμένως, φίλτρο είναι ένα εκτελέσιμο πρόγραμμα που
ενεργοποιείται από το LPD για να χειρίζεται το τμήμα της επικοινωνίας με τον
εκτυπωτή που εξαρτάται από τον τύπο της ίδιας της συσκευής.
Όταν το LPD θέλει να εκτυπώσει ένα αρχείο μιας εργασίας, ξεκινά το πρόγραμμα
του φίλτρου. Θέτει ως standard input του φίλτρου το αρχείο που πρέπει να
εκτυπωθεί, ως standard output τον ίδιο τον εκτυπωτή και ως standard error το
αρχείο αναφοράς σφαλμάτων (αναφέρεται στην ικανότητα lf του /etc/printcap, ή
από προεπιλογή το /dev/console).
Το φίλτρο που θα ξεκινήσει το LPD καθώς και οι παράμετροι του φίλτρου,
εξαρτώνται από το τι έχετε δηλώσει στο αρχείο /etc/printcap και από το τι
παραμέτρους έχει καθορίσει ο ίδιος ο χρήστης για την εργασία με την γραμμή
εντολής lpr(1). Για παράδειγμα, αν ο χρήστης πληκτρολογήσει lpr -t, το LPD θα
ξεκινήσει το φίλτρο troff, που υποδηλώνεται με την ικανότητα tf για τον
εκτυπωτή προορισμού. Αν ο χρήστης επιθυμεί να εκτυπώσει απλό κείμενο, θα
ξεκινήσει το φίλτρο if (αυτό πράγματι ισχύει τις περισσότερες φορές: δείτε τα
Φίλτρα_Εξόδου για λεπτομέρειες).
Υπάρχουν τρεις τύποι φίλτρων που μπορείτε να προσδιορίσετε στο /etc/printcap:

* Το φίλτρο κειμένου, επονομαζόμενο και ως φίλτρο εισόδου στην τεκμηρίωση του
  LPD, χειρίζεται εκτυπώσεις κανονικού κειμένου. Θεωρήστε το ως το
  προεπιλεγμένο φίλτρο. Το LPD αναμένει πως όλοι οι εκτυπωτές, από προεπιλογή,
  είναι σε θέση να εκτυπώσουν απλό κείμενο, και είναι δουλειά του φίλτρου
  κειμένου να βεβαιωθεί ότι τα backspaces, τα tabs, και όλοι οι άλλοι ειδικοί
  χαρακτήρες δεν πρόκειται να προβληματίσουν τον εκτυπωτή. Εάν βρίσκεστε σε ένα
  περιβάλλον όπου θα πρέπει να καταμετρήσετε την χρήση των εκτυπωτών, το φίλτρο
  κειμένου θα πρέπει επίσης να καταμετρήσει τις εκτυπωμένες σελίδες, συνήθως
  μετρώντας τον αριθμό των εκτυπωμένων γραμμών και συγκρίνοντας τον με τον
  αριθμό των γραμμών που υποστηρίζει ο εκτυπωτής ανά σελίδα. Το φίλτρο κειμένου
  ξεκινά με την ακόλουθη λίστα παραμέτρων:
  filter-name [-c] -wwidth -llength -iindent -n login -h host acct-file
  όπου


    -c
        εμφανίζεται αν η εργασία έχει αποσταλεί με lpr -l

    width
        είναι η τιμή από την ικανότητα pw (πλάτος σελίδας - page width) όπως
        προσδιορίζεται στο /etc/printcap, με προεπιλεγμένη τιμή το 132

    length
        είναι η τιμή από την ικανότητα pl (μήκος σελίδας - page length), με
        προεπιλεγμένη τιμή το 66

    indent
        είναι το μέγεθος της εσοχής (indentation) από το lpr -i, με
        προεπιλεγμένη τιμή 0

    login
        είναι το καταγεγραμμένο όνομα χρήστη που εκτυπώνει το αρχείο

    host
        είναι το όνομα του υπολογιστή από τον οποίο στάλθηκε η εργασία

    acct-file
        είναι το όνομα του αρχείου καταμέτρησης από την ικανότητα af.


Ένα φίλτρο μετατροπής μετατρέπει ένα αρχείο ειδικής μορφής σε ένα τύπο αρχείου
κατάλληλο για εκτύπωση από τον συγκεκριμένο εκτυπωτή. Για παράδειγμα, τα
δεδομένα στοιχειοθεσίας ditroff δεν μπορούν να εκτυπωθούν κατευθείαν, αλλά
μπορείτε να εγκαταστήσετε ένα φίλτρο μετατροπής αρχείων ditroff, ώστε να
μετατρέψετε τα δεδομένα ditroff σε μια μορφή που ο εκτυπωτής να μπορεί να
αφομοιώσει και να τυπώσει. Θα μάθετε περισσότερα στην ενότητα Φϊλτρα
Μετατροπής. Τα φίλτρα μετατροπής επίσης χρειάζονται για να κάνετε αρίθμηση/
καταμέτρηση, αν χρειάζεστε καταμέτρηση των εκτυπώσεων σας. Τα φίλτρα μετατροπής
ξεκινούν με τις ακόλουθες παραμέτρους:
filter-name -xpixel-width -ypixel-height -n login -h host acct-file
όπου pixel-width είναι η τιμή από την ικανότητα px (προεπιλεγμένη τιμή 0) και
pixel-height είναι η τιμή από την ικανότητα py (προεπιλεγμένη τιμή 0).
Το φίλτρο εξόδου χρησιμοποιείται μόνον αν δεν υπάρχει φίλτρο κειμένου, ή αν
είναι ενεργοποιημένες οι σελίδες κεφαλίδας. Διαβάστε τη σχετική ενότητα Φίλτρα
Εξόδου, αν και από την εμπειρία μας μπορούμε να σας πούμε ότι χρησιμοποιούνται
σπάνια. Υπάρχουν μόνο δύο παράμετροι για τα φίλτρα εξόδου:
filter-name -wwidth -llength
οι οποίες είναι πανομοιότυπες με τις παραμέτρους -w και -l των φίλτρων
κειμένου.
Τα φίλτρα θα πρέπει επίσης να τερματίζουν με κάποια από τις ακόλουθες
καταστάσεις εξόδου:


  exit 0
      Αν το φίλτρο τύπωσε επιτυχώς το αρχείο.

  exit 1
      Αν το φίλτρο απέτυχε να τυπώσει το αρχείο, αλλά θέλει το LPD να
      προσπαθήσει να εκτυπώσει το αρχείο ξανά. Το LPD θα ξεκινήσει ξανά το
      φίλτρο αν γίνει έξοδος με αυτή την κατάσταση.

  exit 2
      Αν το φίλτρο απέτυχε να εκτυπώσει το αρχείο και δεν θέλει το LPD να
      προσπαθήσει ξανά. Το LPD θα απορρίψει το αρχείο.

Το φίλτρο κειμένου που έρχεται με την κανονική έκδοση του FreeBSD, /usr/
libexec/lpr/lpf, εκμεταλλεύεται τις παραμέτρους πλάτους και μήκους σελίδας για
να προσδιορίσει πότε να αποστείλει το form feed και πως να κάνει καταμέτρηση.
Χρησιμοποιεί τις παραμέτρους για login, host, και αρχείου καταμέτρησης για να
δημιουργήσει τις σχετικές εγγραφές καταμέτρησης.
Αν είστε στη διαδικασία επιλογής φίλτρων, ελέγξτε αν είναι συμβατά με το LPD.
Αν είναι συμβατά, τότε πρέπει να υποστηρίζουν την λίστα παραμέτρων που
περιγράψαμε προηγουμένως. Αν σχεδιάζετε να γράψατε τα δικά σας φίλτρα γενικής
χρήσης, τότε πρέπει να τα κάνετε να υποστηρίζουν την ίδια λίστα παραμέτρων και
κωδικών εξόδου.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.2 Συμβατότητα Εργασιών Απλού Κειμένου σε Εκτυπωτές PostScript®

Αν είστε ο μοναδικός χρήστης του Η/Υ σας και του εκτυπωτή PostScript (ή άλλης
γλώσσας εκτυπωτών), και είστε σίγουροι πως δεν πρόκειται να στείλετε ποτέ
εκτυπώσεις απλού κειμένου στον εκτυπωτή σας και πως δεν θα χρησιμοποιήσετε τις
υπηρεσίες των διαφόρων προγραμμάτων σας που θα θελήσουν να στείλουν απλό
κείμενο στον εκτυπωτή σας, τότε δεν χρειάζεται να ασχοληθείτε καθόλου με αυτή
την ενότητα.
Αλλά, αν επιθυμείτε να στείλετε τόσο εργασίες PostScript όσο και απλού κειμένου
στον εκτυπωτή σας, τότε σας προτρέπουμε να προσθέσετε κάποιες ρυθμίσεις στην
εγκατάσταση σας. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει το φίλτρο κειμένου να ανιχνεύει
αν η τρέχουσα εργασία είναι απλό κείμενο ή PostScript. Όλες οι εργασίες
PostScript πρέπει να ξεκινούν με %! (αν ο εκτυπωτής σας χρησιμοποιεί άλλη
γλώσσα, συμβουλευθείτε την τεκμηρίωση του). Αν είναι αυτοί οι πρώτοι δύο
χαρακτήρες, τότε έχουμε PostScript, και η υπόλοιπη εργασία μπορεί να σταλεί
απευθείας στον εκτυπωτή. Αν δεν είναι αυτοί οι πρώτοι δύο χαρακτήρες, τότε το
φίλτρο θα μετατρέψει το κείμενο σε PostScript και θα τυπώσει το αποτέλεσμα.
Πως γίνεται αυτό;
Αν είστε κάτοχος σειριακού εκτυπωτή, ένας καλός τρόπος για να γίνει αυτό εφικτό
είναι να εγκαταστήσετε το lprps. Το lprps είναι ένα φίλτρο εκτύπωσης PostScript
που επικοινωνεί αμφίδρομα με τον εκτυπωτή. Ενημερώνει το αρχείο κατάστασης του
εκτυπωτή με αναλυτικές πληροφορίες, ώστε οι χρήστες και οι διαχειριστές να
μπορούν να δουν επακριβώς ποια είναι η κατάσταση του εκτυπωτή (όπως χαμηλή
στάθμη toner ή πρόβλημα χαρτιού). Ακόμη πιο σημαντικό είναι πως περιέχει το
πρόγραμμα psif που ανιχνεύει αν η εισερχόμενη εργασία είναι απλού κειμένου και
καλεί το textps (ένα άλλο πρόγραμμα που περιέχεται στο lprps) να το μετατρέψει
σε PostScript. Τέλος χρησιμοποιείται το lprps για να αποστείλει την εργασία
στον εκτυπωτή.
Το lprps είναι μέρος της Συλλογής των Ports του FreeBSD (δείτε Η_Συλλογή_των
Ports). Φυσικά, μπορείτε να το κατεβάσετε, να το μεταγλωττίσετε και να το
εγκαταστήσετε μόνοι σας. Μετά την εγκατάσταση του lprps, απλά προσδιορίστε τη
διαδρομή προς το πρόγραμμα psif που είναι μέρος του lprps. Αν εγκαταστήσατε το
lprps από την Συλλογή των Ports, τότε για τον σειριακό σας εκτυπωτή PostScript
χρησιμοποιήστε την ακόλουθη καταχώριση στο αρχείο /etc/printcap:

  :if=/usr/local/libexec/psif:

Θα πρέπει επίσης να καθορίσετε την ικανότητα rw η οποία ορίζει ότι το LPD θα
χειρίζεται τον εκτυπωτή σε κατάσταση ανάγνωσης και εγγραφής.
Αν έχετε παράλληλο εκτυπωτή PostScript (και για το λόγο αυτό δεν μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε αμφίδρομη επικοινωνία με τον εκτυπωτή, όπως απαιτείται από το
lprps), μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το ακόλουθο shell script ως φίλτρο
κειμένου:

  #!/bin/sh
  #
  #  psif - Print PostScript or plain text on a PostScript printer
  #  Script version; NOT the version that comes with lprps
  #  Installed in /usr/local/libexec/psif
  #

  IFS="" read -r first_line
  first_two_chars=`expr "$first_line" : '\(..\)'`

  if [ "$first_two_chars" = "%!" ]; then
      #
      #  PostScript job, print it.
      #
      echo "$first_line" && cat && printf "\004" && exit 0
      exit 2
  else
      #
      #  Plain text, convert it, then print it.
      #
      ( echo "$first_line"; cat ) | /usr/local/bin/textps && printf "\004" &&
  exit 0
      exit 2
  fi

Στο παραπάνω script, το textps είναι ένα πρόγραμμα που εγκαταστήσαμε ξεχωριστά
για να μετατρέπουμε απλό κείμενο σε PostScript. Μπορείτε να χρησιμοποιείτε
οποιοδήποτε πρόγραμμα μετατροπής από κείμενο- σε-PostScript. Η Συλλογή των
Ports (δείτε Η_Συλλογή_των_Ports) περιέχει επίσης ένα πλήρες πρόγραμμα
μετατροπής από κείμενο σε PostScript, το a2ps που ίσως επιθυμείτε να
διερευνήσετε.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.3 Προσομοίωση PostScript για Εκτυπωτές που δεν το Υποστηρίζουν

Το PostScript είναι το de facto πρότυπο για στοιχειοθεσία και εκτύπωση υψηλής
ποιότητας. Ωστόσο, το PostScript είναι κάπως δαπανηρό πρότυπο. Ευτυχώς, η
Aladdin Enterprises παρέχει ένα παρεμφερές ελεύθερο PostScript που ονομάζεται
Ghostscript και δουλεύει άψογα στο FreeBSD. Το Ghostscript διαβάζει τα
περισσότερα αρχεία PostScript και μπορεί να αποδώσει τις σελίδες τους σε μεγάλη
γκάμα συσκευών, συμπεριλαμβάνοντας πολλούς τύπους εκτυπωτών που δεν
υποστηρίζουν PostScript. Εγκαθιστώντας το Ghostscript και χρησιμοποιώντας ένα
ειδικό φίλτρο κειμένου για τον εκτυπωτή σας, μπορείτε να κάνετε τον κοινό
εκτυπωτή σας να λειτουργεί σαν ένας πραγματικός εκτυπωτής PostScript.
Το Ghostscript βρίσκεται στην Συλλογή των Ports του FreeBSD, και μάλιστα σε
πολλές εκδόσεις. Η πιο διαδεδομένη είναι το print/ghostscript-gpl.
Για να κάνετε προσομοίωση PostScript, πρέπει το φίλτρο κειμένου να ανιχνεύσει
αν εκτυπώνετε αρχείο PostScript. Εάν όχι, τότε το φίλτρο θα περάσει το αρχείο
κατευθείαν στον εκτυπωτή. Διαφορετικά, θα χρησιμοποιήσει το Ghostscript για να
μετατρέψει αρχικά το αρχείο σε ένα τύπο που θα καταλαβαίνει ο εκτυπωτής.
Ιδού ένα παράδειγμα: το ακόλουθο script είναι ένα φίλτρο κειμένου για εκτυπωτές
Hewlett Packard DeskJet 500. Για άλλους εκτυπωτές, αντικαταστήστε το όρισμα -
sDEVICE στην εντολή gs (Ghostscript). (Πληκτρολογήστε gs -h για να δείτε την
λίστα συσκευών που υποστηρίζει η τρέχουσα εγκατάσταση του Ghostscript.)

  #!/bin/sh
  #
  #  ifhp - Print Ghostscript-simulated PostScript on a DeskJet 500
  #  Installed in /usr/local/libexec/ifhp

  #
  #  Treat LF as CR+LF (to avoid the "staircase effect" on HP/PCL
  #  printers):
  #
  printf "\033&k2G" || exit 2

  #
  #  Read first two characters of the file
  #
  IFS="" read -r first_line
  first_two_chars=`expr "$first_line" : '\(..\)'`

  if [ "$first_two_chars" = "%!" ]; then
      #
      #  It is PostScript; use Ghostscript to scan-convert and print it.
      #
      /usr/local/bin/gs -dSAFER -dNOPAUSE -q -sDEVICE=djet500 \
        -sOutputFile=- - && exit 0
  else
      #
      #  Plain text or HP/PCL, so just print it directly; print a form feed
      #  at the end to eject the last page.
      #
      echo "$first_line" && cat && printf "\033&l0H" &&
  exit 0
  fi

  exit 2

Τέλος, χρειάζεται να ενημερώσετε το LPD για το φίλτρο με την ικανότητα if:

  :if=/usr/local/libexec/ifhp:

Αυτό είναι όλο. Μπορείτε να πληκτρολογήσετε lpr plain.text και lpr whatever.ps
και τα δύο θα εκτυπωθούν επιτυχώς.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.4 Φίλτρα Μετατροπής

Το επόμενο βήμα μετά την ολοκλήρωση της απλής εγκατάστασης που περιγράψαμε στις
Βασικές_Ρυθμίσεις_Εκτυπωτών, είναι συνήθως η εγκατάσταση φίλτρων μετατροπής για
τους τύπους αρχείων που προτιμάτε (εκτός από απλό κείμενο ASCII).
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.4.1 Γιατί να εγκαταστήσετε Φίλτρα Μετατροπής;

Τα φίλτρα μετατροπής κάνουν την εκτύπωση διαφόρων τύπων αρχείων εύκολη υπόθεση.
Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι έχουμε να κάνουμε αρκετή εργασία με το
σύστημα στοιχειοθεσίας TeX, και ότι έχουμε εκτυπωτή PostScript. Κάθε φορά που
δημιουργούμε ένα αρχείο DVI με το TeX, δεν μπορούμε να εκτυπώσουμε κατευθείαν
έως ότου να μετατρέψουμε το αρχείο DVI σε PostScript. Η ακολουθία εντολών που
πρέπει να ακολουθήσουμε είναι:

  % dvips seaweed-analysis.dvi
  % lpr seaweed-analysis.ps

Με την χρήση ενός φίλτρου μετατροπής για αρχεία DVI, μπορούμε να αποφύγουμε την
μετατροπή που πρέπει να κάνουμε κάθε φορά χειροκίνητα, καλώντας το LPD να κάνει
τη δουλειά για μας. Τώρα, κάθε φορά που έχουμε ένα αρχείο DVI, για να το
τυπώσουμε χρειάζεται μόνο ένα βήμα:

  % lpr -d seaweed-analysis.dvi

Έχουμε αναθέσει στο LPD να κάνει τη μετατροπή του αρχείου DVI προσθέτοντας του
την επιλογή -d. Η ενότητα Επιλογές_Μορφοποίησης_και_Μετατροπής περιέχει τους
πίνακες επιλογής μετατροπών.
Για κάθε επιλογή μετατροπής που θέλετε να υποστηρίζετε από ένα εκτυπωτή, πρέπει
να εγκαταστήσετε ένα φίλτρο μετατροπής και να ορίσετε την διαδρομή του στο
αρχείο /etc/printcap. Ένα φίλτρο μετατροπής είναι σαν το φίλτρο κειμένου στην
απλή εγκατάσταση εκτυπωτή (δείτε την ενότητα Εγκατάσταση_Φίλτρου_Κειμένου) με
μόνη διαφορά πως αντί το φίλτρο να εκτυπώνει απλό κείμενο, μετατρέπει το αρχείο
σε μια διαφορετική μορφή ώστε να είναι κατανοητό από τον εκτυπωτή.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.4.2 Ποιο Φίλτρο Μετατροπής θα Πρέπει να Εγκαταστήσω;

Θα πρέπει να εγκαθιστάτε τα φίλτρα μετατροπής που νομίζετε πως θα
χρησιμοποιήσετε. Αν εκτυπώνετε αρκετά δεδομένα DVI, τότε είναι λογικό να
συμπεριλάβετε ένα φίλτρο μετατροπής DVI. Αν εκτυπώνετε συχνά δεδομένα troff, θα
θέλετε να εγκαταστήσετε ένα φίλτρο troff.
Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει τα φίλτρα με τα οποία συνεργάζεται το LPD, τις
καταχωρίσεις της αντίστοιχης ικανότητας στο αρχείο /etc/printcap, και πως να
τις καλέσετε μέσω της εντολής lpr:

Τύπος αρχείου Ικανότητα /etc/printcap Παράμετρος εντολής lpr
cifplot       cf                      -c
DVI           df                      -d
plot          gf                      -g
ditroff       nf                      -n
FORTRAN text  rf                      -f
troff         tf                      -f
raster        vf                      -v
plain text    if                      none, -p, or -l

Στο παράδειγμα μας, αν χρησιμοποιήσουμε lpr -d σημαίνει ότι ο εκτυπωτής
χρειάζεται την ικανότητα df στην καταχώριση του στο /etc/printcap.
Αν και κάποιοι μπορεί να ισχυριστούν το αντίθετο, μερικοί τύποι αρχείων όπως
είναι τα κείμενα και γραφικά FORTRAN είναι ξεπερασμένα. Μπορείτε να δώσετε νέα
πνοή σε αρχεία αυτού του τύπου (ή και οποιασδήποτε άλλης μορφής εξόδου),
εγκαθιστώντας προσαρμοσμένα φίλτρα. Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι θα θέλατε
να εκτυπώσετε κατευθείαν αρχεία Printerleaf (αρχεία προερχόμενα από το
πρόγραμμα επιτραπέζιας τυπογραφίας Interleaf), αλλά δεν θα εκτυπώσετε ποτέ
διαγράμματα (plots). Θα μπορούσατε να εγκαταστήσετε ένα φίλτρο μετατροπής
αρχείων Printerleaf υπό την ικανότητα gf και να εκπαιδεύσετε τους χρήστες σας
ότι η εντολή lpr -g σημαίνει «τύπωσε αρχεία Printerleaf.»
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.4.3 Εγκατάσταση Φίλτρων Μετατροπών

Από τη στιγμή που τα φίλτρα μετατροπής είναι προγράμματα που δεν ανήκουν στο
βασικό σύστημα εγκατάστασης του FreeBSD, είναι πιο σωστό να εγκατασταθούν στον
κατάλογο /usr/local. Ένας συνήθης προορισμός των προγραμμάτων αυτών είναι ο
κατάλογος /usr/local/libexec, μια που πρόκειται για εξειδικευμένα προγράμματα
που εκτελούνται μόνο από το LPD. Οι απλοί χρήστες δεν θα χρειαστεί ποτέ να τα
εκτελέσουν.
Για να ενεργοποιήσετε ένα φίλτρο μετατροπής, προσδιορίστε τη διαδρομή του στο
αρχείο /etc/printcap, αλλάζοντας την κατάλληλη ικανότητα στον εκτυπωτή που
επιθυμείτε να το χρησιμοποιήσετε.
Στο παράδειγμα μας, θα προσθέσουμε το φίλτρο μετατροπής DVI στην καταχώριση μας
για τον εκτυπωτή με το όνομα bamboo. Ακολουθεί, λοιπόν, το παράδειγμα για το
αρχείο /etc/printcap, με την νέα ικανότητα df για τον εκτυπωτή bamboo:

  #
  #  /etc/printcap for host rose - added df filter for bamboo
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/rattan:\
          :lp=/dev/lpt0:\
          :if=/usr/local/libexec/if-simple:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:\
          :lp=/dev/ttyu5:ms#-parenb cs8 clocal crtscts:rw:\
          :if=/usr/local/libexec/psif:\
          :df=/usr/local/libexec/psdf:

Το φίλτρο DVI είναι ένα shell script που ονομάζεται /usr/local/libexec/psdf, το
οποίο και παραθέτουμε παρακάτω:

  #!/bin/sh
  #
  #  psdf - DVI to PostScript printer filter
  #  Installed in /usr/local/libexec/psdf
  #
  # Invoked by lpd when user runs lpr -d
  #
  exec /usr/local/bin/dvips -f | /usr/local/libexec/lprps "$@"

Αυτό το script τρέχει το dvips σε κατάσταση φίλτρου (με την παράμετρο -f) στην
standard input, από όπου και λαμβάνει την εργασία προς εκτύπωση. Αυτό ξεκινά το
φίλτρο εκτύπωσης PostScript lprps (δείτε την ενότητα Συμβατότητα_Εργασιών_Απλού
Κειμένου_σε_εκτυπωτές_PostScript) δίνοντας του και τις παραμέτρους που πέρασε
το LPD στο παραπάνω script. Το lprps θα χρησιμοποιήσει αυτές τις παραμέτρους
για την καταμέτρηση των εκτυπωμένων σελίδων.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.4.4 Ακόμα μερικά Παραδείγματα Φίλτρων Μετατροπής

Από τη στιγμή που δεν υπάρχει αυτοματοποιημένη μέθοδος για την εγκατάσταση των
φίλτρων μετατροπής, ας μας επιτραπεί να παρέχουμε μερικά ακόμη παραδείγματα.
Μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε σαν οδηγό για την δημιουργία των δικών σας
φίλτρων. Αν νομίζετε πως είναι κατάλληλα για την περίπτωση σας μπορείτε να τα
χρησιμοποιήσετε και κατευθείαν.
Αυτό το παράδειγμα script είναι ένα φίλτρο μετατροπής ράστερ (αρχείου GIF για
την ακρίβεια) για έναν εκτυπωτή Hewlett Packard LaserJet III-Si:

  #!/bin/sh
  #
  #  hpvf - Convert GIF files into HP/PCL, then print
  #  Installed in /usr/local/libexec/hpvf

  PATH=/usr/X11R6/bin:$PATH; export PATH
  giftopnm | ppmtopgm | pgmtopbm | pbmtolj -resolution 300 \
      && exit 0 \
      || exit 2

Δουλεύει ως εξής: μετατρέπει το αρχείο GIF σε ένα γενικό φορητό τύπο anymap, εν
συνεχεία το μετατρέπει σε ένα φορητό τύπο graymap, έπειτα σε ένα φορητό τύπο
bitmap, και τέλος το μετατρέπει σε δεδομένα συμβατά με PCL για τον LaserJet.
Εδώ είναι το αρχείο /etc/printcap με μια καταχώριση για έναν εκτυπωτή που
χρησιμοποιεί το παραπάνω φίλτρο:

  #
  #  /etc/printcap for host orchid
  #
  teak|hp|laserjet|Hewlett Packard LaserJet 3Si:\
          :lp=/dev/lpt0:sh:sd=/var/spool/lpd/teak:mx#0:\
          :if=/usr/local/libexec/hpif:\
          :vf=/usr/local/libexec/hpvf:

Το ακόλουθο script είναι ένα φίλτρο μετατροπής δεδομένων troff από το σύστημα
στοιχειοθεσίας groff για τον εκτυπωτή PostScript με όνομα bamboo:

  #!/bin/sh
  #
  #  pstf - Convert groff's troff data into PS, then print.
  #  Installed in /usr/local/libexec/pstf
  #
  exec grops | /usr/local/libexec/lprps "$@"

Το παραπάνω script χρησιμοποιεί πάλι το lprps για να χειριστεί την επικοινωνία
με τον εκτυπωτή. Αν ο εκτυπωτής ήταν σε παράλληλη πόρτα τότε θα είχαμε,
αντιθέτως, χρησιμοποιήσει το ακόλουθο script:

  #!/bin/sh
  #
  #  pstf - Convert groff's troff data into PS, then print.
  #  Installed in /usr/local/libexec/pstf
  #
  exec grops

Εδώ είναι η καταχώριση που χρειάζεται να προσθέσουμε στο /etc/printcap για να
ενεργοποιήσουμε το φίλτρο:

  :tf=/usr/local/libexec/pstf:

Εδώ είναι ένα παράδειγμα που μας επιτρέπει να εκτυπώσουμε παλαιό κώδικα της
FORTRAN. Είναι ένα φίλτρο κειμένου για FORTRAN για οποιονδήποτε εκτυπωτή μπορεί
να εκτυπώσει κατευθείαν απλό κείμενο. Θα το εγκαταστήσουμε για έναν εκτυπωτή
που ονομάζεται teak:

  #!/bin/sh
  #
  # hprf - FORTRAN text filter for LaserJet 3si:
  # Installed in /usr/local/libexec/hprf
  #

  printf "\033&k2G" && fpr && printf "\033&l0H" &&
   exit 0
  exit 2

Και θα προσθέσουμε αυτή τη γραμμή στο /etc/printcap για να ενεργοποιήσουμε το
φίλτρο για τον εκτυπωτή teak:

  :rf=/usr/local/libexec/hprf:

Και ένα τελευταίο κάπως περίπλοκο παράδειγμα: Θα προσθέσουμε ένα φίλτρο DVI
στον εκτυπωτή LaserJet teak που αναφέραμε προηγούμενα. Καταρχήν το εύκολο
μέρος: αναβαθμίζουμε το /etc/printcap με την τοποθεσία όπου βρίσκεται το φίλτρο
DVI:

  :df=/usr/local/libexec/hpdf:

Τώρα, το δύσκολο μέρος: η κατασκευή του φίλτρου. Θα χρειαστούμε ένα πρόγραμμα
μετατροπής από DVI-σε-LaserJet/PCL. Στην Συλλογή των Ports του FreeBSD (δείτε
Συλλογή_των_Ports) υπάρχει ένα τέτοιο πρόγραμμα: Το όνομα του πακέτου είναι
dvi2xx. Η εγκατάσταση του πακέτου, μας παρέχει ακριβώς το πρόγραμμα που
χρειαζόμαστε, το dvilj2p, το οποίο μετατρέπει τον κώδικα DVI σε κώδικα συμβατό
με LaserJet IIp, LaserJet III, και LaserJet 2000.
Το dvilj2p κάνει το φίλτρο hpdf αρκετά περίπλοκο από τη στιγμή που το dvilj2p
δε μπορεί να διαβάσει από το standard input. Χρειάζεται να δουλέψει με κάποιο
όνομα αρχείου. Ακόμη χειρότερα, το όνομα του αρχείου πρέπει να τελειώνει σε
.dvi κι επομένως η χρήση του /dev/fd/0 ως standard input είναι προβληματική. Θα
μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα δημιουργώντας (συμβολικούς) δεσμούς
με κάποιο προσωρινό όνομα αρχείου (που να τελειώνει σε .dvi) για το /dev/fd/0,
και με αυτό τον τρόπο να εξαναγκάσουμε το dvilj2p να διαβάζει από το standard
input.
Ακόμη ένα πρόβλημα που προκύπτει είναι το γεγονός πως δεν μπορούμε να
χρησιμοποιήσουμε το /tmp για τον προσωρινό δεσμό. Οι συμβολικοί δεσμοί ανήκουν
στον χρήστη και στην ομάδα bin, ενώ το φίλτρο τρέχει σαν χρήστης daemon. Επίσης
στον κατάλογο /tmp είναι ενεργό το sticky bit. Το φίλτρο μπορεί να δημιουργήσει
το δεσμό, αλλά δεν θα είναι ικανό να τον εξαλείψει και να τον αφαιρέσει από τη
στιγμή που αυτός θα ανήκει σε διαφορετικό χρήστη.
Αντίθετα, το φίλτρο θα φτιάξει το συμβολικό link στον τρέχοντα κατάλογο, που
είναι ο κατάλογος παροχέτευσης (spooling) (και που προσδιορίζεται από την
ικανότητα sd στο /etc/printcap). Αυτό είναι το τέλειο μέρος για να δουλεύουν τα
φίλτρα, ειδικά λόγω του ότι (μερικές φορές) υπάρχει περισσότερες ελεύθερος
χώρος στο δίσκο στον κατάλογο παροχέτευσης (spool) από ότι στο /tmp.
Και τελικά, ιδού το φίλτρο:

  #!/bin/sh
  #
  #  hpdf - Print DVI data on HP/PCL printer
  #  Installed in /usr/local/libexec/hpdf

  PATH=/usr/local/bin:$PATH; export PATH

  #
  #  Define a function to clean up our temporary files.  These exist
  #  in the current directory, which will be the spooling directory
  #  for the printer.
  #
  cleanup() {
     rm -f hpdf$$.dvi
  }

  #
  #  Define a function to handle fatal errors: print the given message
  #  and exit 2.  Exiting with 2 tells LPD to do not try to reprint the
  #  job.
  #
  fatal() {
      echo "$@" 1>&2
      cleanup
      exit 2
  }

  #
  #  If user removes the job, LPD will send SIGINT, so trap SIGINT
  #  (and a few other signals) to clean up after ourselves.
  #
  trap cleanup 1 2 15

  #
  #  Make sure we are not colliding with any existing files.
  #
  cleanup

  #
  #  Link the DVI input file to standard input (the file to print).
  #
  ln -s /dev/fd/0 hpdf$$.dvi || fatal "Cannot symlink /dev/fd/0"

  #
  #  Make LF = CR+LF
  #
  printf "\033&k2G" || fatal "Cannot initialize printer"

  #
  #  Convert and print.  Return value from dvilj2p does not seem to be
  #  reliable, so we ignore it.
  #
  dvilj2p -M1 -q -e- dfhp$$.dvi

  #
  #  Clean up and exit
  #
  cleanup
  exit 0

-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.4.5 Αυτοματοποιημένες Μετατροπές: Μία Εναλλακτική στα Φίλτρα Μετατροπής

Όλα τα φίλτρα μετατροπής μπορεί να πληρούν το περιβάλλον εκτυπώσεων σας, αλλά
υποχρεώνουν τον χρήστη να προσδιορίζει (στην γραμμή εντολών του lpr(1)) ποιό
από αυτά θα χρησιμοποιηθεί. Αν οι χρήστες σας δεν είναι ιδιαίτερα εξοικειωμένοι
με τους Η/Υ, το να πρέπει να αναφέρουν κάθε φορά ένα φίλτρο πιθανώς να είναι
ενοχλητικό. Είναι ακόμα χειρότερο ωστόσο να γίνει λανθασμένη επιλογή φίλτρου,
το οποίο θα εκτελεστεί σε ακατάλληλο για αυτό τύπο αρχείου, και θα προκαλέσει
την σπατάλη εκατοντάδων σελίδων χαρτιού.
Αντί να εγκαταστήσετε οποιοδήποτε φίλτρο μετατροπής, μπορεί να θέλετε να
δοκιμάσετε να έχετε ένα φίλτρο κειμένου (αφού είναι το προεπιλεγμένο φίλτρο)
που να ανιχνεύει τον τύπο του αρχείου που έχει ζητηθεί να εκτυπωθεί και να
εκτελεί αυτόματα το κατάλληλο φίλτρο μετατροπής. Εργαλεία σαν το file μπορούν
να σας βοηθήσουν. Μπορεί να είναι δύσκολο να προσδιοριστούν οι διαφορές μεταξύ
κάποιων τύπων αρχείωναλλά, φυσικά, μπορείτε πάντα να παρέχετε φίλτρα
μετατροπής ειδικά για αυτές τις περιπτώσεις.
Η Συλλογή των Ports του FreeBSD έχει ένα φίλτρο κειμένου που εκτελεί αυτόματες
μετατροπές και ονομάζεται apsfilter. Μπορεί να ανιχνεύει απλό κείμενο,
PostScript, DVI και σχεδόν οποιοδήποτε τύπο αρχείου, να εκτελεί την κατάλληλη
μετατροπή, και να εκτυπώνει.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.5 Φίλτρα Εξόδου

Το σύστημα παροχέτευσης LPD υποστηρίζει έναν ακόμη τύπο φίλτρου που ίσως να μην
έχετε εξερευνήσει ακόμα: το φίλτρο εξόδου. Το φίλτρο εξόδου προορίζεται μόνο
για εκτύπωση απλού κειμένου, όπως το φίλτρο κειμένου, αλλά με πολλές
απλοποιήσεις. Εάν χρησιμοποιείτε φίλτρο εξόδου αλλά όχι φίλτρο κειμένου, τότε:

* Το LPD ξεκινά ένα φίλτρο εξόδου μόνο μια φορά για όλη την εργασία, αντί ένα
  χωριστό για κάθε αρχείο της εργασίας.
* Το LPD δεν φροντίζει να αναγνωρίσει την αρχή ή το τέλος των αρχείων μέσα στην
  ίδια την εργασία όταν χρησιμοποιείται το φίλτρο εξόδου.
* Το LPD δεν περνάει στο φίλτρο τα δεδομένα εισόδου του χρήστη ή το όνομα του
  μηχανήματος, επομένως δεν προορίζεται για καταμέτρηση εκτυπωμένων σελίδων. Το
  φίλτρο εξόδου δέχεται μόνος τις παραμέτρους:
  filter-name -wwidth -llength
  Όπου το width είναι από την ικανότητα pw και το length είναι από την
  ικανότητα pl για τον συγκεκριμένο εκτυπωτή.

Μην παρασύρεστε από την απλότητα του φίλτρου εξόδου. Αν επιθυμείτε κάθε αρχείο
μιας εργασίας να ξεκινά σε μια νέα σελίδα, το φίλτρο εξόδου δεν κάνει για σας.
Χρησιμοποιήστε ένα φίλτρο κειμένου (γνωστό και ως φίλτρο εισόδου). Δείτε την
ενότητα Εγκατάσταση_Φίλτρου_Κειμένου. Επιπλέον, ένα φίλτρο εξόδου είναι στην
πραγματικότητα πιο περίπλοκο αφού πρέπει να εξετάζει την ροή των byte που
αποστέλλεται προς αυτό για ειδικούς χαρακτήρες flag και πρέπει να στέλνει
σήματα στον εαυτό του για λογαριασμό του LPD.
Ωστόσο, ένα φίλτρο εξόδου είναι αναγκαίο αν θέλετε σελίδες κεφαλίδας και
χρειάζεται να στέλνετε ακολουθίες διαφυγής ή άλλες ακολουθίες αρχικοποίησης
προκειμένου να τις εκτυπώσετε. (Αλλά είναι επίσης μάταιο αν θέλετε να χρεώνετε
σελίδες κεφαλίδας στον λογαριασμό του αντίστοιχου χρήστη, από τη στιγμή που το
LPD δεν στέλνει καμιά πληροφορία για τον χρήστη ή τον υπολογιστή στο φίλτρο
εξόδου.)
Το LPD επιτρέπει την συνύπαρξη ενός φίλτρου εξόδου και άλλων φίλτρων (κειμένου
ή διαφορετικού τύπου) στον ίδιο εκτυπωτή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το LPD θα
ξεκινά το φίλτρο εξόδου μόνο για την εκτύπωση της σελίδας κεφαλίδας (δείτε την
ενότητα Σελίδες_Κεφαλίδας). Το LPD θα αναμένει το φίλτρο εξόδου να σταματήσει
από μόνο του όταν του στείλει δύο bytes: ένα ASCII 031 ακολουθούμενο από ένα
ASCII 001. Όταν ένα φίλτρο εξόδου βλέπει αυτά τα δύο bytes (031, 001), θα
πρέπει να σταματά στέλνοντας σήμα SIGSTOP στον εαυτό του. Όταν το LPD
ολοκληρώσει την εκτέλεση και των υπολοίπων φίλτρων, θα επανεκκινήσει το φίλτρο
εξόδου στέλνοντας του το σήμα SIGCONT.
Αν υπάρχει φίλτρο εξόδου, αλλά δεν υπάρχει φίλτρο κειμένου και το LPD δουλεύει
σε εργασία απλού κειμένου, το LPD χρησιμοποιεί το φίλτρο εξόδου για την
εκτέλεση της εργασίας. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, το φίλτρο εξόδου θα
εκτυπώσει κάθε αρχείο εργασίας στη σειρά, δίχως δυνατότητα παρεμβολής κενής
σελίδας ή άλλων ρυθμίσεων στην τροφοδοσία χαρτιού, και πιθανώς αυτό να μην
είναι επιθυμητό. Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, θα χρειαστείτε ένα φίλτρο
κειμένου.
Το πρόγραμμα lpf, που αναφέραμε νωρίτερα σαν φίλτρο κειμένου, μπορεί να τρέξει
και σαν φίλτρο εξόδου. Αν χρειάζεστε ένα γρήγορο φίλτρο εξόδου αλλά δεν θέλετε
να γράψετε τον κώδικα ανίχνευσης των byte και τον κώδικα αποστολής σημάτων,
δοκιμάστε το lpf. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε το lpf μέσα από ένα shell
script το οποίο θα χειρίζεται τους κωδικούς αρχικοποίησης που ίσως να
χρειάζεται ο εκτυπωτής.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.1.6 lpf: ένα Φίλτρο Κειμένου

Το πρόγραμμα /usr/libexec/lpr/lpf που παρέχεται με τη διανομή εκτελέσιμων του
FreeBSD είναι ένα φίλτρο κειμένου (φίλτρο εισόδου) που μπορεί να παραγραφοποιεί
την έξοδο (εργασίες που έχουν σταλεί με lpr -i), να επιτρέπει την διέλευση
literal χαρακτήρων (εργασίες που έχουν σταλεί με lpr -l), να ρυθμίζει την θέση
εκτύπωσης με τη χρήση χαρακτήρων backspace και tab στην εργασία, και να κάνει
καταμέτρηση των εκτυπωμένων σελίδων. Επίσης μπορεί να ενεργεί και σαν φίλτρο
εξόδου.
Το lpf είναι κατάλληλο για διάφορα περιβάλλοντα εκτύπωσης. Αν και δεν έχει
δυνατότητα αποστολής ακολουθιών αρχικοποίησης στον εκτυπωτή, είναι εύκολο να
γράψετε ένα shell script για να κάνετε την απαραίτητη αρχικοποίηση και να
εκτελέσετε έπειτα το lpf.
Για να κάνει σωστά καταμέτρηση σελίδων, το lpf χρειάζεται κατάλληλες τιμές για
τις ικανότητες pw και pl στο αρχείο /etc/printcap. Χρησιμοποιεί αυτές τις τιμές
για να προσδιορίσει πόσο κείμενο μπορεί να χωρέσει σε μία σελίδα και από πόσες
σελίδες αποτελείται η εργασία του χρήστη. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά
με την καταμέτρηση σελίδων, συμβουλευτείτε την Καταμέτρηση_Χρήσης_Εκτυπωτών.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.2 Σελίδες Κεφαλίδας

Αν έχετε αρκετούς χρήστες, και όλοι τους χρησιμοποιούν διάφορους εκτυπωτές,
τότε πιθανώς να θεωρείτε τις σελίδες κεφαλίδας ως αναγκαίο κακό.
Οι σελίδες κεφαλίδας, γνωστές επίσης και ως banner ή σελίδες burst αναγνωρίζουν
σε ποιον ανήκουν οι εργασίες μετά την εκτύπωση τους. Συνήθως τυπώνονται με
μεγάλα, έντονα γράμματα, και ίσως με διακοσμητικά περιγράμματα, ώστε σε μια
στοίβα εκτυπώσεων να ξεχωρίζουν από τα πραγματικά έγγραφα εργασιών των χρηστών.
Επιτρέπουν έτσι στους χρήστες να βρίσκουν γρήγορα τις εργασίες τους. Το
προφανές μειονέκτημα σε μια σελίδα κεφαλίδας είναι πως πρόκειται να εκτυπωθεί
μια ακόμα σελίδα για κάθε μία εργασία. Η εφήμερη χρησιμότητα τους διαρκεί λίγα
λεπτά, και ο προορισμός τους είναι ο κάδος αχρήστων/ανακύκλωσης. (Παρατηρήστε
πως οι σελίδες κεφαλίδας είναι ανά εργασία, και όχι ανά αρχείο σε μια εργασία,
επομένως το αχρηστευμένο χαρτί ίσως να μην είναι τόσο πολύ).
Το σύστημα LPD μπορεί να παρέχει αυτόματα σελίδες κεφαλίδας για τις εκτυπώσεις
σας, αν ο εκτυπωτής σας μπορεί να εκτυπώσει άμεσα απλό κείμενο. Αν έχετε
εκτυπωτή PostScript, θα χρειαστείτε ένα εξωτερικό πρόγραμμα για να
δημιουργήσετε την σελίδα κεφαλίδας. Δείτε το Σελίδες_Κεφαλίδας_σε_Εκτυπωτές
PostScript.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.2.1 Ενεργοποίηση Σελίδων Κεφαλίδας

Στην ενότητα Βασικές_Ρυθμίσεις_Εκτυπωτών, απενεργοποιήσαμε τις σελίδες
κεφαλίδας με την καταχώριση sh (σημαίνει «suppress header») στο αρχείο /etc/
printcap. Για να ενεργοποιήσετε τις σελίδες κεφαλίδας για κάποιον εκτυπωτή,
απλά αφαιρέστε την ικανότητα sh.
Ακούγεται εύκολο, δεν νομίζετε;
Έτσι είναι. Ίσως χρειαστεί να παρέχετε ένα φίλτρο εξόδου για να στείλετε
εντολές αρχικοποίησης στον εκτυπωτή. Εδώ είναι ένα παράδειγμα φίλτρου εξόδου
για εκτυπωτές συμβατούς με τον τύπο PCL της Hewlett Packard:

  #!/bin/sh
  #
  #  hpof - Output filter for Hewlett Packard PCL-compatible printers
  #  Installed in /usr/local/libexec/hpof

  printf "\033&k2G" || exit 2
  exec /usr/libexec/lpr/lpf

Προσδιορίστε την διαδρομή προς το φίλτρο εξόδου στην ικανότητα of. Δείτε την
ενότητα Φίλτρα_Εξόδου για περισσότερες πληροφορίες.
Εδώ είναι ένα παράδειγμα αρχείου /etc/printcap για τον εκτυπωτή teak από το
προηγούμενο παράδειγμα. Ενεργοποιήσαμε τις σελίδες κεφαλίδας και προσθέσαμε το
παραπάνω φίλτρο εξόδου:

  #
  #  /etc/printcap for host orchid
  #
  teak|hp|laserjet|Hewlett Packard LaserJet 3Si:\
          :lp=/dev/lpt0:sd=/var/spool/lpd/teak:mx#0:\
          :if=/usr/local/libexec/hpif:\
          :vf=/usr/local/libexec/hpvf:\
          :of=/usr/local/libexec/hpof:

Τώρα, όταν οι χρήστες εκτυπώνουν εργασίες στον teak, θα παίρνουν και μία σελίδα
κεφαλίδας ανά εργασία. Αν οι χρήστες θέλουν να ξοδεύουν χρόνο ψάχνοντας για τις
εκτυπώσεις τους, μπορούν να παρεμποδίσουν τις σελίδες κεφαλίδας αποστέλλοντας
τις εργασίες τους με lpr -h. Δείτε την ενότητα Επιλογές_Σελίδων_Κεφαλίδας για
περισσότερες επιλογές του lpr(1).

     Σημείωση:Το LPD στέλνει το χαρακτήρα αλλαγής σελίδας (form feed)
     αμέσως μετά τη σελίδα κεφαλίδας. Αν ο εκτυπωτής σας χρησιμοποιεί
     διαφορετικό χαρακτήρα ή ακολουθία χαρακτήρων για την αλλαγή σελίδας,
     προσδιορίστε τα με την ικανότητα ff στο αρχείο /etc/printcap.

-------------------------------------------------------------------------------

10.4.2.2 Έλεγχος Σελίδων Κεφαλίδας

Μετά την ενεργοποίηση των σελίδων κεφαλίδας, το LPD θα παράγει μία επιμήκη
κεφαλίδα, μία ολόκληρη σελίδα με μεγάλα γράμματα που προσδιορίζει τον χρήστη,
τον υπολογιστή (host), και την εργασία. Εδώ είναι ένα παράδειγμα (η kelly
εκτύπωσε την εργασία με όνομα «outline» από τον υπολογιστή rose):

        k                   ll       ll
        k                    l        l
        k                    l        l
        k   k     eeee       l        l     y    y
        k  k     e    e      l        l     y    y
        k k      eeeeee      l        l     y    y
        kk k     e           l        l     y    y
        k   k    e    e      l        l     y   yy
        k    k    eeee      lll      lll     yyy y
                                                 y
                                            y    y
                                             yyyy


                                     ll
                            t         l        i
                            t         l
         oooo    u    u   ttttt       l       ii     n nnn     eeee
        o    o   u    u     t         l        i     nn   n   e    e
        o    o   u    u     t         l        i     n    n   eeeeee
        o    o   u    u     t         l        i     n    n   e
        o    o   u   uu     t  t      l        i     n    n   e    e
         oooo     uuu u      tt      lll      iii    n    n    eeee









        r rrr     oooo     ssss     eeee
        rr   r   o    o   s    s   e    e
        r        o    o    ss      eeeeee
        r        o    o      ss    e
        r        o    o   s    s   e    e
        r         oooo     ssss     eeee







                                                Job:  outline
                                                Date: Sun Sep 17 11:04:58 1995

Το LPD προσθέτει μια εντολή αλλαγής σελίδας (form feed) μετά από αυτό το
κείμενο έτσι ώστε η εργασία να ξεκινήσει σε νέα σελίδα (εκτός αν έχετε
προσδιορίσει την ικανότητα sf (suppress form feeds) για τον εκτυπωτή στο αρχείο
/etc/printcap).
Αν προτιμάτε, το LPD μπορεί να φτιάξει μια μικρότερου μήκους κεφαλίδα.
Προσδιορίστε sb (short banner) στο αρχείο /etc/printcap. Η σελίδα κεφαλίδας θα
μοιάζει σαν αυτή:

  rose:kelly  Job: outline  Date: Sun Sep 17 11:07:51 1995

Το LPD τυπώνει (από προεπιλογή) πρώτα την σελίδα κεφαλίδας, και μετά την
εργασία. Για να αντιστρέψετε την σειρά, χρησιμοποιήστε την ικανότητα hl (header
last) στο αρχείο /etc/printcap.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.2.3 Καταμέτρηση με Σελίδες Κεφαλίδας

Η χρήση των προεγκατεστημένων σελίδων κεφαλίδας του LPD ουσιαστικά υποχρεώνουν
την τήρηση του παρακάτω κανόνα όταν κάνουμε καταμέτρηση χρήσης του εκτυπωτή: Οι
σελίδες κεφαλίδας πρέπει να διατίθενται ελεύθερα (δίχως χρέωση).
Γιατί;
Διότι το φίλτρο εξόδου είναι το μοναδικό εξωτερικό πρόγραμμα που έχει τον
έλεγχο στην εκτύπωση της κεφαλίδας και θα μπορούσε να κάνει καταμέτρηση, αλλά
ωστόσο δεν παρέχει καμία πληροφορία για τον χρήστη ή τον υπολογιστή ή κάποιο
άλλο αρχείο καταμέτρησης, επομένως δεν γνωρίζει σε ποιόν να αποδώσει την χρήση
του εκτυπωτή. Δεν αρκεί απλά να «προσθέσετε μία ακόμη σελίδα στην καταμέτρηση»
τροποποιώντας το φίλτρο κειμένου ή οποιοδήποτε άλλο φίλτρο μετατροπής (το οποίο
διαθέτει τις πληροφορίες χρήστη και υπολογιστή), από τη στιγμή που οι χρήστες
έχουν την δυνατότητα να παρεμποδίσουν τις σελίδες κεφαλίδας με lpr -h. Θα
μπορούσαν πάλι να χρεωθούν για σελίδες κεφαλίδας που δεν εκτύπωσαν. Βασικά, η
lpr -h θα είναι η προτιμώμενη επιλογή σε ένα περιβάλλον που οι χρήστες έχουν
οικολογική συνείδηση, αλλά δεν μπορείτε πραγματικά να παροτρύνετε οποιονδήποτε
να τη χρησιμοποιήσει.
Δεν είναι αρκετό απλά κάθε φίλτρο σας να δημιουργεί τη δικιά του σελίδα
κεφαλίδας (έτσι ώστε να μπορεί να χρεώνει με αυτό τον τρόπο). Αν οι χρήστες
επιθυμούν την επιλογή παρεμπόδισης των σελίδων κεφαλίδας με lpr -h, θα
συνεχίσουν να τις παραλαμβάνουν - και να χρεώνονται για αυτές - αφού το LPD δεν
έχει δυνατότητα να περάσει σε οποιοδήποτε φίλτρο την επιλογή -h.
Επομένως, ποιες επιλογές έχετε;
Μπορείτε:

* Να αποδεχθείτε την υπόδειξη του LPD και να παρέχετε τις σελίδες κεφαλίδας
  ελεύθερα.
* Να εγκαταστήσετε εναλλακτικές λύσεις αντί του LPD, όπως το LPRng. Η ενότητα
  Εναλλακτικές_Λύσεις_για_τον_Στάνταρ_Spooler δίνει περισσότερες πληροφορίες
  για άλλες εφαρμογές παροχέτευσης που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αντί για το
  LPD.
* Να γράψετε ένα έξυπνο φίλτρο εξόδου. Υπό κανονικές συνθήκες, ένα "φίλτρο
  εξόδου" δεν κάνει τίποτε παραπάνω από την αρχικοποίηση ενός εκτυπωτή ή
  μερικές απλές μετατροπές χαρακτήρων. Είναι κατάλληλο για σελίδες κεφαλίδας
  και για εργασίες απλού κειμένου (όταν δεν υπάρχει φίλτρο (εισόδου) κειμένου).
  Αλλά αν υπάρχει φίλτρο κειμένου για εργασίες απλού κειμένου, τότε το LPD θα
  ενεργοποιεί το φίλτρο εξόδου μόνο για τις σελίδες κεφαλίδας. Και το φίλτρο
  εξόδου μπορεί να αναλύει το κείμενο της σελίδας κεφαλίδας που δημιουργεί το
  LPD για να προσδιορίζει τον χρήστη και τον υπολογιστή, ώστε να χρεώνει τις
  σελίδες κεφαλίδας. Το μόνο επιπλέον πρόβλημα με αυτή τη μέθοδο είναι πως το
  φίλτρο εξόδου εξακολουθεί να μη γνωρίζει ποιό αρχείο καταμέτρησης να
  χρησιμοποιήσει (δεν του έχει δοθεί το όνομα του αρχείου από την ικανότητα
  af), αλλά αν το όνομα του αρχείου σας είναι γνωστό, μπορείτε να το
  ενσωματώσετε απευθείας στον κώδικα του φίλτρου εξόδου. Για να διευκολύνετε
  την διαδικασία ανάλυσης, χρησιμοποιήστε την ικανότητα sh (short header) στο /
  etc/printcap. Ίσως πάλι όλα αυτά να είναι υπερβολικά κοπιαστικά, ενώ είναι
  σίγουρο πως οι χρήστες θα εκτιμήσουν τον γενναιόδωρο διαχειριστή συστήματος
  που επιτρέπει ελεύθερα τις σελίδες κεφαλίδας.

-------------------------------------------------------------------------------

10.4.2.4 Σελίδες Κεφαλίδας σε Εκτυπωτές PostScript

Όπως περιγράψαμε παραπάνω, το LPD μπορεί να δημιουργήσει μία σελίδα κεφαλίδας
απλού κειμένου, κατάλληλη για πολλούς εκτυπωτές. Οι εκτυπωτές PostScript,
φυσικά, δεν μπορούν να τυπώσουν κατευθείαν απλό κείμενο, επομένως αυτή η
δυνατότητα του LPD για τις σελίδες κεφαλίδας είναι άχρηστη σε αυτή την
περίπτωση.
Ένας προφανής τρόπος να παρέχονται σελίδες κεφαλίδας είναι να δημιουργούνται
από κάθε φίλτρο μετατροπής και το φίλτρο κειμένου. Τα φίλτρα θα πρέπει να
δέχονται ως παραμέτρους το όνομα του χρήστη και του υπολογιστή ώστε να
δημιουργούν την κατάλληλη σελίδα κεφαλίδας. Το μειονέκτημα αυτής της μεθόδου
είναι πως οι χρήστες θα εκτυπώνουν πάντα σελίδα κεφαλίδας, ακόμη κι αν
αποστέλλουν την εργασία τους με lpr -h.
Επιτρέψτε μας να εξερευνήσουμε αυτή τη μέθοδο. Το ακόλουθο script δέχεται τρεις
παραμέτρους (το όνομα χρήστη - login name, το όνομα του υπολογιστή - host name,
και το όνομα εργασίας) και δημιουργεί μία απλή σελίδα κεφαλίδας PostScript:

  #!/bin/sh
  #
  #  make-ps-header - make a PostScript header page on stdout
  #  Installed in /usr/local/libexec/make-ps-header
  #

  #
  #  These are PostScript units (72 to the inch).  Modify for A4 or
  #  whatever size paper you are using:
  #
  page_width=612
  page_height=792
  border=72

  #
  #  Check arguments
  #
  if [ $# -ne 3 ]; then
      echo "Usage: `basename $0` <user> <host> <job>" 1>&2
      exit 1
  fi

  #
  #  Save these, mostly for readability in the PostScript, below.
  #
  user=$1
  host=$2
  job=$3
  date=`date`

  #
  #  Send the PostScript code to stdout.
  #
  exec cat <<EOF
  %!PS

  %
  %  Make sure we do not interfere with user's job that will follow
  %
  save

  %
  %  Make a thick, unpleasant border around the edge of the paper.
  %
  $border $border moveto
  $page_width $border 2 mul sub 0 rlineto
  0 $page_height $border 2 mul sub rlineto
  currentscreen 3 -1 roll pop 100 3 1 roll setscreen
  $border 2 mul $page_width sub 0 rlineto closepath
  0.8 setgray 10 setlinewidth stroke 0 setgray

  %
  %  Display user's login name, nice and large and prominent
  %
  /Helvetica-Bold findfont 64 scalefont setfont
  $page_width ($user) stringwidth pop sub 2 div $page_height 200 sub moveto
  ($user) show

  %
  %  Now show the boring particulars
  %
  /Helvetica findfont 14 scalefont setfont
  /y 200 def
  [ (Job:) (Host:) (Date:) ] {
  200 y moveto show /y y 18 sub def }
  forall

  /Helvetica-Bold findfont 14 scalefont setfont
  /y 200 def
  [ ($job) ($host) ($date) ] {
          270 y moveto show /y y 18 sub def
  } forall

  %
  % That is it
  %
  restore
  showpage
  EOF

Τώρα, καθένα από τα φίλτρα μετατροπής και το φίλτρο κειμένου μπορούν να
καλέσουν το script, πρώτα για να δημιουργήσουν τη σελίδα κεφαλίδας, και έπειτα
για να εκτυπώσουν την εργασία του χρήστη. Ακολουθεί το φίλτρο μετατροπής DVI
που δείξαμε νωρίτερα, ειδικά διαμορφωμένο για να φτιάξουμε μια σελίδα
κεφαλίδας:

  #!/bin/sh
  #
  #  psdf - DVI to PostScript printer filter
  #  Installed in /usr/local/libexec/psdf
  #
  #  Invoked by lpd when user runs lpr -d
  #

  orig_args="$@"

  fail() {
      echo "$@" 1>&2
      exit 2
  }

  while getopts "x:y:n:h:" option; do
      case $option in
          x|y)  ;; # Ignore
          n)    login=$OPTARG ;;
          h)    host=$OPTARG ;;
          *)    echo "LPD started `basename $0` wrong." 1>&2
                exit 2
                ;;
      esac
  done

  [ "$login" ] || fail "No login name"
  [ "$host" ] || fail "No host name"

  ( /usr/local/libexec/make-ps-header $login $host "DVI File"
    /usr/local/bin/dvips -f ) | eval /usr/local/libexec/lprps $orig_args

Παρατηρήστε πως το φίλτρο πρέπει να αναλύσει την λίστα παραμέτρων για να
προσδιορίσει το όνομα χρήστη και υπολογιστή. Η μέθοδος ανάλυσης είναι παρόμοια
και για τα υπόλοιπα φίλτρα μετατροπής. Το φίλτρο κειμένου παίρνει ένα ελαφρώς
διαφορετικό σετ παραμέτρων, (δείτε την ενότητα Πως_δουλεύουν_τα_Φίλτρα).
Όπως αναφέραμε προηγούμενα, ο παραπάνω σχεδιασμός, αν και πραγματικά απλός,
απενεργοποιεί την επιλογή «παρεμπόδισης σελίδων κεφαλίδας» (την επιλογή -h) του
lpr. Αν οι χρήστες επιθυμούν να σώσουν ένα δέντρο (ή λίγα χρήματα, αν χρεώνετε
τις σελίδες κεφαλίδας), δεν θα υπάρχει τρόπος για να γίνει αυτό, από τη στιγμή
που κάθε εκτύπωση μέσω των φίλτρων θα συνοδεύεται και από μια σελίδα κεφαλίδας
για κάθε εργασία.
Για να επιτρέψετε στους χρήστες να απενεργοποιούν τις σελίδες κεφαλίδας ανά
εργασία, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε το τέχνασμα που παρουσιάσαμε στην ενότητα
Καταμέτρηση_με_Σελίδες_Κεφαλίδας: δηλαδή να γράψετε ένα φίλτρο εξόδου που να
αναλύει την σελίδα κεφαλίδας που δημιουργείται από το LPD και να κατασκευάζει
μια PostScript έκδοση. Αν ο χρήστης στείλει μια εργασία με lpr -h, τότε ούτε το
LPD, ούτε το φίλτρο εξόδου θα φτιάξουν σελίδα κεφαλίδας. Σε όλες τις άλλες
περιπτώσεις, το φίλτρο εξόδου θα διαβάζει το κείμενο από το LPD και θα στέλνει
τον κατάλληλο κώδικα PostScript στον εκτυπωτή ώστε να εκτυπώνεται η σελίδα
κεφαλίδας.
Αν έχετε εκτυπωτή PostScript με σειριακή σύνδεση, μπορείτε να κάνετε χρήση της
lprps, η οποία συνοδεύεται από ένα φίλτρο εξόδου, το psof, το οποία κάνει τα
παραπάνω. Σημειώστε πως το psof δεν χρεώνει για τις σελίδες κεφαλίδας.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.3 Εκτυπώσεις μέσω Δικτύου

Το FreeBSD υποστηρίζει τις εκτυπώσεις μέσω δικτύου: μπορεί να στείλει εργασίες
σε απομακρυσμένους εκτυπωτές. Η έννοια της δικτυακής εκτύπωσης αναφέρεται
γενικά σε δύο διαφορετικά πράγματα:

* Πρόσβαση σε εκτυπωτή συνδεδεμένο σε απομακρυσμένο υπολογιστή (host).
  Εγκαθιστάτε έναν εκτυπωτή με συμβατική σειριακή ή παράλληλη σύνδεση σε ένα
  υπολογιστή. Έπειτα, ρυθμίζετε το LPD για να ενεργοποιηθεί η πρόσβαση στον
  εκτυπωτή από άλλους υπολογιστές του δικτύου. Η ενότητα Εκτυπωτές
  Εγκατεστημένοι_σε_Απομακρυσμένους_Υπολογιστές εξηγεί τις απαραίτητες
  ενέργειες.
* Πρόσβαση σε εκτυπωτή συνδεδεμένο κατευθείαν στο δίκτυο. Εκτός (ή αντί) της
  συμβατικής σειριακής ή παράλληλης θύρας, ο εκτυπωτής πρέπει να έχει
  επιπρόσθετα μια δικτυακή διασύνδεση. Ένας τέτοιος εκτυπωτής δουλεύει ως εξής:

  o Μπορεί να καταλαβαίνει το πρωτόκολλο LPD και να δημιουργεί ουρά αναμονής
    για τις εργασίες που προέρχονται από απομακρυσμένους υπολογιστές. Σε αυτή
    την περίπτωση, ενεργεί σαν ένας κανονικός υπολογιστής που εκτελεί το LPD.
    Ακολουθήστε την ίδια διαδικασία με την ενότητα Εκτυπωτές_Εγκατεστημένοι_σε
    Απομακρυσμένους_Υπολογιστές για να εγκαταστήσετε αυτόν τον εκτυπωτή.
  o Μπορεί να υποστηρίζει σύνδεση δικτυακής ροής δεδομένων (data stream). Σε
    αυτή την περίπτωση, «συνδέετε» τον εκτυπωτή σε έναν υπολογιστή συνδεδεμένο
    στο δίκτυο, ο οποίος θα είναι υπεύθυνος για την παροχέτευση των εργασιών
    και την αποστολή τους στον εκτυπωτή. Η ενότητα Εκτυπωτές_Με_Συνδέσεις
    Δικτύου δίνει μερικές συμβουλές για την εγκατάσταση εκτυπωτών αυτού του
    τύπου.


-------------------------------------------------------------------------------

10.4.3.1 Εκτυπωτές Εγκατεστημένοι σε Απομακρυσμένους Υπολογιστές

Το σύστημα παροχέτευσης LPD έχει ενσωματωμένη υποστήριξη για την αποστολή
εργασιών σε άλλους υπολογιστές που εκτελούν το LPD (ή που είναι συμβατοί με το
LPD). Αυτό το χαρακτηριστικό σας επιτρέπει να εγκαταστήσετε έναν εκτυπωτή σε
ένα υπολογιστή και να έχετε πρόσβαση σε αυτόν από άλλους. Επίσης δουλεύει και
με εκτυπωτές που έχουν δικτυακές διασυνδέσεις που καταλαβαίνουν το πρωτόκολλο
LPD.
Για να ενεργοποιήσετε αυτόν τον τύπο απομακρυσμένης εκτύπωσης, εγκαταστήστε
πρώτα έναν εκτυπωτή σε ένα υπολογιστή, τον υπολογιστή εκτύπωσης (printer host),
χρησιμοποιώντας την απλή εγκατάσταση εκτυπωτή που περιγράφεται στην ενότητα
Βασικές_Ρυθμίσεις_Εκτυπωτών. Κάντε όσες προχωρημένες ρυθμίσεις χρειάζεστε όπως
αναφέρεται στις Ρυθμίσεις_Εκτυπωτών_για_Προχωρημένους. Ελέγξτε τον εκτυπωτή και
δείτε αν δουλεύει με τα χαρακτηριστικά του LPD που έχετε ενεργοποιήσει. Επίσης
βεβαιωθείτε πως ο τοπικός υπολογιστής (local host) είναι εξουσιοδοτημένος να
χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του LPD στον απομακρυσμένο υπολογιστή (remote host)
(δείτε Παρεμπόδιση_Εργασιών_από_Απομακρυσμένους_Υπολογιστές).
Εάν χρησιμοποιείτε εκτυπωτή με δικτυακή διασύνδεση που είναι συμβατός με το
LPD, τότε ο ο υπολογιστής εκτύπωσης (printer host) είναι ο εν λόγω εκτυπωτής,
και το όνομα του εκτυπωτή είναι το όνομα που έχετε ορίσει για τον εκτυπωτή.
Δείτε την τεκμηρίωση που συνοδεύει τον εκτυπωτή σας και/ή την κάρτα δικτύου
του.

     Υπόδειξη:Αν χρησιμοποιείτε Hewlett Packard Laserjet με όνομα εκτυπωτή
     text θα γίνονται αυτόματα οι μετατροπές από LF σε CRLF, επομένως δεν
     χρειάζεται να τρέξετε το script hpif.

Επομένως, στους υπόλοιπους υπολογιστές όπου επιθυμείτε να έχετε πρόσβαση στον
εκτυπωτή, απλά κάντε μια καταχώριση στο αρχείο /etc/printcap με τα ακόλουθα
στοιχεία:

  1. Ονομάστε την καταχώριση όπως επιθυμείτε: Για δική σας ευκολία πιθανώς να
     θέλετε να χρησιμοποιήσετε το ίδιο όνομα και τα ίδια παρωνύμια με αυτά του
     υπολογιστή εκτύπωσης.
  2. Αφήστε την ικανότητα lp κενή, για την ακρίβεια (:lp=:).
  3. Δημιουργήστε ένα κατάλογο spooling και προσδιορίστε την τοποθεσία του με
     την ικανότητα sd. Το LPD θα αποθηκεύει εδώ τις εργασίες πριν την αποστολή
     τους στον υπολογιστή εκτύπωσης.
  4. Τοποθετήστε το όνομα του υπολογιστή εκτύπωσης στην ικανότητα rm.
  5. Τοποθετήστε το όνομα του εκτυπωτή στην ικανότητα rp, στον υπολογιστή
     εκτύπωσης.

Αυτό είναι όλο. Δεν χρειάζεται να δημιουργήσετε λίστα φίλτρων μετατροπής,
διαστάσεις σελίδας, ή οτιδήποτε άλλο στο αρχείο/etc/printcap.
Εδώ είναι ένα παράδειγμα. Ο υπολογιστής rose έχει δύο εκτυπωτές, τον bamboo και
τον rattan. Θέλουμε να ενεργοποιήσουμε τις εκτυπώσεις σε αυτούς τους εκτυπωτές
για τους χρήστες του απομακρυσμένου υπολογιστή orchid. Εδώ είναι το αρχείο /
etc/printcap του υπολογιστή orchid (δείτε πιο πίσω στην ενότητα Ενεργοποίηση
Σελίδων_Κεφαλίδας). Ήδη έχει μια καταχώριση για τον εκτυπωτή teak. Εδώ
προσθέσαμε τις απαραίτητες καταχωρίσεις για τους δύο εκτυπωτές του υπολογιστή
rose:

  #
  #  /etc/printcap for host orchid - added (remote) printers on rose
  #

  #
  #  teak is local; it is connected directly to orchid:
  #
  teak|hp|laserjet|Hewlett Packard LaserJet 3Si:\
          :lp=/dev/lpt0:sd=/var/spool/lpd/teak:mx#0:\
          :if=/usr/local/libexec/ifhp:\
          :vf=/usr/local/libexec/vfhp:\
          :of=/usr/local/libexec/ofhp:

  #
  #  rattan is connected to rose; send jobs for rattan to rose:
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :lp=:rm=rose:rp=rattan:sd=/var/spool/lpd/rattan:

  #
  #  bamboo is connected to rose as well:
  #
  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :lp=:rm=rose:rp=bamboo:sd=/var/spool/lpd/bamboo:

Το μόνο που απομένει είναι να δημιουργήσουμε τους καταλόγους spooling στον
κόμβο orchid:

  # mkdir -p /var/spool/lpd/rattan /var/spool/lpd/bamboo
  # chmod 770 /var/spool/lpd/rattan /var/spool/lpd/bamboo
  # chown daemon:daemon /var/spool/lpd/rattan /var/spool/lpd/bamboo

Τώρα, οι χρήστες του orchid μπορούν να εκτυπώνουν στον rattan και στον bamboo.
Αν, για παράδειγμα, ένας χρήστης του orchid πληκτρολογήσει:

  % lpr -P bamboo -d sushi-review.dvi

το σύστημα LPD στον orchid θα αντιγράψει την εργασία στον κατάλογο spooling /
var/spool/lpd/bamboo και θα σημειώσει πως πρόκειται για εργασία DVI. Μόλις ο
υπολογιστής rose έχει διαθέσιμο χώρο στον κατάλογο spooling του bamboo, τα δύο
LPDs θα μεταφέρουν το αρχείο στον rose. Το αρχείο θα μπει σε ουρά αναμονής στον
υπολογιστή rose έως ότου εκτυπωθεί. Θα μετατραπεί από DVI σε PostScript (αφού ο
bamboo είναι εκτυπωτής PostScript) στον υπολογιστή rose.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.3.2 Εκτυπωτές με Συνδέσεις Δικτύου

Συχνά, όταν αγοράζετε κάρτα δικτύου για εκτυπωτή, έχετε τη δυνατότητα επιλογής
δύο εκδόσεων: η μία είναι προσομοίωση του spooler (η πιο ακριβή έκδοση) ενώ η
άλλη απλά σας επιτρέπει να στέλνετε δεδομένα μέσω αυτής σαν να χρησιμοποιούσατε
μια σειριακή ή παράλληλη θύρα (η φτηνή έκδοση). Αυτή η ενότητα περιγράφει πως
να χρησιμοποιείτε την φτηνή έκδοση. Για την πιο ακριβή έκδοση μπορείτε να
βρείτε περισσότερες πληροφορίες στην προηγούμενη ενότητα Εκτυπωτές
Εγκατεστημένοι_σε_Απομακρυσμένους_Υπολογιστές.
Η μορφή του αρχείου /etc/printcap σας επιτρέπει να ορίσετε τη διασύνδεση -
σειριακή ή παράλληλη - που θα χρησιμοποιήσετε, και (αν χρησιμοποιείτε σειριακή
διασύνδεση) τον ρυθμό baud, πιθανούς ελέγχους ροής, καθυστερήσεις για tabs,
μετατροπές για χαρακτήρες νέας γραμμής, και άλλα. Αλλά δεν υπάρχει τρόπος να
ορίσετε μια σύνδεση σε εκτυπωτή που ακούει σε θύρα TCP/IP ή άλλο τύπο δικτύου.
Για να στείλετε δεδομένα σε ένα δικτυακό εκτυπωτή, χρειάζεται να αναπτύξετε
προγράμματα επικοινωνίας που να καλούνται από φίλτρα κειμένου και φίλτρα
μετατροπής. Εδώ έχουμε ένα τέτοιο παράδειγμα: το script netprint παίρνει όλα τα
δεδομένα από το standard input και τα στέλνει σε έναν εκτυπωτή συνδεδεμένο στο
δίκτυο. Ορίζουμε στο netprint το όνομα του εκτυπωτή ως πρώτη παράμετρο, και τον
αριθμό θύρας στην οποία συνδέεται ως δεύτερη. Σημειώστε πως αυτός ο τρόπος
υποστηρίζει μόνο επικοινωνία μιας κατεύθυνσης (από το FreeBSD στον εκτυπωτή).
Πολλοί δικτυακοί εκτυπωτές υποστηρίζουν αμφίδρομη επικοινωνία, και είναι πολύ
πιθανό να επιθυμείτε να εκμεταλλευτείτε τα προτερήματα τους (για να ελέγχετε
την κατάσταση του εκτυπωτή, για καταμέτρηση εκτυπώσεων, κλπ.).

  #!/usr/bin/perl
  #
  #  netprint - Text filter for printer attached to network
  #  Installed in /usr/local/libexec/netprint
  #
  $#ARGV eq 1 || die "Usage: $0 <printer-hostname> <port-number>";

  $printer_host = $ARGV[0];
  $printer_port = $ARGV[1];

  require 'sys/socket.ph';

  ($ignore, $ignore, $protocol) = getprotobyname('tcp');
  ($ignore, $ignore, $ignore, $ignore, $address)
      = gethostbyname($printer_host);

  $sockaddr = pack('S n a4 x8', &AF_INET, $printer_port, $address);

  socket(PRINTER, &PF_INET, &SOCK_STREAM, $protocol)
      || die "Can't create TCP/IP stream socket: $!";
  connect(PRINTER, $sockaddr) || die "Can't contact $printer_host: $!";
  while (<STDIN>) { print PRINTER; }
  exit 0;

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτό το script σε διάφορα φίλτρα. Ας υποθέσουμε πως
έχουμε έναν εκτυπωτή γραμμής Diablo 750-N συνδεδεμένο στο δίκτυο. Ο εκτυπωτής
δέχεται δεδομένα προς εκτύπωση στην θύρα 5100. Το όνομα του εκτυπωτή στο δίκτυο
είναι scrivener. Εδώ είναι το φίλτρο κειμένου για τον εκτυπωτή:

  #!/bin/sh
  #
  #  diablo-if-net - Text filter for Diablo printer `scrivener' listening
  #  on port 5100.   Installed in /usr/local/libexec/diablo-if-net
  #
  exec /usr/libexec/lpr/lpf "$@" | /usr/local/libexec/netprint scrivener 5100

-------------------------------------------------------------------------------

10.4.4 Έλεγχος Πρόσβασης και Περιορισμοί στη Χρήση των Εκτυπωτών

Αυτή η ενότητα δίνει πληροφορίες για τον έλεγχο πρόσβασης και τον περιορισμό
χρήσης των εκτυπωτών. Το σύστημα LPD σας επιτρέπει να ελέγχετε ποιός μπορεί να
έχει πρόσβαση σε κάθε εκτυπωτή, τόσο τοπικά όσο και απομακρυσμένα, και επίσης
αν μπορούν οι χρήστες να εκτυπώνουν πολλαπλά αντίγραφα, πόσο μεγάλες μπορούν να
είναι οι εργασίες τους, και πόσο μεγάλες μπορούν να γίνουν οι ουρές αναμονής
(print queues).
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.4.1 Περιορισμός Εκτύπωσης Πολλαπλών Αντιγράφων

Το σύστημα LPD διευκολύνει τους χρήστες να εκτυπώσουν πολλαπλά αντίγραφα ενός
αρχείου. Οι χρήστες μπορούν να εκτυπώνουν εργασίες με lpr -#5 (για παράδειγμα)
και να παίρνουν πέντε αντίγραφα κάθε αρχείου της εργασίας εκτύπωσης. Το αν αυτό
είναι καλό, εξαρτάται από εσάς.
Αν πιστεύετε πως τα πολλαπλά αντίγραφα δημιουργούν άσκοπη καταπόνηση των
εκτυπωτών σας, μπορείτε να απενεργοποιήσετε την επιλογή -# στο lpr(1)
προσθέτοντας την ικανότητα sc στο αρχείο /etc/printcap. Όταν οι χρήστες
αποστέλλουν εργασίες με την επιλογή -#, θα βλέπουν:

  lpr: multiple copies are not allowed

Σημειώστε πως αν έχετε ρυθμίσει πρόσβαση σε έναν εκτυπωτή απομακρυσμένα (δείτε
την ενότητα Εκτυπωτές_Εγκατεστημένοι_σε_Απομακρυσμένους_Υπολογιστές), θα
χρειαστεί να προσθέσετε την ικανότητα sc σε όλα τα απομακρυσμένα αρχεία /etc/
printcap, διαφορετικά οι χρήστες θα έχουν ακόμη την δυνατότητα να αποστέλλουν
εργασίες πολλαπλών αντιγράφων χρησιμοποιώντας διαφορετικό κόμβο.
Εδώ είναι ένα παράδειγμα. Αυτό είναι το αρχείο /etc/printcap για τον κόμβο
rose. Ο εκτυπωτής rattan είναι δυνατό μηχάνημα και επιτρέπει την εκτύπωση
πολλαπλών αντιγράφων, αλλά ο εκτυπωτής laser bamboo είναι πιο ευαίσθητο,
επομένως θα απενεργοποιήσουμε τη δυνατότητα πολλαπλών αντιγράφων προσθέτοντας
την ικανότητα sc:

  #
  #  /etc/printcap for host rose - restrict multiple copies on bamboo
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/rattan:\
          :lp=/dev/lpt0:\
          :if=/usr/local/libexec/if-simple:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:sc:\
          :lp=/dev/ttyu5:ms#-parenb cs8 clocal crtscts:rw:\
          :if=/usr/local/libexec/psif:\
          :df=/usr/local/libexec/psdf:

Τώρα, θα χρειαστεί να προσθέσουμε επίσης την ικανότητα sc στο αρχείο /etc/
printcap του κόμβου orchid (και ενώ βρισκόμαστε σε αυτό, επιτρέψτε μας να
απενεργοποιήσουμε τα πολλαπλά αντίγραφα για τον εκτυπωτή teak):

  #
  #  /etc/printcap for host orchid - no multiple copies for local
  #  printer teak or remote printer bamboo
  teak|hp|laserjet|Hewlett Packard LaserJet 3Si:\
          :lp=/dev/lpt0:sd=/var/spool/lpd/teak:mx#0:sc:\
          :if=/usr/local/libexec/ifhp:\
          :vf=/usr/local/libexec/vfhp:\
          :of=/usr/local/libexec/ofhp:

  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :lp=:rm=rose:rp=rattan:sd=/var/spool/lpd/rattan:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :lp=:rm=rose:rp=bamboo:sd=/var/spool/lpd/bamboo:sc:

Χρησιμοποιώντας την ικανότητα sc, προλαμβάνουμε την χρήση των εντολών lpr -#,
αλλά δεν έχουμε ακόμη την δυνατότητα να παρεμποδίσουμε τους χρήστες να τρέξουν
την εντολή lpr(1) πολλές φορές, ή να αποστείλουν το ίδιο αρχείο πολλές φορές σε
μία μοναδική εργασία, όπως εδώ:

  % lpr forsale.sign forsale.sign forsale.sign forsale.sign forsale.sign

Υπάρχουν πολλοί τρόποι πρόληψης αυτών των ενεργειών (συμπεριλαμβάνοντας και την
περίπτωση να το αγνοήσετε) που είστε ελεύθεροι να εξερευνήσετε.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.4.2 Περιορίζοντας την Πρόσβαση σε Εκτυπωτές

Μπορείτε να ελέγχετε ποιός μπορεί να εκτυπώνει σε ποιόν εκτυπωτή
χρησιμοποιώντας τους μηχανισμούς ομάδων (groups) του UNIX και την ικανότητα rg
στο /etc/printcap. Απλά τοποθετήστε τους χρήστες που θέλετε να έχουν πρόσβαση
σε κάποιον εκτυπωτή σε μια συγκεκριμένη ομάδα (χρηστών), και δηλώστε αυτή την
ομάδα στην ικανότητα rg.
Όλοι οι χρήστες που δεν ανήκουν στην ομάδα (συμπεριλαμβανομένου και του root)
θα δέχονται το ακόλουθο μήνυμα: lpr: Not a member of the restricted group
όταν προσπαθούν να εκτυπώσουν στον ελεγχόμενο εκτυπωτή.
Όπως και με την ικανότητα sc (περιορισμού πολλαπλών αντιγράφων), θα χρειαστεί
να προσδιορίσετε την rg στους απομακρυσμένους κόμβους που θα έχουν πρόσβαση
στους εκτυπωτές σας, αν νομίζετε πως αυτό είναι σωστό (δείτε την ενότητα
Εκτυπωτές_Εγκατεστημένοι_σε_Απομακρυσμένους_Υπολογιστές).
Για παράδειγμα, θα αφήσουμε για όλους ελεύθερη την πρόσβαση στον εκτυπωτή
rattan, αλλά μόνο οι χρήστες της ομάδας artists θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν
τον bamboo. Εδώ είναι το γνωστό μας /etc/printcap για τον κόμβο rose:

  #
  #  /etc/printcap for host rose - restricted group for bamboo
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/rattan:\
          :lp=/dev/lpt0:\
          :if=/usr/local/libexec/if-simple:

  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:sc:rg=artists:\
          :lp=/dev/ttyu5:ms#-parenb cs8 clocal crtscts:rw:\
          :if=/usr/local/libexec/psif:\
          :df=/usr/local/libexec/psdf:

Επιτρέψτε μας να μην αλλάξουμε το αρχείο /etc/printcap από το άλλο παράδειγμα
(για τον υπολογιστή orchid). Φυσικά, οποιοσδήποτε χρήστης του orchid μπορεί να
εκτυπώσει στον bamboo. Ίσως όμως να επιτρέπουμε μόνον σε συγκεκριμένους χρήστες
την πρόσβαση στον υπολογιστή orchid, και θέλουμε αυτοί οι χρήστες να έχουν
πρόσβαση στον εκτυπωτή. Ή ίσως πάλι, και όχι.

     Σημείωση:Επιτρέπεται μόνο μια περιορισμένη ομάδα ανά εκτυπωτή.

-------------------------------------------------------------------------------

10.4.4.3 Έλεγχος Μεγέθους των Απεσταλμένων Εργασιών

Αν πολλοί χρήστες έχουν πρόσβαση στους εκτυπωτές σας, πιθανώς να χρειάζεται να
θέσετε ένα ανώτατο όριο στο επιτρεπόμενο μέγεθος αρχείων που μπορούν να
αποστείλουν οι χρήστες για εκτύπωση. Ακόμα και αν υπάρχει αρκετός χώρος στο
σύστημα αρχείων που φιλοξενεί τους καταλόγους spool, θα πρέπει ωστόσο να
βεβαιωθείτε ότι επαρκεί για τις εργασίες όλων των χρηστών.
Το LPD σας επιτρέπει να οριοθετήσετε το μέγιστο αριθμό bytes που περιέχει μια
εργασία, με την ικανότητα mx. Η μονάδα μέτρησης είναι σε BUFSIZ blocks, τα
οποία είναι 1024 bytes. Αν θέσετε μηδέν σε αυτή την ικανότητα, δεν θα υπάρχουν
όρια στο μέγεθος των αρχείων. Ωστόσο, αν δεν έχει οριστεί η ικανότητα mx, τότε
θα χρησιμοποιείται η προεπιλεγμένη τιμή των 1000 blocks.

     Σημείωση:Το όριο εφαρμόζεται στα αρχεία μιας εργασίας, και όχι στο
     συνολικό μέγεθος της εργασίας.

Το LPD δεν θα απορρίψει ένα αρχείο που ξεπερνά το όριο μεγέθους που έχετε
θέσει. Αντιθέτως, θα το τοποθετήσει στην ουρά αναμονής με μέγεθος ίσο με το
μέγιστο επιτρεπτό, το οποίο και θα εκτυπώσει τελικά. Το υπόλοιπο αρχείο
απορρίπτεται. Αν αυτός είναι σωστός ή λανθασμένος τρόπος αντιμετώπισης για την
υπέρβαση του ορίου, είναι θέμα προς συζήτηση.
Ας οριοθετήσουμε στο παράδειγμα μας τους εκτυπωτές rattan και bamboo. Επειδή τα
αρχεία PostScript των artists τείνουν προς μεγάλα μεγέθη, θα θέσουμε ένα όριο
πέντε megabytes. Δεν θα θέσουμε όρια για τον εκτυπωτή γραμμής απλού κειμένου:

  #
  #  /etc/printcap for host rose
  #

  #
  #  No limit on job size:
  #
  rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
          :sh:mx#0:sd=/var/spool/lpd/rattan:\
          :lp=/dev/lpt0:\
          :if=/usr/local/libexec/if-simple:

  #
  #  Limit of five megabytes:
  #
  bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
          :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:sc:rg=artists:mx#5000:\
          :lp=/dev/ttyu5:ms#-parenb cs8 clocal crtscts:rw:\
          :if=/usr/local/libexec/psif:\
          :df=/usr/local/libexec/psdf:

Και πάλι, τα όρια εφαρμόζονται μόνο για τους τοπικούς χρήστες. Αν έχετε
ενεργοποιήσει απομακρυσμένη πρόσβαση για τους εκτυπωτές σας, τα όρια αυτά δεν
ισχύουν για τους απομακρυσμένους χρήστες. Θα χρειαστεί να προσδιορίσετε με την
ικανότητα mx και τα απομακρυσμένα αρχεία /etc/printcap. Δείτε την ενότητα
Εκτυπωτές_Εγκατεστημένοι_σε_Απομακρυσμένους_Υπολογιστές για περισσότερες
πληροφορίες σχετικά με τις εκτυπώσεις από απομακρυσμένους υπολογιστές.
Υπάρχει και άλλος εξειδικευμένος τρόπος περιορισμού του μεγέθους εργασιών για
απομακρυσμένους εκτυπωτές. Δείτε την ενότητα Περιορισμός_Εργασιών_από
Απομακρυσμένους_Υπολογιστές.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.4.4 Περιορισμός Εργασιών από Απομακρυσμένους Υπολογιστές

Το σύστημα παροχέτευσης LPD παρέχει διάφορους τρόπους περιορισμού των εργασιών
από απομακρυσμένους υπολογιστές:


  Παρεμπόδιση υπολογιστών
      Μπορείτε να ελέγχετε από ποιους απομακρυσμένους υπολογιστές θα δέχεται
      αιτήσεις εκτύπωσης το τοπικό LPD, χρησιμοποιώντας τα αρχεία /etc/
      hosts.equiv και /etc/hosts.lpd. Το LPD ελέγχει να δει αν η εισερχόμενη
      αίτηση προέρχεται από έναν υπολογιστή που αναφέρεται σε κάποιο από τα δύο
      αρχεία. Αν όχι, το LPD απορρίπτει την αίτηση.
      Η μορφή αυτών των αρχείων είναι απλή: ένα όνομα υπολογιστή ανά γραμμή.
      Παρατηρήστε πως το αρχείο /etc/hosts.equiv χρησιμοποιείται και από το
      πρωτόκολλο ruserok(3), και επηρεάζει προγράμματα όπως το rsh(1) και το
      rcp(1), επομένως να είστε προσεκτικοί.
      Για παράδειγμα, εδώ είναι το αρχείο /etc/hosts.lpd στον υπολογιστή rose:

        orchid
        violet
        madrigal.fishbaum.de

      Αυτό σημαίνει πως ο rose δέχεται αιτήσεις από τους υπολογιστές orchid,
      violet, και madrigal.fishbaum.de. Αν κάποιος άλλος υπολογιστής
      προσπαθήσει να αποκτήσει πρόσβαση στο LPD του rose, η εργασία θα
      απορριφθεί.

  Περιορισμοί στο Μέγεθος
      Μπορείτε να ελέγχετε πόσος ελεύθερος χώρος πρέπει να απομένει στο σύστημα
      αρχείων όπου βρίσκεται ο κατάλογος spool. Δημιουργήστε ένα αρχείο με
      όνομα minfree στον κατάλογο spool για τον τοπικό εκτυπωτή. Εισάγετε σε
      αυτό το αρχείο έναν αριθμό που αντιπροσωπεύει πόσα blocks δίσκου (512
      bytes) ελεύθερου χώρου πρέπει να υπάρχουν για να είναι δεκτή μια
      απομακρυσμένη εργασία.
      Αυτό σας επιτρέπει να είστε βέβαιοι πως οι απομακρυσμένοι χρήστες δεν θα
      γεμίσουν το σύστημα αρχείων σας. Μπορείτε επίσης να το χρησιμοποιήσετε
      για να δώσετε μερική προτεραιότητα στους τοπικούς χρήστες: οι τοπικοί
      χρήστες θα μπορούν να στέλνουν εργασίες στην ουρά αναμονής ακόμη και όταν
      ο ελεύθερος χώρος του δίσκου έχει πέσει κάτω από τον αριθμό που
      αναφέρεται στο αρχείο minfree.
      Για παράδειγμα, ας προσθέσουμε ένα αρχείο minfree για τον εκτυπωτή
      bamboo. Εξετάζουμε το /etc/printcap για να βρούμε τον κατάλογο spool για
      αυτόν τον εκτυπωτή. Εδώ είναι η καταχώριση για τον bamboo:

        bamboo|ps|PS|S|panasonic|Panasonic KX-P4455 PostScript v51.4:\
                :sh:sd=/var/spool/lpd/bamboo:sc:rg=artists:mx#5000:\
                :lp=/dev/ttyu5:ms#-parenb cs8 clocal crtscts:rw:mx#5000:\
                :if=/usr/local/libexec/psif:\
                :df=/usr/local/libexec/psdf:

      Ο κατάλογος spool καθορίζεται στην ικανότητα sd. Θα θέσουμε τρία
      megabytes (ισοδυναμεί με 6144 disk blocks) ως το μέγεθος του ελεύθερου
      χώρου που πρέπει να υπάρχει στο σύστημα αρχείων, ώστε το LPD να δέχεται
      απομακρυσμένες εργασίες:

        # echo 6144 > /var/spool/lpd/bamboo/minfree


  Περιορισμοί χρηστών
      Μπορείτε να ελέγχετε ποιός απομακρυσμένος χρήστης μπορεί να εκτυπώνει
      στους τοπικούς εκτυπωτές ορίζοντας την ικανότητα rs στο /etc/printcap.
      Όταν εμφανίζεται η rs σε μια καταχώριση κάποιου τοπικά συνδεδεμένου
      εκτυπωτή, το LPD θα δεχθεί εργασίες από απομακρυσμένους υπολογιστές αν ο
      χρήστης που αποστέλλει την εργασία έχει λογαριασμό στον τοπικό υπολογιστή
      και με το ίδιο όνομα χρήστη. Διαφορετικά, το LPD θα απορρίψει την
      εργασία.
      Αυτή η ικανότητα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε περιβάλλοντα όπου υπάρχουν
      (για παράδειγμα) διαφορετικά επιχειρησιακά τμήματα που μοιράζονται το
      δίκτυο, και κάποιοι χρήστες πρέπει να υπερβαίνουν τα σύνορα του τμήματος.
      Δημιουργώντας λογαριασμούς στα συστήματα σας, θα μπορούν να χρησιμοποιούν
      τους εκτυπωτές σας από το δικό τους τμήμα της επιχείρησης. Αν επιθυμείτε
      να τους επιτρέπετε να χρησιμοποιούν μόνο τους εκτυπωτές και όχι τα
      μηχανήματα σας, τότε μπορείτε να δημιουργήσετε λογαριασμούς «token»,
      δίχως προσωπικούς καταλόγους και με κέλυφος που δεν μπορεί να
      χρησιμοποιηθεί, όπως το /usr/bin/false.

-------------------------------------------------------------------------------

10.4.5 Καταμέτρηση Χρήσης Εκτυπωτών

Αποφασίσατε ότι χρειάζεται να χρεώνετε για τις εκτυπώσεις σας. Και γιατί όχι;
Το χαρτί και το μελάνι κοστίζουν χρήματα. Και επιπλέον υπάρχει κόστος
συντήρησης  οι εκτυπωτές αποτελούνται από κινητά μέρη και έχουν την τάση να
χαλάνε. Έχετε εξετάσει τους εκτυπωτές σας, τον τρόπο που χρησιμοποιούνται, και
το κόστος συντήρησης και έχετε υπολογίσει μια χρέωση ανά σελίδα (ή ανά μέτρο,
ανά πόδι, ή άλλη μονάδα μέτρησης). Το θέμα είναι τώρα πως μπορείτε πραγματικά
να ξεκινήσετε να καταμετράτε τις εκτυπώσεις σας.
Τα άσχημα νέα είναι πως το σύστημα παροχέτευσης του LPD δεν παρέχει πολύ
βοήθεια σε αυτόν τον τομέα. Η καταμέτρηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον
τύπο του εκτυπωτή που χρησιμοποιείτε, τους τύπους αρχείων που εκτυπώνετε, και
τις δικές σας απαιτήσεις για την χρέωση των εκτυπώσεων.
Για την καταμέτρηση, θα πρέπει να μετατρέψετε το φίλτρο κειμένου (για τη χρέωση
εργασιών απλού κειμένου) του εκτυπωτή και τα φίλτρα μετατροπής (για τη χρέωση
όλων των άλλων τύπων αρχείων) ώστε να μετρούν σελίδες ή να ζητούν να μάθουν από
τον εκτυπωτή τον αριθμό των εκτυπωμένων σελίδων. Δεν θα σας βοηθήσει ιδιαίτερα
η χρήση φίλτρου εξόδου, από τη στιγμή που δεν μπορεί να κάνει καταμέτρηση.
Δείτε την ενότητα Φίλτρα.
Γενικά, υπάρχουν δύο τρόποι για να κάνετε καταμέτρηση:

* Η Περιοδική καταμέτρηση είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος, πιθανώς γιατί είναι
  ο ευκολότερος. Κάθε φορά που κάποιος εκτυπώνει μια εργασία, το φίλτρο
  δημιουργεί ένα αρχείο καταγραφής όπου αναφέρει τον χρήστη, τον υπολογιστή,
  και τον αριθμό των σελίδων. Κάθε μήνα, εξάμηνο, χρόνο, ή άλλη χρονική περίοδο
  της αρεσκείας σας, συλλέγετε τα αρχεία καταγραφής για τους διάφορους
  εκτυπωτές, λογαριάζετε τις σελίδες που αναλογούν στους χρήστες, και χρεώνετε
  αναλόγως. Έπειτα σβήνετε τα στοιχεία από τα αρχεία καταγραφής, ξεκινώντας από
  καθαρή κατάσταση για την επόμενη περίοδο.
* Η Καταμέτρηση κατά τη χρήση είναι λιγότερο γνωστή, ίσως επειδή είναι πιο
  δύσκολος τρόπος. Σε αυτή τη μέθοδο τα φίλτρα χρεώνουν τους χρήστες για τις
  εκτυπώσεις τους αμέσως μόλις αυτές πραγματοποιηθούν. Όπως και με την
  καταγραφή χρήσης δίσκου (disk quotas), η καταμέτρηση είναι άμεση. Μπορείτε να
  προλαμβάνετε την χρήση εκτυπωτών από χρήστες που έχουν χτυπήσει κόκκινο, και
  μπορείτε να παρέχετε στους χρήστες ένα τρόπο για να ελέγχουν και να ρυθμίζουν
  τον «όγκο εκτυπώσεων (print quotas).» Αλλά αυτή η μέθοδος προϋποθέτει λίγο
  κώδικα βάσεων δεδομένων για την καταγραφή χρηστών και των εν λόγω μεγεθών.

Το σύστημα παροχέτευσης LPD υποστηρίζει εύκολα και τις δύο μεθόδους: από τη
στιγμή που πρέπει εσείς να παρέχετε τα φίλτρα (τις περισσότερες φορές), θα
πρέπει επίσης να παρέχετε και τον κώδικα καταμέτρησης. Αλλά υπάρχει και ένα
καλό σε αυτή την υπόθεση: έχετε απεριόριστη ευελιξία στις μεθόδους
καταμέτρησης. Για παράδειγμα, μπορείτε να επιλέξετε περιοδική ή κατά τη χρήση
καταμέτρηση. Μπορείτε να επιλέξετε τις πληροφορίες που θα καταγράφονται:
ονόματα χρηστών, ονόματα υπολογιστών, τύπους εργασιών, τυπωμένες σελίδες,
τετραγωνικά μέτρα χαρτιού που χρησιμοποιήθηκε, πόσος χρόνος χρειάστηκε για να
γίνει η εκτύπωση, και πολλά ακόμα. Και όλα αυτά γίνονται μετατρέποντας τα
φίλτρα για να αποθηκεύουν αυτές τις πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.5.1 Γρήγορη και Πρόχειρη Καταμέτρηση Εκτυπώσεων

Το FreeBSD διατίθεται με δύο προγράμματα που μπορούν να παρέχουν άμεσα απλή
περιοδική καταμέτρηση. Είναι το φίλτρο κειμένου lpf, που περιγράφεται στην
ενότητα lpf:_ένα_Φίλτρο_Κειμένου, και το pac(8), ένα πρόγραμμα που συλλέγει και
αθροίζει καταχωρίσεις από αρχεία καταμετρήσεων.
Όπως αναφέραμε στην ενότητα των φίλτρων (Φίλτρα), το LPD ξεκινά τα φίλτρα
κειμένου και μετατροπής περνώντας στην γραμμή εντολών του φίλτρου και το όνομα
του αρχείου καταγραφής. Τα φίλτρα μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτή την παράμετρο
για να ξέρουν που να γράφουν τις καταχωρίσεις καταμέτρησης. Το όνομα του
αρχείου καταμέτρησης φαίνεται στην ικανότητα af στο /etc/printcap, και αν δεν
ορίζεται η πλήρης διαδρομή του, χρησιμοποιείται η σχετική διαδρομή ως προς τον
κατάλογο spool.
Το LPD ξεκινά το lpf με παραμέτρους πλάτους και μήκους σελίδας (από τις
ικανότητες pw και pl). Το lpf χρησιμοποιεί αυτές τις παραμέτρους για να
προσδιορίσει την ποσότητα χαρτιού που χρησιμοποιήθηκε. Μετά την αποστολή του
αρχείου στον εκτυπωτή, γράφει μια καταχώριση καταμέτρησης στο αρχείο
καταγραφής. Οι καταχωρίσεις μοιάζουν με τις παρακάτω:

  2.00 rose:andy
  3.00 rose:kelly
  3.00 orchid:mary
  5.00 orchid:mary
  2.00 orchid:zhang

Θα πρέπει να χρησιμοποιείτε ξεχωριστό αρχείο καταγραφής για κάθε εκτυπωτή, αφού
το lpf δεν έχει ενσωματωμένη δυνατότητα κλειδώματος αρχείου (file locking), και
δύο lpf μπορούν να καταστρέψουν το ένα την καταχώριση του άλλου αν πρόκειται να
γράψουν ταυτόχρονα στο ίδιο αρχείο. Ένας εύκολος τρόπος για να βεβαιώσετε την
μοναδικότητα αρχείου καταγραφής ανά εκτυπωτή είναι να χρησιμοποιήσετε την
ικανότητα af=acct στο /etc/printcap. Έτσι, κάθε αρχείο καταγραφής θα βρίσκεται
στον κατάλογο spool του αντίστοιχου εκτυπωτή, σε ένα αρχείο με όνομα acct.
Όταν είστε έτοιμοι να χρεώσετε τους χρήστες για τις εκτυπώσεις, εκτελέστε το
πρόγραμμα pac(8). Απλά μεταβείτε στον κατάλογο spool για τον εκτυπωτή που
κάνετε καταμέτρηση και πληκτρολογήστε pac. Θα εμφανιστεί ένας απολογισμός με
χρεώσεις σε δολάρια, όπως βλέπετε στη συνέχεια:

    Login               pages/feet   runs    price
  orchid:kelly                5.00    1   $  0.10
  orchid:mary                31.00    3   $  0.62
  orchid:zhang                9.00    1   $  0.18
  rose:andy                   2.00    1   $  0.04
  rose:kelly                177.00  104   $  3.54
  rose:mary                  87.00   32   $  1.74
  rose:root                  26.00   12   $  0.52

  total                     337.00  154   $  6.74

Παρακάτω είναι οι παράμετροι που δέχεται το pac(8):


  -Pprinter
      Για ποιό printer να κάνει απολογισμό. Αυτή η επιλογή δουλεύει μόνο αν
      υπάρχει η πλήρης διαδρομή στην ικανότητα af στο /etc/printcap.

  -c
      Ταξινομεί το αποτέλεσμα ανά κόστος αντί της αλφαβητικής ταξινόμησης των
      χρηστών.

  -m
      Αγνοεί το όνομα του υπολογιστή στα αρχεία καταγραφής. Με αυτή την
      επιλογή, ο χρήστης smith στον υπολογιστή alpha είναι ο ίδιος χρήστης με
      τον smith στον υπολογιστή gamma. Χωρίς την επιλογή αυτή, είναι
      διαφορετικοί χρήστες.

  -pprice
      Υπολογίζει τις χρεώσεις με price (τιμή) σε δολάρια ανά σελίδα ή ανά πόδι
      αντί για την τιμή από την ικανότητα pc στο /etc/printcap, ή αλλιώς δύο
      σεντς (από προεπιλογή). Μπορείτε να ορίσετε ως price μια τιμή με δεκαδικά
      ψηφία (floating point).

  -r
      Αντιστρέφει την σειρά ταξινόμησης.

  -s
      Δημιουργεί ένα αρχείο απολογισμού των καταμετρήσεων και καθαρίζει τα
      περιεχόμενα των αρχείων καταγραφής.

  name &
      Τυπώνει πληροφορίες αναφοράς μόνο για τα συγκεκριμένα name (ονόματα)
      χρηστών.

Στον προεπιλεγμένο απολογισμό που παράγει το pac(8), βλέπετε των αριθμό των
τυπωμένων σελίδων ανά χρήστη από τους διάφορους υπολογιστές. Αν, στο χώρο σας,
ο υπολογιστής δεν έχει σημασία (γιατί οι χρήστες μπορούν να χρησιμοποιήσουν
οποιονδήποτε θέλουν), εκτελέστε την εντολή pac -m, για να δημιουργήσετε τον
ακόλουθο απολογισμό:

    Login               pages/feet   runs    price
  andy                        2.00    1   $  0.04
  kelly                     182.00  105   $  3.64
  mary                      118.00   35   $  2.36
  root                       26.00   12   $  0.52
  zhang                       9.00    1   $  0.18

  total                     337.00  154   $  6.74

Για τον ορισμό ποσοστού χρέωσης σε δολάρια, το pac(8) χρησιμοποιεί την
ικανότητα pc στο αρχείο /etc/printcap (προεπιλεγμένη τιμή 200, ή 2 σεντς ανά
σελίδα). Προσδιορίστε σε αυτήν την ικανότητα, σε εκατοστά του σεντ, την τιμή
ανά σελίδα ή ανά πόδι που θέλετε να χρεώνετε για τις εκτυπώσεις. Μπορείτε να
προσπεράσετε αυτή την τιμή όταν τρέχετε το pac(8) με την επιλογή -p. H μονάδα
μέτρησης για την επιλογή -p είναι σε δολάρια, όχι σε εκατοστά του σεντ. Για
παράδειγμα,

  # pac -p1.50

ορίζει κόστος κάθε σελίδας ένα δολάριο και πενήντα σεντς. Μπορείτε πραγματικά
να έχετε πολλά έσοδα χρησιμοποιώντας αυτές τις χρεώσεις.
Τέλος, εκτελώντας pac -s θα αποθηκεύσετε τις πληροφορίες του απολογισμού σε ένα
αρχείο καταγραφής απολογισμού, που θα έχει το ίδιο όνομα με το αρχείο
καταγραφής του εκτυπωτή, αλλά με κατάληξη _sum. Έπειτα καθαρίζεται το αρχείο
καταγραφής. Όταν εκτελέσετε πάλι το pac(8), θα ξαναδιαβάσει το αρχείο
απολογισμού, για να πάρει τα αρχικά σύνολα, και θα προσθέσει τις πληροφορίες
από το κανονικό αρχείο καταγραφής.
-------------------------------------------------------------------------------

10.4.5.2 Πως Μπορείτε να Μετρήσετε τις Τυπωμένες Σελίδες;

Για να μετρήσετε τις τυπωμένες σελίδες με έστω στοιχειώδη λεπτομέρεια, θα
πρέπει να προσδιορίσετε πόσο χαρτί χρειάζεται μια εργασία. Αυτό είναι το
ουσιαστικότερο πρόβλημα στην καταμέτρηση εκτυπώσεων.
Για εργασίες απλού κειμένου, το πρόβλημα δεν είναι δύσκολο να λυθεί: Μετράτε
πόσες γραμμές υπάρχουν σε μια εργασία και τις συγκρίνετε με πόσες γραμμές
μπορεί να τυπώσει ο εκτυπωτής σας σε μια σελίδα. Μην ξεχάσετε να συμπεριλάβετε
τα backspaces που προκαλούν υπερτύπωση, ή επιμήκης λογικές γραμμές που
αναδιπλώνονται σε περισσότερες από μία φυσικές γραμμές.
Το φίλτρο κειμένου lpf (που παρουσιάσαμε στο lpf:_ένα_Φίλτρο_Κειμένου) λαμβάνει
υπόψιν του αυτά τα στοιχεία όταν κάνει καταμέτρηση. Αν γράφετε κάποιο φίλτρο
κειμένου που χρειάζεται να κάνει καταμέτρηση, ίσως να θέλετε να ελέγξετε τον
πηγαίο κώδικα του lpf.
Πως χειρίζεστε όμως τους υπόλοιπους τύπους αρχείων;
Για τις μετατροπές από DVI-σε-LaserJet ή από DVI-σε-PostScript, μπορείτε να
κάνετε το φίλτρο σας να αναλύει την έξοδο του dvilj ή του dvips και να ελέγχει
πόσες σελίδες δημιουργήθηκαν από τη μετατροπή. Ίσως μπορέσετε να κάνετε κάτι
παρόμοιο και με διαφορετικούς τύπους αρχείων και προγράμματα μετατροπής
Ωστόσο, όλες αυτές οι μέθοδοι έχουν το μειονέκτημα πως ο εκτυπωτής πιθανώς στην
πραγματικότητα να μην εκτυπώσει όλες τις σελίδες. Για παράδειγμα, θα μπορούσε
να μπλοκαριστεί το χαρτί, ή να τελειώσει το τόνερ, ή ακόμη να συμβεί και έκρηξη
ενώ ο χρήστης θα συνεχίσει να χρεώνεται.
Τι θα μπορούσατε να κάνετε;
Υπάρχει μόνο ένας σίγουρος τρόπος για να κάνετε καταμέτρηση ακριβείας. Να
πάρετε έναν εκτυπωτή που να μπορεί να σας πει πόσο χαρτί χρησιμοποιεί, και να
τον συνδέσετε μέσω σειριακής θύρας ή μέσω δικτύου. Σχεδόν όλοι οι εκτυπωτές
PostScript υποστηρίζουν αυτή την δυνατότητα. Θα βρείτε και άλλους τύπους και
κατασκευαστές που κάνουν επίσης το ίδιο (για παράδειγμα, οι laser εκτυπωτές
δικτύου της Imagen). Μετατρέψτε τα φίλτρα για αυτούς τους εκτυπωτές ώστε να
καταγράφουν τις τυπωμένες σελίδες μετά την ολοκλήρωση της εκάστοτε εργασίας
εκτύπωσης, και ρυθμίστε τους να κρατούν αρχεία καταγραφής με μόνο αυτή την
πληροφορία. Δεν χρειάζεται καταμέτρηση γραμμών ούτε αναφορά σφαλμάτων.
Φυσικά, πάντα έχετε τη δυνατότητα να φανείτε γενναιόδωρος και να παρέχετε τις
εκτυπώσεις σας δωρεάν.
-------------------------------------------------------------------------------

10.5 Χρήση Εκτυπωτών

Αυτή η ενότητα περιγράφει πως να χρησιμοποιείτε τους εκτυπωτές που έχετε
εγκαταστήσει στο FreeBSD. Οι βασικές εντολές για τον τελικό χρήστη είναι οι
ακόλουθες:


  lpr(1)
      Εκτύπωση εργασιών

  lpq(1)
      Έλεγχος ουράς αναμονής (print queue) του εκτυπωτή

  lprm(1)
      Διαγραφή εργασιών από την ουρά αναμονής

Υπάρχει επίσης μια εντολή για τους διαχειριστές, η lpc(8), που περιγράφεται
στην ενότητα Διαχείριση_Εκτυπωτών, και χρησιμοποιείται για να ελέγχει τους
εκτυπωτές και τις ουρές αναμονής.
Και οι τρεις εντολές lpr(1), lprm(1), και lpq(1) δέχονται την επιλογή -
P printer-name με την οποία καθορίζεται σε ποιον εκτυπωτή ή ουρά αναμονής θα
ενεργήσουν, όπως αναφέρεται στο αρχείο /etc/printcap. Αυτό σας επιτρέπει να
αποστείλετε, να διαγράψετε, και να ελέγξετε εργασίες σε διάφορους εκτυπωτές. Αν
δεν χρησιμοποιείτε την επιλογή -P, τότε οι εντολές χρησιμοποιούν τον εκτυπωτή
που αναφέρεται στη μεταβλητή περιβάλλοντος PRINTER. Τέλος, αν δεν έχετε θέσει
μια μεταβλητή περιβάλλοντος PRINTER, οι εντολές εκτελούνται με τον
προεπιλεγμένο εκτυπωτή που ονομάζεται lp.
Από δω και στο εξής, με την ορολογία προεπιλεγμένος εκτυπωτής θα εννοούμε τον
εκτυπωτή που αναφέρεται στην μεταβλητή περιβάλλοντος PRINTER, ή αν δεν υπάρχει,
τον εκτυπωτή με το όνομα lp.
-------------------------------------------------------------------------------

10.5.1 Εκτύπωση Εργασιών

Για να εκτυπώσετε αρχεία, πληκτρολογήστε:

  % lpr filename ...

Θα εκτυπωθούν όλα τα αναφερόμενα αρχεία στον προεπιλεγμένο εκτυπωτή. Αν δεν
αναφέρετε αρχεία, το lpr(1) διαβάζει δεδομένα από το standard input. Για
παράδειγμα, αυτή η εντολή θα εκτυπώσει μερικά σημαντικά αρχεία του συστήματος:

  % lpr /etc/host.conf /etc/hosts.equiv

Για να επιλέξετε ένα συγκεκριμένο εκτυπωτή, πληκτρολογήστε:

  % lpr -P printer-name filename ...

Στο παράδειγμα μας θα εκτυπωθεί μια μεγάλη λίστα αρχείων του τρέχοντος
καταλόγου στον εκτυπωτή που ονομάζεται rattan:

  % ls -l | lpr -P rattan

Αφού δεν αναφέρονται ονόματα αρχείων στην εντολή lpr(1), το lpr διαβάζει τα
δεδομένα που θα εκτυπώσει από το standard input, τα οποία είναι η έξοδος της
εντολής ls -l.
Η εντολή lpr(1) μπορεί να δεχθεί ένα μεγάλο αριθμό επιλογών για να ελέγχει την
μορφοποίηση, να μετατρέπει αρχεία, να δημιουργεί πολλαπλά αντίγραφα, κ.λ.π. Για
περισσότερες πληροφορίες, δείτε την ενότητα Επιλογές_Εκτύπωσης.
-------------------------------------------------------------------------------

10.5.2 Έλεγχος Εργασιών

Όταν εκτυπώνετε με το lpr(1), τα δεδομένα που θέλετε να εκτυπώσετε
τοποθετούνται σε ένα πακέτο (package) που ονομάζεται «εργασία εκτύπωσης (print
job)», η οποία αποστέλλεται στο σύστημα παροχέτευσης LPD. Κάθε εκτυπωτής έχει
μια ουρά αναμονής εργασιών, και η εργασία σας αναμένει μαζί με άλλες δικές σας
και άλλων χρηστών. Ο εκτυπωτής τις εκτυπώνει με την σειρά άφιξης στην ουρά
αναμονής.
Για να εμφανίσετε την ουρά αναμονής για τον προεπιλεγμένο εκτυπωτή,
πληκτρολογήστε lpq(1). Για κάποιον συγκεκριμένο εκτυπωτή, χρησιμοποιήστε την
επιλογή -P. Για παράδειγμα, η εντολή:

  % lpq -P bamboo

εμφανίζει την ουρά αναμονής για τον εκτυπωτή με το όνομα bamboo. Ακολουθεί ένα
παράδειγμα εξόδου της εντολής lpq:

  bamboo is ready and printing
  Rank   Owner    Job  Files                              Total Size
  active kelly    9    /etc/host.conf, /etc/hosts.equiv   88 bytes
  2nd    kelly    10   (standard input)                   1635 bytes
  3rd    mary     11   ...                                78519 bytes

Εμφανίζονται τρεις εργασίες στη λίστα αναμονής για τον bamboo. Στην πρώτη
εργασία, που έχει σταλεί από τον χρήστη kelly, έχει αποδοθεί ο «αριθμός
εργασίας (job number)» 9. Κάθε εργασία ενός εκτυπωτή χαρακτηρίζεται από ένα
μοναδικό τέτοιο αριθμό. Τις περισσότερες φορές μπορείτε να τον αγνοήσετε, αλλά
θα τον χρειαστείτε αν θέλετε να διαγράψετε κάποια εργασία. Δείτε την ενότητα
Διαγραφή_Εργασιών για περισσότερες πληροφορίες.
Η εργασία με το νούμερο εννέα αποτελείται από δύο αρχεία. Τα πολλαπλά αρχεία
που δόθηκαν στη γραμμή εντολών του lpr(1) θεωρούνται μέρος μίας μόνο εργασίας.
Αυτή είναι και η τρέχουσα ενεργή εργασία (παρατηρήστε τη λέξη active της στήλης
«Rank»), που σημαίνει πως η εργασία εκτυπώνεται αυτή τη στιγμή. Η δεύτερη
εργασία αποτελείται από δεδομένα που έχουν περάσει στην standard input της
εντολής lpr(1). Η τρίτη εργασία προέρχεται από τον χρήστη mary, και πρόκειται
για μια πολύ ογκώδη εργασία. Το όνομα διαδρομής του αρχείου που πρόκειται να
εκτυπωθεί είναι πολύ μεγάλο για να χωρέσει στη στήλη, και για αυτό η εντολή lpq
(1) απλά το συμβολίζει με τρεις τελείες.
Η πρώτη γραμμή της εξόδου από την lpq(1) είναι επίσης πολύ χρήσιμη: μας
ενημερώνει για το τι κάνει την παρούσα στιγμή ο εκτυπωτής (ή τουλάχιστον για το
τι πιστεύει το LPD πως κάνει ο εκτυπωτής αυτή τη στιγμή).
Η εντολή lpq(1) επίσης υποστηρίζει την επιλογή -l για να δημιουργήσει μια
μεγάλη, λεπτομερή λίστα. Ακολουθεί ένα παράδειγμα του lpq -l:

  waiting for bamboo to become ready (offline ?)
  kelly: 1st				 [job 009rose]
         /etc/host.conf                    73 bytes
         /etc/hosts.equiv                  15 bytes

  kelly: 2nd				 [job 010rose]
         (standard input)                  1635 bytes

  mary: 3rd                                [job 011rose]
        /home/orchid/mary/research/venus/alpha-regio/mapping 78519 bytes

-------------------------------------------------------------------------------

10.5.3 Αφαίρεση Εργασιών

Αν αλλάξετε γνώμη για μια εργασία που είχατε αποστείλει προς εκτύπωση, μπορείτε
να την αφαιρέσετε από την λίστα αναμονής με την εντολή lprm(1). Μπορείτε ακόμη
να χρησιμοποιήσετε την lprm(1) για να αφαιρέσετε μια ενεργή εργασία, αλλά
πιθανόν κάποιο μέρος της να εκτυπωθεί έτσι και αλλιώς.
Για να αφαιρέσετε μια εργασία από τον προεπιλεγμένο εκτυπωτή, χρησιμοποιήστε
πρώτα την lpq(1) για να βρείτε τον αριθμό της. Έπειτα πληκτρολογήστε:

  % lprm job-number

Για να αφαιρέσετε μια εργασία από κάποιον συγκεκριμένο εκτυπωτή, προσθέστε την
επιλογή -P. Η ακόλουθη εντολή αφαιρεί την εργασία με αριθμό 10 από την ουρά
αναμονής για τον εκτυπωτή bamboo:

  % lprm -P bamboo 10

Η εντολή lprm(1) έχει μερικές συντομεύσεις:


  lprm -
      Αφαιρεί όλες τις εργασίες (για τον προεπιλεγμένο εκτυπωτή) που ανήκουν σε
      εσάς.

  lprm user
      Αφαιρεί όλες τις εργασίες (για τον προεπιλεγμένο εκτυπωτή) που ανήκουν
      στον χρήστη (user). Ο υπερχρήστης (superuser) μπορεί να αφαιρέσει
      εργασίες άλλων χρηστών, εσείς μπορείτε να αφαιρέσετε μόνο τις δικές σας.

  lprm
      Η εντολή lprm(1) χωρίς αριθμό εργασίας, όνομα χρήστη, ή - που εμφανίζεται
      στην γραμμή εντολών, αφαιρεί την τρέχουσα ενεργή εργασία στον
      προεπιλεγμένο εκτυπωτή, αν ανήκει σε σάς. Ο υπερχρήστης (superuser)
      μπορεί να αφαιρέσει οποιαδήποτε ενεργή εργασία.

Για να δουλέψετε σε κάποιον συγκεκριμένο εκτυπωτή αντί του προεπιλεγμένου, απλά
χρησιμοποιήστε την επιλογή -P με τις παραπάνω συντομεύσεις. Για παράδειγμα, η
ακόλουθη εντολή αφαιρεί όλες τις εργασίες του τρέχοντος χρήστη από την ουρά
αναμονής του εκτυπωτή rattan:

  % lprm -P rattan -


     Σημείωση:Αν εργάζεστε σε περιβάλλον δικτύου, η lprm(1) θα σας
     επιτρέψει να αφαιρέσετε εργασίες μόνο από τον υπολογιστή που τις
     έχετε στείλει, ανεξάρτητα αν ο εκτυπωτής είναι προσβάσιμος και από
     άλλους υπολογιστές. Η ακόλουθη εντολή επιδεικνύει ακριβώς αυτό το
     χαρακτηριστικό:

       % lpr -P rattan myfile
       % rlogin orchid
       % lpq -P rattan
       Rank   Owner	  Job  Files                          Total Size
       active seeyan	  12	...                           49123 bytes
       2nd    kelly      13   myfile                         12 bytes
       % lprm -P rattan 13
       rose: Permission denied
       % logout
       % lprm -P rattan 13
       dfA013rose dequeued
       cfA013rose dequeued
       	


-------------------------------------------------------------------------------

10.5.4 Πέρα από το Απλό Κείμενο: Περισσότερες Επιλογές Εκτύπωσης

Η εντολή lpr(1) υποστηρίζει μια γκάμα επιλογών για τον έλεγχο μορφοποίησης
κειμένου, μετατροπής γραφικών και άλλων μορφών αρχείων, παραγωγής πολλαπλών
αντιγράφων, χειρισμού εργασιών, και άλλα. Οι επιλογές αυτές περιγράφονται στην
παρούσα ενότητα.
-------------------------------------------------------------------------------

10.5.4.1 Επιλογές Μορφοποίησης και Μετατροπής

Οι ακόλουθες επιλογές της lpr(1) ελέγχουν την μορφοποίηση των αρχείων της
εργασίας εκτύπωσης. Χρησιμοποιήστε τις αν η εργασία σας δεν περιέχει απλό
κείμενο ή αν επιθυμείτε να μορφοποιήσετε απλό κείμενο διαμέσου του εργαλείου pr
(1).
Για παράδειγμα, η ακόλουθη εντολή τυπώνει ένα αρχείο DVI (από το σύστημα
στοιχειοθεσίας TeX) με όνομα fish-report.dvi στον εκτυπωτή με όνομα bamboo:

  % lpr -P bamboo -d fish-report.dvi

Αυτές οι επιλογές εφαρμόζονται σε κάθε αρχείο της εργασίας, και έτσι δεν
μπορείτε να αναμίξετε (ας πούμε) αρχεία DVI και ditroff μαζί στην ίδια εργασία.
Απλώς στείλτε τα αρχεία σαν διαφορετικές εργασίες, χρησιμοποιώντας διαφορετικές
επιλογές μετατροπής για κάθε εργασία.

     Σημείωση:Όλες αυτές οι επιλογές εκτός της -p και της -T απαιτούν
     εγκατεστημένα φίλτρα μετατροπής για τον εκτυπωτή προορισμού. Για
     παράδειγμα, η επιλογή -d απαιτεί το φίλτρο μετατροπής DVI. Η ενότητα
     Φίλτρα_Μετατροπής δίνει περισσότερες λεπτομέρειες.



  -c
      Εκτυπώνει αρχεία cifplot.

  -d
      Εκτυπώνει αρχεία DVI.

  -f
      Εκτυπώνει αρχεία κειμένου FORTRAN.

  -g
      Εκτυπώνει δεδομένα σχεδίασης (plot).

  -i number
      Εκτυπώνει την έξοδο με εσοχή number στηλών. Αν παραλείψετε το number, η
      εσοχή θα είναι 8 στήλες. Αυτή η επιλογή δουλεύει μόνο με ορισμένα φίλτρα
      μετατροπής.

           Σημείωση:Μην τοποθετείτε κενό διάστημα μεταξύ του -i και του
           αριθμού.


  -l
      Εκτυπώνει δεδομένα κειμένου κατά γράμμα (literal), συμπεριλαμβάνοντας και
      τους χαρακτήρες ελέγχου.

  -n
      Εκτυπώνει δεδομένα ditroff (δεδομένα troff ανεξάρτητα από τη συσκευή).

  -p
      Μορφοποιεί το απλό κείμενο με την pr(1) πριν να το εκτυπώσει. Δείτε την
      pr(1) για περισσότερες πληροφορίες.

  -T title
      Χρησιμοποιεί το title στην κεφαλίδα του pr(1) αντί για το όνομα αρχείου.
      Αυτή η επιλογή επιδρά μόνο όταν χρησιμοποιείται με την επιλογή -p

  -t
      Εκτυπώνει δεδομένα troff.

  -v
      Εκτυπώνει δεδομένα ράστερ.

Εδώ είναι ένα παράδειγμα: αυτή η εντολή εκτυπώνει μια κομψά μορφοποιημένη
έκδοση της σελίδας βοηθείας ls(1) στον προεπιλεγμένο εκτυπωτή:

  % zcat /usr/share/man/man1/ls.1.gz | troff -t -man | lpr -t

Η εντολή zcat(1) αποσυμπιέζει τον πηγαίο κώδικα της σελίδας βοηθείας ls(1) και
τον περνάει στην εντολή troff(1), η οποία τον μορφοποιεί και δημιουργεί στην
έξοδο της δεδομένα GNU troff, τα αποστέλλει στην lpr(1), η οποία με τη σειρά
της αποστέλλει την εργασία στο LPD. Επειδή χρησιμοποιήσαμε την επιλογή -t στο
lpr(1), ο spooler, κατά τη διάρκεια της εκτύπωσης, θα μετατρέψει την έξοδο GNU
troff σε ένα τύπο δεδομένων κατανοητό από τον προεπιλεγμένο εκτυπωτή.
-------------------------------------------------------------------------------

10.5.4.2 Επιλογές Χειρισμού Εργασιών

Οι ακόλουθες επιλογές του lpr(1) οδηγούν το LPD να χειριστεί τις εργασίες με
ειδικό τρόπο:


  -# copies
      Δημιουργεί έναν αριθμό copies (αντιγράφων) για κάθε αρχείο της εργασίας
      αντί για ένα μόνο αντίγραφο. Ο διαχειριστής μπορεί να απενεργοποιήσει
      αυτή την επιλογή για να μειώσει την καταπόνηση των εκτυπωτών και να
      ενθαρρύνει την χρήση φωτοτυπικών μηχανημάτων. Δείτε την ενότητα
      Περιορισμός_Εκτύπωσης_Πολλαπλών_Αντιγράφων.
      Σε αυτό το παράδειγμα, εκτυπώνουμε στον προεπιλεγμένο εκτυπωτή τρία
      αντίγραφα του parser.c και τρία αντίγραφα του parser.h:

        % lpr -#3 parser.c parser.h


  -m
      Αποστολή mail μετά την ολοκλήρωση εκτύπωσης της εργασίας. Με αυτή την
      επιλογή, το σύστημα LPD στέλνει mail στο λογαριασμό σας μόλις ολοκληρωθεί
      ο χειρισμός εκτύπωσης της εργασίας σας. Στο μήνυμα του, θα σας ενημερώσει
      αν η εργασία ολοκληρώθηκε επιτυχώς ή αν παρουσιάστηκε σφάλμα και (συχνά)
      ποιό ήταν το σφάλμα.

  -s
      Δεν αντιγράφει τα αρχεία στον κατάλογο spool, αλλά αντί για αυτό,
      δημιουργεί συμβολικές συντομεύσεις (symbolic links) προς αυτά.
      Αν εκτυπώνετε μια μεγάλη εργασία, ίσως θέλετε να χρησιμοποιήσετε αυτή την
      επιλογή. Θα σας γλυτώσει χώρο στον κατάλογο spool (ίσως η εργασία σας να
      υπερβαίνει τον ελεύθερο χώρο του συστήματος αρχείων που περιέχει τον
      κατάλογο spool). Επίσης θα κερδίσετε χρόνο αφού το LPD δεν θα χρειαστεί
      να αντιγράψει όλη την εργασία σας στον κατάλογο spool.
      Αυτό, ωστόσο, έχει και ένα μειονέκτημα: από τη στιγμή που το LPD θα κάνει
      αναφορά κατευθείαν στο πρωτότυπο αρχείο, δεν θα έχετε δυνατότητα να
      μετατρέψετε ή να διαγράψετε το αρχείο έως ότου εκτυπωθεί.

           Σημείωση:Αν εκτυπώνετε σε ένα απομακρυσμένο εκτυπωτή, το LPD
           πιθανώς θα χρειαστεί τελικά να αντιγράψει τα αρχεία από τον
           τοπικό υπολογιστή στον απομακρυσμένο, επομένως η επιλογή -s σε
           αυτή την περίπτωση εξοικονομεί χώρο στον τοπικό κατάλογο spool,
           αλλά όχι στον απομακρυσμένο. Εξακολουθεί ωστόσο να είναι
           ιδιαίτερα χρήσιμη.


  -r
      Απομακρύνει τα αρχεία της εργασίας μετά την αντιγραφή τους στον κατάλογο
      spool, ή μετά την εκτύπωση τους με την επιλογή -s. Να είστε προσεκτικοί
      με αυτή την επιλογή!

-------------------------------------------------------------------------------

10.5.4.3 Επιλογές Σελίδων Κεφαλίδας

Αυτές οι επιλογές του lpr(1) ρυθμίζουν το κείμενο που κανονικά εμφανίζεται στην
σελίδα κεφαλίδας της εργασίας. Αν οι σελίδες κεφαλίδας παρεμποδίζονται για τον
συγκεκριμένο εκτυπωτή, αυτές οι επιλογές δεν έχουν καμία επίδραση. Δείτε την
ενότητα Σελίδες_Κεφαλίδας για πληροφορίες σχετικά με τις ρυθμίσεις των σελίδων
κεφαλίδας.


  -C text
      Αντικαθιστά το όνομα υπολογιστή στη σελίδα κεφαλίδας με text. Το όνομα
      υπολογιστή που εμφανίζεται είναι, από προεπιλογή, το όνομα του υπολογιστή
      από τον οποίο έγινε η αποστολή της εργασίας.

  -J text
      Αντικαθιστά το όνομα εργασίας στη σελίδα κεφαλίδας με text. Το όνομα
      εργασίας που εμφανίζεται από προεπιλογή, είναι το όνομα του πρώτου
      αρχείου της εργασίας, ή stdin αν η εκτύπωση γίνεται από το standard
      input.

  -h
      Δεν εκτυπώνει σελίδα κεφαλίδας.

           Σημείωση:Ανάλογα με τις ρυθμίσεις, αυτή η επιλογή ίσως να μην
           έχει επίδραση λόγω του τρόπου με τον οποίο δημιουργούνται οι
           σελίδες κεφαλίδας. Για περισσότερες λεπτομέρειες, δείτε την
           ενότητα Σελίδες_Κεφαλίδας.


-------------------------------------------------------------------------------

10.5.5 Διαχείριση Εκτυπωτών

Ως διαχειριστής, χρειάστηκε να εγκαταστήσετε, να ρυθμίσετε και να δοκιμάσετε
τους εκτυπωτές σας. Χρησιμοποιώντας την εντολή lpc(8), μπορείτε να
επικοινωνήσετε με τους εκτυπωτές σας με ακόμη περισσότερους τρόπους. Με την lpc
(8), μπορείτε:

* Να εκκινείτε και να σταματάτε τους εκτυπωτές
* Να ενεργοποιείτε και να απενεργοποιείτε τις ουρές αναμονής
* Να ανακατατάσσετε την σειρά εργασιών σε κάθε ουρά αναμονής.

Καταρχήν, μία σημείωση σχετικά με την ορολογία: αν ένας εκτυπωτής είναι
σταματημένος (stopped), δεν θα εκτυπώσει τίποτε από την ουρά αναμονής εργασιών.
Οι χρήστες μπορούν ακόμη να στέλνουν εργασίες, οι οποίες μπαίνουν στην ουρά
αναμονής έως ότου ο εκτυπωτής ξεκινήσει ή καθαριστεί η ουρά αναμονής.
Αν έχει απενεργοποιηθεί η ουρά αναμονής, κανείς χρήστης (εκτός του root) δεν
μπορεί να αποστείλει εργασίες στον εκτυπωτή. Μια ενεργή ουρά αναμονής επιτρέπει
να αποσταλούν εργασίες στον εκτυπωτή. Ένας εκτυπωτής μπορεί να ξεκινήσει με
ουρά αναμονής απενεργοποιημένη, και σε αυτή την περίπτωση θα συνεχίσει να
εκτυπώνει τις εργασίες της ουράς έως ότου αυτή αδειάσει.
Γενικά, πρέπει να έχετε προνόμια root για να χρησιμοποιήσετε την εντολή lpc(8).
Οι κανονικοί χρήστες μπορούν να χρησιμοποιούν την εντολή lpc(8) μόνο για να
βλέπουν την κατάσταση του εκτυπωτή και να επανεκκινούν τον εκτυπωτή σε
περίπτωση μπλοκαρίσματος.
Παρακάτω θα βρείτε μια λίστα εντολών του lpc(8). Οι περισσότερες από τις
εντολές παίρνουν ως παράμετρο το printer-name για τη ρύθμιση του συγκεκριμένου
εκτυπωτή. Μπορείτε να χρησιμοποιείτε all στη θέση του printer-name για να
αναφερθείτε σε όλους τους εκτυπωτές που είναι καταχωρισμένοι στο /etc/printcap.


  abort printer-name
      Διαγράφει την τρέχουσα εργασία και σταματάει τον εκτυπωτή. Οι χρήστες
      μπορούν ακόμη να αποστείλουν εργασίες αν η ουρά αναμονής είναι ακόμη
      ενεργή.

  clean printer-name
      Διαγράφει τα παλιά αρχεία από τον κατάλογο spool του εκτυπωτή. Σε κάποιες
      περιπτώσεις, τα αρχεία από τα οποία αποτελείται κάποια εργασία δεν
      αφαιρούνται κανονικά από το LPD, ειδικά αν υπήρξαν σφάλματα κατά την
      εκτύπωση ή κάποιες ενέργειες από τον διαχειριστή. Αυτή η εντολή βρίσκει
      αρχεία που δεν ανήκουν στον κατάλογο spool και τα αφαιρεί.

  disable printer-name
      Απενεργοποιεί την ουρά αναμονής για νέες εργασίες. Αν ο εκτυπωτής
      δουλεύει, θα συνεχίσει να εκτυπώνει τις εναπομείναντες εργασίες στην ουρά
      αναμονής. Ο superuser (root) μπορεί πάντα να στέλνει εργασίες, ακόμη και
      σε απενεργοποιημένη σειρά αναμονής.
      Αυτή η εντολή είναι χρήσιμη, όταν ελέγχετε ένα νέο εκτυπωτή ή όταν
      εγκαθιστάτε ένα φίλτρο: απενεργοποιήστε την ουρά αναμονής και στείλτε
      εργασίες σαν root. Οι υπόλοιποι χρήστες δεν θα έχουν δυνατότητα να
      αποστείλουν εργασίες έως ότου ολοκληρώσετε τους ελέγχους σας και
      επανενεργοποιήσετε την ουρά αναμονής με την εντολή enable.

  down printer-name message
      Οδηγεί τον εκτυπωτή σε "κατέβασμα" (down). Είναι ισοδύναμο με το disable
      ακολουθούμενο από ένα stop. Το message (μήνυμα) εμφανίζεται όταν κάποιος
      χρήστης ελέγχει την σειρά αναμονής με lpq(1) ή την κατάσταση του εκτυπωτή
      με lpc status.

  enable printer-name
      Ενεργοποίηση της ουράς αναμονής του εκτυπωτή. Οι χρήστες μπορούν να
      αποστείλουν εργασίες αλλά ο εκτυπωτής δεν θα τυπώσει έως ότου ξεκινήσει.

  help command-name
      Τυπώνει σελίδες βοηθείας για την εντολή command-name. Δίχως το command-
      name, εκτυπώνει μια περίληψη όλων των διαθέσιμων εντολών.

  restart printer-name
      Ξεκινά τον εκτυπωτή. Οι κανονικοί χρήστες μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτή
      την εντολή μόνο σε κάποια ειδική περίπτωση που το LPD δεν αποκρίνεται,
      αλλά δεν μπορούν να ξεκινήσουν ένα εκτυπωτή που έχει σταματήσει εξαιτίας
      των εντολών stop ή down. Η εντολή restart είναι ισοδύναμη με την abort
      ακολουθούμενη από τη start.

  start printer-name
      Ξεκινά τον εκτυπωτή. Ο εκτυπωτής θα τυπώσει εργασίες από την ουρά
      αναμονής του.

  stop printer-name
      Σταματάει τον εκτυπωτή. Ο εκτυπωτής θα ολοκληρώσει την τρέχουσα εργασία
      του και δεν θα τυπώσει καμία άλλη εργασία από την ουρά αναμονής του.
      Ακόμη και αν ο εκτυπωτής είναι σταματημένος, οι χρήστες μπορούν ακόμη να
      στέλνουν εργασίες αν είναι ενεργοποιημένη η ουρά αναμονής.

  topq printer-name job-or-username
      Ανακατάταξη της ουράς αναμονής για τον printer-name. Τοποθετούνται πρώτες
      οι εργασίες με αριθμό αναφοράς job ή αυτές που ανήκουν στο χρήστη
      username. Για αυτή την εντολή, δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε all στην
      θέση του printer-name.

  up printer-name
      Οδηγεί τον εκτυπωτή σε "ανέβασμα" (up). Το αντίθετο της εντολής down.
      Ισοδυναμεί με την start ακολουθούμενη από την εντολή enable.

Το lpc(8) δέχεται τις παραπάνω εντολές στην γραμμή εντολών. Αν δεν εισάγετε
καμία εντολή, το lpc(8) μπαίνει σε κατάσταση αλληλεπίδρασης (interactive), όπου
μπορείτε να πληκτρολογείτε εντολές μέχρι να δώσετε exit, quit, ή end-of-file.
-------------------------------------------------------------------------------

10.6 Εναλλακτικές Λύσεις για τον Στάνταρ Spooler

Αν έχετε μελετήσει πιστά όλο το κεφάλαιο μέχρι εδώ, θα έχετε μάθει σχεδόν τα
πάντα σχετικά με το σύστημα παροχέτευσης LPD που διατίθεται με το FreeBSD. Θα
έχετε κατανοήσει και πολλές από τις ελλείψεις του, που φυσικά γεννούν το
ερώτημα: «Ποια άλλα συστήματα παροχέτευσης (που να λειτουργούν στο FreeBSD)
υπάρχουν διαθέσιμα;»


  LPRng
      Το LPRng, το οποίο σκόπιμα σημαίνει «LPR: the Next Generation (η Επόμενη
      Γενιά)» είναι μια από την αρχή υλοποίηση του PLP. Ο Patrick Powell και ο
      Justin Mason (κύριος συντηρητής του PLP) συνεργάστηκαν για να φτιάξουν το
      LPRng. Η κύρια τοποθεσία του LPRng είναι η http://www.lprng.org/.

  CUPS
      Το CUPS, ή αλλιώς Common UNIX Printing System, παρέχει μια φορητή
      πλατφόρμα εκτυπώσεων για λειτουργικά συστήματα βασισμένα στο UNIX.
      Αναπτύχθηκε από την Easy Software Products για να προωθήσει μια στάνταρ
      λύση εκτυπώσεων για όλους τους χρήστες και κατασκευαστές UNIX.
      Το CUPS χρησιμοποιεί το πρωτόκολλο Internet Printing Protocol (IPP) ως
      βάση του για τη διαχείριση εργασιών εκτύπωσης και ουρών αναμονής.
      Υποστηρίζονται επίσης, αλλά με μειωμένη λειτουργικότητα, τα πρωτόκολλα
      Line Printer Daemon (LPD), Server Message Block (SMB), και AppSocket
      (γνωστό ως JetDirect). Το CUPS προσθέτει δυνατότητες ανίχνευσης δικτυακών
      εκτυπωτών, ενώ μέσω των επιλογών PostScript Printer Description (PPD)
      γίνεται εφικτή η υποστήριξη σύγχρονων εκτυπωτών στον κόσμο του UNIX.
      Η κύρια τοποθεσία του CUPS είναι η http://www.cups.org/.

  HPLIP
      Το HPLIP, ή Σύστημα Απεικόνισης και Εκτύπωσης της HP για Linux, είναι μια
      σουίτα εφαρμογών για συσκευές της HP, που υποστηρίζει λειτουργίες όπως η
      εκτύπωση, η σάρωση και η αποστολή / λήψη φαξ. Η σουίτα αυτή χρησιμοποιεί
      το CUPS ως backend για κάποιες από τις λειτουργίες εκτύπωσης που παρέχει.
      Η κύρια δικτυακή τοποθεσία της εφαρμογής HPLIP είναι http://
      hplipopensource.com/hplip-web/index.html.

-------------------------------------------------------------------------------

10.7 Εντοπισμός Βλαβών

Μετά την εκτέλεση του απλού τεστ με το lptest(1), αντί της κανονικής εκτύπωσης,
μπορεί να έχετε λάβει ως αποτέλεσμα μία από τις ακόλουθες καταστάσεις:


  Ο εκτυπωτής καθυστέρησε να ξεκινήσει ή δεν εκτύπωσε ολόκληρη τη σελίδα.
      Ο εκτυπωτής τύπωσε το τεστ, αλλά δεν ξεκίνησε αμέσως. Ίσως χρειάστηκε να
      πιέσετε το πλήκτρο PRINT REMAINING ή το FORM FEED του εκτυπωτή σας για να
      εμφανιστεί το επιθυμητό αποτέλεσμα.
      Εάν είναι όντως αυτή η περίπτωση σας, ο εκτυπωτής πιθανώς να ήταν σε
      αναμονή για να εξακριβώσει αν υπήρχαν πρόσθετα δεδομένα στην εργασία
      εκτύπωσης πριν ξεκινήσει να εκτυπώνει οτιδήποτε. Για να διορθώσετε το
      πρόβλημα, μπορείτε να θέσετε το φίλτρο κειμένου να στέλνει ένα χαρακτήρα
      FORM FEED (ή άλλο κατάλληλο) στον εκτυπωτή. Αυτό συνήθως είναι αρκετό για
      να μπορείτε να εκτυπώνετε κατευθείαν οποιοδήποτε κείμενο απομένει σε
      αναμονή στην εσωτερική μνήμη (buffer) του εκτυπωτή. Είναι επίσης χρήσιμο
      να ρυθμίζετε τις εκτυπώσεις σας ώστε να τελειώνουν με γεμάτη την
      τελευταία σελίδα, ώστε η επόμενη εργασία να μην αρχίζει από τα μισά του
      προηγούμενου φύλλου.
      Η ακόλουθη τροποποίηση στο shell script /usr/local/libexec/if-simple
      εκτυπώνει ένα form feed μετά την αποστολή της εργασίας στον εκτυπωτή:

        #!/bin/sh
        #
        # if-simple - Simple text input filter for lpd
        # Installed in /usr/local/libexec/if-simple
        #
        # Simply copies stdin to stdout.  Ignores all filter arguments.
        # Writes a form feed character (\f) after printing job.

        /bin/cat && printf "\f" && exit 0
        exit 2


  Η εκτύπωση παρουσιάζει «φαινόμενο σκάλας (staircase effect).»
      Στην εκτύπωση σας φαίνεται το ακόλουθο:

        !"#$%&'()*+,-./01234
                        "#$%&'()*+,-./012345
                                         #$%&'()*+,-./0123456

      Γίνατε ένα ακόμα θύμα του φαινομένου σκάλας, που προκλήθηκε από
      αντιφατικές ερμηνείες των χαρακτήρων με τους οποίους δηλώνεται η
      τροφοδοσία νέας γραμμής. Τα λειτουργικά συστήματα τύπου UNIX
      χρησιμοποιούν έναν μόνο χαρακτήρα ASCII με κωδικό 10, τον line feed
      (τροφοδοσία γραμμής, LF). Το MS-DOS, το OS/2®, και διάφορα άλλα,
      χρησιμοποιούν ένα ζεύγος χαρακτήρων ASCII κωδικού 10 και ASCII κωδικού 13
      (τον carriage return ή αλλιώς CR). Πολλοί εκτυπωτές χρησιμοποιούν την
      σύμβαση του MS-DOS για την αλλαγή γραμμής.
      Όταν εκτυπώνετε με το FreeBSD, το κείμενο σας απλά χρησιμοποιεί τον
      χαρακτήρα τροφοδοσίας γραμμής (line feed). Ο εκτυπωτής, μόλις αντιληφθεί
      τον χαρακτήρα line feed, προωθεί το χαρτί κατά μία γραμμή, αλλά κρατάει
      την ίδια θέση οριζόντια καθώς καλείται να εκτυπώσει τον επόμενο
      χαρακτήρα. Σε αυτό το σημείο χρησιμοποιείται το CR (carriage return):
      μετακινεί δηλαδή την θέση εργασίας για τον επόμενο χαρακτήρα που
      πρόκειται να εκτυπωθεί στο αριστερό άκρο του χαρτιού.
      Το FreeBSD επιθυμεί ο εκτυπωτής να μπορεί να ενεργεί ως εξής:

      Όταν ο εκτυπωτής λαμβάνει CR Να εκτυπώνει CR
      Όταν ο εκτυπωτής λαμβάνει LF Να εκτυπώνει CR + LF

      Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να επιτευχθεί αυτό:

      * Χρησιμοποιήστε τα πλήκτρα ρύθμισης του εκτυπωτή ή τον πίνακα ελέγχου
        για να αλλάξετε τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύει αυτούς τους χαρακτήρες
        ο εκτυπωτής σας. Συμβουλευτείτε το εγχειρίδιο χρήσης του για να δείτε
        πως μπορεί να γίνει αυτό.

             Σημείωση:Αν έχετε και άλλα λειτουργικά στο σύστημα σας εκτός
             από το FreeBSD, πιθανόν να χρειαστεί, όταν τα χρησιμοποιείτε,
             να επαναρυθμίσετε τον εκτυπωτή σας ώστε να ερμηνεύει
             διαφορετικά τους χαρακτήρες CR και LF. Στην περίπτωση αυτή,
             ίσως είναι καλύτερο να προτιμήσετε κάποια από τις λύσεις που
             ακολουθούν.

      * Ο οδηγός (driver) της σειριακής γραμμής του FreeBSD μπορεί να
        μετατρέπει αυτόματα από LF σε CR+LF. Φυσικά, αυτό δουλεύει μόνο σε
        σειριακές θύρες. Για να ενεργοποιήσετε αυτή την λειτουργία,
        χρησιμοποιήστε την ικανότητα ms# και ορίστε την κατάσταση λειτουργίας
        onlcr στο αρχείο /etc/printcap για τον εκτυπωτή.
      * Στείλτε ένα κωδικό διαφυγής (escape code) στον εκτυπωτή ώστε να
        χειρίζεται προσωρινά τους χαρακτήρες LF με διαφορετικό τρόπο.
        Συμβουλευτείτε το εγχειρίδιο χρήσης του εκτυπωτή σας για τους κώδικες
        διαφυγής που υποστηρίζονται. Όταν ανακαλύψετε τον κατάλληλο, μετατρέψτε
        το φίλτρο κειμένου ώστε να στέλνει πρώτα τον κωδικό, και έπειτα την
        εργασία στον εκτυπωτή.
        Εδώ είναι ένα παράδειγμα φίλτρου κειμένου για εκτυπωτές που
        καταλαβαίνουν τους κωδικούς διαφυγής PCL της Hewlett-Packard. Αυτό το
        φίλτρο κάνει τον εκτυπωτή να χειρίζεται τους χαρακτήρες LF ως LF και
        CR. Έπειτα αποστέλλει την εργασία, στέλνοντας στο τέλος της ένα
        χαρακτήρα αλλαγής σελίδας (form feed) ώστε να γίνει σωστή εξαγωγή της
        τελευταίας σελίδας. Το φίλτρο αυτό θα πρέπει να δουλεύει με σχεδόν
        όλους τους εκτυπωτές της Hewlett Packard.

          #!/bin/sh
          #
          # hpif - Simple text input filter for lpd for HP-PCL based printers
          # Installed in /usr/local/libexec/hpif
          #
          # Simply copies stdin to stdout.  Ignores all filter arguments.
          # Tells printer to treat LF as CR+LF.  Ejects the page when done.

          printf "\033&k2G" && cat && printf "\033&l0H" && exit 0
          exit 2

        Εδώ είναι ένα παράδειγμα για το /etc/printcap ενός υπολογιστή με όνομα
        orchid. Έχει ένα μόνο εκτυπωτή στην πρώτη παράλληλη θύρα του, ένα
        Hewlett Packard LaserJet 3Si με όνομα teak. Χρησιμοποιεί το παραπάνω
        script ως φίλτρο κειμένου:

          #
          #  /etc/printcap for host orchid
          #
          teak|hp|laserjet|Hewlett Packard LaserJet 3Si:\
                  :lp=/dev/lpt0:sh:sd=/var/spool/lpd/teak:mx#0:\
                  :if=/usr/local/libexec/hpif:



  Εκτυπώνεται η μία γραμμή πάνω στην άλλη.
      Ο εκτυπωτής δεν προωθεί καθόλου το χαρτί και όλες οι γραμμές κειμένου
      τυπώνονται η μία πάνω από την άλλη, σε μία γραμμή.
      Αυτό το πρόβλημα είναι το «αντίστροφο» του φαινόμενου σκάλας, που
      περιγράψαμε προηγουμένως, και είναι πολύ σπάνιο. Σε κάποιο σημείο, οι
      χαρακτήρες LF που χρησιμοποιεί το FreeBSD για να τερματίσει την γραμμή,
      ερμηνεύονται ως χαρακτήρες CR οι οποίοι επιστρέφουν την κεφαλή στο
      αριστερό άκρο του χαρτιού, αλλά δίχως να προωθήσουν το χαρτί μία γραμμή
      προς τα κάτω.
      Χρησιμοποιήστε τους διακόπτες ρυθμίσεων του εκτυπωτή ή τον πίνακα ελέγχου
      για να θέσετε τις ακόλουθες επιλογές για τα LF και CR characters:

      Ο εκτυπωτής λαμβάνει Ο εκτυπωτής τυπώνει
      CR                   CR
      LF                   CR + LF


  Ο εκτυπωτής δεν εκτυπώνει (χάνει) κάποιους χαρακτήρες.
      Ο εκτυπωτής, ενώ είναι σε λειτουργία εκτύπωσης, δεν εκτυπώνει κάποιους
      χαρακτήρες σε όλες τις γραμμές. Το πρόβλημα πιθανώς να γίνεται εντονότερο
      καθώς η εκτύπωση εξελίσσεται, χάνοντας ακόμη περισσότερους χαρακτήρες.
      Το πρόβλημα είναι πως ο εκτυπωτής, καθώς εκτυπώνει, δεν προλαβαίνει να
      ακολουθήσει την ταχύτητα με την οποία ο υπολογιστής στέλνει δεδομένα μέσω
      της σειριακής διασύνδεσης (αυτό το πρόβλημα δεν πρέπει κανονικά να
      συμβαίνει σε εκτυπωτές συνδεμένους σε παράλληλες θύρες). Υπάρχουν δύο
      τρόποι για να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα:

      * Εάν ο εκτυπωτής υποστηρίζει έλεγχο ροής XON/XOFF, ρυθμίστε το FreeBSD
        να τον χρησιμοποιήσει ορίζοντας την κατάσταση λειτουργίας ixon με την
        ικανότητα ms#.
      * Εάν ο εκτυπωτής υποστηρίζει έλεγχο ροής τύπου Request to Send / Clear
        to Send (hardware handshake, γνωστό και με την ονομασία RTS/CTS),
        πρέπει να οριστεί η κατάσταση λειτουργίας crtscts στην ικανότητα ms#.
        Βεβαιωθείτε πως το καλώδιο που συνδέει τον εκτυπωτή με τον υπολογιστή
        είναι σωστά φτιαγμένο για χρήση αυτού του ελέγχου ροής.


  Ο εκτυπωτής τυπώνει σκουπίδια.
      Ο εκτυπωτής τύπωσε κάτι που αποκαλούμε τυχαία σκουπίδια, εννοώντας
      οτιδήποτε εκτός του επιθυμητού κειμένου.
      Αυτό είναι συνήθως ένα ακόμα σύμπτωμα λανθασμένων παραμέτρων σειριακής
      επικοινωνίας με τον εκτυπωτή. Ελέγξτε ξανά την τιμή bps rate στην
      ικανότητα br, και την ρύθμιση parity στην ικανότητα ms#. Βεβαιωθείτε πως
      ο εκτυπωτής χρησιμοποιεί τις ίδιες ρυθμίσεις που έχουν καθοριστεί στο
      αρχείο /etc/printcap.

  Δεν συνέβη τίποτε, ο εκτυπωτής δεν ξεκίνησε καν.
      Αν δεν συνέβη τίποτε, το πρόβλημα πιθανόν να οφείλεται στο FreeBSD και
      όχι στο hardware. Προσθέστε την ικανότητα αρχείου καταγραφής (log file,
      lf) στο αρχείο /etc/printcap, στην καταχώριση του εκτυπωτή που έχει το
      πρόβλημα. Για παράδειγμα, εδώ είναι η καταχώριση για τον rattan, με την
      ικανότητα lf:

        rattan|line|diablo|lp|Diablo 630 Line Printer:\
                :sh:sd=/var/spool/lpd/rattan:\
                :lp=/dev/lpt0:\
                :if=/usr/local/libexec/if-simple:\
                :lf=/var/log/rattan.log

      Έπειτα, προσπαθήστε να ξαναεκτυπώσετε. Ελέγξτε το αρχείο καταγραφής (log)
      (στο παράδειγμα μας, /var/log/rattan.log) για να βρείτε πιθανές αναφορές
      σφαλμάτων. Με βάση τα μηνύματα που βλέπετε, προσπαθήστε να διορθώσετε το
      πρόβλημα.
      Αν δεν καθορίσετε την ικανότητα lf, το LPD χρησιμοποιεί από προεπιλογή το
      /dev/console.

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 11 Συμβατότητα με Εκτελέσιμα του Linux

Αναδομήθηκε και μέρη του ανανεώθηκαν από τον Jim Mock.Αρχική συνεισφορά από τον
Brian N. Handy και Rich Murphey.

11.1 Σύνοψη

Το FreeBSD παρέχει binary συμβατότητα (εκτελέσιμων) με αρκετά άλλα λειτουργικά
τύπου UNIX, συμπεριλαμβανομένου και του Linux. Σε αυτό το σημείο, μπορεί να
αναρωτιέστε γιατί ακριβώς χρειάζεται το FreeBSD να μπορεί να τρέξει εκτελέσιμα
Linux; H απάντηση σε αυτή την ερώτηση είναι αρκετά απλή. Πολλές εταιρίες και
προγραμματιστές αναπτύσσουν εφαρμογές μόνο για Linux, μια και είναι πολύ «της
μόδας» στο κόσμο των υπολογιστών. Αυτό αναγκάζει εμάς τους υπόλοιπους, που
χρησιμοποιούμε το FreeBSD, να πιέζουμε τις ίδιες αυτές εταιρίες και
προγραμματιστές να δημιουργήσουν κανονικές εκδόσεις των εφαρμογών τους για
FreeBSD. Το πρόβλημα είναι, ότι οι περισσότερες από αυτές τις εταιρίες δεν
αντιλαμβάνονται πραγματικά πόσοι περισσότεροι άνθρωποι θα χρησιμοποιούσαν το
προϊόν τους αν είχαν εκδόσεις και για FreeBSD, και οι περισσότερες συνεχίζουν
να αναπτύσσουν μόνο για Linux. ¶ρα τι μπορεί να κάνει ένας χρήστης του FreeBSD;
Εδώ έρχεται να βοηθήσει η binary συμβατότητα του FreeBSD με το Linux.
Εν συντομία, η συμβατότητα επιτρέπει στους χρήστες του FreeBSD να εκτελέσουν
περίπου το 90% όλων των Linux εφαρμογών χωρίς μετατροπές. Αυτό περιλαμβάνει
εφαρμογές όπως το StarOffice, την Linux έκδοση του Netscape, Adobe Acrobat,
RealPlayer®, Oracle, WordPerfect®, Doom, Quake, και περισσότερα. Έχει επίσης
αναφερθεί ότι σε κάποιες περιπτώσεις, τα εκτελέσιμα του Linux έχουν καλύτερη
απόδοση στο FreeBSD από ότι στο Linux.
Υπάρχουν ωστόσο κάποια συγκεκριμένα για το Linux στοιχεία του λειτουργικού που
δεν υποστηρίζονται στο FreeBSD. Τα εκτελέσιμα του Linux δεν θα δουλέψουν στο
FreeBSD αν χρησιμοποιούν πολλές εξειδικευμένες κλήσεις i386, όπως για
παράδειγμα την ενεργοποίηση της εικονικής κατάστασης 8086.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να ενεργοποιήσετε την συμβατότητα εκτελέσιμων με το Linux στο σύστημα
  σας.
* Πως να εγκαταστήσετε πρόσθετες κοινόχρηστες βιβλιοθήκες του Linux.
* Πως να εγκαταστήσετε εφαρμογές του Linux στο FreeBSD.
* Τις λεπτομέρειες της υλοποίησης της συμβατότητας με το Linux στο FreeBSD.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να γνωρίζετε πως θα εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).

-------------------------------------------------------------------------------

11.2 Εγκατάσταση

Η συμβατότητα με εκτελέσιμα του Linux δεν είναι ενεργή εξ' αρχής. Ο ευκολότερος
τρόπος για να ενεργοποιήσετε αυτή τη λειτουργία είναι να φορτώσετε το KLD
(άρθρωμα) linux («Kernel LoaDable object»). Μπορείτε να φορτώσετε αυτό το
άρθρωμα στον πυρήνα δίνοντας τη παρακάτω εντολή ως root:

  # kldload linux

Αν θέλετε να έχετε πάντα ενεργοποιημένη τη συμβατότητα με Linux, τότε θα
χρειαστεί να προσθέσετε τη παρακάτω γραμμή στο /etc/rc.conf:

  linux_enable="YES"

Η εντολή kldstat(8) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ελεγχθεί αν το KLD είναι
φορτωμένο:

  % kldstat
  Id Refs Address    Size     Name
   1    2 0xc0100000 16bdb8   kernel
   7    1 0xc24db000 d000     linux.ko

Αν για κάποιο λόγο δεν θέλετε ή δε μπορείτε να φορτώσετε το KLD, τότε μπορείτε
να συνδέσετε στατικά την υποστήριξη εκτελέσιμων του Linux στον πυρήνα με το να
προσθέσετε την επιλογή options COMPAT_LINUX στο αρχείων ρυθμίσεων του πυρήνα.
Στη συνέχεια μπορείτε να εγκαταστήσετε τον νέο πυρήνα όπως περιγράφεται στο
Κεφάλαιο_9.
-------------------------------------------------------------------------------

11.2.1 Εγκατάσταση των Linux Runtime Libraries

Αυτό μπορεί να γίνει με δύο τρόπους. Είτε με τη χρήση του linux_base-fc4 port,
ή με χειροκίνητη εγκατάσταση τους.
-------------------------------------------------------------------------------

11.2.1.1 Εγκατάσταση μέσω του linux_base Port

Αυτός είναι κατά γενική ομολογία ο ευκολότερος τρόπος για την εγκατάσταση των
runtime libraries. Είναι η ίδια διαδικασία εγκατάστασης που ακολουθείται και
για οποιοδήποτε άλλο port από τη Συλλογή_των_Ports. Απλά κάντε το παρακάτω:

  # cd /usr/ports/emulators/linux_base-f10
  # make install distclean


     Σημείωση:Αν χρησιμοποιείτε κάποια έκδοση του FreeBSD πριν την 8.0, θα
     πρέπει να εγκαταστήσετε το port emulators/linux_base-fc4 αντί για το
     emulators/linux_base-f10.

Θα πρέπει τώρα να έχετε κανονική συμβατότητα με εκτελέσιμα του Linux. Μερικά
προγράμματα παραπονιούνται ότι οι βιβλιοθήκες συστήματος (system libraries) δεν
είναι στη τελευταία τους έκδοση. Γενικά όμως, αυτό δεν αποτελεί κανένα
πρόβλημα.

     Σημείωση:Μπορούν να υπάρχουν πολλαπλές εκδόσεις του emulators/
     linux_base, που να αντιστοιχούν στις διαφορετικές εκδόσεις των
     διανομών Linux. Θα πρέπει να κάνετε εγκατάσταση των ports που
     προαπαιτούνται από τις εφαρμογές Linux τις οποίες θέλετε να
     εγκαταστήσετε.

-------------------------------------------------------------------------------

11.2.1.2 Χειροκίνητη εγκατάσταση των Libraries

Αν δεν έχετε εγκαταστήσει την συλλογή των «ports», μπορείτε να εγκαταστήσετε
τις βιβλιοθήκες χειροκίνητα. Θα χρειαστείτε τα Linux shared libraries τα οποία
απαιτεί το πρόγραμμα. Επίσης, θα χρειαστεί να δημιουργήσετε και έναν κατάλογο
«shadow root», /compat/linux, για τις βιβλιοθήκες Linux που θα υπάρχουν στο
FreeBSD. Οποιαδήποτε κοινές βιβλιοθήκες (shared libraries) οι οποίες
χρησιμοποιούνται από εφαρμογές Linux και εκτελούνται στο FreeBSD θα κοιτάξουν
πρώτα σε αυτόν τον κατάλογο. Επομένως, αν μια εφαρμογή Linux φορτώσει για
παράδειγμα το /lib/libc.so, το FreeBSD θα προσπαθήσει να φορτώσει πρώτα το /
compat/linux/lib/libc.so, και αν αυτό δεν υπάρχει, τότε θα προσπαθήσει να
φορτώσει το /lib/libc.so. Τα shared libraries θα πρέπει να εγκατασταθούν στο
shadow tree /compat/linux/lib αντί για τις τοποθεσίες που αναφέρει το ld.so στο
Linux.
Γενικά, τουλάχιστον στις πρώτες σας εγκαταστάσεις εφαρμογών Linux, θα χρειαστεί
να ψάξετε για τις κοινές βιβλιοθήκες από τα αντίστοιχα εκτελέσιμα. Μετά από
κάποιο διάστημα θα έχετε ένα ικανοποιητικό αριθμό Linux shared libraries στο
σύστημά σας και πλέον δε θα χρειάζεται επιπλέον εργασία πέρα από την
εγκατάσταση της εφαρμογής.
-------------------------------------------------------------------------------

11.2.1.3 Εγκατάσταση Πρόσθετων Shared Libraries

Και τι γίνεται στη περίπτωση που έχετε εγκαταστήσει το linux_base port και οι
εφαρμογές σας ακόμη παραπονιούνται για shared libraries που λείπουν; Πώς
μπορείτε να ξέρετε ποια shared libraries χρειάζεται κάποια εφαρμογή, και που
μπορείτε να τα βρείτε; Βασικά, υπάρχουν 2 επιλογές (για να ακολουθήσετε τις
παρακάτω οδηγίες θα πρέπει να είστε root στο σύστημά σας).
Αν έχετε πρόσβαση σε κάποιο μηχάνημα Linux, ρίξτε μια ματιά στα shared
libraries που χρειάζεται μια εφαρμογή, και αντιγράψτε τα στο FreeBSD. Δείτε το
παρακάτω παράδειγμα:
Ας υποθέσουμε ότι κατεβάσατε μέσω FTP το εκτελέσιμο του Doom για το Linux, και
το βάλατε στο Linux σύστημα στο οποίο έχετε πρόσβαση. Μπορείτε στη συνέχεια να
ελέγξετε ποια shared libraries χρειάζεται η εφαρμογή με την εντολή ldd
linuxdoom, όπως:

  % ldd linuxdoom
  libXt.so.3 (DLL Jump 3.1) => /usr/X11/lib/libXt.so.3.1.0
  libX11.so.3 (DLL Jump 3.1) => /usr/X11/lib/libX11.so.3.1.0
  libc.so.4 (DLL Jump 4.5pl26) => /lib/libc.so.4.6.29

Θα χρειαστεί να πάρετε όλα τα αρχεία από τη τελευταία στήλη, και να τα
αντιγράψετε στον κατάλογο /compat/linux, και να δημιουργήσετε προς αυτά τους
αντίστοιχους συμβολικούς δεσμούς (symbolic links) με τα ονόματα της πρώτης
στήλης. Αυτό σημαίνει ότι πρακτικά, θα έχετε αυτά τα αρχεία στο σύστημα σας:

  /compat/linux/usr/X11/lib/libXt.so.3.1.0
  /compat/linux/usr/X11/lib/libXt.so.3 -> libXt.so.3.1.0
  /compat/linux/usr/X11/lib/libX11.so.3.1.0
  /compat/linux/usr/X11/lib/libX11.so.3 -> libX11.so.3.1.0
  /compat/linux/lib/libc.so.4.6.29
  /compat/linux/lib/libc.so.4 -> libc.so.4.6.29



          Σημείωση:Σημειώστε ότι αν έχετε ήδη κάποιο Linux shared
          library που ο αριθμός έκδοσης είναι ο ίδιος με αυτόν της
          πρώτης στήλης του ldd, δε θα χρειαστεί να αντιγράψετε το
          αρχείο όπως αυτό ονομάζεται στη τελευταία στήλη, τα
          υπάρχοντα αρχεία θα πρέπει να κάνουν τη δουλειά τους. Σας
          συμβουλεύουμε όμως να αντιγράψετε το shared library αν
          είναι κάποια νεότερη έκδοση. Μπορείτε να διαγράψετε τα
          παλιά αρχεία, αρκεί όμως να ανανεώσετε τους συμβολικούς
          δεσμούς ώστε να οδηγούν στα νέα αρχεία. Επομένως, αν έχετε
          τις παρακάτω βιβλιοθήκες στο σύστημά σας:

            /compat/linux/lib/libc.so.4.6.27
            /compat/linux/lib/libc.so.4 -> libc.so.4.6.27

          και βρείτε μια εφαρμογή η οποία ζητάει μια νεότερη έκδοση
          μέσω του ldd:

            libc.so.4 (DLL Jump 4.5pl26) -> libc.so.4.6.29

          Αν η διαφορά της έκδοσης στο τελευταία ψηφίο είναι μόνο
          μίας ή δύο εκδόσεων, τότε μην σας απασχολεί η αντιγραφή του
          /lib/libc.so.4.6.29, γιατί το πρόγραμμα θα πρέπει να τρέχει
          κανονικά και με τη λίγο παλαιότερη έκδοση. Παρ' όλα αυτά,
          αν θέλετε, μπορείτε να αντικαταστήσετε το libc.so και έτσι
          θα έχετε το παρακάτω:

            /compat/linux/lib/libc.so.4.6.29
            /compat/linux/lib/libc.so.4 -> libc.so.4.6.29





          Σημείωση:Ο μηχανισμός των συμβολικών συνδέσμων χρειάζεται
          μόνο για τις εφαρμογές του Linux. Ο runtime linker του
          FreeBSD κοιτάει μόνος του για τις πιο πρόσφατες εκδόσεις
          των βιβλιοθηκών και έτσι δε χρειάζεται να σας απασχολεί.


-------------------------------------------------------------------------------

11.2.2 Εγκατάσταση των Linux ELF Binaries

Τα ELF binaries χρειάζονται μερικές φορές ένα ακόμα βήμα, το «branding». Αν
προσπαθήσετε να τρέξετε ένα εκτελέσιμο ELF χωρίς branding, τότε θα σας
εμφανιστεί το παρακάτω σφάλμα:

  % ./my-linux-elf-binary
  ELF binary type not known
  Abort

Για να βοηθήσετε τον πυρήνα του FreeBSD να ξεχωρίσει ένα ELF του FreeBSD από
ένα του Linux, χρησιμοποιήστε την εντολή brandelf(1).

  % brandelf -t Linux my-linux-elf-binary

To GNU toolchain, ομάδα πρόγραμμα GNU, τοποθετεί πλέον αυτόματα τα κατάλληλα
χαρακτηριστικά στα εκτελέσιμα ELF, επομένως το παραπάνω βήμα θα χρειάζεται όλο
και λιγότερο στο μέλλον.
-------------------------------------------------------------------------------

11.2.3 Εγκατάσταση μιας Τυχαίας Linux RPM Εφαρμογής

Το FreeBSD διαθέτει την δική του βάση δεδομένων για τα πακέτα, η οποία
χρησιμοποιείται για όλα τα ports (και για αυτά που προέρχονται από το Linux).
Για το λόγο αυτό, η βάση δεδομένων Linux RPM δεν χρησιμοποιείται (δεν
υποστηρίζεται).
Αν ωστόσο χρειάζεται να εγκαταστήσετε μια οποιαδήποτε εφαρμογή του Linux που
βασίζεται σε πακέτο RPM, μπορείτε να το επιτύχετε με τον παρακάτω τρόπο:

  # cd /compat/linux
  # rpm2cpio -q < /path/to/linux.archive.rpm | cpio -id

Χρησιμοποιήστε την brandelf(1) για να τυποποιήσετε κατάλληλα τα εκτελέσιμα (όχι
τις βιβλιοθήκες!) ως εφαρμογές Linux. Δεν θα μπορείτε να απεγκαταστήσετε τις
εφαρμογές με καθαρό τρόπο, αλλά θα μπορέσετε να κάνετε τις δοκιμές που
επιθυμείτε.
-------------------------------------------------------------------------------

11.2.4 Ρύθμιση του Hostname Resolver

Αν το DNS δε δουλεύει ή αν σας εμφανίζεται το παρακάτω σφάλμα:

  resolv+: "bind" is an invalid keyword resolv+:
  "hosts" is an invalid keyword

Θα χρειαστεί να ρυθμίσετε το /compat/linux/etc/host.conf ώστε να περιέχει:

  order hosts, bind
  multi on

Η σειρά εδώ δηλώνει ότι αρχικά ελέγχεται το αρχείο /etc/hosts και στη συνέχεια
ο DNS server. Όταν το /compat/linux/etc/host.conf δεν είναι διαθέσιμο, οι
εφαρμογές Linux χρησιμοποιούν το /etc/host.conf του FreeBSD και παραπονιούνται
ότι η σύνταξη του αρχείου δεν είναι σωστή. Θα πρέπει να αφαιρέσετε την αναφορά
στο bind αν δεν έχετε ρυθμίσει ένα name server μέσω του /etc/resolv.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

11.3 Εγκαθιστώντας το Mathematica®

Ανανεώθηκε για το Mathematica 5.X από τον Boris Hollas.
Το κείμενο αυτό περιγράφει τη διαδικασία εγκατάστασης της έκδοσης Linux του
Mathematica 5.X σε ένα σύστημα FreeBSD.
Μπορείτε να αγοράσετε την κανονική ή μαθητική έκδοση του Mathematica για Linux,
απευθείας από τη Wolfram στο http://www.wolfram.com/.
-------------------------------------------------------------------------------

11.3.1 Το Πρόγραμμα Εγκατάστασης του Mathematica

Αρχικά, θα πρέπει να πείτε στο FreeBSD ότι τα εκτελέσιμα για Linux του
Mathematica κάνουν χρήση του Linux ABI. Ο ευκολότερος τρόπος για να το κάνετε
αυτό είναι να ορίσετε τον τύπο του ELF ως Linux σε όλες τις εφαρμογές που δεν
είναι ήδη branded, κάνοντας χρήση της εντολής:

  # sysctl kern.fallback_elf_brand=3

Αυτό θα κάνει το FreeBSD να υποθέσει ότι τα εκτελέσιμα ELF που δεν είναι
branded, κάνουν χρήση του Linux ABI και έτσι θα μπορείτε να τρέξετε το
πρόγραμμα της εγκατάστασης απευθείας από το CDROM.
Τώρα, αντιγράψτε το αρχείο MathInstaller στον σκληρό σας δίσκο:

  # mount /cdrom
  # cp /cdrom/Unix/Installers/Linux/MathInstaller /localdir/

Ανοίξτε το αρχείο και αντικαταστήστε το /bin/sh στη πρώτη γραμμή με το /compat/
linux/bin/sh. Αυτό θα σιγουρέψει ότι το πρόγραμμα εγκατάστασης θα τρέχει με την
έκδοση sh(1) για Linux. Στη συνέχεια, αντικαταστήστε όλες τις εγγραφές Linux)
με FreeBSD) χρησιμοποιώντας έναν συντάκτη κειμένου ή με το παρακάτω script στην
επόμενη ενότητα. Αυτό θα πει στο πρόγραμμα εγκατάστασης του Mathematica, το
οποίο τρέχει την εντολή uname -s για να διαπιστώσει το λειτουργικό σύστημα, να
αντιμετωπίσει το FreeBSD σαν ένα λειτουργικό παρεμφερές με το Linux. Η εκτέλεση
του MathInstaller θα ξεκινήσει τώρα την εγκατάσταση του Mathematica.
-------------------------------------------------------------------------------

11.3.2 Τροποποιώντας τα Εκτελέσιμα του Mathematica

Τα shell scripts τα οποία δημιουργεί το Mathematica κατά τη διαδικασία της
εγκατάστασης πρέπει να τροποποιηθούν πριν χρησιμοποιηθούν. Αν επιλέξετε το /
usr/local/bin ως τον κατάλογο για τα εκτελέσιμα του Mathematica, θα βρείτε εκεί
συμβολικούς δεσμούς (symlinks) προς τα αρχεία math, mathematica, Mathematica,
και MathKernel. Σε κάθε περίπτωση από τις παραπάνω, αντικαταστήστε τις εγγραφές
Linux) με FreeBSD) με κάποιον συντάκτη κειμένου ή με το παρακάτω shell script:

  #!/bin/sh
  cd /usr/local/bin
  for i in math mathematica Mathematica MathKernel
    do sed 's/Linux)/FreeBSD)/g' $i > $i.tmp
    sed 's/\/bin\/sh/\/compat\/linux\/bin\/sh/g' $i.tmp > $i
    rm $i.tmp
    chmod a+x $i
  done

-------------------------------------------------------------------------------

11.3.3 Αποκτώντας Κωδικό για το Mathematica

Όταν εκκινήσετε το Mathematica για πρώτη φορά, θα ερωτηθείτε για έναν κωδικό.
Αν δεν έχετε κάποιον κωδικό σε αυτό το στάδιο, τρέξτε το πρόγραμμα mathinfo που
βρίσκεται στον κατάλογο εγκατάστασης για να σας δοθεί το «machine ID». Το
"machine ID" είναι εξ' ολοκλήρου βασισμένο στη διεύθυνση MAC της κάρτας δικτύου
που έχετε. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορείτε να τρέξετε το Mathematica σε άλλους
υπολογιστές.
Όταν εγγραφείτε στη Wolfram, με e-mail, τηλέφωνο ή fax, θα χρειαστεί να δώσετε
το «machine ID» και θα σας απαντήσουν με έναν αντίστοιχο κωδικό που θα
αποτελείται από μια σειρά αριθμών.
-------------------------------------------------------------------------------

11.3.4 Τρέχοντας το Mathematica Frontend μέσω Δικτύου

Το Mathematica κάνει χρήση κάποιων ειδικών γραμματοσειρών για να εμφανίσει
χαρακτήρες οι οποίοι δεν υπάρχουν στα συνηθισμένα σετ (ολοκληρώματα,
αθροίσματα, Ελληνικά γράμματα, κλπ). To πρωτόκολλο X απαιτεί αυτές οι
γραμματοσειρές να υπάρχουν στο τοπικό σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστεί
να αντιγράψετε τις γραμματοσειρές αυτές από το CDROM ή από από κάποιον άλλον
υπολογιστή που έχει το Mathematica. Συνήθως αυτές οι γραμματοσειρές μπορούν να
βρεθούν μέσα στο κατάλογο /cdrom/Unix/Files/SystemFiles/Fonts του CDROM, ή στον
κατάλογο /usr/local/mathematica/SystemFiles/Fonts στον τοπικό σκληρό δίσκο. Οι
πραγματικές γραμματοσειρές βρίσκονται σε υποκαταλόγους όπως Type1 και X.
Υπάρχουν αρκετοί τρόποι να τις χρησιμοποιήσετε, οι οποίοι περιγράφονται στη
συνέχεια.
Ο πρώτος τρόπος είναι να τις αντιγράψετε μέσα σε έναν υπάρχοντα κατάλογο στο /
usr/X11R6/lib/X11/fonts. Θα χρειαστεί όμως να τροποποιήσετε το αρχείο
fonts.dir, ώστε να προσθέσετε τα ονόματα των γραμματοσειρών μέσα σε αυτό, και
να αλλάξετε τον αριθμό των γραμματοσειρών στη πρώτη γραμμή. Εναλλακτικά, είναι
συνήθως αρκετό να εκτελέσετε απλώς την εντολή mkfontdir(1) μέσα στον κατάλογο
που έχετε αντιγράψει τις γραμματοσειρές.
Ο δεύτερος τρόπος είναι να αντιγράψετε τους παραπάνω καταλόγους μέσα στο /usr/
X11R6/lib/X11/fonts:

  # cd /usr/X11R6/lib/X11/fonts
  # mkdir X
  # mkdir MathType1
  # cd /cdrom/Unix/Files/SystemFiles/Fonts
  # cp X/* /usr/X11R6/lib/X11/fonts/X
  # cp Type1/* /usr/X11R6/lib/X11/fonts/MathType1
  # cd /usr/X11R6/lib/X11/fonts/X
  # mkfontdir
  # cd ../MathType1
  # mkfontdir

Τώρα προσθέστε τους νέους καταλόγους με τις γραμματοσειρές στο font path:

  # xset fp+ /usr/X11R6/lib/X11/fonts/X
  # xset fp+ /usr/X11R6/lib/X11/fonts/MathType1
  # xset fp rehash

Αν χρησιμοποιείτε το Xorg, μπορείτε να φορτώνετε τις γραμματοσειρές αυτές
αυτόματα, προσθέτοντας τους νέους καταλόγους στο αρχείο xorg.conf.
Αν δεν έχετε ήδη έναν κατάλογο με το όνομα /usr/X11R6/lib/X11/fonts/Type1,
μπορείτε να αλλάξετε το όνομα του MathType1 από το παραπάνω παράδειγμα σε
Type1.
-------------------------------------------------------------------------------

11.4 Εγκαθιστώντας το Maple"

Συνεισφορά του Aaron Kaplan.Ευχαριστίες στον Robert Getschmann.
Το Maple" είναι μία εμπορική εφαρμογή μαθηματικών παρόμοια με το Mathematica.
Θα πρέπει να αγοράσετε το λογισμικό από το http://www.maplesoft.com/ και στη
συνέχεια να κάνετε αίτηση για μια άδεια χρήσης. Για να εγκαταστήσετε το
λογισμικό στο FreeBSD, ακολουθήστε τα παρακάτω απλά βήματα.

  1. Εκτελέστε το INSTALL shell script από το μέσο εγκατάστασης που έχετε.
     Επιλέξτε «RedHat» όταν ερωτηθείτε από το πρόγραμμα εγκατάστασης. Ο τυπικός
     κατάλογος είναι ο /usr/local/maple.
  2. Αν δεν έχετε αγοράσει ακόμη κάποια άδεια για το Maple, αγοράστε μία από το
     Maple Waterloo Software (http://register.maplesoft.com/) και αντιγράψτε το
     αρχείο που θα σας δοθεί στο /usr/local/maple/license/license.dat.
  3. Εγκαταστήσετε το FLEXlm license manager εκτελώντας το INSTALL_LIC shell
     script το οποία παρέχεται μαζί με το Maple. Δώστε το βασικό όνομα του
     υπολογιστή σας το οποίο απαιτείται από τον εξυπηρετητή διαχείρισης των
     αδειών (license server).
  4. Χρησιμοποιήστε το παρακάτω patch στο αρχείο /usr/local/maple/bin/
     maple.system.type:

          ----- snip ------------------
       *** maple.system.type.orig      Sun Jul  8 16:35:33 2001
       --- maple.system.type   Sun Jul  8 16:35:51 2001
       ***************
       *** 72,77 ****
       --- 72,78 ----
                 # the IBM RS/6000 AIX case
                 MAPLE_BIN="bin.IBM_RISC_UNIX"
                 ;;
       +     "FreeBSD"|\
             "Linux")
                 # the Linux/x86 case
               # We have two Linux implementations, one for Red Hat and
          ----- snip end of patch -----

     Σημειώστε ότι μετά το "FreeBSD"|\ δεν πρέπει να εμφανίζεται άλλο κενό
     διάστημα.
     Το patch αυτό οδηγεί το Maple να αναγνωρίσει το «FreeBSD» σαν ένα σύστημα
     Linux. Το bin/maple shell script καλεί το bin/maple.system.type shell
     script, το οποίο με τη σειρά του καλεί την εντολή uname -a προκειμένου να
     εντοπιστεί το όνομα του λειτουργικού συστήματος. Αναλόγως με το ποιο
     λειτουργικό βρεθεί, θα χρησιμοποιηθούν και τα αντίστοιχα εκτελέσιμα
     αρχεία.
  5. Εκκινήστε τον license server.
     Ένας βολικός τρόπος για να εκκινήσετε τοlmgrd είναι το ακόλουθο script που
     βρίσκεται στο /usr/local/etc/rc.d/lmgrd.sh:

          ----- snip ------------

       #! /bin/sh
       PATH=/usr/local/sbin:/usr/local/bin:/sbin:/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/usr/
       X11R6/bin
       PATH=${PATH}:/usr/local/maple/bin:/usr/local/maple/FLEXlm/UNIX/LINUX
       export PATH

       LICENSE_FILE=/usr/local/maple/license/license.dat
       LOG=/var/log/lmgrd.log

       case "$1" in
       start)
       	lmgrd -c ${LICENSE_FILE} 2>> ${LOG} 1>&2
       	echo -n " lmgrd"
       	;;
       stop)
       	lmgrd -c ${LICENSE_FILE} -x lmdown 2>> ${LOG} 1>&2
       	;;
       *)
       	echo "Usage: `basename $0` {start|stop}" 1>&2
       	exit 64
       	;;
       esac

       exit 0
          ----- snip ------------

  6. Δοκιμή του Maple:

       % cd /usr/local/maple/bin
       % ./xmaple

     Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να είναι όλα έτοιμα και να μην έχετε κανένα
     πρόβλημα. Μην ξεχάσετε όμως να στείλετε ένα e-mail στη Maplesoft και να
     τους πείτε ότι θέλετε μια έκδοση που να υποστηρίζεται επίσημα στο FreeBSD.

-------------------------------------------------------------------------------

11.4.1 Συνηθισμένα Προβλήματα


* Ίσως δυσκολευτείτε με την λειτουργία του FLEXlm license manager. Επιπλέον
  τεκμηρίωση μπορείτε να βρείτε στο http://www.globetrotter.com/.
* Το lmgrd είναι γνωστό ότι θέλει το αρχείο της άδειας να έχει συγκεκριμένη
  μορφή αλλιώς η εκτέλεση του θα αποτύχει. Ένα σωστό αρχείο άδειας χρήσης
  πρέπει είναι σε γενικές γραμμές όπως το παρακάτω:

    # =======================================================
    # License File for UNIX Installations ("Pointer File")
    # =======================================================
    SERVER chillig ANY
    #USE_SERVER
    VENDOR maplelmg

    FEATURE Maple maplelmg 2000.0831 permanent 1 XXXXXXXXXXXX \
             PLATFORMS=i86_r ISSUER="Waterloo Maple Inc." \
             ISSUED=11-may-2000 NOTICE=" Technische Universitat Wien" \
             SN=XXXXXXXXX


       Σημείωση:Ο σειριακός αριθμός και το κλειδί φαίνονται εδώ με 'X'. Το
       chillig είναι το όνομα του συστήματος.

  Μπορείτε να τροποποιήσετε το αρχείο της άδειας χρήσης, αρκεί να μην αλλάξετε
  την γραμμή «FEATURE» (η οποία προστατεύεται από το κλειδί της άδειας).

-------------------------------------------------------------------------------

11.5 Εγκαθιστώντας το MATLAB®

Συνεισφορά του Dan Pelleg.
Το κείμενο αυτό περιγράφει τη διαδικασία εγκατάστασης της Linux έκδοσης του
MATLAB® 6.5 σε ένα σύστημα FreeBSD. Δουλεύει αρκετά καλά, με εξαίρεση το Java
Virtual Machine" (δείτε στο Τμήμα_11.5.3).
Η Linux έκδοση του MATLAB μπορεί να αγοραστεί απευθείας από την εταιρεία The
MathWorks στο http://www.mathworks.com. Σιγουρευτείτε ότι πήρατε και το αρχείο
που περιέχει την άδεια χρήσης ή οδηγίες για το πως να το δημιουργήσετε. Μια και
θα επικοινωνήσετε με την εταιρεία, πείτε τους ότι θα θέλατε να υπάρχει επίσης
υποστήριξη για το FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

11.5.1 Εγκατάσταση του MATLAB

Για να εγκαταστήσετε το MATLAB, κάντε τα παρακάτω:

  1. Εισάγετε το CD και προσαρτήστε το στο σύστημα σας. Συνδεθείτε ως χρήστης
     root, όπως συνιστά το script της εγκατάστασης. Για να ξεκινήσετε το script
     της εγκατάστασης δώστε την εντολή:

       # /compat/linux/bin/sh /cdrom/install


          Υπόδειξη:Το πρόγραμμα της εγκατάστασης είναι σε γραφικό
          περιβάλλον. Αν λαμβάνετε σφάλματα σχετικά με την οθόνη, δώστε
          την εντολή: setenv HOME ~USER, όπου USER είναι ο χρήστης από
          όπου δώσατε την εντολή su(1).

  2. Όταν ερωτηθείτε για τον κατάλογο του MATLAB, δώστε: /compat/linux/usr/
     local/matlab.

          Υπόδειξη:Για ευκολότερη διαδικασία εγκατάστασης, ορίστε το
          παρακάτω: set MATLAB=/compat/linux/usr/local/matlab στη γραμμή
          εντολών του κελύφους σας.

  3. Τροποποιήσετε το αρχείο της άδειας (license file) σύμφωνα με τις οδηγίες
     που λάβατε με την άδεια του MATLAB.

          Υπόδειξη:Μπορείτε να ετοιμάσετε εκ των προτέρων το αρχείο αυτό
          και να το αντιγράψετε στο $MATLAB/license.dat, πριν καν σας πει
          το πρόγραμμα εγκατάστασης να το τροποποιήσετε.

  4. Ολοκλήρωση της Εγκατάστασης

Σε αυτό το σημείο, η εγκατάσταση του MATLAB έχει ολοκληρωθεί. Τα επόμενα βήματα
χρειάζονται για να μπορέσετε να το δουλέψετε σωστά με το FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

11.5.2 Εκκίνηση του License Manager


  1. Δημιουργία συμβολικών συνδέσμων για τα scripts του license manager:

       # ln -s $MATLAB/etc/lmboot /usr/local/etc/lmboot_TMW
       # ln -s $MATLAB/etc/lmdown /usr/local/etc/lmdown_TMW

  2. Δημιουργήστε το αρχείο εκκίνησης /usr/local/etc/rc.d/flexlm.sh. Το
     παράδειγμα παρακάτω είναι μια τροποποιημένη έκδοση του $MATLAB/etc/
     rc.lm.glnx86. Οι αλλαγές είναι στις τοποθεσίες των αρχείων, και στην
     εκκίνηση του license manager στο περιβάλλον εξομοίωσης Linux του FreeBSD .

       #!/bin/sh
       case "$1" in
         start)
               if [ -f /usr/local/etc/lmboot_TMW ]; then
                     /compat/linux/bin/sh /usr/local/etc/lmboot_TMW -u username
       && echo 'MATLAB_lmgrd'
               fi
               ;;
         stop)
       	if [ -f /usr/local/etc/lmdown_TMW ]; then
                   /compat/linux/bin/sh /usr/local/etc/lmdown_TMW  > /dev/null
       2>&1
       	fi
               ;;
         *)
       	echo "Usage: $0 {start|stop}"
       	exit 1
       	;;
       esac

       exit 0


          Σημαντικό:Το αρχείο πρέπει να είναι εκτελέσιμο:

            # chmod +x /usr/local/etc/rc.d/flexlm.sh

          Πρέπει επίσης να αντικαταστήσετε το παραπάνω username με ένα
          υπαρκτό όνομα χρήστη του συστήματος σας (και να μην είναι ο
          root).

  3. Εκκινήστε τον license manager με την εντολή:

       # /usr/local/etc/rc.d/flexlm.sh start


-------------------------------------------------------------------------------

11.5.3 Σύνδεση με το Περιβάλλον του Java Runtime Environment

Αλλάξτε τον σύνδεσμο τουJava Runtime Environment (JRE) σε έναν ο οποίος θα
δουλεύει στο FreeBSD:

  # cd $MATLAB/sys/java/jre/glnx86/
  # unlink jre; ln -s ./jre1.1.8 ./jre

-------------------------------------------------------------------------------

11.5.4 Δημιουργήστε το Script Εκκίνησης του MATLAB


  1. Τοποθετήστε το παρακάτω script στο /usr/local/bin/matlab:

       #!/bin/sh
       /compat/linux/bin/sh /compat/linux/usr/local/matlab/bin/matlab "$@"

  2. Στη συνέχεια δώστε την εντολή chmod +x /usr/local/bin/matlab.


     Υπόδειξη:Ανάλογα με την έκδοση του emulators/linux_base, που έχετε,
     μπορεί να εμφανιστούν μερικά σφάλματα όταν τρέξετε το script. Για να
     το αποφύγετε αυτό, τροποποιήστε το αρχείο /compat/linux/usr/local/
     matlab/bin/matlab, και αλλάξτε τη γραμμή που λέει:

       if [ `expr "$lscmd" : '.*->.*'` -ne 0 ]; then

     (στην έκδοση 13.0.1 βρίσκεται στη γραμμή 410) σε αυτή τη γραμμή:

       if test -L $newbase; then


-------------------------------------------------------------------------------

11.5.5 Δημιουργία Script Τερματισμού του MATLAB

Τα επόμενα βήματα χρειάζονται για να λύσετε ένα πρόβλημα που υπάρχει με τον
τερματισμό του MATLAB.

  1. Δημιουργήστε το αρχείο $MATLAB/toolbox/local/finish.m, και μέσα σε αυτό
     προσθέστε μόνο τη γραμμή:

       ! $MATLAB/bin/finish.sh


          Σημείωση:To $MATLAB γράψτε το ακριβώς όπως το βλέπετε.


          Υπόδειξη:Στον ίδιο κατάλογο, θα βρείτε τα αρχεία finishsav.m και
          finishdlg.m, τα οποία θα σας δίνουν τη δυνατότητα να σώζετε την
          εργασία σας πριν κλείσετε το πρόγραμμα. Αν πρόκειται να
          χρησιμοποιήσετε κάποιο από αυτά, προσθέστε του την παραπάνω
          γραμμή αμέσως μετά την εντολή save .

  2. Δημιουργήστε το αρχείο $MATLAB/bin/finish.sh, το οποίο θα περιέχει τα
     παρακάτω:

       #!/compat/linux/bin/sh
       (sleep 5; killall -1 matlab_helper) &
       exit 0

  3. Κάντε το αρχείο εκτελέσιμο:

       # chmod +x $MATLAB/bin/finish.sh


-------------------------------------------------------------------------------

11.5.6 Χρησιμοποιώντας το MATLAB

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να είστε έτοιμοι να δώσετε την εντολή matlab και να
αρχίσετε να χρησιμοποιείτε την εφαρμογή.
-------------------------------------------------------------------------------

11.6 Εγκατάσταση της Oracle®

Συνεισφορά του Marcel Moolenaar.
-------------------------------------------------------------------------------

11.6.1 Εισαγωγή

Το κείμενο αυτό περιγράφει τη διαδικασία εγκατάστασης των Oracle 8.0.5 και
Oracle 8.0.5.1 Enterprise Edition για Linux σε ένα σύστημα FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

11.6.2 Εγκατάσταση του Περιβάλλοντος Linux

Σιγουρευτείτε ότι έχετε εγκαταστήσει τα emulators/linux_base και devel/
linux_devtools από τη συλλογή των Ports. Αν αντιμετωπίζετε δυσκολίες με τα
παραπάνω, ίσως χρειαστεί να τα εγκαταστήσετε από πακέτα ή από παλιότερες
εκδόσεις της συλλογής των Ports.
Αν θέλετε να τρέξετε τον intelligent agent, θα χρειαστεί να εγκαταστήσετε και
το πακέτο Red Hat Tcl: tcl-8.0.3-20.i386.rpm. Η εντολή για την εγκατάσταση μέσω
του επίσημου RPM port (archivers/rpm) είναι:

  # rpm -i --ignoreos --root /compat/linux --dbpath /var/lib/rpm package

Η εγκατάσταση του package θα πρέπει να γίνει ομαλά και χωρίς προβλήματα.
-------------------------------------------------------------------------------

11.6.3 Ρυθμίζοντας το Περιβάλλον για την Oracle

Πριν την εγκατάσταση της Oracle, θα πρέπει να ρυθμίσετε σωστά το περιβάλλον του
συστήματός σας. Το παρακάτω κείμενο περιγράφει τι ακριβώς πρέπει να κάνετε για
να εκτελέσετε την Oracle για Linux στο FreeBSD, και δεν περιγράφει ότι υπάρχει
ήδη στον οδηγό εγκατάστασης της Oracle.
-------------------------------------------------------------------------------

11.6.3.1 Ρύθμιση του Πυρήνα

Όπως περιγράφει ο οδηγός εγκατάστασης της Oracle, θα πρέπει να ορίσετε τις
τιμές της shared memory στο μέγιστο. Μην χρησιμοποιήσετε το SHMMAX στο FreeBSD.
Το SHMMAX υπολογίζεται απλώς από το SHMMAXPGS και το PGSIZE. Επομένως καθορίστε
το SHMMAXPGS. Όλες οι άλλες επιλογές μπορούν να οριστούν όπως περιγράφεται στον
οδηγό. Για παράδειγμα:

  options SHMMAXPGS=10000
  options SHMMNI=100
  options SHMSEG=10
  options SEMMNS=200
  options SEMMNI=70
  options SEMMSL=61

Ορίστε τις τιμές των επιλογών έτσι ώστε να ταιριάζουν στη χρήση της Oracle που
θέλετε να κάνετε.
Επίσης, επιβεβαιώστε ότι έχετε ενεργοποιήσει τις παρακάτω επιλογές στις
ρυθμίσεις του πυρήνα:

  options SYSVSHM #SysV shared memory
  options SYSVSEM #SysV semaphores
  options SYSVMSG #SysV interprocess communication

-------------------------------------------------------------------------------

11.6.3.2 Ο Χρήστης Oracle

Δημιουργήστε ένα χρήστη συστήματος με όνομα oracle, με τον ίδιο τρόπο που θα
δημιουργούσατε και οποιονδήποτε άλλον χρήστη. Το μόνο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό
του χρήστη oracle είναι ότι χρειάζεται να του δώσετε ένα κέλυφος Linux.
Προσθέστε το /compat/linux/bin/bash στο /etc/shells και ορίστε το κέλυφος του
χρήστη oracle σε /compat/linux/bin/bash.
-------------------------------------------------------------------------------

11.6.3.3 Το Περιβάλλον

Εκτός των συνηθισμένων μεταβλητών της Oracle, όπως οι ORACLE_HOME και
ORACLE_SID θα πρέπει να ορίσετε και τις ακόλουθες μεταβλητές περιβάλλοντος:

Μεταβλητή       Τιμή
LD_LIBRARY_PATH $ORACLE_HOME/lib
CLASSPATH       $ORACLE_HOME/jdbc/lib/classes111.zip
                /compat/linux/bin /compat/linux/sbin /compat/linux/usr/bin /
PATH            compat/linux/usr/sbin /bin /sbin /usr/bin /usr/sbin /usr/local/
                bin $ORACLE_HOME/bin

Σας συνιστούμε να ορίσετε όλες τις μεταβλητές περιβάλλοντος στο αρχείο
.profile. Ένα ολοκληρωμένο παράδειγμα είναι το παρακάτω:

  ORACLE_BASE=/oracle; export ORACLE_BASE
  ORACLE_HOME=/oracle; export ORACLE_HOME
  LD_LIBRARY_PATH=$ORACLE_HOME/lib
  export LD_LIBRARY_PATH
  ORACLE_SID=ORCL; export ORACLE_SID
  ORACLE_TERM=386x; export ORACLE_TERM
  CLASSPATH=$ORACLE_HOME/jdbc/lib/classes111.zip
  export CLASSPATH
  PATH=/compat/linux/bin:/compat/linux/sbin:/compat/linux/usr/bin
  PATH=$PATH:/compat/linux/usr/sbin:/bin:/sbin:/usr/bin:/usr/sbin
  PATH=$PATH:/usr/local/bin:$ORACLE_HOME/bin
  export PATH

-------------------------------------------------------------------------------

11.6.4 Εγκατάσταση της Oracle

Λόγω μια μικρής έλλειψης στον εξομοιωτή του Linux, θα χρειαστεί να
δημιουργήσετε έναν κατάλογο με το όνομα .oracle μέσα στο /var/tmp, πριν
ξεκινήσετε το πρόγραμμα εγκατάστασης. Ο κατάλογος αυτός θα πρέπει να ανήκει
στον χρήστη oracle. Θα πρέπει τώρα να πραγματοποιήσετε την εγκατάσταση της
Oracle δίχως κανένα πρόβλημα. Αν αντιμετωπίζετε όμως ακόμη προβλήματα, ελέγξτε
την έκδοση της Oracle που έχετε ή/και τις ρυθμίσεις σας! Αφότου έχετε
πραγματοποιήσει την εγκατάσταση της Oracle, εφαρμόστε τα patches που
περιγράφονται στις δύο παρακάτω ενότητες.
Ένα συχνό πρόβλημα είναι ότι δεν γίνεται σωστή εγκατάσταση του προσαρμογέα του
πρωτοκόλλου TCP. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορείτε να ξεκινήσετε τους TCP
listeners. Οι ακόλουθες οδηγίες θα σας βοηθήσουν να λύσετε αυτό το πρόβλημα.:

  # cd $ORACLE_HOME/network/lib
  # make -f ins_network.mk ntcontab.o
  # cd $ORACLE_HOME/lib
  # ar r libnetwork.a ntcontab.o
  # cd $ORACLE_HOME/network/lib
  # make -f ins_network.mk install

Μη ξεχάσετε να τρέξετε ξανά το root.sh
-------------------------------------------------------------------------------

11.6.4.1 Διόρθωση του root.sh

Όταν εγκαθιστάτε την Oracle, κάποιες ενέργειες, οι οποίες χρειάζονται να γίνουν
ως root, καταγράφονται σε ένα shell script που λέγεται root.sh. Το script αυτό
δημιουργείται στον κατάλογο orainst. Εφαρμόστε το παρακάτω patch στο root.sh,
για να μπορέσει να βρει και να χρησιμοποιήσει το chown. Εναλλακτικά, τρέξτε το
script μέσα από ένα κέλυφος Linux.

  *** orainst/root.sh.orig Tue Oct 6 21:57:33 1998
  --- orainst/root.sh Mon Dec 28 15:58:53 1998
  ***************
  *** 31,37 ****
  # This is the default value for CHOWN
  # It will redefined later in this script for those ports
  # which have it conditionally defined in ss_install.h
  ! CHOWN=/bin/chown
  #
  # Define variables to be used in this script
  --- 31,37 ----
  # This is the default value for CHOWN
  # It will redefined later in this script for those ports
  # which have it conditionally defined in ss_install.h
  ! CHOWN=/usr/sbin/chown
  #
  # Define variables to be used in this script

Όταν δεν κάνετε χρήση του CD για την εγκατάσταση, μπορείτε να περάσετε το patch
για το root.sh, στην πηγή εγκατάστασης. To αρχείο ονομάζεται rthd.sh και
βρίσκεται στον κατάλογο orainst.
-------------------------------------------------------------------------------

11.6.4.2 Διόρθωση του genclntsh

To script genclntsh χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει μια shared client
library. Τρέξτε το παρακάτω patch για να σβήσετε το καθορισμένο PATH:

  *** bin/genclntsh.orig Wed Sep 30 07:37:19 1998
  --- bin/genclntsh Tue Dec 22 15:36:49 1998
  ***************
  *** 32,38 ****
  #
  # Explicit path to ensure that we're using the correct commands
  #PATH=/usr/bin:/usr/ccs/bin export PATH
  ! PATH=/usr/local/bin:/bin:/usr/bin:/usr/X11R6/bin export PATH
  #
  # each product MUST provide a $PRODUCT/admin/shrept.lst
  --- 32,38 ----
  #
  # Explicit path to ensure that we're using the correct commands
  #PATH=/usr/bin:/usr/ccs/bin export PATH
  ! #PATH=/usr/local/bin:/bin:/usr/bin:/usr/X11R6/bin export PATH
  #
  # each product MUST provide a $PRODUCT/admin/shrept.lst

-------------------------------------------------------------------------------

11.6.5 Εκτέλεση της Oracle

Αφού έχετε ακολουθήσει αυτές τις οδηγίες, θα πρέπει να μπορείτε να εκτελέσετε
την Oracle σαν να βρισκόσασταν σε ένα σύστημα Linux.
-------------------------------------------------------------------------------

11.7 Προχωρημένα Θέματα

Αν έχετε την απορία πως λειτουργεί η συμβατότητα με εφαρμογές Linux, τότε θα
πρέπει να διαβάσετε τη παρακάτω ενότητα. Τα περισσότερα από όσα έχουν γραφτεί
είναι βασισμένα στην ηλεκτρονική_λίστα_γενικών_συζητήσεων_του_FreeBSD και έχουν
γραφτεί από τον Terry Lambert <tlambert@primenet.com> (Message ID:
<199906020108.SAA07001@usr09.primenet.com>).
-------------------------------------------------------------------------------

11.7.1 Πως Λειτουργεί;

Το FreeBSD περιέχει ένα επίπεδο αφαίρεσης (abstraction) που ονομάζεται
«execution class loader». Αυτό βασίζεται στο execve(2).
Αυτό που συμβαίνει είναι ότι το FreeBSD έχει μια λίστα φορτωτών (loaders), αντί
για ένα που να καταφεύγει σε περίπτωση αποτυχίας στο #! για να τρέξει κάποιο
shell interpreter ή shell script.
Ιστορικά, ο μόνος φορτωτής στη πλατφόρμα του UNIX έλεγχε τον μαγικό αριθμό
(γενικά τα πρώτα 4 ή 8 bytes του αρχείου) για να δει αν είναι κάποιο εκτελέσιμο
/ εφαρμογή γνωστό στο σύστημα, και στην περίπτωση αυτή να καλέσει τον
αντίστοιχο φορτωτή.
Αν το αρχείο δεν ήταν εκτελέσιμο με βάση τον τύπο του συστήματος, η κλήση στο
execve(2) επέστρεφε κάποιο σφάλμα, και το shell προσπαθούσε να εκτελέσει το
αρχείο σαν shell script.
Η γενική ιδέα ήταν «αν δεν είναι εκτελέσιμο, προσπάθησε να το τρέξεις ως shell
script με βάση το τρέχον shell ».
Αργότερα, βρέθηκε ένας έξυπνος τρόπος ώστε το sh(1) να ελέγχει τους πρώτους δύο
χαρακτήρες, και αν ήταν :\n, τότε καλούσε το shell csh(1) (πιστεύουμε πως η
λύση αυτή βρέθηκε αρχικά από τη SCO).
Αυτό που κάνει τώρα το FreeBSD είναι να διατρέχει τη λίστα με όλους τους
φορτωτές, με ένα γενικό φορτωτή #! ο οποίος αναγνωρίζει ως διερμηνέα
(interpreter) τους χαρακτήρες από το επόμενο κενό μετά το ! και μέχρι το τέλος,
ενώ αν δεν αναγνωριστεί κάποιος, χρησιμοποιείται ως έσχατη λύση το /bin/sh.
Για την υποστήριξη του Linux ABI, το FreeBSD βλέπει τον μαγικό αριθμό του ELF
binary (δε αναγνωρίζει τη διαφορά ανάμεσα σε FreeBSD, Solaris, Linux, ή κάποιο
άλλο λειτουργικό σύστημα το οποίο χρησιμοποιεί αρχεία τύπου ELF).
Ο φορτωτής ELF κοιτάει για ένα ειδικό brand, το οποίο είναι μια ενότητα σχολίων
μέσα στο ELF image, και το οποίο δεν υπάρχει σε ELF binaries για SVR4/Solaris
Για να λειτουργήσουν τα εκτελέσιμα του Linux, θα πρέπει να γίνουν branded
(μαρκαριστούν) ως Linux μέσω της brandelf(1):

  # brandelf -t Linux file

Όταν γίνει αυτό, ο φορτωτής ELF θα βλέπει το Linux brand πάνω στο αρχείο.
Όταν ο φορτωτής ELF δει το Linux brand, θα αντικαταστήσει έναν δείκτη μέσα στη
δομή proc. Όλες οι κλήσεις του συστήματος ταξινομούνται μέσα από αυτόν τον
δείκτη (σε ένα παραδοσιακό σύστημα UNIX, ο δείκτης θα ήταν ο πίνακας sysent[],
που περιέχει τις κλήσεις του συστήματος (system calls)). Επιπλέον, η διεργασία
σημειώνεται για ειδική μεταχείριση του trap vector και άλλες (μικρές)
διορθώσεις, τις οποίες χειρίζεται το άρθρωμα πυρήνα της συμβατότητας Linux.
Το system call vector του Linux περιέχει, μεταξύ άλλων, μια λίστα με τα
δεδομένα του sysent[] των οποίων οι διευθύνσεις βρίσκονται μέσα στο άρθρωμα του
πυρήνα.
Όταν γίνεται μια κλήση συστήματος από μια εφαρμογή Linux, ο κώδικας (trap code)
τροποποιεί τον δείκτη της μέσω της δομής που έχει εγγραφεί στο proc, και
αλλάζει την διεύθυνση ώστε να δείχνει στο σημείο εισόδου της συνάρτησης του
Linux, και όχι του FreeBSD.
Επίσης, το σύστημα συμβατότητας με Linux μπορεί και προσαρμόζει δυναμικά τις
τοποθεσίες αναζήτησης. Ουσιαστικά αυτό κάνει και η επιλογή union κατά την
προσάρτηση ενός συστήματος αρχείων (δεν εννοούμε εδώ το σύστημα αρχείων
unionfs!). Αρχικά, γίνεται απόπειρα να βρεθεί το αρχείο στον κατάλογο /compat/
linux/original-path, και μόνο αν αυτό αποτύχει, θα γίνει αναζήτηση στον
κατάλογο /original-path. Με τον τρόπο αυτό σιγουρεύουμε ότι τα εκτελέσιμα που
χρειάζονται άλλα εκτελέσιμα θα τρέξουν (για παράδειγμα, το σύνολο εργαλείων του
Linux μπορεί να εκτελεστεί μέσω της υποστήριξης του Linux ABI). Επίσης σημαίνει
ότι τα εκτελέσιμα του Linux μπορούν να φορτώσουν και να εκτελέσουν αρχεία του
FreeBSD αν δεν μπορούν να εντοπίσουν τα αντίστοιχα αρχεία στο Linux. Μπορείτε
επίσης να τοποθετήσετε μια εντολή uname(1) μέσα στο /compat/linux προκειμένου
τα αρχεία του Linux να μη μπορούν να αναγνωρίσουν ότι δεν χρησιμοποιούνται
πραγματικά σε Linux.
Ουσιαστικά, υπάρχει ένας πυρήνας Linux μέσα στον πυρήνα του FreeBSD. Οι
διάφορες λειτουργίες οι οποίες υλοποιούν όλες τις υπηρεσίες που παρέχονται από
τον πυρήνα είναι ίδιες τόσο στον πίνακα κλήσεων συστήματος του FreeBSD όσο και
στον αντίστοιχο του Linux: λειτουργίες του συστήματος αρχείων, εικονική μνήμη,
διαχείριση σημάτων, System V IPC κλπ. Η μόνη διαφορά είναι ότι το εκτελέσιμα
του FreeBSD κάνουν χρήση των συναρτήσεων glue του FreeBSD, ενώ τα εκτελέσιμα
του Linux, κάνουν χρήση των συναρτήσεων glue του Linux (πολλά από τα παλιά
λειτουργικά είχαν τις δικές τους συναρτήσεις glue: οι διευθύνσεις των
συναρτήσεων βρίσκονταν στο στατικό πίνακα sysent[], αντί να διευκρινίζονται
μέσω ενός δυναμικού δείκτη στη δομή proc της διεργασίας που πραγματοποιεί την
κλήση).
Ποιο είναι όμως το εγγενές FreeBSD ABI; Δεν έχει και πολύ σημασία. Η μόνη
βασική διαφορά είναι (κάτι το οποίο μπορεί εύκολα να αλλάξει σε μελλοντικές
εκδόσεις, και πολύ πιθανόν να αλλάξει) ότι οι συναρτήσεις glue του FreeBSD
είναι στατικά συνδεδεμένες στο πυρήνα, ενώ οι αντίστοιχες του Linux μπορούν
είτε να είναι συνδεδεμένες στατικά, είτε να είναι προσβάσιμες μέσω ενός
αρθρώματος πυρήνα.
Είναι αυτό όμως πραγματική εξομοίωση; Όχι. Είναι μια υλοποίηση του ABI, όχι
εξομοίωση. Δεν υπάρχει καμία εξομοίωση (ή προσομοίωση, για να προλάβουμε την
επόμενη σας ερώτηση).
Τότε γιατί μερικές φορές μιλάμε για «εξομοίωση Linux»; Για να δυσκολευτεί η
προώθηση του FreeBSD! Η αρχική υλοποίηση έγινε την εποχή όπου δεν υπήρχε άλλη
λέξη που να μπορούσε να περιγράψει το τι ακριβώς γινόταν. Το να λέγαμε ότι το
FreeBSD έτρεχε εκτελέσιμα Linux δεν θα ήταν αλήθεια, μια και χρειαζόταν να
ενσωματωθεί κάποιος κώδικας στον πυρήνα, ή να φορτωθεί κάποιο άρθρωμα.
Χρειαζόταν κάποια λέξη που να περιγράφει τι φορτωνότανέτσι προέκυψε ο
«εξομοιωτής Linux».


III. Διαχείριση Συστήματος

Τα κεφάλαια του FreeBSD Handbook που ακολουθούν αναφέρονται σε θέματα που έχουν
σχέση με τη διαχείριση του συστήματος. Κάθε κεφάλαιο ξεκινά περιγράφοντας τι θα
μάθετε διαβάζοντας το συγκεκριμένο κεφάλαιο, καθώς και τι προαπαιτούμενα έχει
το κεφάλαιο αυτό: τι πρέπει να έχετε ήδη διαβάσει και κατανοήσει πριν
ασχοληθείτε με αυτό το κεφάλαιο.
Αυτά τα κεφάλαια έχουν σχεδιαστεί περισσότερο ως οδηγός αναφοράς παρά ως
εισαγωγικό κείμενο. Γι αυτό είναι πιο χρήσιμα ως οδηγοί στους οποίους μπορείτε
να ανατρέξετε όταν χρειάζεστε κάποια πληροφορία για το FreeBSD. Δε χρειάζεται
να τα διαβάσετε με κάποια συγκεκριμένη σειρά, ούτε χρειάζεται να τα έχετε
διαβάσει όλα πριν αρχίσετε να ασχολείστε με το FreeBSD.


  Πίνακας Περιεχομένων

  12 Ρύθμιση_και_Βελτιστοποίηση

  13 Η_Διαδικασία_Εκκίνησης_του_FreeBSD

  14 Χρήστες_και_Βασική_Διαχείριση_Λογαριασμών

  15 Ασφάλεια

  16 Jails

  17 Υποχρεωτικός_Έλεγχος_Πρόσβασης

  18 Έλεγχος_Συμβάντων_Ασφαλείας

  19 Αποθηκευτικά_Μέσα

  20 GEOM:_Διαχείριση_Συστοιχιών_Δίσκων

  21 Υποστήριξη_Συστημάτων_Αρχείων

  22 Ο_Διαχειριστής_Τόμων_Vinum

  23 Εικονικοποίηση

  24 Τοπικές_Ρυθμίσεις_-_Χρήση_και_ρύθμιση_I18N/L10N

  25 Ενημέρωση_και_Αναβάθμιση_του_FreeBSD

  26 DTrace

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 12 Ρύθμιση και Βελτιστοποίηση

Γράφτηκε από τον Chern Lee.Βασίστηκε σε tutorial γραμμένο από τον Mike
Smith.Βασισμένο επίσης στο tuning(7) που γράφηκε από τον Matt Dillon.

12.1 Σύνοψη

Ένα από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του FreeBSD είναι η δυνατότητα ρύθμισης του
συστήματος. Με τις σωστές ρυθμίσεις συστήματος είναι εύκολο να αποφευχθούν
πολλά προβλήματα κατά τη διάρκεια μελλοντικών αναβαθμίσεων. Το κεφάλαιο αυτό θα
εξηγήσει μεγάλο μέρος της διαδικασίας ρύθμισης του FreeBSD, συμπεριλαμβανομένων
και κάποιων παραμέτρων που μπορούν να ρυθμιστούν για την βελτιστοποίηση της
απόδοσης του συστήματος.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να δουλέψετε αποδοτικά με συστήματα αρχείων και κατατμήσεις swap.
* Τα βασικά των συστημάτων ρύθμισης και εκκίνησης rc.conf και /usr/local/etc/
  rc.d.
* Πως να ρυθμίσετε και να δοκιμάσετε μια κάρτα δικτύου.
* Πως να ρυθμίσετε virtual hosts στις δικτυακές σας συσκευές.
* Πως να χρησιμοποιήσετε τα διάφορα αρχεία ρυθμίσεων στον κατάλογο /etc.
* Πως να βελτιστοποιήσετε το FreeBSD χρησιμοποιώντας μεταβλητές sysctl.
* Πως να βελτιστοποιήσετε την απόδοση του δίσκου και να αλλάξετε τους
  περιορισμούς του πυρήνα.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε βασικές έννοιες του UNIX και του FreeBSD (Κεφάλαιο_4).
* Να είστε εξοικειωμένοι με τα βασικά της ρύθμισης και της μεταγλώττισης του
  πυρήνα (Κεφάλαιο_9).

-------------------------------------------------------------------------------

12.2 Αρχική Ρύθμιση


12.2.1 Διάταξη Κατατμήσεων

-------------------------------------------------------------------------------

12.2.1.1 Βασικές Κατατμήσεις

Όταν δημιουργείτε συστήματα αρχείων με το bsdlabel(8) ή το sysinstall(8),
θυμηθείτε ότι οι σκληροί δίσκοι μεταφέρουν δεδομένα γρηγορότερα απο τα
εξωτερικά μέροι τους στα εσωτερικά. Έτσι μικρότερα και περισσότερο προσβάσιμα
συστήματα αρχείων πρέπει να είναι πλησιέστερα στο εξωτερικό του δίσκου, ενώ
μεγαλύτερες κατατμήσεις όπως το /usr πρέπει να τοποθετούνται πιο κοντά στο
εσωτερικό του δίσκου. Είναι καλή ιδέα να δημιουργείτε κατατμήσεις με παρόμοια
σειρά με αυτήν: root, swap, /var, /usr.
Το μέγεθος του /var αντανακλά την επιδιωκούμενη χρήση του μηχανήματος. Το /var
χρησιμοποιείτε για την αποθήκευση των γραμματοκιβωτίων, των αρχείων καταγραφής
και του spooler του εκτυπωτή. Τα γραμματοκιβώτια και τα αρχεία καταγραφής
μπορούν να μεγαλώσουν σε απροσδόκητα μεγέθη ανάλογα με τον αριθμό των χρηστών
του συστήματος και το χρονικό διάστημα που κρατούνται τα αρχεία καταγραφής.
Σπάνια χρειάζεται το /var/tmp να έχει πάνω από ένα gigabyte χώρο, αλλά καλό
είναι να έχετε κατά νου ότι πρέπει να είναι αρκετά μεγάλο για να κρατάει τα
πακέτα που θέλετε να εγκαταστήσετε.
Η κατάτμηση /usr περιέχει τα περισσότερα αρχεία που απαιτούνται για την
υποστήριξη του συστήματος, τη συλλογή των ports(7) (προτείνεται) και τον πηγαίο
κώδικα (προαιρετικό). Και τα δύο αυτά είναι προαιρετικά κατα την εγκατάσταση.
Τουλάχιστον 2 gigabytes προτείνονται για αυτή την κατάτμηση.
Όταν επιλέγετε μέγεθος για τις κατατμήσεις, να έχετε υπόψιν σας τις απαιτήσεις
σε χώρο. Μπορεί να είναι λίγο πρόβλημα το να μείνετε χωρίς χώρο σε μια
κατάτμηση ενώ χρησιμοποιείτε ελάχιστα μια άλλη.

     Σημείωση:Μερικές φορές η επιλογή Auto-defaults του κατατμητή του
     sysinstall(8) μπορεί να επιλέξει πολύ μικρό μέγεθος για τις
     κατατμήσεις /var και /. Προσπαθείστε να επιλέξετε έξυπνα και
     γενναιόδωρα μεγέθη για τις κατατμήσεις σας.

-------------------------------------------------------------------------------

12.2.1.2 Swap Κατάτμηση

Ένας εμπειρικός κανόνας για να επιλέξετε μέγεθος για την κατάτμηση swap είναι:
πρέπει να είναι περίπου διπλή απο το μέγεθος της μνήμης (RAM) του συστήματος.
Για παράδειγμα, αν το μηχάνημα έχει 128 megabytes μνήμης, η κατάτμηση swap
πρέπει να είναι 256 megabytes. Συστήματα με λιγότερη μνήμη μπορούν να αποδίδουν
καλύτερα με περισσότερο swap. Λιγότερο απο 256 megabytes swap δεν προτείνεται
και πρέπει να εξεταστεί η επέκταση της μνήμης. Οι αλγόριθμοι VM paging του
πυρήνα είναι έτσι φτιαγμένοι ώστε να αποδίδουν καλύτερα όταν η κατάτμηση swap
είναι τουλάχιστον δύο φορές το μέγεθος της κεντρικής μνήμης. Αν ρυθμίσετε πολύ
μικρό swap, μπορεί να έχουν μειωμένη απόδοση οι αλγόριθμοι σάρωσης σελίδων του
υποσυστήματος VM και μπορεί αργότερα να δημιουργηθούν προβλήματα αν προστεθεί
περισσότερη φυσική μνήμη.
Σε μεγαλύτερα συστήματα με πολλαπλούς SCSI δίσκους (ή πολλαπλούς IDE δίσκους σε
διαφορετικούς ελεγκτές), είναι προτιμότερο το swap να είναι ρυθμισμένο σε κάθε
δίσκο (μέχρι τέσσερις δίσκους). Οι ξεχωριστές κατατμήσεις swap καλό είναι να
έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος. Ο πυρήνας μπορεί να χειριστεί αυθαίρετα μεγέθη
swap, αλλά οι εσωτερικές δομές δεδομένων ρυθμίζονται με βάση το μέγεθος της
μεγαλύτερης κατάτμησης swap. Κρατώντας την κατάτμηση swap σχεδόν στο ίδιο
μέγεθος θα επιτρέψει στον πυρήνα να βελτιστοποιήσει την χρήση του swap,
μοιράζοντας πιο καλά το φόρτο σε κάθε δίσκο. Δεν πειράζει να έχετε μεγάλο
μέγεθος swap, ακόμα και αν δε χρησιμοποιείται αρκετά. Μπορεί να είναι
ευκολότερη η ανάκαμψη απο ένα εκτός ελέγχου πρόγραμμα προτού χρειαστεί να
επανεκκινήσετε το σύστημα.
-------------------------------------------------------------------------------

12.2.1.3 Γιατί να φτιάξετε κατατμήσεις;

Αρκετοί χρήστες νομίζουν ότι μία μεγάλη κατάτμηση θα είναι εντάξει, αλλά
υπάρχουν αρκετοί λόγοι γιατί αυτό είναι κακή ιδέα. Καταρχήν, κάθε κατάτμηση
έχει διαφορετικά λειτουργικά χαρακτηριστικά, οπότε ξεχωρίζοντας τις κατατμήσεις
επιτρέπουμε στο σύστημα αρχείων να εναρμονίζεται ανάλογα. Για παράδειγμα, οι
root και /usr κατατμήσεις είναι κυρίως για ανάγνωση, χωρίς πολλές εγγραφές.
Αντίθετα, γίνονται πολλές αναγνώσεις και εγγραφές στις /var και /var/tmp.
Κάνοντας σωστή κατάτμηση σε ένα σύστημα, ο κατακερματισμός που συμβαίνει σε
μικρότερες και περισσότερο εγγράψιμες κατατμήσεις δεν θα διαρρεύσει στις
κατατμήσεις που διαβάζονται πιο συχνά από ότι γράφονται. Κρατώντας τις
περισσότερο εγγράψιμες κατατμήσεις πιο κοντά στην άκρη του δίσκου, θα αυξηθεί η
I/O απόδοση στις κατατμήσεις όπου και χρειάζεται πιο συχνά. Τώρα ενώ η απόδοση
I/O χρειάζεται στις μεγαλύτερες κατατμήσεις, αλλάζοντας αυτές πιο κοντά στην
άκρη του δίσκου δεν θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της απόδοσης όσο το να
μετακινήσετε την /var στην άκρη. Τέλος, υπάρχει και θέμα ασφάλειας. Μία μικρή,
προσεγμένη root κατάτμηση η οποία είναι διαβάζεται πιο συχνά από ότι γράφεται
έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να επιζήσει ενός άσχημου χτυπήματος.
-------------------------------------------------------------------------------

12.3 Κύρια Ρύθμιση

Η κύρια τοποθεσία των πληροφοριών για την ρύθμιση του συστήματος βρίσκεται μέσα
στο /etc/rc.conf. Αυτό το αρχείο περιέχει ένα ευρύ φάσμα ρυθμίσεων, κυρίως
χρησιμοποιούμενες στην εκκίνηση του συστήματος για την ρύθμιση του συστήματος.
Το όνομα του απευθείας συνεπάγεται αυτό; είναι ρυθμίσεις για τα αρχεία rc*.
Ένας διαχειριστής πρέπει να δημιουργήσει εγγραφές μέσα στο αρχείο rc.conf ώστε
να αντικαταστήσει τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις απο το αρχείο /etc/defaults/
rc.conf. Το αρχείο προεπιλογών δεν πρέπει να αντιγραφεί αυτολεξεί στο /etc -
αυτό περιέχει προεπιλεγμένες τιμές, όχι παραδείγματα. Όλες οι αλλαγές που
αφορούν το σύστημα πρέπει να γίνουν στο αρχείο rc.conf αποκλειστικά.
Ένας αριθμός στρατηγικών μπορεί να εφαρμοστεί σε ένα σύνολο εφαρμογών για να
ξεχωρίσουμε ρυθμίσεις του ευρύ συνόλου απο τις ρυθμίσεις επικεντρωμένες για ένα
σύστημα για να κρατήσουμε τον φόρτο διαχείρισης χαμηλά. Η προτεινόμενη
προσέγγιση είναι να τοποθετούμε τις ρυθμίσεις ευρύ συνόλου σε ένα διαφορετικό
αρχείο, όπως το /etc/rc.conf.site, και τότε να συμπεριλάβουμε το αρχείο αυτό
στο /etc/rc.conf, το οποίο θα περιέχει πληροφορίες επικεντρωμένες για ένα
σύστημα.
Μιάς και το rc.conf διαβάζεται απο το sh(1) είναι εύκολο να το επιτύχουμε αυτό.
Για παράδειγμα:

* rc.conf:
  . /etc/rc.conf.site
  	hostname="node15.example.com"
  	network_interfaces="fxp0 lo0"
  	ifconfig_fxp0="inet 10.1.1.1"

rc.conf.site:
defaultrouter="10.1.1.254"
	saver="daemon"
	blanktime="100"
Το αρχείο rc.conf.site μπορεί έπειτα να διανεμηθεί σε κάθε σύστημα
χρησιμοποιώντας το rsync ή κάποιο παρόμοιο πρόγραμμα, ενώ το αρχείο rc.conf
παραμένει μοναδικό.
Αναβαθμίζοντας το σύστημα χρησιμοποιώντας sysinstall(8) ή make world δεν θα
αντικαταστήσει το αρχείο rc.conf, έτσι οι ρυθμίσεις δεν θα χαθούν.
-------------------------------------------------------------------------------

12.4 Ρύθμιση Εφαρμογών

Τυπικά, οι εγκατεστημένες εφαρμογές έχουν τα δικά τους αρχεία ρυθμίσεων, με το
δικό τους τρόπο σύνταξης, κτλπ. Είναι σημαντικό αυτά τα αρχεία να κρατούνται
ξεχωριστά απο το βασικό σύστημα, έτσι ώστε να είναι εύκολα εντοπίσιμα και
διαχειρίσιμα απο τα εργαλεία διαχείρισης πακέτων.
Τυπικά, αυτά τα αρχεία είναι εγκατεστημένα στο /usr/local/etc. Σε αυτή την
περίπτωση όταν μία εφαρμογή έχει μεγάλο αριθμό αρχείων ρυθμίσεων, ένας
υποκατάλογος δημιουργείται για να τα αποθηκεύσει.
Κανονικά, όταν ένα port ή ένα package εγκαθιστάτε, παραδείγματα αρχείων
ρυθμίσεων εγκαθιστάνται επίσης. Αυτά είναι συνήθως αναγνωρίσιμα απο την
.default κατάληξη τους. Αν δεν υπάρχουν αρχεία ρυθμίσεων για την εφαρμογή, τότε
θα δημιουργηθούν κάνοντας αντιγραφή τα .default αρχεία.
Για παράδειγμα, έχετε υπόψη σας τα περιεχόμενα του καταλόγου /usr/local/etc/
apache:

  -rw-r--r--  1 root  wheel   2184 May 20  1998 access.conf
  -rw-r--r--  1 root  wheel   2184 May 20  1998 access.conf.default
  -rw-r--r--  1 root  wheel   9555 May 20  1998 httpd.conf
  -rw-r--r--  1 root  wheel   9555 May 20  1998 httpd.conf.default
  -rw-r--r--  1 root  wheel  12205 May 20  1998 magic
  -rw-r--r--  1 root  wheel  12205 May 20  1998 magic.default
  -rw-r--r--  1 root  wheel   2700 May 20  1998 mime.types
  -rw-r--r--  1 root  wheel   2700 May 20  1998 mime.types.default
  -rw-r--r--  1 root  wheel   7980 May 20  1998 srm.conf
  -rw-r--r--  1 root  wheel   7933 May 20  1998 srm.conf.default

Τα μεγέθοι των αρχείων δείχνουν ότι μόνο το αρχείο srm.conf έχει αλλάξει. Μία
μετέπειτα αναβάθμιση του port της εφαρμογής Apache δεν θα αντικαταστήσει το
αλλαγμένο αρχείο.
-------------------------------------------------------------------------------

12.5 Eκκινώντας Υπηρεσίες

Contributed by Tom Rhodes.
Πολλοί χρήστες επιλέγουν να εγκαταστήσουν λογισμικό απο τρίτους κατασκευαστές
στο FreeBSD απο την συλλογή των Ports. Σε πολλές απο αυτές τις περιπτώσεις
μπορεί να είναι απαραίτητο να ρυθμίσουν το λογισμικό με τέτοιο τρόπο ώστε να
μπορεί να επιτραπεί η εκκίνηση του κατα την εκκίνηση του συστήματος. Υπηρεσίες,
όπως το mail/postfix ή το www/apache13 είναι μόνο δύο απο τα πολλά πακέτα
λογισμικού που μπορεί να χρειάζονται να εκκινηθούν κατά την εκκίνηση του
συστήματος. Το μέρος αυτό θα εξηγήσει τις διαθέσιμες διαδικασίες για την
εκκίνηση λογισμικού προερχόμενο απο τρίτους κατασκευαστές.
Στο FreeBSD, οι περισσότερες περιεχόμενες υπηρεσίες, όπως το cron(8), είναι
εκκινήσιμες μέσα από τα σενάρια εκκίνησης του συστήματος. Τα σενάρια αυτά
μπορεί να διαφέρουν ανάλογα το FreeBSD ή την έκδοση του κατασκευαστή; ωστόσο, η
πιο σημαντική πτυχή που πρέπει να εξεταστεί είναι ότι οι ρυθμίσεις εκκίνησης
τους μπορούν να χειριστούν μέσα απο ένα απλό σενάριο εκκίνησης.
Πριν την έλευση του rc.d, οι εφαρμογές μπορούσαν να τοποθετήσουν ένα απλό
σενάριο εκκίνησης μέσα στον κατάλογο /usr/local/etc/rc.d ο οποίος μπορούσε να
διαβαστεί απο τα σενάρια εκκίνησης του συστήματος. Αυτά τα σενάρια μπορούσαν να
εκτελεστούν κατα τα μετέπειτα στάδια εκκίνησης του συστήματος.
Ενώ πολλοί ιδιώτες ξόδευαν χρόνο προσπαθώντας να συνχωνεύσουν το παλιό στυλ
ρυθμίσεων με το νέο στυλ, παραμένει γεγονός ότι μερικά προγράμματα ακόμα
απαιτούν ένα σενάριο να τοποθετηθεί μέσα στον προαναφερθέντα κατάλογο. Οι
λεπτές διαφορές ανάμεσα στα σενάρια εξαρτώνται από το αν ή όχι ο rc.d
χρησιμοποιείτε. Προγενέστερα του FreeBSD 5.1 το παλιό στυλ ρυθμίσεων
χρησιμοποιούνταν και σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις ένα νέου στυλ σενάριο θα
είναι συμβατό.
Ενώ κάθε σενάριο πρέπει να τηρεί ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις, τις
περισσότερες φορές αυτές οι απαιτήσεις είναι ανεξάρτητες της έκδοσης του
FreeBSD. Κάθε σενάριο πρέπει να έχει μια .sh επέκταση προσαρτημένη στο τέλος
του και κάθε σενάριο πρέπει να είναι εκτελέσιμο απο το σύστημα. Το δεύτερο
μπορεί να επιτευχθεί χρησιμοποιώντας την chmod εντολή και ρυθμίζοντας την άδεια
755. Εκεί πρέπει να υπάρχει, τουλάχιστον, μια επιλογή start και μία επιλογή
stop για την εφαρμογή.
Το πιο απλό σενάριο εκκίνησης πιθανότατα να μοιάζει με το παρακάτω:

  #!/bin/sh
  echo -n ' utility'

  case "$1" in
  start)
          /usr/local/bin/utility
          ;;
  stop)
          kill -9 `cat /var/run/utility.pid`
          ;;
  *)
          echo "Usage: `basename $0` {start|stop}" >&2
          exit 64
          ;;
  esac

  exit 0

Το σενάριο αυτό παρέχει μια stop και μια start επιλογή για την εφαρμογή όπου
στο παράδειγμα εδώ αναφέρεται σαν utility.
Μπορεί να εκκινηθεί χειρωνακτικά κάνοντας:

  # /usr/local/etc/rc.d/utility.sh start

Παρόλο που δεν απαιτούν όλες οι εφαρμογές να προστεθεί μία εγγραφή στο rc.conf,
σχεδόν καθημερινά και ένα νέο port θα τροποποιήτε για να δέχεται αυτή την
ρύθμιση. Ελέγξετε την τελική έξοδο της εγκατάστασης για περισσότερες
πληροφορίες πάνω στην συγκεκριμένη εφαρμογή. Μερικές εφαρμογές απο τρίτους
κατασκευαστές παρέχουν σενάρια εκκίνησης τα οποία επιτρέπουν στην εφαρμογή να
χρησιμοποιηθεί με το rc.d, παρόλα αυτα, αυτό θα συζητηθεί στο επόμενο μέρος.
-------------------------------------------------------------------------------

12.5.1 Εκτεταμένη Ρύθμιση Εφαρμογών

Πλέον το FreeBSD περιέχει το rc.d, η ρύθμιση της εκκίνησης των εφαρμογών έχει
γίνει ευκολότερη, και πιο πλούσια σε χαρακτηρικά. Χρησιμοποιώντας λέξεις
κλειδία μέσα στον κατάλογο rc.d, οι εφαρμογές μπορούν πλέον να εκκινούν έπειτα
απο συγκεκριμένες υπηρεσίες για παράδειγμα την DNS, μπορεί να επιτραπεί η
εισαγωγή επιπλέον παραμέτρων μέσα απο το rc.conf στην θέση των ήδη υπάρχoντον
παραμέτρων απο τα σενάρια εκκινήσης, κτλπ. Ένα βασικό σενάριο μπορεί να μοιάζει
με το ακόλουθο:

  #!/bin/sh
  #
  # PROVIDE: utility
  # REQUIRE: DAEMON
  # KEYWORD: shutdown

  . /etc/rc.subr

  name=utility
  rcvar=utility_enable

  command="/usr/local/sbin/utility"

  load_rc_config $name

  #
  # DO NOT CHANGE THESE DEFAULT VALUES HERE
  # SET THEM IN THE /etc/rc.conf FILE
  #
  utility_enable=${utility_enable-"NO"}
  pidfile=${utility_pidfile-"/var/run/utility.pid"}

  run_rc_command "$1"

Το σενάριο αυτό θα εξασφαλίσει ότι το πρόγραμμα utility θα εκκινηθεί μετά απο
την daemon υπηρεσία. Θα εξασφαλίσει επιπλέον έναν τρόπο για την ρύθμιση και τον
εντοπισμό του PID, ή του αρχείου του ID της διεργασίας.
Η εφαρμογή μπορεί πλέον να έχει την παρακάτω γραμμή τοποθετημένη στο /etc/
rc.conf:

  utility_enable="YES"

Ο νέος αυτός τρόπος επιτρέπει επιπλέον τον ευκολότερο χειρισμό των παραμέτρων
της γραμμής εντολών, σε συνδυασμό με τις προυπάρχουσες λειτουργίες παρεχόμενες
απο το /etc/rc.subr, τη συμβατότητα με το βοηθητικό πρόγραμμα rcorder(8) και
επιπλέον την ευκολότερη ρύθμιση μέσω του rc.conf αρχείου.
-------------------------------------------------------------------------------

12.5.2 Χρησιμοποιώντας Υπηρεσίες Για Την Εκκίνηση Υπηρεσιών

¶λλες υπηρεσίες, όπως ο δαίμονας του εξυπηρετή POP3, IMAP, κτλπ. μπορούν να
εκκινηθούν χρησιμοποιώντας το inetd(8). Αυτό απαιτεί την εγκατάσταση του
βοηθητικού προγράμματος υπηρεσιών απο την Ports συλλογή και μια γραμμή
ρυθμίσεων προσαρτημένη στο αρχείο /etc/inetd.conf, ή αποχαρακτηρίζοντας μια απο
τις ήδη υπάρχουσες γραμμές ρυθμίσεων. Δουλεύοντας με το inetd και τις ρυθμίσεις
του περιγράφεται αναλυτικά στο μέρος inetd.
Σε πολλές περιπτώσεις, είναι εύλογο να χρησιμοποιείτε ο δαίμονας cron(8) για
την εκκίνηση των υπηρεσιών του συστήματος. Η προσέγγιση αυτή έχει έναν αριθμό
πλεονεκτημάτων γιατί το cron τρέχει τις διεργασίες σαν ιδιοκτήτης του crontab
αρχείου. Αυτό επιτρέπει στους κανονικούς χρήστες να εκκινούν και να
διαχειρίζονται μερικές εφαρμογές.
Το βοηθητικό πρόγραμμα cron παρέχει ένα μοναδικό χαρακτηριστικό, το @reboot, το
οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην θέση του χρονικού ορισμού. Αυτό θα κάνει
την εργασία να τρέξει όταν το cron(8) εκκινηθεί, συνήθως κατά την εκκίνηση του
συστήματος.
-------------------------------------------------------------------------------

12.6 Ρυθμίζοντας Το Πρόγραμμα cron

Contributed by Tom Rhodes.
Ένα απο τα πιο χρήσιμα βοηθητικά προγράμματα στο FreeBSD είναι το cron(8). Το
πρόγραμμα cron τρέχει στο παρασκήνιο και συνεχώς ελέγχει το αρχείο /etc/
crontab. Το cron ελέγχει επίσης τον κατάλογο /var/cron/tabs, αναζητώντας
καινούργια αρχεία crontab. Τα αρχεία crontab έχουν αποθηκευμένες πληροφορίες
για συγκεκριμένες διαδικασίες τις οποίες το cron πρέπει να εκτελέσει σε
συγκεκριμένο χρόνο.
Το cron χρησιμοποιεί δύο διαφορετικούς τύπους αρχείων ρυθμίσεων, το crontab του
συστήματος και το crontab των χρηστών. Η μόνη διαφορά ανάμεσα στους δύο αυτούς
τύπους είναι το έκτο πεδίο. Στο crontab του συστήματος, το έκτο πεδίο είναι το
όνομα του χρήστη με του οποίου θα εκτελεστεί η εντολή. Αυτό δίνει την
δυνατότητα στο crontab του συστήματος να εκτελεί εντολές σαν οποιοδήποτε
χρήστης. Στο crontab των χρηστών, το έκτο πεδίο είναι η εντολή που πρέπει να
εκτελεστεί, και όλες οι εντολές εκτελούνται στο όνομα του χρήστη που
δημιούργησε το crontab; αυτό είναι ένα σημαντικό χαρακτηριστικό ασφαλείας.

     Σημείωση:Τα crontabs των χρηστών επιτρέπουν σε μεμονωμένους χρήστες
     να προγραμματίσουν εργρασίες χωρίς την ανάγκη root δικαιωμάτον. Οι
     εντολές μέσα στο crontab ενός χρήστη τρέχουν με τα δικαιώματα του
     χρήστη του οποίου ανήκει το crontab.
     Ο χρήστης root μπορεί να έχει ένα crontab χρήστη ακριβώς όπως κάθε
     χρήστης. Αυτό είναι διαφορετικό απο το /etc/crontab (το crontab του
     συστήματος). Λόγο του crontab του συστήματος, δεν υπάρχει συνήθως
     καμία ανάγκη για την δημιουργία ενός ξεχωριστού crontab για τον
     χρήστη root.

Ας ρίξουμε μια ματία στο αρχείο /etc/crontab (το crontab του συστήματος):

  # /etc/crontab - root's crontab for FreeBSD
  #
  # $FreeBSD: src/etc/crontab,v 1.32 2002/11/22 16:13:39 tom Exp $
  #  (1)
  #
  SHELL=/bin/sh
  PATH=/etc:/bin:/sbin:/usr/bin:/usr/sbin  (2)
  HOME=/var/log
  #
  #
  #minute	hour	mday	month	wday	who	command  (3)
  #
  #
  */5	*	*	*	*	root	/usr/libexec/atrun  (4)



  _(1)_
      Όπως στα περισσότερα αρχεία ρυθμίσεων στο FreeBSD, ο χαρακτήρας #
      παριστάνει ένα σχόλιο. Ένα σχόλιο μπορεί να τοποθετηθεί μέσα στο αρχείο
      σαν υπενθύμιση για το τι πραγματοποιεί και γιατί μία ενέργεια. Τα σχόλια
      δεν μπορούν να είναι στην ίδια γραμμή με μία εντολή γιατί αλλιώς θα
      ερμηνευτούν σαν κομμάτι της εντολής; πρέπει να είναι σε μία νέα γραμμή.
      Οι κενές γραμμές αγνοούνται.

  _(2)_
      Καταρχήν, πρέπει να καθοριστεί το περιβάλλον. Ο χαρακτήρας ίσον (=)
      χρησιμοποιείτε για να καθορίσει τις ρυθμίσεις του περιβάλλοντος, όπως σε
      αυτό το παράδειγμα που χρησιμοποιούνται οι μεταβλητές SHELL, PATH, και
      HOME. Αν η γραμμή του κέλυφους παραμεληθεί, το cron θα χρησιμοποιήσει την
      προεπιλεγμένη, οι οποία είναι η sh. Αν η μεταβλητή PATH παραμεληθεί, δεν
      θα χρησιμοποιηθεί προεπιλεγμένη και η τοποθεσίες των αρχείων θα πρέπει να
      καθοριστούν με ακρίβεια. Αν η HOME παραμεληθεί, το cron θα χρησιμοποιήσει
      τον κεντρικό κατάλογο των εκάστοτε χρηστών.

  _(3)_
      Η γραμμή αυτή καθορίζει συνολικά επτά πεδία. Τα πεδία αυτά είναι τα
      minute, hour, mday, month, wday, who, και command. Αυτά είναι απο μόνα
      τους επεξηγηματικά. Το πεδίο minute είναι ο χρόνος σε λεπτά τον οποίον η
      εντολή θα εκτελεστεί. Το πεδίο hour είναι παρόμοιο με το πεδίο minute,
      απλά είναι σε ώρες. Το πεδίο mday καθορίζει την ημέρα του μήνα. Το πεδίο
      month είναι παρόμοιο με το πεδίο hour και το πεδίο minute, υποδεικνύοντας
      τον μήνα. Το πεδίο wday καθορίζει την ημέρα της εβδομάδας. Όλα αυτά τα
      πεδία πρέπει να έχουν αριθμητικές τιμές, και να ακολουθούν το είκοσι-
      τετράωρο ρολόι. Το πεδίο who είναι ιδιαίτερο, και υπάρχει μόνο μέσα στο
      αρχείο /etc/crontab. Το πεδίο αυτό καθορίζει σαν ποιός χρήστης θα τρέξει
      την εντολή. Όταν ένας χρήστης εγκαθιστά το crontab αρχείο του, δεν θα
      έχει το πεδίο αυτό διαθέσιμο. Τέλος, θα ακολουθήσει η επιλογή command.
      Αυτό είναι το τελευταίο πεδίο, έτσι και λογικά υποδεικνύει την εντολή που
      θα εκτελεστεί.

  _(4)_
      Η τελευταία αυτή γραμμή θα καθορίσει τα μεγέθοι που συζητήθηκαν παραπάνω.
      Προσέξτε εδώ ότι έχουμε έναν ορισμό */5, ακολουθούμενο απο αρκετούς
      χαρακτήρες *. Οι χαρακτήρες * σημαίνουν «πρώτο-τελευταίο», και μπορούν να
      ερμηνευθούν σαν κάθε φορά. Έτσι, κρίνοντας απο αυτή την γραμμή, είναι
      προφανές ότι η εντολή atrun επικαλείται απο τον χρήστη root κάθε πέντε
      λεπτά ανεξάρτητα απο την ημέρα και τον μήνα. Για περισσότερες πληροφορίες
      σχετικά με την εντολή atrun, κοιτάξτε την σελίδα βοηθείας atrun(8).
      Οι εντολές μπορούν να έχουν απεριόριστο αριθμό παραμέτρων, ωστόσο, οι
      εντολές με εκτεταμένο αριθμό γραμμών πρέπει να διασπαστούν με τον
      χαρακτήρα συνέχειας αντίθετης καθέτου «\».

Αυτές είναι οι βασικές ρυθμίσεις για κάθε αρχείο crontab, ωστόσο υπάρχει και
κάτι διαφορετικό. Το πεδίο έξι, όπου και καθορίζουμε το όνομα χρήστη, υπάρχει
μόνο στο αρχείο του συστήματος /etc/crontab. Το πεδίο αυτό πρέπει να
παραλειφθεί για κάθε crontab αρχείο χρήστη.
-------------------------------------------------------------------------------

12.6.1 Εγκαθιστώντας Ένα Crontab


     Σημαντικό:Δεν θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε την διαδικασία που
     περιγράφεται εδώ για την διόρθωση/εγκατάσταση του crontab του
     συστήματος. Απλά χρησιμοποιήστε τον αγαπημένο σας κειμενογράφο: το
     cron θα εντοπίσει ότι το αρχείο έχει τροποποιηθεί και θα αρχίσει
     άμεσα να χρησιμοποιεί την ανανεωμένη έκδοση του. Δείτε αυτή_την
     εγγραφή_του_FAQ για περισσότερες πληροφορίες.

Για να εγκαταστήσετε ένα νέο crontab χρήστη, πρώτα χρησιμοποιήστε τον αγαπημένο
σας κειμενογράφο για να δημιουργήσετε ένα αρχείο με το απαιτούμενο τύπο, και
τότε χρησιμοποιήστε το crontab. Η πιο κοινή χρήση του είναι:

  % crontab crontab-file

Στο παράδειγμα αυτό, το αρχείο crontab-file είναι το όνομα του αρχείου crontab
που είχε δημιουργηθεί προηγουμένως.
Υπάρχει επίσης μία επιλογή για να απαριθμήσετε τα εγκατεστημένα αρχεία crontab:
απλά εισάγετε την επιλογή -l στην εντολή crontab και ελέγξτε το αποτέλεσμα.
Για τους χρήστες που θέλουν να αρχίσουν το crontab αρχείο τους απο την αρχή,
χωρίς την χρήση προτύπου, μπορούν να χρησιμοποιήσουν την εντολή crontab -e.
Αυτή η εντολή θα ξεκινήσει τον κειμενογράφο με ένα κενό αρχείο. Όταν το αρχείο
αποθηκευθεί, θα εγκατασταθεί αυτόματα απο την εντολή crontab.
Αν αργότερα θέλετε να διαγράψετε το crontab αρχείο χρήστη τελείως,
χρησιμοποιήστε την εντολή crontab μαζί με την επιλογή -r.
-------------------------------------------------------------------------------

12.7 Χρησιμοποιώντας Το Σύστημα rc Στο FreeBSD

Contributed by Tom Rhodes.
Το 2002 το FreeBSD ενσωμάτωσε το σύστημα rc.d του NetBSD για την εκκίνηση του
συστήματος. Οι χρήστες θα πρέπει να έχουν αντιληφθεί τα αρχεία που βρίσκονται
στον κατάλογο /etc/rc.d. Πολλά απο αυτά τα αρχεία είναι για τις βασικές
υπηρεσίες και μπορούν να ελεγθούν με τις επιλογές start, stop, και restart. Για
παράδειγμα, το sshd(8) μπορεί να ελεγθεί χρησιμοποιώντας την εξής εντολή:

  # /etc/rc.d/sshd restart

Η διαδικασία αυτή είναι παρόμοια και για τις υπόλοιπες υπηρεσίες. Φυσικά, οι
υπηρεσίες αυτές είναι συνήθως αυτόματα εκκινήσιμες κατα την εκκίνηση του
συστήματος όπως και καθορίζεται στο rc.conf(5). Για παράδειγμα, ενεργοποιώντας
τον δαίμονα Network Address Translation στην εκκίνηση είναι τόσο απλό όσο
κάνοντας προσθήκη της ακόλουθης γραμμής στο /etc/rc.conf:

  natd_enable="YES"

Αν η επιλογή natd_enable="NO" είναι ήδη παρούσα, τότε απλά αλλάζετε την επιλογή
NO σε YES. Τα σενάρια rc θα φορτώσουν αυτόματα οποιαδήποτε εξαρτώμενη υπηρεσία
κατά την διάρκεια της επόμενης εκκίνησης, όπως και περιγράφεται παρακάτω.
Μιας και το σύστημα rc.d είναι κυρίως για την εκκίνηση και τον τερματισμό
υπηρεσιών κατα την εκκίνηση και τον τερματισμό του συστήματος αντίστοιχα, οι
προκαθορισμένες επιλογές start, stop και restart θα πραγματοποιήσουν τις
αντίστοιχες ενέργειες αν η κατάλληλες μεταβλητές είναι καθορισμένες στο /etc/
rc.conf. Για παράδειγμα η παραπάνω εντολή sshd restart θα δουλέψει μόνο αν η
μεταβλητή sshd_enable έχει τεθεί σε YES μέσα στο /etc/rc.conf. Για να
εκτελέσετε τις επιλογές start, stop ή restart μιας υπηρεσίας ανεξάρτητα απο τις
ρυθμίσεις της στο /etc/rc.conf, η εντολή πρέπει να έχει χαρακτηριστεί με «one».
Για παράδειγμα για την επανεκκίνηση του sshd ανεξάρτητα απο τις τρέχουσες
ρυθμίσεις στο /etc/rc.conf, εκτελείτε την ακόλουθη εντολή:

  # /etc/rc.d/sshd onerestart

Είναι εύκολο να ελέγξετε αν η υπηρεσία είναι ενεργοποιημένη στο /etc/rc.conf
τρέχοντας το κατάλληλο σενάριο rc.d με την παράμετρο rcvar. Κατά συνέπεια, ένας
διαχειριστής μπορεί να ελέγξει αν το sshd είναι όντως ενεργοποιημένο στο /etc/
rc.conf εκτελώντας:

  # /etc/rc.d/sshd rcvar
  # sshd
  $sshd_enable=YES


     Σημείωση:Η δεύτερη γραμμή (# sshd) είναι η έξοδος της εντολής sshd,
     και όχι η κονσολά του χρήστη root.

Για να ελέγξετε αν μια υπηρεσία τρέχει, η επιλογή status είναι διαθέσιμη. Για
παράδειγμα για να επιβεβαιώστε ότι η υπηρεσία sshd τρέχει:

  # /etc/rc.d/sshd status sshd is
        running as pid 433.

Σε πολλές περιπτώσεις είναι δυνατόν το reload μίας υπηρεσίας. Αυτό θα στείλει
ένα σήμα στην υπηρεσία, επιβάλλοντας της να ξαναφορτώσει τα αρχεία ρυθμίσεων
της. Στην πραγματικότητα αυτό σημαίνει ότι θα στείλει ένα σήμα SIGHUP στην
υπηρεσία. Η υποστήριξη για αυτό το χαρακτηριστικό δεν παρέχεται σε κάθε
υπηρεσία.
Το σύστημα rc.d δεν χρησιμοποιείτε μόνο για τις υπηρεσίες δικτύου, αλλά επίσης
συμβάλει και κατα την εκκίνηση του συστήματος. Για παράδειγμα, σκεφτείτε το
αρχείο bgfsck. Όταν ένα σενάριο εκτελείτε, θα εκτυπώνει το ακόλουθο μήνυμα:

  Starting background file system checks in 60 seconds.

Επομένος το αρχείο αυτό χρησιμοποιείτε στο παρασκήνιο για τον έλεγχο του
συστήματος αρχείων, ο οποίος και συμβαίνει κατα στην εκκίνηση του συστήματος.
Πολλές υπηρεσίες εξαρτώνται από άλλες υπηρεσίες για να τα καταφέρουν να
λειτουργήσουν σωστά. Για παράδειγμα, η υπηρεσία NIS και άλλες βασισμένες στο
RPC υπηρεσίες θα αποτύχουν να εκκινηθούν αν η υπηρεσία rpcbind (portmapper) δεν
έχει ήδη εκκινηθεί. Για να λύθει το πρόβλημα αυτό, υπάρχουν πληροφορίες για τις
εξαρτήσεις και άλλα μετα-δεδομένα μέσα στα σχόλια στην αρχή κάθε σεναρίου. Το
πρόγραμμα rcorder(8) χρησιμοποιείτε για την ανάλυση των σχολίων αυτών κατά την
εκκίνηση του συστήματος για να καθορίστει με ποιά σειρά θα πρέπει να εκκινηθούν
οι υπηρεσίες ώστε να εκπληρωθούν οι εξαρτήσεις. Οι επόμενες προτάσεις μπορούν
να περιληφθούν μέσα σε κάθε αρχείο εκκίνησης:

* PROVIDE: Καθόριζει την υπηρεσία που παρέχει το αρχείο αυτό.
* REQUIRE: Απαριθμεί τις υπηρεσίες που απαιτούνται για την την υπηρεσία αυτή.
  Το αρχείο αυτό θα εκτελεστεί μετά απο την καθορισμένη υπηρεσία.
* BEFORE: Απαριθμεί τις υπηρεσίες οι οποίες εξαρτώνται απο την υπηρεσία αυτή.
  Το αρχείο αυτό θα εκτελεστεί πρίν τις καθορισμένες υπηρεσίες.

Χρησιμοποιώντας την μέθοδο αυτή, οι διαχειριστές μπορούν εύκολα να ελέγξουν τις
υπηρεσίες του συστήματος χωρίς τα δυσνόητα «runlevels» όπως σε μερικά άλλα
λειτουργικά συστήματα UNIX.
Επιπλέον πληροφορίες για το σύστημα rc.d μπορούν να βρεθούν στις σελίδες
βοηθείας rc(8) και rc.subr(8). Αν ενδιαφέρεστε για την εγγραφή δικών σας
σεναρίων rc.d ή για την βελτίωση των ήδη υπάρχοντων, θα βρείτε τον_σύνδεσμο
αυτόν αρκετά χρήσιμο.
-------------------------------------------------------------------------------

12.8 Ρυθμίζοντας Τις Κάρτες Δικτύου

Contributed by Marc Fonvieille.
Την σήμερον εποχή δεν μπορούμε να σκεφτούμε έναν υπολογιστή χωρίς να σκεφτούμε
και μία σύνδεση δικτύου. Προσθέτοντας και ρυθμίζοντας μια κάρτα δικτύου είναι
μία συνηθισμένη εργασία για έναν οποιοδήποτε διαχειριστή του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

12.8.1 Εντοπίζοντας Τον Σωστό Οδηγό

Πριν αρχίσετε, θα πρέπει να γνωρίζετε το μοντέλο της κάρτας που έχετε, ποιό
chip χρησιμοποιεί, και αν είναι PCI ή ISA κάρτα. Το FreeBSD υποστηρίζει ένα
μεγάλο εύρος καρτών PCI και ISA. Ελέγξτε την Λίστα Συμβατότητας Υλικού για την
έκδοση σας για να δείτε αν η κάρτα σας υποστηρίζεται.
Εφόσον είστε πλέον σίγουρος ότι η κάρτα σας υποστηρίζεται, θα χρειαστεί να
καθορίσετε τον κατάλληλο οδηγό για την κάρτα σας. Το αρχείο /usr/src/sys/conf/
NOTES και το αρχείο /usr/src/sys/arch/conf/NOTES θα σας δώσουν μια λίστα με
κάρτες δικτύου και μερικές πληροφορίες για τα υποστηριζόμενα chipsets και τις
υποστηριζόμενες κάρτες. Αν έχετε αμφιβολίες για το ποιός οδηγός είναι ο σωστός,
διαβάστε την σελίδα βοηθείας του οδηγού. Η σελίδα βοηθείας θα σας δώσει
περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το υποστηριζόμενο υλικό και ακόμα και για
τα πιθανά προβλήματα που μπορεί να προκύψουν.
Αν έχετε μια συνηθισμένη κάρτα, κατα πάσα πιθανότητα δεν θα χρειαστεί να ψάξετε
πολύ για τον οδηγό. Οι οδηγοί για τις συνηθισμένες κάρτες δικτύου υπάρχουν στον
πυρήνα GENERIC, έτσι ώστε και θα εμφανιστεί κατα την διάρκεια της εκκίνησης,
για παράδειγμα:

  dc0: <82c169 PNIC 10/100BaseTX> port 0xa000-0xa0ff mem 0xd3800000-0xd38
  000ff irq 15 at device 11.0 on pci0
  dc0: Ethernet address: 00:a0:cc:da:da:da
  miibus0: <MII bus> on dc0
  ukphy0: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus0
  ukphy0:  10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto
  dc1: <82c169 PNIC 10/100BaseTX> port 0x9800-0x98ff mem 0xd3000000-0xd30
  000ff irq 11 at device 12.0 on pci0
  dc1: Ethernet address: 00:a0:cc:da:da:db
  miibus1: <MII bus> on dc1
  ukphy1: <Generic IEEE 802.3u media interface> on miibus1
  ukphy1:  10baseT, 10baseT-FDX, 100baseTX, 100baseTX-FDX, auto

Στο παράδειγμα αυτό, βλέπουμε ότι δύο κάρτες που χρησιμοποιούν τον οδηγό dc(4)
έχουν εντοπιστεί στο σύστημα.
Αν ο οδηγός της NIC σας δεν είναι παρόν στον GENERIC, θα πρέπει να φορτώσετε
τον κατάλληλο οδηγό για να χρησιμοποιήσετε την NIC σας. Αυτό μπορεί να
επιτευχθεί με έναν απο τους δύο αυτούς τρόπους:

* Ο ποιό εύκολο τρόπος είναι απλά να φορτώσετε ένα άρθρωμα του πυρήνα για την
  κάρτα δικτύου σας με το kldload(8), ή αυτόματα κατα την εκκίνηση προσθέτοντας
  την κατάλληλη γραμμή στο αρχείο /boot/loader.conf. Δεν είναι όλοι οι οδηγοί
  NIC διαθέσιμοι σαν αρθρώματα, χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι τα αρθρώματα
  για συσκευές ISA.
* Εναλλακτικά, μπορείτε να μεταγλώττισετε στατικά την υποστήριξη για την κάρτα
  σας στον πυρήνα. Ελέγξετε το αρχείο /usr/src/sys/conf/NOTES, το /usr/src/sys/
  arch/conf/NOTES και την σελίδα βοηθείας του οδηγού για να μάθετε τι πρέπει να
  προσθέσετε στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα. Για περισσότερες πληροφορίες για
  το πως να μεταγλωττίσετε τον πυρήνα, παρακαλώ διαβάστε το Κεφάλαιο_9. Αν η
  κάρτα σας εντοπιστεί κατα την εκκίνηση απο τον πυρήνα (GENERIC) δεν χρειάζετε
  να μεταγλώττισετε έναν νέο πυρήνα.

-------------------------------------------------------------------------------

12.8.1.1 Χρησιμοποιώντας Οδηγούς Windows Με Το NDIS

Δυστυχώς, υπάρχουν ακόμα πολλοί κατασκευαστές που δεν παρέχουν τεχνικές
προδιαγραφές για τους οδηγούς τους στην κοινότητα του ανοικτού λογισμικού γιατί
αντιμετωπίζουν τέτοιες πληροφορίες σαν μυστικά του εμπορίου. Συνεπώς, οι
υπεύθυνοι για την ανάπτυξη του FreeBSD και άλλων λειτουργικών συστημάτων μένουν
με δύο επιλογές: να αναπτύξουν οδηγούς με την μακρά και επίπονη διαδικασία της
αντίστροφης μηχανικής ή να χρησιμοποιήσουν ήδη υπάρχοντες οδηγούς σε δυαδική
μορφή διαθέσιμους για την πλατφόρμα Microsoft Windows. Οι περισσότεροι
υπεύθυνοι για την ανάπτυξη, μεταξύ τους και αυτοί που εμπλέκονται με το
FreeBSD, έχουν επιλέξει την δεύτερη προσέγγιση.
Χάρη την προσφορά του Bill Paul (wpaul), μιάς και απο το FreeBSD 5.3-RELEASE
υπάρχει «γηγενής» υποστήριξη για το Network Driver Interface Specification
(NDIS). Το έργο FreeBSD NDISulator (διαφορετικά γνωστό σας Project Evil)
παίρνει έναν οδηγό Windows σε δυαδική μορφή και στην ουσία τον εξαπατά ώστε να
νομίζει ότι τρέχει σε Windows. Λόγο του ότι ο οδηγός ndis(4) χρησιμοποιεί μία
Windows δυαδική μορφή, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο σε i386 και amd64
συστήματα.

     Σημείωση:Ο οδηγός ndis(4) είναι σχεδιασμένος ώστε να υποστηρίζει
     κυρίως συσκευές PCI, CardBus και PCMCIA, οι συσκευές USB δεν
     υποστηρίζονται ακόμα.

Για να χρησιμοποιήσετε τον NDISulator, θα χρειαστείτε τρία πράγματα:

  1. Τον πηγαίο κώδικα του πυρήνα
  2. Την Windows XP δυαδική μορφή του οδηγού (.SYS επέκταση)
  3. Το Windows XP αρχείο ρυθμίσεων του οδηγού (.INF επέκταση)

Εντοπίστε τα αρχεία αυτά για την κάρτα σας. Γενικά, αυτά μπορούν να βρεθούν στα
παρεχόμενα CDs ή στους ιστότοπους των κατασκευαστών. Στα ακόλουθα παραδείγματα,
θα χρησιμοποιήσουμε τα αρχεία W32DRIVER.SYS και W32DRIVER.INF.

     Σημείωση:Δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε οδηγούς Windows/i386 σε
     συστήματα FreeBSD/amd64, θα πρέπει να βρείτε οδηγούς Windows/amd64
     για να δουλέψουν σωστά.

Το επόμενο βήμα είναι να μεταγλωττίσετε τον δυαδικό οδηγό μέσα σε ένα φορτώσιμο
άρθρωμα του πυρήνα. Για να το επιτύχετε αυτό, θα πρέπει σαν root, να
χρησιμοποιήσετε το ndisgen(8):

  # ndisgen /path/to/W32DRIVER.INF /path/to/W32DRIVER.SYS

Το βοηθητικό πρόγραμμα ndisgen(8) είναι διαδραστικό και θα σας ενημερώσει για
οποιαδήποτε επιπλέον πληροφορία μπορεί να χρειαστεί; θα παράγει ένα άρθρωμα του
πυρήνα στον τρέχωντα κατάλογο και μπορεί να φορτωθεί ως εξής:

  # kldload ./W32DRIVER.ko

Επιπλέον του παραχθέντος αρθρώματος, θα πρέπει να φορτώσετε τα αρθρώματα
ndis.ko και if_ndis.ko. Αυτό θα πρέπει να γίνει αυτόματα όταν φορτώνετε
οποιαδήποτε εξαρτάται απο το ndis(4). Αν θέλετε να το κάνετε χειρωνακτικά, θα
πρέπει να χρησιμοποιήσετε τις ακόλουθες εντολές:

  # kldload ndis
  # kldload if_ndis

Η πρώτη εντολή φορτώνει τον οδηγό NDIS miniport wrapper, ενώ η δεύτερη φορτώνει
την πραγματική κάρτα δικτύου.
Τώρα, ελέγξτε το dmesg(8) για να δείτε αν υπάρχουν σφάλματα κατα την φόρτωση.
Αν όλα πήγαν καλά, θα πρέπει να δείτε μια παρόμοια έξοδο με την επόμενη:

  ndis0: <Wireless-G PCI Adapter> mem 0xf4100000-0xf4101fff irq 3 at device 8.0
  on pci1
  ndis0: NDIS API version: 5.0
  ndis0: Ethernet address: 0a:b1:2c:d3:4e:f5
  ndis0: 11b rates: 1Mbps 2Mbps 5.5Mbps 11Mbps
  ndis0: 11g rates: 6Mbps 9Mbps 12Mbps 18Mbps 36Mbps 48Mbps 54Mbps

Απο εδώ και πέρα μπορείτε να χειριστείτε την συσκευή ndis0 σαν μια οποιαδήποτε
κάρτα δικτύου (π.χ., dc0).
Μπορείτε να ρυθμίσετε το σύστημα να φορτώνει τα NDIS αρθρώματα κατα την
εκκίνηση με τον ίδιο τρόπο με τα όπως με οποιαδήποτε άλλα αρθρώματα. Πρώτα,
αντιγράψτε το παραχθείσα άρθρωμα, W32DRIVER.ko, στον κατάλογο /boot/modules.
Τότε, προσθέστε την ακόλουθη γραμμή στο /boot/loader.conf:

  W32DRIVER_load="YES"

-------------------------------------------------------------------------------

12.8.2 Ρυθμίζοντας Την Κάρτα Δικτύου

Μόλις ο κατάλληλος οδηγός φορτωθεί για την κάρτα δικτύου, χρειάζεται να
ρυθμιστεί. Όπως πολλά άλλα πράγματα, η κάρτα δικτύου είχε ρυθμιστεί κατα την
στιγμή της εγκατάστασης με το sysinstall.
Για να εμφανίσετε τις κάρτες δικτύου που έχετε στο σύστημα σας, πληκτρολογήστε
την ακόλουθη εντολή:

  % ifconfig
  dc0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
          inet 192.168.1.3 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.1.255
          ether 00:a0:cc:da:da:da
          media: Ethernet autoselect (100baseTX <full-duplex>)
          status: active
  dc1: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
          inet 10.0.0.1 netmask 0xffffff00 broadcast 10.0.0.255
          ether 00:a0:cc:da:da:db
          media: Ethernet 10baseT/UTP
          status: no carrier
  lp0: flags=8810<POINTOPOINT,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
  lo0: flags=8049<UP,LOOPBACK,RUNNING,MULTICAST> mtu 16384
          inet 127.0.0.1 netmask 0xff000000
  tun0: flags=8010<POINTOPOINT,MULTICAST> mtu 1500


     Σημείωση:Παλαιότερες εκδόσεις του FreeBSD μπορεί να χρειάζονται την
     παράμετρο -a ακολουθούμενη στην ifconfig(8), για περισσότερες
     λεπτομέρειες σχετικά με την σωστή σύνταξη του ifconfig(8), παρακαλώ
     ανατρέξτε στην σελίδα βοηθείας. Σημειώστε επίσης ότι οι εγγραφές που
     αφορούν το IPv6 (inet6 κτλπ.) έχουν παραμεληθεί σε αυτό το
     παράδειγμα.

Σε αυτό το παράδειγμα, οι ακόλουθες συσκευές έχουν εμφανιστεί:

* dc0: Η πρώτη Ethernet κάρτα δικτύου
* dc1: Η δεύτερη Ethernet κάρτα δικτύου
* lp0: Η παράλληλη πόρτα
* lo0: Η συσκευή loopback
* tun0: Η συσκευή tunnel χρησιμοποιούμενη απο το πρόγραμμα ppp

Το FreeBSD χρησιμοποιεί τα ονόματα των οδηγών με την σειρά κατα την οποία
εντοπίστηκαν οι αντίστοιχες κάρτες κατα την εκκίνηση. Για παράδειγμα η συσκευή
sis2 θα είναι η τρίτη κάρτα δικτύου που χρησιμοποιεί τον οδηγό sis(4).
Στο παράδειγμα αυτό, η συσκευή dc0 είναι πάνω και τρέχει. Οι λέξεις κλειδία
είναι:

  1. UP σημαίνει ότι η κάρτα είναι ρυθμισμένη και έτοιμη.
  2. Η κάρτα έχει μία Internet διεύθυνση (inet) ρυθμισμένη (σε αυτή την
     περίπτωση 192.168.1.3).
  3. Έχει μία έγκυρη μάσκα υποδικτύου (netmask; 0xffffff00 είναι το ίδιο με το
     255.255.255.0).
  4. Έχει μία έγκυρη broadcast διεύθυνση (σε αυτή την περίπτωση,
     192.168.1.255).
  5. Η διεύθυνση MAC της κάρτας (ether) είναι 00:a0:cc:da:da:da
  6. Η επιλογή του φυσικού μέσου είναι σε κατάσταση autoselection (media:
     Ethernet autoselect (100baseTX <full-duplex>)). Παρατηρούμε ότι η dc1 έχει
     ρυθμιστεί να τρέχει σαν 10baseT/UTP μέσο. Για περισσότερες πληροφορίες για
     τους τύπους των μέσων ενός οδηγού, παρακαλώ ανατρέξτε στην σελίδα
     βοηθείας.
  7. Η κατάσταση της σύνδεσης (status) είναι active, δηλ. έχει εντοπιστεί σήμα
     μεταφοράς. Στην dc1, παρατηρούμε status: no carrier. Αυτό είναι λογικό
     αφού το καλώδιο Ethernet δεν έχει συνδεθεί με την κάρτα.

Αν το ifconfig(8) εμφανίζει κάτι παρόμοιο με αυτό:

  dc0: flags=8843<BROADCAST,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
  	        ether 00:a0:cc:da:da:da

σημαίνει ότι η κάρτα δεν έχει ρυθμιστεί.
Για να ρυθμίσετε την κάρτα σας, θα χρειαστείτε προνόμια root. Η ρύθμιση της
κάρτας δικτύου μπορεί να γίνει απο την γραμμή εντολών με το ifconfig(8) αλλά θα
πρέπει να το επαναλάβετε σε κάθε επανεκκίνηση του συστήματος. Το αρχείο /etc/
rc.conf είναι εκεί όπου πρέπει να προσθέσετε τις ρύθμισεις της κάρτας δικτύου.
Ανοίξτε το αρχείο /etc/rc.conf με τον αγαπημένο σας κειμενογράφο. Θα χρειαστεί
να προσθέσετε μία γραμμή για κάθε κάρτα δικτύου που υπάρχει στο σύστημα σας,
για παράδειγμα στην περίπτωση μας, θα πρέπει να προσθέσετε τι εξής γραμμές:

  ifconfig_dc0="inet 192.168.1.3 netmask 255.255.255.0"
  ifconfig_dc1="inet 10.0.0.1 netmask 255.255.255.0 media 10baseT/UTP"

Θα πρέπει να αντικαταστήσετε το dc0, dc1, και ούτω κάθε εξής, με τις σωστές
συσκευές των καρτών σας, και τις σωστές διευθύνσεις. Θα πρέπει να διαβάσετε την
σελίδα βοηθείας του οδηγού και του ifconfig(8) για περισσότερες λεπτομέριες
σχετικά με τις επιτρεπόμενες παραμέτρους και επίσης την σελίδα βοηθείας του
rc.conf(5) για περισσότερες λεπτομέριες σχετικά με την σύνταξη του /etc/
rc.conf.
Αν ρυθμίσατε το δίκτυο σας κατα την εγκατάσταση, μερικές γραμμές σχετικές με
την/τις κάρτα/κάρτες δικτύου θα υπάρχουν ήδη. Ελέγξτε διπλά το /etc/rc.conf
προτού προσθέστε επιπλέον γραμμές.
Θα πρέπει επίσης να διορθώσετε το αρχείο /etc/hosts ώστε να προσθέσετε τα
ονόματα και τις IP διεύθυνσεις απο τα διάφορα μηχανήματα στο LAN σας, αν δεν
είναι ήδη ρυθμισμένα. Για περισσότερες πληροφορίες ανατρέξτε στην σελίδα
βοηθείας του hosts(5) και του /usr/share/examples/etc/hosts.
-------------------------------------------------------------------------------

12.8.3 Δοκιμές Και Επίλυση Προβλημάτων

Μόλις κάνετε τις βασικές αλλαγές στο /etc/rc.conf, θα πρέπει να επανεκκινήσετε
το σύστημα σας. Αυτό θα επιτρέψει σε πιθανές αλλαγές στις κάρτες να
εφαρμοστούν, και να επιβεβαιώσετε ότι το σύστημα επανεκκινεί χωρίς κανένα λάθος
στις ρυθμίσεις.
Μόλις το σύστημα επανεκκινηθεί, θα πρέπει να δοκιμάσετε τις κάρτες δικτύου.
-------------------------------------------------------------------------------

12.8.3.1 Δοκιμάζοντας Μια Ethernet Κάρτα

Για να επιβεβαιώσετε ότι η Ethernet κάρτα λειτουργεί σωστά, θα πρέπει να κάνετε
δύο πράγματα. Πρώτα, κάντε ping την κάρτα την ίδια, και μετά κάντε ping ένα
άλλο μηχάνημα στο LAN.
Πρώτα δοκιμάστε στην τοπική κάρτα:

  % ping -c5 192.168.1.3
  PING 192.168.1.3 (192.168.1.3): 56 data bytes
  64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=0 ttl=64 time=0.082 ms
  64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=1 ttl=64 time=0.074 ms
  64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=2 ttl=64 time=0.076 ms
  64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=3 ttl=64 time=0.108 ms
  64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=4 ttl=64 time=0.076 ms

  --- 192.168.1.3 ping statistics ---
  5 packets transmitted, 5 packets received, 0% packet loss
  round-trip min/avg/max/stddev = 0.074/0.083/0.108/0.013 ms

Τώρα δοκιμάστε σε ένα άλλο μηχάνημα στο LAN:

  % ping -c5 192.168.1.2
  PING 192.168.1.2 (192.168.1.2): 56 data bytes
  64 bytes from 192.168.1.2: icmp_seq=0 ttl=64 time=0.726 ms
  64 bytes from 192.168.1.2: icmp_seq=1 ttl=64 time=0.766 ms
  64 bytes from 192.168.1.2: icmp_seq=2 ttl=64 time=0.700 ms
  64 bytes from 192.168.1.2: icmp_seq=3 ttl=64 time=0.747 ms
  64 bytes from 192.168.1.2: icmp_seq=4 ttl=64 time=0.704 ms

  --- 192.168.1.2 ping statistics ---
  5 packets transmitted, 5 packets received, 0% packet loss
  round-trip min/avg/max/stddev = 0.700/0.729/0.766/0.025 ms

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και το όνομα το μηχανήματος αντί της διεύθυνσης
192.168.1.2 αν έχετε ρυθμίσει το αρχείο /etc/hosts.
-------------------------------------------------------------------------------

12.8.3.2 Επίλυση Προβλημάτων

Η επίλυση προβλημάτων υλικού και λογισμικού είναι πάντοτε επίπονη, ένας πόνος ο
οποιός μπορεί να ανακουφιστεί ελέγχοντας μερικά απλά πράγματα πρώτα. Είναι το
καλώδιο του δικτύου συνδεδεμένο; Έχετε ρυθμίσει σωστά τις υπηρεσίες δικτύου;
Έχετε ρυθμίσει σωστά το πύρινο τείχος; Έχει πράγματι το FreeBSD υποστήριξη για
αυτή την κάρτα δικτύου; Πρέπει πάντα να ελέγχετε τις σημειώσεις του υλικού πριν
στείλε μία αναφορά για ένα πρόβλημα. Αναβαθμίστε την έκδοση του FreeBSD στην
τελευταία ΣΤΑΘΕΡΗ έκδοση. Ελέγξτε τα αρχεία των λιστών μηνυμάτων, ή ψάξτε στο
Internet.
Αν η κάρτα δουλεύει, αλλά με χαμηλή απόδοση, θα άξιζε να διαβάσετε την σελίδα
βοηθείας tuning(7). Μπορείτε επίσης να ελέγξετε οι αν λανθασμένες ρυθμίσεις του
δικτύου προκαλούν τις αργές συνδέσεις.
Μερικοί χρήστες αντιμετωπίζουν ένα ή δύο μηνύματα device timeout, τα οποία
είναι φυσιολογικά για μερικές κάρτες. Αν συνεχιστούν, ή γίνουν ενοχλητικά, θα
πρέπει να ελέγξετε μήπως και κάποιες συσκευές παρεμποδίζουν η μία την άλλη.
Ελέγξτε διπλά τις συνδέσεις των καλωδίων. Ίσως θα πρέπει να αποκτήσετε μία άλλη
κάρτα.
Μερικές φορές, οι χρήστες παρατηρούν μερικά μηνύματα λάθους watchdog timeout.
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να ελέγξετε το καλώδιο του δικτύου.
Αρκέτες κάρτες χρειάζονται μία θέση PCI που να υποστηρίζει Bus Mastering. Σε
μερικές παλιές μητρικές κάρτες. μόνο μία θέση PCI το υποστήριζε (συνήθως η θέση
0). Ελέγξτε την κάρτα δικτύου και την τεκμηρίωση της μητρικής κάρτας για να
διαπιστώσετε αν εκεί είναι το πρόβλημα.
Το μήνυμα No route to host εμφανίζεται αν το σύστημα αδυνατεί να δρομολογήσει
τα πακέτα στον προορισμό τους. Αυτό συμβαίνει αν δεν έχει καθοριστεί
προεπιλεγμένη διεύθυνση δρομολόγησης, ή αν ένα καλώδιο έχει ξεσυνδεθεί. Ελέγξτε
την έξοδο τις εντολής netstat -rn και σιγουρευτείτε ότι η διεύθυνση
δρομολόγησης είναι έγκυρη. Αν δεν έχει καθοριστεί, διαβάστε το Κεφάλαιο_32 για
περισσότερες πληροφορίες.
Το μήνυμα λάθους ping: sendto: Permission denied συμβαίνει κυρίως λόγο
κάποιας λάθος ρύθμισης στο πύρινο τείχος. Αν το ipfw είναι ενεργοποιημένο στον
πυρήνα αλλά δεν έχουν καθοριστεί κανόνες, τότε η προεπιλεγμένη πολιτική είναι η
απαγόρευση όλης της κίνησης, ακόμα και των αιτημάτων ping! Διαβάστε το Κεφάλαιο
31 για περισσότερες πληροφορίες.
Μερικές φορές η απόδοση της κάρτας μπορεί να είναι φτωχή, ή κάτω του μέσου
όρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις το καλύτερο είναι να ρυθμίσετε την κατάσταση του
μέσου απο autoselect στην κατάλληλη κατάσταση. Ενώ συνήθως αυτό φαίνετε να
δουλεύει στα περισσότερα υλικά, μπορεί να μην λύσει το πρόβλημα στον καθέναν.
Και πάλι, ελέγξτε όλες τις ρυθμίσεις του δικτύου, και ξαναδιαβάστε πάλι την
σελίδα βοηθείας tuning(7).
-------------------------------------------------------------------------------

12.9 Εικονικά Hosts

Μία αρκετά συνηθισμένη χρήση του FreeBSD είναι η εικονική φιλοξενία ιστοχώρων,
όπου και ένας εξυπηρετητής εμφανίζεται στο δίκτυο σαν περισσότερο απο ένας.
Αυτό επιτυγχάνεται αναθέτοντας πολλαπλές δικτυακές διευθύνσεις σε μία και μόνο
συσκευή.
Μία κάρτα δικτύου έχει μία «πραγματική» διεύθυνση, και απεριόριστο αριθμό
«εικονικών» διευθύνσεων. Οι εικονικές αυτές διεύθυνσεις προσθέτονται με την
μορφή εγγραφών στο αρχείο /etc/rc.conf.
Μία εγγραφή εικονικής διεύθυνσης για την κάρτα δικτύου fxp0 μοιάζει ως εξής:

  ifconfig_fxp0_alias0="inet xxx.xxx.xxx.xxx netmask xxx.xxx.xxx.xxx"

Σημειώστε ότι οι εγγραφές αυτές πρέπει να ξεκινούν με alias0 και να συνεχίζουν
πρός τα πάνω σε σειρά, (για παράδειγμα, _alias1, _alias2, και ούτω κάθε εξής).
Η διαδικασία ρύθμισης θα σταματήσει στον πρώτο αριθμό που λείπει.
Ο υπολογισμός της μάσκας δικτύου είναι σημαντικός, αλλά ευτυχώς και εύκολος.
Για κάθε κάρτα, πρέπει να υπάρχει μία διεύθυνση η οποία αντιπροσωπεύει σωστά
την μάσκα του δικτύου. Οποιαδήποτε άλλη διεύθυνση που συμπίπτει στο ίδιο δίκτυο
πρέπει να έχει μάσκα δικτύου 1s (εκφρασμένη είτε σαν 255.255.255.255 είτε σαν
0xffffffff).
Για παράδειγμα, εξετάστε την περίπτωση όπου η κάρτα δικτύου fxp0 είναι
συνδεδεμένη σε δύο δίκτυα, το δίκτυο 10.1.1.0 με μάσκα δικτύου 255.255.255.0
και το δίκτυο 202.0.75.16 με μάσκα δικτύου 255.255.255.240. Θέλουμε το σύστημα
να πάρει τις διευθύνσεις από 10.1.1.1 μέχρι 10.1.1.5 και τις 202.0.75.17 μέχρι
202.0.75.20. Όπως σημειώθηκε παραπάνω, μόνο η πρώτες διευθύνσεις (στην
περίπτωση αυτή, η 10.0.1.1 και η 202.0.75.17) πρέπει να έχουν πραγματικές
μάσκες δικτύου. Όλες οι υπόλοιπες, από (10.1.1.2 μέχρι 10.1.1.5 και 202.0.75.18
μέχρι 202.0.75.20) πρέπει να ρυθμιστούν με μάσκα δικτύου 255.255.255.255.
Η ακόλουθες εγγραφές στο αρχείο /etc/rc.conf θα ρυθμίσουν την κάρτα όπως πρέπει
για το παράδειγμα:

  ifconfig_fxp0="inet 10.1.1.1 netmask 255.255.255.0"
  ifconfig_fxp0_alias0="inet 10.1.1.2 netmask 255.255.255.255"
  ifconfig_fxp0_alias1="inet 10.1.1.3 netmask 255.255.255.255"
  ifconfig_fxp0_alias2="inet 10.1.1.4 netmask 255.255.255.255"
  ifconfig_fxp0_alias3="inet 10.1.1.5 netmask 255.255.255.255"
  ifconfig_fxp0_alias4="inet 202.0.75.17 netmask 255.255.255.240"
  ifconfig_fxp0_alias5="inet 202.0.75.18 netmask 255.255.255.255"
  ifconfig_fxp0_alias6="inet 202.0.75.19 netmask 255.255.255.255"
  ifconfig_fxp0_alias7="inet 202.0.75.20 netmask 255.255.255.255"

-------------------------------------------------------------------------------

12.10 Αρχεία Ρυθμίσεων


12.10.1 Ο κατάλογος /etc

Τα αρχεία ρυθμίσεων αποθηκεύονται σε καταλόγους. Μερικοί απο αυτούς είναι:

/etc                Γενικές ρυθμίσεις του συστήματος, data here is system-
                    specific.
/etc/defaults       Default versions of system configuration files.
/etc/mail           Extra sendmail(8) configuration, other MTA configuration
                    files.
/etc/ppp            Configuration for both user- and kernel-ppp programs.
/etc/namedb         Default location for named(8) data. Normally named.conf and
                    zone files are stored here.
/usr/local/etc      Configuration files for installed applications. May contain
                    per-application subdirectories.
/usr/local/etc/rc.d Start/stop scripts for installed applications.
                    Automatically generated system-specific database files,
/var/db             such as the package database, the locate database, and so
                    on

-------------------------------------------------------------------------------

12.10.2 Hostnames

-------------------------------------------------------------------------------

12.10.2.1 /etc/resolv.conf

/etc/resolv.conf dictates how FreeBSD's resolver accesses the Internet Domain
Name System (DNS).
The most common entries to resolv.conf are:

nameserver The IP address of a name server the resolver should query. The
           servers are queried in the order listed with a maximum of three.
search     Search list for hostname lookup. This is normally determined by the
           domain of the local hostname.
domain     The local domain name.

A typical resolv.conf:

  search example.com
  nameserver 147.11.1.11
  nameserver 147.11.100.30


     Σημείωση:Only one of the search and domain options should be used.

If you are using DHCP, dhclient(8) usually rewrites resolv.conf with
information received from the DHCP server.
-------------------------------------------------------------------------------

12.10.2.2 /etc/hosts

/etc/hosts is a simple text database reminiscent of the old Internet. It works
in conjunction with DNS and NIS providing name to IP address mappings. Local
computers connected via a LAN can be placed in here for simplistic naming
purposes instead of setting up a named(8) server. Additionally, /etc/hosts can
be used to provide a local record of Internet names, reducing the need to query
externally for commonly accessed names.

  # $FreeBSD$
  #
  # Host Database
  # This file should contain the addresses and aliases
  # for local hosts that share this file.
  # In the presence of the domain name service or NIS, this file may
  # not be consulted at all; see /etc/nsswitch.conf for the resolution order.
  #
  #
  ::1                     localhost localhost.my.domain myname.my.domain
  127.0.0.1               localhost localhost.my.domain myname.my.domain

  #
  # Imaginary network.
  #10.0.0.2               myname.my.domain myname
  #10.0.0.3               myfriend.my.domain myfriend
  #
  # According to RFC 1918, you can use the following IP networks for
  # private nets which will never be connected to the Internet:
  #
  #       10.0.0.0        -   10.255.255.255
  #       172.16.0.0      -   172.31.255.255
  #       192.168.0.0     -   192.168.255.255
  #
  # In case you want to be able to connect to the Internet, you need
  # real official assigned numbers.  PLEASE PLEASE PLEASE do not try
  # to invent your own network numbers but instead get one from your
  # network provider (if any) or from the Internet Registry (ftp to
  # rs.internic.net, directory `/templates').
  #

/etc/hosts takes on the simple format of:

  [Internet address] [official hostname] [alias1] [alias2] ...

For example:

  10.0.0.1 myRealHostname.example.com myRealHostname foobar1 foobar2

Consult hosts(5) for more information.
-------------------------------------------------------------------------------

12.10.3 Log File Configuration

-------------------------------------------------------------------------------

12.10.3.1 syslog.conf

syslog.conf is the configuration file for the syslogd(8) program. It indicates
which types of syslog messages are logged to particular log files.

  # $FreeBSD$
  #
  #       Spaces ARE valid field separators in this file. However,
  #       other *nix-like systems still insist on using tabs as field
  #       separators. If you are sharing this file between systems, you
  #       may want to use only tabs as field separators here.
  #       Consult the syslog.conf(5) manual page.
  *.err;kern.debug;auth.notice;mail.crit          /dev/console
  *.notice;kern.debug;lpr.info;mail.crit;news.err /var/log/messages
  security.*                                      /var/log/security
  mail.info                                       /var/log/maillog
  lpr.info                                        /var/log/lpd-errs
  cron.*                                          /var/log/cron
  *.err                                           root
  *.notice;news.err                               root
  *.alert                                         root
  *.emerg                                         *
  # uncomment this to log all writes to /dev/console to /var/log/console.log
  #console.info                                   /var/log/console.log
  # uncomment this to enable logging of all log messages to /var/log/all.log
  #*.*                                            /var/log/all.log
  # uncomment this to enable logging to a remote log host named loghost
  #*.*                                            @loghost
  # uncomment these if you're running inn
  # news.crit                                     /var/log/news/news.crit
  # news.err                                      /var/log/news/news.err
  # news.notice                                   /var/log/news/news.notice
  !startslip
  *.*                                             /var/log/slip.log
  !ppp
  *.*                                             /var/log/ppp.log

Consult the syslog.conf(5) manual page for more information.
-------------------------------------------------------------------------------

12.10.3.2 newsyslog.conf

newsyslog.conf is the configuration file for newsyslog(8), a program that is
normally scheduled to run by cron(8). newsyslog(8) determines when log files
require archiving or rearranging. logfile is moved to logfile.0, logfile.0 is
moved to logfile.1, and so on. Alternatively, the log files may be archived in
gzip(1) format causing them to be named: logfile.0.gz, logfile.1.gz, and so on.
newsyslog.conf indicates which log files are to be managed, how many are to be
kept, and when they are to be touched. Log files can be rearranged and/or
archived when they have either reached a certain size, or at a certain periodic
time/date.

  # configuration file for newsyslog
  # $FreeBSD$
  #
  # filename          [owner:group]    mode count size when [ZB] [/pid_file]
  [sig_num]
  /var/log/cron                           600  3     100  *     Z
  /var/log/amd.log                        644  7     100  *     Z
  /var/log/kerberos.log                   644  7     100  *     Z
  /var/log/lpd-errs                       644  7     100  *     Z
  /var/log/maillog                        644  7     *    @T00  Z
  /var/log/sendmail.st                    644  10    *    168   B
  /var/log/messages                       644  5     100  *     Z
  /var/log/all.log                        600  7     *    @T00  Z
  /var/log/slip.log                       600  3     100  *     Z
  /var/log/ppp.log                        600  3     100  *     Z
  /var/log/security                       600  10    100  *     Z
  /var/log/wtmp                           644  3     *    @01T05 B
  /var/log/daily.log                      640  7     *    @T00  Z
  /var/log/weekly.log                     640  5     1    $W6D0 Z
  /var/log/monthly.log                    640  12    *    $M1D0 Z
  /var/log/console.log                    640  5     100  *     Z

Consult the newsyslog(8) manual page for more information.
-------------------------------------------------------------------------------

12.10.4 sysctl.conf

sysctl.conf looks much like rc.conf. Values are set in a variable=value form.
The specified values are set after the system goes into multi-user mode. Not
all variables are settable in this mode.
To turn off logging of fatal signal exits and prevent users from seeing
processes started from other users, the following tunables can be set in
sysctl.conf:

  # Do not log fatal signal exits (e.g. sig 11)
  kern.logsigexit=0

  # Prevent users from seeing information about processes that
  # are being run under another UID.
  security.bsd.see_other_uids=0

-------------------------------------------------------------------------------

12.11 Tuning with sysctl

sysctl(8) is an interface that allows you to make changes to a running FreeBSD
system. This includes many advanced options of the TCP/IP stack and virtual
memory system that can dramatically improve performance for an experienced
system administrator. Over five hundred system variables can be read and set
using sysctl(8).
At its core, sysctl(8) serves two functions: to read and to modify system
settings.
To view all readable variables:

  % sysctl -a

To read a particular variable, for example, kern.maxproc:

  % sysctl kern.maxproc
  kern.maxproc: 1044

To set a particular variable, use the intuitive variable=value syntax:

  # sysctl kern.maxfiles=5000
  kern.maxfiles: 2088 -> 5000

Settings of sysctl variables are usually either strings, numbers, or booleans
(a boolean being 1 for yes or a 0 for no).
If you want to set automatically some variables each time the machine boots,
add them to the /etc/sysctl.conf file. For more information see the sysctl.conf
(5) manual page and the Τμήμα_12.10.4.
-------------------------------------------------------------------------------

12.11.1 sysctl(8) Read-only

Contributed by Tom Rhodes.
In some cases it may be desirable to modify read-only sysctl(8) values. While
this is sometimes unavoidable, it can only be done on (re)boot.
For instance on some laptop models the cardbus(4) device will not probe memory
ranges, and fail with errors which look similar to:

  cbb0: Could not map register memory
  device_probe_and_attach: cbb0 attach returned 12

Cases like the one above usually require the modification of some default
sysctl(8) settings which are set read only. To overcome these situations a user
can put sysctl(8) «OIDs» in their local /boot/loader.conf. Default settings are
located in the /boot/defaults/loader.conf file.
Fixing the problem mentioned above would require a user to set
hw.pci.allow_unsupported_io_range=1 in the aforementioned file. Now cardbus(4)
will work properly.
-------------------------------------------------------------------------------

12.12 Tuning Disks


12.12.1 Sysctl Variables


12.12.1.1 vfs.vmiodirenable

The vfs.vmiodirenable sysctl variable may be set to either 0 (off) or 1 (on);
it is 1 by default. This variable controls how directories are cached by the
system. Most directories are small, using just a single fragment (typically
1 K) in the file system and less (typically 512 bytes) in the buffer cache.
With this variable turned off (to 0), the buffer cache will only cache a fixed
number of directories even if you have a huge amount of memory. When turned on
(to 1), this sysctl allows the buffer cache to use the VM Page Cache to cache
the directories, making all the memory available for caching directories.
However, the minimum in-core memory used to cache a directory is the physical
page size (typically 4 K) rather than 512  bytes. We recommend keeping this
option on if you are running any services which manipulate large numbers of
files. Such services can include web caches, large mail systems, and news
systems. Keeping this option on will generally not reduce performance even with
the wasted memory but you should experiment to find out.
-------------------------------------------------------------------------------

12.12.1.2 vfs.write_behind

The vfs.write_behind sysctl variable defaults to 1 (on). This tells the file
system to issue media writes as full clusters are collected, which typically
occurs when writing large sequential files. The idea is to avoid saturating the
buffer cache with dirty buffers when it would not benefit I/O performance.
However, this may stall processes and under certain circumstances you may wish
to turn it off.
-------------------------------------------------------------------------------

12.12.1.3 vfs.hirunningspace

The vfs.hirunningspace sysctl variable determines how much outstanding write I/
O may be queued to disk controllers system-wide at any given instance. The
default is usually sufficient but on machines with lots of disks you may want
to bump it up to four or five megabytes. Note that setting too high a value
(exceeding the buffer cache's write threshold) can lead to extremely bad
clustering performance. Do not set this value arbitrarily high! Higher write
values may add latency to reads occurring at the same time.
There are various other buffer-cache and VM page cache related sysctls. We do
not recommend modifying these values, the VM system does an extremely good job
of automatically tuning itself.
-------------------------------------------------------------------------------

12.12.1.4 vm.swap_idle_enabled

The vm.swap_idle_enabled sysctl variable is useful in large multi-user systems
where you have lots of users entering and leaving the system and lots of idle
processes. Such systems tend to generate a great deal of continuous pressure on
free memory reserves. Turning this feature on and tweaking the swapout
hysteresis (in idle seconds) via vm.swap_idle_threshold1 and
vm.swap_idle_threshold2 allows you to depress the priority of memory pages
associated with idle processes more quickly then the normal pageout algorithm.
This gives a helping hand to the pageout daemon. Do not turn this option on
unless you need it, because the tradeoff you are making is essentially pre-page
memory sooner rather than later; thus eating more swap and disk bandwidth. In a
small system this option will have a determinable effect but in a large system
that is already doing moderate paging this option allows the VM system to stage
whole processes into and out of memory easily.
-------------------------------------------------------------------------------

12.12.1.5 hw.ata.wc

FreeBSD 4.3 flirted with turning off IDE write caching. This reduced write
bandwidth to IDE disks but was considered necessary due to serious data
consistency issues introduced by hard drive vendors. The problem is that IDE
drives lie about when a write completes. With IDE write caching turned on, IDE
hard drives not only write data to disk out of order, but will sometimes delay
writing some blocks indefinitely when under heavy disk loads. A crash or power
failure may cause serious file system corruption. FreeBSD's default was changed
to be safe. Unfortunately, the result was such a huge performance loss that we
changed write caching back to on by default after the release. You should check
the default on your system by observing the hw.ata.wc sysctl variable. If IDE
write caching is turned off, you can turn it back on by setting the kernel
variable back to 1. This must be done from the boot loader at boot time.
Attempting to do it after the kernel boots will have no effect.
For more information, please see ata(4).
-------------------------------------------------------------------------------

12.12.1.6 SCSI_DELAY (kern.cam.scsi_delay)

The SCSI_DELAY kernel config may be used to reduce system boot times. The
defaults are fairly high and can be responsible for 15 seconds of delay in the
boot process. Reducing it to 5 seconds usually works (especially with modern
drives). Newer versions of FreeBSD (5.0 and higher) should use the
kern.cam.scsi_delay boot time tunable. The tunable, and kernel config option
accept values in terms of milliseconds and not seconds.
-------------------------------------------------------------------------------

12.12.2 Soft Updates

The tunefs(8) program can be used to fine-tune a file system. This program has
many different options, but for now we are only concerned with toggling Soft
Updates on and off, which is done by:

  # tunefs -n enable /filesystem
  # tunefs -n disable /filesystem

A filesystem cannot be modified with tunefs(8) while it is mounted. A good time
to enable Soft Updates is before any partitions have been mounted, in single-
user mode.
Soft Updates drastically improves meta-data performance, mainly file creation
and deletion, through the use of a memory cache. We recommend to use Soft
Updates on all of your file systems. There are two downsides to Soft Updates
that you should be aware of: First, Soft Updates guarantees filesystem
consistency in the case of a crash but could very easily be several seconds
(even a minute!) behind updating the physical disk. If your system crashes you
may lose more work than otherwise. Secondly, Soft Updates delays the freeing of
filesystem blocks. If you have a filesystem (such as the root filesystem) which
is almost full, performing a major update, such as make installworld, can cause
the filesystem to run out of space and the update to fail.
-------------------------------------------------------------------------------

12.12.2.1 More Details about Soft Updates

There are two traditional approaches to writing a file systems meta-data back
to disk. (Meta-data updates are updates to non-content data like inodes or
directories.)
Historically, the default behavior was to write out meta-data updates
synchronously. If a directory had been changed, the system waited until the
change was actually written to disk. The file data buffers (file contents) were
passed through the buffer cache and backed up to disk later on asynchronously.
The advantage of this implementation is that it operates safely. If there is a
failure during an update, the meta-data are always in a consistent state. A
file is either created completely or not at all. If the data blocks of a file
did not find their way out of the buffer cache onto the disk by the time of the
crash, fsck(8) is able to recognize this and repair the filesystem by setting
the file length to 0. Additionally, the implementation is clear and simple. The
disadvantage is that meta-data changes are slow. An rm -r, for instance,
touches all the files in a directory sequentially, but each directory change
(deletion of a file) will be written synchronously to the disk. This includes
updates to the directory itself, to the inode table, and possibly to indirect
blocks allocated by the file. Similar considerations apply for unrolling large
hierarchies (tar -x).
The second case is asynchronous meta-data updates. This is the default for
Linux/ext2fs and mount -o async for *BSD ufs. All meta-data updates are simply
being passed through the buffer cache too, that is, they will be intermixed
with the updates of the file content data. The advantage of this implementation
is there is no need to wait until each meta-data update has been written to
disk, so all operations which cause huge amounts of meta-data updates work much
faster than in the synchronous case. Also, the implementation is still clear
and simple, so there is a low risk for bugs creeping into the code. The
disadvantage is that there is no guarantee at all for a consistent state of the
filesystem. If there is a failure during an operation that updated large
amounts of meta-data (like a power failure, or someone pressing the reset
button), the filesystem will be left in an unpredictable state. There is no
opportunity to examine the state of the filesystem when the system comes up
again; the data blocks of a file could already have been written to the disk
while the updates of the inode table or the associated directory were not. It
is actually impossible to implement a fsck which is able to clean up the
resulting chaos (because the necessary information is not available on the
disk). If the filesystem has been damaged beyond repair, the only choice is to
use newfs(8) on it and restore it from backup.
The usual solution for this problem was to implement dirty region logging,
which is also referred to as journaling, although that term is not used
consistently and is occasionally applied to other forms of transaction logging
as well. Meta-data updates are still written synchronously, but only into a
small region of the disk. Later on they will be moved to their proper location.
Because the logging area is a small, contiguous region on the disk, there are
no long distances for the disk heads to move, even during heavy operations, so
these operations are quicker than synchronous updates. Additionally the
complexity of the implementation is fairly limited, so the risk of bugs being
present is low. A disadvantage is that all meta-data are written twice (once
into the logging region and once to the proper location) so for normal work, a
performance «pessimization» might result. On the other hand, in case of a
crash, all pending meta-data operations can be quickly either rolled-back or
completed from the logging area after the system comes up again, resulting in a
fast filesystem startup.
Kirk McKusick, the developer of Berkeley FFS, solved this problem with Soft
Updates: all pending meta-data updates are kept in memory and written out to
disk in a sorted sequence («ordered meta-data updates»). This has the effect
that, in case of heavy meta-data operations, later updates to an item «catch»
the earlier ones if the earlier ones are still in memory and have not already
been written to disk. So all operations on, say, a directory are generally
performed in memory before the update is written to disk (the data blocks are
sorted according to their position so that they will not be on the disk ahead
of their meta-data). If the system crashes, this causes an implicit «log
rewind»: all operations which did not find their way to the disk appear as if
they had never happened. A consistent filesystem state is maintained that
appears to be the one of 30 to 60 seconds earlier. The algorithm used
guarantees that all resources in use are marked as such in their appropriate
bitmaps: blocks and inodes. After a crash, the only resource allocation error
that occurs is that resources are marked as «used» which are actually «free».
fsck(8) recognizes this situation, and frees the resources that are no longer
used. It is safe to ignore the dirty state of the filesystem after a crash by
forcibly mounting it with mount -f. In order to free resources that may be
unused, fsck(8) needs to be run at a later time. This is the idea behind the
background fsck: at system startup time, only a snapshot of the filesystem is
recorded. The fsck can be run later on. All file systems can then be mounted
«dirty», so the system startup proceeds in multiuser mode. Then, background
fscks will be scheduled for all file systems where this is required, to free
resources that may be unused. (File systems that do not use Soft Updates still
need the usual foreground fsck though.)
The advantage is that meta-data operations are nearly as fast as asynchronous
updates (i.e. faster than with logging, which has to write the meta-data
twice). The disadvantages are the complexity of the code (implying a higher
risk for bugs in an area that is highly sensitive regarding loss of user data),
and a higher memory consumption. Additionally there are some idiosyncrasies one
has to get used to. After a crash, the state of the filesystem appears to be
somewhat «older». In situations where the standard synchronous approach would
have caused some zero-length files to remain after the fsck, these files do not
exist at all with a Soft Updates filesystem because neither the meta-data nor
the file contents have ever been written to disk. Disk space is not released
until the updates have been written to disk, which may take place some time
after running rm. This may cause problems when installing large amounts of data
on a filesystem that does not have enough free space to hold all the files
twice.
-------------------------------------------------------------------------------

12.13 Tuning Kernel Limits

-------------------------------------------------------------------------------

12.13.1 File/Process Limits


12.13.1.1 kern.maxfiles

kern.maxfiles can be raised or lowered based upon your system requirements.
This variable indicates the maximum number of file descriptors on your system.
When the file descriptor table is full, file: table is full will show up
repeatedly in the system message buffer, which can be viewed with the dmesg
command.
Each open file, socket, or fifo uses one file descriptor. A large-scale
production server may easily require many thousands of file descriptors,
depending on the kind and number of services running concurrently.
In older FreeBSD releases, the default value of kern.maxfiles is derived from
the maxusers option in your kernel configuration file. kern.maxfiles grows
proportionally to the value of maxusers. When compiling a custom kernel, it is
a good idea to set this kernel configuration option according to the uses of
your system. From this number, the kernel is given most of its pre-defined
limits. Even though a production machine may not actually have 256 users
connected at once, the resources needed may be similar to a high-scale web
server.
As of FreeBSD 4.5, kern.maxusers is automatically sized at boot based on the
amount of memory available in the system, and may be determined at run-time by
inspecting the value of the read-only kern.maxusers sysctl. Some sites will
require larger or smaller values of kern.maxusers and may set it as a loader
tunable; values of 64, 128, and 256 are not uncommon. We do not recommend going
above 256 unless you need a huge number of file descriptors; many of the
tunable values set to their defaults by kern.maxusers may be individually
overridden at boot-time or run-time in /boot/loader.conf (see the loader.conf
(5) man page or the /boot/defaults/loader.conf file for some hints) or as
described elsewhere in this document. Systems older than FreeBSD 4.4 must set
this value via the kernel config(8) option maxusers instead.
In older releases, the system will auto-tune maxusers for you if you explicitly
set it to 0[5]. When setting this option, you will want to set maxusers to at
least 4, especially if you are using the X Window System or compiling software.
The reason is that the most important table set by maxusers is the maximum
number of processes, which is set to 20 + 16 * maxusers, so if you set maxusers
to 1, then you can only have 36 simultaneous processes, including the 18 or so
that the system starts up at boot time and the 15 or so you will probably
create when you start the X Window System. Even a simple task like reading a
manual page will start up nine processes to filter, decompress, and view it.
Setting maxusers to 64 will allow you to have up to 1044 simultaneous
processes, which should be enough for nearly all uses. If, however, you see the
dreaded proc table full error when trying to start another program, or are
running a server with a large number of simultaneous users (like
ftp.FreeBSD.org), you can always increase the number and rebuild.

     Σημείωση:maxusers does not limit the number of users which can log
     into your machine. It simply sets various table sizes to reasonable
     values considering the maximum number of users you will likely have
     on your system and how many processes each of them will be running.
     One keyword which does limit the number of simultaneous remote logins
     and X terminal windows is pseudo-device_pty_16. With FreeBSD 5.X, you
     do not have to worry about this number since the pty(4) driver is
     «auto-cloning»; you simply use the line device pty in your
     configuration file.

-------------------------------------------------------------------------------

12.13.1.2 kern.ipc.somaxconn

The kern.ipc.somaxconn sysctl variable limits the size of the listen queue for
accepting new TCP connections. The default value of 128 is typically too low
for robust handling of new connections in a heavily loaded web server
environment. For such environments, it is recommended to increase this value to
1024 or higher. The service daemon may itself limit the listen queue size (e.g.
sendmail(8), or Apache) but will often have a directive in its configuration
file to adjust the queue size. Large listen queues also do a better job of
avoiding Denial of Service (DoS) attacks.
-------------------------------------------------------------------------------

12.13.2 Network Limits

The NMBCLUSTERS kernel configuration option dictates the amount of network
Mbufs available to the system. A heavily-trafficked server with a low number of
Mbufs will hinder FreeBSD's ability. Each cluster represents approximately 2 K
of memory, so a value of 1024 represents 2 megabytes of kernel memory reserved
for network buffers. A simple calculation can be done to figure out how many
are needed. If you have a web server which maxes out at 1000 simultaneous
connections, and each connection eats a 16 K receive and 16 K send buffer, you
need approximately 32 MB worth of network buffers to cover the web server. A
good rule of thumb is to multiply by 2, so 2x32 MB / 2 KB = 64 MB / 2 kB =
32768. We recommend values between 4096 and 32768 for machines with greater
amounts of memory. Under no circumstances should you specify an arbitrarily
high value for this parameter as it could lead to a boot time crash. The -
m option to netstat(1) may be used to observe network cluster use.
kern.ipc.nmbclusters loader tunable should be used to tune this at boot time.
Only older versions of FreeBSD will require you to use the NMBCLUSTERS kernel
config(8) option.
For busy servers that make extensive use of the sendfile(2) system call, it may
be necessary to increase the number of sendfile(2) buffers via the NSFBUFS
kernel configuration option or by setting its value in /boot/loader.conf (see
loader(8) for details). A common indicator that this parameter needs to be
adjusted is when processes are seen in the sfbufa state. The sysctl variable
kern.ipc.nsfbufs is a read-only glimpse at the kernel configured variable. This
parameter nominally scales with kern.maxusers, however it may be necessary to
tune accordingly.

     Σημαντικό:Even though a socket has been marked as non-blocking,
     calling sendfile(2) on the non-blocking socket may result in the
     sendfile(2) call blocking until enough struct sf_buf's are made
     available.

-------------------------------------------------------------------------------

12.13.2.1 net.inet.ip.portrange.*

The net.inet.ip.portrange.* sysctl variables control the port number ranges
automatically bound to TCP and UDP sockets. There are three ranges: a low
range, a default range, and a high range. Most network programs use the default
range which is controlled by the net.inet.ip.portrange.first and
net.inet.ip.portrange.last, which default to 1024 and 5000, respectively. Bound
port ranges are used for outgoing connections, and it is possible to run the
system out of ports under certain circumstances. This most commonly occurs when
you are running a heavily loaded web proxy. The port range is not an issue when
running servers which handle mainly incoming connections, such as a normal web
server, or has a limited number of outgoing connections, such as a mail relay.
For situations where you may run yourself out of ports, it is recommended to
increase net.inet.ip.portrange.last modestly. A value of 10000, 20000 or 30000
may be reasonable. You should also consider firewall effects when changing the
port range. Some firewalls may block large ranges of ports (usually low-
numbered ports) and expect systems to use higher ranges of ports for outgoing
connections  for this reason it is not recommended that
net.inet.ip.portrange.first be lowered.
-------------------------------------------------------------------------------

12.13.2.2 TCP Bandwidth Delay Product

The TCP Bandwidth Delay Product Limiting is similar to TCP/Vegas in NetBSD. It
can be enabled by setting net.inet.tcp.inflight.enable sysctl variable to 1.
The system will attempt to calculate the bandwidth delay product for each
connection and limit the amount of data queued to the network to just the
amount required to maintain optimum throughput.
This feature is useful if you are serving data over modems, Gigabit Ethernet,
or even high speed WAN links (or any other link with a high bandwidth delay
product), especially if you are also using window scaling or have configured a
large send window. If you enable this option, you should also be sure to set
net.inet.tcp.inflight.debug to 0 (disable debugging), and for production use
setting net.inet.tcp.inflight.min to at least 6144 may be beneficial. However,
note that setting high minimums may effectively disable bandwidth limiting
depending on the link. The limiting feature reduces the amount of data built up
in intermediate route and switch packet queues as well as reduces the amount of
data built up in the local host's interface queue. With fewer packets queued
up, interactive connections, especially over slow modems, will also be able to
operate with lower Round Trip Times. However, note that this feature only
effects data transmission (uploading / server side). It has no effect on data
reception (downloading).
Adjusting net.inet.tcp.inflight.stab is not recommended. This parameter
defaults to 20, representing 2 maximal packets added to the bandwidth delay
product window calculation. The additional window is required to stabilize the
algorithm and improve responsiveness to changing conditions, but it can also
result in higher ping times over slow links (though still much lower than you
would get without the inflight algorithm). In such cases, you may wish to try
reducing this parameter to 15, 10, or 5; and may also have to reduce
net.inet.tcp.inflight.min (for example, to 3500) to get the desired effect.
Reducing these parameters should be done as a last resort only.
-------------------------------------------------------------------------------

12.13.3 Virtual Memory


12.13.3.1 kern.maxvnodes

A vnode is the internal representation of a file or directory. So increasing
the number of vnodes available to the operating system cuts down on disk I/O.
Normally this is handled by the operating system and does not need to be
changed. In some cases where disk I/O is a bottleneck and the system is running
out of vnodes, this setting will need to be increased. The amount of inactive
and free RAM will need to be taken into account.
To see the current number of vnodes in use:

  # sysctl vfs.numvnodes
  vfs.numvnodes: 91349

To see the maximum vnodes:

  # sysctl kern.maxvnodes
  kern.maxvnodes: 100000

If the current vnode usage is near the maximum, increasing kern.maxvnodes by a
value of 1,000 is probably a good idea. Keep an eye on the number of
vfs.numvnodes. If it climbs up to the maximum again, kern.maxvnodes will need
to be increased further. A shift in your memory usage as reported by top(1)
should be visible. More memory should be active.
-------------------------------------------------------------------------------

12.14 Adding Swap Space

No matter how well you plan, sometimes a system does not run as you expect. If
you find you need more swap space, it is simple enough to add. You have three
ways to increase swap space: adding a new hard drive, enabling swap over NFS,
and creating a swap file on an existing partition.
For information on how to encrypt swap space, what options for this task exist
and why it should be done, please refer to Τμήμα_19.17 of the Handbook.
-------------------------------------------------------------------------------

12.14.1 Swap on a New Hard Drive

The best way to add swap, of course, is to use this as an excuse to add another
hard drive. You can always use another hard drive, after all. If you can do
this, go reread the discussion of swap space in Τμήμα_12.2 of the Handbook for
some suggestions on how to best arrange your swap.
-------------------------------------------------------------------------------

12.14.2 Swapping over NFS

Swapping over NFS is only recommended if you do not have a local hard disk to
swap to; NFS swapping will be limited by the available network bandwidth and
puts an additional burden on the NFS server.
-------------------------------------------------------------------------------

12.14.3 Swapfiles

You can create a file of a specified size to use as a swap file. In our example
here we will use a 64MB file called /usr/swap0. You can use any name you want,
of course.
Παράδειγμα 12-1. Creating a Swapfile on FreeBSD

  1. Be certain that your kernel configuration includes the memory disk driver
     (md(4)). It is default in GENERIC kernel.

       device   md   # Memory "disks"

  2. Create a swapfile (/usr/swap0):

       # dd if=/dev/zero of=/usr/swap0 bs=1024k count=64

  3. Set proper permissions on (/usr/swap0):

       # chmod 0600 /usr/swap0

  4. Enable the swap file in /etc/rc.conf:

       swapfile="/usr/swap0"   # Set to name of swapfile if aux swapfile
       desired.

  5. Reboot the machine or to enable the swap file immediately, type:

       # mdconfig -a -t vnode -f /usr/swap0 -u 0 && swapon /dev/md0


-------------------------------------------------------------------------------

12.15 Power and Resource Management

Written by Hiten Pandya και Tom Rhodes.
It is important to utilize hardware resources in an efficient manner. Before
ACPI was introduced, it was difficult and inflexible for operating systems to
manage the power usage and thermal properties of a system. The hardware was
managed by the BIOS and thus the user had less control and visibility into the
power management settings. Some limited configurability was available via
Advanced Power Management (APM). Power and resource management is one of the
key components of a modern operating system. For example, you may want an
operating system to monitor system limits (and possibly alert you) in case your
system temperature increased unexpectedly.
In this section of the FreeBSD Handbook, we will provide comprehensive
information about ACPI. References will be provided for further reading at the
end.
-------------------------------------------------------------------------------

12.15.1 What Is ACPI?

Advanced Configuration and Power Interface (ACPI) is a standard written by an
alliance of vendors to provide a standard interface for hardware resources and
power management (hence the name). It is a key element in Operating System-
directed configuration and Power Management, i.e.: it provides more control and
flexibility to the operating system (OS). Modern systems «stretched» the limits
of the current Plug and Play interfaces prior to the introduction of ACPI. ACPI
is the direct successor to APM (Advanced Power Management).
-------------------------------------------------------------------------------

12.15.2 Shortcomings of Advanced Power Management (APM)

The Advanced Power Management (APM) facility controls the power usage of a
system based on its activity. The APM BIOS is supplied by the (system) vendor
and it is specific to the hardware platform. An APM driver in the OS mediates
access to the APM Software Interface, which allows management of power levels.
APM should still be used for systems manufactured at or before the year 2000.
There are four major problems in APM. Firstly, power management is done by the
(vendor-specific) BIOS, and the OS does not have any knowledge of it. One
example of this, is when the user sets idle-time values for a hard drive in the
APM BIOS, that when exceeded, it (BIOS) would spin down the hard drive, without
the consent of the OS. Secondly, the APM logic is embedded in the BIOS, and it
operates outside the scope of the OS. This means users can only fix problems in
their APM BIOS by flashing a new one into the ROM; which is a very dangerous
procedure with the potential to leave the system in an unrecoverable state if
it fails. Thirdly, APM is a vendor-specific technology, which means that there
is a lot of parity (duplication of efforts) and bugs found in one vendor's
BIOS, may not be solved in others. Last but not the least, the APM BIOS did not
have enough room to implement a sophisticated power policy, or one that can
adapt very well to the purpose of the machine.
Plug and Play BIOS (PNPBIOS) was unreliable in many situations. PNPBIOS is 16-
bit technology, so the OS has to use 16-bit emulation in order to «interface»
with PNPBIOS methods.
The FreeBSD APM driver is documented in the apm(4) manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

12.15.3 Configuring ACPI

The acpi.ko driver is loaded by default at start up by the loader(8) and should
not be compiled into the kernel. The reasoning behind this is that modules are
easier to work with, say if switching to another acpi.ko without doing a kernel
rebuild. This has the advantage of making testing easier. Another reason is
that starting ACPI after a system has been brought up often doesn't work well.
If you are experiencing problems, you can disable ACPI altogether. This driver
should not and can not be unloaded because the system bus uses it for various
hardware interactions. ACPI can be disabled by setting hint.acpi.0.disabled="1"
in /boot/loader.conf or at the loader(8) prompt.

     Σημείωση:ACPI and APM cannot coexist and should be used separately.
     The last one to load will terminate if the driver notices the other
     running.

ACPI can be used to put the system into a sleep mode with acpiconf(8), the -
s flag, and a 1-5 option. Most users will only need 1 or 3 (suspend to RAM).
Option 5 will do a soft-off which is the same action as:

  # halt -p

Other options are available via sysctl(8). Check out the acpi(4) and acpiconf
(8) manual pages for more information.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16 Using and Debugging FreeBSD ACPI

Written by Nate Lawson.With contributions from Peter Schultz και Tom Rhodes.
ACPI is a fundamentally new way of discovering devices, managing power usage,
and providing standardized access to various hardware previously managed by the
BIOS. Progress is being made toward ACPI working on all systems, but bugs in
some motherboards' ACPI Machine Language (AML) bytecode, incompleteness in
FreeBSD's kernel subsystems, and bugs in the Intel ACPI-CA interpreter continue
to appear.
This document is intended to help you assist the FreeBSD ACPI maintainers in
identifying the root cause of problems you observe and debugging and developing
a solution. Thanks for reading this and we hope we can solve your system's
problems.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.1 Submitting Debugging Information


     Σημείωση:Before submitting a problem, be sure you are running the
     latest BIOS version and, if available, embedded controller firmware
     version.

For those of you that want to submit a problem right away, please send the
following information to freebsd-acpi@FreeBSD.org:

* Description of the buggy behavior, including system type and model and
  anything that causes the bug to appear. Also, please note as accurately as
  possible when the bug began occurring if it is new for you.
* The dmesg(8) output after boot -v, including any error messages generated by
  you exercising the bug.
* The dmesg(8) output from boot -v with ACPI disabled, if disabling it helps
  fix the problem.
* Output from sysctl hw.acpi. This is also a good way of figuring out what
  features your system offers.
* URL where your ACPI Source Language (ASL) can be found. Do not send the ASL
  directly to the list as it can be very large. Generate a copy of your ASL by
  running this command:

    # acpidump -dt > name-system.asl

  (Substitute your login name for name and manufacturer/model for system.
  Example: njl-FooCo6000.asl)

Most of the developers watch the ηλεκτρονική_λίστα_της_έκδοσης_FreeBSD-CURRENT
but please submit problems to freebsd-acpi to be sure it is seen. Please be
patient, all of us have full-time jobs elsewhere. If your bug is not
immediately apparent, we will probably ask you to submit a PR via send-pr(1).
When entering a PR, please include the same information as requested above.
This will help us track the problem and resolve it. Do not send a PR without
emailing freebsd-acpi first as we use PRs as reminders of existing problems,
not a reporting mechanism. It is likely that your problem has been reported by
someone before.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.2 Background

ACPI is present in all modern computers that conform to the ia32 (x86), ia64
(Itanium), and amd64 (AMD) architectures. The full standard has many features
including CPU performance management, power planes control, thermal zones,
various battery systems, embedded controllers, and bus enumeration. Most
systems implement less than the full standard. For instance, a desktop system
usually only implements the bus enumeration parts while a laptop might have
cooling and battery management support as well. Laptops also have suspend and
resume, with their own associated complexity.
An ACPI-compliant system has various components. The BIOS and chipset vendors
provide various fixed tables (e.g., FADT) in memory that specify things like
the APIC map (used for SMP), config registers, and simple configuration values.
Additionally, a table of bytecode (the Differentiated System Description Table
DSDT) is provided that specifies a tree-like name space of devices and methods.
The ACPI driver must parse the fixed tables, implement an interpreter for the
bytecode, and modify device drivers and the kernel to accept information from
the ACPI subsystem. For FreeBSD, Intel has provided an interpreter (ACPI-CA)
that is shared with Linux and NetBSD. The path to the ACPI-CA source code is
src/sys/contrib/dev/acpica. The glue code that allows ACPI-CA to work on
FreeBSD is in src/sys/dev/acpica/Osd. Finally, drivers that implement various
ACPI devices are found in src/sys/dev/acpica.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.3 Common Problems

For ACPI to work correctly, all the parts have to work correctly. Here are some
common problems, in order of frequency of appearance, and some possible
workarounds or fixes.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.3.1 Mouse Issues

In some cases, resuming from a suspend operation will cause the mouse to fail.
A known work around is to add hint.psm.0.flags="0x3000" to the /boot/
loader.conf file. If this does not work then please consider sending a bug
report as described above.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.3.2 Suspend/Resume

ACPI has three suspend to RAM (STR) states, S1-S3, and one suspend to disk
state (STD), called S4. S5 is «soft off» and is the normal state your system is
in when plugged in but not powered up. S4 can actually be implemented two
separate ways. S4BIOS is a BIOS-assisted suspend to disk. S4OS is implemented
entirely by the operating system.
Start by checking sysctl hw.acpi for the suspend-related items. Here are the
results for a Thinkpad:

  hw.acpi.supported_sleep_state: S3 S4 S5
  hw.acpi.s4bios: 0

This means that we can use acpiconf -s to test S3, S4OS, and S5. If s4bios was
one (1), we would have S4BIOS support instead of S4 OS.
When testing suspend/resume, start with S1, if supported. This state is most
likely to work since it does not require much driver support. No one has
implemented S2 but if you have it, it is similar to S1. The next thing to try
is S3. This is the deepest STR state and requires a lot of driver support to
properly reinitialize your hardware. If you have problems resuming, feel free
to email the freebsd-acpi list but do not expect the problem to be resolved
since there are a lot of drivers/hardware that need more testing and work.
To help isolate the problem, remove as many drivers from your kernel as
possible. If it works, you can narrow down which driver is the problem by
loading drivers until it fails again. Typically binary drivers like nvidia.ko,
X11 display drivers, and USB will have the most problems while Ethernet
interfaces usually work fine. If you can properly load/unload the drivers, you
can automate this by putting the appropriate commands in /etc/rc.suspend and /
etc/rc.resume. There is a commented-out example for unloading and loading a
driver. Try setting hw.acpi.reset_video to zero (0) if your display is messed
up after resume. Try setting longer or shorter values for hw.acpi.sleep_delay
to see if that helps.
Another thing to try is load a recent Linux distribution with ACPI support and
test their suspend/resume support on the same hardware. If it works on Linux,
it is likely a FreeBSD driver problem and narrowing down which driver causes
the problems will help us fix the problem. Note that the ACPI maintainers do
not usually maintain other drivers (e.g sound, ATA, etc.) so any work done on
tracking down a driver problem should probably eventually be posted to the
freebsd-current list and mailed to the driver maintainer. If you are feeling
adventurous, go ahead and start putting some debugging printf(3)s in a
problematic driver to track down where in its resume function it hangs.
Finally, try disabling ACPI and enabling APM instead. If suspend/resume works
with APM, you may be better off sticking with APM, especially on older hardware
(pre-2000). It took vendors a while to get ACPI support correct and older
hardware is more likely to have BIOS problems with ACPI.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.3.3 System Hangs (temporary or permanent)

Most system hangs are a result of lost interrupts or an interrupt storm.
Chipsets have a lot of problems based on how the BIOS configures interrupts
before boot, correctness of the APIC (MADT) table, and routing of the System
Control Interrupt (SCI).
Interrupt storms can be distinguished from lost interrupts by checking the
output of vmstat -i and looking at the line that has acpi0. If the counter is
increasing at more than a couple per second, you have an interrupt storm. If
the system appears hung, try breaking to DDB (CTRL+ALT+ESC on console) and type
show interrupts.
Your best hope when dealing with interrupt problems is to try disabling APIC
support with hint.apic.0.disabled="1" in loader.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.3.4 Panics

Panics are relatively rare for ACPI and are the top priority to be fixed. The
first step is to isolate the steps to reproduce the panic (if possible) and get
a backtrace. Follow the advice for enabling options DDB and setting up a serial
console (see Τμήμα_27.6.5.3) or setting up a dump(8) partition. You can get a
backtrace in DDB with tr. If you have to handwrite the backtrace, be sure to at
least get the lowest five (5) and top five (5) lines in the trace.
Then, try to isolate the problem by booting with ACPI disabled. If that works,
you can isolate the ACPI subsystem by using various values of
debug.acpi.disable. See the acpi(4) manual page for some examples.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.3.5 System Powers Up After Suspend or Shutdown

First, try setting hw.acpi.disable_on_poweroff="0" in loader.conf(5). This
keeps ACPI from disabling various events during the shutdown process. Some
systems need this value set to 1 (the default) for the same reason. This
usually fixes the problem of a system powering up spontaneously after a suspend
or poweroff.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.3.6 Other Problems

If you have other problems with ACPI (working with a docking station, devices
not detected, etc.), please email a description to the mailing list as well;
however, some of these issues may be related to unfinished parts of the ACPI
subsystem so they might take a while to be implemented. Please be patient and
prepared to test patches we may send you.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.4 ASL, acpidump, and IASL

The most common problem is the BIOS vendors providing incorrect (or outright
buggy!) bytecode. This is usually manifested by kernel console messages like
this:

  ACPI-1287: *** Error: Method execution failed [\\_SB_.PCI0.LPC0.FIGD._STA] \\
  (Node 0xc3f6d160), AE_NOT_FOUND

Often, you can resolve these problems by updating your BIOS to the latest
revision. Most console messages are harmless but if you have other problems
like battery status not working, they are a good place to start looking for
problems in the AML. The bytecode, known as AML, is compiled from a source
language called ASL. The AML is found in the table known as the DSDT. To get a
copy of your ASL, use acpidump(8). You should use both the -t (show contents of
the fixed tables) and -d (disassemble AML to ASL) options. See the Submitting
Debugging_Information section for an example syntax.
The simplest first check you can do is to recompile your ASL to check for
errors. Warnings can usually be ignored but errors are bugs that will usually
prevent ACPI from working correctly. To recompile your ASL, issue the following
command:

  # iasl your.asl

-------------------------------------------------------------------------------

12.16.5 Fixing Your ASL

In the long run, our goal is for almost everyone to have ACPI work without any
user intervention. At this point, however, we are still developing workarounds
for common mistakes made by the BIOS vendors. The Microsoft interpreter
(acpi.sys and acpiec.sys) does not strictly check for adherence to the
standard, and thus many BIOS vendors who only test ACPI under Windows never fix
their ASL. We hope to continue to identify and document exactly what non-
standard behavior is allowed by Microsoft's interpreter and replicate it so
FreeBSD can work without forcing users to fix the ASL. As a workaround and to
help us identify behavior, you can fix the ASL manually. If this works for you,
please send a diff(1) of the old and new ASL so we can possibly work around the
buggy behavior in ACPI-CA and thus make your fix unnecessary.
Here is a list of common error messages, their cause, and how to fix them:
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.5.1 _OS dependencies

Some AML assumes the world consists of various Windows versions. You can tell
FreeBSD to claim it is any OS to see if this fixes problems you may have. An
easy way to override this is to set hw.acpi.osname="Windows 2001" in /boot/
loader.conf or other similar strings you find in the ASL.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.5.2 Missing Return statements

Some methods do not explicitly return a value as the standard requires. While
ACPI-CA does not handle this, FreeBSD has a workaround that allows it to return
the value implicitly. You can also add explicit Return statements where
required if you know what value should be returned. To force iasl to compile
the ASL, use the -f flag.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.5.3 Overriding the Default AML

After you customize your.asl, you will want to compile it, run:

  # iasl your.asl

You can add the -f flag to force creation of the AML, even if there are errors
during compilation. Remember that some errors (e.g., missing Return statements)
are automatically worked around by the interpreter.
DSDT.aml is the default output filename for iasl. You can load this instead of
your BIOS's buggy copy (which is still present in flash memory) by editing /
boot/loader.conf as follows:

  acpi_dsdt_load="YES"
  acpi_dsdt_name="/boot/DSDT.aml"

Be sure to copy your DSDT.aml to the /boot directory.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.6 Getting Debugging Output From ACPI

The ACPI driver has a very flexible debugging facility. It allows you to
specify a set of subsystems as well as the level of verbosity. The subsystems
you wish to debug are specified as «layers» and are broken down into ACPI-CA
components (ACPI_ALL_COMPONENTS) and ACPI hardware support (ACPI_ALL_DRIVERS).
The verbosity of debugging output is specified as the «level» and ranges from
ACPI_LV_ERROR (just report errors) to ACPI_LV_VERBOSE (everything). The «level»
is a bitmask so multiple options can be set at once, separated by spaces. In
practice, you will want to use a serial console to log the output if it is so
long it flushes the console message buffer. A full list of the individual
layers and levels is found in the acpi(4) manual page.
Debugging output is not enabled by default. To enable it, add options
ACPI_DEBUG to your kernel configuration file if ACPI is compiled into the
kernel. You can add ACPI_DEBUG=1 to your /etc/make.conf to enable it globally.
If it is a module, you can recompile just your acpi.ko module as follows:

  # cd /sys/modules/acpi/acpi
  && make clean &&
  make ACPI_DEBUG=1

Install acpi.ko in /boot/kernel and add your desired level and layer to
loader.conf. This example enables debug messages for all ACPI-CA components and
all ACPI hardware drivers (CPU, LID, etc.). It will only output error messages,
the least verbose level.

  debug.acpi.layer="ACPI_ALL_COMPONENTS ACPI_ALL_DRIVERS"
  debug.acpi.level="ACPI_LV_ERROR"

If the information you want is triggered by a specific event (say, a suspend
and then resume), you can leave out changes to loader.conf and instead use
sysctl to specify the layer and level after booting and preparing your system
for the specific event. The sysctls are named the same as the tunables in
loader.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

12.16.7 References

More information about ACPI may be found in the following locations:

* The ηλεκτρονική_λίστα_για_ACPI_του_FreeBSD
* The ACPI Mailing List Archives http://lists.freebsd.org/pipermail/freebsd-
  acpi/
* The old ACPI Mailing List Archives http://home.jp.FreeBSD.org/mail-list/acpi-
  jp/
* The ACPI 2.0 Specification http://acpi.info/spec.htm
* FreeBSD Manual pages: acpi(4), acpi_thermal(4), acpidump(8), iasl(8), acpidb
  (8)
* DSDT_debugging_resource. (Uses Compaq as an example but generally useful.)

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 13 Η Διαδικασία Εκκίνησης του FreeBSD


13.1 Σύνοψη

Η διαδικασία της εκκίνησης ενός υπολογιστή και φόρτωσης του λειτουργικού
συστήματος αναφέρεται ως «διαδικασία bootstrap», ή απλώς «booting». Η
διαδικασία εκκίνησης του FreeBSD μπορεί να προσαρμοστεί πολύ εύκολα στις
απαιτήσεις σας, επιτρέποντας σάς να επιλέξετε είτε διαφορετικά λειτουργικά
συστήματα που είναι εγκατεστημένα στον ίδιο υπολογιστή, ή ακόμα και
διαφορετικές εκδόσεις του ίδιου λειτουργικού συστήματός ή του εγκατεστημένου
πυρήνα.
Το κεφάλαιο αυτό περιγράφει λεπτομερώς τις επιλογές ρυθμίσεων που μπορείτε να
κάνετε και πως να φέρετε στα μέτρα σας τη διαδικασία εκκίνησης του FreeBSD. Η
διαδικασία εκκίνησης περιλαμβάνει οτιδήποτε συμβαίνει από την εκκίνηση του
πυρήνα του FreeBSD, την ανίχνευση των συσκευών, μέχρι και την εκκίνηση της init
(8). Η εκκίνηση της init(8) σηματοδοτείται από την αλλαγή χρώματος του κειμένου
από φωτεινό λευκό σε γκρι.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Ποια είναι τα τμήματα του συστήματος εκκίνησης του FreeBSD, και πως
  αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.
* Τις επιλογές που μπορείτε να δώσετε στα τμήματα της εκκίνησης του FreeBSD για
  να ελέγξετε τη διαδικασία εκκίνησης.
* Τα βασικά του device.hints(5).


     Μόνο για υπολογιστές αρχιτεκτονικής x86:Το κεφάλαιο αυτό περιγράφει
     τη διαδικασία εκκίνησης του FreeBSD μόνο σε συστήματα αρχιτεκτονικής
     Intel x86.

-------------------------------------------------------------------------------

13.2 Το Πρόβλημα της Εκκίνησης

Η ενεργοποίηση ενός υπολογιστή και η εκκίνηση του λειτουργικού συστήματος, μας
φέρνει αντιμέτωπους με ένα ενδιαφέρον δίλημμα. Εξ' ορισμού, ο υπολογιστής δεν
ξέρει να κάνει τίποτα μέχρι την εκκίνηση του λειτουργικού συστήματος. Αυτό
περιλαμβάνει και την εκτέλεση προγραμμάτων από το δίσκο. Έτσι, αν ο υπολογιστής
δεν μπορεί να εκτελέσει προγράμματα από το δίσκο χωρίς το λειτουργικό σύστημα,
αλλά και τα προγράμματα του λειτουργικού συστήματος είναι επίσης στο δίσκο, πως
είναι δυνατή η εκκίνηση του λειτουργικού;
Το πρόβλημα μοιάζει με αυτό στο βιβλίο Οι Περιπέτειες του Βαρώνου Μινχάουζεν.
Ένας χαρακτήρας έχει πέσει σε ένα πηγάδι, και βγαίνει πιάνοντας και τραβώντας
τα κορδόνια του (bootstraps). Στις πρώτες μέρες των υπολογιστών,
χρησιμοποιούνταν ο όρος bootstrap για το μηχανισμό φόρτωσης του λειτουργικού
συστήματος, το οποίο συντομεύτηκε σε «booting».
Στην αρχιτεκτονική x86, το Βασικό Σύστημα Εισόδου Εξόδου (BIOS) είναι υπεύθυνο
για τη φόρτωση του λειτουργικού συστήματος. Για να το επιτύχει αυτό, το BIOS
ανιχνεύει το σκληρό δίσκο για την Κεντρική Εγγραφή Εκκίνησης (Master Boot
Record, MBR), η οποία πρέπει να βρίσκεται σε συγκεκριμένο σημείο στο δίσκο. Το
BIOS γνωρίζει αρκετά για να φορτώσει και να εκτελέσει το MBR, και υποθέτει ότι
το MBR μπορεί κατόπιν να εκτελέσει την υπόλοιπη διαδικασία φόρτωσης του
λειτουργικού συστήματος, ενδεχομένως και με τη βοήθεια του BIOS.
Ο κώδικας μέσα στο MBR συνήθως αναφέρεται ως διαχειριστής εκκίνησης (boot
manager), ειδικά όταν αλληλεπιδρά με το χρήστη. Στην περίπτωση αυτή, ο
διαχειριστής εκκίνησης έχει συνήθως περισσότερο κώδικα στην πρώτη τροχιά
(track) του δίσκου ή μέσα σε κάποιο σύστημα αρχείων του λειτουργικού. (Μερικές
φορές ο διαχειριστής εκκίνησης αποκαλείται και φορτωτής εκκίνησης (boot
loader), αλλά στο FreeBSD ο όρος αυτός χρησιμοποιείται σε μεταγενέστερο στάδιο
της εκκίνησης.) Στους δημοφιλείς διαχειριστές εκκίνησης περιλαμβάνονται το
boot0 (γνωστό και ως Boot Easy, ο στάνταρ διαχειριστής εκκίνησης του FreeBSD),
το Grub, το GAG, και το LILO. (Μόνο το boot0 χωράει μέσα στο MBR.)
Αν έχετε εγκατεστημένο ένα μόνο λειτουργικό σύστημα στους δίσκους σας, το
τυποποιημένο MBR για PC είναι επαρκές. Αυτό το MBR ψάχνει για το πρώτο
εκκινήσιμο (ή ενεργό) διαμέρισμα (slice) στο δίσκο, και εκτελεί τον κώδικα που
υπάρχει σε αυτό για να φορτώσει το υπόλοιπο του λειτουργικού συστήματος. Ένα
MBR αυτού του τύπου, είναι αυτό που εγκαθίσταται από προεπιλογή με την fdisk
(8). Βασίζεται στο /boot/mbr.
Αν έχετε εγκαταστήσει πολλαπλά λειτουργικά συστήματα στους δίσκους σας,
μπορείτε να εγκαταστήσετε διαφορετικό διαχειριστή εκκίνησης, κάποιον που να
μπορεί να δείξει μια λίστα των διαφορετικών συστημάτων και να σας επιτρέψει να
διαλέξετε ποιο να ξεκινήσει. Στο επόμενο τμήμα θα συζητήσουμε για δύο από
αυτούς τους διαχειριστές εκκίνησης.
Το υπόλοιπο του συστήματος εκκίνησης του FreeBSD είναι χωρισμένο σε τρία
στάδια. Το πρώτο στάδιο εκτελείται από το MBR, το οποίο γνωρίζει απλώς ότι
απαιτείται για να φέρει τον υπολογιστή σε μια συγκεκριμένη κατάσταση και να
εκτελέσει το δεύτερο στάδιο. Το δεύτερο στάδιο μπορεί να κάνει λίγα περισσότερα
πράγματα πριν την εκτέλεση του τρίτου σταδίου. Το τρίτο στάδιο ολοκληρώνει τη
διαδικασία φόρτωσης του λειτουργικού συστήματος. Η εργασία γίνεται σε τρία
στάδια, γιατί το πρότυπο του PC επιβάλλει περιορισμούς στο μέγεθος των
προγραμμάτων που μπορούν να εκτελεστούν στα στάδια ένα και δύο. Η συνένωση αυτή
των εργασιών επιτρέπει στο FreeBSD να παρέχει ένα πιο ευέλικτο σύστημα
φόρτωσης.
Έπειτα ξεκινάει ο πυρήνας και αρχίζει την ανίχνευση και αρχικοποίηση των
συσκευών ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Μέτα την ολοκλήρωση της
διαδικασίας εκκίνησης του πυρήνα, ο έλεγχος περνάει στη διαδικασία χρήστη init
(8), η οποία και επιβεβαιώνει ότι οι δίσκοι είναι σε λειτουργική (χωρίς λάθη)
κατάσταση. Η init(8) ξεκινάει έπειτα την ρύθμιση πόρων (επίπεδο χρήστη), με την
οποία προσαρτώνται τα συστήματα αρχείων, ρυθμίζονται οι κάρτες δικτύου για
επικοινωνία με το δίκτυο, και γενικά εκκινούν όλες οι διαδικασίες που
εκτελούνται τυπικά κατά την εκκίνηση ενός FreeBSD συστήματος.
-------------------------------------------------------------------------------

13.3 Ο Διαχειριστής Εκκίνησης και τα Στάδια Εκκίνησης

-------------------------------------------------------------------------------

13.3.1 Ο Διαχειριστής Εκκίνησης (boot manager)

Ο κώδικας στο MBR ή διαχειριστής εκκίνησης αναφέρεται μερικές φορές και ως
στάδιο μηδέν (stage zero) της διαδικασίας εκκίνησης. Το τμήμα αυτό περιγράφει
δύο από τους διαχειριστές εκκίνησης που αναφέραμε προηγουμένως: Το boot0 και το
LILO.
Ο Διαχειριστής Εκκίνησης boot0:Το MBR που εγκαθίσταται από το πρόγραμμα
εγκατάστασης του FreeBSD ή το boot0cfg(8), βασίζεται από προεπιλογή στο /boot/
boot0. (Το πρόγραμμα boot0 είναι πολύ απλό, καθώς ο κώδικας στο MBR μπορεί να
έχει μέγεθος ως 446 bytes, εξαιτίας του πίνακα κατατμήσεων (slice table) και
του αναγνωριστικού 0x55AA που βρίσκεται στο τέλος του MBR.) Αν έχετε
εγκαταστήσει το boot0 και πολλαπλά λειτουργικά συστήματα στους σκληρούς δίσκους
σας, θα δείτε κατά την εκκίνηση, μια οθόνη παρόμοια με την παρακάτω:
Παράδειγμα 13-1. boot0 Screenshot

  F1 DOS
  F2 FreeBSD
  F3 Linux
  F4 ??
  F5 Drive 1

  Default: F2

¶λλα λειτουργικά συστήματα, και ειδικότερα τα Windows, είναι γνωστό ότι γράφουν
το δικό τους MBR πάνω σε κάποιο ήδη υπάρχον. Αν σας συμβεί αυτό, ή αν θέλετε να
αντικαταστήσετε το υπάρχον MBR σας με αυτό του FreeBSD, χρησιμοποιήστε την
ακόλουθη εντολή:

  # fdisk -B -b /boot/boot0 device

όπου device είναι η συσκευή από την οποία γίνεται εκκίνηση, όπως π.χ. το ad0
για τον πρώτο δίσκο IDE, το ad2 για τον πρώτο IDE δίσκο στο δευτερεύοντα
ελεγκτή, το da0 για τον πρώτο SCSI δίσκο κ.ο.κ. Αν πάλι θέλετε προσαρμοσμένη
ρύθμιση του MBR, χρησιμοποιήστε το boot0cfg(8).
Ο Διαχειριστής Εκκίνησης LILO.Για να εγκαταστήσετε αυτό το διαχειριστή
εκκίνησης ώστε να μπορεί να εκκινεί το FreeBSD, εγκαταστήστε πρώτα το Linux και
προσθέστε την ακόλουθη καταχώρηση στο υπάρχον αρχείο ρυθμίσεων /etc/lilo.conf:

  other=/dev/hdXY
  table=/dev/hdX
  loader=/boot/chain.b
  label=FreeBSD

Στο παραπάνω, καθορίστε το πρωτεύον διαμέρισμα και το δίσκο του FreeBSD
αντικαθιστώντας το X με το γράμμα δίσκου και το Y με τον αριθμό του πρωτεύοντος
διαμερίσματος, χρησιμοποιώντας όμως την ονοματολογία του Linux. Αν
χρησιμοποιείτε οδηγό SCSI θα χρειαστεί να αλλάξετε το /dev/hd σε κάτι
αντίστοιχο με /dev/sd. Η γραμμή loader=/boot/chain.b μπορεί να παραλειφθεί αν
έχετε και τα δύο λειτουργικά συστήματα στον ίδιο δίσκο. Εκτελέστε τώρα την
εντολή /sbin/lilo -v για να καταχωρήσετε τις νέες αλλαγές σας στο σύστημα.
Μπορείτε να τις επιβεβαιώσετε ελέγχοντας τα μηνύματα που θα εμφανιστούν στην
οθόνη σας.
-------------------------------------------------------------------------------

13.3.2 Το Στάδιο Ένα, /boot/boot1, και το Στάδιο Δύο, /boot/boot2

Ουσιαστικά, το πρώτο και δεύτερο στάδιο είναι τμήματα του ίδιου προγράμματος,
στην ίδια περιοχή του δίσκου. Λόγω περιορισμών χώρου έχουν χωριστεί σε δύο,
αλλά εγκαθίστανται πάντα μαζί. Αντιγράφονται από το συνδυασμένο αρχείο /boot/
boot από το πρόγραμμα εγκατάστασης ή το bsdlabel (δείτε παρακάτω).
Βρίσκονται έξω από συστήματα αρχείων, στην πρώτη τροχιά (track) του slice
εκκίνησης, ξεκινώντας από τον πρώτο τομέα. Είναι το σημείο όπου το boot0, ή
οποιοσδήποτε άλλος διαχειριστής εκκίνησης, αναμένει να βρει πρόγραμμα προς
εκτέλεση με το οποίο θα συνεχιστεί η διαδικασία εκκίνησης. Ο αριθμός των τομέων
που χρησιμοποιούνται μπορεί να βρεθεί εύκολα από το μέγεθος του αρχείου /boot/
boot.
Το boot1 είναι πολύ απλό, μια και μπορεί να είναι μόνο 512 bytes σε μέγεθος,
και γνωρίζει όσα χρειάζεται για το bsdlabel του FreeBSD, το οποίο αποθηκεύει
πληροφορίες σχετικά με το slice, ώστε να βρει και να εκτελέσει το boot2.
Το boot2 είναι ελαφρά πιο πολύπλοκο και κατανοεί επαρκώς το σύστημα αρχείων του
FreeBSD ώστε να μπορεί να βρει αρχεία σε αυτό, και μπορεί επίσης να παρέχει μια
απλή διεπαφή με το χρήστη ώστε να μπορεί να γίνει η επιλογή του πυρήνα ή του
προγράμματος φόρτωσης που θα εκτελεστεί.
Το boot2 συνήθως εκτελεί τον loader_(φορτωτής_εκκίνησης) ο οποίος είναι
εξαιρετικά πιο πολύπλοκος, αλλά παρέχει ένα ωραίο και εύκολο τρόπο ρύθμισης της
εκκίνησης. Παλιότερα το boot2 αναλάμβανε να φορτώσει απευθείας τον πυρήνα.
Παράδειγμα 13-2. Εικόνα από το boot2

  >> FreeBSD/i386 BOOT
  Default: 0:ad(0,a)/boot/loader
  boot:

Αν χρειαστεί ποτέ να αντικαταστήσετε τα εγκατεστημένα boot1 και boot2
χρησιμοποιήστε το bsdlabel(8):

  # bsdlabel -B diskslice

όπου το diskslice είναι ο δίσκος και το slice από το οποίο γίνεται η εκκίνηση,
όπως π.χ. ad0s1 για το πρώτο slice στον πρώτο IDE δίσκο.

     Επικίνδυνα Αφοσιωμένη Κατάσταση (Dangerously Dedicated Mode):Αν
     χρησιμοποιήσετε μόνο το όνομα του δίσκου, όπως π.χ. ad0, στην εντολή
     bsdlabel(8) θα δημιουργήσετε ένα επικίνδυνα αφοσιωμένο δίσκο, χωρίς
     slices. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι δεν θέλετε να το κάνετε αυτό, γι'
     αυτό σιγουρευτείτε ότι ελέγξατε την εντολή bsdlabel(8) πριν πιέσετε
     Return.

-------------------------------------------------------------------------------

13.3.3 Στάδιο Τρία, /boot/loader

Ο loader, ή φορτωτής εκκίνησης, είναι το τελικό στάδιο του συστήματος εκκίνησης
τριών σταδίων, και βρίσκεται στο σύστημα αρχείων, συνήθως ως /boot/loader.
Προορισμός του loader είναι να παρέχει μια μέθοδο ρύθμισης φιλική προς το
χρήστη, και χρησιμοποιεί ένα εύκολο σύνολο εντολών, το οποίο υποστηρίζεται από
ένα ισχυρό μεταφραστή εντολών με ένα πολυπλοκότερο σύνολο εντολών.
-------------------------------------------------------------------------------

13.3.3.1 Ροή του Προγράμματος Loader

Κατά την αρχικοποίηση, ο loader θα ανιχνεύσει την κονσόλα και τους δίσκους και
θα καθορίσει από ποιο δίσκο γίνεται η εκκίνηση. Θα ρυθμίσει κατάλληλα τις
αντίστοιχες μεταβλητές και θα ξεκινήσει ένα πρόγραμμα μετάφρασης εντολών
(interpreter) στο οποίο μπορεί ο χρήστης να δίνει εντολές, είτε απευθείας, είτε
μέσω κάποιου script.
Ο loader κατόπιν θα διαβάσει το αρχείο /boot/loader.rc, το οποίο με τη σειρά
του διαβάζει, από προεπιλογή, το /boot/defaults/loader.conf. Μέσα από το αρχείο
αυτό τίθενται λογικές προεπιλεγμένες τιμές για κάποιες μεταβλητές. Έπειτα,
διαβάζεται το αρχείο /boot/loader.conf για τυχόν τοπικές αλλαγές στις
μεταβλητές αυτές. Κατόπιν το loader.rc χρησιμοποιεί αυτές τις μεταβλητές,
φορτώνοντας τα αρθρώματα (modules) και τον πυρήνα που έχει επιλεγεί.
Τελικά, ο loader, περιμένει 10 δευτερόλεπτα (προεπιλεγμένο χρονικό διάστημα)
για την πίεση κάποιου πλήκτρου, και αν δεν υπάρξει παρέμβαση από τον χρήστη,
ξεκινάει τον πυρήνα. Αν γίνει παρέμβαση, εμφανίζεται στον χρήστη μια προτροπή η
οποίο κατανοεί το εύκολο σύνολο εντολών που αναφέραμε προηγουμένως, και όπου ο
χρήστης μπορεί να ρυθμίσει μεταβλητές, να αποφορτώσει όλα τα αρθρώματα, να
φορτώσει αρθρώματα και τελικά να προβεί σε εκκίνηση ή επανεκκίνηση.
-------------------------------------------------------------------------------

13.3.3.2 Εντολές Ενσωματωμένες στο Loader

Παρακάτω θα δείτε τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες εντολές του loader. Για
περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με όλες τις διαθέσιμες εντολές, παρακαλούμε
να δείτε το loader(8).


  autoboot seconds
      Προχωρά στην εκκίνηση του πυρήνα, αν δεν υπάρξει παρέμβαση από το χρήστη
      μέσα στο καθορισμένο χρονικό διάστημα που δίνεται σε δευτερόλεπτα.
      Απεικονίζει αντίστροφη μέτρηση, και ο προεπιλεγμένος χρόνος είναι τα 10
      δευτερόλεπτα.

  boot [-options] [kernelname]
      Προχωράει άμεσα στην εκκίνηση του πυρήνα, χρησιμοποιώντας όποιες τυχόν
      επιλογές έχουν δοθεί και το όνομα του πυρήνα που θα εκτελεστεί αν έχει
      επίσης δοθεί. Για να δώσετε διαφορετικό όνομα πυρήνα στην γραμμή εντολής,
      θα πρέπει πρώτα να χρησιμοποιήσετε την εντολή unload. Διαφορετικά, θα
      χρησιμοποιηθεί ο πυρήνας που έχει φορτωθεί ήδη.

  boot-conf
      Διατρέχει την αυτόματη ρύθμιση των αρθρωμάτων (module) που βασίζεται σε
      μεταβλητές, με τον ίδιο τρόπο που γίνεται και σε κανονική εκκίνηση. Αυτό
      έχει νόημα μόνο αν χρησιμοποιήσετε πρώτα το unload και αλλάξετε κάποιες
      μεταβλητές, συνήθως το kernel.

  help [topic]
      Δείχνει μηνύματα βοήθειας, τα οποία διαβάζονται από το /boot/loader.help.
      Αν το topic (θέμα) που δόθηκε είναι η λέξη index, θα δείτε μια λίστα με
      τα διαθέσιμα θέματα βοήθειας.

  include filename &
      Επεξεργάζεται το αρχείο με το όνομα αρχείου που δόθηκε (filename).
      Γίνεται ανάγνωση και γραμμή προς γραμμή μετάφραση του αρχείου. Η εντολή
      include σταματάει άμεσα αν εντοπιστεί κάποιο λάθος.

  load [-t type] filename
      Φορτώνει τον πυρήνα, το άρθρωμα πυρήνα ή ένα αρχείο του τύπου που
      καθορίστηκε, με βάση το όνομα αρχείου που δόθηκε. Αν μετά το όνομα
      αρχείου υπάρχουν παράμετροι, περνιούνται ως παράμετροι στο αρχείο που
      φορτώνεται.

  ls [-l] [path]
      Δείχνει ένα κατάλογο των αρχείων της διαδρομής που δόθηκε, ή αν δεν
      καθορίστηκε διαδρομή, του ριζικού καταλόγου. Αν δοθεί και η επιλογή -l θα
      εμφανίζονται επίσης και τα μεγέθη των αρχείων.

  lsdev [-v]
      Εμφανίζει όλες τις συσκευές από τις οποίες είναι δυνατή η φόρτωση
      αρθρωμάτων. Αν δοθεί με την επιλογή -v, εμφανίζονται περισσότερες
      λεπτομέρειες.

  lsmod [-v]
      Εμφανίζει τα αρθρώματα που έχουν φορτωθεί. Αν δοθεί η επιλογή -v,
      εμφανίζονται περισσότερες λεπτομέρειες.

  more filename
      Εμφανίζει το αρχείο που καθορίζεται, με παύσεις κάθε LINES αριθμό
      γραμμών.

  reboot
      Επανεκκινεί άμεσα το σύστημα.

  set variable, set variable=value
      Καθορίζει μεταβλητές περιβάλλοντος για τον loader.

  unload
      Αποφορτώνει όλα τα αρθρώματα.

-------------------------------------------------------------------------------

13.3.3.3 Παραδείγματα για τον Loader

Εδώ θα βρείτε μερικά πρακτικά παραδείγματα σχετικά με την χρήση του loader:

* Για να ξεκινήσετε το συνηθισμένο πυρήνα σας, αλλά σε κατάσταση ενός χρήστη:

    boot -s

* Για να αποφορτώσετε το συνηθισμένο πυρήνα σας και να φορτώσετε τον παλιό σας
  (ή κάποιο άλλο):

    unload
    load kernel.old

  Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το όνομα kernel.GENERIC για να αναφερθείτε στον
  αρχικό (generic) πυρήνα ο οποίος υπάρχει στο CD της εγκατάστασης, ή το
  kernel.old για να αναφερθείτε στον πυρήνα που είχατε εγκατεστημένο πριν (για
  παράδειγμα, τον παλιό σας πυρήνα αν κάνατε πρόσφατα ρύθμιση και εγκατάσταση
  νέου δικού σας προσαρμοσμένου πυρήνα).

       Σημείωση:Χρησιμοποιήστε το παρακάτω για να φορτώσετε τα συνηθισμένα
       σας αρθρώματα σε κάποιο άλλο πυρήνα:

         unload
         set kernel="kernel.old"
         boot-conf


* Για να φορτώσετε ένα script ρύθμισης πυρήνα (ένα αυτοματοποιημένο πρόγραμμα
  το οποίο εκτελεί τις λειτουργίες που κανονικά θα κάνατε μέσω κάποιου
  προγράμματος ρύθμισης πυρήνα κατά την εκκίνηση):

    load -t userconfig_script /boot/kernel.conf


-------------------------------------------------------------------------------

13.3.3.4 Γραφική Οθόνη Εκκίνησης

Συνεισφορά από τον Joseph J. Barbish.
Η γραφική οθόνη εκκίνησης (splash screen) δημιουργεί ένα πιο ευχάριστο
περιβάλλον σε σχέση με την απλή απεικόνιση των μηνυμάτων εκκίνησης σε μορφή
κειμένου. Η γραφική οθόνη εκκίνησης εμφανίζεται ως ότου το σύστημα φτάσει στην
προτροπή εισόδου (login), είτε στην κονσόλα, είτε στο γραφικό περιβάλλον.
Το FreeBSD διαθέτει δύο βασικά περιβάλλοντα. Το πρώτο είναι το προεπιλεγμένο
περιβάλλον κειμένου γραμμής εντολών (κονσόλα). Μετά το τέλος της εκκίνησης,
εμφανίζεται στην κονσόλα μια προτροπή εισόδου. Το δεύτερο, είναι το γραφικό
περιβάλλον που παρέχεται από το σύστημα Χ11. Μετά την εγκατάσταση του X11 και
ενός από τους γραφικούς διαχειριστές_παραθύρων_ή_desktop, όπως είναι τα GNOME,
KDE ή XFce, μπορείτε να ξεκινήσετε το γραφικό περιβάλλον με την εντολή startx.
Μερικοί χρήστες προτιμούν να συνδέονται στο σύστημα μέσω γραφικής οθόνη
εισόδου, αντί να χρησιμοποιούν την προτροπή εισόδου της κονσόλας. Η δυνατότητα
αυτή παρέχεται απο διαχειριστές οθόνης, όπως ο XDM για το Xorg, o gdm για το
GNOME και ο kdm για το KDE (καθώς και άλλους που διατίθενται στη Συλλογή των
Ports). Μετά από μια επιτυχημένη είσοδο, παρουσιάζεται άμεσα στο χρήστη το
γραφικό περιβάλλον της επιλογής του.
Στο περιβάλλον της γραμμής εντολών, η γραφική οθόνη εκκίνησης θα αποκρύψει όλα
τα μηνύματα ανίχνευσης των συσκευών και υπηρεσιών, μέχρι την εμφάνιση της
προτροπής εισόδου. Με απευθείας εκκίνηση σε περιβάλλον X11, η εμπειρία
εκκίνησης θα είναι ακόμα πιο καθαρή, και θα μοιάζει περισσότερο με την
αντίστοιχη σε ένα περιβάλλον Microsoft Windows ή άλλου μη-UNIX συστήματος.
-------------------------------------------------------------------------------

13.3.3.4.1 Λειτουργία της Γραφικής Οθόνης Εκκίνησης

Η γραφική οθόνη εκκίνησης υποστηρίζει εικόνες bitmap (.bmp), ZSoft PCX (.pcx) ή
TheDraw (.bin) 256 χρωμάτων. Επιπρόσθετα, οι εικόνες που χρησιμοποιούνται
πρέπει να έχουν ανάλυση 320x200 ή μικρότερη για να λειτουργήσουν σε τυπικούς
προσαρμογείς οθόνης VGA.
Για να χρησιμοποιήσετε μεγαλύτερες εικόνες, μέχρι την μέγιστη ανάλυση των
1024x768 pixels, ενεργοποιήστε την υποστήριξη VESA που περιλαμβάνεται στο
FreeBSD. Μπορείτε να την ενεργοποιήσετε φορτώνοντας το άρθρωμα VESA κατά την
εκκίνηση του συστήματος, η προσθέτοντας την επιλογή VESA στο αρχείο ρυθμίσεων
του πυρήνα, και δημιουργώντας ένα νέο προσαρμοσμένο πυρήνα (Κεφάλαιο_9). Η
υποστήριξη VESA δίνει στους χρήστες την δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν μια
εικόνα που να καλύπτει όλη την οθόνη.
Μπορείτε να δείτε τα κανονικά μηνύματα εκκίνησης όσο εμφανίζεται η γραφική
οθόνη εκκίνησης, πιέζοντας απλώς οποιοδήποτε πλήκτρο.
Η οθόνη εκκίνησης γίνεται επίσης η προεπιλεγμένη προφύλαξη οθόνης, όσο το
σύστημα λειτουργεί σε περιβάλλον κονσόλας. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα
αδράνειας, η οθόνη αλλάζει, απεικονίζοντας την εικόνα που χρησιμοποιήθηκε στην
εκκίνηση, με κυκλική εναλλαγή της φωτεινότητας από πολύ φωτεινή ως πολύ
σκοτεινή. Μπορείτε να αλλάξετε αυτή την προεπιλεγμένη προφύλαξη οθόνης,
προσθέτοντας μια γραμμή saver= στο αρχείο /etc/rc.conf. Για την επιλογή saver=,
υπάρχουν αρκετές ενσωματωμένες προφυλάξεις οθόνης για να επιλέξετε. Μπορείτε να
δείτε την πλήρη λίστα στη σελίδα manual του splash(4). Η προεπιλεγμένη
προφύλαξη οθόνης ονομάζεται «warp». Σημειώστε ότι η προφύλαξη οθόνης που
καθορίζεται στο αρχείο /etc/rc.conf μέσω της επιλογής saver= έχει επίδραση μόνο
στις εικονικές κονσόλες. Δεν επηρεάζει καθόλου το γραφικό περιβάλλον X11.
Κάποια μηνύματα εκκίνησης εξακολουθούν να εμφανίζονται, ακόμα και μετά την
εφαρμογή της γραφικής οθόνης εκκίνησης. Τα μηνύματα αυτά περιλαμβάνουν το μενού
επιλογών εκκίνησης και την αντίστροφη μέτρηση χρόνου που το συνοδεύει.
Μπορείτε να κατεβάσετε υποδείγματα εικόνων για χρήση στην εκκίνηση, από τη
συλλογή εικόνων στην τοποθεσία http://artwork.freebsdgr.org. Αν εγκαταστήσετε
το Port sysutils/bsd-splash-changer, θα έχετε τυχαία εναλλαγή εικόνων (που θα
επιλέγονται από μια έτοιμη συλλογή) σε κάθε εκκίνηση του συστήματος.
-------------------------------------------------------------------------------

13.3.3.4.2 Ενεργοποίηση της Γραφικής Οθόνης Εκκίνησης

Το αρχείο που θα χρησιμοποιηθεί για την γραφική οθόνη εκκίνησης (τύπου .bmp,
.pcx ή .bin) θα πρέπει να τοποθετηθεί στην ριζική (root) κατάτμηση, για
παράδειγμα στον κατάλογο /boot/.
Για την προεπιλεγμένη ανάλυση οθόνης (320x200 ή μικρότερη, 256 χρώματα),
επεξεργαστείτε το αρχείο /boot/loader.conf ώστε να περιέχει τα παρακάτω:

  splash_bmp_load="YES"
  bitmap_load="YES"
  bitmap_name="/boot/splash.bmp"

Για μεγαλύτερες αναλύσεις, μέχρι την μέγιστη 1024x768, επεξεργαστείτε το αρχείο
/boot/loader.conf ώστε να περιέχει το παρακάτω:

  vesa_load="YES"
  splash_bmp_load="YES"
  bitmap_load="YES"
  bitmap_name="/boot/splash.bmp"

Το παραπάνω υποθέτει ότι θα χρησιμοποιήσετε το αρχείο /boot/splash.bmp για την
γραφική οθόνη εκκίνησης. Αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε εικόνα τύπου PCX,
χρησιμοποιήστε τις παρακάτω επιλογές, καθώς και την επιλογή vesa_load="YES",
ανάλογα με την ανάλυση:

  splash_pcx_load="YES"
  bitmap_load="YES"
  bitmap_name="/boot/splash.pcx"

Στην έκδοση 8.3, μια ακόμα επιλογή είναι η χρήση ascii art σε μορφή The_Draw.

  splash_txt="YES"
  bitmap_load="YES"
  bitmap_name="/boot/splash.bin"

Το όνομα αρχείου δεν είναι απαραίτητο να είναι «splash» όπως φαίνεται στο
παραπάνω παράδειγμα. Μπορεί να είναι οτιδήποτε, αρκεί να πρόκειται για αρχείο
των τύπων που αναφέραμε παραπάνω, για παράδειγμα splash_640x400.bmp ή
blue_wave.pcx.
Παρακάτω φαίνονται μερικές ακόμα ενδιαφέρουσες επιλογές που μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε στο /boot/loader.conf:


  beastie_disable="YES"
      Η επιλογή αυτή καταργεί την εμφάνιση του μενού επιλογών εκκίνησης.
      Παραμένει ωστόσο η αντίστροφη μέτρηση με την προτροπή εισαγωγής επιλογών
      εκκίνησης. Ακόμα και όταν δεν εμφανίζεται το μενού επιλογών, αν ο χρήστης
      κάνει μια επιλογή στη διάρκεια του προεπιλεγμένου χρόνου αναμονής, η
      επιλογή αυτή θα ισχύσει για την εκκίνηση.

  loader_logo="beastie"
      Η επιλογή αυτή αλλάζει το κείμενο «FreeBSD» που εμφανίζεται στο δεξιό
      μέρος του μενού επιλογών εκκίνησης, με ένα έγχρωμο λογότυπο του beastie,
      όπως εμφανιζόταν στις παλαιότερες εκδόσεις.

Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλούμε ανατρέξτε στις σελίδες manual splash
(4), loader.conf(5) και vga(4).
-------------------------------------------------------------------------------

13.4 Αλληλεπίδραση με τον Πυρήνα κατά την Εκκίνηση

Από τη στιγμή που ο πυρήνας φορτωθεί, είτε μέσω του loader (όπως συνήθως) είτε
μέσω του boot2 (παρακάμπτοντας τον loader), εξετάζει τις παραμέτρους εκκίνησης
(boot flags), αν υπάρχουν, και προσαρμόζει ανάλογα τη συμπεριφορά του.
-------------------------------------------------------------------------------

13.4.1 Παράμετροι Εκκίνησης Πυρήνα (Boot Flags)

Παρακάτω θα βρείτε τις πιο συνηθισμένες παραμέτρους εκκίνησης:


  -a
      κατά τη διάρκεια της εκκίνησης, θα γίνει ερώτηση για την συσκευή από την
      οποία θα γίνει η προσάρτηση του ριζικού (root) συστήματος αρχείων.

  -C
      εκκίνηση από το CDROM.

  -c
      εκτέλεση του UserConfig, του προγράμματος ρύθμισης πυρήνα κατά την
      εκκίνηση.

  -s
      εκκίνηση σε κατάσταση λειτουργίας ενός χρήστη (single user).

  -v
      εμφάνιση περισσότερων πληροφοριών κατά τη διάρκεια εκκίνησης του πυρήνα.


     Σημείωση:Υπάρχουν και άλλες παράμετροι εκκίνησης, διαβάστε τη σελίδα
     boot(8) για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτές.

-------------------------------------------------------------------------------

13.5 Device Hints

Συνεισφορά από τον Tom Rhodes.
Κατά τη διάρκεια της αρχικής εκκίνησης του συστήματος, το πρόγραμμα του boot
loader(8) διαβάζει το αρχείο device.hints(5). Το αρχείο αυτό περιέχει
πληροφορίες εκκίνησης για τον πυρήνα, γνωστές ως μεταβλητές, οι οποίες μερικές
φορές αναφέρονται επίσης και ως «device hints». Αυτά τα «device hints»
χρησιμοποιούνται από προγράμματα οδήγησης συσκευών για ρύθμιση των αντίστοιχων
συσκευών.
Μπορούμε επίσης να ορίσουμε Device hints στην προτροπή του Σταδίου_3_του_boot
loader. Οι μεταβλητές μπορούν να οριστούν με χρήση της εντολής set, και να
αφαιρεθούν με την unset. Μπορούμε επίσης να τις εμφανίσουμε με την εντολή show.
Ακόμα, μπορούμε εδώ να παρακάμψουμε και να αλλάξουμε την τιμή μεταβλητών που
έχουν οριστεί στο αρχείο /boot/device.hints. Τα Device hints που ορίζουμε στο
boot loader δεν παραμένουν μόνιμα και δεν θα ισχύσουν στην επόμενη εκκίνηση.
Μετά την εκκίνηση του συστήματος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί η εντολή kenv(1) για
να εμφανιστούν οι τιμές όλων των μεταβλητών.
Το συντακτικό του αρχείου /boot/device.hints είναι μια μεταβλητή ανά γραμμή,
και χρησιμοποιείται το τυποποιημένο «#» για γραμμές που δηλώνονται ως σχόλια.
Οι γραμμές δημιουργούνται όπως φαίνεται παρακάτω:

  hint.driver.unit.keyword="value"

Η σύνταξη για το Στάδιο 3 του boot loader είναι:

  set hint.driver.unit.keyword=value

όπου driver είναι το όνομα του οδηγού συσκευής, unit είναι ο αριθμός μονάδας
της συσκευής, και keyword είναι η λέξη-κλειδί για το συγκεκριμένο hint. Η λέξη-
κλειδί μπορεί να αποτελείται από τις ακόλουθες επιλογές:

* at: καθορίζει το δίαυλο (bus) στον οποίο προσαρτάται η συσκευή.
* port: καθορίζει την αρχική διεύθυνση της θύρας I/O που θα χρησιμοποιηθεί.
* irq: καθορίζει τον αριθμό της αίτησης διακοπής (interrupt request) που θα
  χρησιμοποιηθεί.
* drq: καθορίζει τον αριθμό του καναλιού DMA.
* maddr: καθορίζει τη φυσική διεύθυνση μνήμης που καταλαμβάνεται από τη
  συσκευή.
* flags: ορίζει διάφορα bits παραμέτρων για την συσκευή.
* disabled: Αν οριστεί σε τιμή 1, η συσκευή απενεργοποιείται.

Οι οδηγοί συσκευών μπορεί να δέχονται (ή να απαιτούν) περισσότερα hints τα
οποία δεν φαίνονται εδώ, και σας συνιστούμε να δείτε την αντίστοιχη σελίδα
manual του κάθε οδηγού. Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευθείτε επίσης τις
σελίδες manual των device.hints(5), kenv(1), loader.conf(5), και loader(8).
-------------------------------------------------------------------------------

13.6 Init: Αρχικοποίηση Ελέγχου Διαδικασιών

Μόλις ολοκληρωθεί η εκκίνηση του πυρήνα, ο έλεγχος μεταφέρεται στην διαδικασία
χρήστη init(8), η οποία βρίσκεται στο αρχείο /sbin/init, ή στη διαδρομή που
καθορίζεται στην μεταβλητή init_path του loader.
-------------------------------------------------------------------------------

13.6.1 Ακολουθία Αυτόματης Επανεκκίνησης

Η ακολουθία αυτόματης επανεκκίνησης εξασφαλίζει ότι τα συστήματα αρχείων είναι
σε κανονική, σταθερή κατάσταση. Αν δεν είναι, και η fsck(8) δεν μπορεί να
διορθώσει τα προβλήματα, τότε η init(8) θα μεταφέρει το σύστημα σε κατάσταση
λειτουργίας_ενός_χρήστη ώστε να μπορέσει άμεσα ο διαχειριστής συστήματος να
επιληφθεί των προβλημάτων αυτών.
-------------------------------------------------------------------------------

13.6.2 Κατάσταση Λειτουργίας Ενός Χρήστη

Μπορείτε να εισέλθετε στην κατάσταση αυτή μέσω της ακολουθίας_αυτόματης
επανεκκίνησης, ή μέσω της επιλογής -s κατά την εκκίνηση ή ακόμα και θέτοντας τη
μεταβλητή boot_single στον loader.
Μπορείτε επίσης να εισέλθετε σε αυτή εκτελώντας την εντολή shutdown(8) χωρίς
την επιλογή επανεκκίνησης (-r) ή τερματισμού (-h), ενώ είστε σε κατάσταση
λειτουργίας πολλών_χρηστών_(multi-user).
Αν η κονσόλα του συστήματος έχει τεθεί ως insecure (ανασφαλής) στο /etc/ttys,
το σύστημα θα ζητήσει τον κωδικό του root πριν εισέλθει σε κατάσταση
λειτουργίας ενός χρήστη.
Παράδειγμα 13-3. Ανασφαλής Κονσόλα στο /etc/ttys

  # name  getty                           type    status          comments
  #
  # If console is marked "insecure", then init will ask for the root password
  # when going to single-user mode.
  console none                            unknown off insecure


     Σημείωση:Μια insecure (ανασφαλής) κονσόλα σημαίνει ότι δεν θεωρείτε
     ασφαλή την κονσόλα όσο αφορά τη φυσική της πρόσβαση και θέλετε να
     είστε βέβαιος ότι μόνο όποιος γνωρίζει τον κωδικό του root θα μπορεί
     να χρησιμοποιήσει τη λειτουργία ενός χρήστη. Η επιλογή αυτή δεν
     σημαίνει ότι θέλετε η κονσόλα σας να λειτουργεί χωρίς ασφάλεια. Αν
     θέλετε ασφάλεια, θα πρέπει να επιλέξετε insecure, όχι secure.

-------------------------------------------------------------------------------

13.6.3 Κατάσταση Λειτουργία Πολλαπλών Χρηστών (multi-user)

Αν η init(8) δεν βρει προβλήματα στα συστήματα αρχείων σας, ή μόλις ο χρήστης
τερματίσει την κατάσταση_λειτουργίας_ενός_χρήστη, το σύστημα εισέρχεται σε
λειτουργία πολλαπλών χρηστών, όπου και ξεκινά πλέον η ρύθμιση πόρων (resources)
του συστήματος.
-------------------------------------------------------------------------------

13.6.3.1 Ρύθμιση Πόρων (rc)

Το σύστημα ρύθμισης πόρων, διαβάζει τις προεπιλεγμένες επιλογές από το /etc/
defaults/rc.conf, και επιλογές για το συγκεκριμένο μηχάνημα από το /etc/
rc.conf, και προχωρεί στην προσάρτηση των συστημάτων αρχείων που αναγράφονται
στο /etc/fstab, ξεκινά τις υπηρεσίες δικτύου, εκκινεί διάφορους δαίμονες, και
τέλος εκτελεί τα scripts εκκίνησης των τοπικά εγκατεστημένων πακέτων
(εφαρμογών).
Η σελίδα manual rc(8) παρέχει μια καλή αναφορά στο σύστημα ρύθμισης πόρων,
καθώς εξετάζει τα ίδια τα scripts εκκίνησης.
-------------------------------------------------------------------------------

13.7 Ακολουθία Τερματισμού

Κατά τον ελεγχόμενο τερματισμό, μέσω της shutdown(8), η init(8) θα αποπειραθεί
να εκτελέσει το script /etc/rc.shutdown, και ακολούθως θα στείλει σε όλες τις
διεργασίες το σήμα TERM, και τέλος το σήμα KILL σε όποια διεργασία δεν
τερματίσει σε εύλογο χρονικό διάστημα.
Για να γίνει και διακοπή της τροφοδοσίας σε ένα σύστημα FreeBSD με
αρχιτεκτονική που υποστηρίζει διαχείριση ενέργειας, απλώς χρησιμοποιήστε την
εντολή shutdown -p now για απενεργοποίηση μετά τον τερματισμό. Για να κάνετε
απλώς επανεκκίνηση σε ένα σύστημα FreeBSD χρησιμοποιήστε την εντολή shutdown -
r now. Θα πρέπει να είστε root ή μέλος της ομάδας operator για να εκτελέσετε
την shutdown(8). Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε τις εντολές halt(8) και
reboot(8), κοιτάξτε τις αντίστοιχες σελίδες manual καθώς και τη σελίδα manual
της shutdown(8) για περισσότερες πληροφορίες.

     Σημείωση:Η διαχείριση ενέργειας απαιτεί την υποστήριξη του acpi(4),
     είτε στον πυρήνα, είτε φορτωμένη ως άρθρωμα (module).

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 14 Χρήστες και Βασική Διαχείριση Λογαριασμών

Συνεισφορά από τον Neil Blakey-Milner.

14.1 Σύνοψη

Το FreeBSD επιτρέπει σε πολλαπλούς χρήστες να χρησιμοποιούν τον υπολογιστή την
ίδια στιγμή. Προφανώς, μόνο ένας από αυτούς τους χρήστες μπορεί να κάθεται
μπροστά από την οθόνη και το πληκτρολόγιο κάθε δεδομένη στιγμή [6], αλλά
οποιοσδήποτε αριθμός χρηστών μπορούν να εισέλθουν μέσω του δικτύου για να
φέρουν σε πέρας τις εργασίες τους. Για να χρησιμοποιήσει το σύστημα, κάθε
χρήστης πρέπει να έχει ένα λογαριασμό.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Τις διαφορές ανάμεσα στα διάφορα είδη λογαριασμών χρηστών σε ένα σύστημα
  FreeBSD.
* Πως να προσθέσετε λογαριασμούς χρηστών.
* Πως να διαγράψετε λογαριασμούς χρηστών.
* Πως να αλλάξετε τις λεπτομέρειες ενός λογαριασμού, όπως το πλήρες όνομα του
  χρήστη, ή το προτιμώμενο κέλυφος (shell).
* Πως να θέσετε όρια ανά λογαριασμό, για να ελέγχετε πόρους όπως η μνήμη και ο
  χρόνος της CPU, που μπορούν να έχουν στην διάθεση τους συγκεκριμένοι
  λογαριασμοί ή ομάδες λογαριασμών.
* Πως να χρησιμοποιήσετε ομάδες για να κάνετε ευκολότερη τη διαχείριση των
  λογαριασμών.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε τις βασικές έννοιες του UNIX και του FreeBSD (Κεφάλαιο_4).

-------------------------------------------------------------------------------

14.2 Εισαγωγή

Η πρόσβαση στο σύστημα επιτυγχάνεται μέσω λογαριασμών, όλες οι διεργασίες
εκτελούνται από χρήστες, έτσι η διαχείριση χρηστών και λογαριασμών είναι
μεγάλης σημασίας στα FreeBSD συστήματα.
Κάθε λογαριασμός σε ένα σύστημα FreeBSD έχει συγκεκριμένες πληροφορίες που
σχετίζονται με αυτόν ώστε να αναγνωρίζεται από το σύστημα.


  Όνομα χρήστη
      Το όνομα χρήστη είναι αυτό που θα γραφεί στην προτροπή login:. Τα ονόματα
      χρηστών πρέπει να είναι μοναδικά για τον υπολογιστή, δεν μπορείτε να
      έχετε δύο χρήστες με το ίδιο όνομα χρήστη. Υπάρχει ένας αριθμός κανόνων
      για την δημιουργία έγκυρων ονομάτων χρηστών, που τεκμηριώνονται στο
      passwd(5). Συνήθως θα χρησιμοποιείτε ονόματα χρηστών που περιέχουν οκτώ ή
      λιγότερους όλους μικρούς χαρακτήρες.

  Κωδικός
      Κάθε λογαριασμός έχει ένα κωδικό που σχετίζεται με αυτόν. Ο κωδικός
      μπορεί να είναι κενός, οπότε και δεν θα απαιτείται για πρόσβαση στο
      σύστημα. Αυτό κατά κανόνα είναι μια πολύ κακή ιδέα, κάθε λογαριασμός θα
      πρέπει να έχει έναν κωδικό.

  User ID (UID)
      Το UID είναι ένας αριθμός, κατά παράδοση από το 0 έως το 65535 [7], που
      χρησιμοποιείται για την μοναδική αναγνώριση του χρήστη στο σύστημα.
      Εσωτερικά, το FreeBSD χρησιμοποιεί το UID για να αναγνωρίσει
      χρήστεςοποιεσδήποτε εντολές του FreeBSD που σας επιτρέπουν να ορίσετε
      ένα όνομα χρήστη θα το μετατρέψουν στο UID πριν το χρησιμοποιήσουν. Αυτό
      σημαίνει ότι μπορείτε να έχετε πολλούς λογαριασμούς με διαφορετικά
      ονόματα χρήστη αλλά το ίδιο UID. Όσο αφορά το FreeBSD, αυτοί οι
      λογαριασμοί είναι ένας χρήστης. Είναι απίθανο να χρειαστεί ποτέ να κάνετε
      κάτι τέτοιο.

  Group ID (GID)
      Το GID είναι ένας αριθμός, κατά παράδοση από το 0 έως το 65535 [7], που
      χρησιμοποιείται για την μοναδική αναγνώριση της πρωτεύοντος ομάδας που
      ανήκει ο χρήστης. Οι ομάδες είναι ένας μηχανισμός για τον έλεγχο της
      πρόσβασης σε πόρους που στηρίζεται στο GID ενός χρήστη, παρά στο UID.
      Αυτό μπορεί να μειώσει σημαντικά το μέγεθος κάποιων αρχείων διευθέτησης.
      Ένας χρήστης μπορεί επίσης να ανήκει σε περισσότερες της μίας ομάδες.

  Κλάσεις σύνδεσης
      Οι κλάσεις σύνδεσης (login classes) είναι μια επέκταση στον μηχανισμό των
      ομάδων που παρέχουν πρόσθετη ευελιξία όταν προσαρμόζουμε το σύστημα σε
      διαφορετικούς χρήστες.

  Χρόνος αλλαγής κωδικού
      Εξ' ορισμού το FreeBSD δεν επιβάλλει στους χρήστες να αλλάζουν περιοδικά
      τον κωδικό τους. Μπορείτε να το επιβάλετε αυτό σε μια ανά χρήστη βάση,
      αναγκάζοντας κάποιους ή όλους τους χρήστες να αλλάζουν τον κωδικό τους
      αφού έχει περάσει ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

  Χρόνος λήξης λογαριασμών
      Εξ' ορισμού στο FreeBSD δεν λήγουν λογαριασμοί. Αν δημιουργήσετε
      λογαριασμούς που γνωρίζετε ότι έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής, για
      παράδειγμα, σε ένα σχολείο όπου έχετε λογαριασμούς για τους μαθητές, τότε
      μπορείτε να ορίσετε πότε λήγει ο λογαριασμός. Αφού ο χρόνος λήξης έχει
      περάσει, ο λογαριασμός δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την σύνδεση στο
      σύστημα, αν και οι φάκελοι του λογαριασμού και τα αρχεία θα παραμείνουν.

  Πραγματικό όνομα χρήστη
      Το όνομα χρήστη αναγνωρίζει μοναδικά τον λογαριασμό στο FreeBSD, αλλά δεν
      αντιπροσωπεύει απαραίτητα το πραγματικό όνομα του χρήστη. Αυτή η
      πληροφορία μπορεί να συσχετιστεί με τον λογαριασμό.

  Προσωπικός κατάλογος
      Ο προσωπικός κατάλογος δείχνει την πλήρη διαδρομή προς ένα κατάλογο του
      συστήματος. Αυτός είναι και ο αρχικός κατάλογος του χρήστη, κάθε φορά που
      συνδέεται στο σύστημα. Μια κοινή σύμβαση είναι να μπαίνουν οι προσωπικοί
      κατάλογοι χρηστών στο /home/username ή στο /usr/home/username. Ο χρήστης
      θα αποθηκεύει τα προσωπικά του αρχεία και τους καταλόγους που δημιουργεί,
      μέσα στον προσωπικό του κατάλογο.

  Κέλυφος χρήστη
      Το κέλυφος παρέχει το εξ' ορισμού περιβάλλον που οι χρήστες χρησιμοποιούν
      για να αλληλεπιδρούν με το σύστημα. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη
      κελυφών, και οι έμπειροι χρήστες θα έχουν τις δικές τους προτιμήσεις, οι
      οποίες μπορεί να αντικατοπτρίζονται στις ρυθμίσεις των λογαριασμών τους.

Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι λογαριασμών: ο υπερχρήστης_(superuser), οι χρήστες
συστήματος, και οι λογαριασμοί_χρηστών. Ο λογαριασμός υπερχρήστη, συνήθως
ονομάζεται root, χρησιμοποιείται για τη διαχείριση του συστήματος χωρίς
περιορισμούς στα προνόμια. Οι χρήστες συστήματος τρέχουν υπηρεσίες. Τέλος, οι
λογαριασμοί χρηστών χρησιμοποιούνται από πραγματικούς ανθρώπους, που
συνδέονται, διαβάζουν mail, και ούτω καθεξής.
-------------------------------------------------------------------------------

14.3 Ο Λογαριασμός Υπερχρήστη

Ο λογαριασμός υπερχρήστη, συνήθως καλείται root, είναι προρυθμισμένος για να
διευκολύνεται η διαχείριση του συστήματος, και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται
για καθημερινές εργασίες όπως αποστολή και λήψη mail, γενική εξερεύνηση του
συστήματος, ή προγραμματισμό.
Αυτό διότι ο υπερχρήστης, σε αντίθεση με τους κανονικούς λογαριασμούς χρηστών,
μπορεί να λειτουργεί χωρίς όρια, και κακομεταχείριση του λογαριασμού αυτού
μπορεί να έχει ως συνέπεια θεαματικές καταστροφές. Οι λογαριασμοί χρηστών δεν
μπορούν να καταστρέψουν το σύστημα από λάθος, έτσι είναι γενικά καλύτερα να
χρησιμοποιείτε κανονικούς λογαριασμούς χρηστών όποτε είναι δυνατόν, εκτός εάν
ειδικότερα χρειάζεστε τα επιπλέον προνόμια.
Θα πρέπει πάντα να ελέγχετε δύο και τρεις φορές τις εντολές που δίνετε σαν
υπερχρήστης, αφού ένα επιπλέον κενό ή ένας χαρακτήρας που λείπει, μπορεί να
σημαίνει ανεπανόρθωτη απώλεια δεδομένων.
Έτσι, το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να κάνετε αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο,
είναι να δημιουργήσετε έναν λογαριασμό χρήστη, χωρίς προνόμια, για τον εαυτό
σας για γενική χρήση αν δεν το έχετε κάνει ήδη. Αυτό ισχύει εξίσου εάν τρέχετε
ένα πολυ-χρηστικό ή μονο-χρηστικό μηχάνημα. Αργότερα σε αυτό το κεφάλαιο, θα
συζητήσουμε πως να δημιουργείτε πρόσθετους λογαριασμούς, και πως να αλλάζετε
μεταξύ του κανονικού χρήστη και του υπερχρήστη.
-------------------------------------------------------------------------------

14.4 Λογαριασμοί Συστήματος

Οι χρήστες συστήματος είναι αυτοί που χρησιμοποιούνται για να τρέχουν υπηρεσίες
όπως το DNS, mail, web servers, και ούτω καθεξής. Ο λόγος για αυτό είναι η
ασφάλεια: αν όλες οι υπηρεσίες έτρεχαν με δικαιώματα υπερχρήστη, θα
λειτουργούσαν χωρίς περιορισμούς.
Παραδείγματα από χρήστες συστήματος είναι οι daemon, operator, bind (για το
Domain Name Service), news, και www.
Ο nobody είναι ο γενικός, χωρίς προνόμια, χρήστης συστήματος. Ωστόσο, είναι
σημαντικό να έχετε κατά νου ότι όσο περισσότερες υπηρεσίες χρησιμοποιούν τον
nobody, τόσο περισσότερα αρχεία και διεργασίες θα συσχετιστούν με αυτόν, και
έτσι τόσο περισσότερο προνομιούχος γίνεται αυτός ο χρήστης.
-------------------------------------------------------------------------------

14.5 Λογαριασμοί Χρηστών

Οι λογαριασμοί χρηστών είναι το πρωταρχικό μέσο πρόσβασης για πραγματικούς
ανθρώπους στο σύστημα, και μέσω αυτών απομονώνεται ο κάθε χρήστης και το
περιβάλλον εργασίας του, αποτρέποντας έτσι πιθανή καταστροφή του συστήματος ή
άλλων χρηστών, και επιτρέποντας σε κάθε ένα να προσαρμόζει το δικό του
περιβάλλον χωρίς να επηρεάζει τους άλλους.
Κάθε άτομο που έχει πρόσβαση στο σύστημά σας θα πρέπει να έχει ένα μοναδικό
λογαριασμό χρήστη. Αυτό σας επιτρέπει να βρείτε ποιος κάνει τι, αποτρέπει
ανθρώπους από το να πειράζουν τις ρυθμίσεις ο ένας του άλλου, ή να διαβάσει ο
ένας τα mail του άλλου, και ούτω καθεξής.
Κάθε χρήστης μπορεί να στήσει το δικό του περιβάλλον ώστε να προσαρμόσει την
χρήση του συστήματος, χρησιμοποιώντας εναλλακτικά κελύφη, συντάκτες,
συνδυασμούς πλήκτρων και γλώσσας.
-------------------------------------------------------------------------------

14.6 Τροποποιώντας Λογαριασμούς

Υπάρχει μια ποικιλία από διαφορετικές εντολές διαθέσιμες στο περιβάλλον UNIX
για να χειριστείτε λογαριασμούς χρηστών. Οι πιο κοινές εντολές συνοψίζονται
παρακάτω, ακολουθούμενες από λεπτομερή παραδείγματα της χρήσης τους.

Εντολή     Περιγραφή
adduser(8) Η προτεινόμενη εφαρμογή γραμμής εντολών για την προσθήκη νέων
           χρηστών.
rmuser(8)  Η προτεινόμενη εφαρμογή γραμμής εντολών για την διαγραφή χρηστών.
chpass(1)  Ένα ευέλικτο εργαλείο για την αλλαγή πληροφοριών της βάσης δεδομένων
           των χρηστών.
passwd(1)  Το απλό εργαλείο γραμμής εντολών για την αλλαγή των κωδικών των
           χρηστών.
pw(8)      Ένα δυνατό και ευέλικτο εργαλείο για την αλλαγή όλων των ρυθμίσεων
           των λογαριασμών των χρηστών.

-------------------------------------------------------------------------------

14.6.1 adduser

Το adduser(8) είναι ένα απλό πρόγραμμα για να προσθέτετε νέους χρήστες.
Δημιουργεί εγγραφές στα αρχεία συστήματος passwd και group. Δημιουργεί επίσης
έναν προσωπικό κατάλογο για τον νέο χρήστη, αντιγράφει εκεί τα εξ' ορισμού
αρχεία ρυθμίσεων («dotfiles») από το /usr/share/skel, και μπορεί προαιρετικά να
στείλει ένα μήνυμα καλωσορίσματος στον νέο χρήστη.
Παράδειγμα 14-1. Προσθέτοντας Ένα Χρήστη στο FreeBSD

  # adduser
  Username: jru
  Full name: J. Random User
  Uid (Leave empty for default):
  Login group [jru]:
  Login group is jru. Invite jru into other groups? []: wheel
  Login class [default]:
  Shell (sh csh tcsh zsh nologin) [sh]: zsh
  Home directory [/home/jru]:
  Home directory permissions (Leave empty for default):
  Use password-based authentication? [yes]:
  Use an empty password? (yes/no) [no]:
  Use a random password? (yes/no) [no]:
  Enter password:
  Enter password again:
  Lock out the account after creation? [no]:
  Username   : jru
  Password   : ****
  Full Name  : J. Random User
  Uid        : 1001
  Class      :
  Groups     : jru wheel
  Home       : /home/jru
  Shell      : /usr/local/bin/zsh
  Locked     : no
  OK? (yes/no): yes
  adduser: INFO: Successfully added (jru) to the user database.
  Add another user? (yes/no): no
  Goodbye!
  #


     Σημείωση:Ο κωδικός που πληκτρολογείτε δεν φαίνεται, ούτε εμφανίζονται
     αστερίσκοι. Φροντίστε να μην γράψετε λάθος τον κωδικό.

-------------------------------------------------------------------------------

14.6.2 rmuser

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το rmuser(8) για να διαγράψετε εντελώς έναν χρήστη
από το σύστημα. Η rmuser(8) εκτελεί τα παρακάτω βήματα:

  1. Διαγράφει την εγγραφή crontab(1) του χρήστη (αν υπάρχει).
  2. Διαγράφει όποια εργασία at(1) ανήκει στον χρήστη.
  3. Τερματίζει όλες τις διεργασίες που ανήκουν στον χρήστη.
  4. Διαγράφει τον χρήστη από το τοπικό αρχείο κωδικών του συστήματος.
  5. Διαγράφει τον προσωπικό κατάλογο του χρήστη (αν ανήκει στον χρήστη).
  6. Διαγράφει τα εισερχόμενα αρχεία mail που ανήκουν στον χρήστη από το /var/
     mail.
  7. Διαγράφει όλα τα αρχεία που ανήκουν στον χρήστη από τις προσωρινές
     περιοχές αποθήκευσης όπως το /tmp.
  8. Τέλος, διαγράφει το όνομα χρήστη από όλες τις ομάδες στις οποίες ανήκει
     στο /etc/group.

          Σημείωση:Αν κατά τη διαγραφή του χρήστη, υπάρχει ομάδα με το
          όνομα του η οποία δεν περιέχει άλλα μέλη, η ομάδα αυτή
          διαγράφεται, Η συμπεριφορά αυτή είναι συμπληρωματική με την
          αντίστοιχη της adduser(8), που δημιουργεί ομάδα με το όνομα του
          χρήστη κατά τη δημιουργία του λογαριασμού.


Το rmuser(8) δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την διαγραφή των λογαριασμών
υπερχρήστη, αφού αυτό είναι σχεδόν πάντα μια ένδειξη μαζικής καταστροφής.
Εξ' ορισμού, χρησιμοποιείται μια διαδραστική λειτουργία, που προσπαθεί να
επιβεβαιώσει ότι σίγουρα γνωρίζετε τι πρόκειται να κάνετε.
Παράδειγμα 14-2. rmuser Διαδραστική Διαγραφή Λογαριασμού

  # rmuser jru
  Matching password entry:
  jru:*:1001:1001::0:0:J. Random User:/home/jru:/usr/local/bin/zsh
  Is this the entry you wish to remove? y
  Remove user's home directory (/home/jru)? y
  Updating password file, updating databases, done.
  Updating group file: trusted (removing group jru -- personal group is empty)
  done.
  Removing user's incoming mail file /var/mail/jru: done.
  Removing files belonging to jru from /tmp: done.
  Removing files belonging to jru from /var/tmp: done.
  Removing files belonging to jru from /var/tmp/vi.recover: done.
  #

-------------------------------------------------------------------------------

14.6.3 chpass

Το chpass(1) αλλάζει πληροφορίες της βάσης δεδομένων του χρήστη όπως κωδικούς,
κελύφη, και προσωπικές πληροφορίες.
Μόνο διαχειριστές του συστήματος, όπως ο υπερχρήστης, μπορεί να αλλάζει τις
πληροφορίες άλλων χρηστών καθώς και τους κωδικούς με το chpass(1).
Όταν δεν δίνονται επιλογές, εκτός από ένα προαιρετικό όνομα χρήστη, το chpass
(1) εμφανίζει έναν συντάκτη που περιέχει τις πληροφορίες του χρήστη. Όταν ο
χρήστης βγει από τον συντάκτη, η βάση δεδομένων χρηστών ενημερώνεται με τις
νέες πληροφορίες.

     Σημείωση:Κατά την έξοδο από τον συντάκτη, αν δεν είστε ο υπερχρήστης,
     θα ερωτηθείτε για τον κωδικό σας.

Παράδειγμα 14-3. Διαδραστική chpass από τον Υπερχρήστη

  #Changing user database information for jru.
  Login: jru
  Password: *
  Uid [#]: 1001
  Gid [# or name]: 1001
  Change [month day year]:
  Expire [month day year]:
  Class:
  Home directory: /home/jru
  Shell: /usr/local/bin/zsh
  Full Name: J. Random User
  Office Location:
  Office Phone:
  Home Phone:
  Other information:

Ο κανονικός χρήστης μπορεί να αλλάξει μόνο ένα μικρό υποσύνολο από αυτές τις
πληροφορίες, και μόνο για τον εαυτό του.
Παράδειγμα 14-4. Διαδραστική chpass από Κανονικό Χρήστη

  #Changing user database information for jru.
  Shell: /usr/local/bin/zsh
  Full Name: J. Random User
  Office Location:
  Office Phone:
  Home Phone:
  Other information:


     Σημείωση:Οι chfn(1) και chsh(1) είναι απλά σύνδεσμοι στην chpass(1),
     όπως είναι και οι ypchpass(1), ypchfn(1), και ypchsh(1). Η υποστήριξη
     NIS είναι αυτόματη, έτσι δεν είναι απαραίτητο να καθορίσετε το yp
     πριν την εντολή. Αν αυτό σας μπερδεύει, μην ανησυχείτε, το NIS θα
     καλυφθεί στο Κεφάλαιο_30.

-------------------------------------------------------------------------------

14.6.4 passwd

Το passwd(1) είναι ο συνήθης τρόπος να αλλάξετε το δικό σας κωδικό σαν χρήστης,
ή τον κωδικό άλλου χρήστη σαν υπερχρήστης.

     Σημείωση:Για να αποτραπούν τυχαίες ή μη εξουσιοδοτημένες αλλαγές, θα
     σας ζητηθεί ο παλιός κωδικός πριν ορίσετε νέο.

Παράδειγμα 14-5. Αλλάζοντας τον Κωδικό σας

  % passwd
  Changing local password for jru.
  Old password:
  New password:
  Retype new password:
  passwd: updating the database...
  passwd: done

Παράδειγμα 14-6. Αλλάζοντας τον Κωδικό άλλου Χρήστη ως Υπερχρήστης

  # passwd jru
  Changing local password for jru.
  New password:
  Retype new password:
  passwd: updating the database...
  passwd: done


     Σημείωση:Όσο για τις chpass(1), yppasswd(1) είναι απλά σύνδεσμοι στην
     passwd(1), έτσι το NIS λειτουργεί με οποιαδήποτε εντολή.

-------------------------------------------------------------------------------

14.6.5 pw

Η pw(8) είναι μια λειτουργία της γραμμής εντολών για δημιουργία, διαγραφή,
αλλαγή, και εμφάνιση χρηστών και ομάδων. Λειτουργεί ως front end για τα αρχεία
χρηστών και ομάδων του συστήματος. Η pw(8) έχει ένα πολύ δυνατό σύνολο επιλογών
γραμμής εντολών που την καθιστούν κατάλληλη για χρήση σε δέσμες εντολών
(scripts) κελυφών, αλλά στους νέους χρήστες ίσως φανεί περισσότερο περίπλοκη
από ότι οι άλλες εντολές που παρουσιάζονται εδώ.
-------------------------------------------------------------------------------

14.7 Περιορίζοντας Χρήστες

Αν έχετε χρήστες, ίσως έχετε σκεφτεί να περιορίσετε την δυνατότητα χρήσης του
συστήματος από αυτούς. Το FreeBSD παρέχει στο διαχειριστή αρκετούς τρόπους για
να περιορίσει τους πόρους του συστήματος που μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα
άτομο. Αυτά τα όρια χωρίζονται σε δύο τμήματα: μερίδια δίσκου (disk quotas),
και άλλα όρια πόρων.
Τα μερίδια δίσκου περιορίζουν την χρήση των δίσκων στους χρήστες, και παρέχουν
έναν τρόπο γρήγορου ελέγχου αυτής της χρήσης χωρίς να υπολογίζονται από την
αρχή κάθε φορά. Τα μερίδια συζητούνται στο Τμήμα_19.15.
Τα άλλα όρια πόρων περιλαμβάνουν τρόπους για περιορισμό χρήσης της CPU, της
μνήμης, και άλλων πόρων που μπορεί να καταναλώσει ένα χρήστης. Τα όρια αυτά
καθορίζονται χρησιμοποιώντας κλάσεις σύνδεσης και συζητούνται εδώ.
Οι κλάσεις σύνδεσης καθορίζονται στο /etc/login.conf. Οι ακριβείς έννοιες είναι
πέρα από τον σκοπό αυτού του τμήματος, αλλά περιγράφονται με λεπτομέρεια στην
σελίδα login.conf(5) του manual. Είναι αρκετό να πούμε ότι κάθε χρήστης ανήκει
σε μία κλάση σύνδεσης (την default εξ' ορισμού), και ότι κάθε κλάση σύνδεσης
έχει ένα σύνολο από δυνατότητες σύνδεσης που σχετίζονται με αυτήν. Μια
δυνατότητα σύνδεσης καθορίζεται από ένα ζεύγος name=value, όπου name είναι ένα
γνωστό αναγνωριστικό και value είναι μια επιλεγμένη τιμή που θα χρησιμοποιηθεί
σύμφωνα με το όνομα. To στήσιμο κλάσεων σύνδεσης και δυνατοτήτων είναι μια
μάλλον απλή διαδικασία και περιγράφεται επίσης στο login.conf(5).

     Σημείωση:Το σύστημα συνήθως δεν διαβάζει απευθείας το αρχείο
     ρυθμίσεων στο /etc/login.conf, αλλά το αρχείο βάσης δεδομένων /etc/
     login.conf.db το οποίο παρέχει γρηγορότερες αναζητήσεις. Για να
     δημιουργήσουμε το /etc/login.conf.db από το /etc/login.conf,
     εκτελούμε την παρακάτω εντολή:

       # cap_mkdb /etc/login.conf


Τα όρια πόρων είναι διαφορετικά από τις απλές δυνατότητες σύνδεσης για δύο
λόγους. Πρώτα, για κάθε όριο, υπάρχει ένα μεταβλητό (τρέχον) και ένα μόνιμο
όριο. Ένα μεταβλητό όριο μπορεί να αλλάξει από τον χρήστη ή την εφαρμογή, αλλά
δεν μπορεί να είναι υψηλότερο από το μόνιμο όριο. Το τελευταίο μπορεί να
ελαττωθεί από τον χρήστη, αλλά ποτέ να αυξηθεί. Δεύτερον, τα περισσότερα όρια
πόρων εφαρμόζονται ανά διεργασία σε ένα συγκεκριμένο χρήστη, όχι στον χρήστη
συνολικά. Σημειώστε, όμως, ότι αυτές οι διαφορές είναι υποχρεωτικές από τον
συγκεκριμένο χειρισμό των ορίων, όχι από την υλοποίηση του πλαισίου των
δυνατοτήτων σύνδεσης (δηλαδή, δεν είναι όντως μια ειδική περίπτωση των
δυνατοτήτων σύνδεσης).
Και έτσι, χωρίς πρόσθετη φασαρία, παρακάτω είναι τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα
όρια πόρων (τα υπόλοιπα, μαζί με όλες τις άλλες δυνατότητες σύνδεσης, μπορείτε
να τα βρείτε στο login.conf(5)).


  coredumpsize
      Το όριο στο μέγεθος ενός αρχείου core που δημιουργείται από ένα
      πρόγραμμα, είναι για προφανείς λόγους, εξαρτώμενο από άλλα όρια της
      χρήσης του δίσκου (π.χ., filesize, ή μερίδια δίσκου). Παρ' όλα αυτά,
      χρησιμοποιείται συχνά σαν μία λιγότερο αυστηρή μέθοδο ελέγχου της
      κατανάλωσης χώρου του δίσκου: αφού οι χρήστες δεν δημιουργούν αρχεία core
      από μόνοι τους, και συχνά δεν τα διαγράφουν, ορίζοντας το coredumpsize
      μπορεί να τους γλυτώσει από πρόωρο τέλος αποθηκευτικού χώρου, αν για
      παράδειγμα καταρρεύσει ένα μεγάλο πρόγραμμα (όπως π.χ. το emacs).

  cputime
      Αυτό είναι το μέγιστο ποσό χρόνου της CPU που μπορεί να καταναλώσει ένας
      χρήστης ή μια διεργασία. Διεργασίες που υπερβαίνουν αυτό το όριο θα
      τερματιστούν από τον πυρήνα.

           Σημείωση:Αυτό είναι ένα όριο στον χρόνο της CPU που
           καταναλώνεται, όχι στο ποσοστό της CPU όπως εμφανίζεται σε
           κάποια πεδία από τις top(1) και ps(1). Όριο στο ποσοστό, μέχρι
           τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, δεν είναι δυνατό, και
           μάλλον θα είναι άχρηστο: ένας μεταγλωττιστήςπιθανότατα μια
           έγκυρη εργασία μπορεί εύκολα να χρησιμοποιήσει σχεδόν το 100%
           μιας CPU για κάποιο χρόνο.


  filesize
      Αυτό είναι το μέγιστο μέγεθος ενός αρχείου που μπορεί να κατέχει ένας
      χρήστης. Σε αντίθεση με τα μερίδια_δίσκου, αυτό το όριο επιβάλλεται σε
      κάθε αρχείο χωριστά, όχι στο σύνολο όλων των αρχείων που κατέχει ένας
      χρήστης.

  maxproc
      Αυτό είναι ο μέγιστος αριθμός διεργασιών που μπορεί να εκτελεί ένας
      χρήστης. Περιλαμβάνει με τον ίδιο τρόπο διεργασίες τόσο παρασκηνίου όσο
      και προσκηνίου. Για προφανείς λόγους, δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος από
      το όριο του συστήματος που ορίζεται από το kern.maxproc sysctl(8). Επίσης
      σημειώστε ότι θέτοντας πολύ μικρή τιμή, μπορεί να παρεμποδίσετε την
      παραγωγικότητα ενός χρήστη: είναι συχνά χρήσιμο να συνδέεται κάποιος
      πολλαπλές φορές ή να εκτελεί διοχετεύσεις (pipelines). Κάποιες εργασίες,
      όπως η μεταγλώττιση ενός μεγάλου προγράμματος, δημιουργούν επίσης πολλές
      διεργασίες (π.χ. make(1), cc(1), και άλλοι ενδιάμεσοι προεπεξεργαστές).

  memorylocked
      Αυτό είναι το μέγιστο ποσό μνήμης που μπορεί να ζητήσει μια διεργασία να
      κλειδωθεί στην κύρια μνήμη (π.χ., βλέπε mlock(2)). Κάποια κρίσιμα
      προγράμματα του συστήματος, όπως το amd(8), κλειδώνουν στην κύρια μνήμη
      έτσι ώστε στην περίπτωση που αντιμετατεθούν, δεν συνεισφέρουν στην
      επιβάρυνση του συστήματος σε περίπτωση προβλήματος.

  memoryuse
      Αυτό είναι το μέγιστο μέγεθος μνήμης που μπορεί μια διεργασία να
      καταναλώσει σε κάθε χρονική στιγμή. Περιλαμβάνει συνολικά την κύρια μνήμη
      και την χρήση της αντιμετάθεσης (swap). Δεν πρόκειται για κάποιο συνολικό
      όριο για τον περιορισμό της κατανάλωσης της μνήμης, αλλά είναι μια καλή
      αρχή.

  openfiles
      Αυτός είναι ο μέγιστος αριθμός αρχείων που μπορεί να έχει ανοικτά μια
      διεργασία. Στο FreeBSD, τα αρχεία επίσης χρησιμοποιούνται για να
      απεικονίσουν υποδοχές (sockets) και κανάλια IPC. Προσέξτε λοιπόν να μην
      θέσετε αυτό το όριο πολύ χαμηλά. Το συνολικό όριο του συστήματος
      καθορίζεται από το kern.maxfiles sysctl(8).

  sbsize
      Αυτό είναι το όριο της μνήμης δικτύου, και άρα των mbufs, που μπορεί να
      καταναλώσει ένας χρήστης. Ξεκίνησε ως απάντηση σε μια παλιά DoS επίθεση η
      οποία δημιουργούσε πολλά sockets, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί γενικά
      για τον περιορισμό των επικοινωνιών δικτύου.

  stacksize
      Αυτό είναι το μέγιστο όριο που μπορεί να μεγαλώσει η στοίβα μιας
      διεργασίας. Από μόνο του δεν είναι αρκετό για να περιοριστεί το μέγεθος
      μνήμης που μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα πρόγραμμα. Συνεπώς, πρέπει να
      χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με άλλα όρια.

Υπάρχουν μερικά ακόμα πράγματα που πρέπει να θυμάστε όταν θέτετε όρια σε
πόρους. Παρακάτω είναι μερικές γενικές συμβουλές, προτάσεις, και διάφορα
σχόλια.

* Οι διεργασίες που ξεκινούν στην εκκίνηση του συστήματος από το /etc/rc
  εκχωρούνται στην κλάση σύνδεσης daemon.
* Αν και το /etc/login.conf που έρχεται με το σύστημα είναι μια καλή πηγή
  λογικών τιμών για τα περισσότερα όρια, μόνο εσείς, ο διαχειριστής, μπορεί να
  ξέρετε τι είναι κατάλληλο για το σύστημα σας. Θέτοντας ένα όριο πολύ ψηλά
  μπορεί να διευκολύνετε την κατάχρηση του συστήματος σας, ενώ θέτοντας το πολύ
  χαμηλά μπορεί να περιορίσετε την παραγωγικότητα.
* Στους χρήστες του X Window System (X11) θα πρέπει μάλλον να παραχωρηθούν
  περισσότεροι πόροι από ότι σε άλλους χρήστες. Το X11 από μόνο του καταναλώνει
  πολλούς πόρους, αλλά επίσης ενθαρρύνει τους χρήστες να τρέχουν περισσότερα
  προγράμματα ταυτόχρονα.
* Θυμηθείτε ότι πολλά όρια εφαρμόζονται σε κάθε διεργασία χωριστά, όχι στον
  χρήστη συνολικά. Για παράδειγμα, θέτοντας openfiles σε 50 σημαίνει ότι κάθε
  διεργασία που εκτελεί ο χρήστης μπορεί να ανοίξει έως 50 αρχεία. Έτσι, ο
  συνολικός αριθμός αρχείων που μπορεί να ανοίξει ο χρήστης είναι η τιμή του
  openfiles πολλαπλασιαζόμενη με την τιμή του maxproc. Αυτό επίσης ισχύει για
  την κατανάλωση μνήμης.

Για περισσότερες πληροφορίες στα όρια πόρων και τις κλάσεις σύνδεσης και των
δυνατοτήτων γενικά, παρακαλούμε συμβουλευτείτε τις σχετικές σελίδες του
εγχειριδίου: cap_mkdb(1), getrlimit(2), login.conf(5).
-------------------------------------------------------------------------------

14.8 Ομάδες

Μία ομάδα είναι απλά μία λίστα χρηστών. Οι ομάδες αναγνωρίζονται από το όνομά
τους και το GID (Group ID). Στο FreeBSD (και στα περισσότερα άλλα όμοια UNIX
συστήματα), οι δύο παράγοντες που ο πυρήνας χρησιμοποιεί για να αποφασίσει αν
μία διεργασία επιτρέπεται να κάνει κάτι είναι το ID του χρήστη της και η λίστα
με τις ομάδες που ανήκει. Σε αντίθεση με το ID του χρήστη, μια διεργασία έχει
μια λίστα με τις ομάδες που σχετίζονται με αυτήν. Μπορεί να ακούσετε κάποια
πράγματα να αναφέρονται στο «group ID» ενός χρήστη ή μιας διεργασίας. Τις
περισσότερες φορές, αυτό σημαίνει απλά την πρώτη ομάδα της λίστας.
Η αντιστοίχηση του ονόματος της ομάδας στο ID της ομάδας βρίσκεται στο /etc/
group. Αυτό είναι ένα αρχείο απλού κειμένου με τέσσερα πεδία χωρισμένα με
κόμματα. Το πρώτο πεδίο είναι το όνομα της ομάδας, το δεύτερο είναι ο
κρυπτογραφημένος κωδικός, το τρίτο το ID της ομάδας, και το τέταρτο η λίστα των
μελών, χωρισμένη με κόμματα. Μπορείτε να την επεξεργαστείτε άφοβα με το χέρι
(θεωρώντας, φυσικά, ότι δεν κάνετε συντακτικά λάθη!). Για μια πιο ολοκληρωμένη
περιγραφή της σύνταξης, δείτε την σελίδα manual group(5).
Αν δεν θέλετε να επεξεργαστείτε το /etc/group με το χέρι, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε την pw(8) εντολή για να προσθέσετε και να επεξεργαστείτε
ομάδες. Για παράδειγμα, για να προσθέσετε μια ομάδα που λέγεται teamtwo και
μετά να επιβεβαιώσετε ότι υπάρχει, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε:
Παράδειγμα 14-7. Προσθέτοντας μια Ομάδα Χρησιμοποιώντας το pw(8)

  # pw groupadd teamtwo
  # pw groupshow teamtwo
  teamtwo:*:1100:

Ο αριθμός 1100 παραπάνω είναι το ID της ομάδας teamtwo. Αυτή την στιγμή, η
teamtwo δεν έχει μέλη, και γι'αυτό είναι μάλλον άχρηστη. Ας το αλλάξουμε αυτό
προσκαλώντας τον jru στην ομάδα teamtwo.
Παράδειγμα 14-8. Καθορισμός της Λίστας Μελών μιας Ομάδας με Χρήση του pw(8)

  # pw groupmod teamtwo -M jru
  # pw groupshow teamtwo
  teamtwo:*:1100:jru

Η παράμετρος στην επιλογή -M είναι μια λίστα χρηστών που πρόκειται να γίνουν
μέλη της ομάδας, χωρισμένη με κόμματα. Από τα προηγούμενα τμήματα, γνωρίζουμε
ότι και το αρχείο κωδικών (password file) περιέχει επίσης μια ομάδα για κάθε
χρήστη. Ο χρήστης εισάγεται αυτόματα (από το σύστημα) ως μέλος της ομάδας
αυτής. Ο χρήστης δεν θα εμφανίζεται ως μέλος της αρχικής αυτής ομάδας όταν
χρησιμοποιείται η επιλογή groupshow με την pw(8), αλλά θα εμφανίζεται όταν η
πληροφορία αναζητείται μέσω της id(1) ή παρόμοιου εργαλείου. Με άλλα λόγια, η
pw(8) χειρίζεται μόνο το αρχείο /etc/group, και δεν θα προσπαθήσει ποτέ να
διαβάσει πρόσθετα δεδομένα από το /etc/passwd.
Παράδειγμα 14-9. Προσθήκη Νέου Μέλους στην Ομάδα με Χρήση της pw(8)

  # pw groupmod teamtwo -m db
  # pw groupshow teamtwo
  teamtwo:*:1100:jru,db

Η παράμετρος στην επιλογή -m είναι μια λίστα χρηστών (χωρισμένη με κόμματα) που
πρόκειται να προστεθούν στα υπάρχοντα μέλη της ομάδας. Σε αντίθεση με το
προηγούμενο παράδειγμα, οι χρήστες αυτοί προστίθενται στην ομάδα, και δεν
αντικαθιστούν τους χρήστες που ήδη ανήκουν σε αυτή.
Παράδειγμα 14-10. Χρησιμοποιώντας την id(1) για Προσδιορισμό Μελών μιας Ομάδας

  % id jru
  uid=1001(jru) gid=1001(jru) groups=1001(jru), 1100(teamtwo)

Όπως μπορείτε να δείτε, ο jru είναι μέλος των ομάδων jru και teamtwo.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την pw(8), δείτε την σελίδα manual, και
για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την μορφοποίηση του /etc/group,
συμβουλευτείτε την σελίδα manual group(5).
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 15 Ασφάλεια

Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του κεφαλαίου προέρχεται από την σελίδα του manual
της security(7) από τον Matthew Dillon.
-------------------------------------------------------------------------------

15.1 Σύνοψη

Το κεφάλαιο αυτό παρέχει μια βασική εισαγωγή στις έννοιες της ασφάλειας
συστήματος, κάποιους γενικά καλούς κανόνες, και ορισμένα προχωρημένα θέματα
σχετικά με το FreeBSD. Αρκετά από τα θέματα που καλύπτονται εδώ, μπορούν να
εφαρμοστούν το ίδιο καλά τόσο στο ίδιο το σύστημα, όσο και για ασφάλεια μέσω
Internet. Το Internet δεν είναι πλέον ένα «φιλικό» μέρος στο οποίο καθένας
θέλει να είναι ο ευγενικός σας γείτονας. Η ανάγκη ασφάλισης του συστήματος σας
είναι επιτακτική για να προστατέψετε τα δεδομένα σας,την πνευματική σας
ιδιοκτησία, το χρόνο σας, και πολλά περισσότερα από τα χέρια των χάκερς και των
ομοίων τους.
Το FreeBSD παρέχει μια σειρά από βοηθητικά προγράμματα και μηχανισμούς για να
εξασφαλίσει την ακεραιότητα και την ασφάλεια του συστήματος σας και του
δικτύου.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Βασικές έννοιες για την ασφάλεια, σε σχέση με το FreeBSD.
* Στοιχεία σχετικά με τους διάφορους μηχανισμούς κρυπτογράφησης που είναι
  διαθέσιμοι στο FreeBSD, όπως το DES και το MD5.
* Πως να ρυθμίσετε το σύστημα σας για κωδικούς μιας χρήσης.
* Πως να ρυθμίσετε TCP Wrappers για χρήση με την inetd.
* Πως να ρυθμίσετε τον KerberosIV σε FreeBSD εκδόσεις πριν τη 5.0.
* Πως να ρυθμίσετε τον Kerberos5 στο FreeBSD.
* Πως να ρυθμίσετε το IPsec και να δημιουργήσετε ένα VPN μεταξύ μηχανημάτων
  FreeBSD/Windows.
* Πως να ρυθμίσετε και να χρησιμοποιήσετε την κατά FreeBSD υλοποίηση SSH του
  OpenSSH
* Τι είναι τα ACLs στο σύστημα αρχείων και πως να τα χρησιμοποιήσετε.
* Πως να χρησιμοποιήσετε το βοηθητικό πρόγραμμα Portaudit για να ελέγξετε
  λογισμικό τρίτου κατασκευαστή που έχει εγκατασταθεί μέσω της συλλογής Ports.
* Πως να χρησιμοποιήσετε τις δημοσιεύσεις security advisories του FreeBSD.
* Θα έχετε μια ιδέα για το τι είναι το Process Accounting και πως να το
  ενεργοποιήσετε στο FreeBSD.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε βασικές έννοιες του FreeBSD και του Internet.

Πρόσθετα θέματα σχετικά με την ασφάλεια καλύπτονται σε ολόκληρο το βιβλίο. Για
παράδειγμα, ο Υποχρεωτικός Έλεγχος Πρόσβασης συζητείται στο Κεφάλαιο_17 και τα
Internet Firewalls συζητούνται στο Κεφάλαιο_31.
-------------------------------------------------------------------------------

15.2 Introduction

Security is a function that begins and ends with the system administrator.
While all BSD UNIX multi-user systems have some inherent security, the job of
building and maintaining additional security mechanisms to keep those users
«honest» is probably one of the single largest undertakings of the sysadmin.
Machines are only as secure as you make them, and security concerns are ever
competing with the human necessity for convenience. UNIX systems, in general,
are capable of running a huge number of simultaneous processes and many of
these processes operate as servers  meaning that external entities can connect
and talk to them. As yesterday's mini-computers and mainframes become today's
desktops, and as computers become networked and inter-networked, security
becomes an even bigger issue.
System security also pertains to dealing with various forms of attack,
including attacks that attempt to crash, or otherwise make a system unusable,
but do not attempt to compromise the root account («break root»). Security
concerns can be split up into several categories:

  1. Denial of service attacks.
  2. User account compromises.
  3. Root compromise through accessible servers.
  4. Root compromise via user accounts.
  5. Backdoor creation.

A denial of service attack is an action that deprives the machine of needed
resources. Typically, DoS attacks are brute-force mechanisms that attempt to
crash or otherwise make a machine unusable by overwhelming its servers or
network stack. Some DoS attacks try to take advantage of bugs in the networking
stack to crash a machine with a single packet. The latter can only be fixed by
applying a bug fix to the kernel. Attacks on servers can often be fixed by
properly specifying options to limit the load the servers incur on the system
under adverse conditions. Brute-force network attacks are harder to deal with.
A spoofed-packet attack, for example, is nearly impossible to stop, short of
cutting your system off from the Internet. It may not be able to take your
machine down, but it can saturate your Internet connection.
A user account compromise is even more common than a DoS attack. Many sysadmins
still run standard telnetd, rlogind, rshd, and ftpd servers on their machines.
These servers, by default, do not operate over encrypted connections. The
result is that if you have any moderate-sized user base, one or more of your
users logging into your system from a remote location (which is the most common
and convenient way to login to a system) will have his or her password sniffed.
The attentive system admin will analyze his remote access logs looking for
suspicious source addresses even for successful logins.
One must always assume that once an attacker has access to a user account, the
attacker can break root. However, the reality is that in a well secured and
maintained system, access to a user account does not necessarily give the
attacker access to root. The distinction is important because without access to
root the attacker cannot generally hide his tracks and may, at best, be able to
do nothing more than mess with the user's files, or crash the machine. User
account compromises are very common because users tend not to take the
precautions that sysadmins take.
System administrators must keep in mind that there are potentially many ways to
break root on a machine. The attacker may know the root password, the attacker
may find a bug in a root-run server and be able to break root over a network
connection to that server, or the attacker may know of a bug in a suid-root
program that allows the attacker to break root once he has broken into a user's
account. If an attacker has found a way to break root on a machine, the
attacker may not have a need to install a backdoor. Many of the root holes
found and closed to date involve a considerable amount of work by the attacker
to cleanup after himself, so most attackers install backdoors. A backdoor
provides the attacker with a way to easily regain root access to the system,
but it also gives the smart system administrator a convenient way to detect the
intrusion. Making it impossible for an attacker to install a backdoor may
actually be detrimental to your security, because it will not close off the
hole the attacker found to break in the first place.
Security remedies should always be implemented with a multi-layered «onion
peel» approach and can be categorized as follows:

  1. Securing root and staff accounts.
  2. Securing rootrun servers and suid/sgid binaries.
  3. Securing user accounts.
  4. Securing the password file.
  5. Securing the kernel core, raw devices, and file systems.
  6. Quick detection of inappropriate changes made to the system.
  7. Paranoia.

The next section of this chapter will cover the above bullet items in greater
depth.
-------------------------------------------------------------------------------

15.3 Securing FreeBSD


     Command vs. Protocol:Throughout this document, we will use bold text
     to refer to an application, and a monospaced font to refer to
     specific commands. Protocols will use a normal font. This
     typographical distinction is useful for instances such as ssh, since
     it is a protocol as well as command.

The sections that follow will cover the methods of securing your FreeBSD system
that were mentioned in the last_section of this chapter.
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.1 Securing the root Account and Staff Accounts

First off, do not bother securing staff accounts if you have not secured the
root account. Most systems have a password assigned to the root account. The
first thing you do is assume that the password is always compromised. This does
not mean that you should remove the password. The password is almost always
necessary for console access to the machine. What it does mean is that you
should not make it possible to use the password outside of the console or
possibly even with the su(1) command. For example, make sure that your ptys are
specified as being insecure in the /etc/ttys file so that direct root logins
via telnet or rlogin are disallowed. If using other login services such as
sshd, make sure that direct root logins are disabled there as well. You can do
this by editing your /etc/ssh/sshd_config file, and making sure that
PermitRootLogin is set to NO. Consider every access method  services such as
FTP often fall through the cracks. Direct root logins should only be allowed
via the system console.
Of course, as a sysadmin you have to be able to get to root, so we open up a
few holes. But we make sure these holes require additional password
verification to operate. One way to make root accessible is to add appropriate
staff accounts to the wheel group (in /etc/group). The staff members placed in
the wheel group are allowed to su to root. You should never give staff members
native wheel access by putting them in the wheel group in their password entry.
Staff accounts should be placed in a staff group, and then added to the wheel
group via the /etc/group file. Only those staff members who actually need to
have root access should be placed in the wheel group. It is also possible, when
using an authentication method such as Kerberos, to use Kerberos' .k5login file
in the root account to allow a ksu(1) to root without having to place anyone at
all in the wheel group. This may be the better solution since the wheel
mechanism still allows an intruder to break root if the intruder has gotten
hold of your password file and can break into a staff account. While having the
wheel mechanism is better than having nothing at all, it is not necessarily the
safest option.
An indirect way to secure staff accounts, and ultimately root access is to use
an alternative login access method and do what is known as «starring» out the
encrypted password for the staff accounts. Using the vipw(8) command, one can
replace each instance of an encrypted password with a single «*» character.
This command will update the /etc/master.passwd file and user/password database
to disable password-authenticated logins.
A staff account entry such as:

  foobar:R9DT/Fa1/LV9U:1000:1000::0:0:Foo Bar:/home/foobar:/usr/local/bin/tcsh

Should be changed to this:

  foobar:*:1000:1000::0:0:Foo Bar:/home/foobar:/usr/local/bin/tcsh

This change will prevent normal logins from occurring, since the encrypted
password will never match «*». With this done, staff members must use another
mechanism to authenticate themselves such as kerberos(1) or ssh(1) using a
public/private key pair. When using something like Kerberos, one generally must
secure the machines which run the Kerberos servers and your desktop
workstation. When using a public/private key pair with ssh, one must generally
secure the machine used to login from (typically one's workstation). An
additional layer of protection can be added to the key pair by password
protecting the key pair when creating it with ssh-keygen(1). Being able to
«star» out the passwords for staff accounts also guarantees that staff members
can only login through secure access methods that you have set up. This forces
all staff members to use secure, encrypted connections for all of their
sessions, which closes an important hole used by many intruders: sniffing the
network from an unrelated, less secure machine.
The more indirect security mechanisms also assume that you are logging in from
a more restrictive server to a less restrictive server. For example, if your
main box is running all sorts of servers, your workstation should not be
running any. In order for your workstation to be reasonably secure you should
run as few servers as possible, up to and including no servers at all, and you
should run a password-protected screen blanker. Of course, given physical
access to a workstation an attacker can break any sort of security you put on
it. This is definitely a problem that you should consider, but you should also
consider the fact that the vast majority of break-ins occur remotely, over a
network, from people who do not have physical access to your workstation or
servers.
Using something like Kerberos also gives you the ability to disable or change
the password for a staff account in one place, and have it immediately affect
all the machines on which the staff member may have an account. If a staff
member's account gets compromised, the ability to instantly change his password
on all machines should not be underrated. With discrete passwords, changing a
password on N machines can be a mess. You can also impose re-passwording
restrictions with Kerberos: not only can a Kerberos ticket be made to timeout
after a while, but the Kerberos system can require that the user choose a new
password after a certain period of time (say, once a month).
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.2 Securing Root-run Servers and SUID/SGID Binaries

The prudent sysadmin only runs the servers he needs to, no more, no less. Be
aware that third party servers are often the most bug-prone. For example,
running an old version of imapd or popper is like giving a universal root
ticket out to the entire world. Never run a server that you have not checked
out carefully. Many servers do not need to be run as root. For example, the
ntalk, comsat, and finger daemons can be run in special user sandboxes. A
sandbox is not perfect, unless you go through a large amount of trouble, but
the onion approach to security still stands: If someone is able to break in
through a server running in a sandbox, they still have to break out of the
sandbox. The more layers the attacker must break through, the lower the
likelihood of his success. Root holes have historically been found in virtually
every server ever run as root, including basic system servers. If you are
running a machine through which people only login via sshd and never login via
telnetd or rshd or rlogind, then turn off those services!
FreeBSD now defaults to running ntalkd, comsat, and finger in a sandbox.
Another program which may be a candidate for running in a sandbox is named(8).
/etc/defaults/rc.conf includes the arguments necessary to run named in a
sandbox in a commented-out form. Depending on whether you are installing a new
system or upgrading an existing system, the special user accounts used by these
sandboxes may not be installed. The prudent sysadmin would research and
implement sandboxes for servers whenever possible.
There are a number of other servers that typically do not run in sandboxes:
sendmail, popper, imapd, ftpd, and others. There are alternatives to some of
these, but installing them may require more work than you are willing to
perform (the convenience factor strikes again). You may have to run these
servers as root and rely on other mechanisms to detect break-ins that might
occur through them.
The other big potential root holes in a system are the suid-root and sgid
binaries installed on the system. Most of these binaries, such as rlogin,
reside in /bin, /sbin, /usr/bin, or /usr/sbin. While nothing is 100% safe, the
system-default suid and sgid binaries can be considered reasonably safe. Still,
root holes are occasionally found in these binaries. A root hole was found in
Xlib in 1998 that made xterm (which is typically suid) vulnerable. It is better
to be safe than sorry and the prudent sysadmin will restrict suid binaries,
that only staff should run, to a special group that only staff can access, and
get rid of (chmod 000) any suid binaries that nobody uses. A server with no
display generally does not need an xterm binary. Sgid binaries can be almost as
dangerous. If an intruder can break an sgid-kmem binary, the intruder might be
able to read /dev/kmem and thus read the encrypted password file, potentially
compromising any passworded account. Alternatively an intruder who breaks group
kmem can monitor keystrokes sent through ptys, including ptys used by users who
login through secure methods. An intruder that breaks the tty group can write
to almost any user's tty. If a user is running a terminal program or emulator
with a keyboard-simulation feature, the intruder can potentially generate a
data stream that causes the user's terminal to echo a command, which is then
run as that user.
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.3 Securing User Accounts

User accounts are usually the most difficult to secure. While you can impose
draconian access restrictions on your staff and «star» out their passwords, you
may not be able to do so with any general user accounts you might have. If you
do have sufficient control, then you may win out and be able to secure the user
accounts properly. If not, you simply have to be more vigilant in your
monitoring of those accounts. Use of ssh and Kerberos for user accounts is more
problematic, due to the extra administration and technical support required,
but still a very good solution compared to a encrypted password file.
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.4 Securing the Password File

The only sure fire way is to star out as many passwords as you can and use ssh
or Kerberos for access to those accounts. Even though the encrypted password
file (/etc/spwd.db) can only be read by root, it may be possible for an
intruder to obtain read access to that file even if the attacker cannot obtain
root-write access.
Your security scripts should always check for and report changes to the
password file (see the Checking_file_integrity section below).
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.5 Securing the Kernel Core, Raw Devices, and File systems

If an attacker breaks root he can do just about anything, but there are certain
conveniences. For example, most modern kernels have a packet sniffing device
driver built in. Under FreeBSD it is called the bpf device. An intruder will
commonly attempt to run a packet sniffer on a compromised machine. You do not
need to give the intruder the capability and most systems do not have the need
for the bpf device compiled in.
But even if you turn off the bpf device, you still have /dev/mem and /dev/kmem
to worry about. For that matter, the intruder can still write to raw disk
devices. Also, there is another kernel feature called the module loader,
kldload(8). An enterprising intruder can use a KLD module to install his own
bpf device, or other sniffing device, on a running kernel. To avoid these
problems you have to run the kernel at a higher secure level, at least
securelevel 1. The securelevel can be set with a sysctl on the kern.securelevel
variable. Once you have set the securelevel to 1, write access to raw devices
will be denied and special chflags flags, such as schg, will be enforced. You
must also ensure that the schg flag is set on critical startup binaries,
directories, and script files  everything that gets run up to the point where
the securelevel is set. This might be overdoing it, and upgrading the system is
much more difficult when you operate at a higher secure level. You may
compromise and run the system at a higher secure level but not set the schg
flag for every system file and directory under the sun. Another possibility is
to simply mount / and /usr read-only. It should be noted that being too
draconian in what you attempt to protect may prevent the all-important
detection of an intrusion.
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.6 Checking File Integrity: Binaries, Configuration Files, Etc.

When it comes right down to it, you can only protect your core system
configuration and control files so much before the convenience factor rears its
ugly head. For example, using chflags to set the schg bit on most of the files
in / and /usr is probably counterproductive, because while it may protect the
files, it also closes a detection window. The last layer of your security onion
is perhaps the most important  detection. The rest of your security is pretty
much useless (or, worse, presents you with a false sense of security) if you
cannot detect potential intrusions. Half the job of the onion is to slow down
the attacker, rather than stop him, in order to be able to catch him in the
act.
The best way to detect an intrusion is to look for modified, missing, or
unexpected files. The best way to look for modified files is from another
(often centralized) limited-access system. Writing your security scripts on the
extra-secure limited-access system makes them mostly invisible to potential
attackers, and this is important. In order to take maximum advantage you
generally have to give the limited-access box significant access to the other
machines in the business, usually either by doing a read-only NFS export of the
other machines to the limited-access box, or by setting up ssh key-pairs to
allow the limited-access box to ssh to the other machines. Except for its
network traffic, NFS is the least visible method  allowing you to monitor the
file systems on each client box virtually undetected. If your limited-access
server is connected to the client boxes through a switch, the NFS method is
often the better choice. If your limited-access server is connected to the
client boxes through a hub, or through several layers of routing, the NFS
method may be too insecure (network-wise) and using ssh may be the better
choice even with the audit-trail tracks that ssh lays.
Once you have given a limited-access box at least read access to the client
systems it is supposed to monitor, you must write scripts to do the actual
monitoring. Given an NFS mount, you can write scripts out of simple system
utilities such as find(1) and md5(1). It is best to physically md5 the client-
box files at least once a day, and to test control files such as those found in
/etc and /usr/local/etc even more often. When mismatches are found, relative to
the base md5 information the limited-access machine knows is valid, it should
scream at a sysadmin to go check it out. A good security script will also check
for inappropriate suid binaries and for new or deleted files on system
partitions such as / and /usr.
When using ssh rather than NFS, writing the security script is much more
difficult. You essentially have to scp the scripts to the client box in order
to run them, making them visible, and for safety you also need to scp the
binaries (such as find) that those scripts use. The ssh client on the client
box may already be compromised. All in all, using ssh may be necessary when
running over insecure links, but it is also a lot harder to deal with.
A good security script will also check for changes to user and staff members
access configuration files: .rhosts, .shosts, .ssh/authorized_keys and so
forth, files that might fall outside the purview of the MD5 check.
If you have a huge amount of user disk space, it may take too long to run
through every file on those partitions. In this case, setting mount flags to
disallow suid binaries and devices on those partitions is a good idea. The
nodev and nosuid options (see mount(8)) are what you want to look into. You
should probably scan them anyway, at least once a week, since the object of
this layer is to detect a break-in attempt, whether or not the attempt
succeeds.
Process accounting (see accton(8)) is a relatively low-overhead feature of the
operating system which might help as a post-break-in evaluation mechanism. It
is especially useful in tracking down how an intruder has actually broken into
a system, assuming the file is still intact after the break-in has occured.
Finally, security scripts should process the log files, and the logs themselves
should be generated in as secure a manner as possible  remote syslog can be
very useful. An intruder will try to cover his tracks, and log files are
critical to the sysadmin trying to track down the time and method of the
initial break-in. One way to keep a permanent record of the log files is to run
the system console to a serial port and collect the information to a secure
machine monitoring the consoles.
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.7 Paranoia

A little paranoia never hurts. As a rule, a sysadmin can add any number of
security features, as long as they do not affect convenience, and can add
security features that do affect convenience with some added thought. Even more
importantly, a security administrator should mix it up a bit  if you use
recommendations such as those given by this document verbatim, you give away
your methodologies to the prospective attacker who also has access to this
document.
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.8 Denial of Service Attacks

This section covers Denial of Service attacks. A DoS attack is typically a
packet attack. While there is not much you can do about modern spoofed packet
attacks that saturate your network, you can generally limit the damage by
ensuring that the attacks cannot take down your servers by:

  1. Limiting server forks.
  2. Limiting springboard attacks (ICMP response attacks, ping broadcast,
     etc.).
  3. Overloading the Kernel Route Cache.

A common DoS attack scenario is attacking a forking server and making it
spawning so many child processes that the host system eventually runs out of
memory, file descriptors, etc. and then grinds to a halt. inetd (see inetd(8))
has several options to limit this sort of attack. It should be noted that while
it is possible to prevent a machine from going down, it is not generally
possible to prevent a service from being disrupted by the attack. Read the
inetd manual page carefully and pay specific attention to the -c, -C, and -
R options. Note that spoofed-IP attacks will circumvent the -C option to inetd,
so typically a combination of options must be used. Some standalone servers
have self-fork-limitation parameters.
Sendmail has its -OMaxDaemonChildren option, which tends to work much better
than trying to use Sendmail's load limiting options due to the load lag. You
should specify a MaxDaemonChildren parameter, when you start sendmail; high
enough to handle your expected load, but not so high that the computer cannot
handle that number of Sendmail instances without falling on its face. It is
also prudent to run Sendmail in queued mode (-ODeliveryMode=queued) and to run
the daemon (sendmail -bd) separate from the queue-runs (sendmail -q15m). If you
still want real-time delivery you can run the queue at a much lower interval,
such as -q1m, but be sure to specify a reasonable MaxDaemonChildren option for
that Sendmail to prevent cascade failures.
Syslogd can be attacked directly and it is strongly recommended that you use
the -s option whenever possible, and the -a option otherwise.
You should also be fairly careful with connect-back services such as TCP
Wrapper's reverse-identd, which can be attacked directly. You generally do not
want to use the reverse-ident feature of TCP Wrapper for this reason.
It is a very good idea to protect internal services from external access by
firewalling them off at your border routers. The idea here is to prevent
saturation attacks from outside your LAN, not so much to protect internal
services from network-based root compromise. Always configure an exclusive
firewall, i.e., «firewall everything except ports A, B, C, D, and M-Z». This
way you can firewall off all of your low ports except for certain specific
services such as named (if you are primary for a zone), ntalkd, sendmail, and
other Internet-accessible services. If you try to configure the firewall the
other way  as an inclusive or permissive firewall, there is a good chance that
you will forget to «close» a couple of services, or that you will add a new
internal service and forget to update the firewall. You can still open up the
high-numbered port range on the firewall, to allow permissive-like operation,
without compromising your low ports. Also take note that FreeBSD allows you to
control the range of port numbers used for dynamic binding, via the various
net.inet.ip.portrange sysctl's (sysctl -a | fgrep portrange), which can also
ease the complexity of your firewall's configuration. For example, you might
use a normal first/last range of 4000 to 5000, and a hiport range of 49152 to
65535, then block off everything under 4000 in your firewall (except for
certain specific Internet-accessible ports, of course).
Another common DoS attack is called a springboard attack  to attack a server
in a manner that causes the server to generate responses which overloads the
server, the local network, or some other machine. The most common attack of
this nature is the ICMP ping broadcast attack. The attacker spoofs ping packets
sent to your LAN's broadcast address with the source IP address set to the
actual machine they wish to attack. If your border routers are not configured
to stomp on ping packets to broadcast addresses, your LAN winds up generating
sufficient responses to the spoofed source address to saturate the victim,
especially when the attacker uses the same trick on several dozen broadcast
addresses over several dozen different networks at once. Broadcast attacks of
over a hundred and twenty megabits have been measured. A second common
springboard attack is against the ICMP error reporting system. By constructing
packets that generate ICMP error responses, an attacker can saturate a server's
incoming network and cause the server to saturate its outgoing network with
ICMP responses. This type of attack can also crash the server by running it out
of memory, especially if the server cannot drain the ICMP responses it
generates fast enough. Use the sysctl variable net.inet.icmp.icmplim to limit
these attacks. The last major class of springboard attacks is related to
certain internal inetd services such as the udp echo service. An attacker
simply spoofs a UDP packet with the source address being server A's echo port,
and the destination address being server B's echo port, where server A and B
are both on your LAN. The two servers then bounce this one packet back and
forth between each other. The attacker can overload both servers and their LANs
simply by injecting a few packets in this manner. Similar problems exist with
the internal chargen port. A competent sysadmin will turn off all of these
inetd-internal test services.
Spoofed packet attacks may also be used to overload the kernel route cache.
Refer to the net.inet.ip.rtexpire, rtminexpire, and rtmaxcache sysctl
parameters. A spoofed packet attack that uses a random source IP will cause the
kernel to generate a temporary cached route in the route table, viewable with
netstat -rna | fgrep W3. These routes typically timeout in 1600 seconds or so.
If the kernel detects that the cached route table has gotten too big it will
dynamically reduce the rtexpire but will never decrease it to less than
rtminexpire. There are two problems:

  1. The kernel does not react quickly enough when a lightly loaded server is
     suddenly attacked.
  2. The rtminexpire is not low enough for the kernel to survive a sustained
     attack.

If your servers are connected to the Internet via a T3 or better, it may be
prudent to manually override both rtexpire and rtminexpire via sysctl(8). Never
set either parameter to zero (unless you want to crash the machine). Setting
both parameters to 2 seconds should be sufficient to protect the route table
from attack.
-------------------------------------------------------------------------------

15.3.9 Access Issues with Kerberos and SSH

There are a few issues with both Kerberos and ssh that need to be addressed if
you intend to use them. Kerberos 5 is an excellent authentication protocol, but
there are bugs in the kerberized telnet and rlogin applications that make them
unsuitable for dealing with binary streams. Also, by default Kerberos does not
encrypt a session unless you use the -x option. ssh encrypts everything by
default.
Ssh works quite well in every respect except that it forwards encryption keys
by default. What this means is that if you have a secure workstation holding
keys that give you access to the rest of the system, and you ssh to an insecure
machine, your keys are usable. The actual keys themselves are not exposed, but
ssh installs a forwarding port for the duration of your login, and if an
attacker has broken root on the insecure machine he can utilize that port to
use your keys to gain access to any other machine that your keys unlock.
We recommend that you use ssh in combination with Kerberos whenever possible
for staff logins. Ssh can be compiled with Kerberos support. This reduces your
reliance on potentially exposed ssh keys while at the same time protecting
passwords via Kerberos. Ssh keys should only be used for automated tasks from
secure machines (something that Kerberos is unsuited to do). We also recommend
that you either turn off key-forwarding in the ssh configuration, or that you
make use of the from=IP/DOMAIN option that ssh allows in its authorized_keys
file to make the key only usable to entities logging in from specific machines.
-------------------------------------------------------------------------------

15.4 DES, MD5, and Crypt

Parts rewritten and updated by Bill Swingle.
Every user on a UNIX system has a password associated with their account. It
seems obvious that these passwords need to be known only to the user and the
actual operating system. In order to keep these passwords secret, they are
encrypted with what is known as a «one-way hash», that is, they can only be
easily encrypted but not decrypted. In other words, what we told you a moment
ago was obvious is not even true: the operating system itself does not really
know the password. It only knows the encrypted form of the password. The only
way to get the «plain-text» password is by a brute force search of the space of
possible passwords.
Unfortunately the only secure way to encrypt passwords when UNIX came into
being was based on DES, the Data Encryption Standard. This was not such a
problem for users resident in the US, but since the source code for DES could
not be exported outside the US, FreeBSD had to find a way to both comply with
US law and retain compatibility with all the other UNIX variants that still
used DES.
The solution was to divide up the encryption libraries so that US users could
install the DES libraries and use DES but international users still had an
encryption method that could be exported abroad. This is how FreeBSD came to
use MD5 as its default encryption method. MD5 is believed to be more secure
than DES, so installing DES is offered primarily for compatibility reasons.
-------------------------------------------------------------------------------

15.4.1 Recognizing Your Crypt Mechanism

Currently the library supports DES, MD5 and Blowfish hash functions. By default
FreeBSD uses MD5 to encrypt passwords.
It is pretty easy to identify which encryption method FreeBSD is set up to use.
Examining the encrypted passwords in the /etc/master.passwd file is one way.
Passwords encrypted with the MD5 hash are longer than those encrypted with the
DES hash and also begin with the characters $1$. Passwords starting with $2a$
are encrypted with the Blowfish hash function. DES password strings do not have
any particular identifying characteristics, but they are shorter than MD5
passwords, and are coded in a 64-character alphabet which does not include the
$ character, so a relatively short string which does not begin with a dollar
sign is very likely a DES password.
The password format used for new passwords is controlled by the passwd_format
login capability in /etc/login.conf, which takes values of des, md5 or blf. See
the login.conf(5) manual page for more information about login capabilities.
-------------------------------------------------------------------------------

15.5 One-time Passwords

By default, FreeBSD includes support for OPIE (One-time Passwords In
Everything), which uses the MD5 hash by default.
There are three different sorts of passwords which we will discuss below. The
first is your usual UNIX style or Kerberos password; we will call this a «UNIX
password». The second sort is the one-time password which is generated by the
OPIE opiekey(1) program and accepted by the opiepasswd(1) program and the login
prompt; we will call this a «one-time password». The final sort of password is
the secret password which you give to the opiekey program (and sometimes the
opiepasswd programs) which it uses to generate one-time passwords; we will call
it a «secret password» or just unqualified «password».
The secret password does not have anything to do with your UNIX password; they
can be the same but this is not recommended. OPIE secret passwords are not
limited to 8 characters like old UNIX passwords[8], they can be as long as you
like. Passwords of six or seven word long phrases are fairly common. For the
most part, the OPIE system operates completely independently of the UNIX
password system.
Besides the password, there are two other pieces of data that are important to
OPIE. One is what is known as the «seed» or «key», consisting of two letters
and five digits. The other is what is called the «iteration count», a number
between 1 and 100. OPIE creates the one-time password by concatenating the seed
and the secret password, then applying the MD5 hash as many times as specified
by the iteration count and turning the result into six short English words.
These six English words are your one-time password. The authentication system
(primarily PAM) keeps track of the last one-time password used, and the user is
authenticated if the hash of the user-provided password is equal to the
previous password. Because a one-way hash is used it is impossible to generate
future one-time passwords if a successfully used password is captured; the
iteration count is decremented after each successful login to keep the user and
the login program in sync. When the iteration count gets down to 1, OPIE must
be reinitialized.
There are a few programs involved in each system which we will discuss below.
The opiekey program accepts an iteration count, a seed, and a secret password,
and generates a one-time password or a consecutive list of one-time passwords.
The opiepasswd program is used to initialize OPIE, and to change passwords,
iteration counts, or seeds; it takes either a secret passphrase, or an
iteration count, seed, and a one-time password. The opieinfo program will
examine the relevant credentials files (/etc/opiekeys) and print out the
invoking user's current iteration count and seed.
There are four different sorts of operations we will cover. The first is using
opiepasswd over a secure connection to set up one-time-passwords for the first
time, or to change your password or seed. The second operation is using
opiepasswd over an insecure connection, in conjunction with opiekey over a
secure connection, to do the same. The third is using opiekey to log in over an
insecure connection. The fourth is using opiekey to generate a number of keys
which can be written down or printed out to carry with you when going to some
location without secure connections to anywhere.
-------------------------------------------------------------------------------

15.5.1 Secure Connection Initialization

To initialize OPIE for the first time, execute the opiepasswd command:

  % opiepasswd -c
  [grimreaper] ~ $ opiepasswd -f -c
  Adding unfurl:
  Only use this method from the console; NEVER from remote. If you are using
  telnet, xterm, or a dial-in, type ^C now or exit with no password.
  Then run opiepasswd without the -c parameter.
  Using MD5 to compute responses.
  Enter new secret pass phrase:
  Again new secret pass phrase:
  ID unfurl OTP key is 499 to4268
  MOS MALL GOAT ARM AVID COED

At the Enter new secret pass phrase: or Enter secret password: prompts, you
should enter a password or phrase. Remember, this is not the password that you
will use to login with, this is used to generate your one-time login keys. The
«ID» line gives the parameters of your particular instance: your login name,
the iteration count, and seed. When logging in the system will remember these
parameters and present them back to you so you do not have to remember them.
The last line gives the particular one-time password which corresponds to those
parameters and your secret password; if you were to re-login immediately, this
one-time password is the one you would use.
-------------------------------------------------------------------------------

15.5.2 Insecure Connection Initialization

To initialize or change your secret password over an insecure connection, you
will need to already have a secure connection to some place where you can run
opiekey; this might be in the form of a shell prompt on a machine you trust.
You will also need to make up an iteration count (100 is probably a good
value), and you may make up your own seed or use a randomly-generated one. Over
on the insecure connection (to the machine you are initializing), use
opiepasswd:

  % opiepasswd

  Updating unfurl:
  You need the response from an OTP generator.
  Old secret pass phrase:
          otp-md5 498 to4268 ext
          Response: GAME GAG WELT OUT DOWN CHAT
  New secret pass phrase:
          otp-md5 499 to4269
          Response: LINE PAP MILK NELL BUOY TROY

  ID mark OTP key is 499 gr4269
  LINE PAP MILK NELL BUOY TROY

To accept the default seed press Return. Then before entering an access
password, move over to your secure connection and give it the same parameters:

  % opiekey 498 to4268
  Using the MD5 algorithm to compute response.
  Reminder: Don't use opiekey from telnet or dial-in sessions.
  Enter secret pass phrase:
  GAME GAG WELT OUT DOWN CHAT

Now switch back over to the insecure connection, and copy the one-time password
generated over to the relevant program.
-------------------------------------------------------------------------------

15.5.3 Generating a Single One-time Password

Once you have initialized OPIE and login, you will be presented with a prompt
like this:

  % telnet example.com
  Trying 10.0.0.1...
  Connected to example.com
  Escape character is '^]'.

  FreeBSD/i386 (example.com) (ttypa)

  login: <username>
  otp-md5 498 gr4269 ext
  Password:

As a side note, the OPIE prompts have a useful feature (not shown here): if you
press Return at the password prompt, the prompter will turn echo on, so you can
see what you are typing. This can be extremely useful if you are attempting to
type in a password by hand, such as from a printout.
At this point you need to generate your one-time password to answer this login
prompt. This must be done on a trusted system that you can run opiekey on.
(There are versions of these for DOS, Windows and Mac OS as well.) They need
the iteration count and the seed as command line options. You can cut-and-paste
these right from the login prompt on the machine that you are logging in to.
On the trusted system:

  % opiekey 498 to4268
  Using the MD5 algorithm to compute response.
  Reminder: Don't use opiekey from telnet or dial-in sessions.
  Enter secret pass phrase:
  GAME GAG WELT OUT DOWN CHAT

Now that you have your one-time password you can continue logging in.
-------------------------------------------------------------------------------

15.5.4 Generating Multiple One-time Passwords

Sometimes you have to go places where you do not have access to a trusted
machine or secure connection. In this case, it is possible to use the opiekey
command to generate a number of one-time passwords beforehand to be printed out
and taken with you. For example:

  % opiekey -n 5 30 zz99999
  Using the MD5 algorithm to compute response.
  Reminder: Don't use opiekey from telnet or dial-in sessions.
  Enter secret pass phrase: <secret password>
  26: JOAN BORE FOSS DES NAY QUIT
  27: LATE BIAS SLAY FOLK MUCH TRIG
  28: SALT TIN ANTI LOON NEAL USE
  29: RIO ODIN GO BYE FURY TIC
  30: GREW JIVE SAN GIRD BOIL PHI

The -n 5 requests five keys in sequence, the 30 specifies what the last
iteration number should be. Note that these are printed out in reverse order of
eventual use. If you are really paranoid, you might want to write the results
down by hand; otherwise you can cut-and-paste into lpr. Note that each line
shows both the iteration count and the one-time password; you may still find it
handy to scratch off passwords as you use them.
-------------------------------------------------------------------------------

15.5.5 Restricting Use of UNIX Passwords

OPIE can restrict the use of UNIX passwords based on the IP address of a login
session. The relevant file is /etc/opieaccess, which is present by default.
Please check opieaccess(5) for more information on this file and which security
considerations you should be aware of when using it.
Here is a sample opieaccess file:

  permit 192.168.0.0 255.255.0.0

This line allows users whose IP source address (which is vulnerable to
spoofing) matches the specified value and mask, to use UNIX passwords at any
time.
If no rules in opieaccess are matched, the default is to deny non-OPIE logins.
-------------------------------------------------------------------------------

15.6 TCP Wrappers

Written by: Tom Rhodes.
Anyone familiar with inetd(8) has probably heard of TCP Wrappers at some point.
But few individuals seem to fully comprehend its usefulness in a network
environment. It seems that everyone wants to install a firewall to handle
network connections. While a firewall has a wide variety of uses, there are
some things that a firewall not handle such as sending text back to the
connection originator. The TCP software does this and much more. In the next
few sections many of the TCP Wrappers features will be discussed, and, when
applicable, example configuration lines will be provided.
The TCP Wrappers software extends the abilities of inetd to provide support for
every server daemon under its control. Using this method it is possible to
provide logging support, return messages to connections, permit a daemon to
only accept internal connections, etc. While some of these features can be
provided by implementing a firewall, this will add not only an extra layer of
protection but go beyond the amount of control a firewall can provide.
The added functionality of TCP Wrappers should not be considered a replacement
for a good firewall. TCP Wrappers can be used in conjunction with a firewall or
other security enhancements though and it can serve nicely as an extra layer of
protection for the system.
Since this is an extension to the configuration of inetd, the reader is
expected have read the inetd_configuration section.

     Σημείωση:While programs run by inetd(8) are not exactly «daemons»,
     they have traditionally been called daemons. This is the term we will
     use in this section too.

-------------------------------------------------------------------------------

15.6.1 Initial Configuration

The only requirement of using TCP Wrappers in FreeBSD is to ensure the inetd
server is started from rc.conf with the -Ww option; this is the default
setting. Of course, proper configuration of /etc/hosts.allow is also expected,
but syslogd(8) will throw messages in the system logs in these cases.

     Σημείωση:Unlike other implementations of TCP Wrappers, the use of
     hosts.deny has been deprecated. All configuration options should be
     placed in /etc/hosts.allow.

In the simplest configuration, daemon connection policies are set to either be
permitted or blocked depending on the options in /etc/hosts.allow. The default
configuration in FreeBSD is to allow a connection to every daemon started with
inetd. Changing this will be discussed only after the basic configuration is
covered.
Basic configuration usually takes the form of daemon : address : action. Where
daemon is the daemon name which inetd started. The address can be a valid
hostname, an IP address or an IPv6 address enclosed in brackets ([ ]). The
action field can be either allow or deny to grant or deny access appropriately.
Keep in mind that configuration works off a first rule match semantic, meaning
that the configuration file is scanned in ascending order for a matching rule.
When a match is found the rule is applied and the search process will halt.
Several other options exist but they will be explained in a later section. A
simple configuration line may easily be constructed from that information
alone. For example, to allow POP3 connections via the mail/qpopper daemon, the
following lines should be appended to hosts.allow:

  # This line is required for POP3 connections:
  qpopper : ALL : allow

After adding this line, inetd will need restarted. This can be accomplished by
use of the kill(1) command, or with the restart parameter with /etc/rc.d/inetd.
-------------------------------------------------------------------------------

15.6.2 Advanced Configuration

TCP Wrappers has advanced options too; they will allow for more control over
the way connections are handled. In some cases it may be a good idea to return
a comment to certain hosts or daemon connections. In other cases, perhaps a log
file should be recorded or an email sent to the administrator. Other situations
may require the use of a service for local connections only. This is all
possible through the use of configuration options known as wildcards, expansion
characters and external command execution. The next two sections are written to
cover these situations.
-------------------------------------------------------------------------------

15.6.2.1 External Commands

Suppose that a situation occurs where a connection should be denied yet a
reason should be sent to the individual who attempted to establish that
connection. How could it be done? That action can be made possible by using the
twist option. When a connection attempt is made, twist will be called to
execute a shell command or script. An example already exists in the hosts.allow
file:

  # The rest of the daemons are protected.
  ALL : ALL \
          : severity auth.info \
          : twist /bin/echo "You are not welcome to use %d from %h."

This example shows that the message, «You are not allowed to use daemon from
hostname.» will be returned for any daemon not previously configured in the
access file. This is extremely useful for sending a reply back to the
connection initiator right after the established connection is dropped. Note
that any message returned must be wrapped in quote " characters; there are no
exceptions to this rule.

     Προειδοποίηση:It may be possible to launch a denial of service attack
     on the server if an attacker, or group of attackers could flood these
     daemons with connection requests.

Another possibility is to use the spawn option in these cases. Like twist, the
spawn implicitly denies the connection and may be used to run external shell
commands or scripts. Unlike twist, spawn will not send a reply back to the
individual who established the connection. For an example, consider the
following configuration line:

  # We do not allow connections from example.com:
  ALL : .example.com \
  	: spawn (/bin/echo %a from %h attempted to access %d >> \
  	  /var/log/connections.log) \
  	: deny

This will deny all connection attempts from the *.example.com domain;
simultaneously logging the hostname, IP address and the daemon which they
attempted to access in the /var/log/connections.log file.
Aside from the already explained substitution characters above, e.g. %a, a few
others exist. See the hosts_access(5) manual page for the complete list.
-------------------------------------------------------------------------------

15.6.2.2 Wildcard Options

Thus far the ALL example has been used continuously throughout the examples.
Other options exist which could extend the functionality a bit further. For
instance, ALL may be used to match every instance of either a daemon, domain or
an IP address. Another wildcard available is PARANOID which may be used to
match any host which provides an IP address that may be forged. In other words,
paranoid may be used to define an action to be taken whenever a connection is
made from an IP address that differs from its hostname. The following example
may shed some more light on this discussion:

  # Block possibly spoofed requests to sendmail:
  sendmail : PARANOID : deny

In that example all connection requests to sendmail which have an IP address
that varies from its hostname will be denied.

     Προσοχή:Using the PARANOID may severely cripple servers if the client
     or server has a broken DNS setup. Administrator discretion is
     advised.

To learn more about wildcards and their associated functionality, see the
hosts_access(5) manual page.
Before any of the specific configuration lines above will work, the first
configuration line should be commented out in hosts.allow. This was noted at
the beginning of this section.
-------------------------------------------------------------------------------

15.7 KerberosIV

Contributed by Mark Murray.Based on a contribution by Mark Dapoz.
Kerberos is a network add-on system/protocol that allows users to authenticate
themselves through the services of a secure server. Services such as remote
login, remote copy, secure inter-system file copying and other high-risk tasks
are made considerably safer and more controllable.
The following instructions can be used as a guide on how to set up Kerberos as
distributed for FreeBSD. However, you should refer to the relevant manual pages
for a complete description.
-------------------------------------------------------------------------------

15.7.1 Installing KerberosIV

Kerberos is an optional component of FreeBSD. The easiest way to install this
software is by selecting the krb4 or krb5 distribution in sysinstall during the
initial installation of FreeBSD. This will install the «eBones» (KerberosIV) or
«Heimdal» (Kerberos5) implementation of Kerberos. These implementations are
included because they are developed outside the USA/Canada and were thus
available to system owners outside those countries during the era of
restrictive export controls on cryptographic code from the USA.
Alternatively, the MIT implementation of Kerberos is available from the Ports
Collection as security/krb5.
-------------------------------------------------------------------------------

15.7.2 Creating the Initial Database

This is done on the Kerberos server only. First make sure that you do not have
any old Kerberos databases around. You should change to the directory /etc/
kerberosIV and check that only the following files are present:

  # cd /etc/kerberosIV
  # ls
  README		krb.conf        krb.realms

If any additional files (such as principal.* or master_key) exist, then use the
kdb_destroy command to destroy the old Kerberos database, or if Kerberos is not
running, simply delete the extra files.
You should now edit the krb.conf and krb.realms files to define your Kerberos
realm. In this case the realm will be EXAMPLE.COM and the server is
grunt.example.com. We edit or create the krb.conf file:

  # cat krb.conf
  EXAMPLE.COM
  EXAMPLE.COM grunt.example.com admin server
  CS.BERKELEY.EDU okeeffe.berkeley.edu
  ATHENA.MIT.EDU kerberos.mit.edu
  ATHENA.MIT.EDU kerberos-1.mit.edu
  ATHENA.MIT.EDU kerberos-2.mit.edu
  ATHENA.MIT.EDU kerberos-3.mit.edu
  LCS.MIT.EDU kerberos.lcs.mit.edu
  TELECOM.MIT.EDU bitsy.mit.edu
  ARC.NASA.GOV trident.arc.nasa.gov

In this case, the other realms do not need to be there. They are here as an
example of how a machine may be made aware of multiple realms. You may wish to
not include them for simplicity.
The first line names the realm in which this system works. The other lines
contain realm/host entries. The first item on a line is a realm, and the second
is a host in that realm that is acting as a «key distribution center». The
words admin server following a host's name means that host also provides an
administrative database server. For further explanation of these terms, please
consult the Kerberos manual pages.
Now we have to add grunt.example.com to the EXAMPLE.COM realm and also add an
entry to put all hosts in the .example.com domain in the EXAMPLE.COM realm. The
krb.realms file would be updated as follows:

  # cat krb.realms
  grunt.example.com EXAMPLE.COM
  .example.com EXAMPLE.COM
  .berkeley.edu CS.BERKELEY.EDU
  .MIT.EDU ATHENA.MIT.EDU
  .mit.edu ATHENA.MIT.EDU

Again, the other realms do not need to be there. They are here as an example of
how a machine may be made aware of multiple realms. You may wish to remove them
to simplify things.
The first line puts the specific system into the named realm. The rest of the
lines show how to default systems of a particular subdomain to a named realm.
Now we are ready to create the database. This only needs to run on the Kerberos
server (or Key Distribution Center). Issue the kdb_init command to do this:

  # kdb_init
  Realm name [default  ATHENA.MIT.EDU ]: EXAMPLE.COM
  You will be prompted for the database Master Password.
  It is important that you NOT FORGET this password.

  Enter Kerberos master key:

Now we have to save the key so that servers on the local machine can pick it
up. Use the kstash command to do this:

  # kstash

  Enter Kerberos master key:

  Current Kerberos master key version is 1.

  Master key entered. BEWARE!

This saves the encrypted master password in /etc/kerberosIV/master_key.
-------------------------------------------------------------------------------

15.7.3 Making It All Run

Two principals need to be added to the database for each system that will be
secured with Kerberos. Their names are kpasswd and rcmd. These two principals
are made for each system, with the instance being the name of the individual
system.
These daemons, kpasswd and rcmd allow other systems to change Kerberos
passwords and run commands like rcp(1), rlogin(1) and rsh(1).
Now let us add these entries:

  # kdb_edit
  Opening database...

  Enter Kerberos master key:

  Current Kerberos master key version is 1.

  Master key entered.  BEWARE!
  Previous or default values are in [brackets] ,
  enter return to leave the same, or new value.

  Principal name: passwd
  Instance: grunt

  <Not found>, Create [y] ? y

  Principal: passwd, Instance: grunt, kdc_key_ver: 1
  New Password:                    <---- enter RANDOM here
  Verifying password

  New Password: <---- enter RANDOM here

  Random password [y] ? y

  Principal's new key version = 1
  Expiration date (enter yyyy-mm-dd) [ 2000-01-01 ] ?
  Max ticket lifetime (*5 minutes) [ 255 ] ?
  Attributes [ 0 ] ?
  Edit O.K.
  Principal name: rcmd
  Instance: grunt

  <Not found>, Create [y] ?

  Principal: rcmd, Instance: grunt, kdc_key_ver: 1
  New Password:

<---- enter RANDOM here
Verifying password

New Password:           <---- enter RANDOM here

Random password [y] ?

Principal's new key version = 1
Expiration date (enter yyyy-mm-dd) [ 2000-01-01 ] ?
Max ticket lifetime (*5 minutes) [ 255 ] ?
Attributes [ 0 ] ?
Edit O.K.
Principal name:         <---- null entry here will cause an exit
-------------------------------------------------------------------------------

15.7.4 Creating the Server File

We now have to extract all the instances which define the services on each
machine. For this we use the ext_srvtab command. This will create a file which
must be copied or moved by secure means to each Kerberos client's /etc
directory. This file must be present on each server and client, and is crucial
to the operation of Kerberos.

  # ext_srvtab grunt
  Enter Kerberos master key:

  Current Kerberos master key version is 1.

  Master key entered. BEWARE!
  Generating 'grunt-new-srvtab'....

Now, this command only generates a temporary file which must be renamed to
srvtab so that all the servers can pick it up. Use the mv(1) command to move it
into place on the original system:

  # mv grunt-new-srvtab srvtab

If the file is for a client system, and the network is not deemed safe, then
copy the client-new-srvtab to removable media and transport it by secure
physical means. Be sure to rename it to srvtab in the client's /etc directory,
and make sure it is mode 600:

  # mv grumble-new-srvtab srvtab
  # chmod 600 srvtab

-------------------------------------------------------------------------------

15.7.5 Populating the Database

We now have to add some user entries into the database. First let us create an
entry for the user jane. Use the kdb_edit command to do this:

  # kdb_edit
  Opening database...

  Enter Kerberos master key:

  Current Kerberos master key version is 1.

  Master key entered.  BEWARE!
  Previous or default values are in [brackets] ,
  enter return to leave the same, or new value.

  Principal name: jane
  Instance:

  <Not found>, Create [y] ? y

  Principal: jane, Instance: , kdc_key_ver: 1
  New Password:                <---- enter a secure password here
  Verifying password

  New Password:                <---- re-enter the password here
  Principal's new key version = 1
  Expiration date (enter yyyy-mm-dd) [ 2000-01-01 ] ?
  Max ticket lifetime (*5 minutes) [ 255 ] ?
  Attributes [ 0 ] ?
  Edit O.K.
  Principal name:

   <---- null entry here will cause an exit
-------------------------------------------------------------------------------

15.7.6 Testing It All Out

First we have to start the Kerberos daemons. Note that if you have correctly
edited your /etc/rc.conf then this will happen automatically when you reboot.
This is only necessary on the Kerberos server. Kerberos clients will
automatically get what they need from the /etc/kerberosIV directory.

  # kerberos &
  Kerberos server starting
  Sleep forever on error
  Log file is /var/log/kerberos.log
  Current Kerberos master key version is 1.

  Master key entered. BEWARE!

  Current Kerberos master key version is 1
  Local realm: EXAMPLE.COM
  # kadmind -n &
  KADM Server KADM0.0A initializing
  Please do not use 'kill -9' to kill this job, use a
  regular kill instead

  Current Kerberos master key version is 1.

  Master key entered.  BEWARE!

Now we can try using the kinit command to get a ticket for the ID jane that we
created above:

  % kinit jane
  MIT Project Athena (grunt.example.com)
  Kerberos Initialization for "jane"
  Password:

Try listing the tokens using klist to see if we really have them:

  % klist
  Ticket file:    /tmp/tkt245
  Principal:      jane@EXAMPLE.COM

    Issued           Expires          Principal
  Apr 30 11:23:22  Apr 30 19:23:22  krbtgt.EXAMPLE.COM@EXAMPLE.COM

Now try changing the password using passwd(1) to check if the kpasswd daemon
can get authorization to the Kerberos database:

  % passwd
  realm EXAMPLE.COM
  Old password for jane:
  New Password for jane:
  Verifying password
  New Password for jane:
  Password changed.

-------------------------------------------------------------------------------

15.7.7 Adding su Privileges

Kerberos allows us to give each user who needs root privileges their own
separate su(1) password. We could now add an ID which is authorized to su(1) to
root. This is controlled by having an instance of root associated with a
principal. Using kdb_edit we can create the entry jane.root in the Kerberos
database:

  # kdb_edit
  Opening database...

  Enter Kerberos master key:

  Current Kerberos master key version is 1.

  Master key entered.  BEWARE!
  Previous or default values are in [brackets] ,
  enter return to leave the same, or new value.

  Principal name: jane
  Instance: root

  <Not found>, Create [y] ? y

  Principal: jane, Instance: root, kdc_key_ver: 1
  New Password:                    <---- enter a SECURE password here
  Verifying password

  New Password:    	 	 <---- re-enter the password here

  Principal's new key version = 1
  Expiration date (enter yyyy-mm-dd) [ 2000-01-01 ] ?
  Max ticket lifetime (*5 minutes) [ 255 ] ? 12 <--- Keep this short!
  Attributes [ 0 ] ?
  Edit O.K.
  Principal name:

         <---- null entry here will cause an exit
Now try getting tokens for it to make sure it works:

  # kinit jane.root
  MIT Project Athena (grunt.example.com)
  Kerberos Initialization for "jane.root"
  Password:

Now we need to add the user to root's .klogin file:

  # cat /root/.klogin
  jane.root@EXAMPLE.COM

Now try doing the su(1):

  % su
  Password:

and take a look at what tokens we have:

  # klist
  Ticket file:	/tmp/tkt_root_245
  Principal:      jane.root@EXAMPLE.COM

    Issued           Expires          Principal
  May  2 20:43:12  May  3 04:43:12  krbtgt.EXAMPLE.COM@EXAMPLE.COM

-------------------------------------------------------------------------------

15.7.8 Using Other Commands

In an earlier example, we created a principal called jane with an instance
root. This was based on a user with the same name as the principal, and this is
a Kerberos default; that a <principal>.<instance> of the form <username>.root
will allow that <username> to su(1) to root if the necessary entries are in the
.klogin file in root's home directory:

  # cat /root/.klogin
  jane.root@EXAMPLE.COM

Likewise, if a user has in their own home directory lines of the form:

  % cat ~/.klogin
  jane@EXAMPLE.COM
  jack@EXAMPLE.COM

This allows anyone in the EXAMPLE.COM realm who has authenticated themselves as
jane or jack (via kinit, see above) to access to jane's account or files on
this system (grunt) via rlogin(1), rsh(1) or rcp(1).
For example, jane now logs into another system using Kerberos:

  % kinit
  MIT Project Athena (grunt.example.com)
  Password:
  % rlogin grunt
  Last login: Mon May  1 21:14:47 from grumble
  Copyright (c) 1980, 1983, 1986, 1988, 1990, 1991, 1993, 1994
          The Regents of the University of California.   All rights reserved.

  FreeBSD BUILT-19950429 (GR386) #0: Sat Apr 29 17:50:09 SAT 1995

Or jack logs into jane's account on the same machine (jane having set up the
.klogin file as above, and the person in charge of Kerberos having set up
principal jack with a null instance):

  % kinit
  % rlogin grunt -l jane
  MIT Project Athena (grunt.example.com)
  Password:
  Last login: Mon May  1 21:16:55 from grumble
  Copyright (c) 1980, 1983, 1986, 1988, 1990, 1991, 1993, 1994
          The Regents of the University of California.   All rights reserved.
  FreeBSD BUILT-19950429 (GR386) #0: Sat Apr 29 17:50:09 SAT 1995

-------------------------------------------------------------------------------

15.8 Kerberos5

Contributed by Tillman Hodgson.Based on a contribution by Mark Murray.
Every FreeBSD release beyond FreeBSD-5.1 includes support only for Kerberos5.
Hence Kerberos5 is the only version included, and its configuration is similar
in many aspects to that of KerberosIV. The following information only applies
to Kerberos5 in post FreeBSD-5.0 releases. Users who wish to use the KerberosIV
package may install the security/krb4 port.
Kerberos is a network add-on system/protocol that allows users to authenticate
themselves through the services of a secure server. Services such as remote
login, remote copy, secure inter-system file copying and other high-risk tasks
are made considerably safer and more controllable.
Kerberos can be described as an identity-verifying proxy system. It can also be
described as a trusted third-party authentication system. Kerberos provides
only one function  the secure authentication of users on the network. It does
not provide authorization functions (what users are allowed to do) or auditing
functions (what those users did). After a client and server have used Kerberos
to prove their identity, they can also encrypt all of their communications to
assure privacy and data integrity as they go about their business.
Therefore it is highly recommended that Kerberos be used with other security
methods which provide authorization and audit services.
The following instructions can be used as a guide on how to set up Kerberos as
distributed for FreeBSD. However, you should refer to the relevant manual pages
for a complete description.
For purposes of demonstrating a Kerberos installation, the various name spaces
will be handled as follows:

* The DNS domain («zone») will be example.org.
* The Kerberos realm will be EXAMPLE.ORG.


     Σημείωση:Please use real domain names when setting up Kerberos even
     if you intend to run it internally. This avoids DNS problems and
     assures inter-operation with other Kerberos realms.

-------------------------------------------------------------------------------

15.8.1 History

Kerberos was created by MIT as a solution to network security problems. The
Kerberos protocol uses strong cryptography so that a client can prove its
identity to a server (and vice versa) across an insecure network connection.
Kerberos is both the name of a network authentication protocol and an adjective
to describe programs that implement the program (Kerberos telnet, for example).
The current version of the protocol is version 5, described in RFC 1510.
Several free implementations of this protocol are available, covering a wide
range of operating systems. The Massachusetts Institute of Technology (MIT),
where Kerberos was originally developed, continues to develop their Kerberos
package. It is commonly used in the US as a cryptography product, as such it
has historically been affected by US export regulations. The MIT Kerberos is
available as a port (security/krb5). Heimdal Kerberos is another version 5
implementation, and was explicitly developed outside of the US to avoid export
regulations (and is thus often included in non-commercial UNIX variants). The
Heimdal Kerberos distribution is available as a port (security/heimdal), and a
minimal installation of it is included in the base FreeBSD install.
In order to reach the widest audience, these instructions assume the use of the
Heimdal distribution included in FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.2 Setting up a Heimdal KDC

The Key Distribution Center (KDC) is the centralized authentication service
that Kerberos provides  it is the computer that issues Kerberos tickets. The
KDC is considered «trusted» by all other computers in the Kerberos realm, and
thus has heightened security concerns.
Note that while running the Kerberos server requires very few computing
resources, a dedicated machine acting only as a KDC is recommended for security
reasons.
To begin setting up a KDC, ensure that your /etc/rc.conf file contains the
correct settings to act as a KDC (you may need to adjust paths to reflect your
own system):

  kerberos5_server_enable="YES"
  kadmind5_server_enable="YES"

Next we will set up your Kerberos config file, /etc/krb5.conf:

  [libdefaults]
      default_realm = EXAMPLE.ORG
  [realms]
      EXAMPLE.ORG = {
          kdc = kerberos.example.org
          admin_server = kerberos.example.org
      }
  [domain_realm]
      .example.org = EXAMPLE.ORG

Note that this /etc/krb5.conf file implies that your KDC will have the fully-
qualified hostname of kerberos.example.org. You will need to add a CNAME
(alias) entry to your zone file to accomplish this if your KDC has a different
hostname.

     Σημείωση:For large networks with a properly configured BIND DNS
     server, the above example could be trimmed to:

       [libdefaults]
             default_realm = EXAMPLE.ORG

     With the following lines being appended to the example.org zonefile:

       _kerberos._udp      IN  SRV     01 00 88 kerberos.example.org.
       _kerberos._tcp      IN  SRV     01 00 88 kerberos.example.org.
       _kpasswd._udp       IN  SRV     01 00 464 kerberos.example.org.
       _kerberos-adm._tcp  IN  SRV     01 00 749 kerberos.example.org.
       _kerberos           IN  TXT     EXAMPLE.ORG



     Σημείωση:For clients to be able to find the Kerberos services, you
     must have either a fully configured /etc/krb5.conf or a minimally
     configured /etc/krb5.conf and a properly configured DNS server.

Next we will create the Kerberos database. This database contains the keys of
all principals encrypted with a master password. You are not required to
remember this password, it will be stored in a file (/var/heimdal/m-key). To
create the master key, run kstash and enter a password.
Once the master key has been created, you can initialize the database using the
kadmin program with the -l option (standing for «local»). This option instructs
kadmin to modify the database files directly rather than going through the
kadmind network service. This handles the chicken-and-egg problem of trying to
connect to the database before it is created. Once you have the kadmin prompt,
use the init command to create your realms initial database.
Lastly, while still in kadmin, create your first principal using the add
command. Stick to the defaults options for the principal for now, you can
always change them later with the modify command. Note that you can use the ?
command at any prompt to see the available options.
A sample database creation session is shown below:

  # kstash
  Master key: xxxxxxxx
  Verifying password - Master key: xxxxxxxx

  # kadmin -l
  kadmin> init EXAMPLE.ORG
  Realm max ticket life [unlimited]:
  kadmin> add tillman
  Max ticket life [unlimited]:
  Max renewable life [unlimited]:
  Attributes []:
  Password: xxxxxxxx
  Verifying password - Password: xxxxxxxx

Now it is time to start up the KDC services. Run /etc/rc.d/kerberos start and /
etc/rc.d/kadmind start to bring up the services. Note that you will not have
any kerberized daemons running at this point but you should be able to confirm
the that the KDC is functioning by obtaining and listing a ticket for the
principal (user) that you just created from the command-line of the KDC itself:

  % kinit tillman
  tillman@EXAMPLE.ORG's Password:

  % klist
  Credentials cache: FILE:/tmp/krb5cc_500
  	Principal: tillman@EXAMPLE.ORG

    Issued           Expires          Principal
  Aug 27 15:37:58  Aug 28 01:37:58  krbtgt/EXAMPLE.ORG@EXAMPLE.ORG

The ticket can then be revoked when you have finished:

  % k5destroy

-------------------------------------------------------------------------------

15.8.3 Kerberos enabling a server with Heimdal services

First, we need a copy of the Kerberos configuration file, /etc/krb5.conf. To do
so, simply copy it over to the client computer from the KDC in a secure fashion
(using network utilities, such as scp(1), or physically via a floppy disk).
Next you need a /etc/krb5.keytab file. This is the major difference between a
server providing Kerberos enabled daemons and a workstation  the server must
have a keytab file. This file contains the server's host key, which allows it
and the KDC to verify each others identity. It must be transmitted to the
server in a secure fashion, as the security of the server can be broken if the
key is made public. This explicitly means that transferring it via a clear text
channel, such as FTP, is a very bad idea.
Typically, you transfer to the keytab to the server using the kadmin program.
This is handy because you also need to create the host principal (the KDC end
of the krb5.keytab) using kadmin.
Note that you must have already obtained a ticket and that this ticket must be
allowed to use the kadmin interface in the kadmind.acl. See the section titled
«Remote administration» in the Heimdal info pages (info heimdal) for details on
designing access control lists. If you do not want to enable remote kadmin
access, you can simply securely connect to the KDC (via local console, ssh(1)
or Kerberos telnet(1)) and perform administration locally using kadmin -l.
After installing the /etc/krb5.conf file, you can use kadmin from the Kerberos
server. The add --random-key command will let you add the server's host
principal, and the ext command will allow you to extract the server's host
principal to its own keytab. For example:

  # kadmin
  kadmin> add --random-key host/myserver.example.org
  Max ticket life [unlimited]:
  Max renewable life [unlimited]:
  Attributes []:
  kadmin> ext host/myserver.example.org
  kadmin> exit

Note that the ext command (short for «extract») stores the extracted key in /
etc/krb5.keytab by default.
If you do not have kadmind running on the KDC (possibly for security reasons)
and thus do not have access to kadmin remotely, you can add the host principal
(host/myserver.EXAMPLE.ORG) directly on the KDC and then extract it to a
temporary file (to avoid over-writing the /etc/krb5.keytab on the KDC) using
something like this:

  # kadmin
  kadmin> ext --keytab=/tmp/example.keytab host/myserver.example.org
  kadmin> exit

You can then securely copy the keytab to the server computer (using scp or a
floppy, for example). Be sure to specify a non-default keytab name to avoid
over-writing the keytab on the KDC.
At this point your server can communicate with the KDC (due to its krb5.conf
file) and it can prove its own identity (due to the krb5.keytab file). It is
now ready for you to enable some Kerberos services. For this example we will
enable the telnet service by putting a line like this into your /etc/inetd.conf
and then restarting the inetd(8) service with /etc/rc.d/inetd restart:

  telnet    stream  tcp     nowait  root    /usr/libexec/telnetd  telnetd -
  a user

The critical bit is that the -a (for authentication) type is set to user.
Consult the telnetd(8) manual page for more details.
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.4 Kerberos enabling a client with Heimdal

Setting up a client computer is almost trivially easy. As far as Kerberos
configuration goes, you only need the Kerberos configuration file, located at /
etc/krb5.conf. Simply securely copy it over to the client computer from the
KDC.
Test your client computer by attempting to use kinit, klist, and kdestroy from
the client to obtain, show, and then delete a ticket for the principal you
created above. You should also be able to use Kerberos applications to connect
to Kerberos enabled servers, though if that does not work and obtaining a
ticket does the problem is likely with the server and not with the client or
the KDC.
When testing an application like telnet, try using a packet sniffer (such as
tcpdump(1)) to confirm that your password is not sent in the clear. Try using
telnet with the -x option, which encrypts the entire data stream (similar to
ssh).
Various non-core Kerberos client applications are also installed by default.
This is where the «minimal» nature of the base Heimdal installation is felt:
telnet is the only Kerberos enabled service.
The Heimdal port adds some of the missing client applications: Kerberos enabled
versions of ftp, rsh, rcp, rlogin, and a few other less common programs. The
MIT port also contains a full suite of Kerberos client applications.
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.5 User configuration files: .k5login and .k5users

Users within a realm typically have their Kerberos principal (such as
tillman@EXAMPLE.ORG) mapped to a local user account (such as a local account
named tillman). Client applications such as telnet usually do not require a
user name or a principal.
Occasionally, however, you want to grant access to a local user account to
someone who does not have a matching Kerberos principal. For example,
tillman@EXAMPLE.ORG may need access to the local user account webdevelopers.
Other principals may also need access to that local account.
The .k5login and .k5users files, placed in a users home directory, can be used
similar to a powerful combination of .hosts and .rhosts, solving this problem.
For example, if a .k5login with the following contents:

  tillman@example.org
  jdoe@example.org

Were to be placed into the home directory of the local user webdevelopers then
both principals listed would have access to that account without requiring a
shared password.
Reading the manual pages for these commands is recommended. Note that the ksu
manual page covers .k5users.
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.6 Kerberos Tips, Tricks, and Troubleshooting


* When using either the Heimdal or MIT Kerberos ports ensure that your PATH
  environment variable lists the Kerberos versions of the client applications
  before the system versions.
* Do all the computers in your realm have synchronized time settings? If not,
  authentication may fail. Τμήμα_30.10 describes how to synchronize clocks
  using NTP.
* MIT and Heimdal inter-operate nicely. Except for kadmin, the protocol for
  which is not standardized.
* If you change your hostname, you also need to change your host/ principal and
  update your keytab. This also applies to special keytab entries like the www/
  principal used for Apache's www/mod_auth_kerb.
* All hosts in your realm must be resolvable (both forwards and reverse) in DNS
  (or /etc/hosts as a minimum). CNAMEs will work, but the A and PTR records
  must be correct and in place. The error message is not very intuitive:
  Kerberos5 refuses authentication because Read req failed: Key table entry
  not found.
* Some operating systems that may being acting as clients to your KDC do not
  set the permissions for ksu to be setuid root. This means that ksu does not
  work, which is a good security idea but annoying. This is not a KDC error.
* With MIT Kerberos, if you want to allow a principal to have a ticket life
  longer than the default ten hours, you must use modify_principal in kadmin to
  change the maxlife of both the principal in question and the krbtgt
  principal. Then the principal can use the -l option with kinit to request a
  ticket with a longer lifetime.
*
       Σημείωση:If you run a packet sniffer on your KDC to add in
       troubleshooting and then run kinit from a workstation, you will
       notice that your TGT is sent immediately upon running kinit  even
       before you type your password! The explanation is that the Kerberos
       server freely transmits a TGT (Ticket Granting Ticket) to any
       unauthorized request; however, every TGT is encrypted in a key
       derived from the user's password. Therefore, when a user types
       their password it is not being sent to the KDC, it is being used to
       decrypt the TGT that kinit already obtained. If the decryption
       process results in a valid ticket with a valid time stamp, the user
       has valid Kerberos credentials. These credentials include a session
       key for establishing secure communications with the Kerberos server
       in the future, as well as the actual ticket-granting ticket, which
       is actually encrypted with the Kerberos server's own key. This
       second layer of encryption is unknown to the user, but it is what
       allows the Kerberos server to verify the authenticity of each TGT.

* If you want to use long ticket lifetimes (a week, for example) and you are
  using OpenSSH to connect to the machine where your ticket is stored, make
  sure that Kerberos TicketCleanup is set to no in your sshd_config or else
  your tickets will be deleted when you log out.
* Remember that host principals can have a longer ticket lifetime as well. If
  your user principal has a lifetime of a week but the host you are connecting
  to has a lifetime of nine hours, you will have an expired host principal in
  your cache and the ticket cache will not work as expected.
* When setting up a krb5.dict file to prevent specific bad passwords from being
  used (the manual page for kadmind covers this briefly), remember that it only
  applies to principals that have a password policy assigned to them. The
  krb5.dict files format is simple: one string per line. Creating a symbolic
  link to /usr/share/dict/words might be useful.

-------------------------------------------------------------------------------

15.8.7 Differences with the MIT port

The major difference between the MIT and Heimdal installs relates to the kadmin
program which has a different (but equivalent) set of commands and uses a
different protocol. This has a large implications if your KDC is MIT as you
will not be able to use the Heimdal kadmin program to administer your KDC
remotely (or vice versa, for that matter).
The client applications may also take slightly different command line options
to accomplish the same tasks. Following the instructions on the MIT Kerberos
web site (http://web.mit.edu/Kerberos/www/) is recommended. Be careful of path
issues: the MIT port installs into /usr/local/ by default, and the «normal»
system applications may be run instead of MIT if your PATH environment variable
lists the system directories first.

     Σημείωση:With the MIT security/krb5 port that is provided by FreeBSD,
     be sure to read the /usr/local/share/doc/krb5/README.FreeBSD file
     installed by the port if you want to understand why logins via
     telnetd and klogind behave somewhat oddly. Most importantly,
     correcting the «incorrect permissions on cache file» behavior
     requires that the login.krb5 binary be used for authentication so
     that it can properly change ownership for the forwarded credentials.

The rc.conf must also be modified to contain the following configuration:

  kerberos5_server="/usr/local/sbin/krb5kdc"
  kadmind5_server="/usr/local/sbin/kadmind"
  kerberos5_server_enable="YES"
  kadmind5_server_enable="YES"

This is done because the applications for MIT kerberos installs binaries in the
/usr/local hierarchy.
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.8 Mitigating limitations found in Kerberos

-------------------------------------------------------------------------------

15.8.8.1 Kerberos is an all-or-nothing approach

Every service enabled on the network must be modified to work with Kerberos (or
be otherwise secured against network attacks) or else the users credentials
could be stolen and re-used. An example of this would be Kerberos enabling all
remote shells (via rsh and telnet, for example) but not converting the POP3
mail server which sends passwords in plain text.
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.8.2 Kerberos is intended for single-user workstations

In a multi-user environment, Kerberos is less secure. This is because it stores
the tickets in the /tmp directory, which is readable by all users. If a user is
sharing a computer with several other people simultaneously (i.e. multi-user),
it is possible that the user's tickets can be stolen (copied) by another user.
This can be overcome with the -c filename command-line option or (preferably)
the KRB5CCNAME environment variable, but this is rarely done. In principal,
storing the ticket in the users home directory and using simple file
permissions can mitigate this problem.
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.8.3 The KDC is a single point of failure

By design, the KDC must be as secure as the master password database is
contained on it. The KDC should have absolutely no other services running on it
and should be physically secured. The danger is high because Kerberos stores
all passwords encrypted with the same key (the «master» key), which in turn is
stored as a file on the KDC.
As a side note, a compromised master key is not quite as bad as one might
normally fear. The master key is only used to encrypt the Kerberos database and
as a seed for the random number generator. As long as access to your KDC is
secure, an attacker cannot do much with the master key.
Additionally, if the KDC is unavailable (perhaps due to a denial of service
attack or network problems) the network services are unusable as authentication
can not be performed, a recipe for a denial-of-service attack. This can
alleviated with multiple KDCs (a single master and one or more slaves) and with
careful implementation of secondary or fall-back authentication (PAM is
excellent for this).
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.8.4 Kerberos Shortcomings

Kerberos allows users, hosts and services to authenticate between themselves.
It does not have a mechanism to authenticate the KDC to the users, hosts or
services. This means that a trojanned kinit (for example) could record all user
names and passwords. Something like security/tripwire or other file system
integrity checking tools can alleviate this.
-------------------------------------------------------------------------------

15.8.9 Resources and further information


* The_Kerberos_FAQ
* Designing_an_Authentication_System:_a_Dialog_in_Four_Scenes
* RFC_1510,_The_Kerberos_Network_Authentication_Service_(V5)
* MIT_Kerberos_home_page
* Heimdal_Kerberos_home_page

-------------------------------------------------------------------------------

15.9 OpenSSL

Written by: Tom Rhodes.
One feature that many users overlook is the OpenSSL toolkit included in
FreeBSD. OpenSSL provides an encryption transport layer on top of the normal
communications layer; thus allowing it to be intertwined with many network
applications and services.
Some uses of OpenSSL may include encrypted authentication of mail clients, web
based transactions such as credit card payments and more. Many ports such as
www/apache13-ssl, and mail/sylpheed-claws will offer compilation support for
building with OpenSSL.

     Σημείωση:In most cases the Ports Collection will attempt to build the
     security/openssl port unless the WITH_OPENSSL_BASE make variable is
     explicitly set to «yes».

The version of OpenSSL included in FreeBSD supports Secure Sockets Layer v2/v3
(SSLv2/SSLv3), Transport Layer Security v1 (TLSv1) network security protocols
and can be used as a general cryptographic library.

     Σημείωση:While OpenSSL supports the IDEA algorithm, it is disabled by
     default due to United States patents. To use it, the license should
     be reviewed and, if the restrictions are acceptable, the MAKE_IDEA
     variable must be set in make.conf.

One of the most common uses of OpenSSL is to provide certificates for use with
software applications. These certificates ensure that the credentials of the
company or individual are valid and not fraudulent. If the certificate in
question has not been verified by one of the several «Certificate Authorities»,
or CAs, a warning is usually produced. A Certificate Authority is a company,
such as VeriSign, which will sign certificates in order to validate credentials
of individuals or companies. This process has a cost associated with it and is
definitely not a requirement for using certificates; however, it can put some
of the more paranoid users at ease.
-------------------------------------------------------------------------------

15.9.1 Generating Certificates

To generate a certificate, the following command is available:

  # openssl req -new -nodes -out req.pem -keyout cert.pem
  Generating a 1024 bit RSA private key
  ................++++++
  .......................................++++++
  writing new private key to 'cert.pem'
  -----
  You are about to be asked to enter information that will be incorporated
  into your certificate request.
  What you are about to enter is what is called a Distinguished Name or a DN.
  There are quite a few fields but you can leave some blank
  For some fields there will be a default value,
  If you enter '.', the field will be left blank.
  -----
  Country Name (2 letter code) [AU]:US
  State or Province Name (full name) [Some-State]:PA
  Locality Name (eg, city) []:Pittsburgh
  Organization Name (eg, company) [Internet Widgits Pty Ltd]:My Company
  Organizational Unit Name (eg, section) []:Systems Administrator
  Common Name (eg, YOUR name) []:localhost.example.org
  Email Address []:trhodes@FreeBSD.org

  Please enter the following 'extra' attributes
  to be sent with your certificate request
  A challenge password []:SOME PASSWORD
  An optional company name []:Another Name

Notice the response directly after the «Common Name» prompt shows a domain
name. This prompt requires a server name to be entered for verification
purposes; placing anything but a domain name would yield a useless certificate.
Other options, for instance expire time, alternate encryption algorithms, etc.
are available. A complete list may be obtained by viewing the openssl(1) manual
page.
Two files should now exist in the directory in which the aforementioned command
was issued. The certificate request, req.pem, may be sent to a certificate
authority who will validate the credentials that you entered, sign the request
and return the certificate to you. The second file created will be named
cert.pem and is the private key for the certificate and should be protected at
all costs; if this falls in the hands of others it can be used to impersonate
you (or your server).
In cases where a signature from a CA is not required, a self signed certificate
can be created. First, generate the RSA key:

  # openssl dsaparam -rand -genkey -out myRSA.key 1024

Next, generate the CA key:

  # openssl gendsa -des3 -out myca.key myRSA.key

Use this key to create the certificate:

  # openssl req -new -x509 -days 365 -key myca.key -out new.crt

Two new files should appear in the directory: a certificate authority signature
file, myca.key and the certificate itself, new.crt. These should be placed in a
directory, preferably under /etc, which is readable only by root. Permissions
of 0700 should be fine for this and they can be set with the chmod utility.
-------------------------------------------------------------------------------

15.9.2 Using Certificates, an Example

So what can these files do? A good use would be to encrypt connections to the
Sendmail MTA. This would dissolve the use of clear text authentication for
users who send mail via the local MTA.

     Σημείωση:This is not the best use in the world as some MUAs will
     present the user with an error if they have not installed the
     certificate locally. Refer to the documentation included with the
     software for more information on certificate installation.

The following lines should be placed inside the local .mc file:

  dnl SSL Options
  define(`confCACERT_PATH',`/etc/certs')dnl
  define(`confCACERT',`/etc/certs/new.crt')dnl
  define(`confSERVER_CERT',`/etc/certs/new.crt')dnl
  define(`confSERVER_KEY',`/etc/certs/myca.key')dnl
  define(`confTLS_SRV_OPTIONS', `V')dnl

Where /etc/certs/ is the directory to be used for storing the certificate and
key files locally. The last few requirements are a rebuild of the local .cf
file. This is easily achieved by typing make install within the /etc/mail
directory. Follow that up with make restart which should start the Sendmail
daemon.
If all went well there will be no error messages in the /var/log/maillog file
and Sendmail will show up in the process list.
For a simple test, simply connect to the mail server using the telnet(1)
utility:

  # telnet example.com 25
  Trying 192.0.34.166...
  Connected to example.com.
  Escape character is '^]'.
  220 example.com ESMTP Sendmail 8.12.10/8.12.10; Tue, 31 Aug 2004 03:41:22 -
  0400 (EDT)
  ehlo example.com
  250-example.com Hello example.com [192.0.34.166], pleased to meet you
  250-ENHANCEDSTATUSCODES
  250-PIPELINING
  250-8BITMIME
  250-SIZE
  250-DSN
  250-ETRN
  250-AUTH LOGIN PLAIN
  250-STARTTLS
  250-DELIVERBY
  250 HELP
  quit
  221 2.0.0 example.com closing connection
  Connection closed by foreign host.

If the «STARTTLS» line appears in the output then everything is working
correctly.
-------------------------------------------------------------------------------

15.10 VPN over IPsec

Written by Nik Clayton.
Creating a VPN between two networks, separated by the Internet, using FreeBSD
gateways.
-------------------------------------------------------------------------------

15.10.1 Understanding IPsec

Written by Hiten M. Pandya.
This section will guide you through the process of setting up IPsec, and to use
it in an environment which consists of FreeBSD and Microsoft Windows 2000/XP
machines, to make them communicate securely. In order to set up IPsec, it is
necessary that you are familiar with the concepts of building a custom kernel
(see Κεφάλαιο_9).
IPsec is a protocol which sits on top of the Internet Protocol (IP) layer. It
allows two or more hosts to communicate in a secure manner (hence the name).
The FreeBSD IPsec «network stack» is based on the KAME implementation, which
has support for both protocol families, IPv4 and IPv6.

     Σημείωση:FreeBSD contains a «hardware accelerated» IPsec stack, known
     as «Fast IPsec», that was obtained from OpenBSD. It employs
     cryptographic hardware (whenever possible) via the crypto(4)
     subsystem to optimize the performance of IPsec. This subsystem is
     new, and does not support all the features that are available in the
     KAME version of IPsec. However, in order to enable hardware-
     accelerated IPsec, the following kernel option has to be added to
     your kernel configuration file:

       
options	  FAST_IPSEC  # new IPsec (cannot define w/ IPSEC)

     Note, that it is not currently possible to use the «Fast IPsec»
     subsystem in lieu of the KAME implementation of IPsec. Consult the
     fast_ipsec(4) manual page for more information.


     Σημείωση:To let firewalls properly track state for gif(4) tunnels
     too, you have to enable the IPSEC_FILTERGIF in your kernel
     configuration:

       
options   IPSEC_FILTERGIF  #filter ipsec packets from a tunnel
       	


IPsec consists of two sub-protocols:

* Encapsulated Security Payload (ESP), protects the IP packet data from third
  party interference, by encrypting the contents using symmetric cryptography
  algorithms (like Blowfish, 3DES).
* Authentication Header (AH), protects the IP packet header from third party
  interference and spoofing, by computing a cryptographic checksum and hashing
  the IP packet header fields with a secure hashing function. This is then
  followed by an additional header that contains the hash, to allow the
  information in the packet to be authenticated.

ESP and AH can either be used together or separately, depending on the
environment.
IPsec can either be used to directly encrypt the traffic between two hosts
(known as Transport Mode); or to build «virtual tunnels» between two subnets,
which could be used for secure communication between two corporate networks
(known as Tunnel Mode). The latter is more commonly known as a Virtual Private
Network (VPN). The ipsec(4) manual page should be consulted for detailed
information on the IPsec subsystem in FreeBSD.
To add IPsec support to your kernel, add the following options to your kernel
configuration file:

  
options   IPSEC        #IP security
  options   IPSEC_ESP    #IP security (crypto; define w/ IPSEC)

If IPsec debugging support is desired, the following kernel option should also
be added:

  
options   IPSEC_DEBUG  #debug for IP security

-------------------------------------------------------------------------------

15.10.2 The Problem

There is no standard for what constitutes a VPN. VPNs can be implemented using
a number of different technologies, each of which have their own strengths and
weaknesses. This section presents a scenario, and the strategies used for
implementing a VPN for this scenario.
-------------------------------------------------------------------------------

15.10.3 The Scenario: Two networks, connected to the Internet, to behave as one

The premise is as follows:

* You have at least two sites
* Both sites are using IP internally
* Both sites are connected to the Internet, through a gateway that is running
  FreeBSD.
* The gateway on each network has at least one public IP address.
* The internal addresses of the two networks can be public or private IP
  addresses, it does not matter. You can be running NAT on the gateway machine
  if necessary.
* The internal IP addresses of the two networks do not collide. While I expect
  it is theoretically possible to use a combination of VPN technology and NAT
  to get this to work, I expect it to be a configuration nightmare.

If you find that you are trying to connect two networks, both of which,
internally, use the same private IP address range (e.g. both of them use
192.168.1.x), then one of the networks will have to be renumbered.
The network topology might look something like this:

  Network #1            [ Internal Hosts ]    Private Net, 192.168.1.2-254
                        [   Win9x/NT/2K  ]
                        [      UNIX      ]
                                 |
                                 |
                          .---[fxp1]---.      Private IP, 192.168.1.1
                          |   FreeBSD  |
                          `---[fxp0]---'      Public IP, A.B.C.D
                                 |
                                 |
                        -=-=- Internet -=-=-
                                 |
                                 |
                          .---[fxp0]---.      Public IP, W.X.Y.Z
                          |   FreeBSD  |
                          `---[fxp1]---'      Private IP, 192.168.2.1
                                 |
                                 |
  Network #2            [ Internal Hosts ]
                        [   Win9x/NT/2K  ]    Private Net, 192.168.2.2-254
                        [      UNIX      ]

Notice the two public IP addresses. I will use the letters to refer to them in
the rest of this article. Anywhere you see those letters in this article,
replace them with your own public IP addresses. Note also that internally, the
two gateway machines have .1 IP addresses, and that the two networks have
different private IP addresses (192.168.1.x and 192.168.2.x respectively). All
the machines on the private networks have been configured to use the .1 machine
as their default gateway.
The intention is that, from a network point of view, each network should view
the machines on the other network as though they were directly attached the
same router -- albeit a slightly slow router with an occasional tendency to
drop packets.
This means that (for example), machine 192.168.1.20 should be able to run

  ping 192.168.2.34

and have it work, transparently. Windows machines should be able to see the
machines on the other network, browse file shares, and so on, in exactly the
same way that they can browse machines on the local network.
And the whole thing has to be secure. This means that traffic between the two
networks has to be encrypted.
Creating a VPN between these two networks is a multi-step process. The stages
are as follows:

  1. Create a «virtual» network link between the two networks, across the
     Internet. Test it, using tools like ping(8), to make sure it works.
  2. Apply security policies to ensure that traffic between the two networks is
     transparently encrypted and decrypted as necessary. Test this, using tools
     like tcpdump(1), to ensure that traffic is encrypted.
  3. Configure additional software on the FreeBSD gateways, to allow Windows
     machines to see one another across the VPN.

-------------------------------------------------------------------------------

15.10.3.1 Step 1: Creating and testing a «virtual» network link

Suppose that you were logged in to the gateway machine on network #1 (with
public IP address A.B.C.D, private IP address 192.168.1.1), and you ran ping
192.168.2.1, which is the private address of the machine with IP address
W.X.Y.Z. What needs to happen in order for this to work?

  1. The gateway machine needs to know how to reach 192.168.2.1. In other
     words, it needs to have a route to 192.168.2.1.
  2. Private IP addresses, such as those in the 192.168.x range are not
     supposed to appear on the Internet at large. Instead, each packet you send
     to 192.168.2.1 will need to be wrapped up inside another packet. This
     packet will need to appear to be from A.B.C.D, and it will have to be sent
     to W.X.Y.Z. This process is called encapsulation.
  3. Once this packet arrives at W.X.Y.Z it will need to «unencapsulated», and
     delivered to 192.168.2.1.

You can think of this as requiring a «tunnel» between the two networks. The two
«tunnel mouths» are the IP addresses A.B.C.D and W.X.Y.Z, and the tunnel must
be told the addresses of the private IP addresses that will be allowed to pass
through it. The tunnel is used to transfer traffic with private IP addresses
across the public Internet.
This tunnel is created by using the generic interface, or gif devices on
FreeBSD. As you can imagine, the gif interface on each gateway host must be
configured with four IP addresses; two for the public IP addresses, and two for
the private IP addresses.
Support for the gif device must be compiled in to the FreeBSD kernel on both
machines. You can do this by adding the line:

  device gif

to the kernel configuration files on both machines, and then compile, install,
and reboot as normal.
Configuring the tunnel is a two step process. First the tunnel must be told
what the outside (or public) IP addresses are, using ifconfig(8). Then the
private IP addresses must be configured using ifconfig(8).
On the gateway machine on network #1 you would run the following commands to
configure the tunnel.

  # ifconfig gif0 create
  # ifconfig gif0 tunnel A.B.C.D W.X.Y.Z
  # ifconfig gif0 inet 192.168.1.1 192.168.2.1 netmask 0xffffffff

On the other gateway machine you run the same commands, but with the order of
the IP addresses reversed.

  # ifconfig gif0 create
  # ifconfig gif0 tunnel W.X.Y.Z A.B.C.D
  # ifconfig gif0 inet 192.168.2.1 192.168.1.1 netmask 0xffffffff

You can then run:

  ifconfig gif0

to see the configuration. For example, on the network #1 gateway, you would see
this:

  # ifconfig gif0
  gif0: flags=8051<UP,POINTOPOINT,RUNNING,MULTICAST> mtu 1280
          tunnel inet A.B.C.D --> W.X.Y.Z
          inet 192.168.1.1 --> 192.168.2.1 netmask 0xffffffff

As you can see, a tunnel has been created between the physical addresses
A.B.C.D and W.X.Y.Z, and the traffic allowed through the tunnel is that between
192.168.1.1 and 192.168.2.1.
This will also have added an entry to the routing table on both machines, which
you can examine with the command netstat -rn. This output is from the gateway
host on network #1.

  # netstat -rn
  Routing tables

  Internet:
  Destination      Gateway       Flags    Refs    Use    Netif  Expire
  ...
  192.168.2.1      192.168.1.1   UH        0        0    gif0
  ...

As the «Flags» value indicates, this is a host route, which means that each
gateway knows how to reach the other gateway, but they do not know how to reach
the rest of their respective networks. That problem will be fixed shortly.
It is likely that you are running a firewall on both machines. This will need
to be circumvented for your VPN traffic. You might want to allow all traffic
between both networks, or you might want to include firewall rules that protect
both ends of the VPN from one another.
It greatly simplifies testing if you configure the firewall to allow all
traffic through the VPN. You can always tighten things up later. If you are
using ipfw(8) on the gateway machines then a command like

  ipfw add 1 allow ip from any to any via gif0

will allow all traffic between the two end points of the VPN, without affecting
your other firewall rules. Obviously you will need to run this command on both
gateway hosts.
This is sufficient to allow each gateway machine to ping the other. On
192.168.1.1, you should be able to run

  ping 192.168.2.1

and get a response, and you should be able to do the same thing on the other
gateway machine.
However, you will not be able to reach internal machines on either network yet.
This is because of the routing -- although the gateway machines know how to
reach one another, they do not know how to reach the network behind each one.
To solve this problem you must add a static route on each gateway machine. The
command to do this on the first gateway would be:

  route add 192.168.2.0 192.168.2.1 netmask 0xffffff00

This says «In order to reach the hosts on the network 192.168.2.0, send the
packets to the host 192.168.2.1». You will need to run a similar command on the
other gateway, but with the 192.168.1.x addresses instead.
IP traffic from hosts on one network will now be able to reach hosts on the
other network.
That has now created two thirds of a VPN between the two networks, in as much
as it is «virtual» and it is a «network». It is not private yet. You can test
this using ping(8) and tcpdump(1). Log in to the gateway host and run

  tcpdump dst host 192.168.2.1

In another log in session on the same host run

  ping 192.168.2.1

You will see output that looks something like this:

  
16:10:24.018080 192.168.1.1 > 192.168.2.1: icmp: echo request
  16:10:24.018109 192.168.1.1 > 192.168.2.1: icmp: echo reply
  16:10:25.018814 192.168.1.1 > 192.168.2.1: icmp: echo request
  16:10:25.018847 192.168.1.1 > 192.168.2.1: icmp: echo reply
  16:10:26.028896 192.168.1.1 > 192.168.2.1: icmp: echo request
  16:10:26.029112 192.168.1.1 > 192.168.2.1: icmp: echo reply

As you can see, the ICMP messages are going back and forth unencrypted. If you
had used the -s parameter to tcpdump(1) to grab more bytes of data from the
packets you would see more information.
Obviously this is unacceptable. The next section will discuss securing the link
between the two networks so that all traffic is automatically encrypted.
Summary:

* Configure both kernels with «device gif».
* Edit /etc/rc.conf on gateway host #1 and add the following lines (replacing
  IP addresses as necessary).

    gif_interfaces="gif0"
    gifconfig_gif0="A.B.C.D W.X.Y.Z"
    ifconfig_gif0="inet 192.168.1.1 192.168.2.1 netmask 0xffffffff"
    static_routes="vpn"
    route_vpn="192.168.2.0 192.168.2.1 netmask 0xffffff00"

* Edit your firewall script (/etc/rc.firewall, or similar) on both hosts, and
  add

    ipfw add 1 allow ip from any to any via gif0

* Make similar changes to /etc/rc.conf on gateway host #2, reversing the order
  of IP addresses.

-------------------------------------------------------------------------------

15.10.3.2 Step 2: Securing the link

To secure the link we will be using IPsec. IPsec provides a mechanism for two
hosts to agree on an encryption key, and to then use this key in order to
encrypt data between the two hosts.
The are two areas of configuration to be considered here.

  1. There must be a mechanism for two hosts to agree on the encryption
     mechanism to use. Once two hosts have agreed on this mechanism there is
     said to be a «security association» between them.
  2. There must be a mechanism for specifying which traffic should be
     encrypted. Obviously, you do not want to encrypt all your outgoing traffic
     -- you only want to encrypt the traffic that is part of the VPN. The rules
     that you put in place to determine what traffic will be encrypted are
     called «security policies».

Security associations and security policies are both maintained by the kernel,
and can be modified by userland programs. However, before you can do this you
must configure the kernel to support IPsec and the Encapsulated Security
Payload (ESP) protocol. This is done by configuring a kernel with:

  options IPSEC
  options IPSEC_ESP

and recompiling, reinstalling, and rebooting. As before you will need to do
this to the kernels on both of the gateway hosts.
You have two choices when it comes to setting up security associations. You can
configure them by hand between two hosts, which entails choosing the encryption
algorithm, encryption keys, and so forth, or you can use daemons that implement
the Internet Key Exchange protocol (IKE) to do this for you.
I recommend the latter. Apart from anything else, it is easier to set up.
Editing and displaying security policies is carried out using setkey(8). By
analogy, setkey is to the kernel's security policy tables as route(8) is to the
kernel's routing tables. setkey can also display the current security
associations, and to continue the analogy further, is akin to netstat -r in
that respect.
There are a number of choices for daemons to manage security associations with
FreeBSD. This article will describe how to use one of these, racoon  which is
available from security/ipsec-tools in the FreeBSD Ports collection.
The racoon software must be run on both gateway hosts. On each host it is
configured with the IP address of the other end of the VPN, and a secret key
(which you choose, and must be the same on both gateways).
The two daemons then contact one another, confirm that they are who they say
they are (by using the secret key that you configured). The daemons then
generate a new secret key, and use this to encrypt the traffic over the VPN.
They periodically change this secret, so that even if an attacker were to crack
one of the keys (which is as theoretically close to unfeasible as it gets) it
will not do them much good -- by the time they have cracked the key the two
daemons have chosen another one.
The configuration file for racoon is stored in ${PREFIX}/etc/racoon. You should
find a configuration file there, which should not need to be changed too much.
The other component of racoon's configuration, which you will need to change,
is the «pre-shared key».
The default racoon configuration expects to find this in the file ${PREFIX}/
etc/racoon/psk.txt. It is important to note that the pre-shared key is not the
key that will be used to encrypt your traffic across the VPN link, it is simply
a token that allows the key management daemons to trust one another.
psk.txt contains a line for each remote site you are dealing with. In this
example, where there are two sites, each psk.txt file will contain one line
(because each end of the VPN is only dealing with one other end).
On gateway host #1 this line should look like this:

  W.X.Y.Z            secret

That is, the public IP address of the remote end, whitespace, and a text string
that provides the secret. Obviously, you should not use «secret» as your key -
- the normal rules for choosing a password apply.
On gateway host #2 the line would look like this

  A.B.C.D            secret

That is, the public IP address of the remote end, and the same secret key.
psk.txt must be mode 0600 (i.e., only read/write to root) before racoon will
run.
You must run racoon on both gateway machines. You will also need to add some
firewall rules to allow the IKE traffic, which is carried over UDP to the
ISAKMP (Internet Security Association Key Management Protocol) port. Again,
this should be fairly early in your firewall ruleset.

  ipfw add 1 allow udp from A.B.C.D to W.X.Y.Z isakmp
  ipfw add 1 allow udp from W.X.Y.Z to A.B.C.D isakmp

Once racoon is running you can try pinging one gateway host from the other. The
connection is still not encrypted, but racoon will then set up the security
associations between the two hosts -- this might take a moment, and you may see
this as a short delay before the ping commands start responding.
Once the security association has been set up you can view it using setkey(8).
Run

  setkey -D

on either host to view the security association information.
That's one half of the problem. The other half is setting your security
policies.
To create a sensible security policy, let's review what's been set up so far.
This discussions hold for both ends of the link.
Each IP packet that you send out has a header that contains data about the
packet. The header includes the IP addresses of both the source and
destination. As we already know, private IP addresses, such as the 192.168.x.y
range are not supposed to appear on the public Internet. Instead, they must
first be encapsulated inside another packet. This packet must have the public
source and destination IP addresses substituted for the private addresses.
So if your outgoing packet started looking like this:

  
  .----------------------.
    | Src: 192.168.1.1     |
    | Dst: 192.168.2.1     |
    | <other header info>  |
    +----------------------+
    | <packet data>        |
    `----------------------'

Then it will be encapsulated inside another packet, looking something like
this:

  
  .--------------------------.
    | Src: A.B.C.D             |
    | Dst: W.X.Y.Z             |
    | <other header info>      |
    +--------------------------+
    | .----------------------. |
    | | Src: 192.168.1.1     | |
    | | Dst: 192.168.2.1     | |
    | | <other header info>  | |
    | +----------------------+ |
    | | <packet data>        | |
    | `----------------------' |
    `--------------------------'

This encapsulation is carried out by the gif device. As you can see, the packet
now has real IP addresses on the outside, and our original packet has been
wrapped up as data inside the packet that will be put out on the Internet.
Obviously, we want all traffic between the VPNs to be encrypted. You might try
putting this in to words, as:
«If a packet leaves from A.B.C.D, and it is destined for W.X.Y.Z, then encrypt
it, using the necessary security associations.»
«If a packet arrives from W.X.Y.Z, and it is destined for A.B.C.D, then decrypt
it, using the necessary security associations.»
That's close, but not quite right. If you did this, all traffic to and from
W.X.Y.Z, even traffic that was not part of the VPN, would be encrypted. That's
not quite what you want. The correct policy is as follows
«If a packet leaves from A.B.C.D, and that packet is encapsulating another
packet, and it is destined for W.X.Y.Z, then encrypt it, using the necessary
security associations.»
«If a packet arrives from W.X.Y.Z, and that packet is encapsulating another
packet, and it is destined for A.B.C.D, then decrypt it, using the necessary
security associations.»
A subtle change, but a necessary one.
Security policies are also set using setkey(8). setkey(8) features a
configuration language for defining the policy. You can either enter
configuration instructions via stdin, or you can use the -f option to specify a
filename that contains configuration instructions.
The configuration on gateway host #1 (which has the public IP address A.B.C.D)
to force all outbound traffic to W.X.Y.Z to be encrypted is:

  
spdadd A.B.C.D/32 W.X.Y.Z/32 ipencap -P out ipsec esp/tunnel/A.B.C.D-
  W.X.Y.Z/require;

Put these commands in a file (e.g. /etc/ipsec.conf) and then run

  # setkey -f /etc/ipsec.conf

spdadd tells setkey(8) that we want to add a rule to the secure policy
database. The rest of this line specifies which packets will match this policy.
A.B.C.D/32 and W.X.Y.Z/32 are the IP addresses and netmasks that identify the
network or hosts that this policy will apply to. In this case, we want it to
apply to traffic between these two hosts. ipencap tells the kernel that this
policy should only apply to packets that encapsulate other packets. -P out says
that this policy applies to outgoing packets, and ipsec says that the packet
will be secured.
The second line specifies how this packet will be encrypted. esp is the
protocol that will be used, while tunnel indicates that the packet will be
further encapsulated in an IPsec packet. The repeated use of A.B.C.D and
W.X.Y.Z is used to select the security association to use, and the final
require mandates that packets must be encrypted if they match this rule.
This rule only matches outgoing packets. You will need a similar rule to match
incoming packets.

  spdadd W.X.Y.Z/32 A.B.C.D/32 ipencap -P in ipsec esp/tunnel/W.X.Y.Z-A.B.C.D/
  require;

Note the in instead of out in this case, and the necessary reversal of the IP
addresses.
The other gateway host (which has the public IP address W.X.Y.Z) will need
similar rules.

  spdadd W.X.Y.Z/32 A.B.C.D/32 ipencap -P out ipsec esp/tunnel/W.X.Y.Z-A.B.C.D/
  require;
  spdadd A.B.C.D/32 W.X.Y.Z/32 ipencap -P in ipsec esp/tunnel/A.B.C.D-W.X.Y.Z/
  require;

Finally, you need to add firewall rules to allow ESP and IPENCAP packets back
and forth. These rules will need to be added to both hosts.

  ipfw add 1 allow esp from A.B.C.D to W.X.Y.Z
  ipfw add 1 allow esp from W.X.Y.Z to A.B.C.D
  ipfw add 1 allow ipencap from A.B.C.D to W.X.Y.Z
  ipfw add 1 allow ipencap from W.X.Y.Z to A.B.C.D

Because the rules are symmetric you can use the same rules on each gateway
host.
Outgoing packets will now look something like this:

  
  .------------------------------.  --------------------------.
    | Src: A.B.C.D                 |                            |
    | Dst: W.X.Y.Z                 |                            |
    | <other header info>          |                            |  Encrypted
    +------------------------------+                            |  packet.
    | .--------------------------. |  -------------.            |  contents
    | | Src: A.B.C.D             | |               |            |  are
    | | Dst: W.X.Y.Z             | |               |            |  completely
    | | <other header info>      | |               |            |- secure
    | +--------------------------+ |               |  Encap'd   |  from third
    | | .----------------------. | |  -.           |  packet    |  party
    | | | Src: 192.168.1.1     | | |   |  Original |- with real |  snooping
    | | | Dst: 192.168.2.1     | | |   |  packet,  |  IP addr   |
    | | | <other header info>  | | |   |- private  |            |
    | | +----------------------+ | |   |  IP addr  |            |
    | | | <packet data>        | | |   |           |            |
    | | `----------------------' | |  -'           |            |
    | `--------------------------' |  -------------'            |
    `------------------------------'  --------------------------'
  	

When they are received by the far end of the VPN they will first be decrypted
(using the security associations that have been negotiated by racoon). Then
they will enter the gif interface, which will unwrap the second layer, until
you are left with the innermost packet, which can then travel in to the inner
network.
You can check the security using the same ping(8) test from earlier. First, log
in to the A.B.C.D gateway machine, and run:

  tcpdump dst host 192.168.2.1

In another log in session on the same host run

  ping 192.168.2.1

This time you should see output like the following:

  XXX tcpdump output

Now, as you can see, tcpdump(1) shows the ESP packets. If you try to examine
them with the -s option you will see (apparently) gibberish, because of the
encryption.
Congratulations. You have just set up a VPN between two remote sites.
Summary

* Configure both kernels with:

    options IPSEC
    options IPSEC_ESP

* Install security/ipsec-tools. Edit ${PREFIX}/etc/racoon/psk.txt on both
  gateway hosts, adding an entry for the remote host's IP address and a secret
  key that they both know. Make sure this file is mode 0600.
* Add the following lines to /etc/rc.conf on each host:

    ipsec_enable="YES"
    ipsec_file="/etc/ipsec.conf"

* Create an /etc/ipsec.conf on each host that contains the necessary spdadd
  lines. On gateway host #1 this would be:

    
spdadd A.B.C.D/32 W.X.Y.Z/32 ipencap -P out ipsec
      esp/tunnel/A.B.C.D-W.X.Y.Z/require;
    spdadd W.X.Y.Z/32 A.B.C.D/32 ipencap -P in ipsec
      esp/tunnel/W.X.Y.Z-A.B.C.D/require;

  On gateway host #2 this would be:

    
spdadd W.X.Y.Z/32 A.B.C.D/32 ipencap -P out ipsec
      esp/tunnel/W.X.Y.Z-A.B.C.D/require;
    spdadd A.B.C.D/32 W.X.Y.Z/32 ipencap -P in ipsec
      esp/tunnel/A.B.C.D-W.X.Y.Z/require;

* Add firewall rules to allow IKE, ESP, and IPENCAP traffic to both hosts:

    
ipfw add 1 allow udp from A.B.C.D to W.X.Y.Z isakmp
    ipfw add 1 allow udp from W.X.Y.Z to A.B.C.D isakmp
    ipfw add 1 allow esp from A.B.C.D to W.X.Y.Z
    ipfw add 1 allow esp from W.X.Y.Z to A.B.C.D
    ipfw add 1 allow ipencap from A.B.C.D to W.X.Y.Z
    ipfw add 1 allow ipencap from W.X.Y.Z to A.B.C.D


The previous two steps should suffice to get the VPN up and running. Machines
on each network will be able to refer to one another using IP addresses, and
all traffic across the link will be automatically and securely encrypted.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11 OpenSSH

Contributed by Chern Lee.
OpenSSH is a set of network connectivity tools used to access remote machines
securely. It can be used as a direct replacement for rlogin, rsh, rcp, and
telnet. Additionally, TCP/IP connections can be tunneled/forwarded securely
through SSH. OpenSSH encrypts all traffic to effectively eliminate
eavesdropping, connection hijacking, and other network-level attacks.
OpenSSH is maintained by the OpenBSD project, and is based upon SSH v1.2.12
with all the recent bug fixes and updates. It is compatible with both SSH
protocols 1 and 2.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.1 Advantages of Using OpenSSH

Normally, when using telnet(1) or rlogin(1), data is sent over the network in
an clear, un-encrypted form. Network sniffers anywhere in between the client
and server can steal your user/password information or data transferred in your
session. OpenSSH offers a variety of authentication and encryption methods to
prevent this from happening.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.2 Enabling sshd

The sshd is an option presented during a Standard install of FreeBSD. To see if
sshd is enabled, check the rc.conf file for:

  sshd_enable="YES"

This will load sshd(8), the daemon program for OpenSSH, the next time your
system initializes. Alternatively, it is possible to use /etc/rc.d/sshd rc(8)
script to start OpenSSH:

  /etc/rc.d/sshd start

-------------------------------------------------------------------------------

15.11.3 SSH Client

The ssh(1) utility works similarly to rlogin(1).

  # ssh user@example.com
  Host key not found from the list of known hosts.
  Are you sure you want to continue connecting (yes/no)? yes
  Host 'example.com' added to the list of known hosts.
  user@example.com's password: *******

The login will continue just as it would have if a session was created using
rlogin or telnet. SSH utilizes a key fingerprint system for verifying the
authenticity of the server when the client connects. The user is prompted to
enter yes only when connecting for the first time. Future attempts to login are
all verified against the saved fingerprint key. The SSH client will alert you
if the saved fingerprint differs from the received fingerprint on future login
attempts. The fingerprints are saved in ~/.ssh/known_hosts, or ~/.ssh/
known_hosts2 for SSH v2 fingerprints.
By default, recent versions of the OpenSSH servers only accept SSH v2
connections. The client will use version 2 if possible and will fall back to
version 1. The client can also be forced to use one or the other by passing it
the -1 or -2 for version 1 or version 2, respectively. The version 1
compatibility is maintained in the client for backwards compatibility with
older versions.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.4 Secure Copy

The scp(1) command works similarly to rcp(1); it copies a file to or from a
remote machine, except in a secure fashion.

  #  scp user@example.com:/COPYRIGHT COPYRIGHT
  user@example.com's password: *******
  COPYRIGHT            100% |*****************************|  4735
  00:00
  #

Since the fingerprint was already saved for this host in the previous example,
it is verified when using scp(1) here.
The arguments passed to scp(1) are similar to cp(1), with the file or files in
the first argument, and the destination in the second. Since the file is
fetched over the network, through SSH, one or more of the file arguments takes
on the form user@host:<path_to_remote_file>.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.5 Configuration

The system-wide configuration files for both the OpenSSH daemon and client
reside within the /etc/ssh directory.
ssh_config configures the client settings, while sshd_config configures the
daemon.
Additionally, the sshd_program (/usr/sbin/sshd by default), and sshd_flags
rc.conf options can provide more levels of configuration.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.6 ssh-keygen

Instead of using passwords, ssh-keygen(1) can be used to generate DSA or RSA
keys to authenticate a user:

  % ssh-keygen -t dsa
  Generating public/private dsa key pair.
  Enter file in which to save the key (/home/user/.ssh/id_dsa):
  Created directory '/home/user/.ssh'.
  Enter passphrase (empty for no passphrase):
  Enter same passphrase again:
  Your identification has been saved in /home/user/.ssh/id_dsa.
  Your public key has been saved in /home/user/.ssh/id_dsa.pub.
  The key fingerprint is:
  bb:48:db:f2:93:57:80:b6:aa:bc:f5:d5:ba:8f:79:17 user@host.example.com

ssh-keygen(1) will create a public and private key pair for use in
authentication. The private key is stored in ~/.ssh/id_dsa or ~/.ssh/id_rsa,
whereas the public key is stored in ~/.ssh/id_dsa.pub or ~/.ssh/id_rsa.pub,
respectively for DSA and RSA key types. The public key must be placed in
~/.ssh/authorized_keys of the remote machine in order for the setup to work.
Similarly, RSA version 1 public keys should be placed in ~/.ssh/
authorized_keys.
This will allow connection to the remote machine based upon SSH keys instead of
passwords.
If a passphrase is used in ssh-keygen(1), the user will be prompted for a
password each time in order to use the private key. ssh-agent(1) can alleviate
the strain of repeatedly entering long passphrases, and is explored in the
Τμήμα_15.11.7 section below.

     Προειδοποίηση:The various options and files can be different
     according to the OpenSSH version you have on your system; to avoid
     problems you should consult the ssh-keygen(1) manual page.

-------------------------------------------------------------------------------

15.11.7 ssh-agent and ssh-add

The ssh-agent(1) and ssh-add(1) utilities provide methods for SSH keys to be
loaded into memory for use, without needing to type the passphrase each time.
The ssh-agent(1) utility will handle the authentication using the private key
(s) that are loaded into it. ssh-agent(1) should be used to launch another
application. At the most basic level, it could spawn a shell or at a more
advanced level, a window manager.
To use ssh-agent(1) in a shell, first it will need to be spawned with a shell
as an argument. Secondly, the identity needs to be added by running ssh-add(1)
and providing it the passphrase for the private key. Once these steps have been
completed the user will be able to ssh(1) to any host that has the
corresponding public key installed. For example:

  % ssh-agent csh
  % ssh-add
  Enter passphrase for /home/user/.ssh/id_dsa:
  Identity added: /home/user/.ssh/id_dsa (/home/user/.ssh/id_dsa)
  %

To use ssh-agent(1) in X11, a call to ssh-agent(1) will need to be placed in
~/.xinitrc. This will provide the ssh-agent(1) services to all programs
launched in X11. An example ~/.xinitrc file might look like this:

  exec ssh-agent startxfce4

This would launch ssh-agent(1), which would in turn launch XFCE, every time X11
starts. Then once that is done and X11 has been restarted so that the changes
can take effect, simply run ssh-add(1) to load all of your SSH keys.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.8 SSH Tunneling

OpenSSH has the ability to create a tunnel to encapsulate another protocol in
an encrypted session.
The following command tells ssh(1) to create a tunnel for telnet:

  % ssh -2 -N -f -L 5023:localhost:23 user@foo.example.com
  %

The ssh command is used with the following options:


  -2
      Forces ssh to use version 2 of the protocol. (Do not use if you are
      working with older SSH servers)

  -N
      Indicates no command, or tunnel only. If omitted, ssh would initiate a
      normal session.

  -f
      Forces ssh to run in the background.

  -L
      Indicates a local tunnel in localport:remotehost:remoteport fashion.

  user@foo.example.com
      The remote SSH server.

An SSH tunnel works by creating a listen socket on localhost on the specified
port. It then forwards any connection received on the local host/port via the
SSH connection to the specified remote host and port.
In the example, port 5023 on localhost is being forwarded to port 23 on
localhost of the remote machine. Since 23 is telnet, this would create a secure
telnet session through an SSH tunnel.
This can be used to wrap any number of insecure TCP protocols such as SMTP,
POP3, FTP, etc.
Παράδειγμα 15-1. Using SSH to Create a Secure Tunnel for SMTP

  % ssh -2 -N -f -L 5025:localhost:25 user@mailserver.example.com
  user@mailserver.example.com's password: *****
  % telnet localhost 5025
  Trying 127.0.0.1...
  Connected to localhost.
  Escape character is '^]'.
  220 mailserver.example.com ESMTP

This can be used in conjunction with an ssh-keygen(1) and additional user
accounts to create a more seamless/hassle-free SSH tunneling environment. Keys
can be used in place of typing a password, and the tunnels can be run as a
separate user.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.8.1 Practical SSH Tunneling Examples


15.11.8.1.1 Secure Access of a POP3 Server

At work, there is an SSH server that accepts connections from the outside. On
the same office network resides a mail server running a POP3 server. The
network, or network path between your home and office may or may not be
completely trustable. Because of this, you need to check your e-mail in a
secure manner. The solution is to create an SSH connection to your office's SSH
server, and tunnel through to the mail server.

  % ssh -2 -N -f -L 2110:mail.example.com:110 user@ssh-server.example.com
  user@ssh-server.example.com's password: ******

When the tunnel is up and running, you can point your mail client to send POP3
requests to localhost port 2110. A connection here will be forwarded securely
across the tunnel to mail.example.com.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.8.1.2 Bypassing a Draconian Firewall

Some network administrators impose extremely draconian firewall rules,
filtering not only incoming connections, but outgoing connections. You may be
only given access to contact remote machines on ports 22 and 80 for SSH and web
surfing.
You may wish to access another (perhaps non-work related) service, such as an
Ogg Vorbis server to stream music. If this Ogg Vorbis server is streaming on
some other port than 22 or 80, you will not be able to access it.
The solution is to create an SSH connection to a machine outside of your
network's firewall, and use it to tunnel to the Ogg Vorbis server.

  % ssh -2 -N -f -L 8888:music.example.com:8000 user@unfirewalled-
  system.example.org
  user@unfirewalled-system.example.org's password: *******

Your streaming client can now be pointed to localhost port 8888, which will be
forwarded over to music.example.com port 8000, successfully evading the
firewall.
-------------------------------------------------------------------------------

15.11.9 The AllowUsers Users Option

It is often a good idea to limit which users can log in and from where. The
AllowUsers option is a good way to accomplish this. For example, to only allow
the root user to log in from 192.168.1.32, something like this would be
appropriate in the /etc/ssh/sshd_config file:

  AllowUsers root@192.168.1.32

To allow the user admin to log in from anywhere, just list the username by
itself:

  AllowUsers admin

Multiple users should be listed on the same line, like so:

  AllowUsers root@192.168.1.32 admin


     Σημείωση:It is important that you list each user that needs to log in
     to this machine; otherwise they will be locked out.

After making changes to /etc/ssh/sshd_config you must tell sshd(8) to reload
its config files, by running:

  # /etc/rc.d/sshd reload

-------------------------------------------------------------------------------

15.11.10 Further Reading

OpenSSH
ssh(1) scp(1) ssh-keygen(1) ssh-agent(1) ssh-add(1) ssh_config(5)
sshd(8) sftp-server(8) sshd_config(5)
-------------------------------------------------------------------------------

15.12 File System Access Control Lists

Contributed by Tom Rhodes.
In conjunction with file system enhancements like snapshots, FreeBSD 5.0 and
later offers the security of File System Access Control Lists (ACLs).
Access Control Lists extend the standard UNIX permission model in a highly
compatible (POSIX.1e) way. This feature permits an administrator to make use of
and take advantage of a more sophisticated security model.
To enable ACL support for UFS file systems, the following:

  options UFS_ACL

must be compiled into the kernel. If this option has not been compiled in, a
warning message will be displayed when attempting to mount a file system
supporting ACLs. This option is included in the GENERIC kernel. ACLs rely on
extended attributes being enabled on the file system. Extended attributes are
natively supported in the next generation UNIX file system, UFS2.

     Σημείωση:A higher level of administrative overhead is required to
     configure extended attributes on UFS1 than on UFS2. The performance
     of extended attributes on UFS2 is also substantially higher. As a
     result, UFS2 is generally recommended in preference to UFS1 for use
     with access control lists.

ACLs are enabled by the mount-time administrative flag, acls, which may be
added to /etc/fstab. The mount-time flag can also be automatically set in a
persistent manner using tunefs(8) to modify a superblock ACLs flag in the file
system header. In general, it is preferred to use the superblock flag for
several reasons:

* The mount-time ACLs flag cannot be changed by a remount (mount(8) -u), only
  by means of a complete umount(8) and fresh mount(8). This means that ACLs
  cannot be enabled on the root file system after boot. It also means that you
  cannot change the disposition of a file system once it is in use.
* Setting the superblock flag will cause the file system to always be mounted
  with ACLs enabled even if there is not an fstab entry or if the devices re-
  order. This prevents accidental mounting of the file system without ACLs
  enabled, which can result in ACLs being improperly enforced, and hence
  security problems.


     Σημείωση:We may change the ACLs behavior to allow the flag to be
     enabled without a complete fresh mount(8), but we consider it
     desirable to discourage accidental mounting without ACLs enabled,
     because you can shoot your feet quite nastily if you enable ACLs,
     then disable them, then re-enable them without flushing the extended
     attributes. In general, once you have enabled ACLs on a file system,
     they should not be disabled, as the resulting file protections may
     not be compatible with those intended by the users of the system, and
     re-enabling ACLs may re-attach the previous ACLs to files that have
     since had their permissions changed, resulting in other unpredictable
     behavior.

File systems with ACLs enabled will show a + (plus) sign in their permission
settings when viewed. For example:

  drwx------  2 robert  robert  512 Dec 27 11:54 private
  drwxrwx---+ 2 robert  robert  512 Dec 23 10:57 directory1
  drwxrwx---+ 2 robert  robert  512 Dec 22 10:20 directory2
  drwxrwx---+ 2 robert  robert  512 Dec 27 11:57 directory3
  drwxr-xr-x  2 robert  robert  512 Nov 10 11:54 public_html

Here we see that the directory1, directory2, and directory3 directories are all
taking advantage of ACLs. The public_html directory is not.
-------------------------------------------------------------------------------

15.12.1 Making Use of ACLs

The file system ACLs can be viewed by the getfacl(1) utility. For instance, to
view the ACL settings on the test file, one would use the command:

  % getfacl test
  	#file:test
  	#owner:1001
  	#group:1001
  	user::rw-
  	group::r--
  	other::r--

To change the ACL settings on this file, invoke the setfacl(1) utility.
Observe:

  % setfacl -k test

The -k flag will remove all of the currently defined ACLs from a file or file
system. The more preferable method would be to use -b as it leaves the basic
fields required for ACLs to work.

  % setfacl -m u:trhodes:rwx,group:web:r--,o::--- test

In the aforementioned command, the -m option was used to modify the default ACL
entries. Since there were no pre-defined entries, as they were removed by the
previous command, this will restore the default options and assign the options
listed. Take care to notice that if you add a user or group which does not
exist on the system, an Invalid argument error will be printed to stdout.
-------------------------------------------------------------------------------

15.13 Monitoring Third Party Security Issues

Contributed by Tom Rhodes.
In recent years, the security world has made many improvements to how
vulnerability assessment is handled. The threat of system intrusion increases
as third party utilities are installed and configured for virtually any
operating system available today.
Vulnerability assessment is a key factor in security, and while FreeBSD
releases advisories for the base system, doing so for every third party utility
is beyond the FreeBSD Project's capability. There is a way to mitigate third
party vulnerabilities and warn administrators of known security issues. A
FreeBSD add on utility known as Portaudit exists solely for this purpose.
The ports-mgmt/portaudit port polls a database, updated and maintained by the
FreeBSD Security Team and ports developers, for known security issues.
To begin using Portaudit, one must install it from the Ports Collection:

  # cd /usr/ports/ports-mgmt/portaudit && make install clean

During the install process, the configuration files for periodic(8) will be
updated, permitting Portaudit output in the daily security runs. Ensure the
daily security run emails, which are sent to root's email account, are being
read. No more configuration will be required here.
After installation, an administrator can update the database and view known
vulnerabilities in installed packages by invoking the following command:

  # portaudit -Fda


     Σημείωση:The database will automatically be updated during the
     periodic(8) run; thus, the previous command is completely optional.
     It is only required for the following examples.

To audit the third party utilities installed as part of the Ports Collection at
anytime, an administrator need only run the following command:

  # portaudit -a

Portaudit will produce something like this for vulnerable packages:

  Affected package: cups-base-1.1.22.0_1
  Type of problem: cups-base -- HPGL buffer overflow vulnerability.
  Reference: <http://www.FreeBSD.org/ports/portaudit/40a3bca2-6809-11d9-a9e7-
  0001020eed82.html>

  1 problem(s) in your installed packages found.

  You are advised to update or deinstall the affected package(s) immediately.

By pointing a web browser to the URL shown, an administrator may obtain more
information about the vulnerability in question. This will include versions
affected, by FreeBSD Port version, along with other web sites which may contain
security advisories.
In short, Portaudit is a powerful utility and extremely useful when coupled
with the Portupgrade port.
-------------------------------------------------------------------------------

15.14 FreeBSD Security Advisories

Contributed by Tom Rhodes.
Like many production quality operating systems, FreeBSD publishes «Security
Advisories». These advisories are usually mailed to the security lists and
noted in the Errata only after the appropriate releases have been patched. This
section will work to explain what an advisory is, how to understand it, and
what measures to take in order to patch a system.
-------------------------------------------------------------------------------

15.14.1 What does an advisory look like?

The FreeBSD security advisories look similar to the one below, taken from the
freebsd-security-notifications mailing list.

  =============================================================================
  FreeBSD-SA-XX:XX.UTIL                                     Security Advisory
                                                            The FreeBSD Project

  Topic:          denial of service due to some problem (1)

  Category:       core (2)
  Module:         sys (3)
  Announced:      2003-09-23 (4)
  Credits:        Person@EMAIL-ADDRESS (5)
  Affects:        All releases of FreeBSD (6)
                  FreeBSD 4-STABLE prior to the correction date
  Corrected:      2003-09-23 16:42:59 UTC (RELENG_4, 4.9-PRERELEASE)
                  2003-09-23 20:08:42 UTC (RELENG_5_1, 5.1-RELEASE-p6)
                  2003-09-23 20:07:06 UTC (RELENG_5_0, 5.0-RELEASE-p15)
                  2003-09-23 16:44:58 UTC (RELENG_4_8, 4.8-RELEASE-p8)
                  2003-09-23 16:47:34 UTC (RELENG_4_7, 4.7-RELEASE-p18)
                  2003-09-23 16:49:46 UTC (RELENG_4_6, 4.6-RELEASE-p21)
                  2003-09-23 16:51:24 UTC (RELENG_4_5, 4.5-RELEASE-p33)
                  2003-09-23 16:52:45 UTC (RELENG_4_4, 4.4-RELEASE-p43)
                  2003-09-23 16:54:39 UTC (RELENG_4_3, 4.3-RELEASE-p39) (7)
  CVE Name:	CVE-XXXX-XXXX (8)

  For general information regarding FreeBSD Security Advisories,
  including descriptions of the fields above, security branches, and the
  following sections, please visit
  http://www.FreeBSD.org/security/.

  I.   Background (9)


  II.  Problem Description (10)


  III. Impact(11)


  IV.  Workaround(12)


  V.   Solution(13)


  VI.  Correction details(14)


  VII. References(15)



  _(1)_
      The Topic field indicates exactly what the problem is. It is basically an
      introduction to the current security advisory and notes the utility with
      the vulnerability.

  _(2)_
      The Category refers to the affected part of the system which may be one
      of core, contrib, or ports. The core category means that the
      vulnerability affects a core component of the FreeBSD operating system.
      The contrib category means that the vulnerability affects software
      contributed to the FreeBSD Project, such as sendmail. Finally the ports
      category indicates that the vulnerability affects add on software
      available as part of the Ports Collection.

  _(3)_
      The Module field refers to the component location, for instance sys. In
      this example, we see that the module, sys, is affected; therefore, this
      vulnerability affects a component used within the kernel.

  _(4)_
      The Announced field reflects the date said security advisory was
      published, or announced to the world. This means that the security team
      has verified that the problem does exist and that a patch has been
      committed to the FreeBSD source code repository.

  _(5)_
      The Credits field gives credit to the individual or organization who
      noticed the vulnerability and reported it.

  _(6)_
      The Affects field explains which releases of FreeBSD are affected by this
      vulnerability. For the kernel, a quick look over the output from ident on
      the affected files will help in determining the revision. For ports, the
      version number is listed after the port name in /var/db/pkg. If the
      system does not sync with the FreeBSD CVS repository and rebuild daily,
      chances are that it is affected.

  _(7)_
      The Corrected field indicates the date, time, time offset, and release
      that was corrected.

  _(8)_
      Reserved for the identification information used to look up
      vulnerabilities in the Common Vulnerabilities Database system.

  _(9)_
      The Background field gives information on exactly what the affected
      utility is. Most of the time this is why the utility exists in FreeBSD,
      what it is used for, and a bit of information on how the utility came to
      be.

  _(10)_
      The Problem Description field explains the security hole in depth. This
      can include information on flawed code, or even how the utility could be
      maliciously used to open a security hole.

  (11)
      The Impact field describes what type of impact the problem could have on
      a system. For example, this could be anything from a denial of service
      attack, to extra privileges available to users, or even giving the
      attacker superuser access.

  (12)
      The Workaround field offers a feasible workaround to system
      administrators who may be incapable of upgrading the system. This may be
      due to time constraints, network availability, or a slew of other
      reasons. Regardless, security should not be taken lightly, and an
      affected system should either be patched or the security hole workaround
      should be implemented.

  (13)
      The Solution field offers instructions on patching the affected system.
      This is a step by step tested and verified method for getting a system
      patched and working securely.

  (14)
      The Correction Details field displays the CVS branch or release name with
      the periods changed to underscore characters. It also shows the revision
      number of the affected files within each branch.

  (15)
      The References field usually offers sources of other information. This
      can include web URLs, books, mailing lists, and newsgroups.

-------------------------------------------------------------------------------

15.15 Process Accounting

Contributed by Tom Rhodes.
Process accounting is a security method in which an administrator may keep
track of system resources used, their allocation among users, provide for
system monitoring, and minimally track a user's commands.
This indeed has its own positive and negative points. One of the positives is
that an intrusion may be narrowed down to the point of entry. A negative is the
amount of logs generated by process accounting, and the disk space they may
require. This section will walk an administrator through the basics of process
accounting.
-------------------------------------------------------------------------------

15.15.1 Enable and Utilizing Process Accounting

Before making use of process accounting, it must be enabled. To do this,
execute the following commands:

  # touch /var/account/acct

  # accton /var/account/acct

  # echo 'accounting_enable="YES"' >> /etc/rc.conf

Once enabled, accounting will begin to track CPU stats, commands, etc. All
accounting logs are in a non-human readable format and may be viewed using the
sa(8) utility. If issued without any options, sa will print information
relating to the number of per user calls, the total elapsed time in minutes,
total CPU and user time in minutes, average number of I/O operations, etc.
To view information about commands being issued, one would use the lastcomm(1)
utility. The lastcomm may be used to print out commands issued by users on
specific ttys(5), for example:

  # lastcomm ls
  	trhodes ttyp1

Would print out all known usage of the ls by trhodes on the ttyp1 terminal.
Many other useful options exist and are explained in the lastcomm(1), acct(5)
and sa(8) manual pages.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 16 Jails

Συνεισφορά από τον Matteo Riondato.
-------------------------------------------------------------------------------

16.1 Σύνοψη

Το κεφάλαιο αυτό εξηγεί τι είναι τα jails (φυλακές) του FreeBSD και πως
χρησιμοποιούνται. Τα jails, που αναφέρονται ορισμένες φορές σαν μια ενισχυμένη
εναλλακτική λύση για περιβάλλοντα chroot, είναι ένα ισχυρό εργαλείο για
διαχειριστές συστημάτων, αλλά η βασική τους χρήση μπορεί επίσης να είναι
χρήσιμη σε προχωρημένους χρήστες.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Τι είναι ένα jail και τι σκοπό μπορεί να εξυπηρετήσει σε εγκαταστάσεις
  FreeBSD.
* Πως να φτιάξετε, να εκκινήσετε, και να σταματήσετε ένα jail.
* Τα βασικά της διαχείρισης ενός jail, τόσο μέσα, όσο και έξω από αυτό.

¶λλες πηγές χρήσιμων πληροφοριών σχετικά με τα jails είναι:

* Η σελίδα manual του jail(8). Περιέχει πλήρη αναφορά του βοηθητικού
  προγράμματος jail  του διαχειριστικού εργαλείου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί
  στο FreeBSD για την εκκίνηση, διακοπή, και έλεγχο των jails.
* Οι λίστες ταχυδρομείου και τα αρχεία τους. Τα αρχεία από την ηλεκτρονική
  λίστα_γενικών_ερωτήσεων_του_FreeBSD και άλλες λίστες που εξυπηρετούνται από
  τον εξυπηρετητής_για_ηλεκτρονικές_λίστες_του_FreeBSD περιέχουν πλήρη οδηγό
  για τα jails. Είναι πάντοτε ενδιαφέρον να ψάχνετε τα αρχεία ή να δημοσιεύετε
  νέες ερωτήσεις στη λίστα freebsd-questions.

-------------------------------------------------------------------------------

16.2 Όροι των Jails

Για να κατανοήσετε καλύτερα το πως οι εσωτερικές λειτουργίες του FreeBSD
σχετίζονται με τα jails και πως αυτές αλληλεπιδρούν με τα υπόλοιπα μέρη του
FreeBSD, θα χρησιμοποιήσουμε εκτενώς τους παρακάτω όρους:


  chroot(8) (εντολή)
      Ένα βοηθητικό πρόγραμμα, το οποίο χρησιμοποιεί την κλήση συστήματος
      chroot(2) του FreeBSD για να αλλάξει τον γονικό κατάλογο (root directory)
      μιας διεργασίας και όλων των άλλων διεργασιών που εξαρτώνται από αυτή.

  chroot(2) (περιβάλλον)
      Το περιβάλλον μια διεργασίας που τρέχει μέσα σε ένα «chroot». Αυτό
      περιλαμβάνει πόρους όπως το τμήμα του συστήματος αρχείων που είναι ορατό,
      τα ID του χρήστη και της ομάδας που είναι διαθέσιμα, καθώς και τις
      διεπαφές δικτύου (network interfaces), τους μηχανισμούς IPC κλπ.

  jail(8) (εντολή)
      Το πρόγραμμα που σας επιτρέπει να διαχειρίζεστε το σύστημα σας και να
      ξεκινάτε διεργασίες σε περιβάλλον jail.

  host (σύστημα (system), διεργασία (process), χρήστης (user), κλπ.)
      Το φυσικό σύστημα που φιλοξενεί και ελέγχει ένα περιβάλλον jail. Το host
      system έχει πρόσβαση σε όλο το διαθέσιμο υλικό, και μπορεί να ελέγξει
      διεργασίες τόσο μέσα όσο και έξω από το περιβάλλον του jail. Μία από τις
      σημαντικότερες διαφορές μεταξύ του host system και του jail είναι ότι οι
      περιορισμοί που εφαρμόζονται στις διεργασίες του χρήστη root μέσα στο
      περιβάλλον jail, δεν ισχύουν για τις διεργασίες στο host system.

  hosted (σύστημα (system), διεργασία (process), χρήστης (user), κλπ.)
      Μια διεργασία, ένας χρήστης ή κάποια άλλη οντότητα, του οποίου η πρόσβαση
      στους πόρους του συστήματος περιορίζεται μέσα από ένα jail.

-------------------------------------------------------------------------------

16.3 Εισαγωγή

Μια και η διαχείριση ενός συστήματος μπορεί να είναι δύσκολη και περίπλοκη,
αναπτύχθηκαν αρκετά εργαλεία τα οποία μπορούν να κάνουν τη ζωή ενός διαχειριστή
πολύ πιο εύκολη. Τα εργαλεία αυτά προσφέρουν κάποιες πρόσθετες δυνατότητες όσο
αφορά τον τρόπο εγκατάστασης, ρύθμισης και συντήρησης ενός συστήματος. Μια από
τις εργασίες που αναμένεται να εκτελέσει κάθε διαχειριστής συστήματος, είναι να
ρυθμίσει σωστά την ασφάλεια του συστήματος, προκειμένου να προσφέρει τις
υπηρεσίες για τις οποίες έχει προγραμματιστεί, χωρίς να επιτρέπει συμβιβασμούς
στην ασφάλεια.
Ένα από τα εργαλεία που μπορούν να ενισχύσουν την ασφάλεια ενός συστήματος
FreeBSD είναι τα jails. Τα Jails πρωτοεμφανίστηκαν στο FreeBSD 4.X από τον
Poul-Henning Kamp <phk@FreeBSD.org>, αλλά βελτιώθηκαν πολύ περισσότερο στην
έκδοση FreeBSD 5.X, προκειμένου να προσφέρουν περισσότερες δυνατότητες και να
είναι περισσότερο ευέλικτα. Η ανάπτυξή τους συνεχίζεται ακόμη, με βελτιώσεις
στους τομείς της ευχρηστίας, της απόδοσης, της αξιοπιστίας και της ασφάλειας
που πρέπει να παρέχουν.
-------------------------------------------------------------------------------

16.3.1 Τι Είναι Ένα Jail

Τα λειτουργικά συστήματα τύπου BSD, παρείχαν το chroot(2) από την εποχή του
4.2BSD. Η εντολή chroot(8) μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αλλάξει τον γονικό
κατάλογο μιας ομάδας διεργασιών, δημιουργώντας ένα ασφαλές περιβάλλον,
ξεχωριστό από το υπόλοιπο σύστημα. Όσες διεργασίες δημιουργούνται σε έναν
τέτοιο περιβάλλον, δεν έχουν πρόσβαση σε αρχεία και πόρους έξω από αυτό. Για
αυτό το λόγο, αν μια υπηρεσία τρέχει μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, και κάποιος
εισβολέας καταφέρει να διεισδύσει σε αυτή, δε θα του επιτραπεί η πρόσβαση στο
υπόλοιπο σύστημα. Η εντολή chroot(8) είναι πολύ καλή για απλές εργασίες οι
οποίες δε χρειάζονται να είναι πολύ ευέλικτες ή να διαθέτουν πολύπλοκα και
προηγμένα χαρακτηριστικά. Ωστόσο, από την αρχή της ιδέας του chroot, βρέθηκαν
αρκετοί τρόποι για να μπορέσει κάποιος να ξεφύγει από το περιβάλλον αυτό. Παρ'
όλο που έχουν διορθωθεί πολλά σφάλματα στις πρόσφατες εκδόσεις του πυρήνα του
FreeBSD, ήταν ξεκάθαρο ότι η chroot(2) δεν ήταν η ιδανική λύση για την ασφάλιση
υπηρεσιών. Έπρεπε να υλοποιηθεί ένα νέο υποσύστημα.
Αυτός είναι ένας από τους κύριους λόγους για την ανάπτυξη των jails.
Τα jails βελτίωσαν με διάφορους τρόπους την ιδέα του παραδοσιακού περιβάλλοντος
του chroot(2). Στο τυπικό περιβάλλον του chroot(2), οι διεργασίες περιορίζονται
μόνος ως προς το μέρος του συστήματος αρχείων όπου μπορούν να έχουν πρόσβαση.
Οι υπόλοιποι πόροι του συστήματος (όπως οι χρήστες, οι τρέχοντες διεργασίες, το
υποσύστημα δικτύωσης) είναι κοινόχρηστοι μεταξύ των διεργασιών του
περιβάλλοντος chroot και των διεργασιών του host system. Τα jails επεκτείνουν
αυτό το μοντέλο, με την εικονικοποίηση όχι μόνο της πρόσβασης στο σύστημα
αρχείων, αλλά επίσης των χρηστών, του υποσυστήματος δικτύωσης του πυρήνα του
FreeBSD και μερικών ακόμη πραγμάτων. Περισσότερα για τις διαθέσιμες εντολές που
μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη ρύθμιση και τον έλεγχο ενός περιβάλλοντος
jail μπορείτε να βρείτε στο Τμήμα_16.5.
Το Jail έχει τέσσερα κύρια στοιχεία:

* Έναν κατάλογο με δική του δομή  το αρχικό σημείο στο οποίο εισέρχεται ένα
  jail. Από τη στιγμή που μια διεργασία βρίσκεται μέσα σε ένα jail, δεν
  επιτρέπεται να βγει έξω από τον κατάλογο αυτό. Τα προβλήματα που
  ταλαιπωρούσαν τον σχεδιασμό του chroot(2) δεν επηρεάζουν τα jails του
  FreeBSD.
* Ένα hostname (όνομα συστήματος)  το hostname το οποίο θα χρησιμοποιηθεί μέσα
  στο jail. Τα jails χρησιμοποιούνται κυρίως για την εξυπηρέτηση δικτυακών
  υπηρεσιών, επομένως η ύπαρξη ενός χαρακτηριστικού hostname που να περιγράφει
  ταυτόχρονα και τη χρήση του, μπορεί να βοηθήσει αρκετά τον διαχειριστή
  συστήματος.
* Μια διεύθυνση IP  αυτή η διεύθυνση αντιστοιχεί σε ένα jail και δεν μπορεί να
  αλλάξει κατά τη διάρκεια της ζωής του. Η διεύθυνση IP ενός jail είναι συνήθως
  μία διεύθυνση τύπου alias για μια ήδη υπάρχουσα διεπαφή δικτύου (network
  interface), αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι απαραίτητο.
* Μία εντολή  η διαδρομή προς ένα εκτελέσιμο το οποίο θα εκτελείται μέσα στο
  jail. Η διαδρομή αυτή είναι σχετική ως προς τον γονικό κατάλογο του
  περιβάλλοντος του jail, και μπορεί να διαφέρει πολύ από jail σε jail ανάλογα
  με το συγκεκριμένο περιβάλλον.

Εκτός αυτών, τα jails μπορούν να έχουν τις δικές τους ομάδες χρηστών και τον
δικό τους χρήστη root. Φυσικά, ο έλεγχος που έχει ο χρήστης root του jail,
περιορίζεται μέσα στο περιβάλλον του jail, και από την οπτική γωνία του host
system, ο χρήστης αυτός δεν είναι παντοδύναμος. Επιπλέον, ο χρήστης root του
jail, δεν μπορεί να εκτελέσει κρίσιμες εργασίες στο σύστημα έξω από το
περιβάλλον του jail(8). Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες και
τους περιορισμούς του root θα βρείτε στο Τμήμα_16.5.
-------------------------------------------------------------------------------

16.4 Δημιουργώντας και Ελέγχοντας Jails

Μερικοί διαχειριστές συστημάτων κατηγοριοποιούν τα jails σε δύο ενότητες: τα
«complete (πλήρη)» jails, τα οποία μιμούνται ένα πραγματικό σύστημα FreeBSD,
και τα «service» jails, τα οποία χρησιμοποιούνται για μια εφαρμογή ή υπηρεσία,
που πιθανόν εκτελείται με ειδικά προνόμια. Αυτός είναι ένας νοητικός
διαχωρισμός και δεν επιδρά στη διαδικασία δημιουργίας ενός jail. Η σελίδα
manual του jail(8) περιέχει κατατοπιστικές πληροφορίες για τη διαδικασία
δημιουργίας ενός jail:

  # setenv D /here/is/the/jail
  # mkdir -p $D  (1)
  # cd /usr/src
  # make buildworld  (2)
  # make installworld DESTDIR=$D  (3)
  # make distribution DESTDIR=$D  (4)
  # mount -t devfs devfs $D/dev  (5)



  _(1)_
      Ο καλύτερος τρόπος για να ξεκινήσετε είναι με την επιλογή μιας θέσης
      (διαδρομής) για το jail σας. Εκεί θα βρίσκονται αποθηκευμένα τα αρχεία
      του jail όσο αφορά το σύστημα σας. Μια καλή ιδέα είναι το /usr/jail/
      jailname, όπου jailname το hostname με το οποίο θα αναγνωρίζεται το jail.
      Το σύστημα αρχείων /usr/ έχει συνήθως αρκετό χώρο για το σύστημα αρχείων
      του jail, το οποίο, για ένα «complete» jail είναι ουσιαστικά ένας κλώνος
      κάθε αρχείου του βασικού συστήματος μια προεπιλεγμένης εγκατάστασης του
      FreeBSD.

  _(2)_
      Το βήμα αυτό δεν απαιτείται αν έχετε μεταγλωττίσει στο παρελθόν το βασικό
      σύστημα χρησιμοποιώντας την εντολή make world ή make buildworld. Μπορείτε
      απλώς να εγκαταστήσετε το υπάρχον σύστημα σας στο νέο jail.

  _(3)_
      Η εντολή αυτή θα εμπλουτίσει τον κατάλογο που επιλέξατε για το jail με
      όλα τα απαραίτητα αρχεία, βιβλιοθήκες, σελίδες βοήθειας κλπ.

  _(4)_
      Το distribution target του make εγκαθιστά όλα τα αρχεία ρυθμίσεων που
      απαιτούνται. Με απλά λόγια, εγκαθιστά κάθε αρχείο από το /usr/src/etc/
      στον κατάλογο /etc του περιβάλλοντος jail: $D/etc/.

  _(5)_
      Δε χρειάζεται να προσαρτήσετε το devfs(8) στο περιβάλλον του jail. Από
      την άλλη όμως, όλες, ή σχεδόν όλες οι εφαρμογές χρειάζονται πρόσβαση σε
      τουλάχιστον μία συσκευή, αναλόγως με τον σκοπό της εφαρμογής. Είναι πολύ
      σημαντικό να ελέγχεται η πρόσβαση στις συσκευές μέσα σε ένα jail, καθώς
      λανθασμένες ρυθμίσεις μπορεί να επιτρέψουν σε κάποιον εισβολέα να κάνει
      «άσχημα παιχνίδια» μέσα στο jail. Ο έλεγχος του devfs(8) γίνεται μέσω
      ενός συνόλου κανόνων οι οποίοι περιγράφονται στις σελίδες manual του
      devfs(8) και του devfs.conf(5).

Από την στιγμή που έχει εγκατασταθεί ένα jail, μπορεί να εκκινηθεί με τη χρήση
της εντολής jail(8). Η jail(8) δέχεται τέσσερις υποχρεωτικές παραμέτρους οι
οποίες περιγράφονται στο Τμήμα_16.3.1. Μπορείτε να δώσετε και άλλες
παραμέτρους, π.χ., για να εκτελέσετε μια διεργασία στο περιβάλλον του jail με
τις άδειες ενός συγκεκριμένου χρήστη. Η παράμετρος command εξαρτάται από τον
τύπο του jail. Για ένα εικονικό σύστημα, το /etc/rc είναι μια καλή επιλογή, μια
και στην ουσία θα κλωνοποιήσει την διαδικασία εκκίνησης ενός πραγματικού
συστήματος FreeBSD. Για ένα service jail, η παράμετρος εξαρτάται από την
υπηρεσία ή την εφαρμογή που θα τρέχει μέσα στο jail.
Τα jails συνήθως ξεκινούν κατά την εκκίνηση και ο μηχανισμός rc του FreeBSD
παρέχει έναν εύκολο τρόπο για να γίνει κάτι τέτοιο.

  1. Η λίστα με τα jails που θέλετε να ξεκινάνε κατά την εκκίνηση θα πρέπει να
     προστεθούν στο αρχείο rc.conf(5):

       jail_enable="YES"   # Set to NO to disable starting of any jails
       jail_list="www"     # Space separated list of names of jails


          Σημείωση:Το όνομα που έχει κάθε jail στη λίστα jail_list
          επιτρέπεται να περιέχει μόνο αλφαριθμητικούς χαρακτήρες.

  2. Για κάθε jail που υπάρχει στο jail_list, θα πρέπει να προστεθεί μια ομάδα
     από ρυθμίσεις στο rc.conf(5), οι οποίες θα το περιγράφουν:

       jail_www_rootdir="/usr/jail/www"     # jail's root directory
       jail_www_hostname="www.example.org"  # jail's hostname
       jail_www_ip="192.168.0.10"           # jail's IP address
       jail_www_devfs_enable="YES"          # mount devfs in the jail
       jail_www_devfs_ruleset="www_ruleset" # devfs ruleset to apply to jail

     Η προεπιλεγμένη εκκίνηση του jail μέσω του rc.conf(5), θα ξεκινήσει το
     script του jail /etc/rc, το οποίο υποθέτει ότι το jail είναι ένα
     ολοκληρωμένο εικονικό σύστημα. Για service jails, η προεπιλεγμένη εκκίνηση
     πρέπει να αλλάξει, ορίζοντας κατάλληλα την επιλογή
     jail_jailname_exec_start.

          Σημείωση:Για πλήρη λίστα των διαθέσιμων επιλογών, δείτε το
          rc.conf(5).


Το script /etc/rc.d/jail μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ξεκινήσει ή να
σταματήσει κάποιο jail χειροκίνητα. Πρέπει όμως να υπάρχει η αντίστοιχη
καταχώρηση στο rc.conf:

  # /etc/rc.d/jail start www
  # /etc/rc.d/jail stop www

Για την ώρα δεν υπάρχει κάποιος απόλυτα σωστός τρόπος για να τερματίσετε κάποιο
jail(8). Αυτό συμβαίνει, διότι οι εντολές που χρησιμοποιούνται συνήθως για να
τερματίσουν με ασφάλεια ένα σύστημα, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέσα στο
περιβάλλον ενός jail. Ο καλύτερος τρόπος για να τερματίσετε ένα jail είναι με
την εκτέλεση της ακόλουθης εντολής μέσα από το ίδιο το jail ή με χρήση του
βοηθητικού προγράμματος jexec(8) έξω από αυτό:

  # sh /etc/rc.shutdown

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτή τη διαδικασία μπορείτε να βρείτε στη
σελίδα βοηθείας του jail(8)
-------------------------------------------------------------------------------

16.5 Λεπτομερής Ρύθμιση και Διαχείριση

Υπάρχουν αρκετές επιλογές που μπορούν να εφαρμοστούν σε ένα jail, καθώς και
διάφοροι τρόποι για να συνδυαστεί ένα σύστημα FreeBSD με jails προκειμένου να
παράγουν εφαρμογές υψηλότερου επιπέδου. Η ενότητα αυτή παρουσιάζει:

* Μερικές από τις διαθέσιμες επιλογές για την ρύθμιση της συμπεριφοράς και των
  περιορισμών ασφαλείας που υλοποιούνται από την εγκατάσταση ενός jail.
* Μερικές εφαρμογές υψηλού επιπέδου για τη διαχείριση jails, οι οποίες είναι
  διαθέσιμες μέσω της συλλογής των Ports του FreeBSD και μπορούν να
  χρησιμοποιηθούν στην υλοποίηση ολοκληρωμένων λύσεων με τη χρήση jails.

-------------------------------------------------------------------------------

16.5.1 Εργαλεία Συστήματος του FreeBSD για τη Ρύθμιση Jails

Λεπτομερής ρύθμιση ενός jail γίνεται κατά κύριο λόγο μέσω των μεταβλητών του
sysctl(8). Υπάρχει ένα ειδικό subtree του sysctl το οποίο αποτελεί τη βάση για
την οργάνωση όλων των σχετικών επιλογών: πρόκειται για την ιεραρχία επιλογών
πυρήνα security.jail.*. Παρακάτω θα βρείτε μια λίστα με τα κύρια sysctl που
σχετίζονται με κάποιο jail καθώς και τις προεπιλεγμένες τιμές τους. Τα ονόματα
μάλλον εξηγούν από μόνα τους την αντίστοιχη λειτουργία, αλλά για περισσότερες
πληροφορίες μπορείτε να δείτε τις σελίδες βοήθειας των jail(8) και sysctl(8).

* security.jail.set_hostname_allowed: 1
* security.jail.socket_unixiproute_only: 1
* security.jail.sysvipc_allowed: 0
* security.jail.enforce_statfs: 2
* security.jail.allow_raw_sockets: 0
* security.jail.chflags_allowed: 0
* security.jail.jailed: 0

Οι μεταβλητές αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον διαχειριστή του host
system προκειμένου να προσθέσει ή να αφαιρέσει περιορισμούς οι οποίοι υπάρχουν
αρχικά στον χρήστη root. Υπάρχουν όμως και κάποιοι περιορισμοί οι οποίοι δεν
μπορούν να αφαιρεθούν. Ο χρήστης root δεν επιτρέπεται να προσαρτά ή να απο-
προσαρτά συστήματα αρχείων μέσα από ένα jail(8). Ο root μέσα σε ένα jail δεν
επιτρέπεται να φορτώσει ή να αποφορτώσει τους κανόνες (rulesets) του devfs(8),
το firewall, και διάφορες άλλες εργασίες διαχείρισης οι οποίες χρειάζονται
τροποποίηση των δεδομένων του πυρήνα, όπως για παράδειγμα ο ορισμός του
securelevel του πυρήνα.
Το βασικό σύστημα του FreeBSD περιέχει τα βασικά εργαλεία για τη προβολή
πληροφοριών σχετικά με τα ενεργά jails, και επίσης για την ανάθεση
συγκεκριμένων εντολών διαχείρισης σε κάποιο jail. Οι εντολές jls(8) και jexec
(8) αποτελούν μέρος του βασικού συστήματος του FreeBSD, και μπορούν να
χρησιμοποιηθούν για να τις παρακάτω απλές εργασίες:

* Προβολή λίστας των ενεργών jails και τον αντίστοιχων χαρακτηριστικών τους -
  jail identifier (JID), διεύθυνση IP, hostname και path.
* Προσκόλληση σε κάποιο ενεργό jail, από το host system, και εκτέλεση κάποιας
  εντολής μέσα στο jail ή εκτέλεση εργασιών διαχείρισης μέσα στο jail. Κάτι
  τέτοιο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν ο χρήστης root επιθυμεί να τερματίσει με
  ασφάλεια κάποιο jail. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί η εντολή jexec(8) για
  την εκτέλεση κάποιου shell μέσα στο jail προκειμένου να εκτελεστούν εργασίες
  διαχείρισης, για παράδειγμα:

    # jexec 1 tcsh


-------------------------------------------------------------------------------

16.5.2 Εργαλεία Διαχείρισης Υψηλού Επιπέδου στη Συλλογή Ports του FreeBSD

Ανάμεσα στις διάφορες εφαρμογές τρίτων κατασκευαστών για τη διαχείριση των
jails, ένα από τα ποιο ολοκληρωμένα και χρήσιμα πακέτα είναι το sysutils/
jailutils. Αποτελεί ένα σύνολο μικρών εφαρμογών οι οποίες συνεισφέρουν στη
διαχείριση του jail(8). Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε στον δικτυακό του
τόπο.
-------------------------------------------------------------------------------

16.6 Εφαρμογή των Jails


16.6.1 Service Jails

Συνεισφορά του Daniel Gerzo.
Η ενότητα αυτή είναι βασισμένη στην ιδέα που παρουσιάστηκε αρχικά από τον Simon
L. Nielsen <simon@FreeBSD.org> στο http://simon.nitro.dk/service-jails.html,
καθώς και σε ένα ανανεωμένο άρθρο του Ken Tom <locals@gmail.com>. Στην ενότητα
αυτή θα σας δείξουμε πως να στήσετε ένα σύστημα FreeBSD το οποίο να διαθέτει
ένα επιπλέον επίπεδο ασφάλειας, με τη χρήση του jail(8). Υποθέτουμε ότι το
σύστημα τρέχει τουλάχιστον RELENG_6_0 και ότι έχετε κατανοήσει όλες τις
προηγούμενες πληροφορίες του κεφαλαίου.
-------------------------------------------------------------------------------

16.6.1.1 Σχεδιασμός

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα με τα jails είναι η διαχείριση της
διαδικασίας αναβαθμίσεων. Αυτό τείνει να είναι πρόβλημα διότι το κάθε jail
πρέπει να δημιουργηθεί από την αρχή σε κάθε αναβάθμιση. Συνήθως δεν είναι
πρόβλημα αν έχετε ένα μόνο jail, μια και πρόκειται για σχετικά απλή διαδικασία,
αλλά γίνεται κουραστική και χρονοβόρα αν έχετε πολλά jails.

     Προειδοποίηση:Οι παρακάτω ρυθμίσεις προϋποθέτουν εμπειρία με το
     FreeBSD και τη χρήση των διάφορων χαρακτηριστικών του. Εάν τα
     παρακάτω βήματα σας φαίνονται πολύ περίπλοκα, είναι καλύτερα να
     ρίξετε μια ματιά σε κάτι ποιο απλό όπως το sysutils/ezjail, το οποίο
     παρέχει έναν ευκολότερο τρόπο διαχείρισης των jails του FreeBSD και
     δεν είναι τόσο εξειδικευμένο όσο οι παρακάτω ρυθμίσεις.

Η ιδέα αυτή έχει παρουσιαστεί για να λύσει τέτοιου είδους προβλήματα, με την
βοήθεια της κοινής χρήσης όσο το δυνατόν περισσότερων αρχείων μεταξύ των jails,
με έναν ασφαλή όμως τρόπο  χρησιμοποιώντας προσαρτήσεις τύπου mount_nullfs(8)
και μόνο για ανάγνωση (read only) έτσι ώστε η αναβάθμιση να είναι ευκολότερη,
και η χρήση μεμονωμένων jails για κάθε υπηρεσία να καθίσταται επιθυμητή.
Επιπλέον, παρέχει έναν απλό τρόπο για να προσθέσετε και να αφαιρέσετε jails
όπως επίσης και να τα αναβαθμίσετε.

     Σημείωση:Παραδείγματα υπηρεσιών τέτοιου τύπου: ένας HTTP server, ένας
     DNS server, ένας SMTP server, κλπ.

Οι στόχοι των παρακάτω ρυθμίσεων είναι:

* Δημιουργία απλών και κατανοητών jails. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα τρέξουμε ένα
  πλήρες installworld σε κάθε jail.
* Εύκολη προσθήκη και διαγραφή jails.
* Εύκολη αναβάθμιση υπαρχόντων jails.
* Δυνατότητα δημιουργίας προσαρμοσμένου τμήματος του FreeBSD.
* Όσο περισσότερη ασφάλεια είναι δυνατόν, με ελαχιστοποίηση της πιθανότητας
  κακόβουλης χρήσης.
* Εξοικονόμηση χώρου και inodes.

Όπως έχουμε ήδη πει, ο σχεδιασμός αυτός εξαρτάται ιδιαίτερα από την ύπαρξη ενός
αρχικού template στο οποίο δεν επιτρέπεται η εγγραφή δεδομένων (γνωστό ως
nullfs) και το οποίο πρέπει να έχει προσαρτηθεί σε κάθε jail, όπως επίσης και
στην ύπαρξη για κάθε jail μιας συσκευής που να επιτρέπει τόσο την ανάγνωση όσο
και την εγγραφή. Μια τέτοια συσκευή μπορεί να είναι κάποιος ξεχωριστός φυσικός
δίσκος, μια κατάτμηση, ή κάποια συσκευή vnode md(4). Στο παρακάτω παράδειγμα,
θα χρησιμοποιήσουμε προσαρτήσεις τύπου nullfs στις οποίες θα επιτρέπεται
εγγραφή και ανάγνωση.
Η δομή του συστήματος αρχείων περιγράφεται στην παρακάτω λίστα:

* Κάθε jail θα προσαρτάται κάτω από τον κατάλογο /home/j.
* Το /home/j/mroot είναι το template για το κάθε jail και η κατάτμηση μόνο
  ανάγνωσης για όλα τα jails.
* Θα δημιουργηθεί ένας κενός κατάλογος για κάθε jail κάτω από τον κατάλογο /
  home/j.
* Κάθε jail θα έχει έναν κατάλογο /s, ο οποίος θα είναι σύνδεσμος προς το
  εγγράψιμο μέρος του συστήματος.
* Κάθε jail θα έχει το δικό εγγράψιμο μέρος το οποίο θα βασίζεται στο /home/j/
  skel.
* Κάθε jailspace (το εγγράψιμο μέρος κάθε jail) θα πρέπει να δημιουργηθεί στον
  κατάλογο /home/js.


     Σημείωση:Όλα αυτά προϋποθέτουν ότι τα jails βρίσκονται κάτω από τον
     κατάλογο /home. Αυτό βέβαια μπορεί να αλλάξει σε οτιδήποτε εσείς
     θέλετε, αλλά θα επηρεάσει όλα τα παρακάτω παραδείγματα.

-------------------------------------------------------------------------------

16.6.1.2 Δημιουργώντας το Template

Η ενότητα αυτή θα περιγράψει τα βήματα που χρειάζονται προκειμένου να
δημιουργήσετε το πρωταρχικό template το οποίο θα περιέχει το τμήμα των jails
που είναι μόνο για ανάγνωση.
Είναι πάντοτε καλή ιδέα να αναβαθμίζετε το FreeBSD στη τελευταία έκδοση -
RELEASE. Για το σκοπό αυτό, διαβάστε το αντίστοιχο κεφάλαιο στο Εγχειρίδιο. Στη
περίπτωση που η αναβάθμιση δεν είναι εφικτή, θα χρειαστείτε buildworld για να
μπορέσετε να συνεχίσετε. Επιπλέον θα χρειαστείτε το πακέτο sysutils/cpdup. Θα
χρησιμοποιήσουμε το βοηθητικό πρόγραμμα portsnap(8) για να κατεβάσουμε τη
συλλογή των Ports. Για τους νεο-εισερχόμενους, συνίσταται η ανάγνωση του
κεφαλαίου_για_το_Portsnap στο Εγχειρίδιο του FreeBSD.

  1. Αρχικά, δημιουργήστε μια δομή καταλόγων για το σύστημα αρχείων το οποίο θα
     είναι μόνο για ανάγνωση, και το οποίο θα περιέχει τα εκτελέσιμα (binaries)
     του FreeBSD για τα jails. Στη συνέχεια πηγαίνετε στον κατάλογο όπου
     βρίσκονται τα αρχεία πηγαίου κώδικα (source tree) του FreeBSD και
     εγκαταστήστε τα αντίστοιχα αρχεία στο jail template:

       # mkdir /home/j /home/j/mroot
       # cd /usr/src
       # make installworld DESTDIR=/home/j/mroot

  2. Επόμενο βήμα είναι να προετοιμάσετε τη συλλογή των Ports του FreeBSD για
     τα jails όπως επίσης και ένα FreeBSD source tree, το οποίο θα χρειαστεί
     για το mergemaster:

       # cd /home/j/mroot
       # mkdir usr/ports
       # portsnap -p /home/j/mroot/usr/ports fetch extract
       # cpdup /usr/src /home/j/mroot/usr/src

  3. Δημιουργήστε το σκελετό για το τμήμα του συστήματος όπου προορίζεται για
     ανάγνωση και εγγραφή:

       # mkdir /home/j/skel /home/j/skel/home /home/j/skel/usr-X11R6 /home/j/
       skel/distfiles
       # mv etc /home/j/skel
       # mv usr/local /home/j/skel/usr-local
       # mv tmp /home/j/skel
       # mv var /home/j/skel
       # mv root /home/j/skel

  4. Χρησιμοποιήστε το mergemaster για να εγκαταστήσετε τα αρχεία ρυθμίσεων που
     λείπουν. Στη συνέχεια διαγράψτε όλους τους έξτρα καταλόγους που δημιουργεί
     το mergemaster:

       # mergemaster -t /home/j/skel/var/tmp/temproot -D /home/j/skel -i
       # cd /home/j/skel
       # rm -R bin boot lib libexec mnt proc rescue sbin sys usr dev

  5. Τώρα, δημιουργήστε συνδέσμους από το σύστημα αρχείων στο οποίο επιτρέπεται
     η εγγραφή, προς το σύστημα αρχείων που είναι μόνο για ανάγνωση.
     Βεβαιωθείτε ότι οι σύνδεσμοι έχουν δημιουργηθεί στις σωστές θέσεις s/. Η
     ύπαρξη πραγματικών καταλόγων ή η δημιουργία καταλόγων σε λάθος θέσεις θα
     οδηγήσουν την εγκατάσταση σε αποτυχία.

       # cd /home/j/mroot
       # mkdir s
       # ln -s s/etc etc
       # ln -s s/home home
       # ln -s s/root root
       # ln -s ../s/usr-local usr/local
       # ln -s ../s/usr-X11R6 usr/X11R6
       # ln -s ../../s/distfiles usr/ports/distfiles
       # ln -s s/tmp tmp
       # ln -s s/var var

  6. Σαν τελευταίο βήμα, δημιουργήστε ένα γενικό αρχείο /home/j/skel/etc/
     make.conf με τα παρακάτω δεδομένα:

       WRKDIRPREFIX?=  /s/portbuild

     Έχοντας ορίσει το WRKDIRPREFIX με αυτόν τον τρόπο, θα μπορείτε να
     μεταγλωττίσετε ports του FreeBSD μέσα σε κάθε jail. Θυμηθείτε ότι ο
     κατάλογος των ports είναι μέρος του συστήματος αρχείων που έχει
     προσαρτηθεί μόνο για ανάγνωση. Η προσαρμοσμένη διαδρομή για το
     WRKDIRPREFIX επιτρέπει την μεταγλώττιση των ports στο εγγράψιμο μέρος του
     κάθε jail.

-------------------------------------------------------------------------------

16.6.1.3 Δημιουργώντας Jails

Τώρα που έχουμε ένα ολοκληρωμένο FreeBSD jail template, μπορούμε να
εγκαταστήσουμε και να ρυθμίσουμε τα jails στο /etc/rc.conf. Το παράδειγμα αυτό
δείχνει τη δημιουργία τριών jails: «NS», «MAIL» και «WWW».

  1. Εισάγετε τις παρακάτω γραμμές στο αρχείο /etc/fstab, ώστε το μόνο για
     ανάγνωση template για τα jails και ο εγγράψιμος χώρος να είναι διαθέσιμα
     στα αντίστοιχα jails:

       /home/j/mroot   /home/j/ns     nullfs  ro  0   0
       /home/j/mroot   /home/j/mail   nullfs  ro  0   0
       /home/j/mroot   /home/j/www    nullfs  ro  0   0
       /home/js/ns     /home/j/ns/s   nullfs  rw  0   0
       /home/js/mail   /home/j/mail/s nullfs  rw  0   0
       /home/js/www    /home/j/www/s  nullfs  rw  0   0


          Σημείωση:Οι κατατμήσεις που είναι σημειωμένες με 0 pass number
          δεν ελέγχονται κατά την εκκίνηση από το fsck(8), ενώ για τις
          κατατμήσεις με 0 dump number, η dump(8) δεν θα δημιουργεί
          αντίγραφα ασφαλείας. Προφανώς, δεν θέλουμε το fsck να ελέγχει
          τις προσαρτήσεις τύπου nullfs, ούτε και το dump να κρατά
          αντίγραφα από τα μόνο για ανάγνωση nullfs συστήματα αρχείων των
          jails. Αυτός είναι και ο λόγος που βάλαμε «0 0» στις δύο
          τελευταίες στήλες κάθε εγγραφής του fstab.

  2. Ρυθμίστε τα jails στο /etc/rc.conf:

       jail_enable="YES"
       jail_set_hostname_allow="NO"
       jail_list="ns mail www"
       jail_ns_hostname="ns.example.org"
       jail_ns_ip="192.168.3.17"
       jail_ns_rootdir="/home/j/ns"
       jail_ns_devfs_enable="YES"
       jail_mail_hostname="mail.example.org"
       jail_mail_ip="192.168.3.18"
       jail_mail_rootdir="/home/j/mail"
       jail_mail_devfs_enable="YES"
       jail_www_hostname="www.example.org"
       jail_www_ip="62.123.43.14"
       jail_www_rootdir="/home/j/www"
       jail_www_devfs_enable="YES"


          Προειδοποίηση:Ο λόγος για τον οποίο θέτουμε τη μεταβλητή
          jail_name_rootdir να δείχνει στο /usr/home αντί για το /home
          είναι ότι η φυσική διαδρομή για τον κατάλογο /home σε μια τυπική
          εγκατάσταση του FreeBSD είναι το /usr/home. Η μεταβλητή
          jail_name_rootdir δεν δεν πρέπει να δείχνει προς διαδρομή που
          περιλαμβάνει συμβολικό δεσμό, διαφορετικά τα jails θα αρνηθούν
          να ξεκινήσουν. Χρησιμοποιήστε το βοηθητικό πρόγραμμα realpath(1)
          για να προσδιορίσετε την τιμή που θα πρέπει να λάβει αυτή η
          μεταβλητή. Δείτε το FreeBSD-SA-07:01.jail Security Advisory για
          περισσότερες πληροφορίες.

  3. Δημιουργήστε τα απαραίτητα σημεία προσαρτήσεων για το σύστημα αρχείων μόνο
     ανάγνωσης του κάθε jail:

       # mkdir /home/j/ns /home/j/mail /home/j/www

  4. Εγκαταστήστε το εγγράψιμο template μέσα στο κάθε jail. Προσέξτε εδώ τη
     χρήση του sysutils/cpdup, το οποίο επιβεβαιώνει ότι δημιουργείται το σωστό
     αντίγραφο του κάθε καταλόγου:

       # mkdir /home/js
       # cpdup /home/j/skel /home/js/ns
       # cpdup /home/j/skel /home/js/mail
       # cpdup /home/j/skel /home/js/www

  5. Σε αυτή τη φάση, τα jails έχουν δημιουργηθεί και είναι έτοιμα να
     ξεκινήσουν. Προσαρτήστε το σωστό σύστημα αρχείων για το κάθε jail, και στη
     συνέχεια εκκινήστε τα, χρησιμοποιώντας το script /etc/rc.d/jail:

       # mount -a
       # /etc/rc.d/jail start


Τα jails θα πρέπει τώρα να εκτελούνται κανονικά. Γα να ελέγξετε αν έχουν
ξεκινήσει σωστά, χρησιμοποιείστε την εντολή jls(8). Θα πρέπει να δείτε κάτι
αντίστοιχο με το παρακάτω:

  # jls
     JID  IP Address      Hostname                      Path
       3  192.168.3.17    ns.example.org                /home/j/ns
       2  192.168.3.18    mail.example.org              /home/j/mail
       1  62.123.43.14    www.example.org               /home/j/www

Σε αυτό το σημείο, θα πρέπει να μπορείτε να συνδεθείτε σε κάθε jail, να
προσθέσετε νέους χρήστες ή να ρυθμίσετε υπηρεσίες. Η στήλη JID δηλώνει το
χαρακτηριστικό αναγνωριστικό αριθμό κάθε ενεργού jail. Χρησιμοποιήστε την
παρακάτω εντολή προκειμένου να εκτελέσετε εργασίες διαχείρισης του jail, με JID
3:

  # jexec 3 tcsh

-------------------------------------------------------------------------------

16.6.1.4 Αναβάθμιση

Κάποια στιγμή, θα χρειαστεί να αναβαθμίσετε το σύστημά σας σε μια νέα έκδοση
του FreeBSD, είτε για λόγους ασφάλειας, είτε γιατί υπάρχουν νέες δυνατότητες
στην νεώτερη έκδοση οι οποίες είναι χρήσιμες για τα jails που ήδη έχετε. Ο
τρόπος που χρησιμοποιήσαμε για την δημιουργία των jails, επιτρέπει την εύκολη
αναβάθμιση τους. Επιπλέον, ελαχιστοποιεί το χρόνο διακοπής της λειτουργίας
τους, μια και θα χρειαστεί να τα σταματήσετε μόνο κατά τα λίγα τελευταία λεπτά.
Επίσης, παρέχει έναν τρόπο να επιστρέψετε σε παλαιότερες εκδόσεις εάν προκύψουν
οποιαδήποτε σφάλματα.

  1. Το πρώτο βήμα είναι να αναβαθμίσετε το σύστημα στο οποίο φιλοξενούνται τα
     jails, με το συνήθη τρόπο. Στη συνέχεια δημιουργήστε ένα νέο προσωρινό
     template κατάλογο, μόνο για ανάγνωση, στο /home/j/mroot2.

       # mkdir /home/j/mroot2
       # cd /usr/src
       # make installworld DESTDIR=/home/j/mroot2
       # cd /home/j/mroot2
       # cpdup /usr/src usr/src
       # mkdir s

     Το installworld δημιουργεί μερικούς καταλόγους που δε χρειάζονται, και θα
     πρέπει να διαγραφούν:

       # chflags -R 0 var
       # rm -R etc var root usr/local tmp

  2. Δημιουργήστε ξανά τους συνδέσμους για το σύστημα αρχείων ανάγνωσης -
     εγγραφής:

       # ln -s s/etc etc
       # ln -s s/root root
       # ln -s s/home home
       # ln -s ../s/usr-local usr/local
       # ln -s ../s/usr-X11R6 usr/X11R6
       # ln -s s/tmp tmp
       # ln -s s/var var

  3. Τώρα είναι η σωστή στιγμή για να σταματήσετε τα jails:

       # /etc/rc.d/jail stop

  4. Αποπροσαρτήστε τα αρχικά συστήματα αρχείων:

       # umount /home/j/ns/s
       # umount /home/j/ns
       # umount /home/j/mail/s
       # umount /home/j/mail
       # umount /home/j/www/s
       # umount /home/j/www


          Σημείωση:Τα συστήματα αρχείων ανάγνωσης - εγγραφής είναι
          προσαρτημένα στο σύστημα αρχείων μόνο ανάγνωσης (/s) και πρέπει
          να είναι τα πρώτα που θα αποπροσαρτηθούν.

  5. Μετακινήστε τον παλιό μόνο για ανάγνωση κατάλογο, και αντικαταστήστε τον
     με τον καινούργιο. Ο παλιός θα παραμείνει ως αντίγραφο ασφαλείας του
     παλιού συστήματος σε περίπτωση προβλήματος. Ο τρόπος ονομασίας που
     ακολουθήσαμε εδώ αντιστοιχεί στη χρονική στιγμή δημιουργίας του νέου
     συστήματος αρχείων μόνο ανάγνωσης. Μετακινήστε την αρχική συλλογή των
     Ports του FreeBSD στο νέο σύστημα, αρχείων προκειμένου να εξοικονομήσετε
     χώρο και inodes:

       # cd /home/j
       # mv mroot mroot.20060601
       # mv mroot2 mroot
       # mv mroot.20060601/usr/ports mroot/usr

  6. Σε αυτό το σημείο το μόνο για ανάγνωση template είναι έτοιμο, οπότε το
     μόνο που απομένει είναι να προσαρτήσετε ξανά τα συστήματα αρχείων και να
     ξεκινήσετε τα jails:

       # mount -a
       # /etc/rc.d/jail start


Χρησιμοποιείτε την εντολή jls(8) για να ελέγξετε εάν τα jails ξεκίνησαν σωστά.
Μην ξεχάσετε να εκτελέσετε το mergemaster για το κάθε jail. Θα χρειαστεί να
αναβαθμίσετε τόσο τα αρχεία ρυθμίσεων, όσο και τα rc.d scripts.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 17 Υποχρεωτικός Έλεγχος Πρόσβασης

Γράφτηκε από τον Tom Rhodes.

17.1 Σύνοψη

Το FreeBSD 5.X εισήγαγε νέες επεκτάσεις ασφαλείας από το TrustedBSD project,
που βασίζονται στο προσχέδιο POSIX.1e. Δύο από τους πιο σημαντικούς νέους
μηχανισμούς ασφαλείας, είναι οι Λίστες Ελέγχου Πρόσβασης (Access Control Lists,
ACLs) στο σύστημα αρχείων και ο Υποχρεωτικός Έλεγχος Πρόσβασης (Mandatory
Access Control, MAC). Ο Υποχρεωτικός Έλεγχος Πρόσβασης δίνει την δυνατότητας
φόρτωσης αρθρωμάτων (modules) ελέγχου τα οποία υλοποιούν νέες πολιτικές
ασφαλείας. Μερικά παρέχουν προστασία σε ένα στενό υποσύνολο του συστήματος,
ενδυναμώνοντας την ασφάλεια μιας συγκεκριμένης υπηρεσίας. ¶λλα παρέχουν
συνοπτική ασφάλεια προς όλες τις υπηρεσίες και το σύστημα. Ο έλεγχος ονομάζεται
υποχρεωτικός από το γεγονός ότι η επιβολή γίνεται από τους διαχειριστές και το
σύστημα, και δεν αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια των χρηστών όπως γίνεται με
το διακριτικό έλεγχο πρόσβασης (Discretionary Access Control,  DAC, τις
τυποποιημένες άδειες αρχείων και IPC  του System V στο FreeBSD).
Το κεφάλαιο αυτό εστιάζει στο πλαίσιο του Υποχρεωτικού Ελέγχου Πρόσβασης (MAC
Framework), και σε ένα σύνολο πρόσθετων αρθρωμάτων για πολιτικές ασφάλειας, που
ενεργοποιούν διάφορους μηχανισμούς ασφάλειας.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Τι MAC αρθρώματα πολιτικών ασφαλείας περιλαμβάνονται αυτή τη στιγμή στο
  FreeBSD και τους σχετικούς μηχανισμούς τους.
* Τι υλοποιούν τα MAC αρθρώματα πολιτικών ασφαλείας καθώς και τη διαφορά μεταξύ
  μια χαρακτηρισμένης (labeled) και μη χαρακτηρισμένης (non-labeled) πολιτικής.
* Πως να ρυθμίσετε αποδοτικά ένα σύστημα για χρήση του πλαισίου λειτουργιών
  MAC.
* Πως να ρυθμίσετε τα διαφορετικά αρθρώματα πολιτικών ασφάλειας τα οποία
  περιλαμβάνονται στο πλαίσιο λειτουργιών MAC .
* Πως να υλοποιήσετε ένα πιο ασφαλές περιβάλλον, χρησιμοποιώντας το πλαίσιο
  λειτουργιών MAC και τα παραδείγματα που φαίνονται.
* Πως να ελέγξετε τη ρύθμιση του MAC για να εξασφαλίσετε ότι έχει γίνει σωστή
  υλοποίηση του πλαισίου λειτουργιών.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε τις βασικές έννοιες του UNIX και του FreeBSD. (Κεφάλαιο_4).
* Να είστε εξοικειωμένος με τις βασικές έννοιες της ρύθμισης και μεταγλώττισης
  του πυρήνα (Κεφάλαιο_9).
* Να έχετε κάποια εξοικείωση με την ασφάλεια και πως αυτή σχετίζεται με το
  FreeBSD (Κεφάλαιο_15).


     Προειδοποίηση:Η κακή χρήση των πληροφοριών που παρέχονται εδώ μπορεί
     να προκαλέσει απώλεια πρόσβασης στο σύστημα, εκνευρισμό στους χρήστες
     ή αδυναμία πρόσβασης στις υπηρεσίες που παρέχονται από το Χ11. Ακόμα
     πιο σημαντικό είναι ότι δεν πρέπει να βασίζεστε στο  MAC για την
     πλήρη ασφάλιση ενός συστήματος. Το πλαίσιο λειτουργιών MAC παρέχει
     απλώς επιπλέον υποστήριξη σε μια υπάρχουσα πολιτική ασφαλείας. Χωρίς
     σωστές πρακτικές και τακτικούς ελέγχους ασφαλείας, το σύστημα δεν θα
     είναι ποτέ απόλυτα ασφαλές.
     Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα παραδείγματα που περιέχονται σε
     αυτό το κεφάλαιο είναι ακριβώς και μόνο αυτό: παραδείγματα. Δεν
     συνίσταται να χρησιμοποιηθούν ακριβώς αυτές οι ρυθμίσεις σε ένα
     σύστημα παραγωγής. Η υλοποίηση των διάφορων αρθρωμάτων πολιτικών
     ασφαλείας απαιτεί αρκετή σκέψη και δοκιμές. Αν δεν κατανοείτε την
     ακριβή λειτουργία τους, μπορεί να βρεθείτε στη θέση να ελέγχετε ξανά
     ολόκληρο το σύστημα και να αλλάζετε ρυθμίσεις σε πολλά αρχεία και
     καταλόγους.

-------------------------------------------------------------------------------

17.1.1 Τι δεν Περιλαμβάνεται στο Κεφάλαιο

Το κεφάλαιο αυτό καλύπτει μια ευρεία περιοχή προβλημάτων ασφαλείας που
σχετίζονται με το πλαίσιο λειτουργιών MAC. Δεν θα καλυφθεί η ανάπτυξη νέων
αρθρωμάτων πολιτικών ασφαλείας  MAC. Ένας αριθμός από αρθρώματα που
περιλαμβάνονται στο πλαίσιο MAC, έχουν ειδικά χαρακτηριστικά που παρέχονται
τόσο για δοκιμές όσο και για ανάπτυξη νέων αρθρωμάτων. Αυτά περιλαμβάνουν τα
mac_test(4), mac_stub(4) και mac_none(4). Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά
με αυτά τα αρθρώματα και τους διάφορους μηχανισμούς που παρέχουν, παρακαλούμε
ανατρέξτε στις αντίστοιχες σελίδες manual.
-------------------------------------------------------------------------------

17.2 Key Terms in this Chapter

Before reading this chapter, a few key terms must be explained. This will
hopefully clear up any confusion that may occur and avoid the abrupt
introduction of new terms and information.

* compartment: A compartment is a set of programs and data to be partitioned or
  separated, where users are given explicit access to specific components of a
  system. Also, a compartment represents a grouping, such as a work group,
  department, project, or topic. Using compartments, it is possible to
  implement a need-to-know security policy.
* high water mark: A high water mark policy is one which permits the raising of
  security levels for the purpose of accessing higher level information. In
  most cases, the original level is restored after the process is complete.
  Currently, the FreeBSD MAC framework does not have a policy for this, but the
  definition is included for completeness.
* integrity: Integrity, as a key concept, is the level of trust which can be
  placed on data. As the integrity of the data is elevated, so does the ability
  to trust that data.
* label: A label is a security attribute which can be applied to files,
  directories, or other items in the system. It could be considered a
  confidentiality stamp; when a label is placed on a file it describes the
  security properties for that specific file and will only permit access by
  files, users, resources, etc. with a similar security setting. The meaning
  and interpretation of label values depends on the policy configuration: while
  some policies might treat a label as representing the integrity or secrecy of
  an object, other policies might use labels to hold rules for access.
* level: The increased or decreased setting of a security attribute. As the
  level increases, its security is considered to elevate as well.
* low water mark: A low water mark policy is one which permits lowering of the
  security levels for the purpose of accessing information which is less
  secure. In most cases, the original security level of the user is restored
  after the process is complete. The only security policy module in FreeBSD to
  use this is mac_lomac(4).
* multilabel: The multilabel property is a file system option which can be set
  in single user mode using the tunefs(8) utility, during the boot operation
  using the fstab(5) file, or during the creation of a new file system. This
  option will permit an administrator to apply different MAC labels on
  different objects. This option only applies to security policy modules which
  support labeling.
* object: An object or system object is an entity through which information
  flows under the direction of a subject. This includes directories, files,
  fields, screens, keyboards, memory, magnetic storage, printers or any other
  data storage/moving device. Basically, an object is a data container or a
  system resource; access to an object effectively means access to the data.
* policy: A collection of rules which defines how objectives are to be
  achieved. A policy usually documents how certain items are to be handled.
  This chapter will consider the term policy in this context as a security
  policy; i.e. a collection of rules which will control the flow of data and
  information and define whom will have access to that data and information.
* sensitivity: Usually used when discussing MLS. A sensitivity level is a term
  used to describe how important or secret the data should be. As the
  sensitivity level increases, so does the importance of the secrecy, or
  confidentiality of the data.
* single label: A single label is when the entire file system uses one label to
  enforce access control over the flow of data. When a file system has this
  set, which is any time when the multilabel option is not set, all files will
  conform to the same label setting.
* subject: a subject is any active entity that causes information to flow
  between objects; e.g. a user, user processor, system process, etc. On
  FreeBSD, this is almost always a thread acting in a process on behalf of a
  user.

-------------------------------------------------------------------------------

17.3 Explanation of MAC

With all of these new terms in mind, consider how the MAC framework augments
the security of the system as a whole. The various security policy modules
provided by the MAC framework could be used to protect the network and file
systems, block users from accessing certain ports and sockets, and more.
Perhaps the best use of the policy modules is to blend them together, by
loading several security policy modules at a time for a multi-layered security
environment. In a multi-layered security environment, multiple policy modules
are in effect to keep security in check. This is different to a hardening
policy, which typically hardens elements of a system that is used only for
specific purposes. The only downside is administrative overhead in cases of
multiple file system labels, setting network access control user by user, etc.
These downsides are minimal when compared to the lasting effect of the
framework; for instance, the ability to pick and choose which policies are
required for a specific configuration keeps performance overhead down. The
reduction of support for unneeded policies can increase the overall performance
of the system as well as offer flexibility of choice. A good implementation
would consider the overall security requirements and effectively implement the
various security policy modules offered by the framework.
Thus a system utilizing MAC features should at least guarantee that a user will
not be permitted to change security attributes at will; all user utilities,
programs and scripts must work within the constraints of the access rules
provided by the selected security policy modules; and that total control of the
MAC access rules are in the hands of the system administrator.
It is the sole duty of the system administrator to carefully select the correct
security policy modules. Some environments may need to limit access control
over the network; in these cases, the mac_portacl(4), mac_ifoff(4) and even
mac_biba(4) policy modules might make good starting points. In other cases,
strict confidentiality of file system objects might be required. Policy modules
such as mac_bsdextended(4) and mac_mls(4) exist for this purpose.
Policy decisions could be made based on network configuration. Perhaps only
certain users should be permitted access to facilities provided by ssh(1) to
access the network or the Internet. The mac_portacl(4) would be the policy
module of choice for these situations. But what should be done in the case of
file systems? Should all access to certain directories be severed from other
groups or specific users? Or should we limit user or utility access to specific
files by setting certain objects as classified?
In the file system case, access to objects might be considered confidential to
some users, but not to others. For an example, a large development team might
be broken off into smaller groups of individuals. Developers in project A might
not be permitted to access objects written by developers in project B. Yet they
might need to access objects created by developers in project C; that is quite
a situation indeed. Using the different security policy modules provided by the
MAC framework; users could be divided into these groups and then given access
to the appropriate areas without fear of information leakage.
Thus, each security policy module has a unique way of dealing with the overall
security of a system. Module selection should be based on a well thought out
security policy. In many cases, the overall policy may need to be revised and
reimplemented on the system. Understanding the different security policy
modules offered by the MAC framework will help administrators choose the best
policies for their situations.
The default FreeBSD kernel does not include the option for the MAC framework;
thus the following kernel option must be added before trying any of the
examples or information in this chapter:

  options	MAC

And the kernel will require a rebuild and a reinstall.

     Προσοχή:While the various manual pages for MAC policy modules state
     that they may be built into the kernel, it is possible to lock the
     system out of the network and more. Implementing MAC is much like
     implementing a firewall, care must be taken to prevent being
     completely locked out of the system. The ability to revert back to a
     previous configuration should be considered while the implementation
     of MAC remotely should be done with extreme caution.

-------------------------------------------------------------------------------

17.4 Understanding MAC Labels

A MAC label is a security attribute which may be applied to subjects and
objects throughout the system.
When setting a label, the user must be able to comprehend what it is, exactly,
that is being done. The attributes available on an object depend on the policy
module loaded, and that policy modules interpret their attributes in different
ways. If improperly configured due to lack of comprehension, or the inability
to understand the implications, the result will be the unexpected and perhaps,
undesired, behavior of the system.
The security label on an object is used as a part of a security access control
decision by a policy. With some policies, the label by itself contains all
information necessary to make a decision; in other models, the labels may be
processed as part of a larger rule set, etc.
For instance, setting the label of biba/low on a file will represent a label
maintained by the Biba security policy module, with a value of «low».
A few policy modules which support the labeling feature in FreeBSD offer three
specific predefined labels. These are the low, high, and equal labels. Although
they enforce access control in a different manner with each policy module, you
can be sure that the low label will be the lowest setting, the equal label will
set the subject or object to be disabled or unaffected, and the high label will
enforce the highest setting available in the Biba and MLS policy modules.
Within single label file system environments, only one label may be used on
objects. This will enforce one set of access permissions across the entire
system and in many environments may be all that is required. There are a few
cases where multiple labels may be set on objects or subjects in the file
system. For those cases, the multilabel option may be passed to tunefs(8).
In the case of Biba and MLS, a numeric label may be set to indicate the precise
level of hierarchical control. This numeric level is used to partition or sort
information into different groups of say, classification only permitting access
to that group or a higher group level.
In most cases the administrator will only be setting up a single label to use
throughout the file system.
Hey wait, this is similar to DAC! I thought MAC gave control strictly to the
administrator. That statement still holds true, to some extent as root is the
one in control and who configures the policies so that users are placed in the
appropriate categories/access levels. Alas, many policy modules can restrict
the root user as well. Basic control over objects will then be released to the
group, but root may revoke or modify the settings at any time. This is the
hierarchal/clearance model covered by policies such as Biba and MLS.
-------------------------------------------------------------------------------

17.4.1 Label Configuration

Virtually all aspects of label policy module configuration will be performed
using the base system utilities. These commands provide a simple interface for
object or subject configuration or the manipulation and verification of the
configuration.
All configuration may be done by use of the setfmac(8) and setpmac(8)
utilities. The setfmac command is used to set MAC labels on system objects
while the setpmac command is used to set the labels on system subjects.
Observe:

  # setfmac biba/high test

If no errors occurred with the command above, a prompt will be returned. The
only time these commands are not quiescent is when an error occurred; similarly
to the chmod(1) and chown(8) commands. In some cases this error may be a
Permission denied and is usually obtained when the label is being set or
modified on an object which is restricted.[9] The system administrator may use
the following commands to overcome this:

  # setfmac biba/high test
  Permission denied
  # setpmac biba/low setfmac biba/high test
  # getfmac test
  test: biba/high

As we see above, setpmac can be used to override the policy module's settings
by assigning a different label to the invoked process. The getpmac utility is
usually used with currently running processes, such as sendmail: although it
takes a process ID in place of a command the logic is extremely similar. If
users attempt to manipulate a file not in their access, subject to the rules of
the loaded policy modules, the Operation not permitted error will be
displayed by the mac_set_link function.
-------------------------------------------------------------------------------

17.4.1.1 Common Label Types

For the mac_biba(4), mac_mls(4) and mac_lomac(4) policy modules, the ability to
assign simple labels is provided. These take the form of high, equal and low,
what follows is a brief description of what these labels provide:

* The low label is considered the lowest label setting an object or subject may
  have. Setting this on objects or subjects will block their access to objects
  or subjects marked high.
* The equal label should only be placed on objects considered to be exempt from
  the policy.
* The high label grants an object or subject the highest possible setting.

With respect to each policy module, each of those settings will instate a
different information flow directive. Reading the proper manual pages will
further explain the traits of these generic label configurations.
-------------------------------------------------------------------------------

17.4.1.1.1 Advanced Label Configuration

Numeric grade labels are used for comparison:compartment+compartment; thus the
following:

  biba/10:2+3+6(5:2+3-20:2+3+4+5+6)

May be interpreted as:
«Biba Policy Label»/«Grade 10» :«Compartments 2, 3 and 6»: («grade 5 ...»)
In this example, the first grade would be considered the «effective grade» with
«effective compartments», the second grade is the low grade and the last one is
the high grade. In most configurations these settings will not be used; indeed,
they offered for more advanced configurations.
When applied to system objects, they will only have a current grade/
compartments as opposed to system subjects as they reflect the range of
available rights in the system, and network interfaces, where they are used for
access control.
The grade and compartments in a subject and object pair are used to construct a
relationship referred to as «dominance», in which a subject dominates an
object, the object dominates the subject, neither dominates the other, or both
dominate each other. The «both dominate» case occurs when the two labels are
equal. Due to the information flow nature of Biba, you have rights to a set of
compartments, «need to know», that might correspond to projects, but objects
also have a set of compartments. Users may have to subset their rights using su
or setpmac in order to access objects in a compartment from which they are not
restricted.
-------------------------------------------------------------------------------

17.4.1.2 Users and Label Settings

Users themselves are required to have labels so that their files and processes
may properly interact with the security policy defined on the system. This is
configured through the login.conf file by use of login classes. Every policy
module that uses labels will implement the user class setting.
An example entry containing every policy module setting is displayed below:

  default:\
  	:copyright=/etc/COPYRIGHT:\
  	:welcome=/etc/motd:\
  	:setenv=MAIL=/var/mail/$,BLOCKSIZE=K:\
  	:path=~/bin:/sbin:/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/usr/local/sbin:/usr/local/bin:\
  	:manpath=/usr/share/man /usr/local/man:\
  	:nologin=/usr/sbin/nologin:\
  	:cputime=1h30m:\
  	:datasize=8M:\
  	:vmemoryuse=100M:\
  	:stacksize=2M:\
  	:memorylocked=4M:\
  	:memoryuse=8M:\
  	:filesize=8M:\
  	:coredumpsize=8M:\
  	:openfiles=24:\
  	:maxproc=32:\
  	:priority=0:\
  	:requirehome:\
  	:passwordtime=91d:\
  	:umask=022:\
  	:ignoretime@:\
  	:label=partition/13,mls/5,biba/10(5-15),lomac/10[2]:

The label option is used to set the user class default label which will be
enforced by MAC. Users will never be permitted to modify this value, thus it
can be considered not optional in the user case. In a real configuration,
however, the administrator will never wish to enable every policy module. It is
recommended that the rest of this chapter be reviewed before any of this
configuration is implemented.

     Σημείωση:Users may change their label after the initial login;
     however, this change is subject constraints of the policy. The
     example above tells the Biba policy that a process's minimum
     integrity is 5, its maximum is 15, but the default effective label is
     10. The process will run at 10 until it chooses to change label,
     perhaps due to the user using the setpmac command, which will be
     constrained by Biba to the range set at login.

In all cases, after a change to login.conf, the login class capability database
must be rebuilt using cap_mkdb and this will be reflected throughout every
forthcoming example or discussion.
It is useful to note that many sites may have a particularly large number of
users requiring several different user classes. In depth planning is required
as this may get extremely difficult to manage.
Future versions of FreeBSD will include a new way to deal with mapping users to
labels; however, this will not be available until some time after FreeBSD 5.3.
-------------------------------------------------------------------------------

17.4.1.3 Network Interfaces and Label Settings

Labels may also be set on network interfaces to help control the flow of data
across the network. In all cases they function in the same way the policies
function with respect to objects. Users at high settings in biba, for example,
will not be permitted to access network interfaces with a label of low.
The maclabel may be passed to ifconfig when setting the MAC label on network
interfaces. For example:

  # ifconfig bge0 maclabel biba/equal

will set the MAC label of biba/equal on the bge(4) interface. When using a
setting similar to biba/high(low-high) the entire label should be quoted;
otherwise an error will be returned.
Each policy module which supports labeling has a tunable which may be used to
disable the MAC label on network interfaces. Setting the label to equal will
have a similar effect. Review the output from sysctl, the policy manual pages,
or even the information found later in this chapter for those tunables.
-------------------------------------------------------------------------------

17.4.2 Singlelabel or Multilabel?

By default the system will use the singlelabel option. But what does this mean
to the administrator? There are several differences which, in their own right,
offer pros and cons to the flexibility in the systems security model.
The singlelabel only permits for one label, for instance biba/high to be used
for each subject or object. It provides for lower administration overhead but
decreases the flexibility of policies which support labeling. Many
administrators may want to use the multilabel option in their security policy.
The multilabel option will permit each subject or object to have its own
independent MAC label in place of the standard singlelabel option which will
allow only one label throughout the partition. The multilabel and single label
options are only required for the policies which implement the labeling
feature, including the Biba, Lomac, MLS and SEBSD policies.
In many cases, the multilabel may not need to be set at all. Consider the
following situation and security model:

* FreeBSD web-server using the MAC framework and a mix of the various policies.
* This machine only requires one label, biba/high, for everything in the
  system. Here the file system would not require the multilabel option as a
  single label will always be in effect.
* But, this machine will be a web server and should have the web server run at
  biba/low to prevent write up capabilities. The Biba policy and how it works
  will be discussed later, so if the previous comment was difficult to
  interpret just continue reading and return. The server could use a separate
  partition set at biba/low for most if not all of its runtime state. Much is
  lacking from this example, for instance the restrictions on data,
  configuration and user settings; however, this is just a quick example to
  prove the aforementioned point.

If any of the non-labeling policies are to be used, then the multilabel option
would never be required. These include the seeotheruids, portacl and partition
policies.
It should also be noted that using multilabel with a partition and establishing
a security model based on multilabel functionality could open the doors for
higher administrative overhead as everything in the file system would have a
label. This includes directories, files, and even device nodes.
The following command will set multilabel on the file systems to have multiple
labels. This may only be done in single user mode:

  # tunefs -l enable /

This is not a requirement for the swap file system.

     Σημείωση:Some users have experienced problems with setting the
     multilabel flag on the root partition. If this is the case, please
     review the Τμήμα_17.16 of this chapter.

-------------------------------------------------------------------------------

17.5 Planning the Security Configuration

Whenever a new technology is implemented, a planning phase is always a good
idea. During the planning stages, an administrator should in general look at
the «big picture», trying to keep in view at least the following:

* The implementation requirements;
* The implementation goals;

For MAC installations, these include:

* How to classify information and resources available on the target systems.
* What sorts of information or resources to restrict access to along with the
  type of restrictions that should be applied.
* Which MAC module or modules will be required to achieve this goal.

It is always possible to reconfigure and change the system resources and
security settings, it is quite often very inconvenient to search through the
system and fix existing files and user accounts. Planning helps to ensure a
trouble-free and efficient trusted system implementation. A trial run of the
trusted system, including the configuration, is often vital and definitely
beneficial before a MAC implementation is used on production systems. The idea
of just letting loose on a system with MAC is like setting up for failure.
Different environments may have explicit needs and requirements. Establishing
an in depth and complete security profile will decrease the need of changes
once the system goes live. As such, the future sections will cover the
different modules available to administrators; describe their use and
configuration; and in some cases provide insight on what situations they would
be most suitable for. For instance, a web server might roll out the mac_biba(4)
and mac_bsdextended(4) policies. In other cases, a machine with very few local
users, the mac_partition(4) might be a good choice.
-------------------------------------------------------------------------------

17.6 Module Configuration

Every module included with the MAC framework may be either compiled into the
kernel as noted above or loaded as a run-time kernel module. The recommended
method is to add the module name to the /boot/loader.conf file so that it will
load during the initial boot operation.
The following sections will discuss the various MAC modules and cover their
features. Implementing them into a specific environment will also be a
consideration of this chapter. Some modules support the use of labeling, which
is controlling access by enforcing a label such as «this is allowed and this is
not». A label configuration file may control how files may be accessed, network
communication can be exchanged, and more. The previous section showed how the
multilabel flag could be set on file systems to enable per-file or per-
partition access control.
A single label configuration would enforce only one label across the system,
that is why the tunefs option is called multilabel.
-------------------------------------------------------------------------------

17.6.1 The MAC seeotheruids Module

Module name: mac_seeotheruids.ko
Kernel configuration line: options MAC_SEEOTHERUIDS
Boot option: mac_seeotheruids_load="YES"
The mac_seeotheruids(4) module mimics and extends the
security.bsd.see_other_uids and security.bsd.see_other_gids sysctl tunables.
This option does not require any labels to be set before configuration and can
operate transparently with the other modules.
After loading the module, the following sysctl tunables may be used to control
the features:

* security.mac.seeotheruids.enabled will enable the module's features and use
  the default settings. These default settings will deny users the ability to
  view processes and sockets owned by other users.
* security.mac.seeotheruids.specificgid_enabled will allow a certain group to
  be exempt from this policy. To exempt specific groups from this policy, use
  the security.mac.seeotheruids.specificgid=XXX sysctl tunable. In the above
  example, the XXX should be replaced with the numeric group ID to be exempted.
* security.mac.seeotheruids.primarygroup_enabled is used to exempt specific
  primary groups from this policy. When using this tunable, the
  security.mac.seeotheruids.specificgid_enabled may not be set.

-------------------------------------------------------------------------------

17.7 The MAC bsdextended Module

Module name: mac_bsdextended.ko
Kernel configuration line: options MAC_BSDEXTENDED
Boot option: mac_bsdextended_load="YES"
The mac_bsdextended(4) module enforces the file system firewall. This module's
policy provides an extension to the standard file system permissions model,
permitting an administrator to create a firewall-like ruleset to protect files,
utilities, and directories in the file system hierarchy. When access to a file
system object is attempted, the list of rules is iterated until either a
matching rule is located or the end is reached. This behavior may be changed by
the use of a sysctl(8) parameter, security.mac.bsdextended.firstmatch_enabled.
Similar to other firewall modules in FreeBSD, a file containing access control
rules can be created and read by the system at boot time using an rc.conf(5)
variable.
The rule list may be entered using a utility, ugidfw(8), that has a syntax
similar to that of ipfw(8). More tools can be written by using the functions in
the libugidfw(3) library.
Extreme caution should be taken when working with this module; incorrect use
could block access to certain parts of the file system.
-------------------------------------------------------------------------------

17.7.1 Examples

After the mac_bsdextended(4) module has been loaded, the following command may
be used to list the current rule configuration:

  # ugidfw list
  0 slots, 0 rules

As expected, there are no rules defined. This means that everything is still
completely accessible. To create a rule which will block all access by users
but leave root unaffected, simply run the following command:

  # ugidfw add subject not uid root new object not uid root mode n


     Σημείωση:In releases prior to FreeBSD 5.3, the add parameter did not
     exist. In those cases the set should be used instead. See below for a
     command example.

This is a very bad idea as it will block all users from issuing even the most
simple commands, such as ls. A more patriotic list of rules might be:

  # ugidfw set 2 subject uid user1 object uid user2 mode n
  # ugidfw set 3 subject uid user1 object gid user2 mode n

This will block any and all access, including directory listings, to user2's
home directory from the username user1.
In place of user1, the not uid user2 could be passed. This will enforce the
same access restrictions above for all users in place of just one user.

     Σημείωση:The root user will be unaffected by these changes.

This should provide a general idea of how the mac_bsdextended(4) module may be
used to help fortify a file system. For more information, see the
mac_bsdextended(4) and the ugidfw(8) manual pages.
-------------------------------------------------------------------------------

17.8 The MAC ifoff Module

Module name: mac_ifoff.ko
Kernel configuration line: options MAC_IFOFF
Boot option: mac_ifoff_load="YES"
The mac_ifoff(4) module exists solely to disable network interfaces on the fly
and keep network interfaces from being brought up during the initial system
boot. It does not require any labels to be set up on the system, nor does it
have a dependency on other MAC modules.
Most of the control is done through the sysctl tunables listed below.

* security.mac.ifoff.lo_enabled will enable/disable all traffic on the loopback
  (lo(4)) interface.
* security.mac.ifoff.bpfrecv_enabled will enable/disable all traffic on the
  Berkeley Packet Filter interface (bpf(4))
* security.mac.ifoff.other_enabled will enable/disable traffic on all other
  interfaces.

One of the most common uses of mac_ifoff(4) is network monitoring in an
environment where network traffic should not be permitted during the boot
sequence. Another suggested use would be to write a script which uses security/
aide to automatically block network traffic if it finds new or altered files in
protected directories.
-------------------------------------------------------------------------------

17.9 The MAC portacl Module

Module name: mac_portacl.ko
Kernel configuration line: MAC_PORTACL
Boot option: mac_portacl_load="YES"
The mac_portacl(4) module is used to limit binding to local TCP and UDP ports
using a variety of sysctl variables. In essence mac_portacl(4) makes it
possible to allow non-root users to bind to specified privileged ports, i.e.
ports fewer than 1024.
Once loaded, this module will enable the MAC policy on all sockets. The
following tunables are available:

* security.mac.portacl.enabled will enable/disable the policy completely.[10]
* security.mac.portacl.port_high will set the highest port number that
  mac_portacl(4) will enable protection for.
* security.mac.portacl.suser_exempt will, when set to a non-zero value, exempt
  the root user from this policy.
* security.mac.portacl.rules will specify the actual mac_portacl policy; see
  below.

The actual mac_portacl policy, as specified in the security.mac.portacl.rules
sysctl, is a text string of the form: rule[,rule,...] with as many rules as
needed. Each rule is of the form: idtype:id:protocol:port. The idtype parameter
can be uid or gid and used to interpret the id parameter as either a user id or
group id, respectively. The protocol parameter is used to determine if the rule
should apply to TCP or UDP by setting the parameter to tcp or udp. The final
port parameter is the port number to allow the specified user or group to bind
to.

     Σημείωση:Since the ruleset is interpreted directly by the kernel only
     numeric values can be used for the user ID, group ID, and port
     parameters. I.e. user, group, and port service names cannot be used.

By default, on UNIX-like systems, ports fewer than 1024 can only be used by/
bound to privileged processes, i.e. those run as root. For mac_portacl(4) to
allow non-privileged processes to bind to ports below 1024 this standard UNIX
restriction has to be disabled. This can be accomplished by setting the sysctl
(8) variables net.inet.ip.portrange.reservedlow and
net.inet.ip.portrange.reservedhigh to zero.
See the examples below or review the mac_portacl(4) manual page for further
information.
-------------------------------------------------------------------------------

17.9.1 Examples

The following examples should illuminate the above discussion a little better:

  # sysctl security.mac.portacl.port_high=1023
  # sysctl net.inet.ip.portrange.reservedlow=0
  net.inet.ip.portrange.reservedhigh=0

First we set mac_portacl(4) to cover the standard privileged ports and disable
the normal UNIX bind restrictions.

  # sysctl security.mac.portacl.suser_exempt=1

The root user should not be crippled by this policy, thus set the
security.mac.portacl.suser_exempt to a non-zero value. The mac_portacl(4)
module has now been set up to behave the same way UNIX-like systems behave by
default.

  # sysctl security.mac.portacl.rules=uid:80:tcp:80

Allow the user with UID 80 (normally the www user) to bind to port 80. This can
be used to allow the www user to run a web server without ever having root
privilege.

  # sysctl security.mac.portacl.rules=uid:1001:tcp:110,uid:1001:tcp:995

Permit the user with the UID of 1001 to bind to the TCP ports 110 («pop3») and
995 («pop3s»). This will permit this user to start a server that accepts
connections on ports 110 and 995.
-------------------------------------------------------------------------------

17.10 The MAC partition Module

Module name: mac_partition.ko
Kernel configuration line: options MAC_PARTITION
Boot option: mac_partition_load="YES"
The mac_partition(4) policy will drop processes into specific «partitions»
based on their MAC label. Think of it as a special type of jail(8), though that
is hardly a worthy comparison.
This is one module that should be added to the loader.conf(5) file so that it
loads and enables the policy during the boot process.
Most configuration for this policy is done using the setpmac(8) utility which
will be explained below. The following sysctl tunable is available for this
policy:

* security.mac.partition.enabled will enable the enforcement of MAC process
  partitions.

When this policy is enabled, users will only be permitted to see their
processes, and any others within their partition, but will not be permitted to
work with utilities outside the scope of this partition. For instance, a user
in the insecure class above will not be permitted to access the top command as
well as many other commands that must spawn a process.
To set or drop utilities into a partition label, use the setpmac utility:

  # setpmac partition/13 top

This will add the top command to the label set on users in the insecure class.
Note that all processes spawned by users in the insecure class will stay in the
partition/13 label.
-------------------------------------------------------------------------------

17.10.1 Examples

The following command will show you the partition label and the process list:

  # ps Zax

This next command will allow the viewing of another user's process partition
label and that user's currently running processes:

  # ps -ZU trhodes


     Σημείωση:Users can see processes in root's label unless the
     mac_seeotheruids(4) policy is loaded.

A really crafty implementation could have all of the services disabled in /etc/
rc.conf and started by a script that starts them with the proper labeling set.

     Σημείωση:The following policies support integer settings in place of
     the three default labels offered. These options, including their
     limitations, are further explained in the module manual pages.

-------------------------------------------------------------------------------

17.11 The MAC Multi-Level Security Module

Module name: mac_mls.ko
Kernel configuration line: options MAC_MLS
Boot option: mac_mls_load="YES"
The mac_mls(4) policy controls access between subjects and objects in the
system by enforcing a strict information flow policy.
In MLS environments, a «clearance» level is set in each subject or objects
label, along with compartments. Since these clearance or sensibility levels can
reach numbers greater than six thousand; it would be a daunting task for any
system administrator to thoroughly configure each subject or object.
Thankfully, three «instant» labels are already included in this policy.
These labels are mls/low, mls/equal and mls/high. Since these labels are
described in depth in the manual page, they will only get a brief description
here:

* The mls/low label contains a low configuration which permits it to be
  dominated by all other objects. Anything labeled with mls/low will have a low
  clearance level and not be permitted to access information of a higher level.
  In addition, this label will prevent objects of a higher clearance level from
  writing or passing information on to them.
* The mls/equal label should be placed on objects considered to be exempt from
  the policy.
* The mls/high label is the highest level of clearance possible. Objects
  assigned this label will hold dominance over all other objects in the system;
  however, they will not permit the leaking of information to objects of a
  lower class.

MLS provides for:

* A hierarchical security level with a set of non hierarchical categories;
* Fixed rules: no read up, no write down (a subject can have read access to
  objects on its own level or below, but not above. Similarly, a subject can
  have write access to objects on its own level or above but not beneath.);
* Secrecy (preventing inappropriate disclosure of data);
* Basis for the design of systems that concurrently handle data at multiple
  sensitivity levels (without leaking information between secret and
  confidential).

The following sysctl tunables are available for the configuration of special
services and interfaces:

* security.mac.mls.enabled is used to enable/disable the MLS policy.
* security.mac.mls.ptys_equal will label all pty(4) devices as mls/equal during
  creation.
* security.mac.mls.revocation_enabled is used to revoke access to objects after
  their label changes to a label of a lower grade.
* security.mac.mls.max_compartments is used to set the maximum number of
  compartment levels with objects; basically the maximum compartment number
  allowed on a system.

To manipulate the MLS labels, the setfmac(8) command has been provided. To
assign a label to an object, issue the following command:

  # setfmac mls/5 test

To get the MLS label for the file test issue the following command:

  # getfmac test

This is a summary of the MLS policy's features. Another approach is to create a
master policy file in /etc which specifies the MLS policy information and to
feed that file into the setfmac command. This method will be explained after
all policies are covered.
-------------------------------------------------------------------------------

17.11.1 Planning Mandatory Sensitivity

With the Multi-Level Security Policy Module, an administrator plans for
controlling the flow of sensitive information. By default, with its block read
up block write down nature, the system defaults everything to a low state.
Everything is accessible and an administrator slowly changes this during the
configuration stage; augmenting the confidentiality of the information.
Beyond the three basic label options above, an administrator may group users
and groups as required to block the information flow between them. It might be
easier to look at the information in clearance levels familiarized with words,
for instance classifications such as Confidential, Secret, and Top Secret. Some
administrators might just create different groups based on project levels.
Regardless of classification method, a well thought out plan must exist before
implementing such a restrictive policy.
Some example situations for this security policy module could be an e-commerce
web server, a file server holding critical company information, and financial
institution environments. The most unlikely place would be a personal
workstation with only two or three users.
-------------------------------------------------------------------------------

17.12 The MAC Biba Module

Module name: mac_biba.ko
Kernel configuration line: options MAC_BIBA
Boot option: mac_biba_load="YES"
The mac_biba(4) module loads the MAC Biba policy. This policy works much like
that of the MLS policy with the exception that the rules for information flow
are slightly reversed. This is said to prevent the downward flow of sensitive
information whereas the MLS policy prevents the upward flow of sensitive
information; thus, much of this section can apply to both policies.
In Biba environments, an «integrity» label is set on each subject or object.
These labels are made up of hierarchal grades, and non-hierarchal components.
As an object's or subject's grade ascends, so does its integrity.
Supported labels are biba/low, biba/equal, and biba/high; as explained below:

* The biba/low label is considered the lowest integrity an object or subject
  may have. Setting this on objects or subjects will block their write access
  to objects or subjects marked high. They still have read access though.
* The biba/equal label should only be placed on objects considered to be exempt
  from the policy.
* The biba/high label will permit writing to objects set at a lower label, but
  not permit reading that object. It is recommended that this label be placed
  on objects that affect the integrity of the entire system.

Biba provides for:

* Hierarchical integrity level with a set of non hierarchical integrity
  categories;
* Fixed rules: no write up, no read down (opposite of MLS). A subject can have
  write access to objects on its own level or below, but not above. Similarly,
  a subject can have read access to objects on its own level or above, but not
  below;
* Integrity (preventing inappropriate modification of data);
* Integrity levels (instead of MLS sensitivity levels).

The following sysctl tunables can be used to manipulate the Biba policy.

* security.mac.biba.enabled may be used to enable/disable enforcement of the
  Biba policy on the target machine.
* security.mac.biba.ptys_equal may be used to disable the Biba policy on pty(4)
  devices.
* security.mac.biba.revocation_enabled will force the revocation of access to
  objects if the label is changed to dominate the subject.

To access the Biba policy setting on system objects, use the setfmac and
getfmac commands:

  # setfmac biba/low test
  # getfmac test
  test: biba/low

-------------------------------------------------------------------------------

17.12.1 Planning Mandatory Integrity

Integrity, different from sensitivity, guarantees that the information will
never be manipulated by untrusted parties. This includes information passed
between subjects, objects, and both. It ensures that users will only be able to
modify and in some cases even access information they explicitly need to.
The mac_biba(4) security policy module permits an administrator to address
which files and programs a user or users may see and invoke while assuring that
the programs and files are free from threats and trusted by the system for that
user, or group of users.
During the initial planning phase, an administrator must be prepared to
partition users into grades, levels, and areas. Users will be blocked access
not only to data but programs and utilities both before and after they start.
The system will default to a high label once this policy module is enabled, and
it is up to the administrator to configure the different grades and levels for
users. Instead of using clearance levels as described above, a good planning
method could include topics. For instance, only allow developers modification
access to the source code repository, source code compiler, and other
development utilities. While other users would be grouped into other categories
such as testers, designers, or just ordinary users and would only be permitted
read access.
With its natural security control, a lower integrity subject is unable to write
to a higher integrity subject; a higher integrity subject cannot observe or
read a lower integrity object. Setting a label at the lowest possible grade
could make it inaccessible to subjects. Some prospective environments for this
security policy module would include a constrained web server, development and
test machine, and source code repository. A less useful implementation would be
a personal workstation, a machine used as a router, or a network firewall.
-------------------------------------------------------------------------------

17.13 The MAC LOMAC Module

Module name: mac_lomac.ko
Kernel configuration line: options MAC_LOMAC
Boot option: mac_lomac_load="YES"
Unlike the MAC Biba policy, the mac_lomac(4) policy permits access to lower
integrity objects only after decreasing the integrity level to not disrupt any
integrity rules.
The MAC version of the Low-watermark integrity policy, not to be confused with
the older lomac(4) implementation, works almost identically to Biba, but with
the exception of using floating labels to support subject demotion via an
auxiliary grade compartment. This secondary compartment takes the form of
[auxgrade]. When assigning a lomac policy with an auxiliary grade, it should
look a little bit like: lomac/10[2] where the number two (2) is the auxiliary
grade.
The MAC LOMAC policy relies on the ubiquitous labeling of all system objects
with integrity labels, permitting subjects to read from low integrity objects
and then downgrading the label on the subject to prevent future writes to high
integrity objects. This is the [auxgrade] option discussed above, thus the
policy may provide for greater compatibility and require less initial
configuration than Biba.
-------------------------------------------------------------------------------

17.13.1 Examples

Like the Biba and MLS policies; the setfmac and setpmac utilities may be used
to place labels on system objects:

  # setfmac /usr/home/trhodes lomac/high[low]
  # getfmac /usr/home/trhodes lomac/high[low]

Notice the auxiliary grade here is low, this is a feature provided only by the
MAC LOMAC policy.
-------------------------------------------------------------------------------

17.14 Nagios in a MAC Jail

The following demonstration will implement a secure environment using various
MAC modules with properly configured policies. This is only a test and should
not be considered the complete answer to everyone's security woes. Just
implementing a policy and ignoring it never works and could be disastrous in a
production environment.
Before beginning this process, the multilabel option must be set on each file
system as stated at the beginning of this chapter. Not doing so will result in
errors. While at it, ensure that the net-mngt/nagios-plugins, net-mngt/nagios,
and www/apache13 ports are all installed, configured, and working correctly.
-------------------------------------------------------------------------------

17.14.1 Create an insecure User Class

Begin the procedure by adding the following user class to the /etc/login.conf
file:

  insecure:\
  :copyright=/etc/COPYRIGHT:\
  :welcome=/etc/motd:\
  :setenv=MAIL=/var/mail/$,BLOCKSIZE=K:\
  :path=~/bin:/sbin:/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/usr/local/sbin:/usr/local/bin
  :manpath=/usr/share/man /usr/local/man:\
  :nologin=/usr/sbin/nologin:\
  :cputime=1h30m:\
  :datasize=8M:\
  :vmemoryuse=100M:\
  :stacksize=2M:\
  :memorylocked=4M:\
  :memoryuse=8M:\
  :filesize=8M:\
  :coredumpsize=8M:\
  :openfiles=24:\
  :maxproc=32:\
  :priority=0:\
  :requirehome:\
  :passwordtime=91d:\
  :umask=022:\
  :ignoretime@:\
  :label=biba/10(10-10):

And adding the following line to the default user class:

  :label=biba/high:

Once this is completed, the following command must be issued to rebuild the
database:

  # cap_mkdb /etc/login.conf

-------------------------------------------------------------------------------

17.14.2 Boot Configuration

Do not reboot yet, just add the following lines to /boot/loader.conf so the
required modules will load during system initialization:

  mac_biba_load="YES"
  mac_seeotheruids_load="YES"

-------------------------------------------------------------------------------

17.14.3 Configure Users

Set the root user to the default class using:

  # pw usermod root -L default

All user accounts that are not root or system users will now require a login
class. The login class is required otherwise users will be refused access to
common commands such as vi(1). The following sh script should do the trick:

  # for x in `awk -F: '($3 >= 1001) && ($3 != 65534) { print $1 }' \
  	/etc/passwd`; do pw usermod $x -L default; done;

Drop the nagios and www users into the insecure class:

  # pw usermod nagios -L insecure


  # pw usermod www -L insecure

-------------------------------------------------------------------------------

17.14.4 Create the Contexts File

A contexts file should now be created; the following example file should be
placed in /etc/policy.contexts.

  # This is the default BIBA policy for this system.

  # System:
  /var/run                        biba/equal
  /var/run/*                      biba/equal

  /dev                            biba/equal
  /dev/*                          biba/equal

  /var				biba/equal
  /var/spool                      biba/equal
  /var/spool/*                    biba/equal

  /var/log                        biba/equal
  /var/log/*                      biba/equal

  /tmp				biba/equal
  /tmp/*				biba/equal
  /var/tmp			biba/equal
  /var/tmp/*			biba/equal

  /var/spool/mqueue		biba/equal
  /var/spool/clientmqueue		biba/equal

  # For Nagios:
  /usr/local/etc/nagios
  /usr/local/etc/nagios/*         biba/10

  /var/spool/nagios               biba/10
  /var/spool/nagios/*             biba/10

  # For apache
  /usr/local/etc/apache           biba/10
  /usr/local/etc/apache/*         biba/10

This policy will enforce security by setting restrictions on the flow of
information. In this specific configuration, users, root and others, should
never be allowed to access Nagios. Configuration files and processes that are a
part of Nagios will be completely self contained or jailed.
This file may now be read into our system by issuing the following command:

  # setfsmac -ef /etc/policy.contexts /
  # setfsmac -ef /etc/policy.contexts /


     Σημείωση:The above file system layout may be different depending on
     environment; however, it must be run on every single file system.

The /etc/mac.conf file requires the following modifications in the main
section:

  default_labels file ?biba
  default_labels ifnet ?biba
  default_labels process ?biba
  default_labels socket ?biba

-------------------------------------------------------------------------------

17.14.5 Enable Networking

Add the following line to /boot/loader.conf:

  security.mac.biba.trust_all_interfaces=1

And the following to the network card configuration stored in rc.conf. If the
primary Internet configuration is done via DHCP, this may need to be configured
manually after every system boot:

  maclabel biba/equal

-------------------------------------------------------------------------------

17.14.6 Testing the Configuration

Ensure that the web server and Nagios will not be started on system
initialization, and reboot. Ensure the root user cannot access any of the files
in the Nagios configuration directory. If root can issue an ls(1) command on /
var/spool/nagios, then something is wrong. Otherwise a «permission denied»
error should be returned.
If all seems well, Nagios, Apache, and Sendmail can now be started in a way
fitting of the security policy. The following commands will make this happen:

  # cd /etc/mail && make stop && \
  setpmac biba/equal make start && setpmac biba/10\(10-10\) apachectl start &&
  \
  setpmac biba/10\(10-10\) /usr/local/etc/rc.d/nagios.sh forcestart

Double check to ensure that everything is working properly. If not, check the
log files or error messages. Use the sysctl(8) utility to disable the mac_biba
(4) security policy module enforcement and try starting everything again, like
normal.

     Σημείωση:The root user can change the security enforcement and edit
     the configuration files without fear. The following command will
     permit the degradation of the security policy to a lower grade for a
     newly spawned shell:

       # setpmac biba/10 csh

     To block this from happening, force the user into a range via
     login.conf(5). If setpmac(8) attempts to run a command outside of the
     compartment's range, an error will be returned and the command will
     not be executed. In this case, setting root to biba/high(high-high).

-------------------------------------------------------------------------------

17.15 User Lock Down

This example considers a relatively small, fewer than fifty users, storage
system. Users would have login capabilities, and be permitted to not only store
data but access resources as well.
For this scenario, the mac_bsdextended(4) mixed with mac_seeotheruids(4) could
co-exist and block access not only to system objects but to hide user processes
as well.
Begin by adding the following lines to /boot/loader.conf:

  mac_seeotheruids_enabled="YES"

The mac_bsdextended(4) security policy module may be activated through the use
of the following rc.conf variable:

  ugidfw_enable="YES"

Default rules stored in /etc/rc.bsdextended will be loaded at system
initialization; however, the default entries may need modification. Since this
machine is expected only to service users, everything may be left commented out
except the last two. These will force the loading of user owned system objects
by default.
Add the required users to this machine and reboot. For testing purposes, try
logging in as a different user across two consoles. Run the ps aux command to
see if processes of other users are visible. Try to run ls(1) on another users
home directory, it should fail.
Do not try to test with the root user unless the specific sysctls have been
modified to block super user access.

     Σημείωση:When a new user is added, their mac_bsdextended(4) rule will
     not be in the ruleset list. To update the ruleset quickly, simply
     unload the security policy module and reload it again using the
     kldunload(8) and kldload(8) utilities.

-------------------------------------------------------------------------------

17.16 Troubleshooting the MAC Framework

During the development stage, a few users reported problems with normal
configuration. Some of these problems are listed below:
-------------------------------------------------------------------------------

17.16.1 The multilabel option cannot be enabled on /

The multilabel flag does not stay enabled on my root (/) partition!
It seems that one out of every fifty users has this problem, indeed, we had
this problem during our initial configuration. Further observation of this so
called «bug» has lead me to believe that it is a result of either incorrect
documentation or misinterpretation of the documentation. Regardless of why it
happened, the following steps may be taken to resolve it:

  1. Edit /etc/fstab and set the root partition at ro for read-only.
  2. Reboot into single user mode.
  3. Run tunefs -l enable on /.
  4. Reboot the system into normal mode.
  5. Run mount -urw / and change the ro back to rw in /etc/fstab and reboot the
     system again.
  6. Double-check the output from the mount to ensure that multilabel has been
     properly set on the root file system.

-------------------------------------------------------------------------------

17.16.2 Cannot start a X11 server after MAC

After establishing a secure environment with MAC, I am no longer able to start
X!
This could be caused by the MAC partition policy or by a mislabeling in one of
the MAC labeling policies. To debug, try the following:

  1. Check the error message; if the user is in the insecure class, the
     partition policy may be the culprit. Try setting the user's class back to
     the default class and rebuild the database with the cap_mkdb command. If
     this does not alleviate the problem, go to step two.
  2. Double-check the label policies. Ensure that the policies are set
     correctly for the user in question, the X11 application, and the /dev
     entries.
  3. If neither of these resolve the problem, send the error message and a
     description of your environment to the TrustedBSD discussion lists located
     at the TrustedBSD website or to the ηλεκτρονική_λίστα_γενικών_ερωτήσεων
     του_FreeBSD mailing list.

-------------------------------------------------------------------------------

17.16.3 Error: _secure_path(3) cannot stat .login_conf

When I attempt to switch from the root to another user in the system, the error
message _secure_path: unable to state .login_conf.
This message is usually shown when the user has a higher label setting then
that of the user whom they are attempting to become. For instance a user on the
system, joe, has a default label of biba/low. The root user, who has a label of
biba/high, cannot view joe's home directory. This will happen regardless if
root has used the su command to become joe, or not. In this scenario, the Biba
integrity model will not permit root to view objects set at a lower integrity
level.
-------------------------------------------------------------------------------

17.16.4 The root username is broken!

In normal or even single user mode, the root is not recognized. The whoami
command returns 0 (zero) and su returns who are you?. What could be going on?
This can happen if a labeling policy has been disabled, either by a sysctl(8)
or the policy module was unloaded. If the policy is being disabled or has been
temporarily disabled, then the login capabilities database needs to be
reconfigured with the label option being removed. Double check the login.conf
file to ensure that all label options have been removed and rebuild the
database with the cap_mkdb command.
This may also happen if a policy restricts access to the master.passwd file or
database. Usually caused by an administrator altering the file under a label
which conflicts with the general policy being used by the system. In these
cases, the user information would be read by the system and access would be
blocked as the file has inherited the new label. Disable the policy via a
sysctl(8) and everything should return to normal.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 18 Έλεγχος Συμβάντων Ασφαλείας

Γράφτηκε από τον Tom Rhodes και Robert Watson.

18.1 Σύνοψη

Οι εκδόσεις του FreeBSD από την 6.2-RELEASE και μετά περιλαμβάνουν υποστήριξη
για λεπτομερή έλεγχο συμβάντων ασφαλείας. Ο έλεγχος συμβάντων επιτρέπει
αξιόπιστη, λεπτομερή και παραμετροποιήσιμη καταγραφή πλήθους συμβάντων σχετικών
με την ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένων των logins, των αλλαγών ρυθμίσεων, καθώς
και της πρόσβασης σε αρχεία και στο δίκτυο. Οι καταγραφές αυτές είναι πολύτιμες
για απευθείας παρακολούθηση του συστήματος, ανίχνευση εισβολέων, καθώς και για
ανάλυση μετά από κάποια επίθεση. Το FreeBSD υλοποιεί τη μορφή αρχείων και το
BSM API όπως έχουν δημοσιευτεί από την Sun, και επιτρέπει διαλειτουργικότητα με
τις υλοποιήσεις ελέγχου τόσο του Solaris της Sun όσο του Mac OS της Apple.
Το κεφάλαιο αυτό εστιάζει στην εγκατάσταση και ρύθμιση του Ελέγχου Συμβάντων.
Εξηγεί τις πολιτικές ελέγχου, και παρέχει ένα παράδειγμα ρυθμίσεων ελέγχου.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Τι είναι ο έλεγχος συμβάντων και πως λειτουργεί.
* Πως να ρυθμίσετε τον έλεγχο συμβάντων στο FreeBSD για χρήστες και προγράμματα
  (processes).
* Πως να αναλύσετε τα ίχνη του ελέγχου χρησιμοποιώντας τα εργαλεία μείωσης
  όγκου δεδομένων και ανάλυσης.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε τις βασικές έννοιες του UNIX και του FreeBSD (Κεφάλαιο_4).
* Να είστε εξοικειωμένος με τις βασικές έννοιες της ρύθμισης και μεταγλώττισης
  του πυρήνα. (Κεφάλαιο_9).
* Να έχετε κάποια εξοικείωση με την ασφάλεια και πως αυτή σχετίζεται με το
  FreeBSD (Κεφάλαιο_15).


     Προειδοποίηση:Οι λειτουργίες ελέγχου στο FreeBSD 6.2 είναι σε
     πειραματικό στάδιο και η εγκατάσταση τους σε μηχανήματα παραγωγής θα
     πρέπει να γίνεται μόνο αφού ληφθούν σοβαρά υπόψιν οι κίνδυνοι από την
     εγκατάσταση πειραματικού λογισμικού. Οι γνωστοί αυτή τη στιγμή
     τρέχοντες περιορισμοί περιλαμβάνουν την αδυναμία ελέγχου όλων των
     συμβάντων που σχετίζονται με την ασφάλεια. Επίσης κάποιοι μηχανισμοί
     εισόδου (logins), όπως οι γραφικοί (X11-βασισμένοι) display managers,
     καθώς και ορισμένες υπηρεσίες τρίτων κατασκευαστών δεν είναι σωστά
     ρυθμισμένες για τον έλεγχο εισόδου χρηστών.


     Προειδοποίηση:Ο έλεγχος συμβάντων ασφαλείας μπορεί να δημιουργήσει
     πολύ λεπτομερείς καταγραφές της δραστηριότητας του συστήματος: σε ένα
     σύστημα με υψηλό φόρτο, τα αρχεία καταγραφής μπορεί να γίνουν πολύ
     μεγάλα, αν έχουν ρυθμιστεί για λεπτομερή καταγραφή, και να ξεπεράσουν
     τα αρκετά gigabytes την εβδομάδα σε κάποιες περιπτώσεις. Οι
     διαχειριστές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψιν τους τις πιθανές
     απαιτήσεις σε χώρο δίσκου σε περίπτωση ρυθμίσεων λεπτομερούς
     καταγραφής. Για παράδειγμα, ίσως είναι θεμιτό να αφιερωθεί ένα
     σύστημα αρχείων στο /var/audit ώστε τα υπόλοιπα συστήματα αρχείων να
     μην επηρεαστούν αν ο χώρος αυτός εξαντληθεί.

-------------------------------------------------------------------------------

18.2 Key Terms in this Chapter

Before reading this chapter, a few key audit-related terms must be explained:

* event: An auditable event is any event that can be logged using the audit
  subsystem. Examples of security-relevant events include the creation of a
  file, the building of a network connection, or a user logging in. Events are
  either «attributable», meaning that they can be traced to an authenticated
  user, or «non-attributable» if they cannot be. Examples of non-attributable
  events are any events that occur before authentication in the login process,
  such as bad password attempts.
* class: Event classes are named sets of related events, and are used in
  selection expressions. Commonly used classes of events include «file
  creation» (fc), «exec» (ex) and «login_logout» (lo).
* record: A record is an audit log entry describing a security event. Records
  contain a record event type, information on the subject (user) performing the
  action, date and time information, information on any objects or arguments,
  and a success or failure condition.
* trail: An audit trail, or log file, consists of a series of audit records
  describing security events. Typically, trails are in roughly chronological
  order with respect to the time events completed. Only authorized processes
  are allowed to commit records to the audit trail.
* selection expression: A selection expression is a string containing a list of
  prefixes and audit event class names used to match events.
* preselection: The process by which the system identifies which events are of
  interest to the administrator in order to avoid generating audit records
  describing events that are not of interest. The preselection configuration
  uses a series of selection expressions to identify which classes of events to
  audit for which users, as well as global settings that apply to both
  authenticated and unauthenticated processes.
* reduction: The process by which records from existing audit trails are
  selected for preservation, printing, or analysis. Likewise, the process by
  which undesired audit records are removed from the audit trail. Using
  reduction, administrators can implement policies for the preservation of
  audit data. For example, detailed audit trails might be kept for one month,
  but after that, trails might be reduced in order to preserve only login
  information for archival purposes.

-------------------------------------------------------------------------------

18.3 Installing Audit Support

User space support for Event Auditing is installed as part of the base FreeBSD
operating system as of 6.2-RELEASE. However, Event Auditing support must be
explicitly compiled into the kernel by adding the following lines to the kernel
configuration file:

  options	AUDIT

Rebuild and reinstall the kernel via the normal process explained in Κεφάλαιο
9.
Once the kernel is built, installed, and the system has been rebooted, enable
the audit daemon by adding the following line to rc.conf(5):

  auditd_enable="YES"

Audit support must then be started by a reboot, or by manually starting the
audit daemon:

  /etc/rc.d/auditd start

-------------------------------------------------------------------------------

18.4 Audit Configuration

All configuration files for security audit are found in /etc/security. The
following files must be present before the audit daemon is started:

* audit_class - Contains the definitions of the audit classes.
* audit_control - Controls aspects of the audit subsystem, such as default
  audit classes, minimum disk space to leave on the audit log volume, maximum
  audit trail size, etc.
* audit_event - Textual names and descriptions of system audit events, as well
  as a list of which classes each event in in.
* audit_user - User-specific audit requirements, which are combined with the
  global defaults at login.
* audit_warn - A customizable shell script used by auditd to generate warning
  messages in exceptional situations, such as when space for audit records is
  running low or when the audit trail file has been rotated.


     Προειδοποίηση:Audit configuration files should be edited and
     maintained carefully, as errors in configuration may result in
     improper logging of events.

-------------------------------------------------------------------------------

18.4.1 Event Selection Expressions

Selection expressions are used in a number of places in the audit configuration
to determine which events should be audited. Expressions contain a list of
event classes to match, each with a prefix indicating whether matching records
should be accepted or ignored, and optionally to indicate if the entry is
intended to match successful or failed operations. Selection expressions are
evaluated from left to right, and two expressions are combined by appending one
onto the other.
The following list contains the default audit event classes present in
audit_class:

* all - all - Match all event classes.
* ad - administrative - Administrative actions performed on the system as a
  whole.
* ap - application - Application defined action.
* cl - file_close - Audit calls to the close system call.
* ex - exec - Audit program execution. Auditing of command line arguments and
  environmental variables is controlled via audit_control(5) using the argv and
  envv parameters to the policy setting.
* fa - file_attr_acc - Audit the access of object attributes such as stat(1),
  pathconf(2) and similar events.
* fc - file_creation - Audit events where a file is created as a result.
* fd - file_deletion - Audit events where file deletion occurs.
* fm - file_attr_mod - Audit events where file attribute modification occurs,
  such as chown(8), chflags(1), flock(2), etc.
* fr - file_read - Audit events in which data is read, files are opened for
  reading, etc.
* fw - file_write - Audit events in which data is written, files are written or
  modified, etc.
* io - ioctl - Audit use of the ioctl(2) system call.
* ip - ipc - Audit various forms of Inter-Process Communication, including
  POSIX pipes and System V IPC operations.
* lo - login_logout - Audit login(1) and logout(1) events occurring on the
  system.
* na - non_attrib - Audit non-attributable events.
* no - no_class - Match no audit events.
* nt - network - Audit events related to network actions, such as connect(2)
  and accept(2).
* ot - other - Audit miscellaneous events.
* pc - process - Audit process operations, such as exec(3) and exit(3).

These audit event classes may be customized by modifying the audit_class and
audit_event configuration files.
Each audit class in the list is combined with a prefix indicating whether
successful/failed operations are matched, and whether the entry is adding or
removing matching for the class and type.

* (none) Audit both successful and failed instances of the event.
* + Audit successful events in this class.
* - Audit failed events in this class.
* ^ Audit neither successful nor failed events in this class.
* ^+ Don't audit successful events in this class.
* ^- Don't audit failed events in this class.

The following example selection string selects both successful and failed
login/logout events, but only successful execution events:

  lo,+ex

-------------------------------------------------------------------------------

18.4.2 Configuration Files

In most cases, administrators will need to modify only two files when
configuring the audit system: audit_control and audit_user. The first controls
system-wide audit properties and policies; the second may be used to fine-tune
auditing by user.
-------------------------------------------------------------------------------

18.4.2.1 The audit_control File

The audit_control file specifies a number of defaults for the audit subsystem.
Viewing the contents of this file, we see the following:

  dir:/var/audit
  flags:lo
  minfree:20
  naflags:lo
  policy:cnt
  filesz:0

The dir option is used to set one or more directories where audit logs will be
stored. If more than one directory entry appears, they will be used in order as
they fill. It is common to configure audit so that audit logs are stored on a
dedicated file system, in order to prevent interference between the audit
subsystem and other subsystems if the file system fills.
The flags field sets the system-wide default preselection mask for attributable
events. In the example above, successful and failed login and logout events are
audited for all users.
The minfree option defines the minimum percentage of free space for the file
system where the audit trail is stored. When this threshold is exceeded, a
warning will be generated. The above example sets the minimum free space to
twenty percent.
The naflags option specifies audit classes to be audited for non-attributed
events, such as the login process and system daemons.
The policy option specifies a comma-separated list of policy flags controlling
various aspects of audit behavior. The default cnt flag indicates that the
system should continue running despite an auditing failure (this flag is highly
recommended). Another commonly used flag is argv, which causes command line
arguments to the execve(2) system call to audited as part of command execution.
The filesz option specifies the maximum size in bytes to allow an audit trail
file to grow to before automatically terminating and rotating the trail file.
The default, 0, disables automatic log rotation. If the requested file size is
non-zero and below the minimum 512k, it will be ignored and a log message will
be generated.
-------------------------------------------------------------------------------

18.4.2.2 The audit_user File

The audit_user file permits the administrator to specify further audit
requirements for specific users. Each line configures auditing for a user via
two fields: the first is the alwaysaudit field, which specifies a set of events
that should always be audited for the user, and the second is the neveraudit
field, which specifies a set of events that should never be audited for the
user.
The following example audit_user file audits login/logout events and successful
command execution for the root user, and audits file creation and successful
command execution for the www user. If used with the example audit_control file
above, the lo entry for root is redundant, and login/logout events will also be
audited for the www user.

  root:lo,+ex:no
  www:fc,+ex:no

-------------------------------------------------------------------------------

18.5 Administering the Audit Subsystem


18.5.1 Viewing Audit Trails

Audit trails are stored in the BSM binary format, so tools must be used to
modify or convert to text. The praudit command convert trail files to a simple
text format; the auditreduce command may be used to reduce the audit trail file
for analysis, archiving, or printing purposes. auditreduce supports a variety
of selection parameters, including event type, event class, user, date or time
of the event, and the file path or object acted on.
For example, the praudit utility will dump the entire contents of a specified
audit log in plain text:

  # praudit /var/audit/AUDITFILE

Where AUDITFILE is the audit log to dump.
Audit trails consist of a series of audit records made up of tokens, which
praudit prints sequentially one per line. Each token is of a specific type,
such as header holding an audit record header, or path holding a file path from
a name lookup. The following is an example of an execve event:

  header,133,10,execve(2),0,Mon Sep 25 15:58:03 2006, + 384 msec
  exec arg,finger,doug
  path,/usr/bin/finger
  attribute,555,root,wheel,90,24918,104944
  subject,robert,root,wheel,root,wheel,38439,38032,42086,128.232.9.100
  return,success,0
  trailer,133

This audit represents a successful execve call, in which the command finger
doug has been run. The arguments token contains both the processed command line
presented by the shell to the kernel. The path token holds the path to the
executable as looked up by the kernel. The attribute token describes the
binary, and in particular, includes the file mode which can be used to
determine if the application was setuid. The subject token describes the
subject process, and stores in sequence the audit user ID, effective user ID
and group ID, real user ID and group ID, process ID, session ID, port ID, and
login address. Notice that the audit user ID and real user ID differ: the user
robert has switched to the root account before running this command, but it is
audited using the original authenticated user. Finally, the return token
indicates the successful execution, and the trailer concludes the record.
-------------------------------------------------------------------------------

18.5.2 Reducing Audit Trails

Since audit logs may be very large, an administrator will likely want to select
a subset of records for using, such as records associated with a specific user:

  # auditreduce -u trhodes /var/audit/AUDITFILE | praudit

This will select all audit records produced for the user trhodes stored in the
AUDITFILE file.
-------------------------------------------------------------------------------

18.5.3 Delegating Audit Review Rights

Members of the audit group are given permission to read audit trails in /var/
audit; by default, this group is empty, so only the root user may read audit
trails. Users may be added to the audit group in order to delegate audit review
rights to the user. As the ability to track audit log contents provides
significant insight into the behavior of users and processes, it is recommended
that the delegation of audit review rights be performed with caution.
-------------------------------------------------------------------------------

18.5.4 Live Monitoring Using Audit Pipes

Audit pipes are cloning pseudo-devices in the device file system which allow
applications to tap the live audit record stream. This is primarily of interest
to authors of intrusion detection and system monitoring applications. However,
for the administrator the audit pipe device is a convenient way to allow live
monitoring without running into problems with audit trail file ownership or log
rotation interrupting the event stream. To track the live audit event stream,
use the following command line

  # praudit /dev/auditpipe

By default, audit pipe device nodes are accessible only to the root user. To
make them accessible to the members of the audit group, add a devfs rule to
devfs.rules:

  add path 'auditpipe*' mode 0440 group audit

See devfs.rules(5) for more information on configuring the devfs file system.

     Προειδοποίηση:It is easy to produce audit event feedback cycles, in
     which the viewing of each audit event results in the generation of
     more audit events. For example, if all network I/O is audited, and
     praudit is run from an SSH session, then a continuous stream of audit
     events will be generated at a high rate, as each event being printed
     will generate another event. It is advisable to run praudit on an
     audit pipe device from sessions without fine-grained I/O auditing in
     order to avoid this happening.

-------------------------------------------------------------------------------

18.5.5 Rotating Audit Trail Files

Audit trails are written to only by the kernel, and managed only by the audit
daemon, auditd. Administrators should not attempt to use newsyslog.conf(5) or
other tools to directly rotate audit logs. Instead, the audit management tool
may be used to shut down auditing, reconfigure the audit system, and perform
log rotation. The following command causes the audit daemon to create a new
audit log and signal the kernel to switch to using the new log. The old log
will be terminated and renamed, at which point it may then be manipulated by
the administrator.

  # audit -n


     Προειδοποίηση:If the auditd daemon is not currently running, this
     command will fail and an error message will be produced.

Adding the following line to /etc/crontab will force the rotation every twelve
hours from cron(8):

  0     */12       *       *       *       root    /usr/sbin/audit -n

The change will take effect once you have saved the new /etc/crontab.
Automatic rotation of the audit trail file based on file size is possible via
the filesz option in audit_control(5), and is described in the configuration
files section of this chapter.
-------------------------------------------------------------------------------

18.5.6 Compressing Audit Trails

As audit trail files can become very large, it is often desirable to compress
or otherwise archive trails once they have been closed by the audit daemon. The
audit_warn script can be used to perform customized operations for a variety of
audit-related events, including the clean termination of audit trails when they
are rotated. For example, the following may be added to the audit_warn script
to compress audit trails on close:

  #
  # Compress audit trail files on close.
  #
  if [ "$1" = closefile ]; then
          gzip -9 $2
  fi

Other archiving activities might include copying trail files to a centralized
server, deleting old trail files, or reducing the audit trail to remove
unneeded records. The script will be run only when audit trail files are
cleanly terminated, so will not be run on trails left unterminated following an
improper shutdown.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 19 Αποθηκευτικά Μέσα


19.1 Σύνοψη

Το κεφάλαιο αυτό καλύπτει την χρήση των δίσκων στο FreeBSD. Περιλαμβάνει
δίσκους που υποστηρίζονται από μνήμη, δίσκους συνδεδεμένους απευθείας στο
δίκτυο, τις τυπικές συσκευές αποθήκευσης SCSI/IDE, καθώς και συσκευές που
χρησιμοποιούν διεπαφή USB.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Την ορολογία που χρησιμοποιεί το FreeBSD για να περιγράψει την οργάνωση των
  δεδομένων στο φυσικό μέσο του δίσκου (partitions - κατατμήσεις - και slices).
* Πως να προσθέσετε νέους σκληρούς δίσκους στο σύστημα σας.
* Πως να ρυθμίσετε το FreeBSD να χρησιμοποιεί συσκευές αποθήκευσης USB.
* Πως να ρυθμίσετε εικονικά συστήματα αρχείων, όπως δίσκους που αποθηκεύονται
  σε μνήμη RAM.
* Πως να χρησιμοποιήσετε quotas για να περιορίσετε τη χρήση χώρου στο δίσκο.
* Πως να κρυπτογραφήσετε δίσκους για να τους ασφαλίσετε από επιθέσεις.
* Πως να δημιουργήσετε και να γράψετε CD και DVD στο FreeBSD.
* Τα διάφορα διαθέσιμα μέσα αποθήκευσης για αντίγραφα ασφαλείας.
* Πως να χρησιμοποιήσετε προγράμματα λήψης αντιγράφων ασφαλείας στο FreeBSD.
* Πως να πάρετε αντίγραφα ασφαλείας σε δισκέττες.
* Τι είναι οι εικόνες (snapshots) σε ένα σύστημα αρχείων και πως να τις
  χρησιμοποιήσετε αποδοτικά.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να ξέρετε πως θα ρυθμίσετε και θα εγκαταστήσετε ένα νέο πυρήνα του FreeBSD
  (Κεφάλαιο_9).

-------------------------------------------------------------------------------

19.2 Device Names

The following is a list of physical storage devices supported in FreeBSD, and
the device names associated with them.
Πίνακας 19-1. Physical Disk Naming Conventions

Drive type                            Drive device name
IDE hard drives                       ad
IDE CDROM drives                      acd
SCSI hard drives and USB Mass storage da
devices
SCSI CDROM drives                     cd
Assorted non-standard CDROM drives    mcd for Mitsumi CD-ROM and scd for Sony
                                      CD-ROM devices
Floppy drives                         fd
SCSI tape drives                      sa
IDE tape drives                       ast
Flash drives                          fla for DiskOnChip® Flash device
                                      aacd for Adaptec® AdvancedRAID, mlxd and
RAID drives                           mlyd for Mylex®, amrd for AMI MegaRAID®,
                                      idad for Compaq Smart RAID, twed for
                                      3ware® RAID.

-------------------------------------------------------------------------------

19.3 Adding Disks

Originally contributed by David O'Brien.
Lets say we want to add a new SCSI disk to a machine that currently only has a
single drive. First turn off the computer and install the drive in the computer
following the instructions of the computer, controller, and drive manufacturer.
Due to the wide variations of procedures to do this, the details are beyond the
scope of this document.
Login as user root. After you have installed the drive, inspect /var/run/
dmesg.boot to ensure the new disk was found. Continuing with our example, the
newly added drive will be da1 and we want to mount it on /1 (if you are adding
an IDE drive, the device name will be ad1).
FreeBSD runs on IBM-PC compatible computers, therefore it must take into
account the PC BIOS partitions. These are different from the traditional BSD
partitions. A PC disk has up to four BIOS partition entries. If the disk is
going to be truly dedicated to FreeBSD, you can use the dedicated mode.
Otherwise, FreeBSD will have to live within one of the PC BIOS partitions.
FreeBSD calls the PC BIOS partitions slices so as not to confuse them with
traditional BSD partitions. You may also use slices on a disk that is dedicated
to FreeBSD, but used in a computer that also has another operating system
installed. This is a good way to avoid confusing the fdisk utility of other,
non-FreeBSD operating systems.
In the slice case the drive will be added as /dev/da1s1e. This is read as: SCSI
disk, unit number 1 (second SCSI disk), slice 1 (PC BIOS partition 1), and e
BSD partition. In the dedicated case, the drive will be added simply as /dev/
da1e.
Due to the use of 32-bit integers to store the number of sectors, bsdlabel(8)
is limited to 2^32-1 sectors per disk or 2TB in most cases. The fdisk(8) format
allows a starting sector of no more than 2^32-1 and a length of no more than
2^32-1, limiting partitions to 2TB and disks to 4TB in most cases. The sunlabel
(8) format is limited to 2^32-1 sectors per partition and 8 partitions for a
total of 16TB. For larger disks, gpt(8) partitions may be used.
-------------------------------------------------------------------------------

19.3.1 Using sysinstall(8)


  1. Navigating Sysinstall
     You may use sysinstall to partition and label a new disk using its easy to
     use menus. Either login as user root or use the su command. Run sysinstall
     and enter the Configure menu. Within the FreeBSD Configuration Menu,
     scroll down and select the Fdisk option.
  2. fdisk Partition Editor
     Once inside fdisk, typing A will use the entire disk for FreeBSD. When
     asked if you want to «remain cooperative with any future possible
     operating systems», answer YES. Write the changes to the disk using W. Now
     exit the FDISK editor by typing q. Next you will be asked about the
     «Master Boot Record». Since you are adding a disk to an already running
     system, choose None.
  3. Disk Label Editor
     Next, you need to exit sysinstall and start it again. Follow the
     directions above, although this time choose the Label option. This will
     enter the Disk Label Editor. This is where you will create the traditional
     BSD partitions. A disk can have up to eight partitions, labeled a-h. A few
     of the partition labels have special uses. The a partition is used for the
     root partition (/). Thus only your system disk (e.g, the disk you boot
     from) should have an a partition. The b partition is used for swap
     partitions, and you may have many disks with swap partitions. The c
     partition addresses the entire disk in dedicated mode, or the entire
     FreeBSD slice in slice mode. The other partitions are for general use.
     sysinstall's Label editor favors the e partition for non-root, non-swap
     partitions. Within the Label editor, create a single file system by typing
     C. When prompted if this will be a FS (file system) or swap, choose FS and
     type in a mount point (e.g, /mnt). When adding a disk in post-install
     mode, sysinstall will not create entries in /etc/fstab for you, so the
     mount point you specify is not important.
     You are now ready to write the new label to the disk and create a file
     system on it. Do this by typing W. Ignore any errors from sysinstall that
     it could not mount the new partition. Exit the Label Editor and sysinstall
     completely.
  4. Finish
     The last step is to edit /etc/fstab to add an entry for your new disk.

-------------------------------------------------------------------------------

19.3.2 Using Command Line Utilities


19.3.2.1 Using Slices

This setup will allow your disk to work correctly with other operating systems
that might be installed on your computer and will not confuse other operating
systems' fdisk utilities. It is recommended to use this method for new disk
installs. Only use dedicated mode if you have a good reason to do so!

  # dd if=/dev/zero of=/dev/da1 bs=1k count=1
  # fdisk -BI da1 #Initialize your new disk
  # bsdlabel -B -w -r da1s1 auto #Label it.
  # bsdlabel -e da1s1 # Edit the bsdlabel just created and add any partitions.
  # mkdir -p /1
  # newfs /dev/da1s1e # Repeat this for every partition you created.
  # mount /dev/da1s1e /1 # Mount the partition(s)
  # vi /etc/fstab # Add the appropriate entry/entries to your /etc/fstab.

If you have an IDE disk, substitute ad for da.
-------------------------------------------------------------------------------

19.3.2.2 Dedicated

If you will not be sharing the new drive with another operating system, you may
use the dedicated mode. Remember this mode can confuse Microsoft operating
systems; however, no damage will be done by them. IBM's OS/2 however, will
«appropriate» any partition it finds which it does not understand.

  # dd if=/dev/zero of=/dev/da1 bs=1k count=1
  # bsdlabel -Brw da1 auto
  # bsdlabel -e da1

# create the `e' partition
# newfs -d0 /dev/da1e
# mkdir -p /1
# vi /etc/fstab
# add an entry for /dev/da1e
# mount /1
An alternate method is:

  # dd if=/dev/zero of=/dev/da1 count=2
  # bsdlabel /dev/da1 | bsdlabel -BrR da1 /dev/stdin
  # newfs /dev/da1e
  # mkdir -p /1
  # vi /etc/fstab

# add an entry for /dev/da1e
# mount /1
-------------------------------------------------------------------------------

19.4 RAID


19.4.1 Software RAID


19.4.1.1 Concatenated Disk Driver (CCD) Configuration

Original work by Christopher Shumway.Revised by Jim Brown.
When choosing a mass storage solution the most important factors to consider
are speed, reliability, and cost. It is rare to have all three in balance;
normally a fast, reliable mass storage device is expensive, and to cut back on
cost either speed or reliability must be sacrificed.
In designing the system described below, cost was chosen as the most important
factor, followed by speed, then reliability. Data transfer speed for this
system is ultimately constrained by the network. And while reliability is very
important, the CCD drive described below serves online data that is already
fully backed up on CD-R's and can easily be replaced.
Defining your own requirements is the first step in choosing a mass storage
solution. If your requirements prefer speed or reliability over cost, your
solution will differ from the system described in this section.
-------------------------------------------------------------------------------

19.4.1.1.1 Installing the Hardware

In addition to the IDE system disk, three Western Digital 30GB, 5400 RPM IDE
disks form the core of the CCD disk described below providing approximately
90GB of online storage. Ideally, each IDE disk would have its own IDE
controller and cable, but to minimize cost, additional IDE controllers were not
used. Instead the disks were configured with jumpers so that each IDE
controller has one master, and one slave.
Upon reboot, the system BIOS was configured to automatically detect the disks
attached. More importantly, FreeBSD detected them on reboot:

  ad0: 19574MB <WDC WD205BA> [39770/16/63] at ata0-master UDMA33
  ad1: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata0-slave UDMA33
  ad2: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata1-master UDMA33
  ad3: 29333MB <WDC WD307AA> [59598/16/63] at ata1-slave UDMA33


     Σημείωση:If FreeBSD does not detect all the disks, ensure that you
     have jumpered them correctly. Most IDE drives also have a «Cable
     Select» jumper. This is not the jumper for the master/slave
     relationship. Consult the drive documentation for help in identifying
     the correct jumper.

Next, consider how to attach them as part of the file system. You should
research both vinum(8) (Κεφάλαιο_22) and ccd(4). In this particular
configuration, ccd(4) was chosen.
-------------------------------------------------------------------------------

19.4.1.1.2 Setting Up the CCD

The ccd(4) driver allows you to take several identical disks and concatenate
them into one logical file system. In order to use ccd(4), you need a kernel
with ccd(4) support built in. Add this line to your kernel configuration file,
rebuild, and reinstall the kernel:

  device   ccd

The ccd(4) support can also be loaded as a kernel loadable module.
To set up ccd(4), you must first use bsdlabel(8) to label the disks:

  bsdlabel -r -w ad1 auto
  bsdlabel -r -w ad2 auto
  bsdlabel -r -w ad3 auto

This creates a bsdlabel for ad1c, ad2c and ad3c that spans the entire disk.
The next step is to change the disk label type. You can use bsdlabel(8) to edit
the disks:

  bsdlabel -e ad1
  bsdlabel -e ad2
  bsdlabel -e ad3

This opens up the current disk label on each disk with the editor specified by
the EDITOR environment variable, typically vi(1).
An unmodified disk label will look something like this:

  8 partitions:
  #        size   offset    fstype   [fsize bsize bps/cpg]
    c: 60074784        0    unused        0     0     0   # (Cyl.    0 - 59597)

Add a new e partition for ccd(4) to use. This can usually be copied from the c
partition, but the fstype must be 4.2BSD. The disk label should now look
something like this:

  8 partitions:
  #        size   offset    fstype   [fsize bsize bps/cpg]
    c: 60074784        0    unused        0     0     0   # (Cyl.    0 - 59597)
    e: 60074784        0    4.2BSD        0     0     0   # (Cyl.    0 - 59597)

-------------------------------------------------------------------------------

19.4.1.1.3 Building the File System

Now that you have all the disks labeled, you must build the ccd(4). To do that,
use ccdconfig(8), with options similar to the following:

  ccdconfig ccd0 (1)  32 (2)  0 (3)  /dev/ad1e (4)  /dev/ad2e /dev/ad3e

The use and meaning of each option is shown below:


  _(1)_
      The first argument is the device to configure, in this case, /dev/ccd0c.
      The /dev/ portion is optional.

  _(2)_
      The interleave for the file system. The interleave defines the size of a
      stripe in disk blocks, each normally 512 bytes. So, an interleave of 32
      would be 16,384 bytes.

  _(3)_
      Flags for ccdconfig(8). If you want to enable drive mirroring, you can
      specify a flag here. This configuration does not provide mirroring for
      ccd(4), so it is set at 0 (zero).

  _(4)_
      The final arguments to ccdconfig(8) are the devices to place into the
      array. Use the complete pathname for each device.

After running ccdconfig(8) the ccd(4) is configured. A file system can be
installed. Refer to newfs(8) for options, or simply run:

  newfs /dev/ccd0c

-------------------------------------------------------------------------------

19.4.1.1.4 Making it All Automatic

Generally, you will want to mount the ccd(4) upon each reboot. To do this, you
must configure it first. Write out your current configuration to /etc/ccd.conf
using the following command:

  ccdconfig -g > /etc/ccd.conf

During reboot, the script /etc/rc runs ccdconfig -C if /etc/ccd.conf exists.
This automatically configures the ccd(4) so it can be mounted.

     Σημείωση:If you are booting into single user mode, before you can
     mount(8) the ccd(4), you need to issue the following command to
     configure the array:

       ccdconfig -C


To automatically mount the ccd(4), place an entry for the ccd(4) in /etc/fstab
so it will be mounted at boot time:

  /dev/ccd0c              /media       ufs     rw      2       2

-------------------------------------------------------------------------------

19.4.1.2 The Vinum Volume Manager

The Vinum Volume Manager is a block device driver which implements virtual disk
drives. It isolates disk hardware from the block device interface and maps data
in ways which result in an increase in flexibility, performance and reliability
compared to the traditional slice view of disk storage. vinum(8) implements the
RAID-0, RAID-1 and RAID-5 models, both individually and in combination.
See Κεφάλαιο_22 for more information about vinum(8).
-------------------------------------------------------------------------------

19.4.2 Hardware RAID

FreeBSD also supports a variety of hardware RAID controllers. These devices
control a RAID subsystem without the need for FreeBSD specific software to
manage the array.
Using an on-card BIOS, the card controls most of the disk operations itself.
The following is a brief setup description using a Promise IDE RAID controller.
When this card is installed and the system is started up, it displays a prompt
requesting information. Follow the instructions to enter the card's setup
screen. From here, you have the ability to combine all the attached drives.
After doing so, the disk(s) will look like a single drive to FreeBSD. Other
RAID levels can be set up accordingly.
-------------------------------------------------------------------------------

19.4.3 Rebuilding ATA RAID1 Arrays

FreeBSD allows you to hot-replace a failed disk in an array. This requires that
you catch it before you reboot.
You will probably see something like the following in /var/log/messages or in
the dmesg(8) output:

  ad6 on monster1 suffered a hard error.
  ad6: READ command timeout tag=0 serv=0 - resetting
  ad6: trying fallback to PIO mode
  ata3: resetting devices .. done
  ad6: hard error reading fsbn 1116119 of 0-7 (ad6 bn 1116119; cn 1107 tn 4 sn
  11)\\
  status=59 error=40
  ar0: WARNING - mirror lost

Using atacontrol(8), check for further information:

  # atacontrol list
  ATA channel 0:
  	Master:      no device present
  	Slave:   acd0 <HL-DT-ST CD-ROM GCR-8520B/1.00> ATA/ATAPI rev 0

  ATA channel 1:
  	Master:      no device present
  	Slave:       no device present

  ATA channel 2:
  	Master:  ad4 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5
  	Slave:       no device present

  ATA channel 3:
  	Master:  ad6 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5
  	Slave:       no device present

  # atacontrol status ar0
  ar0: ATA RAID1 subdisks: ad4 ad6 status: DEGRADED


  1. You will first need to detach the ata channel with the failed disk so you
     can safely remove it:

       # atacontrol detach ata3

  2. Replace the disk.
  3. Reattach the ata channel:

       # atacontrol attach ata3
       Master:  ad6 <MAXTOR 6L080J4/A93.0500> ATA/ATAPI rev 5
       Slave:   no device present

  4. Add the new disk to the array as a spare:

       # atacontrol addspare ar0 ad6

  5. Rebuild the array:

       # atacontrol rebuild ar0

  6. It is possible to check on the progress by issuing the following command:

       # dmesg | tail -10
       [output removed]
       ad6: removed from configuration
       ad6: deleted from ar0 disk1
       ad6: inserted into ar0 disk1 as spare

       # atacontrol status ar0
       ar0: ATA RAID1 subdisks: ad4 ad6 status: REBUILDING 0% completed

  7. Wait until this operation completes.

-------------------------------------------------------------------------------

19.5 USB Storage Devices

Contributed by Marc Fonvieille.
A lot of external storage solutions, nowadays, use the Universal Serial Bus
(USB): hard drives, USB thumbdrives, CD-R burners, etc. FreeBSD provides
support for these devices.
-------------------------------------------------------------------------------

19.5.1 Configuration

The USB mass storage devices driver, umass(4), provides the support for USB
storage devices. If you use the GENERIC kernel, you do not have to change
anything in your configuration. If you use a custom kernel, be sure that the
following lines are present in your kernel configuration file:

  device scbus
  device da
  device pass
  device uhci
  device ohci
  device usb
  device umass

The umass(4) driver uses the SCSI subsystem to access to the USB storage
devices, your USB device will be seen as a SCSI device by the system. Depending
on the USB chipset on your motherboard, you only need either device uhci or
device ohci, however having both in the kernel configuration file is harmless.
Do not forget to compile and install the new kernel if you added any lines.

     Σημείωση:If your USB device is a CD-R or DVD burner, the SCSI CD-ROM
     driver, cd(4), must be added to the kernel via the line:

       device cd

     Since the burner is seen as a SCSI drive, the driver atapicam(4)
     should not be used in the kernel configuration.

Support for USB 2.0 controllers is provided on FreeBSD; however, you must add:

  device ehci

to your configuration file for USB 2.0 support. Note uhci(4) and ohci(4)
drivers are still needed if you want USB 1.X support.
-------------------------------------------------------------------------------

19.5.2 Testing the Configuration

The configuration is ready to be tested: plug in your USB device, and in the
system message buffer (dmesg(8)), the drive should appear as something like:

  umass0: USB Solid state disk, rev 1.10/1.00, addr 2
  GEOM: create disk da0 dp=0xc2d74850
  da0 at umass-sim0 bus 0 target 0 lun 0
  da0: <Generic Traveling Disk 1.11> Removable Direct Access SCSI-2 device
  da0: 1.000MB/s transfers
  da0: 126MB (258048 512 byte sectors: 64H 32S/T 126C)

Of course, the brand, the device node (da0) and other details can differ
according to your configuration.
Since the USB device is seen as a SCSI one, the camcontrol command can be used
to list the USB storage devices attached to the system:

  # camcontrol devlist
  <Generic Traveling Disk 1.11>      at scbus0 target 0 lun 0 (da0,pass0)

If the drive comes with a file system, you should be able to mount it. The
Τμήμα_19.3 will help you to format and create partitions on the USB drive if
needed.
To make this device mountable as a normal user, certain steps have to be taken.
First, the devices that are created when a USB storage device is connected need
to be accessible by the user. A solution is to make all users of these devices
a member of the operator group. This is done with pw(8). Second, when the
devices are created, the operator group should be able to read and write them.
This is accomplished by adding these lines to /etc/devfs.rules:

  [localrules=1]
  add path 'da*' mode 0660 group operator


     Σημείωση:If there already are SCSI disks in the system, it must be
     done a bit different. E.g., if the system already contains disks da0
     through da2 attached to the system, change the second line as
     follows:

       add path 'da[3-9]*' mode 0660 group operator

     This will exclude the already existing disks from belonging to the
     operator group.

You also have to enable your devfs.rules(5) ruleset in your /etc/rc.conf file:

  devfs_system_ruleset="localrules"

Next, the kernel has to be configured to allow regular users to mount file
systems. The easiest way is to add the following line to /etc/sysctl.conf:

  vfs.usermount=1

Note that this only takes effect after the next reboot. Alternatively, one can
also use sysctl(8) to set this variable.
The final step is to create a directory where the file system is to be mounted.
This directory needs to be owned by the user that is to mount the file system.
One way to do that is for root to create a subdirectory owned by that user as /
mnt/$USER (replace $USER by the login name of the actual user):

  # mkdir /mnt/$USER
  # chown $USER:$USER /mnt/$USER

Suppose a USB thumbdrive is plugged in, and a device /dev/da0s1 appears. Since
these devices usually come preformatted with a FAT file system, one can mount
them like this:

  % mount_msdosfs -m 644 -M 755 /dev/da0s1 /mnt/$USER

If you unplug the device (the disk must be unmounted before), you should see,
in the system message buffer, something like the following:

  umass0: at uhub0 port 1 (addr 2) disconnected
  (da0:umass-sim0:0:0:0): lost device
  (da0:umass-sim0:0:0:0): removing device entry
  GEOM: destroy disk da0 dp=0xc2d74850
  umass0: detached

-------------------------------------------------------------------------------

19.5.3 Further Reading

Beside the Adding_Disks and Mounting_and_Unmounting_File_Systems sections,
reading various manual pages may be also useful: umass(4), camcontrol(8), and
usbdevs(8).
-------------------------------------------------------------------------------

19.6 Creating and Using Optical Media (CDs)

Contributed by Mike Meyer.
-------------------------------------------------------------------------------

19.6.1 Introduction

CDs have a number of features that differentiate them from conventional disks.
Initially, they were not writable by the user. They are designed so that they
can be read continuously without delays to move the head between tracks. They
are also much easier to transport between systems than similarly sized media
were at the time.
CDs do have tracks, but this refers to a section of data to be read
continuously and not a physical property of the disk. To produce a CD on
FreeBSD, you prepare the data files that are going to make up the tracks on the
CD, then write the tracks to the CD.
The ISO 9660 file system was designed to deal with these differences. It
unfortunately codifies file system limits that were common then. Fortunately,
it provides an extension mechanism that allows properly written CDs to exceed
those limits while still working with systems that do not support those
extensions.
The sysutils/cdrtools port includes mkisofs(8), a program that you can use to
produce a data file containing an ISO 9660 file system. It has options that
support various extensions, and is described below.
Which tool to use to burn the CD depends on whether your CD burner is ATAPI or
something else. ATAPI CD burners use the burncd program that is part of the
base system. SCSI and USB CD burners should use cdrecord from the sysutils/
cdrtools port. It is also possible to use cdrecord and other tools for SCSI
drives on ATAPI hardware with the ATAPI/CAM_module.
If you want CD burning software with a graphical user interface, you may wish
to take a look at either X-CD-Roast or K3b. These tools are available as
packages or from the sysutils/xcdroast and sysutils/k3b ports. X-CD-Roast and
K3b require the ATAPI/CAM_module with ATAPI hardware.
-------------------------------------------------------------------------------

19.6.2 mkisofs

The mkisofs(8) program, which is part of the sysutils/cdrtools port, produces
an ISO 9660 file system that is an image of a directory tree in the UNIX file
system name space. The simplest usage is:

  # mkisofs -o imagefile.iso /path/to/tree

This command will create an imagefile.iso containing an ISO 9660 file system
that is a copy of the tree at /path/to/tree. In the process, it will map the
file names to names that fit the limitations of the standard ISO 9660 file
system, and will exclude files that have names uncharacteristic of ISO file
systems.
A number of options are available to overcome those restrictions. In
particular, -R enables the Rock Ridge extensions common to UNIX systems, -
J enables Joliet extensions used by Microsoft systems, and -hfs can be used to
create HFS file systems used by Mac OS.
For CDs that are going to be used only on FreeBSD systems, -U can be used to
disable all filename restrictions. When used with -R, it produces a file system
image that is identical to the FreeBSD tree you started from, though it may
violate the ISO 9660 standard in a number of ways.
The last option of general use is -b. This is used to specify the location of
the boot image for use in producing an «El Torito» bootable CD. This option
takes an argument which is the path to a boot image from the top of the tree
being written to the CD. By default, mkisofs(8) creates an ISO image in the so-
called «floppy disk emulation» mode, and thus expects the boot image to be
exactly 1200, 1440 or 2880 KB in size. Some boot loaders, like the one used by
the FreeBSD distribution disks, do not use emulation mode; in this case, the -
no-emul-boot option should be used. So, if /tmp/myboot holds a bootable FreeBSD
system with the boot image in /tmp/myboot/boot/cdboot, you could produce the
image of an ISO 9660 file system in /tmp/bootable.iso like so:

  # mkisofs -R -no-emul-boot -b boot/cdboot -o /tmp/bootable.iso /tmp/myboot

Having done that, if you have md configured in your kernel, you can mount the
file system with:

  # mdconfig -a -t vnode -f /tmp/bootable.iso -u 0
  # mount -t cd9660 /dev/md0 /mnt

At which point you can verify that /mnt and /tmp/myboot are identical.
There are many other options you can use with mkisofs(8) to fine-tune its
behavior. In particular: modifications to an ISO 9660 layout and the creation
of Joliet and HFS discs. See the mkisofs(8) manual page for details.
-------------------------------------------------------------------------------

19.6.3 burncd

If you have an ATAPI CD burner, you can use the burncd command to burn an ISO
image onto a CD. burncd is part of the base system, installed as /usr/sbin/
burncd. Usage is very simple, as it has few options:

  # burncd -f cddevice data imagefile.iso fixate

Will burn a copy of imagefile.iso on cddevice. The default device is /dev/acd0.
See burncd(8) for options to set the write speed, eject the CD after burning,
and write audio data.
-------------------------------------------------------------------------------

19.6.4 cdrecord

If you do not have an ATAPI CD burner, you will have to use cdrecord to burn
your CDs. cdrecord is not part of the base system; you must install it from
either the port at sysutils/cdrtools or the appropriate package. Changes to the
base system can cause binary versions of this program to fail, possibly
resulting in a «coaster». You should therefore either upgrade the port when you
upgrade your system, or if you are tracking_-STABLE, upgrade the port when a
new version becomes available.
While cdrecord has many options, basic usage is even simpler than burncd.
Burning an ISO 9660 image is done with:

  # cdrecord dev=device imagefile.iso

The tricky part of using cdrecord is finding the dev to use. To find the proper
setting, use the -scanbus flag of cdrecord, which might produce results like
this:

  # cdrecord -scanbus
  Cdrecord-Clone 2.01 (i386-unknown-freebsd7.0) Copyright (C) 1995-2004 Jφrg
  Schilling
  Using libscg version 'schily-0.1'
  scsibus0:
          0,0,0     0) 'SEAGATE ' 'ST39236LW       ' '0004' Disk
          0,1,0     1) 'SEAGATE ' 'ST39173W        ' '5958' Disk
          0,2,0     2) *
          0,3,0     3) 'iomega  ' 'jaz 1GB         ' 'J.86' Removable Disk
          0,4,0     4) 'NEC     ' 'CD-ROM DRIVE:466' '1.26' Removable CD-ROM
          0,5,0     5) *
          0,6,0     6) *
          0,7,0     7) *
  scsibus1:
          1,0,0   100) *
          1,1,0   101) *
          1,2,0   102) *
          1,3,0   103) *
          1,4,0   104) *
          1,5,0   105) 'YAMAHA  ' 'CRW4260         ' '1.0q' Removable CD-ROM
          1,6,0   106) 'ARTEC   ' 'AM12S           ' '1.06' Scanner
          1,7,0   107) *

This lists the appropriate dev value for the devices on the list. Locate your
CD burner, and use the three numbers separated by commas as the value for dev.
In this case, the CRW device is 1,5,0, so the appropriate input would be
dev=1,5,0. There are easier ways to specify this value; see cdrecord(1) for
details. That is also the place to look for information on writing audio
tracks, controlling the speed, and other things.
-------------------------------------------------------------------------------

19.6.5 Duplicating Audio CDs

You can duplicate an audio CD by extracting the audio data from the CD to a
series of files, and then writing these files to a blank CD. The process is
slightly different for ATAPI and SCSI drives.
SCSI Drives

  1. Use cdda2wav to extract the audio.

       % cdda2wav -v255 -D2,0 -B -Owav

  2. Use cdrecord to write the .wav files.

       % cdrecord -v dev=2,0 -dao -useinfo  *.wav

     Make sure that 2,0 is set appropriately, as described in Τμήμα_19.6.4.

ATAPI Drives

  1. The ATAPI CD driver makes each track available as /dev/acddtnn, where d is
     the drive number, and nn is the track number written with two decimal
     digits, prefixed with zero as needed. So the first track on the first disk
     is /dev/acd0t01, the second is /dev/acd0t02, the third is /dev/acd0t03,
     and so on.
     Make sure the appropriate files exist in /dev. If the entries are missing,
     force the system to retaste the media:

       # dd if=/dev/acd0 of=/dev/null count=1

  2. Extract each track using dd(1). You must also use a specific block size
     when extracting the files.

       # dd if=/dev/acd0t01 of=track1.cdr bs=2352
       # dd if=/dev/acd0t02 of=track2.cdr bs=2352
       ...

  3. Burn the extracted files to disk using burncd. You must specify that these
     are audio files, and that burncd should fixate the disk when finished.

       # burncd -f /dev/acd0 audio track1.cdr track2.cdr ... fixate


-------------------------------------------------------------------------------

19.6.6 Duplicating Data CDs

You can copy a data CD to a image file that is functionally equivalent to the
image file created with mkisofs(8), and you can use it to duplicate any data
CD. The example given here assumes that your CDROM device is acd0. Substitute
your correct CDROM device.

  # dd if=/dev/acd0 of=file.iso bs=2048

Now that you have an image, you can burn it to CD as described above.
-------------------------------------------------------------------------------

19.6.7 Using Data CDs

Now that you have created a standard data CDROM, you probably want to mount it
and read the data on it. By default, mount(8) assumes that a file system is of
type ufs. If you try something like:

  # mount /dev/cd0 /mnt

you will get a complaint about Incorrect super block, and no mount. The CDROM
is not a UFS file system, so attempts to mount it as such will fail. You just
need to tell mount(8) that the file system is of type ISO9660, and everything
will work. You do this by specifying the -t cd9660 option mount(8). For
example, if you want to mount the CDROM device, /dev/cd0, under /mnt, you would
execute:

  # mount -t cd9660 /dev/cd0 /mnt

Note that your device name (/dev/cd0 in this example) could be different,
depending on the interface your CDROM uses. Also, the -t cd9660 option just
executes mount_cd9660(8). The above example could be shortened to:

  # mount_cd9660 /dev/cd0 /mnt

You can generally use data CDROMs from any vendor in this way. Disks with
certain ISO 9660 extensions might behave oddly, however. For example, Joliet
disks store all filenames in two-byte Unicode characters. The FreeBSD kernel
does not speak Unicode, but the FreeBSD CD9660 driver is able to convert
Unicode characters on the fly. If some non-English characters show up as
question marks you will need to specify the local charset you use with the -
C option. For more information, consult the mount_cd9660(8) manual page.

     Σημείωση:To be able to do this character conversion with the help of
     the -C option, the kernel will require the cd9660_iconv.ko module to
     be loaded. This can be done either by adding this line to
     loader.conf:

       cd9660_iconv_load="YES"

     and then rebooting the machine, or by directly loading the module
     with kldload(8).

Occasionally, you might get Device not configured when trying to mount a
CDROM. This usually means that the CDROM drive thinks that there is no disk in
the tray, or that the drive is not visible on the bus. It can take a couple of
seconds for a CDROM drive to realize that it has been fed, so be patient.
Sometimes, a SCSI CDROM may be missed because it did not have enough time to
answer the bus reset. If you have a SCSI CDROM please add the following option
to your kernel configuration and rebuild_your_kernel.

  options SCSI_DELAY=15000

This tells your SCSI bus to pause 15 seconds during boot, to give your CDROM
drive every possible chance to answer the bus reset.
-------------------------------------------------------------------------------

19.6.8 Burning Raw Data CDs

You can choose to burn a file directly to CD, without creating an ISO 9660 file
system. Some people do this for backup purposes. This runs more quickly than
burning a standard CD:

  # burncd -f /dev/acd1 -s 12 data archive.tar.gz fixate

In order to retrieve the data burned to such a CD, you must read data from the
raw device node:

  # tar xzvf /dev/acd1

You cannot mount this disk as you would a normal CDROM. Such a CDROM cannot be
read under any operating system except FreeBSD. If you want to be able to mount
the CD, or share data with another operating system, you must use mkisofs(8) as
described above.
-------------------------------------------------------------------------------

19.6.9 Using the ATAPI/CAM Driver

Contributed by Marc Fonvieille.
This driver allows ATAPI devices (CD-ROM, CD-RW, DVD drives etc...) to be
accessed through the SCSI subsystem, and so allows the use of applications like
sysutils/cdrdao or cdrecord(1).
To use this driver, you will need to add the following line to the /boot/
loader.conf file:

  atapicam_load="YES"

then, reboot your machine.

     Σημείωση:If you prefer to statically compile the atapicam(4) support
     in your kernel, you will have to add this line to your kernel
     configuration file:

       device atapicam

     You also need the following lines in your kernel configuration file:

       device ata
       device scbus
       device cd
       device pass

     which should already be present. Then rebuild, install your new
     kernel, and reboot your machine.

During the boot process, your burner should show up, like so:

  acd0: CD-RW <MATSHITA CD-RW/DVD-ROM UJDA740> at ata1-master PIO4
  cd0 at ata1 bus 0 target 0 lun 0
  cd0: <MATSHITA CDRW/DVD UJDA740 1.00> Removable CD-ROM SCSI-0 device
  cd0: 16.000MB/s transfers
  cd0: Attempt to query device size failed: NOT READY, Medium not present -
  tray closed

The drive could now be accessed via the /dev/cd0 device name, for example to
mount a CD-ROM on /mnt, just type the following:

  # mount -t cd9660 /dev/cd0 /mnt

As root, you can run the following command to get the SCSI address of the
burner:

  # camcontrol devlist
  <MATSHITA CDRW/DVD UJDA740 1.00>   at scbus1 target 0 lun 0 (pass0,cd0)

So 1,0,0 will be the SCSI address to use with cdrecord(1) and other SCSI
application.
For more information about ATAPI/CAM and SCSI system, refer to the atapicam(4)
and cam(4) manual pages.
-------------------------------------------------------------------------------

19.7 Creating and Using Optical Media (DVDs)

Contributed by Marc Fonvieille.With inputs from Andy Polyakov.
-------------------------------------------------------------------------------

19.7.1 Introduction

Compared to the CD, the DVD is the next generation of optical media storage
technology. The DVD can hold more data than any CD and is nowadays the standard
for video publishing.
Five physical recordable formats can be defined for what we will call a
recordable DVD:

* DVD-R: This was the first DVD recordable format available. The DVD-R standard
  is defined by the DVD_Forum. This format is write once.
* DVD-RW: This is the rewritable version of the DVD-R standard. A DVD-RW can be
  rewritten about 1000 times.
* DVD-RAM: This is also a rewritable format supported by the DVD Forum. A DVD-
  RAM can be seen as a removable hard drive. However, this media is not
  compatible with most DVD-ROM drives and DVD-Video players; only a few DVD
  writers support the DVD-RAM format. Read the Τμήμα_19.7.9 for more
  information on DVD-RAM use.
* DVD+RW: This is a rewritable format defined by the DVD+RW_Alliance. A DVD+RW
  can be rewritten about 1000 times.
* DVD+R: This format is the write once variation of the DVD+RW format.

A single layer recordable DVD can hold up to 4,700,000,000 bytes which is
actually 4.38 GB or 4485 MB (1 kilobyte is 1024 bytes).

     Σημείωση:A distinction must be made between the physical media and
     the application. For example, a DVD-Video is a specific file layout
     that can be written on any recordable DVD physical media: DVD-R,
     DVD+R, DVD-RW etc. Before choosing the type of media, you must be
     sure that both the burner and the DVD-Video player (a standalone
     player or a DVD-ROM drive on a computer) are compatible with the
     media under consideration.

-------------------------------------------------------------------------------

19.7.2 Configuration

The program growisofs(1) will be used to perform DVD recording. This command is
part of the dvd+rw-tools utilities (sysutils/dvd+rw-tools). The dvd+rw-tools
support all DVD media types.
These tools use the SCSI subsystem to access to the devices, therefore the
ATAPI/CAM_support must be added to your kernel. If your burner uses the USB
interface this addition is useless, and you should read the Τμήμα_19.5 for more
details on USB devices configuration.
You also have to enable DMA access for ATAPI devices, this can be done in
adding the following line to the /boot/loader.conf file:

  hw.ata.atapi_dma="1"

Before attempting to use the dvd+rw-tools you should consult the dvd+rw-tools'
hardware_compatibility_notes for any information related to your DVD burner.

     Σημείωση:If you want a graphical user interface, you should have a
     look to K3b (sysutils/k3b) which provides a user friendly interface
     to growisofs(1) and many other burning tools.

-------------------------------------------------------------------------------

19.7.3 Burning Data DVDs

The growisofs(1) command is a frontend to mkisofs, it will invoke mkisofs(8) to
create the file system layout and will perform the write on the DVD. This means
you do not need to create an image of the data before the burning process.
To burn onto a DVD+R or a DVD-R the data from the /path/to/data directory, use
the following command:

  # growisofs -dvd-compat -Z /dev/cd0 -J -R /path/to/data

The options -J -R are passed to mkisofs(8) for the file system creation (in
this case: an ISO 9660 file system with Joliet and Rock Ridge extensions),
consult the mkisofs(8) manual page for more details.
The option -Z is used for the initial session recording in any case: multiple
sessions or not. The DVD device, /dev/cd0, must be changed according to your
configuration. The -dvd-compat parameter will close the disk, the recording
will be unappendable. In return this should provide better media compatibility
with DVD-ROM drives.
It is also possible to burn a pre-mastered image, for example to burn the image
imagefile.iso, we will run:

  # growisofs -dvd-compat -Z /dev/cd0=imagefile.iso

The write speed should be detected and automatically set according to the media
and the drive being used. If you want to force the write speed, use the -speed=
parameter. For more information, read the growisofs(1) manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

19.7.4 Burning a DVD-Video

A DVD-Video is a specific file layout based on ISO 9660 and the micro-UDF (M-
UDF) specifications. The DVD-Video also presents a specific data structure
hierarchy, it is the reason why you need a particular program such as
multimedia/dvdauthor to author the DVD.
If you already have an image of the DVD-Video file system, just burn it in the
same way as for any image, see the previous section for an example. If you have
made the DVD authoring and the result is in, for example, the directory /path/
to/video, the following command should be used to burn the DVD-Video:

  # growisofs -Z /dev/cd0 -dvd-video /path/to/video

The -dvd-video option will be passed down to mkisofs(8) and will instruct it to
create a DVD-Video file system layout. Beside this, the -dvd-video option
implies -dvd-compat growisofs(1) option.
-------------------------------------------------------------------------------

19.7.5 Using a DVD+RW

Unlike CD-RW, a virgin DVD+RW needs to be formatted before first use. The
growisofs(1) program will take care of it automatically whenever appropriate,
which is the recommended way. However you can use the dvd+rw-format command to
format the DVD+RW:

  # dvd+rw-format /dev/cd0

You need to perform this operation just once, keep in mind that only virgin
DVD+RW medias need to be formatted. Then you can burn the DVD+RW in the way
seen in previous sections.
If you want to burn new data (burn a totally new file system not append some
data) onto a DVD+RW, you do not need to blank it, you just have to write over
the previous recording (in performing a new initial session), like this:

  # growisofs -Z /dev/cd0 -J -R /path/to/newdata

DVD+RW format offers the possibility to easily append data to a previous
recording. The operation consists in merging a new session to the existing one,
it is not multisession writing, growisofs(1) will grow the ISO 9660 file system
present on the media.
For example, if we want to append data to our previous DVD+RW, we have to use
the following:

  # growisofs -M /dev/cd0 -J -R /path/to/nextdata

The same mkisofs(8) options we used to burn the initial session should be used
during next writes.

     Σημείωση:You may want to use the -dvd-compat option if you want
     better media compatibility with DVD-ROM drives. In the DVD+RW case,
     this will not prevent you from adding data.

If for any reason you really want to blank the media, do the following:

  # growisofs -Z /dev/cd0=/dev/zero

-------------------------------------------------------------------------------

19.7.6 Using a DVD-RW

A DVD-RW accepts two disc formats: the incremental sequential one and the
restricted overwrite. By default DVD-RW discs are in sequential format.
A virgin DVD-RW can be directly written without the need of a formatting
operation, however a non-virgin DVD-RW in sequential format needs to be blanked
before to be able to write a new initial session.
To blank a DVD-RW in sequential mode, run:

  # dvd+rw-format -blank=full /dev/cd0


     Σημείωση:A full blanking (-blank=full) will take about one hour on a
     1x media. A fast blanking can be performed using the -blank option if
     the DVD-RW will be recorded in Disk-At-Once (DAO) mode. To burn the
     DVD-RW in DAO mode, use the command:

       # growisofs -use-the-force-luke=dao -Z /dev/cd0=imagefile.iso

     The -use-the-force-luke=dao option should not be required since
     growisofs(1) attempts to detect minimally (fast blanked) media and
     engage DAO write.
     In fact one should use restricted overwrite mode with any DVD-RW,
     this format is more flexible than the default incremental sequential
     one.

To write data on a sequential DVD-RW, use the same instructions as for the
other DVD formats:

  # growisofs -Z /dev/cd0 -J -R /path/to/data

If you want to append some data to your previous recording, you will have to
use the growisofs(1) -M option. However, if you perform data addition on a DVD-
RW in incremental sequential mode, a new session will be created on the disc
and the result will be a multi-session disc.
A DVD-RW in restricted overwrite format does not need to be blanked before a
new initial session, you just have to overwrite the disc with the -Z option,
this is similar to the DVD+RW case. It is also possible to grow an existing ISO
9660 file system written on the disc in a same way as for a DVD+RW with the -
M option. The result will be a one-session DVD.
To put a DVD-RW in the restricted overwrite format, the following command must
be used:

  # dvd+rw-format /dev/cd0

To change back to the sequential format use:

  # dvd+rw-format -blank=full /dev/cd0

-------------------------------------------------------------------------------

19.7.7 Multisession

Very few DVD-ROM drives support multisession DVDs, they will most of time,
hopefully, only read the first session. DVD+R, DVD-R and DVD-RW in sequential
format can accept multiple sessions, the notion of multiple sessions does not
exist for the DVD+RW and the DVD-RW restricted overwrite formats.
Using the following command after an initial (non-closed) session on a DVD+R,
DVD-R, or DVD-RW in sequential format, will add a new session to the disc:

  # growisofs -M /dev/cd0 -J -R /path/to/nextdata

Using this command line with a DVD+RW or a DVD-RW in restricted overwrite mode,
will append data in merging the new session to the existing one. The result
will be a single-session disc. This is the way used to add data after an
initial write on these medias.

     Σημείωση:Some space on the media is used between each session for end
     and start of sessions. Therefore, one should add sessions with large
     amount of data to optimize media space. The number of sessions is
     limited to 154 for a DVD+R, about 2000 for a DVD-R, and 127 for a
     DVD+R Double Layer.

-------------------------------------------------------------------------------

19.7.8 For More Information

To obtain more information about a DVD, the dvd+rw-mediainfo /dev/cd0 command
can be ran with the disc in the drive.
More information about the dvd+rw-tools can be found in the growisofs(1) manual
page, on the dvd+rw-tools_web_site and in the cdwrite_mailing_list archives.

     Σημείωση:The dvd+rw-mediainfo output of the resulting recording or
     the media with issues is mandatory for any problem report. Without
     this output, it will be quite impossible to help you.

-------------------------------------------------------------------------------

19.7.9 Using a DVD-RAM

-------------------------------------------------------------------------------

19.7.9.1 Configuration

DVD-RAM writers come with either SCSI or ATAPI interface. DMA access for ATAPI
devices has to be enabled, this can be done by adding the following line to the
/boot/loader.conf file:

  hw.ata.atapi_dma="1"

-------------------------------------------------------------------------------

19.7.9.2 Preparing the Medium

As previously mentioned in the chapter introduction, a DVD-RAM can be seen as a
removable hard drive. As any other hard drive the DVD-RAM must be «prepared»
before the first use. In the example, the whole disk space will be used with a
standard UFS2 file system:

  # dd if=/dev/zero of=/dev/acd0 count=2
  # bsdlabel -Bw acd0
  # newfs /dev/acd0

The DVD device, acd0, must be changed according to the configuration.
-------------------------------------------------------------------------------

19.7.9.3 Using the Medium

Once the previous operations have been performed on the DVD-RAM, it can be
mounted as a normal hard drive:

  # mount /dev/acd0 /mnt

After this the DVD-RAM will be both readable and writeable.
-------------------------------------------------------------------------------

19.8 Creating and Using Floppy Disks

Original work by Julio Merino.Rewritten by Martin Karlsson.
Storing data on floppy disks is sometimes useful, for example when one does not
have any other removable storage media or when one needs to transfer small
amounts of data to another computer.
This section will explain how to use floppy disks in FreeBSD. It will primarily
cover formatting and usage of 3.5inch DOS floppies, but the concepts are
similar for other floppy disk formats.
-------------------------------------------------------------------------------

19.8.1 Formatting Floppies


19.8.1.1 The Device

Floppy disks are accessed through entries in /dev, just like other devices. To
access the raw floppy disk, simply use /dev/fdN.
-------------------------------------------------------------------------------

19.8.1.2 Formatting

A floppy disk needs to be low-level formated before it can be used. This is
usually done by the vendor, but formatting is a good way to check media
integrity. Although it is possible to force larger (or smaller) disk sizes,
1440kB is what most floppy disks are designed for.
To low-level format the floppy disk you need to use fdformat(1). This utility
expects the device name as an argument.
Make note of any error messages, as these can help determine if the disk is
good or bad.
-------------------------------------------------------------------------------

19.8.1.2.1 Formatting Floppy Disks

Use the /dev/fdN devices to format the floppy. Insert a new 3.5inch floppy disk
in your drive and issue:

  # /usr/sbin/fdformat -f 1440 /dev/fd0

-------------------------------------------------------------------------------

19.8.2 The Disk Label

After low-level formatting the disk, you will need to place a disk label on it.
This disk label will be destroyed later, but it is needed by the system to
determine the size of the disk and its geometry later.
The new disk label will take over the whole disk, and will contain all the
proper information about the geometry of the floppy. The geometry values for
the disk label are listed in /etc/disktab.
You can run now bsdlabel(8) like so:

  # /sbin/bsdlabel -B -r -w /dev/fd0 fd1440

-------------------------------------------------------------------------------

19.8.3 The File System

Now the floppy is ready to be high-level formated. This will place a new file
system on it, which will let FreeBSD read and write to the disk. After creating
the new file system, the disk label is destroyed, so if you want to reformat
the disk, you will have to recreate the disk label.
The floppy's file system can be either UFS or FAT. FAT is generally a better
choice for floppies.
To put a new file system on the floppy, issue:

  # /sbin/newfs_msdos /dev/fd0

The disk is now ready for use.
-------------------------------------------------------------------------------

19.8.4 Using the Floppy

To use the floppy, mount it with mount_msdosfs(8). One can also use emulators/
mtools from the ports collection.
-------------------------------------------------------------------------------

19.9 Creating and Using Data Tapes

The major tape media are the 4mm, 8mm, QIC, mini-cartridge and DLT.
-------------------------------------------------------------------------------

19.9.1 4mm (DDS: Digital Data Storage)

4mm tapes are replacing QIC as the workstation backup media of choice. This
trend accelerated greatly when Conner purchased Archive, a leading manufacturer
of QIC drives, and then stopped production of QIC drives. 4mm drives are small
and quiet but do not have the reputation for reliability that is enjoyed by 8mm
drives. The cartridges are less expensive and smaller (3 x 2 x 0.5 inches, 76 x
51 x 12 mm) than 8mm cartridges. 4mm, like 8mm, has comparatively short head
life for the same reason, both use helical scan.
Data throughput on these drives starts ~150 kB/s, peaking at ~500 kB/s. Data
capacity starts at 1.3 GB and ends at 2.0 GB. Hardware compression, available
with most of these drives, approximately doubles the capacity. Multi-drive tape
library units can have 6 drives in a single cabinet with automatic tape
changing. Library capacities reach 240 GB.
The DDS-3 standard now supports tape capacities up to 12 GB (or 24 GB
compressed).
4mm drives, like 8mm drives, use helical-scan. All the benefits and drawbacks
of helical-scan apply to both 4mm and 8mm drives.
Tapes should be retired from use after 2,000 passes or 100 full backups.
-------------------------------------------------------------------------------

19.9.2 8mm (Exabyte)

8mm tapes are the most common SCSI tape drives; they are the best choice of
exchanging tapes. Nearly every site has an Exabyte 2 GB 8mm tape drive. 8mm
drives are reliable, convenient and quiet. Cartridges are inexpensive and small
(4.8 x 3.3 x 0.6 inches; 122 x 84 x 15 mm). One downside of 8mm tape is
relatively short head and tape life due to the high rate of relative motion of
the tape across the heads.
Data throughput ranges from ~250 kB/s to ~500 kB/s. Data sizes start at 300 MB
and go up to 7 GB. Hardware compression, available with most of these drives,
approximately doubles the capacity. These drives are available as single units
or multi-drive tape libraries with 6 drives and 120 tapes in a single cabinet.
Tapes are changed automatically by the unit. Library capacities reach 840+ GB.
The Exabyte «Mammoth» model supports 12 GB on one tape (24 GB with compression)
and costs approximately twice as much as conventional tape drives.
Data is recorded onto the tape using helical-scan, the heads are positioned at
an angle to the media (approximately 6 degrees). The tape wraps around 270
degrees of the spool that holds the heads. The spool spins while the tape
slides over the spool. The result is a high density of data and closely packed
tracks that angle across the tape from one edge to the other.
-------------------------------------------------------------------------------

19.9.3 QIC

QIC-150 tapes and drives are, perhaps, the most common tape drive and media
around. QIC tape drives are the least expensive «serious» backup drives. The
downside is the cost of media. QIC tapes are expensive compared to 8mm or 4mm
tapes, up to 5 times the price per GB data storage. But, if your needs can be
satisfied with a half-dozen tapes, QIC may be the correct choice. QIC is the
most common tape drive. Every site has a QIC drive of some density or another.
Therein lies the rub, QIC has a large number of densities on physically similar
(sometimes identical) tapes. QIC drives are not quiet. These drives audibly
seek before they begin to record data and are clearly audible whenever reading,
writing or seeking. QIC tapes measure 6 x 4 x 0.7 inches (152 x 102 x 17 mm).
Data throughput ranges from ~150 kB/s to ~500 kB/s. Data capacity ranges from
40 MB to 15 GB. Hardware compression is available on many of the newer QIC
drives. QIC drives are less frequently installed; they are being supplanted by
DAT drives.
Data is recorded onto the tape in tracks. The tracks run along the long axis of
the tape media from one end to the other. The number of tracks, and therefore
the width of a track, varies with the tape's capacity. Most if not all newer
drives provide backward-compatibility at least for reading (but often also for
writing). QIC has a good reputation regarding the safety of the data (the
mechanics are simpler and more robust than for helical scan drives).
Tapes should be retired from use after 5,000 backups.
-------------------------------------------------------------------------------

19.9.4 DLT

DLT has the fastest data transfer rate of all the drive types listed here. The
1/2" (12.5mm) tape is contained in a single spool cartridge (4 x 4 x 1 inches;
100 x 100 x 25 mm). The cartridge has a swinging gate along one entire side of
the cartridge. The drive mechanism opens this gate to extract the tape leader.
The tape leader has an oval hole in it which the drive uses to «hook» the tape.
The take-up spool is located inside the tape drive. All the other tape
cartridges listed here (9 track tapes are the only exception) have both the
supply and take-up spools located inside the tape cartridge itself.
Data throughput is approximately 1.5 MB/s, three times the throughput of 4mm,
8mm, or QIC tape drives. Data capacities range from 10 GB to 20 GB for a single
drive. Drives are available in both multi-tape changers and multi-tape, multi-
drive tape libraries containing from 5 to 900 tapes over 1 to 20 drives,
providing from 50 GB to 9 TB of storage.
With compression, DLT Type IV format supports up to 70 GB capacity.
Data is recorded onto the tape in tracks parallel to the direction of travel
(just like QIC tapes). Two tracks are written at once. Read/write head
lifetimes are relatively long; once the tape stops moving, there is no relative
motion between the heads and the tape.
-------------------------------------------------------------------------------

19.9.5 AIT

AIT is a new format from Sony, and can hold up to 50 GB (with compression) per
tape. The tapes contain memory chips which retain an index of the tape's
contents. This index can be rapidly read by the tape drive to determine the
position of files on the tape, instead of the several minutes that would be
required for other tapes. Software such as SAMS:Alexandria can operate forty or
more AIT tape libraries, communicating directly with the tape's memory chip to
display the contents on screen, determine what files were backed up to which
tape, locate the correct tape, load it, and restore the data from the tape.
Libraries like this cost in the region of $20,000, pricing them a little out of
the hobbyist market.
-------------------------------------------------------------------------------

19.9.6 Using a New Tape for the First Time

The first time that you try to read or write a new, completely blank tape, the
operation will fail. The console messages should be similar to:

  sa0(ncr1:4:0): NOT READY asc:4,1
  sa0(ncr1:4:0):  Logical unit is in process of becoming ready

The tape does not contain an Identifier Block (block number 0). All QIC tape
drives since the adoption of QIC-525 standard write an Identifier Block to the
tape. There are two solutions:

* mt fsf 1 causes the tape drive to write an Identifier Block to the tape.
* Use the front panel button to eject the tape.
  Re-insert the tape and dump data to the tape.
  dump will report DUMP: End of tape detected and the console will show:
  HARDWARE FAILURE info:280 asc:80,96.
  rewind the tape using: mt rewind.
  Subsequent tape operations are successful.

-------------------------------------------------------------------------------

19.10 Backups to Floppies


19.10.1 Can I Use Floppies for Backing Up My Data?

Floppy disks are not really a suitable media for making backups as:

* The media is unreliable, especially over long periods of time.
* Backing up and restoring is very slow.
* They have a very limited capacity (the days of backing up an entire hard disk
  onto a dozen or so floppies has long since passed).

However, if you have no other method of backing up your data then floppy disks
are better than no backup at all.
If you do have to use floppy disks then ensure that you use good quality ones.
Floppies that have been lying around the office for a couple of years are a bad
choice. Ideally use new ones from a reputable manufacturer.
-------------------------------------------------------------------------------

19.10.2 So How Do I Backup My Data to Floppies?

The best way to backup to floppy disk is to use tar(1) with the -M (multi
volume) option, which allows backups to span multiple floppies.
To backup all the files in the current directory and sub-directory use this (as
root):

  # tar Mcvf /dev/fd0 *

When the first floppy is full tar(1) will prompt you to insert the next volume
(because tar(1) is media independent it refers to volumes; in this context it
means floppy disk).

  Prepare volume #2 for /dev/fd0 and hit return:

This is repeated (with the volume number incrementing) until all the specified
files have been archived.
-------------------------------------------------------------------------------

19.10.3 Can I Compress My Backups?

Unfortunately, tar(1) will not allow the -z option to be used for multi-volume
archives. You could, of course, gzip(1) all the files, tar(1) them to the
floppies, then gunzip(1) the files again!
-------------------------------------------------------------------------------

19.10.4 How Do I Restore My Backups?

To restore the entire archive use:

  # tar Mxvf /dev/fd0

There are two ways that you can use to restore only specific files. First, you
can start with the first floppy and use:

  # tar Mxvf /dev/fd0 filename

The utility tar(1) will prompt you to insert subsequent floppies until it finds
the required file.
Alternatively, if you know which floppy the file is on then you can simply
insert that floppy and use the same command as above. Note that if the first
file on the floppy is a continuation from the previous one then tar(1) will
warn you that it cannot restore it, even if you have not asked it to!
-------------------------------------------------------------------------------

19.11 Backup Strategies

Original work by Lowell Gilbert.
The first requirement in devising a backup plan is to make sure that all of the
following problems are covered:

* Disk failure
* Accidental file deletion
* Random file corruption
* Complete machine destruction (e.g. fire), including destruction of any on-
  site backups.

It is perfectly possible that some systems will be best served by having each
of these problems covered by a completely different technique. Except for
strictly personal systems with very low-value data, it is unlikely that one
technique would cover all of them.
Some of the techniques in the toolbox are:

* Archives of the whole system, backed up onto permanent media offsite. This
  actually provides protection against all of the possible problems listed
  above, but is slow and inconvenient to restore from. You can keep copies of
  the backups onsite and/or online, but there will still be inconveniences in
  restoring files, especially for non-privileged users.
* Filesystem snapshots. This is really only helpful in the accidental file
  deletion scenario, but it can be very helpful in that case, and is quick and
  easy to deal with.
* Copies of whole filesystems and/or disks (e.g. periodic rsync(1) of the whole
  machine). This is generally most useful in networks with unique requirements.
  For general protection against disk failure, it is usually inferior to RAID.
  For restoring accidentally deleted files, it can be comparable to UFS
  snapshots, but that depends on your preferences.
* RAID. Minimizes or avoids downtime when a disk fails. At the expense of
  having to deal with disk failures more often (because you have more disks),
  albeit at a much lower urgency.
* Checking fingerprints of files. The mtree(8) utility is very useful for this.
  Although it is not a backup technique, it helps guarantee that you will
  notice when you need to resort to your backups. This is particularly
  important for offline backups, and should be checked periodically.

It is quite easy to come up with even more techniques, many of them variations
on the ones listed above. Specialized requirements will usually lead to
specialized techniques (for example, backing up a live database usually
requires a method particular to the database software as an intermediate step).
The important thing is to know what dangers you want to protect against, and
how you will handle each.
-------------------------------------------------------------------------------

19.12 Backup Basics

The three major backup programs are dump(8), tar(1), and cpio(1).
-------------------------------------------------------------------------------

19.12.1 Dump and Restore

The traditional UNIX backup programs are dump and restore. They operate on the
drive as a collection of disk blocks, below the abstractions of files, links
and directories that are created by the file systems. dump backs up an entire
file system on a device. It is unable to backup only part of a file system or a
directory tree that spans more than one file system. dump does not write files
and directories to tape, but rather writes the raw data blocks that comprise
files and directories.

     Σημείωση:If you use dump on your root directory, you would not back
     up /home, /usr or many other directories since these are typically
     mount points for other file systems or symbolic links into those file
     systems.

dump has quirks that remain from its early days in Version 6 of AT&T UNIX
(circa 1975). The default parameters are suitable for 9-track tapes (6250 bpi),
not the high-density media available today (up to 62,182 ftpi). These defaults
must be overridden on the command line to utilize the capacity of current tape
drives.
It is also possible to backup data across the network to a tape drive attached
to another computer with rdump and rrestore. Both programs rely upon rcmd(3)
and ruserok(3) to access the remote tape drive. Therefore, the user performing
the backup must be listed in the .rhosts file on the remote computer. The
arguments to rdump and rrestore must be suitable to use on the remote computer.
When rdumping from a FreeBSD computer to an Exabyte tape drive connected to a
Sun called komodo, use:

  # /sbin/rdump 0dsbfu 54000 13000 126 komodo:/dev/nsa8 /dev/da0a 2>&1

Beware: there are security implications to allowing .rhosts authentication.
Evaluate your situation carefully.
It is also possible to use dump and restore in a more secure fashion over ssh.
Παράδειγμα 19-1. Using dump over ssh

  # /sbin/dump -0uan -f - /usr | gzip -2 | ssh -c blowfish \
            targetuser@targetmachine.example.com dd of=/mybigfiles/dump-usr-
  l0.gz

Or using dump's built-in method, setting the environment variable RSH:
Παράδειγμα 19-2. Using dump over ssh with RSH set

  # RSH=/usr/bin/ssh /sbin/dump -0uan -f targetuser@targetmachine.example.com:/
  dev/sa0 /usr

-------------------------------------------------------------------------------

19.12.2 tar

tar(1) also dates back to Version 6 of AT&T UNIX (circa 1975). tar operates in
cooperation with the file system; it writes files and directories to tape. tar
does not support the full range of options that are available from cpio(1), but
it does not require the unusual command pipeline that cpio uses.
On FreeBSD 5.3 and later, both GNU tar and the default bsdtar are available.
The GNU version can be invoked with gtar. It supports remote devices using the
same syntax as rdump. To tar to an Exabyte tape drive connected to a Sun called
komodo, use:

  # /usr/bin/gtar cf komodo:/dev/nsa8 . 2>&1

The same could be accomplished with bsdtar by using a pipeline and rsh to send
the data to a remote tape drive.

  # tar cf - . | rsh hostname dd of=tape-device obs=20b

If you are worried about the security of backing up over a network you should
use the ssh command instead of rsh.
-------------------------------------------------------------------------------

19.12.3 cpio

cpio(1) is the original UNIX file interchange tape program for magnetic media.
cpio has options (among many others) to perform byte-swapping, write a number
of different archive formats, and pipe the data to other programs. This last
feature makes cpio an excellent choice for installation media. cpio does not
know how to walk the directory tree and a list of files must be provided
through stdin.
cpio does not support backups across the network. You can use a pipeline and
rsh to send the data to a remote tape drive.

  # for f in directory_list; do
  find $f >> backup.list
  done
  # cpio -v -o --format=newc < backup.list | ssh user@host "cat >
  backup_device"

Where directory_list is the list of directories you want to back up, user@host
is the user/hostname combination that will be performing the backups, and
backup_device is where the backups should be written to (e.g., /dev/nsa0).
-------------------------------------------------------------------------------

19.12.4 pax

pax(1) is IEEE/POSIX's answer to tar and cpio. Over the years the various
versions of tar and cpio have gotten slightly incompatible. So rather than
fight it out to fully standardize them, POSIX created a new archive utility.
pax attempts to read and write many of the various cpio and tar formats, plus
new formats of its own. Its command set more resembles cpio than tar.
-------------------------------------------------------------------------------

19.12.5 Amanda

Amanda (Advanced Maryland Network Disk Archiver) is a client/server backup
system, rather than a single program. An Amanda server will backup to a single
tape drive any number of computers that have Amanda clients and a network
connection to the Amanda server. A common problem at sites with a number of
large disks is that the length of time required to backup to data directly to
tape exceeds the amount of time available for the task. Amanda solves this
problem. Amanda can use a «holding disk» to backup several file systems at the
same time. Amanda creates «archive sets»: a group of tapes used over a period
of time to create full backups of all the file systems listed in Amanda's
configuration file. The «archive set» also contains nightly incremental (or
differential) backups of all the file systems. Restoring a damaged file system
requires the most recent full backup and the incremental backups.
The configuration file provides fine control of backups and the network traffic
that Amanda generates. Amanda will use any of the above backup programs to
write the data to tape. Amanda is available as either a port or a package, it
is not installed by default.
-------------------------------------------------------------------------------

19.12.6 Do Nothing

«Do nothing» is not a computer program, but it is the most widely used backup
strategy. There are no initial costs. There is no backup schedule to follow.
Just say no. If something happens to your data, grin and bear it!
If your time and your data is worth little to nothing, then «Do nothing» is the
most suitable backup program for your computer. But beware, UNIX is a useful
tool, you may find that within six months you have a collection of files that
are valuable to you.
«Do nothing» is the correct backup method for /usr/obj and other directory
trees that can be exactly recreated by your computer. An example is the files
that comprise the HTML or PostScript version of this Handbook. These document
formats have been created from SGML input files. Creating backups of the HTML
or PostScript files is not necessary. The SGML files are backed up regularly.
-------------------------------------------------------------------------------

19.12.7 Which Backup Program Is Best?

dump(8) Period. Elizabeth D. Zwicky torture tested all the backup programs
discussed here. The clear choice for preserving all your data and all the
peculiarities of UNIX file systems is dump. Elizabeth created file systems
containing a large variety of unusual conditions (and some not so unusual ones)
and tested each program by doing a backup and restore of those file systems.
The peculiarities included: files with holes, files with holes and a block of
nulls, files with funny characters in their names, unreadable and unwritable
files, devices, files that change size during the backup, files that are
created/deleted during the backup and more. She presented the results at LISA V
in Oct. 1991. See torture-testing_Backup_and_Archive_Programs.
-------------------------------------------------------------------------------

19.12.8 Emergency Restore Procedure


19.12.8.1 Before the Disaster

There are only four steps that you need to perform in preparation for any
disaster that may occur.
First, print the bsdlabel from each of your disks (e.g. bsdlabel da0 | lpr),
your file system table (/etc/fstab) and all boot messages, two copies of each.
Second, determine that the boot and fix-it floppies (boot.flp and fixit.flp)
have all your devices. The easiest way to check is to reboot your machine with
the boot floppy in the floppy drive and check the boot messages. If all your
devices are listed and functional, skip on to step three.
Otherwise, you have to create two custom bootable floppies which have a kernel
that can mount all of your disks and access your tape drive. These floppies
must contain: fdisk, bsdlabel, newfs, mount, and whichever backup program you
use. These programs must be statically linked. If you use dump, the floppy must
contain restore.
Third, create backup tapes regularly. Any changes that you make after your last
backup may be irretrievably lost. Write-protect the backup tapes.
Fourth, test the floppies (either boot.flp and fixit.flp or the two custom
bootable floppies you made in step two.) and backup tapes. Make notes of the
procedure. Store these notes with the bootable floppy, the printouts and the
backup tapes. You will be so distraught when restoring that the notes may
prevent you from destroying your backup tapes (How? In place of tar xvf /dev/
sa0, you might accidentally type tar cvf /dev/sa0 and over-write your backup
tape).
For an added measure of security, make bootable floppies and two backup tapes
each time. Store one of each at a remote location. A remote location is NOT the
basement of the same office building. A number of firms in the World Trade
Center learned this lesson the hard way. A remote location should be physically
separated from your computers and disk drives by a significant distance.
Παράδειγμα 19-3. A Script for Creating a Bootable Floppy

  #!/bin/sh
  #
  # create a restore floppy
  #
  # format the floppy
  #
  PATH=/bin:/sbin:/usr/sbin:/usr/bin

  fdformat -q fd0
  if [ $? -ne 0 ]
  then
  	 echo "Bad floppy, please use a new one"
  	 exit 1
  fi

  # place boot blocks on the floppy
  #
  bsdlabel -w -B /dev/fd0c fd1440

  #
  # newfs the one and only partition
  #
  newfs -t 2 -u 18 -l 1 -c 40 -i 5120 -m 5 -o space /dev/fd0a

  #
  # mount the new floppy
  #
  mount /dev/fd0a /mnt

  #
  # create required directories
  #
  mkdir /mnt/dev
  mkdir /mnt/bin
  mkdir /mnt/sbin
  mkdir /mnt/etc
  mkdir /mnt/root
  mkdir /mnt/mnt			# for the root partition
  mkdir /mnt/tmp
  mkdir /mnt/var

  #
  # populate the directories
  #
  if [ ! -x /sys/compile/MINI/kernel ]
  then
  	 cat << EOM
  The MINI kernel does not exist, please create one.
  Here is an example config file:
  #
  # MINI -- A kernel to get FreeBSD onto a disk.
  #
  machine         "i386"
  cpu             "I486_CPU"
  ident           MINI
  maxusers        5

  options         INET                    # needed for _tcp _icmpstat _ipstat
                                          #            _udpstat _tcpstat _udb
  options         FFS                     #Berkeley Fast File System
  options         FAT_CURSOR              #block cursor in syscons or pccons
  options         SCSI_DELAY=15           #Be pessimistic about Joe SCSI device
  options         NCONS=2                 #1 virtual consoles
  options         USERCONFIG              #Allow user configuration with -c XXX

  config          kernel	root on da0 swap on da0 and da1 dumps on da0

  device          isa0
  device          pci0

  device          fdc0	at isa? port "IO_FD1" bio irq 6 drq 2 vector fdintr
  device          fd0	at fdc0 drive 0

  device          ncr0

  device          scbus0

  device          sc0	at isa? port "IO_KBD" tty irq 1 vector scintr
  device          npx0	at isa? port "IO_NPX" irq 13 vector npxintr

  device          da0
  device          da1
  device          da2

  device          sa0

  pseudo-device   loop            # required by INET
  pseudo-device   gzip            # Exec gzipped a.out's
  EOM
  	 exit 1
  fi

  cp -f /sys/compile/MINI/kernel /mnt

  gzip -c -best /sbin/init > /mnt/sbin/init
  gzip -c -best /sbin/fsck > /mnt/sbin/fsck
  gzip -c -best /sbin/mount > /mnt/sbin/mount
  gzip -c -best /sbin/halt > /mnt/sbin/halt
  gzip -c -best /sbin/restore > /mnt/sbin/restore

  gzip -c -best /bin/sh > /mnt/bin/sh
  gzip -c -best /bin/sync > /mnt/bin/sync

  cp /root/.profile /mnt/root

  cp -f /dev/MAKEDEV /mnt/dev
  chmod 755 /mnt/dev/MAKEDEV

  chmod 500 /mnt/sbin/init
  chmod 555 /mnt/sbin/fsck /mnt/sbin/mount /mnt/sbin/halt
  chmod 555 /mnt/bin/sh /mnt/bin/sync
  chmod 6555 /mnt/sbin/restore

  #
  # create the devices nodes
  #
  cd /mnt/dev
  ./MAKEDEV std
  ./MAKEDEV da0
  ./MAKEDEV da1
  ./MAKEDEV da2
  ./MAKEDEV sa0
  ./MAKEDEV pty0
  cd /

  #
  # create minimum file system table
  #
  cat > /mnt/etc/fstab <<EOM
  /dev/fd0a    /    ufs    rw  1  1
  EOM

  #
  # create minimum passwd file
  #
  cat > /mnt/etc/passwd <<EOM
  root:*:0:0:Charlie &:/root:/bin/sh
  EOM

  cat > /mnt/etc/master.passwd <<EOM
  root::0:0::0:0:Charlie &:/root:/bin/sh
  EOM

  chmod 600 /mnt/etc/master.passwd
  chmod 644 /mnt/etc/passwd
  /usr/sbin/pwd_mkdb -d/mnt/etc /mnt/etc/master.passwd

  #
  # umount the floppy and inform the user
  #
  /sbin/umount /mnt
  echo "The floppy has been unmounted and is now ready."

-------------------------------------------------------------------------------

19.12.8.2 After the Disaster

The key question is: did your hardware survive? You have been doing regular
backups so there is no need to worry about the software.
If the hardware has been damaged, the parts should be replaced before
attempting to use the computer.
If your hardware is okay, check your floppies. If you are using a custom boot
floppy, boot single-user (type -s at the boot: prompt). Skip the following
paragraph.
If you are using the boot.flp and fixit.flp floppies, keep reading. Insert the
boot.flp floppy in the first floppy drive and boot the computer. The original
install menu will be displayed on the screen. Select the Fixit--Repair mode
with CDROM or floppy. option. Insert the fixit.flp when prompted. restore and
the other programs that you need are located in /mnt2/rescue (/mnt2/stand for
FreeBSD versions older than 5.2).
Recover each file system separately.
Try to mount (e.g. mount /dev/da0a /mnt) the root partition of your first disk.
If the bsdlabel was damaged, use bsdlabel to re-partition and label the disk to
match the label that you printed and saved. Use newfs to re-create the file
systems. Re-mount the root partition of the floppy read-write (mount -u -o rw /
mnt). Use your backup program and backup tapes to recover the data for this
file system (e.g. restore vrf /dev/sa0). Unmount the file system (e.g. umount /
mnt). Repeat for each file system that was damaged.
Once your system is running, backup your data onto new tapes. Whatever caused
the crash or data loss may strike again. Another hour spent now may save you
from further distress later.
-------------------------------------------------------------------------------

19.13 Network, Memory, and File-Backed File Systems

Reorganized and enhanced by Marc Fonvieille.
Aside from the disks you physically insert into your computer: floppies, CDs,
hard drives, and so forth; other forms of disks are understood by FreeBSD - the
virtual disks.
These include network file systems such as the Network_File_System and Coda,
memory-based file systems and file-backed file systems.
According to the FreeBSD version you run, you will have to use different tools
for creation and use of file-backed and memory-based file systems.

     Σημείωση:Use devfs(5) to allocate device nodes transparently for the
     user.

-------------------------------------------------------------------------------

19.13.1 File-Backed File System

The utility mdconfig(8) is used to configure and enable memory disks, md(4),
under FreeBSD. To use mdconfig(8), you have to load md(4) module or to add the
support in your kernel configuration file:

  device md

The mdconfig(8) command supports three kinds of memory backed virtual disks:
memory disks allocated with malloc(9), memory disks using a file or swap space
as backing. One possible use is the mounting of floppy or CD images kept in
files.
To mount an existing file system image:
Παράδειγμα 19-4. Using mdconfig to Mount an Existing File System Image

  # mdconfig -a -t vnode -f diskimage -u 0
  # mount /dev/md0 /mnt

To create a new file system image with mdconfig(8):
Παράδειγμα 19-5. Creating a New File-Backed Disk with mdconfig

  # dd if=/dev/zero of=newimage bs=1k count=5k
  5120+0 records in
  5120+0 records out
  # mdconfig -a -t vnode -f newimage -u 0
  # bsdlabel -w md0 auto
  # newfs md0a
  /dev/md0a: 5.0MB (10224 sectors) block size 16384, fragment size 2048
          using 4 cylinder groups of 1.25MB, 80 blks, 192 inodes.
  super-block backups (for fsck -b #) at:
   160, 2720, 5280, 7840
  # mount /dev/md0a /mnt
  # df /mnt
  Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity  Mounted on
  /dev/md0a       4710    4  4330     0%    /mnt

If you do not specify the unit number with the -u option, mdconfig(8) will use
the md(4) automatic allocation to select an unused device. The name of the
allocated unit will be output on stdout like md4. For more details about
mdconfig(8), please refer to the manual page.
The utility mdconfig(8) is very useful, however it asks many command lines to
create a file-backed file system. FreeBSD also comes with a tool called mdmfs
(8), this program configures a md(4) disk using mdconfig(8), puts a UFS file
system on it using newfs(8), and mounts it using mount(8). For example, if you
want to create and mount the same file system image as above, simply type the
following:
Παράδειγμα 19-6. Configure and Mount a File-Backed Disk with mdmfs

  # dd if=/dev/zero of=newimage bs=1k count=5k
  5120+0 records in
  5120+0 records out
  # mdmfs -F newimage -s 5m md0 /mnt
  # df /mnt
  Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity  Mounted on
  /dev/md0        4718    4  4338     0%    /mnt

If you use the option md without unit number, mdmfs(8) will use md(4) auto-unit
feature to automatically select an unused device. For more details about mdmfs
(8), please refer to the manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

19.13.2 Memory-Based File System

For a memory-based file system the «swap backing» should normally be used.
Using swap backing does not mean that the memory disk will be swapped out to
disk by default, but merely that the memory disk will be allocated from a
memory pool which can be swapped out to disk if needed. It is also possible to
create memory-based disk which are malloc(9) backed, but using malloc backed
memory disks, especially large ones, can result in a system panic if the kernel
runs out of memory.
Παράδειγμα 19-7. Creating a New Memory-Based Disk with mdconfig

  # mdconfig -a -t swap -s 5m -u 1
  # newfs -U md1
  /dev/md1: 5.0MB (10240 sectors) block size 16384, fragment size 2048
          using 4 cylinder groups of 1.27MB, 81 blks, 192 inodes.
          with soft updates
  super-block backups (for fsck -b #) at:
   160, 2752, 5344, 7936
  # mount /dev/md1 /mnt
  # df /mnt
  Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity  Mounted on
  /dev/md1        4718    4  4338     0%    /mnt

Παράδειγμα 19-8. Creating a New Memory-Based Disk with mdmfs

  # mdmfs -s 5m md2 /mnt
  # df /mnt
  Filesystem 1K-blocks Used Avail Capacity  Mounted on
  /dev/md2        4846    2  4458     0%    /mnt

-------------------------------------------------------------------------------

19.13.3 Detaching a Memory Disk from the System

When a memory-based or file-based file system is not used, you should release
all resources to the system. The first thing to do is to unmount the file
system, then use mdconfig(8) to detach the disk from the system and release the
resources.
For example to detach and free all resources used by /dev/md4:

  # mdconfig -d -u 4

It is possible to list information about configured md(4) devices in using the
command mdconfig -l.
-------------------------------------------------------------------------------

19.14 File System Snapshots

Contributed by Tom Rhodes.
FreeBSD offers a feature in conjunction with Soft_Updates: File system
snapshots.
Snapshots allow a user to create images of specified file systems, and treat
them as a file. Snapshot files must be created in the file system that the
action is performed on, and a user may create no more than 20 snapshots per
file system. Active snapshots are recorded in the superblock so they are
persistent across unmount and remount operations along with system reboots.
When a snapshot is no longer required, it can be removed with the standard rm
(1) command. Snapshots may be removed in any order, however all the used space
may not be acquired because another snapshot will possibly claim some of the
released blocks.
The un-alterable snapshot file flag is set by mksnap_ffs(8) after initial
creation of a snapshot file. The unlink(1) command makes an exception for
snapshot files since it allows them to be removed.
Snapshots are created with the mount(8) command. To place a snapshot of /var in
the file /var/snapshot/snap use the following command:

  # mount -u -o snapshot /var/snapshot/snap /var

Alternatively, you can use mksnap_ffs(8) to create a snapshot:

  # mksnap_ffs /var /var/snapshot/snap

One can find snapshot files on a file system (e.g. /var) by using the find(1)
command:

  # find /var -flags snapshot

Once a snapshot has been created, it has several uses:

* Some administrators will use a snapshot file for backup purposes, because the
  snapshot can be transfered to CDs or tape.
* The file system integrity checker, fsck(8), may be run on the snapshot.
  Assuming that the file system was clean when it was mounted, you should
  always get a clean (and unchanging) result. This is essentially what the
  background fsck(8) process does.
* Run the dump(8) utility on the snapshot. A dump will be returned that is
  consistent with the file system and the timestamp of the snapshot. dump(8)
  can also take a snapshot, create a dump image and then remove the snapshot in
  one command using the -L flag.
* mount(8) the snapshot as a frozen image of the file system. To mount(8) the
  snapshot /var/snapshot/snap run:

    # mdconfig -a -t vnode -f /var/snapshot/snap -u 4
    # mount -r /dev/md4 /mnt


You can now walk the hierarchy of your frozen /var file system mounted at /mnt.
Everything will initially be in the same state it was during the snapshot
creation time. The only exception is that any earlier snapshots will appear as
zero length files. When the use of a snapshot has delimited, it can be
unmounted with:

  # umount /mnt
  # mdconfig -d -u 4

For more information about softupdates and file system snapshots, including
technical papers, you can visit Marshall Kirk McKusick's website at http://
www.mckusick.com/.
-------------------------------------------------------------------------------

19.15 File System Quotas

Quotas are an optional feature of the operating system that allow you to limit
the amount of disk space and/or the number of files a user or members of a
group may allocate on a per-file system basis. This is used most often on
timesharing systems where it is desirable to limit the amount of resources any
one user or group of users may allocate. This will prevent one user or group of
users from consuming all of the available disk space.
-------------------------------------------------------------------------------

19.15.1 Configuring Your System to Enable Disk Quotas

Before attempting to use disk quotas, it is necessary to make sure that quotas
are configured in your kernel. This is done by adding the following line to
your kernel configuration file:

  options QUOTA

The stock GENERIC kernel does not have this enabled by default, so you will
have to configure, build and install a custom kernel in order to use disk
quotas. Please refer to Κεφάλαιο_9 for more information on kernel
configuration.
Next you will need to enable disk quotas in /etc/rc.conf. This is done by
adding the line:

  enable_quotas="YES"

For finer control over your quota startup, there is an additional configuration
variable available. Normally on bootup, the quota integrity of each file system
is checked by the quotacheck(8) program. The quotacheck(8) facility insures
that the data in the quota database properly reflects the data on the file
system. This is a very time consuming process that will significantly affect
the time your system takes to boot. If you would like to skip this step, a
variable in /etc/rc.conf is made available for the purpose:

  check_quotas="NO"

Finally you will need to edit /etc/fstab to enable disk quotas on a per-file
system basis. This is where you can either enable user or group quotas or both
for all of your file systems.
To enable per-user quotas on a file system, add the userquota option to the
options field in the /etc/fstab entry for the file system you want to enable
quotas on. For example:

  /dev/da1s2g   /home    ufs rw,userquota 1 2

Similarly, to enable group quotas, use the groupquota option instead of
userquota. To enable both user and group quotas, change the entry as follows:

  /dev/da1s2g    /home    ufs rw,userquota,groupquota 1 2

By default, the quota files are stored in the root directory of the file system
with the names quota.user and quota.group for user and group quotas
respectively. See fstab(5) for more information. Even though the fstab(5)
manual page says that you can specify an alternate location for the quota
files, this is not recommended because the various quota utilities do not seem
to handle this properly.
At this point you should reboot your system with your new kernel. /etc/rc will
automatically run the appropriate commands to create the initial quota files
for all of the quotas you enabled in /etc/fstab, so there is no need to
manually create any zero length quota files.
In the normal course of operations you should not be required to run the
quotacheck(8), quotaon(8), or quotaoff(8) commands manually. However, you may
want to read their manual pages just to be familiar with their operation.
-------------------------------------------------------------------------------

19.15.2 Setting Quota Limits

Once you have configured your system to enable quotas, verify that they really
are enabled. An easy way to do this is to run:

  # quota -v

You should see a one line summary of disk usage and current quota limits for
each file system that quotas are enabled on.
You are now ready to start assigning quota limits with the edquota(8) command.
You have several options on how to enforce limits on the amount of disk space a
user or group may allocate, and how many files they may create. You may limit
allocations based on disk space (block quotas) or number of files (inode
quotas) or a combination of both. Each of these limits are further broken down
into two categories: hard and soft limits.
A hard limit may not be exceeded. Once a user reaches his hard limit he may not
make any further allocations on the file system in question. For example, if
the user has a hard limit of 500 kbytes on a file system and is currently using
490 kbytes, the user can only allocate an additional 10 kbytes. Attempting to
allocate an additional 11 kbytes will fail.
Soft limits, on the other hand, can be exceeded for a limited amount of time.
This period of time is known as the grace period, which is one week by default.
If a user stays over his or her soft limit longer than the grace period, the
soft limit will turn into a hard limit and no further allocations will be
allowed. When the user drops back below the soft limit, the grace period will
be reset.
The following is an example of what you might see when you run the edquota(8)
command. When the edquota(8) command is invoked, you are placed into the editor
specified by the EDITOR environment variable, or in the vi editor if the EDITOR
variable is not set, to allow you to edit the quota limits.

  # edquota -u test


  Quotas for user test:
  /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 50, hard = 75)
          inodes in use: 7, limits (soft = 50, hard = 60)
  /usr/var: kbytes in use: 0, limits (soft = 50, hard = 75)
          inodes in use: 0, limits (soft = 50, hard = 60)

You will normally see two lines for each file system that has quotas enabled.
One line for the block limits, and one line for inode limits. Simply change the
value you want updated to modify the quota limit. For example, to raise this
user's block limit from a soft limit of 50 and a hard limit of 75 to a soft
limit of 500 and a hard limit of 600, change:

  /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 50, hard = 75)

to:

  /usr: kbytes in use: 65, limits (soft = 500, hard = 600)

The new quota limits will be in place when you exit the editor.
Sometimes it is desirable to set quota limits on a range of UIDs. This can be
done by use of the -p option on the edquota(8) command. First, assign the
desired quota limit to a user, and then run edquota -p protouser startuid-
enduid. For example, if user test has the desired quota limits, the following
command can be used to duplicate those quota limits for UIDs 10,000 through
19,999:

  # edquota -p test 10000-19999

For more information see edquota(8) manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

19.15.3 Checking Quota Limits and Disk Usage

You can use either the quota(1) or the repquota(8) commands to check quota
limits and disk usage. The quota(1) command can be used to check individual
user or group quotas and disk usage. A user may only examine his own quota, and
the quota of a group he is a member of. Only the super-user may view all user
and group quotas. The repquota(8) command can be used to get a summary of all
quotas and disk usage for file systems with quotas enabled.
The following is some sample output from the quota -v command for a user that
has quota limits on two file systems.

  Disk quotas for user test (uid 1002):
       Filesystem  usage    quota   limit   grace   files   quota   limit
  grace
             /usr      65*     50      75   5days       7      50      60
         /usr/var       0      50      75               0      50      60

On the /usr file system in the above example, this user is currently 15 kbytes
over the soft limit of 50 kbytes and has 5 days of the grace period left. Note
the asterisk * which indicates that the user is currently over his quota limit.
Normally file systems that the user is not using any disk space on will not
show up in the output from the quota(1) command, even if he has a quota limit
assigned for that file system. The -v option will display those file systems,
such as the /usr/var file system in the above example.
-------------------------------------------------------------------------------

19.15.4 Quotas over NFS

Quotas are enforced by the quota subsystem on the NFS server. The rpc.rquotad
(8) daemon makes quota information available to the quota(1) command on NFS
clients, allowing users on those machines to see their quota statistics.
Enable rpc.rquotad in /etc/inetd.conf like so:

  rquotad/1      dgram rpc/udp wait root /usr/libexec/rpc.rquotad rpc.rquotad

Now restart inetd:

  # kill -HUP `cat /var/run/inetd.pid`

-------------------------------------------------------------------------------

19.16 Encrypting Disk Partitions

Contributed by Lucky Green.
FreeBSD offers excellent online protections against unauthorized data access.
File permissions and Mandatory Access Control (MAC) (see Κεφάλαιο_17) help
prevent unauthorized third-parties from accessing data while the operating
system is active and the computer is powered up. However, the permissions
enforced by the operating system are irrelevant if an attacker has physical
access to a computer and can simply move the computer's hard drive to another
system to copy and analyze the sensitive data.
Regardless of how an attacker may have come into possession of a hard drive or
powered-down computer, both GEOM Based Disk Encryption (gbde) and geli
cryptographic subsystems in FreeBSD are able to protect the data on the
computer's file systems against even highly-motivated attackers with
significant resources. Unlike cumbersome encryption methods that encrypt only
individual files, gbde and geli transparently encrypt entire file systems. No
cleartext ever touches the hard drive's platter.
-------------------------------------------------------------------------------

19.16.1 Disk Encryption with gbde


  1. Become root
     Configuring gbde requires super-user privileges.

       % su -
       Password:

  2. Add gbde(4) Support to the Kernel Configuration File
     Add the following line to the kernel configuration file:
     options GEOM_BDE
     Rebuild the kernel as described in Κεφάλαιο_9.
     Reboot into the new kernel.
  3. An alternative to recompiling the kernel is to use kldload to load gbde
     (4):

       # kldload geom_bde


-------------------------------------------------------------------------------

19.16.1.1 Preparing the Encrypted Hard Drive

The following example assumes that you are adding a new hard drive to your
system that will hold a single encrypted partition. This partition will be
mounted as /private. gbde can also be used to encrypt /home and /var/mail, but
this requires more complex instructions which exceed the scope of this
introduction.

  1. Add the New Hard Drive
     Install the new drive to the system as explained in Τμήμα_19.3. For the
     purposes of this example, a new hard drive partition has been added as /
     dev/ad4s1c. The /dev/ad0s1* devices represent existing standard FreeBSD
     partitions on the example system.

       # ls /dev/ad*
       /dev/ad0        /dev/ad0s1b     /dev/ad0s1e     /dev/ad4s1
       /dev/ad0s1      /dev/ad0s1c     /dev/ad0s1f     /dev/ad4s1c
       /dev/ad0s1a     /dev/ad0s1d     /dev/ad4

  2. Create a Directory to Hold gbde Lock Files

       # mkdir /etc/gbde

     The gbde lock file contains information that gbde requires to access
     encrypted partitions. Without access to the lock file, gbde will not be
     able to decrypt the data contained in the encrypted partition without
     significant manual intervention which is not supported by the software.
     Each encrypted partition uses a separate lock file.
  3. Initialize the gbde Partition
     A gbde partition must be initialized before it can be used. This
     initialization needs to be performed only once:

       # gbde init /dev/ad4s1c -i -L /etc/gbde/ad4s1c

     gbde(8) will open your editor, permitting you to set various configuration
     options in a template. For use with UFS1 or UFS2, set the sector_size to
     2048:

       $FreeBSD: src/sbin/gbde/template.txt,v 1.1 2002/10/20 11:16:13 phk Exp $
       #
       # Sector size is the smallest unit of data which can be read or written.
       # Making it too small decreases performance and decreases available
       space.
       # Making it too large may prevent filesystems from working.  512 is the
       # minimum and always safe.  For UFS, use the fragment size
       #
       sector_size     =       2048
       [...]

     gbde(8) will ask you twice to type the passphrase that should be used to
     secure the data. The passphrase must be the same both times. gbde's
     ability to protect your data depends entirely on the quality of the
     passphrase that you choose. [11]
     The gbde init command creates a lock file for your gbde partition that in
     this example is stored as /etc/gbde/ad4s1c.

          Προσοχή:gbde lock files must be backed up together with the
          contents of any encrypted partitions. While deleting a lock file
          alone cannot prevent a determined attacker from decrypting a
          gbde partition, without the lock file, the legitimate owner will
          be unable to access the data on the encrypted partition without
          a significant amount of work that is totally unsupported by gbde
          (8) and its designer.

  4. Attach the Encrypted Partition to the Kernel

       # gbde attach /dev/ad4s1c -l /etc/gbde/ad4s1c

     You will be asked to provide the passphrase that you selected during the
     initialization of the encrypted partition. The new encrypted device will
     show up in /dev as /dev/device_name.bde:

       # ls /dev/ad*
       /dev/ad0        /dev/ad0s1b     /dev/ad0s1e     /dev/ad4s1
       /dev/ad0s1      /dev/ad0s1c     /dev/ad0s1f     /dev/ad4s1c
       /dev/ad0s1a     /dev/ad0s1d     /dev/ad4        /dev/ad4s1c.bde

  5. Create a File System on the Encrypted Device
     Once the encrypted device has been attached to the kernel, you can create
     a file system on the device. To create a file system on the encrypted
     device, use newfs(8). Since it is much faster to initialize a new UFS2
     file system than it is to initialize the old UFS1 file system, using newfs
     (8) with the -O2 option is recommended.

       # newfs -U -O2 /dev/ad4s1c.bde


          Σημείωση:The newfs(8) command must be performed on an attached
          gbde partition which is identified by a *.bde extension to the
          device name.

  6. Mount the Encrypted Partition
     Create a mount point for the encrypted file system.

       # mkdir /private

     Mount the encrypted file system.

       # mount /dev/ad4s1c.bde /private

  7. Verify That the Encrypted File System is Available
     The encrypted file system should now be visible to df(1) and be available
     for use.

       % df -H
       Filesystem        Size   Used  Avail Capacity  Mounted on
       /dev/ad0s1a      1037M    72M   883M     8%    /
       /devfs            1.0K   1.0K     0B   100%    /dev
       /dev/ad0s1f       8.1G    55K   7.5G     0%    /home
       /dev/ad0s1e      1037M   1.1M   953M     0%    /tmp
       /dev/ad0s1d       6.1G   1.9G   3.7G    35%    /usr
       /dev/ad4s1c.bde   150G   4.1K   138G     0%    /private


-------------------------------------------------------------------------------

19.16.1.2 Mounting Existing Encrypted File Systems

After each boot, any encrypted file systems must be re-attached to the kernel,
checked for errors, and mounted, before the file systems can be used. The
required commands must be executed as user root.

  1. Attach the gbde Partition to the Kernel

       # gbde attach /dev/ad4s1c -l /etc/gbde/ad4s1c

     You will be asked to provide the passphrase that you selected during
     initialization of the encrypted gbde partition.
  2. Check the File System for Errors
     Since encrypted file systems cannot yet be listed in /etc/fstab for
     automatic mounting, the file systems must be checked for errors by running
     fsck(8) manually before mounting.

       # fsck -p -t ffs /dev/ad4s1c.bde

  3. Mount the Encrypted File System

       # mount /dev/ad4s1c.bde /private

     The encrypted file system is now available for use.

-------------------------------------------------------------------------------

19.16.1.2.1 Automatically Mounting Encrypted Partitions

It is possible to create a script to automatically attach, check, and mount an
encrypted partition, but for security reasons the script should not contain the
gbde(8) password. Instead, it is recommended that such scripts be run manually
while providing the password via the console or ssh(1).
As an alternative, an rc.d script is provided. Arguments for this script can be
passed via rc.conf(5), for example:

  gbde_autoattach_all="YES"
  gbde_devices="ad4s1c"

This will require that the gbde passphrase be entered at boot time. After
typing the correct passphrase, the gbde encrypted partition will be mounted
automatically. This can be very useful when using gbde on notebooks.
-------------------------------------------------------------------------------

19.16.1.3 Cryptographic Protections Employed by gbde

gbde(8) encrypts the sector payload using 128-bit AES in CBC mode. Each sector
on the disk is encrypted with a different AES key. For more information on
gbde's cryptographic design, including how the sector keys are derived from the
user-supplied passphrase, see gbde(4).
-------------------------------------------------------------------------------

19.16.1.4 Compatibility Issues

sysinstall(8) is incompatible with gbde-encrypted devices. All *.bde devices
must be detached from the kernel before starting sysinstall(8) or it will crash
during its initial probing for devices. To detach the encrypted device used in
our example, use the following command:

  # gbde detach /dev/ad4s1c

Also note that, as vinum(4) does not use the geom(4) subsystem, you cannot use
gbde with vinum volumes.
-------------------------------------------------------------------------------

19.16.2 Disk Encryption with geli

Contributed by Daniel Gerzo.
A new cryptographic GEOM class is available as of FreeBSD 6.0 - geli. It is
currently being developed by Pawel Jakub Dawidek <pjd@FreeBSD.org>. Geli is
different to gbde; it offers different features and uses a different scheme for
doing cryptographic work.
The most important features of geli(8) are:

* Utilizes the crypto(9) framework  when cryptographic hardware is available,
  geli will use it automatically.
* Supports multiple cryptographic algorithms (currently AES, Blowfish, and
  3DES).
* Allows the root partition to be encrypted. The passphrase used to access the
  encrypted root partition will be requested during the system boot.
* Allows the use of two independent keys (e.g. a «key» and a «company key»).
* geli is fast - performs simple sector-to-sector encryption.
* Allows backup and restore of Master Keys. When a user has to destroy his
  keys, it will be possible to get access to the data again by restoring keys
  from the backup.
* Allows to attach a disk with a random, one-time key  useful for swap
  partitions and temporary file systems.

More geli features can be found in the geli(8) manual page.
The next steps will describe how to enable support for geli in the FreeBSD
kernel and will explain how to create a new geli encryption provider. At the
end it will be demonstrated how to create an encrypted swap partition using
features provided by geli.
In order to use geli, you must be running FreeBSD 6.0-RELEASE or later. Super-
user privileges will be required since modifications to the kernel are
necessary.

  1. Adding geli Support to the Kernel Configuration File
     Add the following lines to the kernel configuration file:

       options GEOM_ELI
       device crypto

     Rebuild the kernel as described in Κεφάλαιο_9.
     Alternatively, the geli module can be loaded at boot time. Add the
     following line to the /boot/loader.conf:
     geom_eli_load="YES"
     geli(8) should now be supported by the kernel.
  2. Generating the Master Key
     The following example will describe how to generate a key file, which will
     be used as part of the Master Key for the encrypted provider mounted under
     /private. The key file will provide some random data used to encrypt the
     Master Key. The Master Key will be protected by a passphrase as well.
     Provider's sector size will be 4kB big. Furthermore, the discussion will
     describe how to attach the geli provider, create a file system on it, how
     to mount it, how to work with it, and finally how to detach it.
     It is recommended to use a bigger sector size (like 4kB) for better
     performance.
     The Master Key will be protected with a passphrase and the data source for
     key file will be /dev/random. The sector size of /dev/da2.eli, which we
     call provider, will be 4kB.

       # dd if=/dev/random of=/root/da2.key bs=64 count=1
       # geli init -s 4096 -K /root/da2.key /dev/da2
       Enter new passphrase:
       Reenter new passphrase:

     It is not mandatory that both a passphrase and a key file are used; either
     method of securing the Master Key can be used in isolation.
     If key file is given as «-», standard input will be used. This example
     shows how more than one key file can be used.

       # cat keyfile1 keyfile2 keyfile3 | geli init -K - /dev/da2

  3. Attaching the Provider with the generated Key

       # geli attach -k /root/da2.key /dev/da2
       Enter passphrase:

     The new plaintext device will be named /dev/da2.eli.

       # ls /dev/da2*
       /dev/da2  /dev/da2.eli

  4. Creating the new File System

       # dd if=/dev/random of=/dev/da2.eli bs=1m
       # newfs /dev/da2.eli
       # mount /dev/da2.eli /private

     The encrypted file system should be visible to df(1) and be available for
     use now.

       # df -H
       Filesystem     Size   Used  Avail Capacity  Mounted on
       /dev/ad0s1a    248M    89M   139M    38%    /
       /devfs         1.0K   1.0K     0B   100%    /dev
       /dev/ad0s1f    7.7G   2.3G   4.9G    32%    /usr
       /dev/ad0s1d    989M   1.5M   909M     0%    /tmp
       /dev/ad0s1e    3.9G   1.3G   2.3G    35%    /var
       /dev/da2.eli   150G   4.1K   138G     0%    /private

  5. Unmounting and Detaching the Provider
     Once the work on the encrypted partition is done, and the /private
     partition is no longer needed, it is prudent to consider unmounting and
     detaching the geli encrypted partition from the kernel.

       # umount /private
       # geli detach da2.eli


More information about the use of geli(8) can be found in the manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

19.16.2.1 Using the geli rc.d Script

geli comes with a rc.d script which can be used to simplify the usage of geli.
An example of configuring geli through rc.conf(5) follows:

  geli_devices="da2"
  geli_da2_flags="-p -k /root/da2.key"

This will configure /dev/da2 as a geli provider of which the Master Key file is
located in /root/da2.key, and geli will not use a passphrase when attaching the
provider (note that this can only be used if -P was given during the geli init
phase). The system will detach the geli provider from the kernel before the
system shuts down.
More information about configuring rc.d is provided in the rc.d section of the
Handbook.
-------------------------------------------------------------------------------

19.17 Encrypting Swap Space

Written by Christian Brόffer.
Swap encryption in FreeBSD is easy to configure and has been available since
FreeBSD 5.3-RELEASE. Depending on which version of FreeBSD is being used,
different options are available and configuration can vary slightly. From
FreeBSD 6.0-RELEASE onwards, the gbde(8) or geli(8) encryption systems can be
used for swap encryption. With earlier versions, only gbde(8) is available.
Both systems use the encswap rc.d script.
The previous section, Encrypting_Disk_Partitions, includes a short discussion
on the different encryption systems.
-------------------------------------------------------------------------------

19.17.1 Why should Swap be Encrypted?

Like the encryption of disk partitions, encryption of swap space is done to
protect sensitive information. Imagine an application that e.g. deals with
passwords. As long as these passwords stay in physical memory, all is well.
However, if the operating system starts swapping out memory pages to free space
for other applications, the passwords may be written to the disk platters
unencrypted and easy to retrieve for an adversary. Encrypting swap space can be
a solution for this scenario.
-------------------------------------------------------------------------------

19.17.2 Preparation


     Σημείωση:For the remainder of this section, ad0s1b will be the swap
     partition.

Up to this point the swap has been unencrypted. It is possible that there are
already passwords or other sensitive data on the disk platters in cleartext. To
rectify this, the data on the swap partition should be overwritten with random
garbage:

  # dd if=/dev/random of=/dev/ad0s1b bs=1m

-------------------------------------------------------------------------------

19.17.3 Swap Encryption with gbde(8)

If FreeBSD 6.0-RELEASE or newer is being used, the .bde suffix should be added
to the device in the respective /etc/fstab swap line:

  
# Device                Mountpoint      FStype  Options         Dump
  Pass#
  /dev/ad0s1b.bde         none            swap    sw              0       0

For systems prior to FreeBSD 6.0-RELEASE, the following line in /etc/rc.conf is
also needed:

  gbde_swap_enable="YES"

-------------------------------------------------------------------------------

19.17.4 Swap Encryption with geli(8)

Alternatively, the procedure for using geli(8) for swap encryption is similar
to that of using gbde(8). The .eli suffix should be added to the device in the
respective /etc/fstab swap line:

  
# Device                Mountpoint      FStype  Options         Dump
  Pass#
  /dev/ad0s1b.eli         none            swap    sw              0       0

geli(8) uses the AES algorithm with a key length of 256 bit by default.
Optionally, these defaults can be altered using the geli_swap_flags option in /
etc/rc.conf. The following line tells the encswap rc.d script to create geli(8)
swap partitions using the Blowfish algorithm with a key length of 128 bit, a
sectorsize of 4 kilobytes and the «detach on last close» option set:

  geli_swap_flags="-a blowfish -l 128 -s 4096 -d"

Please refer to the description of the onetime command in the geli(8) manual
page for a list of possible options.
-------------------------------------------------------------------------------

19.17.5 Verifying that it Works

Once the system has been rebooted, proper operation of the encrypted swap can
be verified using the swapinfo command.
If gbde(8) is being used:

  % swapinfo
  Device          1K-blocks     Used    Avail Capacity
  /dev/ad0s1b.bde    542720        0   542720     0%

If geli(8) is being used:

  % swapinfo
  Device          1K-blocks     Used    Avail Capacity
  /dev/ad0s1b.eli    542720        0   542720     0%

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 20 GEOM: Διαχείριση Συστοιχιών Δίσκων

Γράφτηκε από τον Tom Rhodes.

20.1 Σύνοψη

Το κεφάλαιο αυτό καλύπτει τη χρήση των δίσκων κάτω από το πλαίσιο λειτουργιών
GEOM στο FreeBSD. Περιλαμβάνει τα κυριότερα προγράμματα ελέγχου RAID των οποίων
οι ρυθμίσεις βασίζονται στο πλαίσιο GEOM. Το κεφάλαιο αυτό δεν αναλύει σε βάθος
τον τρόπο με τον οποίο το GEOM χειρίζεται ή ελέγχει λειτουργίες Εισόδου /
Εξόδου (IO), το υποσύστημα που βρίσκεται κάτω από αυτό, ή τον κώδικα του. Οι
πληροφορίες αυτές παρέχονται από τη σελίδα manual του geom(4) καθώς και από τις
αναφορές που περιέχει σε άλλες σχετικές σελίδες. Επίσης το κεφάλαιο αυτό δεν
αποτελεί καθοριστικό οδηγό για όλες τις ρυθμίσεις του RAID. Θα συζητηθούν μόνο
οι καταστάσεις λειτουργίας του RAID που υποστηρίζονται από το GEOM.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Το είδος της υποστήριξης RAID που είναι διαθέσιμο μέσω του GEOM.
* Πως να χρησιμοποιήσετε τα βασικά βοηθητικά προγράμματα για την ρύθμιση,
  συντήρηση και διαχείριση των διαφόρων επιπέδων  RAID.
* Πως να δημιουργήσετε mirror ή stripe, να κρυπτογραφήσετε, και να συνδέσετε
  δίσκους με το GEOM, μέσω μιας απομακρυσμένης σύνδεσης.
* Πως να αντιμετωπίσετε προβλήματα δίσκων που χρησιμοποιούν το πλαίσιο
  λειτουργιών GEOM.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε πως μεταχειρίζεται το FreeBSD τις συσκευές δίσκων (Κεφάλαιο
  19).
* Να γνωρίζετε πως θα ρυθμίσετε και θα εγκαταστήσετε ένα νέο πυρήνα στο FreeBSD
  (Κεφάλαιο_9).

-------------------------------------------------------------------------------

20.2 Εισαγωγή στο GEOM

Το GEOM επιτρέπει την πρόσβαση και τον έλεγχο σε κλάσεις  όπως την Κεντρική
Εγγραφή Εκκίνησης (Master Boot Record), τα BSD labels, κ.α.  μέσω της χρήσης
παροχέων, ή μέσω ειδικών αρχείων στον κατάλογο /dev. Το GEOM υποστηρίζει
διάφορες διατάξεις RAID και παρέχει διάφανη πρόσβαση στο λειτουργικό σύστημα
και τα βοηθητικά του προγράμματα.
-------------------------------------------------------------------------------

20.3 RAID0 - Striping

Γράφηκε από τους Tom Rhodes και Murray Stokely.
Το striping είναι μια μέθοδος που συνδυάζει διαφορετικούς φυσικούς δίσκους σε
ένα μοναδικό λογικό τόμο. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό γίνεται με την βοήθεια
εξειδικευμένου υλικού (ελεγκτών). Το υποσύστημα δίσκων GEOM παρέχει υποστήριξη
μέσω λογισμικού για τη διάταξη RAID0, η οποία είναι γνωστή και ως striping.
Σε ένα σύστημα RAID0, τα δεδομένα χωρίζονται σε blocks τα οποία γράφονται
τμηματικά σε όλους τους δίσκους που αποτελούν τη συστοιχία. Αντί να χρειάζεται
να περιμένετε το σύστημα να γράψει 256k δεδομένων σε ένα δίσκο, ένα σύστημα
RAID0 μπορεί να γράψει ταυτόχρονα 64k σε καθένα από τους τέσσερις δίσκους μιας
συστοιχίας, προσφέροντας έτσι εξαιρετική απόδοση εισόδου/εξόδου (I/O). Η
απόδοση αυτή μπορεί να αυξηθεί περισσότερο, με τη χρήση πολλαπλών ελεγκτών
δίσκων.
Κάθε δίσκος σε ένα stripe RAID0 πρέπει να είναι του ίδιου μεγέθους, καθώς οι
αιτήσεις I/O μοιράζονται όσο αφορά την ανάγνωση και εγγραφή, σε πολλούς
παράλληλους δίσκους.
Διάγραμμα Disk Striping
Δημιουργία Stripe από μη-Διαμορφωμένους ATA Δίσκους

  1. Φορτώστε το άρθρωμα geom_stripe.ko:

       # kldload geom_stripe

  2. Εξασφαλίστε ότι υπάρχει κατάλληλο σημείο προσάρτησης. Αν ο τόμος πρόκειται
     να γίνει κατάτμηση root, προσαρτήστε τον προσωρινά σε κάποιο άλλο σημείο
     προσάρτησης, όπως το /mnt:

       # mkdir /mnt

  3. Καθορίστε τα ονόματα των συσκευών για τους δίσκους που πρόκειται να γίνουν
     stripe, και δημιουργήστε τη νέα συσκευή stripe. Για παράδειγμα, για να
     δημιουργήσετε ένα stripe από δύο αχρησιμοποίητους και χωρίς κατατμήσεις
     δίσκους ATA, όπως π.χ. τους /dev/ad2 και /dev/ad3:

       # gstripe label -v st0 /dev/ad2 /dev/ad3
       Metadata value stored on /dev/ad2.
       Metadata value stored on /dev/ad3.
       Done.

  4. Γράψτε ένα τυποποιημένο label (πίνακα κατατμήσεων) στο νέο τόμο, και
     εγκαταστήστε τον προεπιλεγμένο κώδικα εκκίνησης (bootstrap):

       # bsdlabel -wB /dev/stripe/st0

  5. Η διαδικασία αυτή θα δημιουργήσει τη συσκευή st0, καθώς και δύο ακόμα
     συσκευές στον κατάλογο /dev/stripe. Οι συσκευές αυτές θα ονομάζονται st0a
     και st0c. Στο σημείο αυτό, μπορείτε πλέον να δημιουργήσετε σύστημα αρχείων
     στη συσκευή st0a χρησιμοποιώντας το βοηθητικό πρόγραμμα newfs:

       # newfs -U /dev/stripe/st0a

     Θα δείτε μια μεγάλη σειρά αριθμών να περνά γρήγορα από την οθόνη σας, και
     μετά από λίγα δευτερόλεπτα η διαδικασία θα έχει ολοκληρωθεί. Ο τόμος θα
     έχει δημιουργηθεί και θα είναι έτοιμος για προσάρτηση.

Για να προσαρτήσετε χειροκίνητα το stripe που δημιουργήσατε:

  # mount /dev/stripe/st0a /mnt

Για να γίνεται αυτόματα η προσάρτηση αυτού του συστήματος αρχείων κατά την
διαδικασία εκκίνησης, τοποθετήστε τις πληροφορίες του τόμου στο αρχείο /etc/
fstab. Για το σκοπό αυτό, δημιουργούμε ένα μόνιμο σημείο προσάρτησης, το
stripe:

  # mkdir /stripe
  # echo "/dev/stripe/st0a /stripe ufs rw 2 2" \
      >> /etc/fstab

Το άρθρωμα geom_stripe.ko θα πρέπει να φορτώνεται αυτόματα κατά την εκκίνηση
του συστήματος. Εκτελέστε την παρακάτω εντολή, για να προσθέσετε την κατάλληλη
ρύθμιση στο /boot/loader.conf:

  # echo 'geom_stripe_load="YES"' >> /boot/loader.conf

-------------------------------------------------------------------------------

20.4 RAID1 - Mirroring

Το mirroring (καθρεφτισμός) είναι μια τεχνολογία που χρησιμοποιείται από πολλές
εταιρίες και οικιακούς χρήστες για να ασφαλίσουν τα δεδομένα τους χωρίς
διακοπές. Σε μια διάταξη mirror, ο δίσκος Β είναι απλώς ένα πλήρες αντίγραφο
του δίσκου Α. Ή μπορεί οι δίσκοι Γ+Δ να είναι αντίγραφα των δίσκων A+B. ¶σχετα
με την ακριβή διάταξη των δίσκων, το σημαντικό είναι ότι οι πληροφορίες ενός
δίσκου ή μιας κατάτμησης αντιγράφονται σε άλλους. Οι πληροφορίες αυτές μπορεί
αργότερα να αποκατασταθούν με εύκολο τρόπο, ή να αντιγραφούν χωρίς να προκληθεί
διακοπή στις υπηρεσίες του μηχανήματος ή στην πρόσβαση των δεδομένων. Μπορούν
ακόμα και να μεταφερθούν και να φυλαχθούν σε άλλο, ασφαλές μέρος.
Για να ξεκινήσετε, βεβαιωθείτε ότι το σύστημα σας έχει δύο σκληρούς δίσκους
ίδιου μεγέθους. Στα παραδείγματα μας θεωρούμε ότι οι δίσκοι είναι τύπου SCSI
(απευθείας πρόσβασης, da(4)).
-------------------------------------------------------------------------------

20.4.1 Mirroring στους Βασικούς Δίσκους

Υποθέτοντας ότι το FreeBSD έχει εγκατασταθεί στον πρώτο δίσκο da0, θα πρέπει να
ρυθμίσετε το gmirror(8) να αποθηκεύσει εκεί τα βασικά δεδομένα του.
Πριν δημιουργήσετε το mirror, ενεργοποιήστε την δυνατότητα εμφάνισης
περισσότερων λεπτομερειών (που μπορεί να σας βοηθήσουν σε περίπτωση
προβλήματος) και επιτρέψτε την απευθείας πρόσβαση στη συσκευή δίσκου. Για το
σκοπό αυτό θέστε τη μεταβλητή kern.geom.debugflags του sysctl(8) στην παρακάτω
τιμή:

  # sysctl kern.geom.debugflags=17

Μπορείτε τώρα να δημιουργήσετε το mirror. Ξεκινήστε τη διαδικασία αποθηκεύοντας
τα μετα-δεδομένα (meta-data) στον βασικό δίσκο, δημιουργώντας ουσιαστικά τη
συσκευή /dev/mirror/gm. Χρησιμοποιήστε την παρακάτω εντολή:

     Προειδοποίηση:Η δημιουργία mirror στο δίσκο εκκίνησης μπορεί να έχει
     ως αποτέλεσμα την απώλεια δεδομένων, αν ο τελευταίος τομέας του
     δίσκου έχει ήδη χρησιμοποιηθεί. Η πιθανότητα αυτή είναι πολύ
     μικρότερη αν το mirror δημιουργηθεί αμέσως μετά από μια νέα
     εγκατάσταση του FreeBSD. Η παρακάτω διαδικασία είναι επίσης ασύμβατη
     με τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις εγκατάστασης του FreeBSD 9.X στις
     οποίες χρησιμοποιείται το σύστημα κατατμήσεων GPT. To GEOM
     καταστρέφει τα μεταδεδομένα του GPT, και θα προκαλέσει απώλεια
     δεδομένων και πιθανή αδυναμία εκκίνησης του συστήματος.


  # gmirror label -vb round-robin gm0 /dev/da0

Το σύστημα θα ανταποκριθεί με το παρακάτω μήνυμα:

  Metadata value stored on /dev/da0.
  Done.

Αρχικοποιήστε το GEOM. Η παρακάτω εντολή θα φορτώσει το άρθρωμα /boot/kernel/
geom_mirror.ko στον πυρήνα:

  # gmirror load


     Σημείωση:Με την επιτυχή εκτέλεση αυτής της εντολής, δημιουργείται η
     συσκευή gm0 μέσα στον κατάλογο /dev/mirror.

Ενεργοποιήστε το φόρτωμα του αρθρώματος geom_mirror.ko κατά την εκκίνηση του
συστήματος:

  # echo 'geom_mirror_load="YES"' >> /boot/loader.conf

Επεξεργαστείτε το αρχείο /etc/fstab, αντικαθιστώντας τις αναφορές στις παλιές
συσκευές da0 με τις αντίστοιχες καινούριες gm0 που αντιπροσωπεύουν το mirror.

     Σημείωση:Αν χρησιμοποιείτε το vi(1), μπορείτε να ακολουθήσετε τα
     παρακάτω βήματα για να ολοκληρώσετε εύκολα αυτή τη διαδικασία:

       # vi /etc/fstab

     Στο vi(1), κρατήστε αντίγραφο ασφαλείας του τρέχοντος αρχείου fstab
     πληκτρολογώντας :w /etc/fstab.bak. Έπειτα αντικαταστήστε όλες τις
     αναφορές στις παλιές συσκευές da0 με τις νέες gm0 γράφοντας :%s/da/
     mirror\/gm/g.

Το fstab που θα προκύψει, θα μοιάζει με το παρακάτω. Δεν έχει σημασία αν οι
δίσκοι ήταν αρχικά SCSI ή ATA, η συσκευή RAID θα έχει πάντα το όνομα gm.

  # Device                  Mountpoint  FStype      Options   Dump     Pass#
  /dev/mirror/gm0s1b        none        swap        sw        0        0
  /dev/mirror/gm0s1a        /           ufs         rw        1        1
  /dev/mirror/gm0s1d        /usr        ufs         rw        0        0
  /dev/mirror/gm0s1f        /home       ufs         rw        2        2
  #/dev/mirror/gm0s2d       /store      ufs         rw        2        2
  /dev/mirror/gm0s1e        /var        ufs         rw        2        2
  /dev/acd0                 /cdrom      cd9660      ro,noauto 0        0

Επανεκκινήστε το σύστημα:

  # shutdown -r now

Κατά την εκκίνηση του συστήματος, θα πρέπει πλέον να χρησιμοποιείται η συσκευή
gm0 αντί για την da0. Μετά το τέλος της εκκίνησης, μπορείτε να ελέγξετε ότι όλα
λειτουργούν σωστά, εξετάζοντας την έξοδο της εντολής mount:

  # mount
  Filesystem         1K-blocks    Used    Avail Capacity  Mounted on
  /dev/mirror/gm0s1a   1012974  224604   707334    24%    /
  devfs                      1       1        0   100%    /dev
  /dev/mirror/gm0s1f  45970182   28596 42263972     0%    /home
  /dev/mirror/gm0s1d   6090094 1348356  4254532    24%    /usr
  /dev/mirror/gm0s1e   3045006 2241420   559986    80%    /var
  devfs                      1       1        0   100%    /var/named/dev

Η έξοδος φαίνεται σωστή, όπως αναμενόταν. Τελικά, για να ξεκινήσει ο
συγχρονισμός, εισάγετε και την συσκευή da1 στο mirror, χρησιμοποιώντας την
ακόλουθη εντολή:

  # gmirror insert gm0 /dev/da1

Κατά τη διάρκεια του συγχρονισμού του mirror, μπορείτε να δείτε την πρόοδο της
διαδικασίας με την παρακάτω εντολή:

  # gmirror status

Μετά το τέλος της δόμησης του mirror, και αφού έχουν συγχρονιστεί όλα τα
δεδομένα, η έξοδος της παραπάνω εντολής θα μοιάζει με την ακόλουθη:

        Name    Status  Components
  mirror/gm0  COMPLETE  da0
                        da1

Αν υπάρχουν προβλήματα, ή αν το mirror βρίσκεται ακόμα στη διαδικασία
συγχρονισμού, το παράδειγμα θα δείχνει DEGRADED αντί για COMPLETE.
-------------------------------------------------------------------------------

20.4.2 Αντιμετώπιση Προβλημάτων


20.4.2.1 Το σύστημα αρνείται να ξεκινήσει

Αν το σύστημα σας σταματάει σε μια προτροπή που μοιάζει με την παρακάτω:

  ffs_mountroot: can't find rootvp
  Root mount failed: 6
  mountroot>

Επανεκκινήστε το σύστημα σας μέσω του διακόπτη τροφοδοσίας ή του πλήκτρου
reset. Στο μενού εκκίνησης, επιλέξτε το (6). Με τον τρόπο αυτό θα βρεθείτε στην
προτροπή του loader(8). Φορτώστε χειροκίνητα το άρθρωμα στον πυρήνα:

  OK? load geom_mirror
  OK? boot

Αν το παραπάνω λειτουργήσει, τότε για κάποιο λόγο το άρθρωμα δεν φορτώθηκε
σωστά. Ελέγξτε αν είναι σωστή η σχετική καταχώριση στο αρχείο /boot/
loader.conf. Αν το πρόβλημα παραμένει, προσθέστε τη γραμμή:

  options	GEOM_MIRROR

στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα σας, αναδημιουργήστε και επανεγκαταστήστε τον
πυρήνα σας. Το πρόβλημα σας θα πρέπει να διορθωθεί.
-------------------------------------------------------------------------------

20.4.3 Επαναφορά Μετά από Αποτυχία Δίσκου

Το εκπληκτικό με το mirroring είναι ότι όταν ένας σκληρός δίσκος χαλάσει,
μπορείτε να τον αντικαταστήσετε χωρίς να χάσετε καθόλου δεδομένα.
Υποθέτοντας ότι χρησιμοποιούμε τις ρυθμίσεις RAID1 που δείξαμε προηγουμένως, ας
θεωρήσουμε ότι χάλασε ο δίσκος da1 και πρέπει να αντικατασταθεί. Για να τον
αντικαταστήσετε, βρείτε ποιος δίσκος είναι και απενεργοποιήστε το σύστημα. Στο
σημείο αυτό, μπορείτε πλέον να ανταλλάξετε το δίσκο με ένα νέο και να
ενεργοποιήσετε ξανά το σύστημα. Μετά την επανενεργοποίηση του συστήματος,
μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις παρακάτω εντολές για να θέσετε σε λειτουργία το
νέο δίσκο:

  # gmirror forget gm0


  # gmirror insert gm0 /dev/da1

Χρησιμοποιήστε την εντολή gmirror status για να παρακολουθείτε τη διαδικασία
του συγχρονισμού. Είναι στα αλήθεια τόσο απλό.
-------------------------------------------------------------------------------

20.5 RAID3 - Striping σε Επίπεδο Byte με Αφοσιωμένο Parity

Γράφηκε από Mark Gladman και Daniel Gerzo.Βασισμένο στην τεκμηρίωση των Tom
Rhodes και Murray Stokely.
Το RAID3 είναι μια μέθοδος που συνδυάζει αρκετούς διαφορετικούς σκληρούς
δίσκους σε ένα τόμο με ένα δίσκο αφοσιωμένο στην ισοτιμία (parity). Σε ένα
σύστημα RAID3, τα δεδομένα χωρίζονται σε ένα αριθμό από bytes που εγγράφονται
σε όλους τους δίσκους της συστοιχίας εκτός από ένα που χρησιμοποιείται
αποκλειστικά ως δίσκος ισοτιμίας. Αυτό σημαίνει ότι για να διαβάσουμε 1024KB
από μια υλοποίηση του RAID3 θα πρέπει να προσπελάσουμε όλους τους δίσκους της
συστοιχίας. Η απόδοση αυξάνεται με τη χρήση χωριστών ελεγκτών σκληρών δίσκων. Η
συστοιχία RAID3 προσφέρει ανοχή σε βλάβη ενός δίσκου ενός παρέχει χωρητικότητα
1 - 1/n φορές τη χωρητικότητα όλων των δίσκων της συστοιχίας, όπου n είναι το
πλήθος των δίσκων που την απαρτίζουν. Αυτού του είδους οι συστοιχίες είναι
κατάλληλες για αποθήκευση μεγάλων αρχείων, για παράδειγμα αρχείων πολυμέσων.
Χρειάζονται τουλάχιστον 3 φυσικοί σκληροί δίσκοι για τη δημιουργία μια
συστοιχίας RAID3. Κάθε δίσκος θα πρέπει να είναι το ίδιο μέγεθος καθώς οι
αιτήσεις Ι/Ο (εισόδου/εξόδου) εναλλάσσονται ώστε να γίνεται εγγραφή και
ανάγνωση σε πολλαπλούς δίσκους παράλληλα. Επίσης, εξαιτίας της φύσης του RAID3,
ο αριθμός των δίσκων πρέπει να είναι 3, 5, 9, 17 κλπ. (2^n+1).
-------------------------------------------------------------------------------

20.5.1 Δημιουργία Συστοιχίας RAID3

Στο FreeBSD, η υποστήριξη για RAID3 υλοποιείται μέσω της κλάσης graid3(8) του
GEOM. Η δημιουργία μιας συστοιχίας RAID3 στο FreeBSD απαιτεί τα παρακάτω
βήματα.

     Σημείωση:Αν και είναι θεωρητικά δυνατό να φτιάξετε μια εκκινήσιμη
     συστοιχία RAID3 στο FreeBSD, δεν συνίσταται καθώς πρόκειται για
     ασυνήθιστη λειτουργία.


  1. Αρχικά, φορτώστε το geom_rai3.ko άρθρωμα του πυρήνα μέσω της ακόλουθης
     εντολής:

       # graid3 load

     Εναλλακτικά, είναι δυνατόν να φορτώσετε το άρθρωμα χειροκίνητα:

       # kldload geom_raid3.ko

  2. Εξασφαλίστε ότι υπάρχει κατάλληλο σημείο προσάρτησης, ή δημιουργήστε ένα
     καινούριο:

       # mkdir /multimedia

  3. Προσδιορίστε τα ονόματα συσκευών των δίσκων που θα προστεθούν στη
     συστοιχία και δημιουργήστε τη νέα συσκευή RAID3. Στο παράδειγμα μας
     χρησιμοποιούμε τρεις οδηγούς ATA οι οποίοι δεν περιέχουν κατατμήσεις: ada1
     και ada2 για τα δεδομένα και ada3 για το parity.

       # graid3 label -v gr0 /dev/ada1 /dev/ada2 /dev/ada3
       Metadata value stored on /dev/ada1
       Metadata value stored on /dev/ada2
       Metadata value stored on /dev/ada3
       Done.

  4. Δημιουργήστε κατατμήσεις στη νέα συσκευή gr0 και διαμορφώστε την με
     σύστημα αρχείων UFS:

       # gpart create -s GPT /dev/raid3/gr0
       # gpart add -t freebsd-ufs /dev/raid3/gr0
       # newfs -j /dev/raid3/gr0p1

     Θα δείτε μεγάλο πλήθος αριθμών να περνάει από την οθόνη σας και μετά από
     λίγο η διαδικασία θα ολοκληρωθεί. Ο τόμος έχει πλέον δημιουργηθεί και
     είναι έτοιμος να προσαρτηθεί.
  5. Το τελευταίο βήμα είναι η προσάρτηση του συστήματος αρχείων:

       # mount /dev/raid3/gr0p1 /multimedia

     Η συστοιχία RAID3 είναι τώρα έτοιμη προς χρήση.

Θα χρειαστεί να κάνετε επιπλέον ρυθμίσεις ώστε η συστοιχία να είναι άμεσα
διαθέσιμη μετά από κάθε εκκίνηση του υπολογιστή σας.

  1. Το άρθρωμα geom_raid3.ko θα πρέπει να φορτώνεται πριν την προσάρτηση της
     συστοιχίας. Για να φορτώνεται αυτόματα κατά την εκκίνηση του συστήματος,
     προσθέστε την παρακάτω γραμμή στο /boot/loader.conf:

       geom_raid3_load="YES"

  2. Θα πρέπει να προσθέσετε τις παρακάτω πληροφορίες σχετικά με τον τόμο στο
     αρχείο /etc/fstab ώστε η προσάρτηση του συστήματος αρχείων της συστοιχίας
     να γίνεται αυτόματα κατά τη διαδικασία εκκίνησης του συστήματος:

       /dev/raid3/gr0p1    /multimedia    ufs    rw    2    2


-------------------------------------------------------------------------------

20.6 Δικτυακές Συσκευές μέσω GEOM Gate

Το GEOM υποστηρίζει απομακρυσμένη χρήση συσκευών, όπως οι σκληροί δίσκοι, τα
CD-ROM, τα αρχεία κ.λ.π. χρησιμοποιώντας τα βοηθητικά προγράμματα πύλης (gate).
Η λειτουργία είναι παρόμοια με το NFS.
Για να ξεκινήσετε, πρέπει να δημιουργήσετε ένα αρχείο exports. Το αρχείο αυτό
καθορίζει ποιος επιτρέπεται να αποκτήσει πρόσβαση στους κοινόχρηστους πόρους
και τι επιπέδου θα είναι αυτή η πρόσβαση. Για παράδειγμα, για να διαμοιράσετε
την τέταρτη κατάτμηση (slice) του πρώτου δίσκου SCSI, είναι αρκετό να
δημιουργήσετε το παρακάτω αρχείο /etc/gg.exports:

  192.168.1.0/24 RW /dev/da0s4d

Το παραπάνω θα επιτρέψει σε όλους τους υπολογιστές του ιδιωτικού σας δικτύου,
να έχουν πρόσβαση μέσω δικτύου στο σύστημα αρχείων της κατάτμησης da0s4d.
Για να διαμοιράσετε αυτή τη συσκευή, βεβαιωθείτε ότι δεν είναι προσαρτημένη τη
δεδομένη στιγμή, και ξεκινήστε το δαίμονα εξυπηρετητή ggated(8):

  # ggated

Για να προσαρτήσετε την συσκευή στο μηχάνημα πελάτη, χρησιμοποιήστε τις
ακόλουθες εντολές:

  # ggatec create -o rw 192.168.1.1 /dev/da0s4d
  ggate0
  # mount /dev/ggate0 /mnt

Από εδώ και στο εξής, μπορείτε να έχετε πρόσβαση στη συσκευή μέσω του σημείου
προσάρτησης /mnt.

     Σημείωση:Πρέπει να τονιστεί ότι η διαδικασία θα αποτύχει αν η συσκευή
     είναι τη δεδομένη στιγμή προσαρτημένη, είτε στον εξυπηρετητή, είτε σε
     οποιοδήποτε άλλο υπολογιστή στο δίκτυο.

Όταν δεν χρειάζεστε πλέον τη συσκευή, μπορείτε να την αποπροσαρτήσετε με
ασφάλεια, χρησιμοποιώντας την εντολή umount(8), όπως γίνεται και με οποιαδήποτε
άλλη συσκευή δίσκου.
-------------------------------------------------------------------------------

20.7 Δημιουργώντας Ετικέτες (Labels) στις Συσκευές Δίσκων

Κατά τη διάρκεια της αρχικοποίησης, στην εκκίνηση του συστήματος, ο πυρήνας του
FreeBSD θα δημιουργήσει τα απαραίτητα αρχεία για κάθε συσκευή που ανιχνεύει.
Αυτή η μέθοδος ανίχνευσης συσκευών, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Για
παράδειγμα, τι θα γίνει αν προσθέσουμε ένα νέο δίσκο USB; Είναι αρκετά πιθανό
μια συσκευή μνήμης flash να πάρει το όνομα da0 και η αρχική da0 να μετακινηθεί
στο da1. Αυτό θα προκαλέσει προβλήματα στην προσάρτηση των συστημάτων αρχείων,
αν υπάρχουν οι αντίστοιχες καταχωρίσεις τους στο /etc/fstab, και μπορεί ακόμα
και να παρεμποδίσει την κανονική εκκίνηση του συστήματος.
Μια λύση είναι να ρυθμίσετε τις συσκευές SCSI με τέτοιο τρόπο, ώστε η αρίθμηση
τους να είναι συνεχόμενη. Έτσι, κάθε φορά που προσθέτετε μια νέα συσκευή στον
ελεγκτή SCSI θα είστε σίγουρος ότι θα λάβει αριθμό που δεν έχει χρησιμοποιηθεί.
Αλλά τι γίνεται με τις συσκευές USB που μπορεί να αντικαταστήσουν τον κύριο
SCSI δίσκο; Αυτό μπορεί πράγματι να συμβεί, καθώς οι συσκευές USB ανιχνεύονται
κατά βάση πριν από τον ελεγκτή SCSI. Μια λύση είναι να βάζετε τις συσκευές
αυτές μόνο μετά την εκκίνηση του συστήματος. Μια άλλη μέθοδος είναι να
χρησιμοποιείτε μόνο μια συσκευή τύπου ATA και να μην καταχωρείτε ποτέ τους
δίσκους SCSI στο /etc/fstab.
Υπάρχει ωστόσο καλύτερη λύση. Χρησιμοποιώντας το βοηθητικό πρόγραμμα glabel,
ένας διαχειριστής ή χρήστης, μπορεί να αποδώσει ετικέτες στις συσκευές δίσκων
και να τις χρησιμοποιήσει στο /etc/fstab, αντί για τα συμβατικά ονόματα
συσκευών. Επειδή η glabel αποθηκεύει την ετικέτα στον τελευταίο τομέα του κάθε
παροχέα (συσκευής δίσκου), η ετικέτα διατηρείται και μετά από την επανεκκίνηση
του συστήματος. Χρησιμοποιώντας αυτή την ετικέτα ως όνομα συσκευής, θα μπορείτε
να προσαρτήσετε πάντα το σύστημα αρχείων, άσχετα με το πραγματικό όνομα
συσκευής που έχει αποδοθεί στο δίσκο.

     Σημείωση:Δεν χρειάζεται φυσικά να τονίσουμε ότι αυτή η ετικέτα θα
     πρέπει να είναι μόνιμη. Το βοηθητικό πρόγραμμα glabel μπορεί να
     δημιουργήσει τόσο μόνιμες όσο και προσωρινές ετικέτες. Μόνο οι
     μόνιμες ετικέτες διατηρούνται ανέπαφες μετά από μια επανεκκίνηση.
     Δείτε τη σελίδα manual της glabel(8) για περισσότερες πληροφορίες
     σχετικά με τα είδη των ετικετών.

-------------------------------------------------------------------------------

20.7.1 Είδη Ετικετών και Παραδείγματα

Υπάρχουν δύο τύποι ετικετών, η γενική ετικέτα και η ετικέτα συστήματος αρχείων.
Οι ετικέτες μπορεί να είναι προσωρινές ή μόνιμες. Οι μόνιμες ετικέτες μπορούν
να δημιουργηθούν με τις εντολές tunefs(8) ή newfs(8). Στην περίπτωση αυτή, θα
δημιουργηθούν σε ένα υποκατάλογο του /dev. Για παράδειγμα, οι ετικέτες συσκευών
με σύστημα αρχείων UFS2, θα δημιουργηθούν στον κατάλογο /dev/ufs. Μόνιμες
ετικέτες μπορούν επίσης να δημιουργηθούν με χρήση της εντολής glabel label. Οι
ετικέτες αυτές δεν εξαρτώνται από το σύστημα αρχείων, και δημιουργούνται στον
κατάλογο /dev/label.
Οι ετικέτες προσωρινού τύπου, χάνονται σε κάθε επανεκκίνηση του συστήματος. Οι
ετικέτες αυτές δημιουργούνται στον κατάλογο /dev/label και είναι τέλειες για
πειραματισμούς. Μπορείτε να δημιουργήσετε προσωρινές ετικέτες με την εντολή
glabel create. Για περισσότερες πληροφορίες, διαβάστε τη σελίδα manual της
glabel(8).
Για να δημιουργήσετε μια μόνιμη ετικέτα για ένα σύστημα αρχείων UFS2, χωρίς να
καταστρέψετε τα δεδομένα που περιέχει, χρησιμοποιήστε την ακόλουθη εντολή:

  # tunefs -L home /dev/da3


     Προειδοποίηση:Αν το σύστημα αρχείων είναι γεμάτο, η παραπάνω εντολή
     μπορεί να προκαλέσει καταστροφή δεδομένων. Ωστόσο, αν το σύστημα
     αρχείων είναι γεμάτο, στόχος σας θα πρέπει να είναι να διαγράψετε τα
     αρχεία που δεν χρησιμοποιούνται, και όχι να προσθέτετε ετικέτες.

Θα πρέπει τώρα να υπάρχει μια ετικέτα στον κατάλογο /dev/ufs η οποία μπορεί να
προστεθεί στο /etc/fstab:

  /dev/ufs/home		/home            ufs     rw              2      2


     Σημείωση:Το σύστημα αρχείων δεν πρέπει να είναι προσαρτημένο καθώς
     εκτελείτε την εντολή tunefs.

Μπορείτε τώρα να προσαρτήσετε το σύστημα αρχείων με το συνήθη τρόπο:

  # mount /home

Από εδώ και πέρα, και όσο το άρθρωμα geom_label.ko φορτώνεται στον πυρήνα μέσω
του /boot/loader.conf ή εφόσον έχετε βάλει την επιλογή GEOM_LABEL στον πυρήνα
σας, ακόμα και αν το όνομα της συσκευής αλλάξει, δεν θα έχει καμιά δυσμενή
επίδραση στο σύστημα σας.
Μπορείτε επίσης να δημιουργήσετε συστήματα αρχείων με προεπιλεγμένη ετικέτα,
χρησιμοποιώντας την επιλογή -L στην εντολή newfs. Δείτε την σελίδα manual του
newfs(8) για περισσότερες πληροφορίες.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την παρακάτω εντολή για να καταστρέψετε μια
ετικέτα:

  # glabel destroy home

Το επόμενο παράδειγμα δείχνει πως μπορούν να δοθούν ετικέτες στις κατατμήσεις
του δίσκου εκκίνησης.
Παράδειγμα 20-1. Δημιουργία Ετικετών στις Κατατμήσεις του Δίσκου Εκκίνησης
Δημιουργώντας μόνιμες ετικέτες στις κατατμήσεις του δίσκου εκκίνησης, το
σύστημα σας θα συνεχίσει να εκκινεί κανονικά ακόμα και αν μεταφέρετε το δίσκο
σε άλλο ελεγκτή ή ακόμα και σε διαφορετικό σύστημα. Στο παράδειγμα μας,
θεωρούμε ότι χρησιμοποιείται ένας δίσκος ATA, ο οποίος αναγνωρίζεται από το
σύστημα ως ad0. Θεωρούμε επίσης ότι χρησιμοποιείται η συνηθισμένη διάταξη
κατατμήσεων του FreeBSD, που περιλαμβάνει τις κατατμήσεις /, /var, /usr και /
tmp όπως επίσης και μια κατάτμηση swap.
Επανεκκινήστε το σύστημα, και όταν εμφανιστεί η προτροπή του loader(8), πιέστε
το 4 για να πραγματοποιηθεί εκκίνηση σε κατάσταση ενός χρήστη. Έπειτα, δώστε
τις ακόλουθες εντολές:

  # glabel label rootfs /dev/ad0s1a
  GEOM_LABEL: Label for provider /dev/ad0s1a is label/rootfs
  # glabel label var /dev/ad0s1d
  GEOM_LABEL: Label for provider /dev/ad0s1d is label/var
  # glabel label usr /dev/ad0s1f
  GEOM_LABEL: Label for provider /dev/ad0s1f is label/usr
  # glabel label tmp /dev/ad0s1e
  GEOM_LABEL: Label for provider /dev/ad0s1e is label/tmp
  # glabel label swap /dev/ad0s1b
  GEOM_LABEL: Label for provider /dev/ad0s1b is label/swap
  # exit

Η εκκίνηση θα συνεχιστεί κανονικά και το σύστημα θα έλθει σε κατάσταση
πολλαπλών χρηστών (multi-user). Μετά το τέλος της εκκίνησης, επεξεργαστείτε το
αρχείο /etc/fstab και αλλάξτε τα συμβατικά ονόματα συσκευών με τις αντίστοιχες
ετικέτες. Το τελικό αρχείο /etc/fstab θα μοιάζει με το παρακάτω:

  # Device                Mountpoint      FStype  Options         Dump    Pass#
  /dev/label/swap         none            swap    sw              0       0
  /dev/label/rootfs       /               ufs     rw              1       1
  /dev/label/tmp          /tmp            ufs     rw              2       2
  /dev/label/usr          /usr            ufs     rw              2       2
  /dev/label/var          /var            ufs     rw              2       2

Μπορείτε τώρα να επανεκκινήσετε το σύστημα. Αν όλα πήγαν καλά, η εκκίνηση θα
είναι κανονική, και η εντολή mount θα δείξει:

  # mount
  /dev/label/rootfs on / (ufs, local)
  devfs on /dev (devfs, local)
  /dev/label/tmp on /tmp (ufs, local, soft-updates)
  /dev/label/usr on /usr (ufs, local, soft-updates)
  /dev/label/var on /var (ufs, local, soft-updates)

Ξεκινώντας από το FreeBSD 7.2, το glabel(8) υποστηρίζει ένα νέο είδος ετικέτας
για συστήματα αρχείων UFS, που βασίζεται σε ένα μοναδιαίο αναγνωριστικό τους,
το ufsid. Οι ετικέτες αυτές βρίσκονται στον κατάλογο /dev/ufsid, δημιουργούνται
αυτόματα κατά την εκκίνηση του συστήματος και είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν
για την προσάρτηση κατατμήσεων μέσω του /etc/fstab. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε
την εντολή glabel status για να λάβετε μια λίστα των συστημάτων αρχείων με τις
αντίστοιχες ufsid ετικέτες τους:

  % glabel status
                    Name  Status  Components
  ufsid/486b6fc38d330916     N/A  ad4s1d
  ufsid/486b6fc16926168e     N/A  ad4s1f

Στο παραπάνω παράδειγμα, το ad4s1d αντιπροσωπεύει το σύστημα αρχείων /var, ενώ
το ad4s1f αντιπροσωπεύει το σύστημα αρχείων /usr. Χρησιμοποιώντας τις τιμές
ufsid που φαίνονται, η προσάρτηση αυτών των κατατμήσεων μπορεί να γίνει με τις
παρακάτω καταχωρίσεις στο /etc/fstab:

  /dev/ufsid/486b6fc38d330916        /var        ufs        rw        2      2
  /dev/ufsid/486b6fc16926168e        /usr        ufs        rw        2      2

Οποιαδήποτε κατάτμηση διαθέτει αναγνωριστικό ufsid μπορεί να προσαρτηθεί με τον
ίδιο τρόπο, χωρίς να υπάρχει πλέον ανάγκη να δημιουργηθεί μόνιμη ετικέτα
χειροκίνητα. Η προσάρτηση μέσω ετικέτας ufsid, παρέχει το πλεονέκτημα της
ανεξαρτησίας από το όνομα συσκευής, το οποίο παρέχουν και οι μόνιμες ετικέτες.
-------------------------------------------------------------------------------

20.8 UFS Journaling Μέσω GEOM

Στην έκδοση 7.0 του FreeBSD υλοποιείται για πρώτη φορά η νέα (και από πολλούς
αναμενόμενη) δυνατότητα για χρήση ημερολογίου (journal) στο σύστημα αρχείων. Η
υλοποίηση παρέχεται μέσω του υποσυστήματος GEOM και μπορεί να ρυθμιστεί εύκολα
μέσω του βοηθητικού προγράμματος gjournal(8).
Τι είναι το journaling; Το journaling αποθηκεύει σε ένα αρχείο καταγραφής (log,
ημερολόγιο, ή απλώς journal) τις συναλλαγές του συστήματος αρχείων. Παράδειγμα
συναλλαγής είναι οι αλλαγές που απαιτούνται για μια πλήρη διαδικασία εγγραφής
στο δίσκο. Έτσι, στο log αποθηκεύονται οι αλλαγές στα μετα-δεδομένα (meta-data)
και στα ίδια τα αρχεία, πριν γίνει η τελική (κανονική) αποθήκευση τους στο
δίσκο. Το αρχείο καταγραφής μπορεί αργότερα να ξαναχρησιμοποιηθεί ώστε η
συναλλαγή να γίνει από την αρχή, εξασφαλίζοντας με αυτό τον τρόπο ότι το
σύστημα αρχείων θα παραμείνει σε σταθερή κατάσταση.
Πρόκειται ουσιαστικά για μια ακόμα μέθοδο προφύλαξης από απώλεια δεδομένων και
ασυνέπειες στο σύστημα αρχείων. Σε αντίθεση με τα Soft Updates τα οποία
εντοπίζουν και υποχρεώνουν την άμεση εγγραφή των μετα-δεδομένων, και των
στιγμιοτύπων (Snapshots) τα οποία είναι εικόνες του συστήματος αρχείων σε μια
δεδομένη στιγμή, το log αποθηκεύεται σε χώρο που έχει εκχωρηθεί ειδικά για αυτό
το σκοπό, και σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να αποθηκεύεται σε εντελώς
διαφορετικό δίσκο.
Σε αντίθεση με υλοποιήσεις journaling σε άλλα συστήματα αρχείων, η μέθοδος
gjournal βασίζεται σε blocks, και δεν υλοποιείται ως μέρος του συστήματος
αρχείων, αλλά μόνο ως επέκταση του GEOM.
Για ενεργοποίηση της υποστήριξης gjournal, θα πρέπει να υπάρχει η παρακάτω
επιλογή στον πυρήνα του FreeBSD. Η επιλογή αυτή υπάρχει από προεπιλογή στην
έκδοση 7.0 και όλες τις νεότερες εκδόσεις του FreeBSD.

  options	UFS_GJOURNAL

Αν χρειάζεται να προσαρτώνται τόμοι με journaling κατά την εκκίνηση, θα πρέπει
επίσης να φορτώνεται αυτόματα και το άρθρωμα πυρήνα geom_journal.ko. Για το
σκοπό αυτό, προσθέστε την παρακάτω γραμμή στο αρχείο /boot/loader.conf:

  geom_journal_load="YES"

Εναλλακτικά, η λειτουργία αυτή μπορεί να ενσωματωθεί σε ένα προσαρμοσμένο
πυρήνα, με την προσθήκη της παρακάτω γραμμής στο αντίστοιχο αρχείο ρυθμίσεων:

  options	GEOM_JOURNAL

Η δημιουργία journal σε ένα ελεύθερο σύστημα αρχείων, μπορεί τώρα να γίνει με
τα ακόλουθα βήματα, θεωρώντας ότι η συσκευή da4 είναι ένας νέος δίσκος SCSI:

  # gjournal load
  # gjournal label /dev/da4

Στο σημείο αυτό θα υπάρχει μια συσκευή /dev/da4 καθώς και μια συσκευή /dev/
da4.journal. Στη συσκευή αυτή μπορείτε τώρα να δημιουργήσετε σύστημα αρχείων:

  # newfs -O 2 -J /dev/da4.journal

Η παραπάνω εντολή θα δημιουργήσει ένα σύστημα αρχείων UFS2 στη συσκευή /dev/
da4.journal, η οποία έχει ήδη υποστήριξη για journaling.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή mount για να προσαρτήσετε την συσκευή
στο επιθυμητό σημείο προσάρτησης, όπως φαίνεται παρακάτω:

  # mount /dev/da4.journal /mnt


     Σημείωση:Στην περίπτωση αρκετών slice, θα δημιουργηθεί ένα journal
     για κάθε επιμέρους slice. Για παράδειγμα, αν υπάρχουν τα slices ad4s1
     και ad4s2 τότε το gjournal θα δημιουργήσει τις συσκευές ad4s1.journal
     και ad4s2.journal.

Για καλύτερη απόδοση, ίσως είναι επιθυμητή η τήρηση του journal σε διαφορετικό
δίσκο. Για τις περιπτώσεις αυτές, ο παροχέας ημερολογίου (η συσκευή δίσκου που
θα περιέχει το journal) πρέπει να δίνεται ως παράμετρος στην εντολή, αμέσως
μετά τη συσκευή δίσκου στην οποία θα ενεργοποιηθεί το journaling. Μπορείτε
επίσης να ενεργοποιήσετε το journaling σε υπάρχοντα συστήματα αρχείων
χρησιμοποιώντας την εντολή tunefs. Ωστόσο, θα πρέπει να κρατήσετε αντίγραφο
ασφαλείας των αρχείων σας, πριν επιχειρήσετε να κάνετε αλλαγές σε ένα υπάρχον
σύστημα αρχείων. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η tunefs θα αποτύχει αν δεν
μπορέσει να δημιουργήσει το journal, αλλά αυτό δεν σας προστατεύει από απώλεια
δεδομένων που μπορεί να προέλθει από κακή χρήση της tunefs.
Είναι επίσης δυνατόν να χρησιμοποιηθεί journaling στον δίσκο εκκίνησης ενός
συστήματος FreeBSD. Διαβάστε το άρθρο Υλοποίηση_του_UFS_Journaling_σε_ένα
Desktop_Υπολογιστή για λεπτομερείς οδηγίες.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 21 Υποστήριξη Συστημάτων Αρχείων

Γράφηκε από τον Tom Rhodes.

21.1 Σύνοψη

Τα συστήματα αρχείων αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα κάθε λειτουργικού συστήματος.
Επιτρέπουν στους χρήστες να δημιουργούν και να αποθηκεύουν αρχεία, παρέχουν
πρόσβαση σε δεδομένα, και φυσικά αξιοποιούν τους σκληρούς δίσκους. Διαφορετικά
λειτουργικά συστήματα χρησιμοποιούν συνήθως διαφορετικά εγγενή συστήματα
αρχείων. Το σύστημα αρχείων του FreeBSD είναι το Fast File System ή FFS, το
οποίο προήλθε από το αρχικό σύστημα αρχείων του Unix", γνωστό επίσης και ως
UFS. Αυτό είναι και το εγγενές σύστημα αρχείων του FreeBSD, το οποίο
χρησιμοποιείται στους σκληρούς δίσκους και προσφέρει πρόσβαση στα δεδομένα.
Το FreeBSD προσφέρει επίσης πληθώρα διαφορετικών συστημάτων αρχείων, ώστε να
παρέχει τοπική πρόσβαση σε δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί από άλλα λειτουργικά
συστήματα, π.χ. δεδομένα που βρίσκονται σε τοπικά USB αποθηκευτικά μέσα,
οδηγούς flash, και σκληρούς δίσκους. Υπάρχει επίσης υποστήριξη για άλλα, μη-
εγγενή συστήματα αρχείων, όπως το Extended File System (EXT) του Linux καθώς
και το σύστημα Z File System (ZFS) της Sun.
Το FreeBSD παρέχει διαφορετικό επίπεδο υποστήριξης για κάθε σύστημα αρχείων.
Για ορισμένα θα χρειαστεί να φορτωθεί κάποιο άρθρωμα στον πυρήνα, ενώ για άλλα
θα πρέπει να εγκατασταθούν κάποια εργαλεία. Το κεφάλαιο αυτό έχει σχεδιαστεί να
βοηθήσει τους χρήστες του FreeBSD να αποκτήσουν πρόσβαση σε άλλα συστήματα
αρχείων στο σύστημα τους, ξεκινώντας από το Ζ File System της Sun.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα γνωρίζετε:

* Τη διαφορά μεταξύ των εγγενών και των υποστηριζόμενων συστημάτων αρχείων.
* Ποια συστήματα αρχείων υποστηρίζονται από το FreeBSD.
* Πως να ενεργοποιήσετε, να ρυθμίσετε, να αποκτήσετε πρόσβαση και να
  χρησιμοποιήσετε μη-εγγενή συστήματα αρχείων.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε βασικές έννοιες του UNIX και του FreeBSD (Κεφάλαιο_4).
* Να είστε εξοικειωμένος με τις βασικές διαδικασίες ρύθμισης και εγκατάστασης
  προσαρμοσμένου πυρήνα (Κεφάλαιο_9).
* Να αισθάνεστε άνετα με την εγκατάσταση εφαρμογών τρίτου κατασκευαστή στο
  FreeBSD (Κεφάλαιο_5).
* Να είστε εξοικειωμένος με τους δίσκους, τα μέσα αποθήκευσης, και τα
  αντίστοιχα ονόματα συσκευών στο FreeBSD (Κεφάλαιο_19).

-------------------------------------------------------------------------------

21.2 Το Σύστημα Αρχείων Z (ZFS)

Το σύστημα αρχείων Z, αναπτύχθηκε από την Sun, και είναι μια νέα τεχνολογία που
σχεδιάστηκε για να παρέχει αποθήκευση μέσω της μεθόδου pool. Αυτό σημαίνει ότι
όλος ο ελεύθερος χώρος διατίθεται ως απόθεμα, και διανέμεται δυναμικά σε κάθε
σύστημα αρχείων ανάλογα με τις ανάγκες αποθήκευσης δεδομένων. Έχει επίσης
σχεδιαστεί για τη μέγιστη ακεραιότητα δεδομένων και υποστηρίζει στιγμιότυπα
(snapshots) δεδομένων, πολλαπλά αντίγραφα και αθροίσματα ελέγχου δεδομένων
(checksums). Έχει ακόμα προστεθεί ένα νέο μοντέλο για τη διατήρηση αντιγράφων
των δεδομένων, γνωστό ως RAID-Z. Το μοντέλο RAID-Z είναι παρόμοιο με το RAID5
αλλά είναι σχεδιασμένο να παρέχει προστασία των δεδομένων κατά την εγγραφή
τους.
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.1 Βελτιστοποίηση του ZFS

Το υποσύστημα ZFS χρησιμοποιεί αρκετούς πόρους του συστήματος. Βελτιστοποιώντας
τις ρυθμίσεις του συστήματος σας, θα επιτύχετε τη μέγιστη απόδοση στην
καθημερινή χρήση. Καθώς το ZFS είναι ακόμα σε πειραματικό στάδιο στο FreeBSD,
αυτό ίσως αλλάξει μελλοντικά. Ωστόσο, για την ώρα, συνίσταται να ακολουθήσετε
τα παρακάτω βήματα:
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.1.1 Μνήμη

Το συνολικό μέγεθος μνήμης του συστήματος πρέπει να είναι τουλάχιστον ένα
gigabyte, ενώ το συνιστώμενο μέγεθος είναι δύο gigabytes ή και περισσότερο. Σε
όλα τα παραδείγματα που φαίνονται εδώ, το σύστημα έχει ένα gigabyte μνήμης και
έχουμε επίσης βελτιστοποιήσει τις ρυθμίσεις του.
Ορισμένοι χρήστες φαίνεται να τα καταφέρνουν και με λιγότερο από ένα gigabyte
μνήμης, αλλά με τέτοιους περιορισμούς φυσικής μνήμης, είναι αρκετά πιθανό να
δημιουργηθεί panic κάτω από βαρύ φορτίο εργασίας, εξαιτίας εξάντλησης της.
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.1.2 Ρύθμιση του Πυρήνα

Συνίσταται να αφαιρέσετε τα προγράμματα οδήγησης και τις επιλογές που δεν
χρησιμοποιείτε από το αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα. Καθώς οι περισσότεροι οδηγοί
συσκευών διατίθενται επίσης και σε μορφή αρθρωμάτων, μπορείτε να τους φορτώσετε
χρησιμοποιώντας το αρχείο /boot/loader.conf.
Οι χρήστες της αρχιτεκτονικής i386 θα πρέπει να προσθέσουν την παρακάτω επιλογή
στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα τους, να τον επαναμεταγλωττίσουν και να
επανεκκινήσουν το σύστημα τους:

  options 	KVA_PAGES=512

Η επιλογή αυτή θα διευρύνει την περιοχή διευθύνσεων του πυρήνα, επιτρέποντας
έτσι την αύξηση τιμής της ρυθμιστικής μεταβλητής vm.kvm_size πέρα από το τρέχον
όριο του 1 GB (2 GB για πυρήνες PAE). Για να βρείτε την καταλληλότερη τιμή για
αυτή την επιλογή, διαιρέστε το επιθυμητό μέγεθος της περιοχής διευθύνσεων με το
τέσσερα (4). Στην περίπτωση αυτή, έχουμε 512 για μέγεθος 2 GB.
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.1.3 Ρυθμίσεις στις Μεταβλητές του Loader

Θα πρέπει να αυξηθεί η περιοχή διευθύνσεων kmem σε όλες τις αρχιτεκτονικές του
FreeBSD. Στο δοκιμαστικό μας σύστημα, με ένα gigabyte φυσικής μνήμης, είχαμε
επιτυχημένο αποτέλεσμα χρησιμοποιώντας τις ακόλουθες επιλογές στο αρχείο /boot/
loader.conf και επανεκκινώντας το σύστημα μας:

  vm.kmem_size="330M"
  vm.kmem_size_max="330M"
  vfs.zfs.arc_max="40M"
  vfs.zfs.vdev.cache.size="5M"

Για αναλυτικότερες ρυθμίσεις σχετικά με την βελτιστοποίηση του ZFS, δείτε το
http://wiki.freebsd.org/ZFSTuningGuide.
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.2 Χρησιμοποιώντας το ZFS

Υπάρχει ένας μηχανισμός εκκίνησης που επιτρέπει στο FreeBSD να προσαρτήσει ZFS
pools κατά τη διάρκεια της εκκίνησης του συστήματος. Για να τον ρυθμίσετε,
εκτελέστε τις ακόλουθες εντολές:

  # echo 'zfs_enable="YES"' >> /etc/rc.conf
  # /etc/rc.d/zfs start

Το υπόλοιπο αυτού του κειμένου υποθέτει ότι έχετε διαθέσιμους τρεις SCSI
δίσκους, και ότι τα ονόματα συσκευών τους είναι da0, da1 και da2. Όσοι
διαθέτουν δίσκους IDE θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν συσκευές του τύπου ad αντί
για τις αντίστοιχες SCSI.
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.2.1 Pool με Ένα Μόνο Δίσκο

Για την δημιουργία ενός ZFS pool με ένα μόνο δίσκο (χωρίς δυνατότητα ανοχής
σφαλμάτων), χρησιμοποιήστε την εντολή zpool:

  # zpool create example /dev/da0

Για να δείτε το νέο pool, εξετάστε την έξοδο της εντολής df:

  # df
  Filesystem  1K-blocks    Used    Avail Capacity  Mounted on
  /dev/ad0s1a   2026030  235230  1628718    13%    /
  devfs               1       1        0   100%    /dev
  /dev/ad0s1d  54098308 1032846 48737598     2%    /usr
  example      17547136       0 17547136     0%    /example

Η έξοδος αυτή δείχνει καθαρά ότι το example pool όχι μόνο έχει δημιουργηθεί,
αλλά έχει επίσης προσαρτηθεί κιόλας. Είναι επίσης διαθέσιμο ως κανονικό σύστημα
αρχείων, μπορείτε να δημιουργήσετε αρχεία σε αυτό, και άλλοι χρήστες μπορούν
επίσης να το δουν, όπως φαίνεται στο παρακάτω παράδειγμα:

  # cd /example
  # ls
  # touch testfile
  # ls -al
  total 4
  drwxr-xr-x   2 root  wheel    3 Aug 29 23:15 .
  drwxr-xr-x  21 root  wheel  512 Aug 29 23:12 ..
  -rw-r--r--   1 root  wheel    0 Aug 29 23:15 testfile

Δυστυχώς αυτό το pool δεν χρησιμοποιεί κάποιο από τα πλεονεκτήματα του ZFS.
Δημιουργήστε ένα σύστημα αρχείων σε αυτό το pool και ενεργοποιήστε σε αυτό τη
συμπίεση:

  # zfs create example/compressed
  # zfs set compression=gzip example/compressed

Το σύστημα αρχείων example/compressed είναι πλέον ένα συμπιεσμένο ZFS σύστημα.
Δοκιμάστε να αντιγράψετε μερικά μεγάλα αρχεία σε αυτό, απευθείας στον κατάλογο
/example/compressed.
Μπορείτε τώρα να απενεργοποιήσετε τη συμπίεση γράφοντας:

  # zfs set compression=off example/compressed

Για να αποπροσαρτήσετε το σύστημα αρχείων, εκτελέστε την ακόλουθη εντολή και
επαληθεύστε το αποτέλεσμα μέσω του βοηθητικού προγράμματος df:

  # zfs umount example/compressed
  # df
  Filesystem  1K-blocks    Used    Avail Capacity  Mounted on
  /dev/ad0s1a   2026030  235232  1628716    13%    /
  devfs               1       1        0   100%    /dev
  /dev/ad0s1d  54098308 1032864 48737580     2%    /usr
  example      17547008       0 17547008     0%    /example

Προσαρτήστε ξανά το σύστημα αρχείων, ώστε να είναι και πάλι προσβάσιμο, και
επαληθεύστε το χρησιμοποιώντας όπως και πριν, την εντολή df:

  # zfs mount example/compressed
  # df
  Filesystem         1K-blocks    Used    Avail Capacity  Mounted on
  /dev/ad0s1a          2026030  235234  1628714    13%    /
  devfs                      1       1        0   100%    /dev
  /dev/ad0s1d         54098308 1032864 48737580     2%    /usr
  example             17547008       0 17547008     0%    /example
  example/compressed  17547008       0 17547008     0%    /example/compressed

Μπορείτε επίσης να δείτε το pool και το σύστημα αρχείων εξετάζοντας την έξοδο
της εντολής mount:

  # mount
  /dev/ad0s1a on / (ufs, local)
  devfs on /dev (devfs, local)
  /dev/ad0s1d on /usr (ufs, local, soft-updates)
  example on /example (zfs, local)
  example/data on /example/data (zfs, local)
  example/compressed on /example/compressed (zfs, local)

Όπως παρατηρούμε, το σύστημα αρχείων ZFS μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κοινό
σύστημα αρχείων μετά τη δημιουργία του. Ωστόσο, διαθέτει πολλές ακόμα
λειτουργίες. Στο παρακάτω παράδειγμα δημιουργούμε ένα νέο σύστημα αρχείων, το
data. θα αποθηκεύσουμε σημαντικά δεδομένα σε αυτό, και έτσι το ρυθμίζουμε ώστε
να κρατάει δύο αντίγραφα από κάθε μπλοκ δεδομένων:

  # zfs create example/data
  # zfs set copies=2 example/data

Μπορούμε τώρα να δούμε τα δεδομένα και την κατανάλωση χώρου δίνοντας ξανά την
εντολή df:

  # df
  Filesystem         1K-blocks    Used    Avail Capacity  Mounted on
  /dev/ad0s1a          2026030  235234  1628714    13%    /
  devfs                      1       1        0   100%    /dev
  /dev/ad0s1d         54098308 1032864 48737580     2%    /usr
  example             17547008       0 17547008     0%    /example
  example/compressed  17547008       0 17547008     0%    /example/compressed
  example/data        17547008       0 17547008     0%    /example/data

Παρατηρήστε ότι κάθε σύστημα αρχείων στο pool δείχνει το ίδιο μέγεθος
διαθέσιμου χώρου. Αυτός είναι και ο λόγος που χρησιμοποιούμε την εντολή df σε
όλα τα παραδείγματα, για να δείξουμε ότι τα συστήματα αρχείων χρησιμοποιούν
μόνο το χώρο που χρειάζονται και ότι όλα μοιράζονται τον ίδιο χώρο (το
κοινόχρηστο απόθεμα  pool). Στο σύστημα αρχείων ZFS έννοιες όπως οι τόμοι
(volumes) και οι κατατμήσεις (partitions) δεν έχουν νόημα. Αντίθετα, πολλά
συστήματα αρχείων μοιράζονται τον ίδιο χώρο, το pool. Μπορείτε να καταργήσετε
το σύστημα αρχείων και κατόπιν το ίδιο το pool όταν δεν τα χρειάζεστε πλέον:

  # zfs destroy example/compressed
  # zfs destroy example/data
  # zpool destroy example

Οι σκληροί δίσκοι με τον καιρό χαλάνε, είναι αναπόφευκτο. Όταν ένας δίσκος
χαλάσει, τα δεδομένα του χάνονται. Μια μέθοδος για να αποφύγουμε την απώλεια
δεδομένων εξαιτίας ενός χαλασμένου δίσκου είναι να δημιουργήσουμε μια συστοιχία
RAID. Τα pools του ZFS έχουν σχεδιασθεί ώστε να υποστηρίζουν αυτό το
χαρακτηριστικό. Η λειτουργία αυτή αναλύεται στην επόμενη ενότητα.
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.2.2 ZFS RAID-Z

Όπως αναφέραμε προηγουμένως, η ενότητα αυτή προϋποθέτει ότι χρησιμοποιούμε
τρεις συσκευές SCSI με ονόματα συσκευών da0, da1 και da2. Για να δημιουργήσουμε
ένα pool τύπου RAID-Z, εκτελούμε την ακόλουθη εντολή:

  # zpool create storage raidz da0 da1 da2


     Σημείωση:Η Sun συνιστά να χρησιμοποιούνται από τρεις ως εννιά
     συσκευές σε συστοιχίες τύπου RAID-Z. Αν χρειάζεται να δημιουργήσετε
     ένα pool με περισσότερους από δέκα δίσκους, είναι προτιμότερο να το
     χωρίσετε σε ομάδες από μικρότερα RAID-Z pools. Αν διαθέτετε μόνο δύο
     δίσκους αλλά χρειάζεστε την δυνατότητα ανοχής σφαλμάτων, ίσως είναι
     καλύτερο να χρησιμοποιήσετε ένα ZFS mirror. Δείτε τη σελίδα manual
     του zpool(8) για περισσότερες λεπτομέρειες.

Θα δημιουργηθεί το storage zpool. Μπορείτε να επαληθεύσετε το αποτέλεσμα
χρησιμοποιώντας, όπως και προηγουμένως, τις εντολές mount(8) και df(1). Θα
μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε περισσότερους δίσκους, προσθέτοντας τα ονόματα
συσκευών τους στο τέλος της παραπάνω λίστας. Δημιουργήστε ένα νέο σύστημα
αρχείων στο pool, το οποίο θα ονομάζεται home και όπου θα αποθηκεύονται τελικά
τα αρχεία των χρηστών:

  # zfs create storage/home

Μπορούμε τώρα να ενεργοποιήσουμε την συμπίεση και να κρατάμε επιπλέον αντίγραφα
των καταλόγων και των δεδομένων των χρηστών. Όπως και προηγουμένως, μπορούμε να
το επιτύχουμε χρησιμοποιώντας τις παρακάτω εντολές:

  # zfs set copies=2 storage/home
  # zfs set compression=gzip storage/home

Για να γίνει αυτός ο νέος κατάλογος των χρηστών, αντιγράψτε τα δεδομένα τους σε
αυτόν και δημιουργήστε τους κατάλληλους συμβολικούς δεσμούς:

  # cp -rp /home/* /storage/home
  # rm -rf /home /usr/home
  # ln -s /storage/home /home
  # ln -s /storage/home /usr/home

Τα δεδομένα των χρηστών θα αποθηκεύονται τώρα στο νέο σύστημα αρχείων /storage/
home. Για να το επαληθεύσετε, δημιουργήστε ένα νέο χρήστη και εισέλθετε στο
σύστημα με το νέο λογαριασμό.
Δοκιμάστε να δημιουργήσετε ένα στιγμιότυπο (snapshot) στο οποίο θα μπορείτε να
επανέλθετε αργότερα:

  # zfs snapshot storage/home@08-30-08

Σημειώστε ότι η επιλογή δημιουργίας στιγμιότυπου λειτουργεί μόνο σε πραγματικό
σύστημα αρχείων, και όχι σε κάποιο μεμονωμένο κατάλογο ή αρχείο. Ο χαρακτήρας @
χρησιμοποιείται ως διαχωριστικό μεταξύ του συστήματος αρχείων και του ονόματος
τόμου. Αν καταστραφεί ο κατάλογος δεδομένων κάποιου χρήστη αποκαταστήστε τον με
την εντολή:

  # zfs rollback storage/home@08-30-08

Για να δείτε μια λίστα των διαθέσιμων στιγμιότυπων, εκτελέστε την εντολή ls
στον κατάλογο .zfs/snapshot του συστήματος αρχείων. Για παράδειγμα, για να
δείτε το στιγμιότυπο που δημιουργήσαμε προηγουμένως, εκτελέστε την παρακάτω
εντολή:

  # ls /storage/home/.zfs/snapshot

Είναι δυνατόν να γράψετε κάποιο script που να δημιουργεί μηνιαία στιγμιότυπα
των δεδομένων των χρηστών. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, τα στιγμιότυπα θα
καταναλώσουν μεγάλο ποσοστό του χώρου στο δίσκο. Μπορείτε να διαγράψετε το
προηγούμενο στιγμιότυπο χρησιμοποιώντας την παρακάτω εντολή:

  # zfs destroy storage/home@08-30-08

Δεν υπάρχει λόγος, μετά από όλες αυτές τις δοκιμές, να κρατήσουμε το /storage/
home στην παρούσα κατάσταση του. Μετατρέψτε το στο πραγματικό σύστημα αρχείων /
home:

  # zfs set mountpoint=/home storage/home

Χρησιμοποιώντας τις εντολές df και mount θα δούμε ότι το σύστημα χειρίζεται
πλέον αυτό το σύστημα αρχείων ως το πραγματικό /home:

  # mount
  /dev/ad0s1a on / (ufs, local)
  devfs on /dev (devfs, local)
  /dev/ad0s1d on /usr (ufs, local, soft-updates)
  storage on /storage (zfs, local)
  storage/home on /home (zfs, local)
  # df
  Filesystem   1K-blocks    Used    Avail Capacity  Mounted on
  /dev/ad0s1a    2026030  235240  1628708    13%    /
  devfs                1       1        0   100%    /dev
  /dev/ad0s1d   54098308 1032826 48737618     2%    /usr
  storage       26320512       0 26320512     0%    /storage
  storage/home  26320512       0 26320512     0%    /home

Εδώ ολοκληρώνεται η ρύθμιση του RAID-Z. Για να δέχεστε αναφορές κατάστασης
σχετικά με τα συστήματα αρχείων κατά τη νυκτερινή εκτέλεση του periodic(8),
δώστε την παρακάτω εντολή:

  # echo 'daily_status_zfs_enable="YES"' >> /etc/periodic.conf

-------------------------------------------------------------------------------

21.2.2.3 Ανάκτηση του RAID-Z

Κάθε λογισμικό RAID έχει μια μέθοδο για επίβλεψη της κατάστασής του, και το ZFS
δεν αποτελεί εξαίρεση. Μπορείτε να δείτε την κατάσταση των συσκευών του RAID-
Z χρησιμοποιώντας την ακόλουθη εντολή:

  # zpool status -x

Αν όλα τα pools είναι σε υγιή κατάσταση, θα πάρετε το ακόλουθο μήνυμα:

  all pools are healthy

Αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, π.χ. κάποιος δίσκος έχει βγει εκτός λειτουργίας, θα
δείτε την περιγραφή της κατάστασης σε ένα μήνυμα όπως το παρακάτω:

    pool: storage
   state: DEGRADED
  status: One or more devices has been taken offline by the administrator.
  	Sufficient replicas exist for the pool to continue functioning in a
  	degraded state.
  action: Online the device using 'zpool online' or replace the device with
  	'zpool replace'.
   scrub: none requested
  config:

  	NAME        STATE     READ WRITE CKSUM
  	storage     DEGRADED     0     0     0
  	  raidz1    DEGRADED     0     0     0
  	    da0     ONLINE       0     0     0
  	    da1     OFFLINE      0     0     0
  	    da2     ONLINE       0     0     0

  errors: No known data errors

Το παραπάνω δείχνει ότι η συσκευή τέθηκε εκτός λειτουργίας από τον διαχειριστή.
Αυτό είναι αλήθεια για το συγκεκριμένο παράδειγμα. Για να τεθεί ο δίσκος εκτός,
χρησιμοποιήθηκε η παρακάτω εντολή:

  # zpool offline storage da1

Μπορούμε τώρα να αντικαταστήσουμε το δίσκο da1 μετά την απενεργοποίηση του
συστήματος. Όταν το σύστημα επανέλθει σε λειτουργία, μπορούμε να
χρησιμοποιήσουμε την ακόλουθη εντολή για να ενημερώσουμε το σύστημα για την
αντικατάσταση του δίσκου:

  # zpool replace storage da1

Από εδώ, μπορούμε να ελέγξουμε ξανά την κατάσταση, αυτή τη φορά χωρίς την
επιλογή -x:

  # zpool status storage
   pool: storage
   state: ONLINE
   scrub: resilver completed with 0 errors on Sat Aug 30 19:44:11 2008
  config:

  	NAME        STATE     READ WRITE CKSUM
  	storage     ONLINE       0     0     0
  	  raidz1    ONLINE       0     0     0
  	    da0     ONLINE       0     0     0
  	    da1     ONLINE       0     0     0
  	    da2     ONLINE       0     0     0

  errors: No known data errors

Όπως φαίνεται στο παράδειγμα, τα πάντα φαίνεται να λειτουργούν φυσιολογικά.
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.2.4 Επαλήθευση Δεδομένων

Όπως αναφέραμε προηγουμένως, το ZFS χρησιμοποιεί checksums (αθροίσματα ελέγχου)
για να επαληθεύσει την ακεραιότητα των αποθηκευμένων δεδομένων. Τα αθροίσματα
ελέγχου ενεργοποιούνται αυτόματα κατά την δημιουργία των συστημάτων αρχείων,
και μπορούν να απενεργοποιηθούν μέσω της επόμενης εντολής:

  # zfs set checksum=off storage/home

Αυτό δεν είναι γενικά καλή ιδέα, καθώς τα checksums καταλαμβάνουν ελάχιστο
αποθηκευτικό χώρο, και είναι πολύ πιο χρήσιμο να τα έχουμε ενεργοποιημένα.
Επίσης δεν φαίνεται να προκαλούν κάποια σημαντική καθυστέρηση ή επιβάρυνση. Με
τα checksums ενεργοποιημένα, μπορούμε να ζητήσουμε από το ZFS να ελέγξει την
ακεραιότητα των δεδομένων χρησιμοποιώντας τα για επαλήθευση. Η διαδικασία αυτή
είναι γνωστή ως «scrubbing.» Για να ελέγξετε την ακεραιότητα δεδομένων του pool
storage, χρησιμοποιήστε την παρακάτω εντολή:

  # zpool scrub storage

Η διαδικασία αυτή μπορεί να πάρει αρκετή ώρα, ανάλογα με την ποσότητα των
αποθηκευμένων δεδομένων. Επίσης χρησιμοποιεί πάρα πολύ το δίσκο (I/O), τόσο
ώστε σε κάθε δεδομένη στιγμή μπορεί να εκτελείται μόνο μια τέτοια διαδικασία.
Μετά την ολοκλήρωση του scrub, θα ανανεωθεί και η αναφορά κατάστασης, την οποία
μπορείτε να δείτε ζητώντας την με την παρακάτω εντολή:

  # zpool status storage
   pool: storage
   state: ONLINE
   scrub: scrub completed with 0 errors on Sat Aug 30 19:57:37 2008
  config:

  	NAME        STATE     READ WRITE CKSUM
  	storage     ONLINE       0     0     0
  	  raidz1    ONLINE       0     0     0
  	    da0     ONLINE       0     0     0
  	    da1     ONLINE       0     0     0
  	    da2     ONLINE       0     0     0

  errors: No known data errors

Στο παράδειγμα μας εμφανίζεται και η χρονική στιγμή που ολοκληρώθηκε η εντολή
scrub. Η δυνατότητα αυτή μας εξασφαλίζει ακεραιότητα δεδομένων σε μεγάλο βάθος
χρόνου.
Υπάρχουν πολλές ακόμα επιλογές για το σύστημα αρχείων Ζ. Δείτε τις σελίδες
manual zfs(8) και zpool(8).
-------------------------------------------------------------------------------

21.2.2.5 ZFS Quotas

Το ZFS υποστηρίζει διαφορετικούς τύπους quota: το refquota, το γενικό quota, το
quota χρήστη και το quota ομάδας. Στην ενότητα αυτή θα εξηγήσουμε τις βασικές
έννοιες κάθε τύπου και θα δώσουμε κάποιες οδηγίες χρήσης.
Τα quotas χρησιμοποιούνται για να περιορίσουν το χώρο στο δίσκο που μπορεί να
καταναλωθεί από ένα dataset και τους απογόνους του (descendants) του καθώς και
για να θέσουν περιορισμούς στο χώρο που μπορεί να καταλάβει ένα στιγμιότυπο
(snapshot). Σε όρους χρήστη, τα quotas είναι χρήσιμα για τον περιορισμό του
χώρου δίσκου που μπορεί να έχει στη διάθεση του κάποιος χρήστης.

     Σημείωση:Δεν μπορείτε να ορίσετε quotas σε τόμους (volumes) καθώς
     αυτό ουσιαστικά γίνεται ήδη από την ιδιότητα volsize.

Το refquota, refquota=size, περιορίζει το χώρο που μπορεί να καταναλώσει ένα
dataset θέτοντας ένα απόλυτο όριο χώρου (hard limit). Ωστόσο, αυτό το απόλυτο
όριο δεν περιλαμβάνει το χώρο που χρησιμοποιείται από τους απογόνους του
dataset όπως τα συστήματα αρχείων ή τα στιγμιότυπα.
Για να επιβάλετε γενικό quota 10 GB για το storage/home/bob, χρησιμοποιήστε την
παρακάτω εντολή:

  # zfs set quota=10G storage/home/bob

Τα quotas χρήστη περιορίζουν την ποσότητα χώρου που μπορεί να χρησιμοποιήσει
ένας συγκεκριμένος χρήστης. Η γενική μορφή είναι userquota@user=size, και το
όνομα του χρήστη πρέπει να δίνεται σε μια από τις παρακάτω μορφές:

* Μορφή συμβατή με το POSIX, για παράδειγμα joe.
* Μορφή συμβατή με το αριθμητικό αναγνωριστικό (ΙD) του POSIX, για παράδειγμα
  789.
* Μορφή ονόματος SID, για παράδειγμα joe.bloggs@example.com.
* Μορφή αριθμητικού αναγνωριστικού (ID) SID, για παράδειγμα S-1-123-456-789.

Για παράδειγμα, για να επιβάλετε quota 50 GB για ένα χρήστη με όνομα joe,
χρησιμοποιήστε την παρακάτω εντολή:

  # zfs set userquota@joe=50G

Για να αφαιρέσετε το quota ή να βεβαιωθείτε ότι δεν έχει τεθεί, χρησιμοποιήστε
την εντολή:

  # zfs set userquota@joe=none

Οι ιδιότητες των quota χρηστών δεν απεικονίζονται μέσω της εντολής zfs get all.
Οι χρήστες εκτός του root μπορούν να δουν μόνο τα δικά τους quotas εκτός αν
τους έχει αποδοθεί το προνόμιο userquota. Οι χρήστες με αυτό το προνόμιο
μπορούν να δουν και να ρυθμίσουν τo quota οποιουδήποτε χρήστη.
Το quota ομάδας περιορίζει το διαθέσιμο χώρο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από
μια συγκεκριμένη ομάδα χρηστών. Η γενική μορφή είναι groupquota@group=size.
Για να θέσετε quota για την ομάδα χρηστών firstgroup τα 50 GB, χρησιμοποιήστε
την παρακάτω εντολή:

  # zfs set groupquota@firstgroup=50G

Για να αφαιρέσετε το quota ή να βεβαιωθείτε ότι δεν έχει τεθεί, χρησιμοποιήστε
την εντολή:

  # zfs set groupquota@firstgroup=none

Όπως και με την ιδιότητα quota χρηστών, οι χρήστες εκτός του root μπορούν να
δουν μόνο τα quota που σχετίζονται με τις ομάδες στις οποίες ανήκουν. Ωστόσο, ο
χρήστης root και κάθε χρήστης στον οποίο έχει δοθεί το προνόμιο groupquota
μπορεί να δει και να ρυθμίσει τα quota για όλες τις ομάδες.
Η υπο-εντολή zfs userspace απεικονίζει την ποσότητα χώρου που καταναλώνει κάθε
χρήστης στο συγκεκριμένο σύστημα αρχείων ή στιγμιότυπο καθώς και το καθορισμένο
quota. Η υπο-εντολή zfs groupspace εκτελεί ακριβώς το ίδιο για ομάδες χρηστών.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιλογές εκτέλεσης ή απεικόνισης
αυτών των εντολών, δείτε το zfs(1).
Για να δειτε το quota για το storage/home/bob, αν έχετε τα σωστά προνόμια ή
είστε ο root, χρησιμοποιήστε την παρακάτω εντολή:

  # zfs get quota storage/home/bob

-------------------------------------------------------------------------------

21.2.2.6 Κρατήσεις Χώρου (reservations) στο ZFS

Το ZFS υποστηρίζει δύο τύπους κρατήσεων χώρου. Σε αυτή την ενότητα θα
εξηγήσουμε τις βασικές έννοιες κάθε τύπο και θα δώσουμε κάποιες οδηγίες χρήσης.
Η ιδιότητα reservation μας επιτρέπει να διαφυλάξουμε κάποιο εγγυημένο ελάχιστο
ποσό χώρου για ένα dataset και τους απογόνους του. Αυτό σημαίνει ότι αν τεθεί
κράτηση χώρου 10 GB στο storage/home/bob και ο διαθέσιμος χώρος του δίσκου
καταστεί ελάχιστος, θα διαφυλαχθούν τουλάχιστον 10 GB χώρου για αυτό το
dataset. Η ιδιότητα refreservation θέτει ή δείχνει την ελάχιστη ποσότητα χώρου
που έχει κρατηθεί για ένα dataset χωρίς τους απογόνους του (π.χ. τα
στιγμιότυπα). Για παράδειγμα, για να πάρετε ένα στιγμιότυπο του storage/home/
bob θα πρέπει να έχετε επαρκή χώρο εκτός της ποσότητας refreservation για να
εκτελέσετε επιτυχώς τη λειτουργία. Οι απόγονοι του κυρίου dataset δεν
προσμετρώνται από την ιδιότητα refreservation και δεν καταπατούν τον ελεύθερο
χώρο του.
Οι κρατήσεις κάθε τύπου είναι χρήσιμες σε πολλές περιπτώσεις, για παράδειγμα
στο σχεδιασμό και δοκιμή καταλληλότητας της κατανομής χώρου σε ένα νέο σύστημα
ή την εξασφάλιση διαθεσιμότητας αρκετού ελεύθερου χώρου σε ένα σύστημα για
λειτουργίες ανάκτησης δεδομένων (recovery).
Η γενική μορφή της ιδιότητας reservation είναι reservation=size. Για να θέσετε
κράτηση 10 GB στο storage/home/bob χρησιμοποιήστε την παρακάτω εντολή:

  # zfs set reservation=10G storage/home/bob

Για να αφαιρέσετε ένα reservation ή να βεβαιωθείτε ότι δεν έχει τεθεί,
εκτελέστε την εντολή:

  # zfs set reservation=none storage/home/bob

Μπορείτε να εφαρμόσετε την ίδια βασική αρχή και για να θέσετε την ιδιότητα
refreservation, χρησιμοποιώντας τη γενική μορφή refreservation=size.
Για να ελέγξετε αν υπάρχουν reservations ή refreservations στο storage/home/
bob, εκτελέστε μια από τις παρακάτω εντολές:

  # zfs get reservation storage/home/bob
  # zfs get refreservation storage/home/bob

-------------------------------------------------------------------------------

21.3 Συστήματα Αρχείων Linux®

Αυτή η ενότητα περιγράφει κάποια από τα συστήματα αρχείων του Linux που
υποστηρίζονται από το FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

21.3.1 Ext2FS

Η υλοποίηση του συστήματος αρχείων ext2fs(5) στον πυρήνα, γράφηκε από τον
Godmar Back και το πρόγραμμα οδήγησης εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο
FreeBSD 2.2. Στο FreeBSD 8 και στις προηγούμενες εκδόσεις, ο κώδικας ήταν υπό
την άδεια GNU Public License, ωστόσο στο FreeBSD 9 o κώδικας γράφτηκε ξανά και
είναι πλέον υπό την άδεια BSD.
Το πρόγραμμα οδήγησης ext2fs(5) επιτρέπει στον πυρήνα του FreeBSD τόσο να
διαβάζει όσο και να γράφει σε συστήματα αρχείων ext2.
Αρχικά, φορτώστε το άρθρωμα στον πυρήνα:

  # kldload ext2fs

Για να προσαρτήσετε έπειτα ένα τόμο ext2fs(5) που βρίσκεται στο /dev/ad1s1:

  # mount -t ext2fs /dev/ad1s1 /mnt

-------------------------------------------------------------------------------

21.3.2 XFS

Το σύστημα αρχείων Χ, XFS γράφτηκε αρχικά από την SGI για το λειτουργικό IRIX
και μεταφέρθηκε στο Linux. Ο πηγαίος κώδικας είναι διαθέσιμος υπό την άδεια GNU
Public License. Δείτε αυτή_τη_σελίδα για περισσότερες πληροφορίες. Η μεταφορά
στο FreeBSD ξεκίνησε από τους Russel Cattelan, Alexander Kabaev
<kan@FreeBSD.org> και Craig Rodrigues <rodrigc@FreeBSD.org>.
Για να φορτώσετε το XFS ως άρθρωμα στον πυρήνα:

  # kldload xfs

Το πρόγραμμα οδήγησης xfs(5) επιτρέπει στον πυρήνα του FreeBSD να έχει πρόσβαση
σε συστήματα αρχείων XFS. Ωστόσο, τη δεδομένη στιγμή, επιτρέπει πρόσβαση μόνο
για ανάγνωση. Η εγγραφή δεν είναι δυνατή.
Για να προσαρτήσετε ένα τόμο xfs(5) που βρίσκεται στο /dev/ad1s1, εκτελέστε την
παρακάτω εντολή:

  # mount -t xfs /dev/ad1s1 /mnt

Καλό είναι επίσης να γνωρίζετε ότι το port sysutils/xfsprogs περιέχει το
βοηθητικό πρόγραμμα mkfs.xfs το οποίο επιτρέπει τη δημιουργία συστημάτων
αρχείων XFS. Το port επίσης παρέχει προγράμματα για έλεγχο και επισκευή αυτών
των συστημάτων αρχείων.
Μπορείτε να χρησιμοποίησετε την παράμετρο -p στην εντολή mkfs.xfs για να
δημιουργήσετε ένα σύστημα αρχείων xfs(5) το οποίο να περιέχει αρχεία και άλλα
μετα-δεδομένα. Mε αυτό τον τρόπο μπορείτε να δημιουργήσετε ένα σύστημα αρχείων
μόνο ανάγνωσης για δοκιμή με το FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

21.3.3 ReiserFS

To σύστημα αρχείων Reiser, ReiserFS, μεταφέρθηκε στο FreeBSD από τον Jean-
Sιbastien Pιdron <dumbbell@FreeBSD.org> και είναι υπό την άδεια GNU Public
License.
Το πρόγραμμα οδήγησης για το ReiserFS επιτρέπει στον πυρήνα του FreeBSD να έχει
πρόσβαση ανάγνωσης στα αντίστοιχα συστήματα αρχείων αλλά τη δεδομένη στιγμή δεν
επιτρέπει εγγραφή δεδομένων.
Φορτώστε αρχικά το άρθρωμα του πυρήνα:

  # kldload reiserfs

Για να προσαρτήσετε ένα τόμο ReiserFS από το /dev/ad1s1:

  # mount -t reiserfs /dev/ad1s1 /mnt

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 22 Ο Διαχειριστής Τόμων Vinum

Αρχική συνεισφορά του Greg Lehey.

22.1 Σύνοψη

Οτιδήποτε δίσκους και αν έχετε, πάντα υπάρχουν πιθανά προβλήματα:

* Μπορεί να είναι πολύ μικροί.
* Μπορεί να είναι πολύ αργοί.
* Μπορεί να μην είναι αρκετά αξιόπιστοι.

Για τα προβλήματα αυτά, έχουν προταθεί και υλοποιηθεί διάφορες λύσεις. Ένας
συχνά χρησιμοποιούμενος τρόπος προστασίας, είναι με την χρήση πολλαπλών και
ορισμένες φορές περιττών (redundant) δίσκων. Εκτός από την υποστήριξη που
παρέχεται για συσκευές (κάρτες και ελεγκτές) hardware RAID, το βασικό σύστημα
του FreeBSD περιλαμβάνει το διαχειριστή τόμων (volume manager) Vinum, ένα
πρόγραμμα οδήγησης τύπου μπλοκ το οποίο υλοποιεί εικονικούς δίσκους. Το Vinum
αποκαλείται και Διαχειριστής Τόμων, και είναι ένας οδηγός εικονικών δίσκων που
αντιμετωπίζει τα παραπάνω τρία προβλήματα. Το Vinum παρέχει καλύτερη ευελιξία,
απόδοση και αξιοπιστία σε σχέση με τα παραδοσιακά συστήματα αποθήκευσης, και
υλοποιεί τα μοντέλα RAID-0, RAID-1 και RAID-5, τόσο μεμονωμένα, όσο και σε
συνδυασμό μεταξύ τους.
Το κεφάλαιο αυτό παρέχει μια επισκόπηση των πιθανών προβλημάτων των
παραδοσιακών συστημάτων αποθήκευσης, και μια εισαγωγή στο Διαχειριστή Τόμων
Vinum.

     Σημείωση:Ξεκινώντας από το FreeBSD 5 και μετά, το Vinum ξαναγράφτηκε
     ώστε να ενσωματωθεί στην αρχιτεκτονική GEOM (Κεφάλαιο_20),
     διατηρώντας ωστόσο τις αρχικές ιδέες, ορολογία, και τη μορφή των
     μετα-δεδομένων (metadata) που αποθηκεύονται στον δίσκο. Η νέα αυτή
     εκδοχή ονομάζεται gvinum (από το GEOM vinum). Το ακόλουθο κείμενο
     αναφέρεται συνήθως στο Vinum ως αφηρημένη έννοια, άσχετα με τις
     λεπτομέρειες της υλοποίησης. Όλες οι εντολές θα πρέπει τώρα να
     καλούνται με τη χρήση της gvinum, το άρθρωμα πυρήνα (kernel module)
     έχει μετονομαστεί σε geom_vinum.ko από vinum.ko, και όλα τα αρχεία
     συσκευών βρίσκονται στον κατάλογο /dev/gvinum αντί για /dev/vinum.
     Από το FreeBSD 6 και μετά, η παλιά υλοποίηση του Vinum δεν
     περιλαμβάνεται πλέον στο βασικό σύστημα.

-------------------------------------------------------------------------------

22.2 Οι Δίσκοι Είναι Πολύ Μικροί

Οι δίσκοι γίνονται ολοένα και μεγαλύτεροι, αλλά με τον ίδιο ρυθμό αυξάνονται
επίσης και οι απαιτήσεις μας σε αποθηκευτικό χώρο. Πολλές φορές θα βρεθείτε σε
θέση να χρειάζεστε ένα σύστημα αρχείων μεγαλύτερο από τους δίσκους που έχετε
διαθέσιμους. Σίγουρα το πρόβλημα αυτό δεν είναι τόσο έντονο όσο πριν δέκα
χρόνια, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει. Μερικά συστήματα επιλύουν αυτό το
πρόβλημα, δημιουργώντας μια εικονική συσκευή που αποθηκεύει τα δεδομένα σε ένα
αριθμό διακριτών δίσκων.
-------------------------------------------------------------------------------

22.3 Καθυστερήσεις Πρόσβασης

Στα μοντέρνα συστήματα, υπάρχει συχνά ανάγκη πρόσβασης δεδομένων από πολλές
διεργασίες ταυτόχρονα. Για παράδειγμα, μεγάλοι εξυπηρετητές FTP ή HTTP μπορεί
να έχουν ανά πάσα στιγμή χιλιάδες ταυτόχρονες εξωτερικές συνδέσεις και να
διαθέτουν πολλαπλές διεπαφές 100 Mbit/s οι οποίες ξεπερνάνε κατά πολύ τις
δυνατότητες μεταφοράς δεδομένων των περισσότερων σκληρών δίσκων.
Τα τρέχοντα μοντέλα σκληρών δίσκων μπορούν να μεταφέρουν δεδομένα σειριακά με
ταχύτητα μέχρι και 70 MB/s, αλλά η τιμή αυτή έχει μικρή σημασία σε ένα
περιβάλλον όπου πολλές ανεξάρτητες διεργασίες χρειάζονται πρόσβαση στον ίδιο
δίσκο. Σε τέτοιες περιπτώσεις, κάθε διεργασία μπορεί να επιτύχει μόνο ένα μικρό
ποσοστό της μέγιστης αυτής απόδοσης. Είναι πιο ενδιαφέρον να δούμε το πρόβλημα
από την πλευρά του υποσυστήματος δίσκων: ο σημαντικός παράγοντας είναι ο φόρτος
στον οποίο υποβάλλεται το υποσύστημα κατά τη διάρκεια μιας μεταφοράς. Με άλλα
λόγια, ο χρόνος που παραμένουν απασχολημένοι οι δίσκοι εξαιτίας της μεταφοράς.
Σε κάθε μεταφορά δεδομένων, ο δίσκος θα πρέπει πρώτα να τοποθετήσει τις κεφαλές
στο σωστό σημείο, να περιμένει να περάσει ο πρώτος τομέας κάτω από την κεφαλή
ανάγνωσης, και έπειτα να εκτελέσει τη μεταφορά. Οι ενέργειες αυτές μπορούν να
θεωρηθούν ατομικές: δεν έχει νόημα να προσπαθήσουμε να τις διακόψουμε.
 Ας θεωρήσουμε μια τυπική μεταφορά περίπου 10 kB. Η τρέχουσα γενιά δίσκων
υψηλής απόδοσης μπορεί να τοποθετήσει τις κεφαλές στη σωστή θέση σε περίπου
3.5 ms. Οι πιο γρήγοροι δίσκοι έχουν ταχύτητα περιστροφής 15.000 στροφές το
λεπτό, έτσι ο μέσος χρόνος καθυστέρησης περιστροφής (μισή περιστροφή) είναι
2 ms. Με 70 MB/s, η μεταφορά αυτή καθ' αυτή θα χρειαστεί περίπου 150 Όs, σχεδόν
τίποτα σε σχέση με το χρόνο που χρειάζεται για την τοποθέτηση της κεφαλής στο
σωστό σημείο. Στην περίπτωση αυτή, ο πραγματικός ρυθμός μεταφοράς πέφτει σε
λίγο περισσότερο από ένα 1 ΜΒ/s και είναι εμφανές ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό
από το μέγεθος των δεδομένων που μεταφέρονται.
Η παραδοσιακή και προφανής λύση σε αυτό το πρόβλημα, είναι να προσθέσουμε
«περισσότερους δίσκους»: αντί να χρησιμοποιήσουμε ένα μεγάλο δίσκο, να βάλουμε
πολλούς μικρότερους με τον ίδιο τελικό αποθηκευτικό χώρο. Κάθε δίσκος έχει
δυνατότητα να μετακινεί τις κεφαλές και να μεταφέρει δεδομένα ανεξάρτητα από
τους άλλους, έτσι η πραγματική διαμεταγωγή αυξάνει αναλογικά με το πλήθος των
δίσκων που χρησιμοποιούνται.
Η πραγματική αύξηση της διαμεταγωγής είναι φυσικά μικρότερη από το πλήθος των
δίσκων που χρησιμοποιούνται: αν και κάθε δίσκος είναι ικανός να μεταφέρει
δεδομένα παράλληλα με τους άλλους, δεν υπάρχει τρόπος να εξασφαλίσουμε ότι οι
αιτήσεις μεταφοράς κατανέμονται ομοιόμορφα σε όλους τους δίσκους. Είναι
αναπόφευκτο ότι το φορτίο σε ένα δίσκο θα είναι μεγαλύτερο από το φορτίο σε
κάποιο άλλο.
Η ομοιομορφία κατανομής του φορτίου στους δίσκους, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό
από τον τρόπο που έχουν μοιραστεί τα δεδομένα σε αυτούς. Στην παρακάτω
συζήτηση, είναι βολικό να σκεφτόμαστε τον αποθηκευτικό χώρο ενός δίσκου ως ένα
μεγάλο αριθμό από τομείς στους οποίους έχουμε πρόσβαση με βάση ένα αριθμό,
ακριβώς όπως οι σελίδες σε ένα βιβλίο. Η πιο προφανής μέθοδος είναι να
χωρίσουμε τον εικονικό δίσκο σε ομάδες από συνεχόμενους τομείς, όπου καθεμία
έχει το μέγεθος του πραγματικού ανεξάρτητου φυσικού δίσκου, και να τις
αποθηκεύσουμε με αυτό τον τρόπο, περίπου σαν να παίρναμε ένα μεγάλο βιβλίο και
να το χωρίζαμε σε μικρότερους τόμους. Η μέθοδος αυτή ονομάζεται συνένωση
(concatenation) και έχει το πλεονέκτημα ότι δεν απαιτεί τα μεγέθη των δίσκων να
έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους. Λειτουργεί πολύ καλά όταν η πρόσβαση στον
εικονικό δίσκο είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη σε όλη την περιοχή διευθύνσεων
του. Όταν η πρόσβαση συγκεντρώνεται σε μια μικρότερη περιοχή, η βελτίωση είναι
μικρότερη. Το Σχήμα_22-1 δείχνει την ακολουθία με την οποία γίνεται η κατανομή
των θέσεων αποθήκευσης όταν χρησιμοποιείται η συνένωση.
Σχήμα 22-1. Οργάνωση Συνένωσης
Ένας εναλλακτικός τρόπος αποθήκευσης, είναι να χωριστεί η περιοχή διευθύνσεων
σε μικρότερα τμήματα ίσου μεγέθους τα οποία να αποθηκεύονται σειριακά σε
διαφορετικές συσκευές. Για παράδειγμα, οι πρώτοι 256 τομείς μπορεί να είναι
αποθηκευμένοι στον πρώτο δίσκο, οι επόμενοι 256 στον επόμενο δίσκο, κ.ο.κ. Μετά
την χρήση και του τελευταίου δίσκου, η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρι να
γεμίσουν όλοι οι δίσκοι. Αυτή η μέθοδος ονομάζεται striping ή RAID-0. [12] Το
striping απαιτεί κάπως περισσότερη προσπάθεια για τον εντοπισμό των δεδομένων
και μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερο φορτίο I/O όταν μια μεταφορά κατανέμεται σε
πολλαπλούς δίσκους, αλλά από την άλλη επιτυγχάνει μεγαλύτερο σταθερό φορτίο σε
κάθε δίσκο. Το Σχήμα_22-2 δείχνει τη σειρά με την οποία χρησιμοποιούνται οι
μονάδες αποθήκευσης σε μια οργάνωση τύπου stripe.
Σχήμα 22-2. Striped Organization
-------------------------------------------------------------------------------

22.4 Ακεραιότητα Δεδομένων

Το τελευταίο πρόβλημα με την τρέχουσα τεχνολογία δίσκων, είναι η αναξιοπιστία
τους. Αν και τα τελευταία χρόνια η αξιοπιστία των δίσκων έχει αυξηθεί
σημαντικά, εξακολουθούν να είναι το εξάρτημα με το μεγαλύτερο ρυθμό αποτυχίας
στους εξυπηρετητές. Όταν αποτύχει ένας δίσκος, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι
καταστροφικά: η αντικατάσταση ενός χαλασμένου δίσκου και η αντιγραφή των
δεδομένων στο νέο μπορεί να διαρκέσει μέρες.
Ο παραδοσιακός τρόπος αντιμετώπισης αυτού του προβλήματος είναι το mirroring
(καθρεπτισμός), η διατήρηση δηλαδή δύο αντιγράφων των δεδομένων σε
διαφορετικούς δίσκους. Με την εφεύρεση των διάφορων επιπέδων RAID, η τεχνική
αυτή έγινε επίσης γνωστή με την ονομασία RAID επιπέδου 1 ή απλώς RAID-1. Κάθε
εγγραφή στον τόμο γίνεται και στους δύο δίσκους. Η ανάγνωση μπορεί να γίνει από
οποιοδήποτε δίσκο, έτσι αν ένας από τους δύο αποτύχει, τα δεδομένα εξακολουθούν
να είναι διαθέσιμα στον άλλο.
Το mirroring έχει δύο προβλήματα:

* Το κόστος. Απαιτεί διπλάσιο κόστος από οποιαδήποτε λύση δεν προσφέρει αυτή τη
  λειτουργία.
* Τη μείωση της απόδοσης. Οι εγγραφές πρέπει να γίνονται και στους δύο δίσκους,
  καταναλώνοντας έτσι το διπλάσιο εύρος ζώνης σε σχέση με ένα τόμο που δεν
  χρησιμοποιεί mirror. Η ανάγνωση δεν υποφέρει από το ίδιο πρόβλημα. Μάλιστα
  φαίνεται να είναι και γρηγορότερη.

Μια εναλλακτική λύση είναι το parity (ισοτιμία), το οποίο υλοποιείται στα
επίπεδα 2, 3, 4 και 5 του RAID. Από τα επίπεδα αυτά, το RAID-5 είναι το πιο
ενδιαφέρον. Ο τρόπος που υλοποιείται στο Vinum, είναι μια παραλλαγή της
οργάνωσης δεδομένων που χρησιμοποιείται στο stripe, με τη διαφορά ότι ένα μπλοκ
από κάθε stripe χρησιμοποιείται για να αποθηκεύει την ισοτιμία ενός άλλου
μπλοκ. Στο Vinum, μια συστοιχία RAID-5, είναι παρόμοια με μια συστοιχία stripe,
εκτός από το γεγονός ότι υλοποιεί RAID-5 καθώς κάθε stripe περιέχει και μπλοκ
ισοτιμίας. Η τοποθεσία του μπλοκ ισοτιμίας, αλλάζει από το ένα stripe στο
επόμενο, κάτι που απαιτείται από το RAID-5. Οι αριθμοί στα μπλοκ δεδομένων
αναφέρονται στη σχετική αρίθμηση τους.
Σχήμα 22-3. RAID-5 Organization
Σε σύγκριση με το mirror, το RAID-5 έχει το πλεονέκτημα να απαιτεί σημαντικά
λιγότερο χώρο αποθήκευσης. Η ταχύτητα ανάγνωσης είναι ίδια με το stripe, αλλά η
εγγραφή είναι σημαντικά πιο αργή, περίπου το 25% της απόδοσης κατά την
ανάγνωση. Αν ένας δίσκος χαλάσει, η συστοιχία εξακολουθεί να λειτουργεί σε
ελαττωμένη (degraded) κατάσταση: η ανάγνωση από τους δίσκους που λειτουργούν
κανονικά συνεχίζεται απροβλημάτιστα, αλλά η ανάγνωση δεδομένων που βρίσκονταν
στον προβληματικό δίσκο πρέπει να επαναϋπολογιστεί με βάση τα αντίστοιχα μπλοκ
ισοτιμίας που βρίσκονται σε όλους τους άλλους δίσκους.
-------------------------------------------------------------------------------

22.5 Αντικείμενα του Vinum

Για την αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων, το Vinum υλοποιεί μια ιεραρχία
αντικειμένων τεσσάρων επιπέδων:

* Το πλέον ορατό αντικείμενο είναι ο εικονικός δίσκος, ο οποίος καλείται και
  τόμος (volume). Οι τόμοι έχουν ουσιαστικά τις ίδιες ιδιότητες με ένα δίσκο
  του UNIX, αν και υπάρχουν κάποιες μικρές διαφορές. Δεν υπάρχουν περιορισμοί
  όσο αφορά το μέγεθος τους.
* Οι τόμοι αποτελούνται από plex, και κάθε ένα από αυτά αντιπροσωπεύει το
  συνολικό χώρο διευθύνσεων ενός τόμου. Αυτό το επίπεδο στην ιεραρχία παρέχει
  τη δυνατότητα redundancy. Μπορείτε να σκεφτείτε τα plex ως μεμονωμένους
  δίσκους σε μια συστοιχία mirror, όπου κάθε ένα περιέχει τα ίδια δεδομένα.
* Καθώς το Vinum υπάρχει μέσα στο πλαίσιο λειτουργιών του UNIX που
  χρησιμοποιείται για την αποθήκευση σε δίσκους, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει
  τις κατατμήσεις του UNIX ως το δομικό στοιχείο για τη δημιουργία των plex.
  Στην πραγματικότητα, η λογική αυτή αποδεικνύεται ιδιαίτερα περιοριστική: οι
  δίσκοι στο UNIX μπορούν να έχουν περιορισμένο αριθμό κατατμήσεων. Αντίθετα,
  το Vinum υποδιαιρεί μια μόνο κατάτμηση του UNIX (τον οδηγό) σε συνεχόμενες
  περιοχές που καλούνται υποδίσκοι (subdisks). Οι υποδίσκοι χρησιμοποιούνται ως
  τα δομικά στοιχεία για τα plex.
* Οι υποδίσκοι βρίσκονται σε οδηγούς Vinum, που τη δεδομένη στιγμή είναι
  κατατμήσεις του UNIX. Οι οδηγοί του Vinum μπορούν να περιέχουν οποιοδήποτε
  αριθμό από υποδίσκους. Με εξαίρεση μια μικρή περιοχή στην αρχή του δίσκου (η
  οποία χρησιμοποιείται για την αποθήκευση δεδομένων ρύθμισης και κατάστασης)
  όλος ο υπόλοιπος οδηγός είναι διαθέσιμος για αποθήκευση δεδομένων.

Οι παρακάτω ενότητες περιγράφουν τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα αντικείμενα
παρέχουν την λειτουργικότητα που απαιτείται από το Vinum.
-------------------------------------------------------------------------------

22.5.1 Μέγεθος Τόμου

Τα plex μπορούν να περιλαμβάνουν πολλαπλούς υποδίσκους, που κατανέμονται σε
όλους τους οδηγούς του Vinum. Σαν αποτέλεσμα, το μέγεθος ενός συγκεκριμένου
δίσκου δεν περιορίζει το μέγεθος ούτε του plex, ούτε του τόμου.
-------------------------------------------------------------------------------

22.5.2 Πλεονάζουσα (Redundant) Αποθήκευση Δεδομένων

Το Vinum υλοποιεί το mirroring προσαρτώντας πολλαπλά plex σε ένα τόμο. Κάθε
plex είναι μια αναπαράσταση των δεδομένων ενός τόμου. Ένας τόμος μπορεί να
περιέχει μεταξύ ενός και οκτώ plex.
Αν και ένα plex αντιπροσωπεύει τα πλήρη δεδομένα ενός τόμου, είναι πιθανόν
κάποια μέρη της αναπαράστασης να λείπουν από το φυσικό μέσο, είτε επειδή έχει
σχεδιαστεί με αυτό το τρόπο (αν δεν έχει οριστεί υποδίσκος για κάποια τμήματα
του plex) ή από πρόβλημα (ως αποτέλεσμα της αποτυχίας κάποιου δίσκου). Όσο
υπάρχει τουλάχιστον ένα plex που μπορεί να παρέχει τα δεδομένα για την πλήρη
περιοχή διευθύνσεων του τόμου, ο τόμος είναι πλήρως λειτουργικός.
-------------------------------------------------------------------------------

22.5.3 Θέματα Απόδοσης

Το Vinum υλοποιεί τόσο συνένωση όσο και striping σε επίπεδο plex:

* Ένα plex συνένωσης (concatenated) χρησιμοποιεί την περιοχή διευθύνσεων κάθε
  υποδίσκου με τη σειρά.
* Ένα striped plex γράφει τα δεδομένα σε λωρίδες (stripes) που κατανέμονται σε
  κάθε υποδίσκο. Όλοι οι υποδίσκοι πρέπει να έχουν το ίδιο μέγεθος και πρέπει
  να υπάρχουν τουλάχιστον δύο υποδίσκοι, για να ξεχωρίζουν σε σχέση με το plex
  συνένωσης.

-------------------------------------------------------------------------------

22.5.4 Είδη Οργάνωσης Plex

Η έκδοση του Vinum που παρέχεται με το FreeBSD 9.1 υλοποιεί δύο είδη plex:

* Τα plex συνένωσης προσφέρουν τη μεγαλύτερη ευελιξία: μπορούν να περιέχουν
  οποιοδήποτε αριθμό υποδίσκων, και οι υποδίσκοι αυτοί μπορεί να είναι
  διαφορετικού μεγέθους. Το plex μπορεί να επεκταθεί προσθέτοντας περισσότερους
  υποδίσκους. Χρειάζονται λιγότερο χρόνο CPU σε σχέση με τα stripes, αν και η
  διαφορά στη χρήση της CPU δεν είναι μετρήσιμη. Από την άλλη μεριά, είναι πιο
  επιρρεπή σε μη-ισορροπημένη λειτουργία, όπου ένας δίσκος είναι πολύ ενεργός
  και οι υπόλοιποι αδρανούν.
* Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα των stripes (RAID-0), είναι ότι έχουν πιο
  ισορροπημένη λειτουργία: επιλέγοντας το σωστό μέγεθος λωρίδας (περίπου
  256 kB), μπορείτε να εξισορροπήσετε το φορτίο σε κάθε δίσκο του plex. Τα
  μειονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι (ελαφρά) πιο πολύπλοκος κώδικας και
  περιορισμοί στους υποδίσκους: πρέπει όλοι να είναι το ίδιο μέγεθος και η
  επέκταση ενός plex με προσθήκη περισσότερων δίσκων είναι τόσο πολύπλοκη που
  τη δεδομένη στιγμή το Vinum δεν την υλοποιεί. Το Vinum επίσης επιβάλλει ένα
  ακόμα απλοϊκό περιορισμό: ένα plex τύπου stripe πρέπει να διαθέτει
  υποχρεωτικά δύο τουλάχιστον υποδίσκους, διαφορετικά είναι αδύνατο να το
  ξεχωρίσουμε από ένα plex συνένωσης.

Ο Πίνακας_22-1 δείχνει περιληπτικά τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε
είδους οργάνωσης plex.
Πίνακας 22-1. Είδη Οργάνωσης Vinum Plex

               Ελάχιστο πλήθος Δυνατότητα Οι υποδίσκοι
Τύπος plex     υποδίσκων       προσθήκης  πρέπει να είναι Εφαρμογή
                               υποδίσκων  ίδιου μεγέθους
                                                          Αποθήκευση μεγάλου
                                                          όγκου δεδομένων με
συνένωσης      1               ναι        όχι             μέγιστη ευελιξία
(concatenated)                                            στον τρόπο
                                                          κατανομής και
                                                          μέτρια απόδοση.
                                                          Υψηλή απόδοση σε
                                                          συνδυασμό με πολύ
striped        2               όχι        ναι             καλές ταχύτητες σε
                                                          καταστάσεις
                                                          πολλαπλής
                                                          πρόσβασης.

-------------------------------------------------------------------------------

22.6 Μερικά Παραδείγματα

Το Vinum διατηρεί μια βάση δεδομένων με τις ρυθμίσεις του η οποία περιγράφει τα
αντικείμενα τα οποία γνωρίζει ένα συγκεκριμένο σύστημα. Αρχικά, ο χρήστης
δημιουργεί αυτή τη βάση δεδομένων από ένα ή περισσότερα αρχεία ρυθμίσεων, με
την βοήθεια του προγράμματος gvinum(8). Το vinum αποθηκεύει ένα αντίγραφο της
βάσης δεδομένων σε κάθε slice του δίσκου (που το Vinum αποκαλεί συσκευή) που
βρίσκεται υπό τον έλεγχο του. Η βάση δεδομένων ανανεώνεται σε κάθε αλλαγή
κατάστασης, ώστε όλα τα αντικείμενα του Vinum να επανέρχονται στη σωστή
κατάσταση μετά από μια επανεκκίνηση.
-------------------------------------------------------------------------------

22.6.1 Το Αρχείο Ρυθμίσεων

Το αρχείο ρυθμίσεων περιγράφει τα μεμονωμένα αντικείμενα του Vinum. Ο ορισμός
για ένα απλό τόμο μπορεί να μοιάζει με τον παρακάτω:

  
    drive a device /dev/da3h
      volume myvol
        plex org concat
          sd length 512m drive a

Αυτό το αρχείο περιγράφει τέσσερα αντικείμενα του Vinum:

* Η γραμμή drive περιγράφει μια κατάτμηση δίσκου (οδηγού) και τη θέση της σε
  σχέση με το φυσικό δίσκο. Δίνεται σε αυτή το συμβολικό όνομα a. Αυτός ο
  διαχωρισμός των συμβολικών από τα πραγματικά ονόματα συσκευών, μας επιτρέπει
  να μεταφέρουμε δίσκους από μια θέση σε μια άλλη χωρίς να προκληθεί σύγχυση.
* Η γραμμή volume περιγράφει ένα τόμο. Το μόνο απαιτούμενο χαρακτηριστικό εδώ
  είναι το όνομα, στην περίπτωση μας myvol.
* Η γραμμή plex ορίζει ένα plex. Η μόνη απαραίτητη παράμετρος είναι το είδος
  της οργάνωσης, στη συγκεκριμένη περίπτωση το concat. Δεν είναι απαραίτητο να
  δοθεί όνομα: το σύστημα παράγει αυτόματα ένα όνομα χρησιμοποιώντας το όνομα
  του τόμου και την κατάληξη .px, όπου το x είναι ο αριθμός του plex στον τόμο.
  Έτσι, αυτό το plex θα καλείται myvol.p0.
* Η γραμμή sd περιγράφει ένα υποδίσκο. Οι ελάχιστες απαιτούμενες προδιαγραφές
  είναι το όνομα ενός δίσκου στον οποίο θα αποθηκευτεί, και το μήκος του
  υποδίσκου. Όπως συμβαίνει και με τα plex, δεν απαιτείται όνομα: το σύστημα
  αποδίδει ονόματα αυτόματα, χρησιμοποιώντας ως σημείο εκκίνησης το όνομα του
  plex και προσθέτοντας την κατάληξη .sx, όπου το x είναι ο αριθμός του
  υποδίσκου στο plex. Έτσι, το Vinum δίνει σε αυτόν τον υποδίσκο το όνομα
  myvol.p0.s0.

Μετά την επεξεργασία αυτού του αρχείου, το gvinum(8) παράγει την ακόλουθη
έξοδο:

  
      # gvinum -> create config1
        Configuration summary
        Drives:         1 (4 configured)
        Volumes:        1 (4 configured)
        Plexes:         1 (8 configured)
        Subdisks:       1 (16 configured)

  	D a                     State: up       Device /dev/da3h        Avail: 2061/
  2573 MB (80%)

  	V myvol                 State: up       Plexes:       1 Size:        512 MB

  	P myvol.p0            C State: up       Subdisks:     1 Size:        512 MB

  	S myvol.p0.s0           State: up       PO:        0  B Size:        512 MB

Η παραπάνω έξοδος χρησιμοποιεί τη μορφή συντομευμένης λίστας του gvinum(8). Η
γραφική απεικόνιση φαίνεται στο Σχήμα_22-4.
Σχήμα 22-4. Ένας Απλός Τόμος Vinum
Στο σχήμα αυτό (καθώς και σε αυτά που ακολουθούν) υπάρχει η αναπαράσταση ενός
τόμου που περιέχει τα plex, τα οποία με τη σειρά τους περιέχουν τους
υποδίσκους. Σε αυτό το απλουστευμένο παράδειγμα, ο τόμος περιέχει ένα plex και
το plex περιέχει ένα υποδίσκο.
Ο τόμος αυτός δεν έχει κάποιο συγκεκριμένο πλεονέκτημα σε σχέση με μια
συμβατική κατάτμηση δίσκου. Περιέχει ένα μόνο plex, άρα δεν έχει κάποια
ικανότητα ανοχής σφαλμάτων. Το plex περιέχει επίσης ένα υποδίσκο, και έτσι δεν
υπάρχει διαφορά στην κατανομή χώρου σε σχέση με μια συμβατική κατάτμηση. Στις
επόμενες ενότητες θα δείξουμε διαφορετικές και πιο ενδιαφέρουσες μεθόδους
ρύθμισης.
-------------------------------------------------------------------------------

22.6.2 Αυξημένη Αξιοπιστία: Mirroring

Η αξιοπιστία ενός τόμου μπορεί να αυξηθεί μέσω του mirroring (καθρεπτισμού).
Όταν σχεδιάζετε ένα τόμο στον οποίο θα γίνει mirroring, είναι σημαντικό να
εξασφαλίσετε ότι οι υποδίσκοι σε κάθε plex είναι σε διαφορετικούς οδηγούς, ώστε
η αποτυχία ενός δίσκου να μην προκαλέσει παύση λειτουργίας και στα δύο plex. Το
παρακάτω παράδειγμα δείχνει πως μπορεί να γίνει mirroring ενός τόμου:

  
	drive b device /dev/da4h
  	volume mirror
        plex org concat
          sd length 512m drive a
  	  plex org concat
  	    sd length 512m drive b

Στο παράδειγμα αυτό, δεν ήταν απαραίτητο να καθοριστεί ξανά ο οδηγός a, καθώς
το Vinum διαθέτει ήδη τις αντίστοιχες καταχωρίσεις στη βάση δεδομένων με τις
ρυθμίσεις του. Μετά την επεξεργασία των παραπάνω ορισμών, η ρύθμιση μοιάζει με
την παρακάτω:

  
	Drives:         2 (4 configured)
  	Volumes:        2 (4 configured)
  	Plexes:         3 (8 configured)
  	Subdisks:       3 (16 configured)

  	D a                     State: up       Device /dev/da3h        Avail: 1549/
  2573 MB (60%)
  	D b                     State: up       Device /dev/da4h        Avail: 2061/
  2573 MB (80%)

      V myvol                 State: up       Plexes:       1 Size:        512
  MB
      V mirror                State: up       Plexes:       2 Size:        512
  MB

      P myvol.p0            C State: up       Subdisks:     1 Size:        512
  MB
      P mirror.p0           C State: up       Subdisks:     1 Size:        512
  MB
      P mirror.p1           C State: initializing     Subdisks:     1 Size:
  512 MB

      S myvol.p0.s0           State: up       PO:        0  B Size:        512
  MB
  	S mirror.p0.s0          State: up       PO:        0  B Size:        512 MB
  	S mirror.p1.s0          State: empty    PO:        0  B Size:        512 MB

Το Σχήμα_22-5 αναπαριστά αυτή τη δομή γραφικά.
Σχήμα 22-5. Ένας Mirrored Τόμος Vinum
Στο παράδειγμα αυτό, κάθε plex περιέχει την πλήρη περιοχή διευθύνσεων, μεγέθους
512 MB. Όπως και στο προηγούμενο παράδειγμα, κάθε plex περιέχει ένα μοναδικό
υποδίσκο.
-------------------------------------------------------------------------------

22.6.3 Βελτιστοποιώντας την Απόδοση

Ο mirrored τόμος του προηγούμενου παραδείγματος παρουσιάζει μεγαλύτερη ανοχή
σφαλμάτων σε σχέση με ένα τόμο που δεν χρησιμοποιεί mirror, αλλά η απόδοση του
είναι μικρότερη: κάθε εγγραφή στον τόμο πρέπει να γίνεται και στους δύο
δίσκους, χρησιμοποιώντας έτσι μεγαλύτερο ποσοστό του διαθέσιμου εύρους ζώνης.
Οι απαιτήσεις που ενδεχομένως έχουμε για απόδοση, απαιτούν διαφορετική
προσέγγιση: αντί να χρησιμοποιήσουμε mirror, μπορούμε να δημιουργήσουμε λωρίδες
αποθήκευσης (stripes) σε όσο το δυνατόν περισσότερους δίσκους. Η παρακάτω
ρύθμιση δείχνει ένα τόμο στον οποίο το plex έχει γίνει stripe σε τέσσερις
δίσκους:

  
	drive c device /dev/da5h
  	drive d device /dev/da6h
  	volume stripe
  	plex org striped 512k
  	  sd length 128m drive a
  	  sd length 128m drive b
  	  sd length 128m drive c
  	  sd length 128m drive d

Όπως και προηγουμένως, δεν χρειάζεται να ορίσουμε ξανά τους δίσκους που είναι
ήδη γνωστοί στο Vinum. Μετά την επεξεργασία του παραπάνω ορισμού, η ρύθμιση θα
μοιάζει με την παρακάτω:

  
	Drives:         4 (4 configured)
  	Volumes:        3 (4 configured)
  	Plexes:         4 (8 configured)
  	Subdisks:       7 (16 configured)

      D a                     State: up       Device /dev/da3h        Avail:
  1421/2573 MB (55%)
      D b                     State: up       Device /dev/da4h        Avail:
  1933/2573 MB (75%)
      D c                     State: up       Device /dev/da5h        Avail:
  2445/2573 MB (95%)
      D d                     State: up       Device /dev/da6h        Avail:
  2445/2573 MB (95%)

      V myvol                 State: up       Plexes:       1 Size:        512
  MB
      V mirror                State: up       Plexes:       2 Size:        512
  MB
      V striped               State: up       Plexes:       1 Size:        512
  MB

      P myvol.p0            C State: up       Subdisks:     1 Size:        512
  MB
      P mirror.p0           C State: up       Subdisks:     1 Size:        512
  MB
      P mirror.p1           C State: initializing     Subdisks:     1 Size:
  512 MB
      P striped.p1            State: up       Subdisks:     1 Size:        512
  MB

      S myvol.p0.s0           State: up       PO:        0  B Size:        512
  MB
      S mirror.p0.s0          State: up       PO:        0  B Size:        512
  MB
      S mirror.p1.s0          State: empty    PO:        0  B Size:        512
  MB
      S striped.p0.s0         State: up       PO:        0  B Size:        128
  MB
      S striped.p0.s1         State: up       PO:      512 kB Size:        128
  MB
      S striped.p0.s2         State: up       PO:     1024 kB Size:        128
  MB
      S striped.p0.s3         State: up       PO:     1536 kB Size:        128
  MB

Σχήμα 22-6. Ένας Striped Τόμος Vinum
Αυτός ο τόμος αναπαρίσταται γραφικά στο Σχήμα_22-6. Η απόχρωση της λωρίδας
αντιπροσωπεύει τη θέση της μέσα στην περιοχή διευθύνσεων του plex: οι
ανοιχτόχρωμες λωρίδες είναι οι πρώτες, οι σκουρόχρωμες είναι οι τελευταίες.
-------------------------------------------------------------------------------

22.6.4 Αξιοπιστία και Απόδοση

Με το κατάλληλο υλικό, είναι δυνατόν να δημιουργηθούν τόμοι οι οποίοι να
παρουσιάζουν τόσο μεγάλη ανοχή σε σφάλματα, όσο και αυξημένη απόδοση σε σχέση
με τις τυποποιημένες κατατμήσεις του UNIX. Ένα τυπικό αρχείο ρυθμίσεων θα
μοιάζει με το παρακάτω:

  
	volume raid10
        plex org striped 512k
          sd length 102480k drive a
          sd length 102480k drive b
          sd length 102480k drive c
          sd length 102480k drive d
          sd length 102480k drive e
        plex org striped 512k
          sd length 102480k drive c
          sd length 102480k drive d
          sd length 102480k drive e
          sd length 102480k drive a
          sd length 102480k drive b

Οι υποδίσκοι του δεύτερου plex έχουν μετατεθεί κατά δύο οδηγούς σε σχέση με
αυτούς του πρώτου plex: αυτό εξασφαλίζει ότι οι εγγραφές δεν γίνονται στους
ίδιους υποδίσκους, ακόμα και αν μια μεταφορά χρησιμοποιεί και τους δύο δίσκους.
Το Σχήμα_22-7 αναπαριστά γραφικά τη δομή αυτού του τόμου.
Σχήμα 22-7. Ένας Mirrored και Striped Τόμος του Vinum
-------------------------------------------------------------------------------

22.7 Ονομασία Αντικειμένων

Όπως περιγράψαμε παραπάνω, το Vinum αποδίδει προεπιλεγμένα ονόματα σε plex και
υποδίσκους, αν και υπάρχει η δυνατότητα να τα παρακάμψετε. Αυτό ωστόσο δεν
συνίσταται: η εμπειρία που έχουμε από το διαχειριστή τόμων VERITAS (ο οποίος
επιτρέπει ελεύθερη απόδοση ονομάτων στα αντικείμενα) έχει δείξει ότι αυτού του
είδους η ευελιξία δεν προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα, και μπορεί να
προκαλέσει σύγχυση.
Τα ονόματα μπορεί να περιέχουν οποιοδήποτε μη-κενό χαρακτήρα, αλλά συνίσταται
να περιοριστείτε στη χρήση γραμμάτων, αριθμών και της κάτω παύλας. Τα ονόματα
των τόμων, των plex και των υποδίσκων μπορεί να είναι μέχρι 64 χαρακτήρες, ενώ
τα ονόματα των δίσκων μπορεί να είναι μέχρι 32 χαρακτήρες.
Τα αρχεία συσκευών του Vinum δημιουργούνται στον κατάλογο /dev/gvinum. Με τις
ρυθμίσεις που φαίνονται παραπάνω, το Vinum θα δημιουργήσει τα παρακάτω αρχεία
συσκευών:

* Καταχωρίσεις συσκευών για κάθε τόμο. Αυτές είναι και οι κύριες συσκευές που
  χρησιμοποιεί το Vinum. Με τις ρυθμίσεις που δείξαμε παραπάνω, θα έχουμε τις
  συσκευές: /dev/gvinum/myvol, /dev/gvinum/mirror, /dev/gvinum/striped, /dev/
  gvinum/raid5 και /dev/gvinum/raid10.
* Όλοι οι τόμοι διαθέτουν απευθείας καταχωρίσεις στον κατάλογο /dev/gvinum/.
* Οι κατάλογοι /dev/gvinum/plex και /dev/gvinum/sd, που περιέχουν τα αρχεία
  συσκευών για κάθε plex και υποδίσκο αντίστοιχα.

Για παράδειγμα, θεωρήστε το παρακάτω αρχείο ρυθμίσεων:

  
	drive drive1 device /dev/sd1h
  	drive drive2 device /dev/sd2h
  	drive drive3 device /dev/sd3h
  	drive drive4 device /dev/sd4h
      volume s64 setupstate
        plex org striped 64k
          sd length 100m drive drive1
          sd length 100m drive drive2
          sd length 100m drive drive3
          sd length 100m drive drive4

Μετά την επεξεργασία αυτού του αρχείου, το gvinum(8) θα δημιουργήσει την
ακόλουθη δομή στον κατάλογο /dev/gvinum:

  
	drwxr-xr-x  2 root  wheel       512 Apr 13 16:46 plex
  	crwxr-xr--  1 root  wheel   91,   2 Apr 13 16:46 s64
  	drwxr-xr-x  2 root  wheel       512 Apr 13 16:46 sd

      /dev/vinum/plex:
      total 0
      crwxr-xr--  1 root  wheel   25, 0x10000002 Apr 13 16:46 s64.p0

      /dev/vinum/sd:
      total 0
      crwxr-xr--  1 root  wheel   91, 0x20000002 Apr 13 16:46 s64.p0.s0
      crwxr-xr--  1 root  wheel   91, 0x20100002 Apr 13 16:46 s64.p0.s1
      crwxr-xr--  1 root  wheel   91, 0x20200002 Apr 13 16:46 s64.p0.s2
      crwxr-xr--  1 root  wheel   91, 0x20300002 Apr 13 16:46 s64.p0.s3

Αν και συνίσταται να μην δίνονται συγκεκριμένα ονόματα στα plex και τους
υποδίσκους, θα πρέπει να δοθούν ονόματα στους δίσκους του Vinum. Με τον τρόπο
αυτό, ο δίσκος αναγνωρίζεται αυτόματα ακόμα και αν αλλάξει θέση. Τα ονόματα των
δίσκων μπορεί να έχουν μέγεθος μέχρι 32 χαρακτήρες.
-------------------------------------------------------------------------------

22.7.1 Δημιουργία Συστημάτων Αρχείων

Οι τόμοι δείχνουν όμοιοι με τους δίσκους όσο αφορά το σύστημα, με μια εξαίρεση.
Αντίθετα με τους δίσκους του UNIX, το Vinum δεν δημιουργεί κατατμήσεις στους
τόμους, και έτσι απουσιάζει από αυτούς ο αντίστοιχος πίνακας κατατμήσεων. Αυτό
απαιτεί την τροποποίηση κάποιων βοηθητικών προγραμμάτων και ειδικότερα του
newfs(8), το οποίο στις προηγούμενες υλοποιήσεις του προσπαθούσε να ερμηνεύσει
το τελευταίο γράμμα ενός τόμου Vinum ως αναγνωριστικό της κατάτμησης. Για
παράδειγμα, ένας κανονικός δίσκος μπορεί να έχει το όνομα /dev/ad0a ή /dev/
da2h. Τα ονόματα αυτά αντιπροσωπεύουν την πρώτη κατάτμηση (a) στον πρώτο δίσκο
IDE (ad) και την όγδοη κατάτμηση (h) στον τρίτο (2) SCSI δίσκο (da) αντίστοιχα.
Σε αντίθεση, ένας τόμος του Vinum μπορεί να ονομάζεται /dev/gvinum/concat, το
οποίο δεν έχει καμιά σχέση με όνομα κατάτμησης.
Για να δημιουργήσετε ένα σύστημα αρχείων σε αυτό τον τόμο, χρησιμοποιήστε την
newfs(8):

  # newfs /dev/gvinum/concat

-------------------------------------------------------------------------------

22.8 Ρύθμιση του Vinum

Το Vinum δεν υπάρχει στον πυρήνα GENERIC. Είναι δυνατόν να δημιουργήσετε
προσαρμοσμένο πυρήνα που να το περιέχει, αλλά δεν συνίσταται. Ο συνηθισμένος
τρόπος να ξεκινήσετε το Vinum, είναι να το φορτώσετε ως άρθρωμα στον πυρήνα
(kld). Δεν χρειάζεται καν να χρησιμοποιήσετε την kldload(8) για το Vinum: όταν
ξεκινήσετε το gvinum(8), θα γίνει έλεγχος για να διαπιστωθεί αν το άρθρωμα
είναι φορτωμένο, και αν δεν είναι θα φορτωθεί αυτόματα.
-------------------------------------------------------------------------------

22.8.1 Εκκίνηση

Το Vinum αποθηκεύει τις πληροφορίες για τις ρυθμίσεις του στα slices των
δίσκων, ουσιαστικά με τον ίδιο τρόπο που τις αποθηκεύει και στα αρχεία
ρυθμίσεων. Όταν το Vinum διαβάζει τη βάση δεδομένων των ρυθμίσεων, μπορεί να
αναγνωρίσει ένα αριθμό λέξεων που δεν επιτρέπεται να εμφανιστούν στα αρχεία
ρυθμίσεων. Για παράδειγμα, οι ρυθμίσεις για κάποιο δίσκο μπορεί να περιέχουν το
παρακάτω κείμενο:

  volume myvol state up
  volume bigraid state down
  plex name myvol.p0 state up org concat vol myvol
  plex name myvol.p1 state up org concat vol myvol
  plex name myvol.p2 state init org striped 512b vol myvol
  plex name bigraid.p0 state initializing org raid5 512b vol bigraid
  sd name myvol.p0.s0 drive a plex myvol.p0 state up len 1048576b driveoffset
  265b plexoffset 0b
  sd name myvol.p0.s1 drive b plex myvol.p0 state up len 1048576b driveoffset
  265b plexoffset 1048576b
  sd name myvol.p1.s0 drive c plex myvol.p1 state up len 1048576b driveoffset
  265b plexoffset 0b
  sd name myvol.p1.s1 drive d plex myvol.p1 state up len 1048576b driveoffset
  265b plexoffset 1048576b
  sd name myvol.p2.s0 drive a plex myvol.p2 state init len 524288b driveoffset
  1048841b plexoffset 0b
  sd name myvol.p2.s1 drive b plex myvol.p2 state init len 524288b driveoffset
  1048841b plexoffset 524288b
  sd name myvol.p2.s2 drive c plex myvol.p2 state init len 524288b driveoffset
  1048841b plexoffset 1048576b
  sd name myvol.p2.s3 drive d plex myvol.p2 state init len 524288b driveoffset
  1048841b plexoffset 1572864b
  sd name bigraid.p0.s0 drive a plex bigraid.p0 state initializing len 4194304b
  driveoff set 1573129b plexoffset 0b
  sd name bigraid.p0.s1 drive b plex bigraid.p0 state initializing len 4194304b
  driveoff set 1573129b plexoffset 4194304b
  sd name bigraid.p0.s2 drive c plex bigraid.p0 state initializing len 4194304b
  driveoff set 1573129b plexoffset 8388608b
  sd name bigraid.p0.s3 drive d plex bigraid.p0 state initializing len 4194304b
  driveoff set 1573129b plexoffset 12582912b
  sd name bigraid.p0.s4 drive e plex bigraid.p0 state initializing len 4194304b
  driveoff set 1573129b plexoffset 16777216b

Οι προφανείς διαφορές εδώ, είναι η παρουσία συγκεκριμένων θέσεων και ονομάτων
(και τα δύο είναι επιτρεπτά, αλλά γενικά δεν συνίσταται η χρήση τους) και οι
πληροφορίες κατάστασης (που δεν είναι διαθέσιμες στο χρήστη). Το Vinum δεν
αποθηκεύει πληροφορίες σχετικές με τους δίσκους στις ρυθμίσεις του: απλώς
ανιχνεύει όλους τους δίσκους για κατατμήσεις που περιέχουν ετικέτα Vinum. Αυτό
επιτρέπει στο Vinum να αναγνωρίσει τους δίσκους σωστά, ακόμα και αν τους έχει
δοθεί διαφορετικό UNIX αναγνωριστικό (ID).
-------------------------------------------------------------------------------

22.8.1.1 Αυτόματη Εκκίνηση

Το Gvinum ξεκινάει πάντοτε αυτόματα μετά την φόρτωση του αρθρώματος μέσω του
loader.conf(5). Για να φορτώσετε το άρθρωμα του Gvinum κατά την εκκίνηση,
προσθέστε τη γραμμή geom_vinum_load="YES" στο αρχείο /boot/loader.conf.
Όταν ξεκινάτε το Vinum με την εντολή gvinum start, το Vinum διαβάζει τη βάση
δεδομένων ρυθμίσεων από έναν δίσκο που βρίσκεται υπό τον έλεγχο του. Κάτω από
φυσιολογικές συνθήκες, κάθε δίσκος περιέχει ένα όμοιο αντίγραφο της βάσης, έτσι
δεν έχει σημασία από ποιο δίσκο θα γίνει η ανάγνωση. Ωστόσο, μετά από κάποιο
απότομο τερματισμό λειτουργίας, το Vinum θα πρέπει να καθορίσει ποιος δίσκος
έχει το πιο πρόσφατο αντίγραφο και να διαβάσει από εκεί τις ρυθμίσεις. Μετά θα
διορθώσει (αν χρειάζεται) τις ρυθμίσεις και στους υπόλοιπους δίσκους.
-------------------------------------------------------------------------------

22.9 Χρήση του Vinum στο Ριζικό Σύστημα Αρχείων

Σε ένα μηχάνημα στο οποίο έχει γίνει πλήρες mirror στα συστήματα αρχείων με τη
χρήση του Vinum, είναι συνήθως επιθυμητό να γίνει mirror και στο ριζικό (root)
σύστημα αρχείων. Η ρύθμιση αυτή δεν είναι τόσο απλή όσο σε ένα οποιοδήποτε
σύστημα αρχείων, επειδή:

* Το ριζικό σύστημα αρχείων πρέπει να είναι διαθέσιμο από πολύ νωρίς κατά τη
  διαδικασία εκκίνησης, έτσι είναι απαραίτητο οι υποδομές του Vinum να είναι
  επίσης διαθέσιμες την ίδια στιγμή.
* Ο τόμος που περιέχει το ριζικό σύστημα αρχείων περιέχει επίσης και τον κώδικα
  εκκίνησης (bootstrap) και τον πυρήνα, ο οποίος θα πρέπει να είναι προσβάσιμος
  από βασικά προγράμματα του συστήματος (π.χ. το BIOS σε μηχανήματα τύπου PC),
  τα οποία δεν γνωρίζουν και δεν μπορούν να μάθουν τις λεπτομέρειες υλοποίησης
  του Vinum.

Στις επόμενες ενότητες, ο όρος «ριζικός τόμος» χρησιμοποιείται γενικά για να
περιγράψει τον τόμο του Vinum που περιέχει το ριζικό σύστημα αρχείων. Είναι
γενικά καλή ιδέα να χρησιμοποιείται το όνομα "root" για αυτό τον τόμο, αλλά
αυτό δεν αποτελεί τεχνική απαίτηση. Όλα τα παραδείγματα εντολών στις παρακάτω
ενότητες χρησιμοποιούν την παραπάνω παραδοχή.
-------------------------------------------------------------------------------

22.9.1 Εκκίνηση του Vinum Αρκετά Νωρίς για το Ριζικό Σύστημα Αρχείων

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με διάφορους τρόπους:

* Το Vinum πρέπει να είναι διαθέσιμο στο πυρήνα κατά την εκκίνηση. Για το λόγο
  αυτό, η μέθοδος αυτόματης εκκίνησης που περιγράψαμε στο Τμήμα_22.8.1.1 δεν
  μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αυτή την περίπτωση και η παράμετρος start_vinum
  δεν θα πρέπει να τεθεί όταν χρησιμοποιείται η παρακάτω διάταξη. Μια πιθανή
  επιλογή είναι να μεταγλωττίσετε στατικά το Vinum στον πυρήνα ώστε να είναι
  διαθέσιμο πάντα, αλλά αυτό συνήθως δεν είναι επιθυμητό. Υπάρχει μια ακόμα
  διαθέσιμη επιλογή, να ορίσετε να φορτώνεται το άρθρωμα του πυρήνα μέσω του /
  boot/loader (Τμήμα_13.3.3) πριν την εκκίνηση του ίδιου του πυρήνα. Αυτό
  μπορεί να επιτευχθεί με τη γραμμή:

    geom_vinum_load="YES"

  στο αρχείο /boot/loader.conf.
* Στο Gvinum, όλη η διαδικασία εκκίνησης γίνεται αυτόματα μετά την φόρτωση του
  αρθρώματος πυρήνα, έτσι η διαδικασία που περιγράψαμε παραπάνω είναι και η
  μόνη που απαιτείται.

-------------------------------------------------------------------------------

22.9.2 Δημιουργία Ριζικού Τόμου Vinum με Δυνατότητα Πρόσβασης από τον Κώδικα
Εκκίνησης (Bootstrap).

Καθώς ο τρέχοντας κώδικας εκκίνησης του FreeBSD έχει μέγεθος μόνο 7.5 KB, και
είναι ήδη επιφορτισμένος με την ανάγνωση αρχείων (όπως το /boot/loader) από το
σύστημα αρχείων UFS, είναι πρακτικά αδύνατο να γνωρίζει και τις απαιτούμενες
εσωτερικές δομές του Vinum ώστε να μπορεί να ερμηνεύσει τις αντίστοιχες
πληροφορίες ρύθμισης και να μάθει τις λεπτομέρειες του τόμου εκκίνησης. Για το
λόγο αυτό, χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε κάποια τεχνάσματα ώστε να δώσουμε
στον κώδικα εκκίνησης την ψευδαίσθηση ύπαρξης μιας κανονικής κατάτμησης "a" που
να περιέχει το ριζικό σύστημα αρχείων.
Για να καταστεί αυτό δυνατό, θα πρέπει να πληρούνται ταυτόχρονα όλες οι
παρακάτω προϋποθέσεις όσο αφορά τον τόμο εκκίνησης:

* Ο τόμος εκκίνησης δεν θα πρέπει να είναι stripe ή RAID-5.
* Ο τόμος εκκίνησης δεν θα πρέπει να περιέχει περισσότερους από ένα
  συνενωμένους υποδίσκους ανά plex.

Σημειώστε ότι είναι συνήθως επιθυμητό και δυνατό να υπάρχουν πολλαπλά plex,
καθένα από τα οποία να είναι αντίγραφο του ριζικού συστήματος αρχείων. Η
διαδικασία εκκίνησης θα χρησιμοποιήσει ωστόσο μόνο ένα από αυτά τα αντίγραφα
για να βρει τον κώδικα εκκίνησης και όλα τα αρχεία, μέχρι να γίνει τελικά η
προσάρτηση του ριζικού συστήματος αρχείων από τον ίδιο τον πυρήνα. Κάθε
μοναδικός υποδίσκος μέσα σε αυτά τα plex, θα χρειαστεί να διαθέτει τη δική του
ψευτο-κατάτμηση "a" ώστε η συσκευή να είναι εκκινήσιμη. Δεν είναι απαραίτητο
κάθε μια από αυτές τις ψευτο-κατατμήσεις να βρίσκεται στην ίδια θέση μέσα στην
συσκευή, σε σχέση με άλλες συσκευές που περιέχουν plex με ριζικό σύστημα
αρχείων. Είναι όμως γενικά καλή ιδέα να δημιουργήσετε τους τόμους του Vinum με
τέτοιο τρόπο, ώστε οι συσκευές mirror που προκύπτουν να είναι συμμετρικές για
να αποφύγετε τη σύγχυση.
Για να δημιουργηθούν αυτές οι τύπου "a" κατατμήσεις για κάθε συσκευή που θα
περιέχει τμήματα του ριζικού τόμου, θα πρέπει να γίνουν τα ακόλουθα:

  1. Θα πρέπει να εξετάσετε τη θέση (την απόσταση από την αρχή της συσκευής)
     και το μέγεθος της συσκευής υποδίσκου η οποία θα είναι μέρος του ριζικού
     τόμου, χρησιμοποιώντας την εντολή:

       # gvinum l -rv root

     Σημειώστε ότι στο Vinum οι θέσεις και τα μεγέθη μετρούνται σε bytes. Θα
     πρέπει να διαιρέσετε αυτούς τους αριθμούς με το 512 για να βρείτε τους
     αριθμούς μπλοκ που θα χρησιμοποιήσετε στην εντολή bsdlabel.
  2. Εκτελέστε την εντολή:

       # bsdlabel -e devname

     για κάθε συσκευή που συμμετέχει στο ριζικό τόμο. Το devname θα πρέπει να
     είναι είτε το όνομα του δίσκου (για παράδειγμα da0) για δίσκους χωρίς
     slices (χωρίς δηλ. κατατμήσεις fdisk), ή το όνομα του slice (για
     παράδειγμα, ad0s1).
     Αν υπάρχει ήδη μια κατάτμηση "a" στη συσκευή (που πιθανώς περιέχει το
     ριζικό σύστημα αρχείων που ήταν σε χρήση πριν χρησιμοποιηθεί το Vinum), θα
     πρέπει να μετονομαστεί σε κάτι άλλο ώστε να εξακολουθεί να είναι
     προσβάσιμο (σε περίπτωση ανάγκης), αλλά δεν θα χρησιμοποιείται πλέον από
     προεπιλογή για την εκκίνηση του συστήματος. Σημειώστε ότι οι ενεργές
     κατατμήσεις (όπως για παράδειγμα ένα ριζικό σύστημα αρχείων το οποίο είναι
     ήδη προσαρτημένο) δεν μπορούν να μετονομαστούν. Θα πρέπει να εκτελέσετε
     την εντολή χρησιμοποιώντας την επιλογή «Fixit» του CD εγκατάστασης, ή να
     ακολουθήσετε μια διαδικασία δύο βημάτων (σε περίπτωση που έχετε mirror)
     ξεκινώντας από τον ένα δίσκο και μετονομάζοντας τον άλλο.
     Έπειτα θα πρέπει να προσθέσετε την απόσταση (offset, αν υπάρχει) της
     κατάτμησης Vinum αυτής της συσκευής, με την απόσταση του υποδίσκου του
     αντίστοιχου ριζικού τόμου της συσκευής. Η τιμή που θα προκύψει θα είναι η
     απόσταση ("offset") για τη νέα κατάτμηση "a". Μπορείτε να πάρετε αυτούσια
     την τιμή "size" για αυτή την κατάτμηση από τον υπολογισμό που κάνατε
     παραπάνω. Το "fstype" θα πρέπει να είναι 4.2BSD. Οι τιμές των "fsize",
     "bsize", και "cpg" θα πρέπει να επιλεχθούν με τέτοιο τρόπο ώστε να
     ταιριάζουν με το πραγματικό σύστημα αρχείων, αν και δεν έχουν σημασία στη
     συγκεκριμένη περίπτωση.
     Με αυτό τον τρόπο, θα δημιουργηθεί μια νέα κατάτμηση "a" η οποία
     επικαλύπτει την κατάτμηση του Vinum σε αυτή τη συσκευή. Σημειώστε ότι η
     εντολή bsdlabel θα επιτρέψει αυτή την επικάλυψη μόνο αν η κατάτμηση του
     Vinum έχει επισημανθεί κατάλληλα με fstype "vinum".
  3. Αυτό είναι όλο! Υπάρχει πλέον μια ψευτο-κατάτμηση "a" σε κάθε συσκευή η
     οποία έχει αντίγραφο του ριζικού τόμου. Συνίσταται να επαληθεύσετε ξανά το
     αποτέλεσμα, χρησιμοποιώντας μια εντολή όπως την παρακάτω:

       # fsck -n /dev/devnamea


Θα πρέπει να θυμάστε ότι οι θέσεις των αρχείων που περιέχουν πληροφορίες
ελέγχου πρέπει να είναι σχετικές ως προς το ριζικό σύστημα αρχείων που
βρίσκεται στο τόμο του Vinum, και ο οποίος (κατά την δημιουργία καινούριου
ριζικού τόμου Vinum) μπορεί να μην ταιριάζει με το ριζικό σύστημα αρχείων που
είναι ενεργό τη δεδομένη στιγμή. Θα πρέπει ιδιαίτερα να φροντίσετε τα αρχεία /
etc/fstab και /boot/loader.conf.
Στην επόμενη επανεκκίνηση, ο κώδικας εκκίνησης θα πρέπει να εντοπίσει τις
κατάλληλες πληροφορίες ελέγχου από το νέο (Vinum) ριζικό σύστημα αρχείων και να
δράσει κατάλληλα. Στο τέλος της διαδικασίας αρχικοποίησης του πυρήνα, και μετά
την αναγγελία όλων των συσκευών, το μήνυμα το οποίο δείχνει την επιτυχή
λειτουργία του εγχειρήματος μοιάζει με το παρακάτω:

  Mounting root from ufs:/dev/gvinum/root

-------------------------------------------------------------------------------

22.9.3 Παράδειγμα Ρύθμισης Ριζικού Τόμου με Vinum

Μετά την ρύθμιση του ριζικού τόμου με το Vinum, η έξοδος της εντολής gvinum l -
rv root θα μοιάζει με την παρακάτω:

  
...
  Subdisk root.p0.s0:
  		Size:        125829120 bytes (120 MB)
  		State: up
  		Plex root.p0 at offset 0 (0  B)
  		Drive disk0 (/dev/da0h) at offset 135680 (132 kB)

  Subdisk root.p1.s0:
  		Size:        125829120 bytes (120 MB)
  		State: up
  		Plex root.p1 at offset 0 (0  B)
  		Drive disk1 (/dev/da1h) at offset 135680 (132 kB)

Οι τιμές που θα πρέπει να σημειώσετε είναι το 135680 για την απόσταση (offset
σε σχέση με την κατάτμηση /dev/da0h). Αυτό μεταφράζεται σε 265 block των 512
byte για την εντολή bsdlabel. Παρόμοια, το μέγεθος του ριζικού τόμου είναι
245760 μπλοκ των 512 byte. Το /dev/da1h, το οποίο περιέχει το δεύτερο αντίγραφο
του ριζικού τόμου, έχει συμμετρική ρύθμιση.
Το bsdlabel για αυτές τις συσκευές θα μοιάζει με το παρακάτω:

  
...
  8 partitions:
  #        size   offset    fstype   [fsize bsize bps/cpg]
    a:   245760      281    4.2BSD     2048 16384     0   # (Cyl.    0*- 15*)
    c: 71771688        0    unused        0     0         # (Cyl.    0 - 4467*)
    h: 71771672       16     vinum                        # (Cyl.    0*- 4467*)

Μπορείτε να παρατηρήσετε ότι η παράμετρος "size" για την ψευτο-κατάτμηση "a"
ταιριάζει με την τιμή που δείξαμε παραπάνω, ενώ η τιμή της παραμέτρου "offset"
είναι το άθροισμα της απόστασης ανάμεσα στην κατάτμηση Vinum "h" και της
απόστασης αυτής της κατάτμησης μέσα στη συσκευή (ή το slice). Πρόκειται για μια
τυπική ρύθμιση που είναι απαραίτητη για να αποφευχθούν τα προβλήματα που
περιγράφηκαν στο Τμήμα_22.9.4.3. Μπορείτε επίσης να δείτε ότι ολόκληρη η
κατάτμηση "a" περιέχεται αυτούσια μέσα στην "h" η οποία και περιέχει όλες τις
πληροφορίες Vinum της συσκευής.
Σημειώστε ότι στο παραπάνω παράδειγμα η συσκευή χρησιμοποιείται εξ' ολοκλήρου
από το Vinum, και δεν υπάρχει κάποιο κατάλοιπο ριζικής κατάτμησης από παλιότερη
χρήση. Αυτό συμβαίνει επειδή πρόκειται για δίσκο που χρησιμοποιήθηκε από την
αρχή ως μέρος ενός συστήματος Vinum.
-------------------------------------------------------------------------------

22.9.4 Αντιμετώπιση Προβλημάτων

Σε περίπτωση προβλήματος, θα χρειαστείτε κάποια μέθοδο αντιμετώπισης. Η
παρακάτω λίστα περιέχει μερικά από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα και τις λύσεις
τους.
-------------------------------------------------------------------------------

22.9.4.1 Ο Κώδικας Εκκίνησης Φορτώνεται, Αλλά το Σύστημα δεν Εκκινεί

Αν για οποιοδήποτε λόγο το σύστημα δεν συνεχίζει την εκκίνηση, θα πρέπει να
διακόψετε την εκκίνηση μέσα στο χρονικό διάστημα των 10 δευτερολέπτων που
εμφανίζεται ο φορτωτής εκκίνησης, πιέζοντας το πλήκτρο space. Μπορείτε να
εξετάσετε τις τιμές των μεταβλητών του φορτωτή (όπως η vinum.autostart),
χρησιμοποιώντας την εντολή show, και να τις αλλάξετε με τις εντολές set ή
unset.
Αν το μοναδικό πρόβλημα ήταν η απουσία του αρθρώματος Vinum στη λίστα της
αυτόματης φόρτωσης, αρκεί να δώσετε την εντολή load geom_vinum.
Όταν είστε έτοιμος, η εκκίνηση μπορεί να συνεχιστεί με την εντολή boot -as. Οι
επιλογές -as θα οδηγήσουν τον πυρήνα να ρωτήσει για το ριζικό σύστημα αρχείων
που πρόκειται να προσαρτηθεί (-a), και η διαδικασία εκκίνησης θα σταματήσει σε
κατάσταση ενός χρήστη (single user, λόγω της επιλογής -s), όπου η προσάρτηση
του ριζικού συστήματος είναι μόνο για ανάγνωση. Με τον τρόπο αυτό, ακόμα και αν
έχει προσαρτηθεί μόνο ένα plex ενός τόμου που αποτελείται από πολλά, δεν
υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί ασυνέπεια δεδομένων μεταξύ των plex.
Στην προτροπή που εμφανίζεται για το ριζικό σύστημα αρχείων που πρόκειται να
προσαρτηθεί, μπορείτε να εισάγετε οποιαδήποτε συσκευή περιέχει ένα έγκυρο
ριζικό σύστημα αρχείων. Αν το /etc/fstab έχει ρυθμιστεί σωστά, η προεπιλογή θα
είναι κάτι σαν ufs:/dev/gvinum/root. Μια τυπική εναλλακτική τοποθεσία θα
μπορούσε να είναι το ufs:da0d, μια υποθετική κατάτμηση που περιέχει το παλιό
(πριν το Vinum) ριζικό σύστημα αρχείων. Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε μια από
τις τύπου "a" ψευτο-κατατμήσεις που είναι στην πραγματικότητα υποδίσκοι της
ριζικής συσκευής του Vinum, θα πρέπει να είστε προσεκτικός, γιατί αν
χρησιμοποιείτε mirror θα γίνει προσάρτηση μόνο του ενός τμήματος της συσκευής.
Αν πρόκειται να προσαρτήσετε αυτή τη συσκευή αργότερα με δυνατότητα εγγραφής-
ανάγνωσης, είναι απαραίτητο να αφαιρέσετε τα υπόλοιπα plex του ριζικού τόμου
του Vinum, καθώς αυτά θα περιέχουν δεδομένα που δεν είναι σε συγχρονισμό με την
κατάτμηση που έχετε ήδη προσαρτήσει.
-------------------------------------------------------------------------------

22.9.4.2 Φορτώνει Μόνο ο Βασικός Κώδικας Εκκίνησης

Αν η φόρτωση του /boot/loader δεν είναι επιτυχής, αλλά ο βασικός κώδικας
εκκίνησης (primary bootstrap) φορτώνεται (κάτι που μπορείτε να διαπιστώσετε
ελέγχοντας αν εμφανίζεται μια παύλα στην πάνω αριστερή γωνία της οθόνης κατά το
αρχικό στάδιο εκκίνησης), μπορείτε να προσπαθήσετε να διακόψετε τη βασική
εκκίνηση σε αυτό το σημείο χρησιμοποιώντας το πλήκτρο space. Με αυτό τον τρόπο,
η εκκίνηση θα σταματήσει στο στάδιο δύο (δείτε το Τμήμα_13.3.2). Μπορείτε εδώ
να προσπαθήσετε να εκκινήσετε από μια εναλλακτική κατάτμηση, π.χ. την κατάτμηση
που περιείχε το ριζικό σύστημα αρχείων που μετακινήσατε από το "a" όταν
ξεκινήσατε να χρησιμοποιείτε το Vinum.
-------------------------------------------------------------------------------

22.9.4.3 Δεν Γίνεται Καμιά Εκκίνηση, ο Κώδικας Εκκίνησης Προκαλεί Panic

Αυτό μπορεί να συμβεί αν ο κώδικας εκκίνησης καταστραφεί από την εγκατάσταση
του Vinum. Δυστυχώς, το Vinum την τρέχουσα στιγμή αφήνει μόνο 4 KB ελεύθερα
στην αρχή της κατάτμησης του πριν αρχίσει να γράφει τις πληροφορίες της
επικεφαλίδας του. Ωστόσο τα στάδια ένα και δύο καθώς και το bsdlabel που
ενσωματώνεται ανάμεσα τους, χρειάζονται 8 KB. Έτσι, αν μια κατάτμηση Vinum
ξεκίναγε στην θέση 0 μέσα σε ένα slice ή δίσκο που προορίζονταν για εκκίνηση, η
εγκατάσταση του Vinum θα κατέστρεφε τον κώδικα εκκίνησης.
Με τον ίδιο τρόπο, αν η παραπάνω κατάσταση επιδιορθωθεί για παράδειγμα
ξεκινώντας από ένα CD «Fixit» και επανεγκαθιστώντας τον κώδικα εκκίνησης με τη
βοήθεια της εντολής bsdlabel -B (όπως περιγράφεται στο Τμήμα_13.3.2), ο κώδικας
εκκίνησης θα καταστρέψει την επικεφαλίδα του Vinum, το οποίο δεν θα μπορεί
πλέον να εντοπίσει τους δίσκους του. Αν και το παραπάνω δεν καταστρέφει τα
δεδομένα ρυθμίσεων ή τα πραγματικά δεδομένα που υπάρχουν στους τόμους (και η
ανάκτηση τους είναι δυνατή αν δώσετε ξανά ακριβώς τις ίδιες ρυθμίσεις στο Vinum
με τις αρχικές σας), η κατάσταση διορθώνεται αρκετά δύσκολα. Θα πρέπει να
μετακινήσετε ολόκληρη την κατάτμηση του Vinum τουλάχιστον κατά 4 KB ώστε να μην
υπάρχει σύγκρουση μεταξύ της επικεφαλίδας του Vinum και του κώδικα εκκίνησης.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 23 Εικονικοποίηση

Συνεισφορά από τον Murray Stokely.

23.1 Σύνοψη

Το λογισμικό εικονικοποίησης επιτρέπει σε πολλαπλά λειτουργικά συστήματα να
εκτελούνται ταυτόχρονα στον ίδιο υπολογιστή. Σε υπολογιστές PC το λογισμικό
αυτό τυπικά χρησιμοποιεί ένα λειτουργικό ως ξενιστή (host) στο οποίο και
εκτελείται, και το οποίο υποστηρίζει ένα οποιοδήποτε αριθμό από φιλοξενούμενα
(guest) λειτουργικά.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Τη διαφορά μεταξύ ενός ξενιστή (host) και ενός φιλοξενούμενου (guest)
  λειτουργικού.
* Πως να εγκαταστήσετε το FreeBSD σε ένα Apple Macintosh υπολογιστή που
  βασίζεται σε Intel αρχιτεκτονική.
* Πώς να εγκαταστήσετε το FreeBSD κάτω από Microsoft Windows με το Virtual PC.
* Πως να βελτιστοποιήσετε ένα FreeBSD σύστημα για την καλύτερη απόδοση σε
  περιβάλλον εικονικού μηχανήματος.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να έχετε κατανοήσει τις βασικές έννοιες του UNIX και του FreeBSD (Κεφάλαιο
  4).
* Να γνωρίζετε πως θα εγκαταστήσετε το FreeBSD (Κεφάλαιο_2).
* Να γνωρίζετε πως θα ρυθμίσετε τη σύνδεση σας στο δίκτυο (Κεφάλαιο_32).
* Να γνωρίζετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).

-------------------------------------------------------------------------------

23.2 Το FreeBSD ως φιλοξενούμενο λειτουργικό


23.2.1 Το Parallels σε MacOS

Το Parallels Desktop για Mac είναι ένα εμπορικό λογισμικό το οποίον είναι
διαθέσιμο για υπολογιστές Apple Mac με επεξεργαστή Intel και λειτουργικό Mac OS
10.4.6 ή νεότερο. Το FreeBSD παρέχει πλήρη υποστήριξη ως φιλοξενούμενο
λειτουργικό. Όταν το Parallels έχει εγκατασταθεί στο Mac OS X, ο χρήστης πρέπει
να ρυθμίσει ένα εικονικό σύστημα και στη συνέχεια να εγκαταστήσει το
φιλοξενούμενο λειτουργικό σύστημα που επιθυμεί.
-------------------------------------------------------------------------------

23.2.1.1 Εγκαθιστώντας το FreeBSD στο Parallels/Mac OS® X

Το πρώτο βήμα για την εγκατάσταση του FreeBSD στο Mac OS X/Parallels είναι να
δημιουργήσετε ένα νέο εικονικό σύστημα για το FreeBSD. Όταν ερωτηθείτε,
επιλέξτε το FreeBSD σαν το  φιλοξενούμενο λειτουργικό (Guest OS) .
Ορίστε ένα λογικό μέγεθος δίσκου και μνήμης που να ανταποκρίνεται στα σχέδια
που έχετε για την εικονικοποίηση του FreeBSD. 4GB δίσκος και 512MB μνήμης
δουλεύουν μια χαρά για τους περισσότερους χρήστες του FreeBSDμέσα από το
Parallels:
Επιλέξτε τον τύπο δικτύωσης και τον προσαρμογέα δικτύου:
Αποθήκευση και τέλος των ρυθμίσεων:
Όταν το εικονικό σύστημα έχει δημιουργηθεί, θα χρειαστεί να εγκαταστήσετε το
ίδιο το FreeBSD. Ο καλύτερος τρόπος για να γίνει η εγκατάσταση είναι με το
επίσημο FreeBSD CD-ROM ή με κάποιο αρχείο ISO, κατεβασμένο από τον επίσημο FTP
τόπο. Όταν έχετε το κατάλληλο ISO στο σκληρό σας, ή το CD-ROM στον οδηγό CD,
ενεργοποιήστε με το ποντίκι το εικονίδιο του CD στο κάτω δεξί μέρος της οθόνης
του Parallels. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσετε να ορίσετε την πηγή της
εγκατάστασης. Μπορείτε να ορίσετε το CDROM ή κάποιο διαθέσιμο ISO αρχείο.
Όταν έχετε αντιστοιχήσει τη πηγή εγκατάστασης, επανεκκινήστε το εικονικό
σύστημα πατώντας απλά το κουμπί της επανεκκίνησης (reboot) του Parallels. Το
Parallels θα ξεκινήσει με ένα ειδικό BIOS το οποίο πρώτα ελέγχει εάν υπάρχει
διαθέσιμο κάποιο CD-ROM, όπως κάνει και ένα φυσιολογικό BIOS.
Σε αυτή τη περίπτωση θα βρει το μέσο εγκατάστασης του FreeBSD και θα ξεκινήσει
το sysinstall όπως περιγράφεται στο Κεφάλαιο_2. Μπορείτε να εγκαταστήσετε το
X11, αλλά μη δοκιμάσετε να ρυθμίσετε αυτή τη στιγμή.
Όταν τελειώσετε με την εγκατάσταση, κάντε μια επανεκκίνηση στο φρέσκο εικονικό
FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

23.2.1.2 Ρυθμίζοντας το FreeBSD στο Mac OS X/Parallels

Αφού έχει εγκατασταθεί επιτυχώς το FreeBSD στο Mac OS X με το Parallels,
υπάρχουν μερικά βήματα ακόμη που μπορούν να σας βοηθήσουν να ρυθμίσετε το
εικονικό σας σύστημα.

  1. Μεταβλητές του Boot Loader
     Το ποιο σημαντικό βήμα είναι να μειώσετε το μέγεθος του kern.hz
     προκειμένου να αξιοποιήσετε τη CPU μέσα από το Parallels. Αυτό μπορεί να
     γίνει με το να προσθέσετε την ακόλουθη γραμμή στο /boot/loader.conf:

       kern.hz=100

     Χωρίς αυτή τη ρύθμιση, ένα αδρανές FreeBSD στο Parallels θα καταναλώνει το
     15% της CPU ενός μονοπύρηνου iMac®. Μετά από την αλλαγή, η κατανάλωση θα
     πέσει κοντά στο 5%.
  2. Δημιουργία Νέου Αρχείου Ρυθμίσεων του Πυρήνα
     Μπορείτε να αφαιρέσετε όλες τους οδηγούς για SCSI, FireWire, και USB
     συσκευές. Το Parallels παρέχει ένα εικονικό προσαρμογέα δικτύου ο οποίος
     χρησιμοποιείται από τον οδηγό ed(4), οπότε όλοι οι οδηγοί για δικτυακές
     συσκευές εκτός των ed(4) και miibus(4) μπορούν να αφαιρεθούν από τον
     πυρήνα.
  3. Ρύθμιση Δικτύου
     Η πιο απλή ρύθμιση δικτύου κάνει χρήση του DHCP για να συνδεθεί το
     εικονικό σας σύστημα στο ίδιο τοπικό δίκτυο με τον Mac. Αυτό μπορεί εύκολα
     να γίνει με το να προσθέσετε τη γραμμή ifconfig_ed0="DHCP" στο /etc/
     rc.conf. Πολυπλοκότερες ρυθμίσεις δικτύου περιγράφονται στο κεφάλαιο
     Κεφάλαιο_32.

-------------------------------------------------------------------------------

23.2.2 Το Virtual PC στα Windows

Το Virtual PC για Windows είναι ένα προϊόν της Microsoft που διατίθεται για
δωρεάν κατέβασμα. Δείτε τις απαιτήσεις_συστήματος. Μετά την εγκατάσταση του
Virtual PC στα Microsoft Windows, ο χρήστης πρέπει να ρυθμίσει ένα εικονικό
μηχάνημα και να εγκαταστήσει το φιλοξενούμενο λειτουργικό που επιθυμεί.
-------------------------------------------------------------------------------

23.2.2.1 Εγκατάσταση του FreeBSD στο Virtual PC/Microsoft® Windows

Το πρώτο βήμα στην εγκατάσταση του FreeBSD στα Microsoft Windows με χρήση του
Virtual PC, είναι η δημιουργία ενός νέου εικονικού μηχανήματος για την
εγκατάσταση του. Επιλέξτε Create a virtual machine όταν ερωτηθείτε:
Στην ερώτηση Operating System επιλέξτε Other:
Επιλέξτε έπειτα κατάλληλο μέγεθος για το σκληρό δίσκο και τη μνήμη RAM του
εικονικού μηχανήματος, ανάλογα με τη χρήση που σκοπεύετε να κάνετε. Στις
περισσότερες περιπτώσεις, τα 4GB δίσκου και 512MB RAM είναι αρκετά για χρήση
του FreeBSD στο Virtual PC:
Ολοκληρώστε αποθηκεύοντας τις ρυθμίσεις:
Επιλέξτε την εικονική μηχανή FreeBSD που δημιουργήσατε και κάντε κλικ στο
Settings. Ρυθμίστε έπειτα το είδος και την διεπαφή (interface) του δικτύου:
Αφού δημιουργήσετε την εικονική μηχανή σας για το FreeBSD, θα πρέπει να
εγκαταστήσετε το λειτουργικό σε αυτήν. Ο καλύτερος τρόπος είναι να
χρησιμοποιήσετε ένα από τα επίσημα CDROM του FreeBSD ή να κατεβάσετε κάποιο
αρχείο ISO από την επίσημη τοποθεσία FTP. Έχοντας το κατάλληλο αρχείο ISO στο
τοπικό σας σύστημα αρχείων των Windows (ή το αντίστοιχο CDROM στον οδηγό),
κάντε διπλό κλικ στο εικονίδιο της εικονικής μηχανής FreeBSD για να την
εκκινήσετε. Έπειτα κάντε κλικ στο CD και επιλέξτε Capture ISO Image... στο
παράθυρο του Virtual PC. Θα εμφανιστεί ένα παράθυρο που θα σας επιτρέψει να
συσχετίσετε τον εικονικό οδηγό CDROM με ένα αρχείο ISO ή και με τον πραγματικό
σας οδηγό.
Μόλις δημιουργήσετε τη συσχέτιση με την πηγή που θα χρησιμοποιήσετε ως CDROM,
επανεκκινήστε το εικονικό σας FreeBSD μηχάνημα, επιλέγοντας Reset από το μενού
Action. Το Virtual PC εκκινεί με ένα ειδικό BIOS το οποίο ελέγχει πρώτα αν
υπάρχει CDROM στον οδηγό, όπως ακριβώς συμβαίνει και με ένα φυσιολογικό BIOS.
Στη δική μας περίπτωση, θα ανιχνεύσει το μέσο εγκατάστασης του FreeBSD και θα
ξεκινήσει η συνηθισμένη διαδικασία εγκατάστασης μέσω του sysinstall, όπως
περιγράφεται στο Κεφάλαιο_2. Μπορείτε να προχωρήσετε με την εγκατάσταση, αλλά
μη προσπαθήσετε να ρυθμίσετε το γραφικό σύστημα X11 τη δεδομένη στιγμή.
Όταν τελειώσετε την εγκατάσταση, μη ξεχάσετε να βγάλετε το CDROM από τον οδηγό
(ή να καταργήσετε την αντίστοιχη συσχέτιση με το αρχείο ISO). Μπορείτε έπειτα
να επανεκκινήσετε στη νέα σας εγκατάσταση του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

23.2.2.2 Ρύθμιση του FreeBSD στο Virtual PC σε Microsoft Windows

Μετά την επιτυχή εγκατάσταση του FreeBSD στα Microsoft Windows μέσω του Virtual
PC, θα πρέπει να εκτελέσετε μια σειρά από ρυθμίσεις για να βελτιστοποιήσετε την
λειτουργία του συστήματος σε περιβάλλον εικονικής μηχανής.

  1. Θέστε Τιμές στις Μεταβλητές του Φορτωτή Εκκίνησης
     Η πιο σημαντική ρύθμιση είναι να μειώσετε την τιμή της μεταβλητής kern.hz
     για να μειώσετε τη χρήση της CPU στο FreeBSD όταν το χρησιμοποιείτε στο
     εικονικό περιβάλλον του Virtual PC. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί προσθέτοντας
     την παρακάτω γραμμή στο αρχείο /boot/loader.conf:

       kern.hz=100

     Χωρίς αυτή τη ρύθμιση, μια εικονική μηχανή FreeBSD στο Virtual PC, όταν
     εκτελείται χωρίς φορτίο, θα χρησιμοποιεί περίπου το 40% του επεξεργαστή σε
     ένα μηχάνημα με μία CPU. Μετά από την αλλαγή αυτή, η χρήση θα είναι κοντά
     στο 3%.
  2. Δημιουργήστε Ένα Νέο Αρχείο Ρυθμίσεων Πυρήνα
     Μπορείτε να αφαιρέσετε όλα τα προγράμματα οδήγησης για συσκευές SCSI,
     Firewire και USB. Το Virtual PC παρέχει μια εικονική κάρτα δικτύου η οποία
     υποστηρίζεται από το πρόγραμμα οδήγησης de(4), άρα μπορείτε να αφαιρέσετε
     όλες τις άλλες κάρτες δικτύου από τον πυρήνα, εκτός από το de(4) και το
     miibus(4).
  3. Ρύθμιση Δικτύου
     Η πιο απλή ρύθμιση δικτύου περιλαμβάνει τη χρήση του πρωτοκόλλου DHCP για
     να συνδέσετε το εικονικό μηχάνημα σας στο ίδιο τοπικό δίκτυο με το
     μηχάνημα ξενιστή. Αυτό επιτυγχάνεται προσθέτοντας τη γραμμή
     ifconfig_de0="DHCP" στο /etc/rc.conf. Μπορείτε να βρείτε πιο προχωρημένες
     ρυθμίσεις δικτύου στο Κεφάλαιο_32.

-------------------------------------------------------------------------------

23.2.3 Το VMware σε MacOS

Το VMware Fusion για Mac είναι ένα εμπορικό πρόγραμμα. Υπάρχει διαθέσιμο για
υπολογιστές Apple Mac αρχιτεκτονικής Intel που τρέχουν Mac OS 10.4.9 ή κάποια
πιο πρόσφατη έκδοση. Το FreeBSD υποστηρίζεται πλήρως ως φιλοξενούμενο (guest)
λειτουργικό. Μόλις ολοκληρωθεί η εγκατάσταση του VMware Fusion στο Mac OS X,
πρέπει να ρυθμίσετε μια εικονική μηχανή και να εγκαταστήσετε το φιλοξενούμενο
λειτουργικό σύστημα.
-------------------------------------------------------------------------------

23.2.3.1 Εγκατάσταση του FreeBSD στο VMware/Mac OS X

Αρχικά ξεκινήστε το VMware Fusion, και θα φορτώσει η Συλλογή Εικονικών Μηχανών.
Επιλέξτε "New" για να δημιουργήσετε μια νέα εικονική μηχανή:
Θα δείτε να φορτώνει το New Virtual Machine Assistant, το βοηθητικό πρόγραμμα
δημιουργίας μιας νέας εικονικής μηχανής. Επιλέξτε Continue για να συνεχίσετε:
Στην επιλογή λειτουργικού συστήματος διαλέξτε Other και ως έκδοση λειτουργικού
συστήματος διαλέξτε FreeBSD ή FreeBSD 64-bit (ανάλογα με το αν θέλετε
υποστήριξη για 64-bit εφαρμογές ή όχι):
Δώστε ένα όνομα για το VM Image και ρυθμίστε τον κατάλογο στον οποίο θέλετε να
αποθηκευθεί:
Ρυθμίστε το μέγεθος του Εικονικού Δίσκου για την εικονική μηχανή:
Επιλέξτε μια μέθοδο εγκατάστασης για την εικονική μηχανή: είτε από ένα ISO
image είτε από το CD-ROM:
Μόλις επιλέξετε Finish, η εικονική μηχανή θα ξεκινήσει τη διαδικασία εκκίνησης
(boot):
Εγκαταστήστε το FreeBSD όπως θα κάνατε και σε οποιοδήποτε άλλο υπολογιστή, ή
ακολουθώντας τις οδηγίες από το Κεφάλαιο_2:
Μόλις ολοκληρωθεί η εγκατάσταση, μπορείτε να αλλάξετε τις ρυθμίσεις της
εικονικής μηχανής, όπως π.χ. το μέγεθος μνήμης που θα χρησιμοποιεί:

     Σημείωση:Οι ρυθμίσεις υλικού μιας εικονικής μηχανής δε μπορούν να
     αλλάξουν όσο τρέχει αυτή η εικονική μηχανή.

Μπορείτε, ακόμη, να ρυθμίσετε τον αριθμό των επεξεργαστών τους οποίους
επιτρέπεται να χρησιμοποιήσει αυτή η εικονική μηχανή:
Ίσως έχει νόημα, επίσης, να αλλάξετε το αρχείο ή τη συσκευή που φαίνεται ως CD-
ROM μέσα στην εικονική μηχανή. Συνήθως μπορείτε να αποσυνδέσετε το CD-ROM ή το
ISO image από την εικονική μηχανή, αφού δε χρειάζεται πλέον όταν έχει
ολοκληρωθεί η εγκατάσταση του FreeBSD:
Μια από τις τελευταίες ρυθμίσεις είναι η σύνδεση της εικονικής μηχανής με το
δίκτυο. Για να μπορείτε να συνδεθείτε στην ΕΜ από άλλα μηχανήματα (εκτός του
ξενιστή), ενεργοποιήστε την επιλογή Connect directly to the physical network
(Bridged). Αλλιώς, για να μπορεί η ΕΜ να συνδεθεί στο δίκτυο μέσω του ξενιστή,
αλλά να μη μπορούν άλλα μηχανήματα να συνδεθούν σε αυτή, ενεργοποιήστε την
επιλογή Share the host's internet connection (NAT).
Μόλις τελειώσετε με αυτές τις ρυθμίσεις, μπορείτε να εκκινήσετε τη νέα εικονική
μηχανή με το φρεσκο-εγκατεστημένο FreeBSD σας.
-------------------------------------------------------------------------------

23.2.3.2 Ρυθμίσεις του FreeBSD μέσα στο Mac OS X/VMware

Αφού τελειώσετε με την εγκατάσταση του FreeBSD σε μια εικονική μηχανή VMware
μέσα σε Mac OS X, πρέπει να κάνετε κάποιες ρυθμίσεις για να βελτιωθεί η απόδοση
του FreeBSD ως φιλοξενούμενου συστήματος.

  1. Ρυθμίσεις Μεταβλητών του Boot Loader
     Η πιο σημαντική ρύθμιση είναι να μειώσετε την τιμή της μεταβλητής kern.hz,
     για να μειωθεί κάπως η χρήση του επεξεργαστή από το FreeBSD καθώς τρέχει
     μέσα στο VMware. Προσθέστε, λοιπόν, την παρακάτω γραμμή στο αρχείο /boot/
     loader.conf:

       kern.hz=100

     Χωρίς αυτή τη ρύθμιση ένα φιλοξενούμενο FreeBSD που τρέχει μέσα σε VMware
     μπορεί να χρησιμοποιεί μέχρι και 15% του επεξεργαστή ενός iMac. Μετά από
     αυτή τη ρύθμιση η χρήση του επεξεργαστή μπορεί να είναι μικρότερη από 5%.
  2. Δημιουργήστε Ένα Νέο Αρχείο Ρυθμίσεων Πυρήνα
     Μπορείτε να αφαιρέσετε όλες τις συσκευές FireWire και USB. Το VMware
     παρέχει μια εικονική κάρτα δικτύου, η οποία είναι συμβατή με τον οδηγό em
     (4), οπότε μπορείτε να αφαιρέσετε όλες τις υπόλοιπες κάρτες δικτύου από
     τον πυρήνα σας.
  3. Ρυθμίστε το Δίκτυο
     Ο πιο εύκολος τρόπος να ρυθμίσετε το δίκτυο της εικονικής μηχανής είναι να
     συνδεθείτε μέσω DHCP με το τοπικό δίκτυο, χρησιμοποιώντας τη διεύθυνση MAC
     του ξενιστή. Αυτό μπορεί να γίνει προσθέτοντας τη γραμμή
     ifconfig_em0="DHCP" στο αρχείο /etc/rc.conf. Για περισσότερες πληροφορίες
     και πιο προχωρημένες ρυθμίσεις δικτύου, δείτε το Κεφάλαιο_32.

-------------------------------------------------------------------------------

23.2.4 VirtualBox" Guest Additions σε FreeBSD Guest

Τα πρόσθετα προγράμματα για το φιλοξενούμενο λειτουργικό (guest additions) του
VirtualBox" παρέχουν υποστήριξη για τα παρακάτω:

* Κοινή χρήση προχείρου (clipboard)
* Έξυπνη χρήση δείκτη ποντικιού
* Συγχρονισμός ώρας με τον ξενιστή (host)
* Αναπροσαρμογή μεγέθους παραθύρου
* Κατάσταση απρόσκοπτης λειτουργίας (seamless mode)


     Σημείωση:Οι παρακάτω εντολές εκτελούνται στο φιλοξενούμενο FreeBSD
     λειτουργικό.

Αρχικά, εγκαταστήστε το πακέτο emulators/virtualbox-ose-additions στο
φιλοξενούμενο FreeBSD λειτουργικό.

  # cd /usr/ports/emulators/virtualbox-ose-additions && make install clean

Προσθέστε τις παρακάτω γραμμές στο /etc/rc.conf:

  vboxguest_enable="YES"
  vboxservice_enable="YES"

Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε το ntpd(8) ή το ntpdate(8), θα πρέπει να
απενεργοποιήσετε το συγχρονισμό ώρας με τον ξενιστή:

  vboxservice_flags="--disable-timesync"

Το πρόγραμμα οδήγησης vboxvideo_drv φυσιολογικά θα αναγνωριστεί αυτόματα όταν
εκτελέσετε το Xorg -configure. Αν αυτό δεν συμβεί, τροποποιήστε το xorg.conf
για την κάρτα γραφικών του VirtualBox:

  Section "Device"
  	### Available Driver options are:-
  	### Values: <i>: integer, <f>: float, <bool>: "True"/"False",
  	### <string>: "String", <freq>: "<f> Hz/kHz/MHz"
  	### [arg]: arg optional
  	Identifier "Card0"
  	Driver "vboxvideo"
  	VendorName "InnoTek Systemberatung GmbH"
  	BoardName "VirtualBox Graphics Adapter"
  	BusID "PCI:0:2:0"
  EndSection

Για να χρησιμοποιήσετε το vboxmouse_drv, χρησιμοποιήστε την παρακάτω ενότητα
για το ποντίκι στο xorg.conf:

  Section "InputDevice"
  	Identifier "Mouse0"
  	Driver "vboxmouse"
  EndSection

Οι χρήστες του HAL θα πρέπει να δημιουργήσουν το αρχείο /usr/local/etc/hal/fdi/
policy/90-vboxguest.fdi ή να το αντιγράψουν από το /usr/local/share/hal/fdi/
policy/10osvendor/90-vboxguest.fdi:

  <?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
  <!--
  # Sun VirtualBox
  # Hal driver description for the vboxmouse driver
  # $Id: chapter.xml,v 1.16 2011-12-09 19:53:53 manolis Exp $

  	Copyright (C) 2008-2009 Sun Microsystems, Inc.

  	This file is part of VirtualBox Open Source Edition (OSE, as
  	available from http://www.virtualbox.org. This file is free software;
  	you can redistribute it and/or modify it under the terms of the GNU
  	General Public License (GPL) as published by the Free Software
  	Foundation, in version 2 as it comes in the "COPYING" file of the
  	VirtualBox OSE distribution. VirtualBox OSE is distributed in the
  	hope that it will be useful, but WITHOUT ANY WARRANTY of any kind.

  	Please contact Sun Microsystems, Inc., 4150 Network Circle, Santa
  	Clara, CA 95054 USA or visit http://www.sun.com if you need
  	additional information or have any questions.
  -->
  <deviceinfo version="0.2">
    <device>
      <match key="info.subsystem" string="pci">
        <match key="info.product" string="VirtualBox guest Service">
          <append key="info.capabilities" type="strlist">input</append>
  	<append key="info.capabilities" type="strlist">input.mouse</append>
          <merge key="input.x11_driver" type="string">vboxmouse</merge>
  	<merge key="input.device" type="string">/dev/vboxguest</merge>
        </match>
      </match>
    </device>
  </deviceinfo>

-------------------------------------------------------------------------------

23.3 Το FreeBSD ως Ξενιστής (Host)

Για αρκετά χρόνια, κανένα από τα πακέτα εικονικοποίησης δεν υποστήριζε επίσημα
το FreeBSD ως ξενιστή. Κάποιοι χρήστες χρησιμοποιούσαν παλιές και κατά βάση
εγκαταλελειμμένες εκδόσεις του VMware (όπως το emulators/vmware3), οι οποίες
χρησιμοποιούσαν την συμβατότητα εκτέλεσης προγραμμάτων Linux. Λίγο μετά την
επίσημη κυκλοφορία του FreeBSD 7.2, έγινε διαθέσιμη στη Συλλογή των Ports η
εφαρμογή VirtualBox της Sun. Η εφαρμογή αυτή εκτελείται ως εγγενές πρόγραμμα
του FreeBSD.
Το VirtualBox είναι ένα πλήρες πακέτο εικονικοποίησης το οποίο βρίσκεται σε
διαρκή ανάπτυξη. Είναι διαθέσιμο για τα περισσότερα λειτουργικά συστήματα,
συμπεριλαμβανομένων των Windows, Mac OS, Linux και FreeBSD. Έχει τη δυνατότητα
να εκτελεί το ίδιο καλά τόσο λειτουργικά τύπου Windows όσο και UNIX. Διανέμεται
ως λογισμικό ανοικτού κώδικα αλλά περιέχει κάποια εξαρτήματα κλειστού κώδικα
που διατίθενται ως χωριστό πακέτο επέκτασης. Μπορείτε να βρείτε περισσότερες
πληροφορίες στη σελίδα «Downloads» στο wiki του VirtualBox, http://
www.virtualbox.org/wiki/Downloads. Τη δεδομένη στιγμή οι επεκτάσεις αυτές δεν
διατίθενται για το FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

23.3.1 Εγκατάσταση του VirtualBox

Το VirtualBox είναι διαθέσιμο ως FreeBSD port στο emulators/virtualbox-ose.
Καθώς το VirtualBox βρίσκεται υπό συνεχή και πολύ ενεργή ανάπτυξη, βεβαιωθείτε
ότι έχετε ανανεώσει το δέντρο των ports πριν ξεκινήσετε την εγκατάσταση του.
Χρησιμοποιήστε τις παρακάτω εντολές για να το εγκαταστήσετε:

  # cd /usr/ports/emulators/virtualbox-ose
  # make install clean

Μια χρήσιμη επιλογή που εμφανίζεται στο διάλογο ρυθμίσεων, αφορά την
εγκατάσταση των προγραμμάτων GuestAdditions. Τα προγράμματα αυτά παρέχουν μια
σειρά από χρήσιμες λειτουργίες στα φιλοξενούμενα λειτουργικά, όπως η διάφανη
λειτουργία του δείκτη ποντικιού (επιτρέπει στο ποντίκι να κινείται ελεύθερα
μεταξύ του ξενιστή και του φιλοξενούμενου λειτουργικού, χωρίς να απαιτείται η
χρήση κάποιου ειδικού πλήκτρου για εναλλαγή) καθώς και ταχύτερη γραφική
απεικόνιση, ειδικά σε λειτουργικά Windows. Μπορείτε να βρείτε τα guest
additions στο μενού Devices, όταν ολοκληρώσετε την εγκατάσταση του
φιλοξενούμενου λειτουργικού.
Πριν χρησιμοποιήσετε το VirtualBox για πρώτη φορά, θα πρέπει να αλλάξετε
κάποιες ρυθμίσεις. Το port εγκαθιστά ένα άρθρωμα πυρήνα στον κατάλογο /boot/
modules το οποίο θα πρέπει να φορτώσετε στον πυρήνα που εκτελείται:

  # kldload vboxdrv

Για να φορτώνεται το άρθρωμα αυτόματα σε κάθε επανεκκίνηση του συστήματος,
προσθέστε την παρακάτω γραμμή στο αρχείο /boot/loader.conf:

  vboxdrv_load="YES"

Για να χρησιμοποιήσετε τα αρθρώματα πυρήνα που επιτρέπουν τη λειτουργία του
δικτύου σε κατάσταση γέφυρας (bridged) ή host-only, προσθέστε την παρακάτω
γραμμή στο /etc/rc.conf και επανεκκινήστε τον υπολογιστή σας:

  vboxnet_enable="YES"

Κατά τη διάρκεια της εγκατάστασης του VirtualBox, δημιουργείται αυτόματα η
ομάδα χρηστών vboxusers. Όλοι οι χρήστες που χρειάζονται πρόσβαση στο
VirtualBox, θα πρέπει να ανήκουν σε αυτή την ομάδα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε
την εντολή pw για να προσθέσετε νέα μέλη στην ομάδα:

  # pw groupmod vboxusers -m yourusername

Τα προεπιλεγμένα δικαιώματα για τη συσκευή /dev/vboxnetctl είναι αρκετά
περιοριστικά και πρέπει να αλλάξουν για να λειτουργήσει το δίκτυο σε κατάσταση
γέφυρας.
Για να δοκιμάσετε τις νέες ρυθμίσεις προσωρινά:

  # chown root:vboxusers /dev/vboxnetctl
  # chmod 0660 /dev/vboxnetctl

Για να αλλάξετε τα δικαιώματα μόνιμα, προσθέστε τις παρακάτω γραμμές στο /etc/
devfs.conf:

  own     vboxnetctl root:vboxusers
  perm    vboxnetctl 0660

Για να εκτελέσετε το VirtualBox, μπορείτε απλώς να επιλέξετε την καταχώριση Sun
VirtualBox από το μενού του γραφικού σας περιβάλλοντος, ή να πληκτρολογήσετε το
παρακάτω σε ένα τερματικό:

  % VirtualBox

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη ρύθμιση και χρήση του VirtualBox,
παρακαλούμε επισκεφθείτε την επίσημη δικτυακή τοποθεσία στο http://
www.virtualbox.org. Καθώς το FreeBSD port είναι πολύ πρόσφατο, η εξέλιξη του
είναι συνεχής. Για τις τελευταίες πληροφορίες καθώς και για οδηγίες
αντιμετώπισης τυχόν προβλημάτων, παρακαλούμε δείτε τη σχετική σελίδα στο wiki
του FreeBSD, στην τοποθεσία http://wiki.FreeBSD.org/VirtualBox.
-------------------------------------------------------------------------------

23.3.2 Υποστήριξη USB στο VirtualBox


     Σημείωση:Για τα βήματα αυτά απαιτείται το VirtualBox 4.0.0 ή
     μεταγενέστερο.

Για να μπορείτε να διαβάσετε και να γράψετε σε συσκευές USB, θα πρέπει ο
λογαριασμός σας να ανήκει στην ομάδα operators:

  # pw groupmod operator -m jerry

Προσθέστε έπειτα τις παρακάτω γραμμές στο αρχείο /etc/devfs.rules (δημιουργήστε
το αν δεν υπάρχει ήδη):

  [system=10]
  add path 'usb/*' mode 0660 group operator

Για να φορτώσετε τους νέους κανόνες, προσθέστε την παρακάτω γραμμή στο /etc/
rc.conf:

  devfs_system_ruleset="system"

Έπειτα επανεκκινήστε το devfs:

  # /etc/rc.d/devfs restart

Μπορείτε τώρα να ενεργοποιήσετε το USB στο φιλοξενούμενο λειτουργικό. Θα πρέπει
να μπορείτε να δείτε τις συσκευές USB στις προτιμήσεις του VirtualBox.
-------------------------------------------------------------------------------

23.3.3 Πρόσβαση στο DVD/CD του Ξενιστή

θα πρέπει να φορτώσετε το άρθρωμα πυρήνα atapicam προσθέτοντας την παρακάτω
γραμμή στο /boot/loader.conf:

  atapicam_load="YES"

Θα πρέπει να εκτελείται το HAL για να λειτουργήσει σωστά το DVD/CD στο
VirtualBox. Ενεργοποιήστε το στο /etc/rc.conf και ξεκινήστε το (αν δεν
εκτελείται ήδη):

  hald_enable="YES"


  # /usr/local/etc/rc.d/hald start

Για να μπορούν οι χρήστες να έχουν πρόσβαση στις λειτουργίες CD/DVD του
VirtualBox, χρειάζονται πρόσβαση στις συσκευές /dev/xpt0, /dev/cdN και /dev/
passN. Προσθέστε τις παρακάτω γραμμές στο /etc/devfs.conf:

  perm cd0 0600
  perm xpt0 0660
  perm pass0 0660

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 24 Τοπικές Ρυθμίσεις - Χρήση και ρύθμιση I18N/L10N

Συνεισφορά του Andrey Chernov.Γράφηκε ξανά από τον Michael C. Wu.

24.1 Σύνοψη

Το FreeBSD είναι ένα ιδιαίτερα αποκεντρωμένο έργο με χρήστες και εθελοντές σε
ολόκληρο τον κόσμο. Στο κεφάλαιο αυτό συζητούνται οι δυνατότητες τοπικών και
διεθνών ρυθμίσεων του FreeBSD, οι οποίες επιτρέπουν σε χρήστες γλωσσών εκτός
της Αγγλικής να εκτελέσουν πραγματική εργασία. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες στην
υλοποίηση του πλαισίου i18n, τόσο σε επίπεδο συστήματος, όσο και εφαρμογών, και
για το λόγο αυτό, όπου χρειάζεται, παραπέμπουμε τον αναγνώστη σε πιο
συγκεκριμένες πηγές τεκμηρίωσης.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως κωδικοποιούνται οι γλώσσες και οι τοπικές ρυθμίσεις στα σύγχρονα
  λειτουργικά συστήματα.
* Πως να βάλετε τοπικές ρυθμίσεις στο κέλυφος σας (login shell).
* Πως να ρυθμίσετε την κονσόλα για γλώσσες εκτός της Αγγλικής.
* Πως να χρησιμοποιήσετε αποτελεσματικά το σύστημα X Windows με διαφορετικές
  γλώσσες.
* Που να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για τη συγγραφή εφαρμογών συμβατών με
  το πρότυπο i18n.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να γνωρίζετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).

-------------------------------------------------------------------------------

24.2 Βασικές Γνώσεις


24.2.1 Τι Είναι το I18N/L10N;

Οι ομάδες ανάπτυξης λογισμικού δημιούργησαν τον όρο I18N, ως συντόμευση της
λέξης «internationalization» (διεθνοποίηση), μετρώντας απλώς τα γράμματα της
λέξης ανάμεσα στο πρώτο και το τελευταίο. Ο όρος L10N έχει προκύψει με τον ίδιο
τρόπο, αυτή τη φορά από τη λέξη «localization» (τοπικοποίηση, ή απλώς τοπικές
ρυθμίσεις). Συνδυάζοντας μεταξύ τους τις μεθόδους, τα πρωτόκολλα, και τις
εφαρμογές που συμβαδίζουν με τα I18N/L10N, οι χρήστες μπορούν να
χρησιμοποιήσουν τις γλώσσες της επιλογής τους.
Οι εφαρμογές I18N προγραμματίζονται με τη βοήθεια εργαλείων (kits) και
βιβλιοθηκών. Επιτρέπεται έτσι στους προγραμματιστές να γράψουν ένα απλό αρχείο
και να μεταφράσουν τα μενού και τα κείμενα που απεικονίζει η εφαρμογή, σε κάθε
γλώσσα που απαιτείται. Συνιστούμε ένθερμα στους προγραμματιστές να ακολουθούν
την παραπάνω σύμβαση.
-------------------------------------------------------------------------------

24.2.2 Γιατί Πρέπει να Χρησιμοποιήσω τα I18N/L10N;

Τα I18N/L10N χρησιμοποιούνται κάθε φορά που επιθυμείτε να δείτε, να εισάγετε, ή
να επεξεργαστείτε δεδομένα σε γλώσσες εκτός της Αγγλικής.
-------------------------------------------------------------------------------

24.2.3 Ποιες Γλώσσες Υποστηρίζονται στο I18N;

Το I18N και το L10N δεν είναι ειδικά φτιαγμένα για το FreeBSD. Την δεδομένη
στιγμή, υποστηρίζονται οι περισσότερες γνωστές γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων
των: Κινεζικών, Γερμανικών, Γιαπωνέζικων, Κορεατικών, Γαλλικών, Ρωσικών,
Βιετναμέζικων, κ.α.
-------------------------------------------------------------------------------

24.3 Χρήση των Τοπικών Ρυθμίσεων

Το I18N είναι στην πραγματικότητα μια σύμβαση, και δεν έχει δημιουργηθεί
αποκλειστικά για το FreeBSD. Επιθυμούμε τη βοήθεια σας ώστε το FreeBSD να
ακολουθεί αυτή τη σύμβαση.
Οι τοπικές ρυθμίσεις βασίζονται σε τρεις βασικούς όρους: Κωδικό Γλώσσας, Κωδικό
Χώρας και Κωδικοποίηση. Τα ονόματα των τοπικών ρυθμίσεων προκύπτουν από τους
παραπάνω όρους, με τον τρόπο που περιγράφεται παρακάτω:

  ΚωδικόςΓλώσσας_ΚωδικόςΧώρας.Κωδικοποίηση

-------------------------------------------------------------------------------

24.3.1 Κωδικοί Γλωσσών και Χωρών

Για να χρησιμοποιηθούν οι τοπικές ρυθμίσεις για μια συγκεκριμένη γλώσσα σε ένα
σύστημα FreeBSD (ή σε άλλο σύστημα τύπου UNIX που υποστηρίζει το πρότυπο I18N),
ο χρήστης θα πρέπει να βρει τους κωδικούς της συγκεκριμένης χώρας και γλώσσας
(οι κωδικοί χωρών καθοδηγούν τις εφαρμογές σχετικά με τη διάλεκτο της γλώσσας
που πρέπει να χρησιμοποιηθεί). Προγράμματα όπως φυλλομετρητές, εξυπηρετητές
ιστοσελίδων, εξυπηρετητές SMTP/POP κλπ. παίρνουν επίσης κάποιες αποφάσεις που
εξαρτώνται από τους κωδικούς αυτούς. Παρακάτω φαίνονται μερικά παραδείγματα
γλωσσών/χωρών:

Κωδικός Γλώσσας/Χώρας Περιγραφή
en_US                 Αγγλικά - Ηνωμένες Πολιτείες
ru_RU                 Ρώσικα - Ρωσία
zh_TW                 Παραδοσιακά Κινέζικα - Ταϊβάν

-------------------------------------------------------------------------------

24.3.2 Κωδικοποιήσεις

Κάποιες γλώσσες χρησιμοποιούν κωδικοποιήσεις που δεν είναι ASCII, αλλά
περιέχουν χαρακτήρες 8-bit, wide, ή multibyte (δείτε τη σελίδα manual multibyte
(3) για περισσότερες πληροφορίες). Οι πιο καινούριες εφαρμογές συνήθως
αναγνωρίζουν τους χαρακτήρες 8-bit. Ανάλογα με την υλοποίηση, οι χρήστες μπορεί
να χρειάζεται να μεταγλωττίσουν μια εφαρμογή με υποστήριξη χαρακτήρων wide ή
multibyte, ή να προσαρμόσουν τις ρυθμίσεις του προγράμματος. Για να έχετε την
ικανότητα να εισάγετε και να επεξεργάζεστε χαρακτήρες multibyte, η Συλλογή_των
Ports_του_FreeBSD διαθέτει προγράμματα για κάθε γλώσσα. Δείτε την τεκμηρίωση
για το I18N στο αντίστοιχο Port του FreeBSD.
Ειδικότερα, ο χρήστης χρειάζεται να διαβάσει την τεκμηρίωση της εφαρμογής, για
να αποφασίσει πως πρέπει να τη ρυθμίσει σωστά ή πως να περάσει τις σωστές τιμές
στο configure, το Makefile ή τον μεταγλωττιστή.
Θα πρέπει να έχετε κατά νου κάποια πράγματα:

* Σετ χαρακτήρων που εξαρτώνται από τη γλώσσα (single C chars character set,
  δείτε την multibyte(3)), π.χ. ISO8859-1, ISO8859-15, KOI8-R, CP437.
* Κωδικοποιήσεις Wide ή multibyte, π.χ. EUC, Big5.

Μπορείτε να δείτε την ενεργή λίστα των σετ χαρακτήρων στο Μητρώο_IANA.

     Σημείωση:Το FreeBSD χρησιμοποιεί για τις τοπικές ρυθμίσεις
     κωδικοποιήσεις συμβατές με το X11.

-------------------------------------------------------------------------------

24.3.3 Εφαρμογές I18N

Στο σύστημα πακέτων και ports του FreeBSD, οι εφαρμογές που σχετίζονται με το
I18N έχουν στο όνομα τους τη λέξη I18N ώστε να αναγνωρίζονται εύκολα. Ωστόσο,
μπορεί να μην υποστηρίζουν πάντοτε τη γλώσσα που χρειάζεστε.
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.4 Τοπικές Ρυθμίσεις

Είναι συνήθως αρκετό να γίνει export η τιμή με την ονομασία της επιθυμητής
τοπικής ρύθμισης, μέσω της μεταβλητής περιβάλλοντος LANG στο κέλυφος εισόδου.
Αυτό μπορεί να γίνει στο αρχείο ~/.login_conf του χρήστη, ή στο αρχείο
εκκίνησης του κελύφους του χρήστη (~/.profile, ~/.bashrc, ~/.cshrc). Δεν είναι
ανάγκη να θέσετε και τις υπόλοιπες μεταβλητές των τοπικών ρυθμίσεων, όπως οι
LC_CTYPE, LC_CTIME. Για περισσότερες πληροφορίες, διαβάστε την τεκμηρίωση του
FreeBSD που σχετίζεται με την υποστήριξη της επιθυμητής γλώσσας.
Θα πρέπει να θέσετε τις δύο παρακάτω μεταβλητές περιβάλλοντος, στα αρχεία
ρυθμίσεων:

* Την LANG για λειτουργίες που ανήκουν στην οικογένεια POSIX setlocale(3)
* Την MM_CHARSET για το σύνολο χαρακτήρων MIME των εφαρμογών.

Το παραπάνω περιλαμβάνει την ρύθμιση του κελύφους χρήστη, την ρύθμιση για μια
συγκεκριμένη εφαρμογή, και τη ρύθμιση για τα X11.
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.4.1 Μέθοδοι Αλλαγής Τοπικών Ρυθμίσεων

Υπάρχουν δύο μέθοδοι για την αλλαγή των τοπικών ρυθμίσεων, τις οποίες και
περιγράφουμε παρακάτω. Η πρώτη (την οποία και συνιστούμε) υλοποιείται θέτοντας
τιμές στις μεταβλητές περιβάλλοντος στο login_class, και η δεύτερη αλλάζοντας
τις τιμές των μεταβλητών περιβάλλοντος στο αρχείο_εκκίνησης του κελύφους του
χρήστη.
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.4.1.1 Μέθοδος Κλάσεων Εισόδου (Login Class)

Η μέθοδος αυτή επιτρέπει να γίνει η ρύθμιση των μεταβλητών περιβάλλοντος μια
φορά για κάθε κέλυφος, αντί να χρειάζεται να τεθούν συγκεκριμένες τιμές στο
αρχείο εκκίνησης του καθενός χωριστά. Οι Ρυθμίσεις_σε_Επίπεδο_Χρήστη μπορούν να
γίνουν από τον ίδιο το χρήστη, ενώ οι Ρυθμίσεις_σε_Επίπεδο_Διαχειριστή απαιτούν
προνόμια υπερχρήστη.
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.4.1.1.1 Ρυθμίσεις σε Επίπεδο Χρήστη

Το παρακάτω απλό παράδειγμα, δείχνει ένα αρχείο .login_conf στον κατάλογο
κάποιου χρήστη στο οποίο και οι δύο μεταβλητές έχουν τεθεί για κωδικοποίηση
Latin-1:

  me:\
  	:charset=ISO-8859-1:\
  	:lang=de_DE.ISO8859-1:

Παρακάτω βλέπετε ένα .login_conf στο οποίο οι μεταβλητές έχουν τεθεί για
Παραδοσιακά Κινέζικα σε κωδικοποίηση BIG-5. Παρατηρήστε ότι έχουμε θέσει πολύ
περισσότερες μεταβλητές, καθώς κάποιες εφαρμογές δεν σέβονται σωστά τις
μεταβλητές για Κινέζικα, Γιαπωνέζικα και Κορεάτικα.

  #Users who do not wish to use monetary units or time formats
  #of Taiwan can manually change each variable
  me:\
  	:lang=zh_TW.Big5:\
  	:setenv=LC_ALL=zh_TW.Big5:\
  	:setenv=LC_COLLATE=zh_TW.Big5:\
  	:setenv=LC_CTYPE=zh_TW.Big5:\
  	:setenv=LC_MESSAGES=zh_TW.Big5:\
  	:setenv=LC_MONETARY=zh_TW.Big5:\
  	:setenv=LC_NUMERIC=zh_TW.Big5:\
  	:setenv=LC_TIME=zh_TW.Big5:\
  	:charset=big5:\
  	:xmodifiers="@im=gcin": #Set gcin as the XIM Input Server

Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε τις Ρυθμίσεις_σε_Επίπεδο_Διαχειριστή και
την login.conf(5).
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.4.1.1.2 Ρυθμίσεις σε Επίπεδο Διαχειριστή

Βεβαιωθείτε ότι έχει οριστεί η σωστή γλώσσα στην κλάση του χρήστη, στο αρχείο /
etc/login.conf. Στο αρχείο αυτό θα πρέπει να υπάρχουν οι παρακάτω ρυθμίσεις:

  language_name|Account Type Description:\
  	:charset=MIME_charset:\
  	:lang=locale_name:\
  	:tc=default:

Με βάση το προηγούμενο παράδειγμα μας που χρησιμοποιήσαμε Latin-1, το αρχείο θα
μοιάζει με το παρακάτω:

  german|German Users Accounts:\
  	:charset=ISO-8859-1:\
  	:lang=de_DE.ISO8859-1:\
  	:tc=default:

Πριν κάνετε αλλαγές στις Κλάσεις Εισόδου (Login Classes) των χρηστών, εκτελέστε
την παρακάτω εντολή:

  # cap_mkdb /etc/login.conf

ώστε να ενεργοποιηθούν στο σύστημα οι αλλαγές που κάνατε στο /etc/login.conf.

Αλλαγή Κλάσεων Εισόδου μέσω της vipw(8)

Χρησιμοποιήστε την vipw για να προσθέσετε νέους χρήστες, και κάντε την
καταχώριση να μοιάζει με την παρακάτω:

  user:password:1111:11:language:0:0:User Name:/home/user:/bin/sh


Αλλαγή Κλάσεων Εισόδου μέσω της adduser(8)

Χρησιμοποιήστε την adduser για να προσθέσετε νέους χρήστες, και έπειτα
ακολουθήστε τις παρακάτω οδηγίες:

* Θέστε το defaultclass = language στο /etc/adduser.conf. Να έχετε υπόψη σας
  ότι σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει να ορίσετε μια κλάση default για όλους
  τους χρήστες άλλων γλωσσών.
* Μια εναλλακτική λύση, είναι να απαντάτε κάθε φορά στην ερώτηση

    Enter login class: default []:

  που εμφανίζεται από την adduser(8).
* Ακόμα μια εναλλακτική λύση, είναι να χρησιμοποιήσετε το παρακάτω σε κάθε
  χρήστη που θέλετε να προσθέσετε και ο οποίος χρησιμοποιεί διαφορετική γλώσσα:

    # adduser -class language



Αλλαγή Κλάσεων Εισόδου μέσω της pw(8)

Αν χρησιμοποιείτε την pw(8) για να προσθέσετε νέους χρήστες, καλέστε την με τον
παρακάτω τρόπο:

  # pw useradd user_name -L language

-------------------------------------------------------------------------------

24.3.4.1.2 Μέθοδος Αρχείων Εκκίνησης Κελύφους


     Σημείωση:Η μέθοδος αυτή δεν συνίσταται, καθώς απαιτεί διαφορετικές
     ρυθμίσεις για κάθε διαφορετικό πρόγραμμα κελύφους που
     χρησιμοποιείται. Προτιμήστε καλύτερα την μέθοδο των Κλάσεων_Εισόδου.

Για να προσθέσετε τις τοπικές ρυθμίσεις και το σετ χαρακτήρων MIME, ρυθμίστε
απλώς τις δύο μεταβλητές περιβάλλοντος που φαίνονται παρακάτω στο αρχείο /etc/
profile ή/και στο /etc/csh.login. Θα χρησιμοποιήσουμε τα Γερμανικά ως γλώσσα
για το παρακάτω παράδειγμα:
Στο /etc/profile:

  LANG=de_DE.ISO8859-1; export LANG
  MM_CHARSET=ISO-8859-1; export MM_CHARSET

Ή στο /etc/csh.login:

  setenv LANG de_DE.ISO8859-1
  setenv MM_CHARSET ISO-8859-1

Εναλλακτικά, μπορείτε να προσθέσετε τις παραπάνω οδηγίες στο /usr/share/skel/
dot.profile (αντίστοιχα με τις οδηγίες για το /etc/profile που είδαμε
παραπάνω), ή στο /usr/share/skel/dot.login (αντίστοιχα με τις οδηγίες για το /
etc/csh.login που είδαμε επίσης παραπάνω).
Για το X11:
Στο $HOME/.xinitrc:

  LANG=de_DE.ISO8859-1; export LANG

Ή:

  setenv LANG de_DE.ISO8859-1

Ανάλογα με το κέλυφος που χρησιμοποιείτε (δείτε παραπάνω).
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.5 Ρυθμίσεις για την Κονσόλα

Για όλα τα single C σετ χαρακτήρων, μπορείτε να θέσετε τις γραμματοσειρές της
κονσόλας στο /etc/rc.conf για την επιθυμητή γλώσσα, γράφοντας:

  font8x16=font_name
  font8x14=font_name
  font8x8=font_name

Το font_name εδώ προκύπτει από το αντίστοιχο αρχείο του καταλόγου /usr/share/
syscons/fonts, αφαιρώντας την κατάληξη .fnt.
Αν χρειάζεται, χρησιμοποιήστε την κατάλληλη αντιστοίχηση πληκτρολογίου (keymap)
και οθόνης για το σετ χαρακτήρων single C που χρησιμοποιείτε, μέσω του
sysinstall. Μόλις εκτελέσετε το sysinstall, επιλέξτε το Configure, και έπειτα
το Console. Εναλλακτικά, μπορείτε να προσθέσετε το παρακάτω στο /etc/rc.conf:

  scrnmap=screenmap_name
  keymap=keymap_name
  keychange="fkey_number sequence"

Στην περίπτωση αυτή, το screenmap_name προέρχεται από ένα αρχείο του καταλόγου
/usr/share/syscons/scrnmaps, χωρίς την κατάληξη .scm. Η αντιστοίχηση οθόνης
μαζί με την αντίστοιχη γραμματοσειρά, χρησιμοποιείται συνήθως για την επέκταση
του 8ου bit στο 9o, για κάρτες VGA που χρησιμοποιούν μήτρα χαρακτήρων με 8
στήλες.
Αν έχετε ενεργοποιημένο τον δαίμονα moused στο αρχείο /etc/rc.conf:

  moused_enable="YES"

καλό θα είναι να εξετάσετε τις πληροφορίες σχετικά με τον δρομέα του ποντικιού
που εμφανίζονται στην παρακάτω παράγραφο.
Ο προεπιλεγμένος δρομέας του ποντικιού που χρησιμοποιείται από το πρόγραμμα
οδήγησης syscons(4), καταλαμβάνει τις θέσεις 0xd0-0xd3 του συνόλου χαρακτήρων.
Αν αυτή η περιοχή χαρακτήρων δεν είναι διαθέσιμη στη γλώσσα που χρησιμοποιείτε,
θα πρέπει να μετακινήσετε την περιοχή του δρομέα έξω από αυτήν. Για να γίνει
αυτό στο FreeBSD, προσθέστε την ακόλουθη γραμμή στο /etc/rc.conf:

  mousechar_start=3

Το keymap_name προέρχεται από ένα αρχείο του καταλόγου /usr/share/syscons/
keymaps, χωρίς την κατάληξη .kbd. Αν δεν είστε σίγουρος για την αντιστοίχηση
πληκτρολογίου που χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το
kbdmap(1) για να κάνετε δοκιμές σε διάφορες αντιστοιχίσεις, χωρίς να χρειάζεται
να κάνετε επανεκκίνηση.
Η λειτουργία keychange χρησιμοποιείται συνήθως για τον προγραμματισμό των
πλήκτρων λειτουργιών (function keys), ώστε να ταιριάζουν με τον επιλεγμένο τύπο
τερματικού, καθώς οι ακολουθίες των πλήκτρων λειτουργιών δεν μπορούν να
καθοριστούν στις αντιστοιχίσεις πληκτρολογίου.
Βεβαιωθείτε επίσης ότι έχετε ρυθμίσει το σωστό τύπου τερματικού στο /etc/ttys
για όλες τις καταχωρίσεις ttyv*. Τη δεδομένη στιγμή, οι προκαθορισμένες
αντιστοιχίες είναι:

Σετ Χαρακτήρων            Τύπος Τερματικού
ISO8859-1 ή ISO8859-15    cons25l1
ISO8859-2                 cons25l2
ISO8859-7                 cons25l7
KOI8-R                    cons25r
KOI8-U                    cons25u
CP437 (προεπιλεγμένο VGA) cons25
US-ASCII                  cons25w

Για γλώσσες με χαρακτήρες wide ή multibyte, χρησιμοποιήστε το σωστό FreeBSD
port στον κατάλογο /usr/ports/language. Μερικές θύρες εμφανίζονται ως κονσόλα,
ενώ το σύστημα τις βλέπει ως σειριακά vtty, και έτσι πρέπει να παρακρατήσετε
αρκετά vtty, τόσο για το X11 όσο και για την ψευτό-σειριακή κονσόλα. Παρακάτω
θα βρείτε μια μερικώς ενημερωμένη λίστα για χρήση άλλων γλωσσών στην κονσόλα:

Γλώσσα                       Τοποθεσία
Παραδοσιακά Κινέζικα (BIG-5) chinese/big5con
Γιαπωνέζικα                  japanese/kon2-16dot ή japanese/mule-freewnn
Κορεάτικα                    korean/han

-------------------------------------------------------------------------------

24.3.6 Ρύθμιση του X11

Αν και το X11 δεν είναι μέρος του FreeBSD Project, θα δώσουμε εδώ κάποιες
χρήσιμες πληροφορίες για όσους το χρησιμοποιούν στο FreeBSD. Για περισσότερες
πληροφορίες, δείτε την δικτυακή_τοποθεσία_του_Xorg, ή του εξυπηρετητή X11 που
πρόκειται να χρησιμοποιήσετε.
Στο αρχείο ~/.Xresources, μπορείτε επιπρόσθετα να αλλάξετε και άλλες ρυθμίσεις
που σχετίζονται με το I18N (π.χ. γραμματοσειρές, μενού, κ.λ.π.).
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.6.1 Απεικόνιση Γραμματοσειρών

Εγκαταστήστε τον εξυπηρετητή Xorg (x11-servers/xorg-server) και έπειτα
εγκαταστήστε τις γραμματοσειρές TrueType για την επιθυμητή γλώσσα. Με τις
σωστές τοπικές ρυθμίσεις, θα μπορείτε να δείτε την επιλεγμένη γλώσσα στα μενού
και τα μηνύματα του γραφικού περιβάλλοντος.
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.6.2 Εισαγωγή μη-Αγγλικών Χαρακτήρων

Η μέθοδος εισόδου X11 (XIM, X11 Input Method), είναι ένα νέο πρότυπο για όλους
τους πελάτες X11. Όλες οι εφαρμογές του X11 θα πρέπει να γράφονται ως πελάτες
του XIM, και να λαμβάνουν είσοδο από εξυπηρετητές εισόδου XIM. Υπάρχουν
διαθέσιμοι διάφοροι εξυπηρετητές XIM, για διαφορετικές γλώσσες.
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.7 Ρύθμιση Εκτυπωτή

Κάποια σετ χαρακτήρων single C είναι συνήθως ενσωματωμένα στο ίδιο το υλικό των
εκτυπωτών. Τα σετ χαρακτήρων τύπου wide ή multibyte απαιτούν ειδικές ρυθμίσεις,
και συνιστούμε να χρησιμοποιήσετε το apsfilter. Μπορείτε επίσης να μετατρέψετε
το έγγραφο σας σε PostScript ή PDF, χρησιμοποιώντας εργαλεία ειδικά φτιαγμένα
για τη συγκεκριμένη γλώσσα.
-------------------------------------------------------------------------------

24.3.8 Πυρήνας και Συστήματα Αρχείων

Το σύστημα αρχείων FFS (fast filesystem) του FreeBSD μπορεί να διαχειριστεί
ονόματα αρχείων που ανήκουν σε σετ single C (είναι 8-bit clean, δείτε και το
multibyte(3)), αλλά δεν αποθηκεύει το σετ χαρακτήρων που χρησιμοποιείται. Με
άλλα λόγια, είναι 8-bit αλλά δεν γνωρίζει τίποτα για την κωδικοποίηση των
χαρακτήρων. Επίσημα, το FFS δεν υποστηρίζει ακόμα σετ χαρακτήρων wide ή
multibyte. Υπάρχουν ωστόσο κάποια ανεξάρτητα patches για το FFS που
υποστηρίζουν αυτές τις δυνατότητες. Πρόκειται μόνο για προσωρινές και μη
μεταφέρσιμες λύσεις ή hacks, και έχουμε αποφασίσει να μην τα περιλάβουμε στο
κεντρικό δέντρο πηγαίου κώδικα. Δείτε τις ιστοσελίδες των αντίστοιχων γλωσσών
για περισσότερες πληροφορίες και για να ανακτήσετε τα απαραίτητα αρχεία.
Το σύστημα αρχείων MS-DOS στο FreeBSD έχει την δυνατότητα να ρυθμιστεί ώστε να
μετατρέπει μεταξύ των σετ χαρακτήρων Unicode, του MS-DOS, και του σετ
χαρακτήρων που έχει επιλεγεί για το σύστημα αρχείων του FreeBSD. Για
περισσότερες λεπτομέρειες, δείτε τη σελίδα manual mount_msdosfs(8).
-------------------------------------------------------------------------------

24.4 Μεταγλώττιση Προγραμμάτων I18N

Πολλά ports του FreeBSD διαθέτουν υποστήριξη I18N. Σε μερικά από αυτά, το -I18N
είναι μέρος του ονόματος τους. Τα προγράμματα αυτά, και πολλά περισσότερα,
έχουν ενσωματωμένη υποστήριξη για I18N και δεν χρειάζονται άλλες ειδικές
ρυθμίσεις.
Ωστόσο, σε κάποιες εφαρμογές όπως η MySQL, θα πρέπει να ρυθμιστεί το Makefile
με το επιθυμητό σετ χαρακτήρων. Αυτό συνήθως γίνεται περνώντας μια τιμή στο
configure στον πηγαίο κώδικα, ή αλλάζοντας το ίδιο το Makefile.
-------------------------------------------------------------------------------

24.5 Τοπικές Ρυθμίσεις για Συγκεκριμένες Γλώσσες


24.5.1 Ρώσικη Γλώσσα (Κωδικοποίηση KOI8-R)

Αρχική συνεισφορά του Andrey Chernov.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την κωδικοποίηση KOI8-R, δείτε τις
Αναφορές_Σχετικά_με_το_Σετ_Χαρακτήρων_KOIR-8_(Ρωσικό_Σύνολο_Χαρακτήρων).
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.1.1 Τοπικές Ρυθμίσεις

Τοποθετήστε τις ακόλουθες γραμμές στο αρχείο σας ~/.login_conf:

  me:My Account:\
  	:charset=KOI8-R:\
  	:lang=ru_RU.KOI8-R:

Για παραδείγματα που σχετίζονται με τις Τοπικές_Ρυθμίσεις, δείτε προηγούμενες
ενότητες σε αυτό το κεφάλαιο.
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.1.2 Ρύθμιση Κονσόλας


* Προσθέστε την ακόλουθη γραμμή στο αρχείο /etc/rc.conf:

    mousechar_start=3

* Χρησιμοποιήστε επίσης τις παρακάτω ρυθμίσεις στο /etc/rc.conf:

    keymap="ru.koi8-r"
    scrnmap="koi8-r2cp866"
    font8x16="cp866b-8x16"
    font8x14="cp866-8x14"
    font8x8="cp866-8x8"

* Για κάθε καταχώριση ttyv* στο αρχείο /etc/ttys, χρησιμοποιήστε το cons25r ως
  τύπο τερματικού.

Για παραδείγματα που σχετίζονται με την ρύθμιση της κονσόλας, δείτε
προηγούμενες ενότητες αυτού του κεφαλαίου.
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.1.3 Ρύθμιση Εκτυπωτή

Καθώς οι περισσότεροι εκτυπωτές που διαθέτουν Ρωσικούς χαρακτήρες έχουν
ενσωματωμένη την κωδικοσελίδα CP866, θα χρειαστείτε ειδικό φίλτρο εξόδου για να
μετατρέψετε από το KOI8-R στο CP866. Το φίλτρο αυτό εγκαθίσταται από προεπιλογή
στο /usr/libexec/lpr/ru/koi2alt. Η καταχώριση για ένα Ρώσικο εκτυπωτή στο /etc/
printcap θα μοιάζει με την παρακάτω:

  lp|Russian local line printer:\
  	:sh:of=/usr/libexec/lpr/ru/koi2alt:\
  	:lp=/dev/lpt0:sd=/var/spool/output/lpd:lf=/var/log/lpd-errs:

Δείτε το printcap(5) για πιο λεπτομερή περιγραφή.
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.1.4 Σύστημα Αρχείων MS-DOS και Ρώσικα Ονόματα Αρχείων

Το παρακάτω υπόδειγμα καταχώρισης στο fstab(5) ενεργοποιεί την υποστήριξη για
Ρώσικα ονόματα αρχείων σε προσαρτημένα συστήματα αρχείων τύπου MS-DOS:

  /dev/ad0s2      /dos/c  msdos   rw,-Wkoi2dos,-Lru_RU.KOI8-R 0 0

Η επιλογή -L επιλέγει τις τοπικές ρυθμίσεις που θα χρησιμοποιηθούν, και η -
W ορίζει τον πίνακα μετατροπής χαρακτήρων. Για να χρησιμοποιήσετε την επιλογή -
W βεβαιωθείτε ότι έχετε προσαρτήσει την κατάτμηση /usr πριν την κατάτμηση MS-
DOS, καθώς οι πίνακες μετατροπής βρίσκονται στο /usr/libdata/msdosfs. Για
περισσότερες πληροφορίες, δείτε τη σελίδα manual του mount_msdosfs(8).
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.1.5 Ρύθμιση X11


  1. Εκτελέστε πρώτα τις_γενικές_τοπικές_ρυθμίσεις που έχουμε ήδη περιγράψει.
  2. Αν χρησιμοποιείτε τον εξυπηρετητή Xorg, εγκαταστήστε το πακέτο x11-fonts/
     xorg-fonts-cyrillic.
     Ελέγξτε την ενότητα "Files" στο αρχείο /etc/X11/xorg.conf. Θα πρέπει να
     προσθέσετε την παρακάτω γραμμή πριν από οποιαδήποτε άλλη καταχώριση
     FontPath:

       FontPath   "/usr/local/lib/X11/fonts/cyrillic"


          Σημείωση:Δείτε στην Συλλογή των Ports για περισσότερες
          κυριλλικές γραμματοσειρές.

  3. Για την ενεργοποίηση του Ρωσικού πληκτρολογίου, προσθέστε τις παρακάτω
     γραμμές στην ενότητα "Keyboard" του αρχείου xorg.conf:

       Option "XkbLayout"   "us,ru"
       Option "XkbOptions"  "grp:toggle"

     Βεβαιωθείτε επίσης ότι η γραμμή XkbDisable είναι ανενεργή (μαρκαρισμένη ως
     σχόλιο).
     Αν χρησιμοποιήσετε το grp:toggle η εναλλαγή RUS/LAT θα γίνεται με το Δεξιό
     Alt, ενώ αν θέσετε grp:ctrl_shift_toggle, η εναλλαγή θα γίνεται με το
     Ctrl+Shift. Για grp:caps_toggle, η εναλλαγή RUS/LAT θα γίνεται με το
     CapsLock. Η κανονική λειτουργία του CapsLock εξακολουθεί να είναι
     διαθέσιμη μέσω του συνδυασμού πλήκτρων Shift+CapsLock (μόνο σε κατάσταση
     LAT). Το grp:caps_toggle για κάποιο άγνωστο λόγο, δεν λειτουργεί στο Xorg.
     Αν το πληκτρολόγιο σας διαθέτει πλήκτρα «Windows», και έχετε παρατηρήσει
     ότι κάποια από τα μη-αλφαριθμητικά πλήκτρα έχουν λάθος αντιστοίχηση όταν
     είστε σε κατάσταση RUS, προσθέστε την παρακάτω γραμμή στο αρχείο
     xorg.conf:

       Option "XkbVariant" ",winkeys"


          Σημείωση:Το Ρώσικο XKB πληκτρολόγιο ίσως δεν λειτουργεί με
          εφαρμογές που δεν έχουν φτιαχτεί για τις αντίστοιχες τοπικές
          ρυθμίσεις.



     Σημείωση:Οι εφαρμογές που τηρούν τις ελάχιστες προδιαγραφές τοπικών
     ρυθμίσεων, θα πρέπει να καλούν από νωρίς τη συνάρτηση
     XtSetLanguageProc (NULL, NULL, NULL); μέσα στον κώδικα τους.
     Δείτε το KOI8-R_για_το_σύστημα_X_Window για περισσότερες οδηγίες
     σχετικά με την δημιουργία εφαρμογών X11 που να χρησιμοποιούν τοπικές
     ρυθμίσεις.

-------------------------------------------------------------------------------

24.5.2 Τοπικές Ρυθμίσεις για Παραδοσιακά Κινέζικα Ταϊβάν

Το FreeBSD-Taiwan Project έχει δημιουργήσει ένα HOWTO για τα Κινέζικα στο
FreeBSD, το οποίο μπορείτε να βρείτε στη διεύθυνση http://
netlab.cse.yzu.edu.tw/~statue/freebsd/zh-tut/, χρησιμοποιώντας πολλά Κινέζικα
ports. Ο τρέχων συντάκτης του Κινέζικου FreeBSD Howto είναι ο Shen Chuan-Hsing
<statue@freebsd.sinica.edu.tw>.
Ο Chuan-Hsing Shen <statue@freebsd.sinica.edu.tw> έχει δημιουργήσει την
Κινέζικη_Συλλογή_FreeBSD_(CFC) χρησιμοποιώντας την κωδικοποίηση zh-L10N-tut του
FreeBSD-Ταΐβάν. Τα πακέτα και τα scripts διατίθενται στη διεύθυνση ftp://
freebsd.csie.nctu.edu.tw/pub/taiwan/CFC/.
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.3 Τοπικές Ρυθμίσεις για την Γερμανική Γλώσσα (για Όλες τις Γλώσσες που
Βασίζονται στο ISO 8859-1)

Ο Slaven Rezic <eserte@cs.tu-berlin.de> έχει γράψει ένα οδηγό για την χρήση των
umlauts σε ένα μηχάνημα FreeBSD. Ο οδηγός είναι γραμμένος στα Γερμανικά και
διατίθεται στην τοποθεσία http://user.cs.tu-berlin.de/~eserte/FreeBSD/doc/
umlaute/umlaute.html.
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.4 Τοπικές Ρυθμίσεις για την Ελληνική Γλώσσα

Ο Nikos Kokkalis <nickkokkalis@gmail.com> έχει γράψει ένα πλήρες άρθρο για την
υποστήριξη της Ελληνικής γλώσσας στο FreeBSD. Το άρθρο αυτό διατίθεται ως μέρος
της επίσημης Ελληνικής τεκμηρίωσης του FreeBSD, στην τοποθεσία http://
www.freebsd.org/doc/el_GR.ISO8859-7/artilces/greek-language-support/index.html.
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.5 Τοπικές Ρυθμίσεις Για Γιαπωνέζικα και Κορεάτικα

Για Γιαπωνέζικα, δείτε στην τοποθεσία http://www.jp.FreeBSD.org/, ενώ για
Κορεάτικα, δείτε στην τοποθεσία http://www.kr.FreeBSD.org/.
-------------------------------------------------------------------------------

24.5.6 Τεκμηρίωση του FreeBSD σε Γλώσσες Εκτός της Αγγλικής

Κάποιοι εθελοντές του FreeBSD έχουν μεταφράσει τμήματα της τεκμηρίωσης του σε
άλλες γλώσσες. Οι μεταφράσεις αυτές διατίθενται μέσω συνδέσμων στην κύρια
δικτυακή_τοποθεσία_του_FreeBSD ή στον κατάλογο /usr/share/doc.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 25 Ενημέρωση και Αναβάθμιση του FreeBSD

Αναδομήθηκε, αναδιοργανώθηκε, και τμήματα του ανανεώθηκαν από τον Jim
Mock.Αρχική συνεισφορά από τους Jordan Hubbard, Poul-Henning Kamp, John
Polstra, και Nik Clayton.

25.1 Σύνοψη

Το FreeBSD βρίσκεται υπό συνεχή εξέλιξη μεταξύ των επίσημων εκδόσεων του.
Μερικοί άνθρωποι προτιμούν να χρησιμοποιούν τις επίσημες εκδόσεις, ενώ άλλοι
προτιμούν να κρατούν το σύστημα τους ενημερωμένο με τις τελευταίες εξελίξεις.
Ωστόσο, ακόμα και οι επίσημες εκδόσεις ενημερώνονται συχνά με διορθώσεις
κρίσιμων σφαλμάτων και ασφαλείας. Όποια έκδοση και να χρησιμοποιήσετε, το
FreeBSD παρέχει όλα τα απαραίτητα εργαλεία για να κρατήσετε το σύστημα σας
ενημερωμένο, και επίσης σας επιτρέπει να αναβαθμιστείτε εύκολα σε κάποια
επόμενη έκδοση. Το κεφάλαιο αυτό θα σας βοηθήσει να αποφασίσετε αν θέλετε να
παρακολουθείτε το σύστημα ανάπτυξης, ή αν θα προτιμήσετε να παραμείνετε σε μια
από τις παγιωμένες εκδόσεις. Θα παρουσιάσουμε επίσης τα βασικά εργαλεία που
απαιτούνται για την ενημέρωση και αναβάθμιση του συστήματος.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Ποια βοηθητικά προγράμματα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για να ενημερώσετε το
  σύστημα και την Συλλογή των Ports.
* Πως να διατηρείτε το σύστημα σας ενημερωμένο με τα προγράμματα freebsd-update
  CVSup, CVS, ή CTM.
* Πως να συγκρίνετε την κατάσταση ενός εγκατεστημένου συστήματος, με αναφορά
  ένα γνωστό και εγγυημένα σωστό σύστημα.
* Πως να διατηρήσετε την τεκμηρίωση σας ενημερωμένη μέσω του CVSup ή των ports
  της τεκμηρίωσης .
* Τη διαφορά μεταξύ των δύο κλάδων που βρίσκονται σε εξέλιξη: του FreeBSD-
  STABLE και του FreeBSD-CURRENT.
* Πως να ξαναφτιάξετε και να επανεγκαταστήσετε ολόκληρο το βασικό σύστημα με
  την make buildworld (κλπ).

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να ρυθμίσετε σωστά τη σύνδεση σας στο δίκτυο (Κεφάλαιο_32).
* Να γνωρίζετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).


     Σημείωση:Στο κεφάλαιο αυτό γίνεται συχνά χρήση της εντολής cvsup για
     την ανάκτηση ή ενημέρωση των αρχείων πηγαίου κώδικα του FreeBSD. Για
     να την χρησιμοποιήσετε, θα πρέπει να εγκαταστήσετε ένα πακέτο ή port
     όπως το net/cvsup (αν δεν θέλετε να εγκαταστήσετε γραφικό πρόγραμμα
     cvsup, μπορείτε να εγκαταστήσετε το port net/cvsup-without-gui).
     Μπορείτε να αντικαταστήσετε αυτή την εντολή με την csup(1) η οποία
     ανήκει στο βασικό σύστημα.

-------------------------------------------------------------------------------

25.2 Ενημερώνοντας το FreeBSD

Γράφηκε από τον Tom Rhodes.Βασίστηκε σε σημειώσεις που παρείχε ο Colin
Percival.
Η εφαρμογή ενημερώσεων ασφαλείας αποτελεί ένα σημαντικό τμήμα της συντήρησης
λογισμικού, ειδικά όταν πρόκειται για το λειτουργικό σύστημα. Για μεγάλο
διάστημα, η διαδικασία αυτή δεν ήταν εύκολη στο FreeBSD. Έπρεπε να εφαρμοστούν
patches στον πηγαίο κώδικα, να γίνει μεταγλώττιση του από την αρχή, και να
εγκατασταθούν ξανά τα νέα εκτελέσιμα.
Αυτό δεν είναι πλέον αναγκαίο, καθώς το FreeBSD διαθέτει τώρα ένα βοηθητικό
πρόγραμμα, το freebsd-update. Το πρόγραμμα παρέχει δύο διαφορετικές
λειτουργίες. Η πρώτη είναι η δυνατότητα δυαδικής (binary) ενημέρωσης του
βασικού συστήματος με τις τελευταίες διορθώσεις ασφάλειας και λαθών, χωρίς να
χρειάζεται ξανά μεταγλώττιση και εγκατάσταση. Η δεύτερη είναι η δυνατότητα
αναβάθμισης του συστήματος σε μια νέα μικρή ή μεγάλη επίσημη έκδοση (release).

     Σημείωση:Δυαδικές διορθώσεις λαθών και ασφάλειας, διατίθενται για
     όλες τις αρχιτεκτονικές και εκδόσεις που υποστηρίζονται από την ομάδα
     ασφάλειας. Πριν προχωρήσετε στην αναβάθμιση σε μια νέα έκδοση, θα
     πρέπει να διαβάσετε τις σχετικές με αυτήν ανακοινώσεις, καθώς μπορεί
     να περιέχουν σημαντικές πληροφορίες. Μπορείτε να δείτε τις
     ανακοινώσεις εκδόσεων στην παρακάτω τοποθεσία: http://
     www.FreeBSD.org/releases/.

Αν υπάρχει κάποιο crontab που χρησιμοποιεί τις δυνατότητες του freebsd-update,
θα πρέπει να απενεργοποιηθεί πριν ξεκινήσει η παρακάτω διαδικασία. Μπορείτε να
εγκαταστήσετε την τελευταία έκδοση του freebsd-update κατεβάζοντας το
συμπιεσμένο πακέτο από το παραπάνω URL και εκτελώντας τις παρακάτω εντολές:

  # gunzip -c freebsd-update-upgrade.tgz | tar xvf -
  # mv freebsd-update.sh /usr/sbin/freebsd-update
  # mv freebsd-update.conf /etc

Δεν απαιτείται να κατεβάσετε την τελευταία έκδοση, αν χρησιμοποιείτε κάποια από
τις τρέχουσες εκδόσεις του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

25.2.1 Το Αρχείο Ρυθμίσεων

Κάποιοι χρήστες ίσως θέλουν να αλλάξουν το προεπιλεγμένο αρχείο ρυθμίσεων /etc/
freebsd-update.conf, ώστε να έχουν καλύτερο έλεγχο της διαδικασίας. Οι επιλογές
είναι γενικά αρκετά καλά τεκμηριωμένες, αλλά οι παρακάτω ίσως να χρειάζονται
κάποιες επιπλέον επεξηγήσεις:

  # Components of the base system which should be kept updated.
  Components src world kernel

Αυτή η παράμετρος ελέγχει ποια τμήματα του FreeBSD θα διατηρούνται ενημερωμένα.
Η προεπιλογή είναι να ενημερώνεται ο πηγαίος κώδικας, όλο το βασικό σύστημα,
και ο πυρήνας. Τα τμήματα είναι τα ίδια που διατίθενται και κατά την
εγκατάσταση, για παράδειγμα αν βάλετε την επιλογή world/games θα εγκαθίστανται
ενημερώσεις για τα παιχνίδια. Αν βάλετε src/bin θα επιτρέψετε την ενημέρωση του
πηγαίου κώδικα του καταλόγου src/bin.
Η καλύτερη επιλογή είναι να αφήσετε εδώ την προεπιλεγμένη τιμή, καθώς αν την
αλλάξετε ώστε να περιέχει συγκεκριμένα μόνο τμήματα, θα αναγκαστείτε να
αναφέρετε χωριστά μέσα στο αρχείο ρυθμίσεων κάθε τμήμα που θέλετε να
ενημερώνεται. Αυτό ίσως έχει καταστροφικά αποτελέσματα, καθώς είναι πιθανό ο
πηγαίος κώδικας και τα εκτελέσιμα προγράμματα να μην είναι πλέον σε συγχρονισμό
μεταξύ τους.

  # Paths which start with anything matching an entry in an IgnorePaths
  # statement will be ignored.
  IgnorePaths

Προσθέστε διαδρομές σε καταλόγους, όπως /bin ή /sbin για να αφήσετε απείραχτους
τους συγκεκριμένους καταλόγους κατά την διαδικασία ενημέρωσης. Η επιλογή αυτή
μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αποτρέψει το freebsd-update να γράψει πάνω σε
πιθανόν δικές σας τοπικές αλλαγές.

  # Paths which start with anything matching an entry in an UpdateIfUnmodified
  # statement will only be updated if the contents of the file have not been
  # modified by the user (unless changes are merged; see below).
  UpdateIfUnmodified /etc/ /var/ /root/ /.cshrc /.profile

Η επιλογή αυτή θα ενημερώσει τα αρχεία ρυθμίσεων στους καταλόγους που
καθορίζονται, μόνο αν αυτά δεν έχουν μεταβληθεί από το χρήστη. Αν υπάρχουν
τοπικές αλλαγές, δεν θα γίνει ενημέρωση. Υπάρχει μια ακόμα επιλογή, η
KeepModifiedMetadata, η οποία οδηγεί το freebsd-update να αποθηκεύσει τις
αλλαγές μεταξύ των δύο εκδόσεων κατά τη διάρκεια της συγχώνευσης (merge).

  # When upgrading to a new FreeBSD release, files which match MergeChanges
  # will have any local changes merged into the version from the new release.
  MergeChanges /etc/ /var/named/etc/

Πρόκειται για τη λίστα των καταλόγων που περιέχουν αρχεία ρυθμίσεων, και στα
οποία το freebsd-update θα επιχειρεί την διαδικασία συγχώνευσης αλλαγών. Η
διαδικασία συγχώνευσης γίνεται με μια σειρά από patches τύπου diff(1) παρόμοια
με το mergemaster(8) αλλά με λιγότερες επιλογές. Οι συγχωνεύσεις είτε γίνονται
δεκτές, είτε προκαλούν το άνοιγμα κάποιου συντάκτη κειμένου, διαφορετικά η
εκτέλεση του freebsd-update ακυρώνεται. Αν δεν είστε σίγουρος, κρατήστε
αντίγραφο ασφαλείας του καταλόγου /etc και απλώς δεχθείτε τις αλλαγές. Δείτε το
Τμήμα_25.7.11.1 για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εντολή mergemaster.

  # Directory in which to store downloaded updates and temporary
  # files used by FreeBSD Update.
  # WorkDir /var/db/freebsd-update

Στον κατάλογο αυτό φυλάσσονται όλα τα patches και τα προσωρινά αρχεία. Σε
περιπτώσεις όπου ο χρήστης εκτελεί αναβάθμιση σε μια νεότερη έκδοση του
FreeBSD, θα πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον ένα gigabyte ελεύθερου χώρου.

  # When upgrading between releases, should the list of Components be
  # read strictly (StrictComponents yes) or merely as a list of components
  # which *might* be installed of which FreeBSD Update should figure out
  # which actually are installed and upgrade those (StrictComponents no)?
  # StrictComponents no

Αν θέσετε την παραπάνω επιλογή στο yes, το freebsd-update θα υποθέσει ότι η
λίστα Components είναι πλήρης και δεν θα επιχειρήσει να προχωρήσει σε αλλαγές
εκτός λίστας. Ουσιαστικά, το freebsd-update θα προσπαθήσει να ενημερώσει κάθε
αρχείο που ανήκει στη λίστα Components.
-------------------------------------------------------------------------------

25.2.2 Patches Σχετικά με την Ασφάλεια

Τα patches που σχετίζονται με την ασφάλεια, αποθηκεύονται σε ένα απομακρυσμένο
μηχάνημα και μπορούν να μεταφορτωθούν και να εγκατασταθούν με την ακόλουθη
εντολή:

  # freebsd-update fetch
  # freebsd-update install

Αν με την παραπάνω εντολή εγκατασταθούν ενημερώσεις στον πυρήνα, θα χρειαστεί
να επανεκκινήσετε το σύστημα. Αν όλα πάνε καλά, το σύστημα θα είναι πλέον
ενημερωμένο και μπορείτε να εκτελείτε το freebsd-update αυτόματα με την βοήθεια
του cron(8). Μια απλή καταχώριση στο αρχείο /etc/crontab είναι επαρκής για αυτό
το σκοπό:

  @daily                                  root    freebsd-update cron

Η παραπάνω καταχώριση ορίζει ότι το freebsd-update θα εκτελείται μια φορά την
ημέρα. Με τον τρόπο αυτό, και όταν η εκτέλεση είναι μέσω της επιλογής cron, το
freebsd-update απλώς θα ελέγχει για ενημερώσεις. Αν υπάρχουν, η εφαρμογή θα τις
κατεβάζει, αλλά δεν θα τις εγκαθιστά. Θα στέλνει όμως ένα email στο χρήστη root
ώστε να τις εγκαταστήσει χειροκίνητα.
Αν οτιδήποτε πάει στραβά, το freebsd-update έχει την ικανότητα να επιστρέφει
στην προηγούμενη σταθερή κατάσταση, αναιρώντας το τελευταίο σετ αλλαγών με την
ακόλουθη εντολή:

  # freebsd-update rollback

Με την ολοκλήρωση της εντολής, θα πρέπει να επανεκκινήσετε το σύστημα αν έχουν
γίνει αλλαγές στον πυρήνα ή σε κάποιο από τα αρθρώματα του. Αυτό θα επιτρέψει
στο FreeBSD να φορτώσει τα νέα εκτελέσιμα στη μνήμη.
Το βοηθητικό πρόγραμμα freebsd-update μπορεί να ενημερώσει αυτόματα μόνο τον
πυρήνα GENERIC. Αν χρησιμοποιείται προσαρμοσμένος πυρήνας, θα πρέπει να
μεταγλωττιστεί ξανά, όταν το freebsd-update τελειώσει με την εγκατάσταση των
υπόλοιπων ενημερώσεων. Ωστόσο, το freebsd-update θα ανιχνεύσει και θα
ενημερώσει τον πυρήνα GENERIC στο /boot/GENERIC (αν υπάρχει), ακόμα και αν δεν
είναι ο ενεργός πυρήνας του συστήματος (αυτός που εκτελείται τη συγκεκριμένη
στιγμή).

     Σημείωση:Είναι γενικά καλή ιδέα να έχετε πάντα ένα αντίγραφο του
     πυρήνα GENERIC στον κατάλογο /boot/GENERIC. Θα σας βοηθήσει στην
     διάγνωση διάφορων προβλημάτων, καθώς και στην αναβάθμιση σε επόμενες
     εκδόσεις του FreeBSD, μέσω του freebsd-update. Η διαδικασία αυτή
     περιγράφεται στο Τμήμα_25.2.3.

Αν δεν έχουν γίνει αλλαγές στις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις στο αρχείο /etc/
freebsd-update.conf, το freebsd-update θα εγκαταστήσει τα ανανεωμένα αρχεία
πηγαίου κώδικα μαζί με τις υπόλοιπες ενημερώσεις. Μπορείτε έπειτα να
προχωρήσετε στη μεταγλώττιση και εγκατάσταση νέου προσαρμοσμένου πυρήνα, με το
συνήθη τρόπο.

     Σημείωση:Οι ενημερώσεις που διανέμονται μέσω του freebsd-update δεν
     περιλαμβάνουν πάντοτε αλλαγές στον πυρήνα. Δεν είναι απαραίτητο να
     επαναμεταγλωττίσετε τον προσαρμοσμένο πυρήνα σας, αν η εκτέλεση του
     freebsd-update install δεν επέφερε αλλαγές στα αρχεία πηγαίου κώδικα
     του πυρήνα. Ωστόσο, το freebsd-update ενημερώνει πάντοτε το αρχείο /
     usr/src/sys/conf/newvers.sh. Το αρχείο αυτό περιέχει το τρέχον
     επίπεδο ενημερώσεων (patch level) το οποίο και αναφέρεται ως αριθμός
     -p από εντολές όπως η uname -r. Μεταγλωττίζοντας ξανά τον
     προσαρμοσμένο πυρήνα σας (ακόμα και αν δεν υπάρχουν άλλες αλλαγές) θα
     δώσετε τη δυνατότητα στην uname(1) να αναφέρει με ακρίβεια το επίπεδο
     ενημερώσεων. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν συντηρείτε
     πολλαπλά συστήματα, καθώς σας επιτρέπει να αξιολογήσετε με μια ματιά
     τι ενημερώσεις έχουν εγκατασταθεί στο καθένα.

-------------------------------------------------------------------------------

25.2.3 Αναβαθμίσεις σε Μικρές και Μεγάλες Εκδόσεις

Η διαδικασία αυτή θα απομακρύνει τα παλιά αρχεία αντικειμενικού κώδικα (object
files) καθώς και τις παλιές βιβλιοθήκες, κάνοντας τις περισσότερες εφαρμογές
τρίτων κατασκευαστών να μη λειτουργούν. Σας συνιστούμε είτε να απεγκαταστήσετε
όλα τα εγκατεστημένα ports και να τα εγκαταστήσετε ξανά, ή να τα αναβαθμίσετε
αργότερα, χρησιμοποιώντας το βοηθητικό πρόγραμμα ports-mgmt/portupgrade. Οι
περισσότεροι χρήστες θα θέλουν να κάνουν μια δοκιμαστική μεταγλώττιση
χρησιμοποιώντας την ακόλουθη εντολή:

  # portupgrade -af

Με αυτό τον τρόπο εξασφαλίζεται ότι τα πάντα θα επανεγκατασταθούν σωστά.
Σημειώστε ότι αν θέσετε την μεταβλητή περιβάλλοντος BATCH στην τιμή yes, όλες
οι πιθανές ερωτήσεις που θα εμφανιστούν κατά τη διαδικασία, θα απαντηθούν
αυτόματα με yes. Έτσι δεν υπάρχει πλέον ανάγκη για παρέμβαση του χρήστη κατά τη
διάρκεια της διαδικασίας μεταγλώττισης.
Αν χρησιμοποιείται προσαρμοσμένος πυρήνας, η διαδικασία αναβάθμισης είναι
ελαφρά πιο πολύπλοκη. Θα χρειαστείτε ένα αντίγραφο του πυρήνα GENERIC στον
κατάλογο /boot/GENERIC. Αν δεν υπάρχει ήδη ο πυρήνας GENERIC στο σύστημα σας,
μπορείτε να τον ανακτήσετε χρησιμοποιώντας μια από τις παρακάτω μεθόδους:

* Αν έχετε μεταγλωττίσει προσαρμοσμένο πυρήνα μόνο μια φορά, ο πυρήνας στον
  κατάλογο /boot/kernel.old είναι στην πραγματικότητα ο GENERIC. Απλώς
  μετονομάστε τον κατάλογο σε /boot/GENERIC.
* Αν έχετε φυσική πρόσβαση στο μηχάνημα, μπορείτε να εγκαταστήσετε ένα
  αντίγραφο του πυρήνα GENERIC από το CD-ROM της εγκατάστασης. Τοποθετήστε το
  CD-ROM στον οδηγό και χρησιμοποιήστε τις παρακάτω εντολές:

    # mount /cdrom
    # cd /cdrom/X.Y-RELEASE/kernels
    # ./install.sh GENERIC

  Αντικαταστήστε το X.Y-RELEASE με τους πραγματικούς αριθμούς της έκδοσης που
  χρησιμοποιείτε. Ο πυρήνας GENERIC θα εγκατασταθεί από προεπιλογή στον
  κατάλογο /boot/GENERIC.
* Αν δεν έχετε κάποια από τις παραπάνω επιλογές, μπορείτε να μεταγλωττίσετε και
  να εγκαταστήσετε τον πυρήνα GENERIC μέσω του πηγαίου κώδικα:

    # cd /usr/src/
    # env DESTDIR=/boot/GENERIC make kernel
    # mv /boot/GENERIC/boot/kernel/* /boot/GENERIC
    # rm -rf /boot/GENERIC/boot

  Για να αναγνωριστεί αυτός ο πυρήνας ως GENERIC από το freebsd-update, δεν θα
  πρέπει να έχουν γίνει αλλαγές στο αρχείο ρυθμίσεων του GENERIC. Συνίσταται
  επίσης η μεταγλώττιση να γίνει χωρίς άλλες εξειδικευμένες ρυθμίσεις (κατά
  προτίμηση με κενό το /etc/make.conf).

Δεν χρειάζεται τη δεδομένη στιγμή να επανεκκινήσετε με τον πυρήνα GENERIC.
Είναι δυνατές οι αναβαθμίσεις τόσο σε μικρές όσο και σε μεγάλες εκδόσεις,
δίνοντας στην εντολή freebsd-update τον επιθυμητό αριθμό έκδοσης. Για
παράδειγμα, η ακόλουθη εντολή θα αναβαθμίσει το σύστημα σε FreeBSD 8.1:

  # freebsd-update -r 8.1-RELEASE upgrade

Μετά τη λήψη της εντολής, το freebsd-update θα αξιολογήσει την κατάσταση του
συστήματος και του αρχείου ρυθμίσεων του, σε μια απόπειρα να μαζέψει τις
απαραίτητες πληροφορίες για την αναβάθμιση του συστήματος. Οι πληροφορίες που
ανιχνεύθηκαν θα εμφανιστούν στην οθόνη με τη μορφή μιας λίστας εγκατεστημένων
προγραμμάτων. Για παράδειγμα:

  Looking up update.FreeBSD.org mirrors... 1 mirrors found.
  Fetching metadata signature for 8.0-RELEASE from update1.FreeBSD.org... done.
  Fetching metadata index... done.
  Inspecting system... done.

  The following components of FreeBSD seem to be installed:
  kernel/smp src/base src/bin src/contrib src/crypto src/etc src/games
  src/gnu src/include src/krb5 src/lib src/libexec src/release src/rescue
  src/sbin src/secure src/share src/sys src/tools src/ubin src/usbin
  world/base world/info world/lib32 world/manpages

  The following components of FreeBSD do not seem to be installed:
  kernel/generic world/catpages world/dict world/doc world/games
  world/proflibs

  Does this look reasonable (y/n)? y

Στο σημείο αυτό, το freebsd-update θα κατεβάσει όλα τα αρχεία που απαιτούνται
για την αναβάθμιση. Σε μερικές περιπτώσεις, ο χρήστης θα κληθεί να απαντήσει σε
ερωτήσεις σχετικά με το τι θα εγκατασταθεί ή πως πρέπει να προχωρήσει η
διαδικασία.
Όταν χρησιμοποιείται προσαρμοσμένος πυρήνας, το παραπάνω βήμα θα προκαλέσει την
εμφάνιση της παρακάτω προειδοποίησης:

  WARNING: This system is running a "MYKERNEL" kernel, which is not a
  kernel configuration distributed as part of FreeBSD 8.0-RELEASE.
  This kernel will not be updated: you MUST update the kernel manually
  before running "/usr/sbin/freebsd-update install"

Μπορείτε να αγνοήσετε αυτή την προειδοποίηση. Θα χρησιμοποιήσουμε τον
ενημερωμένο πυρήνα GENERIC ως ενδιάμεσο βήμα στη διαδικασία αναβάθμισης.
Αφού μεταφορτωθούν όλα τα patches στο τοπικό σύστημα, θα γίνει και η εφαρμογή
τους. Η διαδικασία αυτή ίσως πάρει λίγο χρόνο, ανάλογα με την ταχύτητα και το
φορτίο του μηχανήματος. Έπειτα θα γίνει η συγχώνευση των αρχείων ρυθμίσεων.
Αυτό το μέρος της διαδικασίας απαιτεί παρέμβαση του χρήστη, καθώς σε κάποια
αρχεία θα χρειαστεί η συγχώνευση να γίνει χειροκίνητα με τη βοήθεια κάποιου
συντάκτη κειμένου. Ο χρήστης θα ενημερώνεται για το αποτέλεσμα κάθε
επιτυχημένης συγχώνευσης καθώς εξελίσσεται η διαδικασία. Σε περίπτωση
αποτυχημένης συγχώνευσης (ή αγνόησης της), η διαδικασία αναβάθμισης θα
διακοπεί. Ενδεχομένως να θέλετε να κρατήσετε αντίγραφο ασφαλείας του καταλόγου
/etc και να συγχωνεύσετε αργότερα (χειροκίνητα) κάποια σημαντικά αρχεία, όπως
το master.passwd ή το group.

     Σημείωση:Στο σημείο αυτό δεν έχει γίνει ακόμα καμιά αλλαγή στο
     σύστημα, καθώς όλη η διαδικασία της αναβάθμισης και συγχώνευσης
     γίνεται σε διαφορετικό κατάλογο. Όταν εφαρμοστούν επιτυχώς όλα τα
     patches και ολοκληρωθεί με επιτυχία η διαδικασία της συγχώνευσης όλων
     των αρχείων ρύθμισης, ο χρήστης θα πρέπει να επιβεβαιώσει την τελική
     εγκατάσταση.

Με το τέλος αυτής τη διαδικασίας, η αναβάθμιση μπορεί να οριστικοποιηθεί στο
δίσκο, με τη χρήση της ακόλουθης εντολής:

  # freebsd-update install

Στην πρώτη φάση, θα αλλαχθεί ο πυρήνας και τα σχετικά αρθρώματα. Στο σημείο
αυτό, θα πρέπει να γίνει επανεκκίνηση του μηχανήματος. Σε μηχάνημα με
προσαρμοσμένο πυρήνα, χρησιμοποιήστε την εντολή nextboot(8) ώστε να θέσετε τον
πυρήνα για την επόμενη εκκίνηση στον /boot/GENERIC (ο οποίος έχει ήδη
αναβαθμιστεί):

  # nextboot -k GENERIC


     Προειδοποίηση:Πριν επανεκκινήσετε με τον πυρήνα GENERIC, βεβαιωθείτε
     ότι περιέχει όλα τα προγράμματα οδήγησης που απαιτούνται για την
     επιτυχή εκκίνηση του συστήματος σας (και τη λειτουργία του δικτύου,
     αν αναβαθμίζετε κάποιο απομακρυσμένο μηχάνημα). Ειδικότερα, αν ο
     προηγούμενος προσαρμοσμένος πυρήνας περιείχε λειτουργίες που συνήθως
     παρέχονται από αρθρώματα (modules), βεβαιωθείτε ότι φροντίσατε να
     φορτωθούν προσωρινά στον πυρήνα GENERIC χρησιμοποιώντας τις
     δυνατότητες του αρχείου /boot/loader.conf. Ίσως επίσης να θέλετε να
     απενεργοποιήσετε υπηρεσίες, προσαρτήσεις δίσκων και δικτύου κ.λ.π.
     που δεν είναι απαραίτητες, μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας
     αναβάθμισης.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την ακόλουθη εντολή για να επανεκκινήσετε το
μηχάνημα με τον νέο πυρήνα:

  # shutdown -r now

Μόλις το σύστημα επανέλθει σε λειτουργία, θα πρέπει να εκτελέσετε ξανά το
freebsd-update. Η προηγούμενη λειτουργία έχει αποθηκευθεί, και έτσι το freebsd-
update δεν θα ξεκινήσει από την αρχή, αλλά θα απομακρύνει όλες τις παλιές
κοινόχρηστες βιβλιοθήκες και τα αρχεία αντικειμενικού κώδικα. Για να συνεχίσετε
σε αυτό το στάδιο, δώστε την ακόλουθη εντολή:

  # freebsd-update install


     Σημείωση:Ανάλογα με το αν υπήρξαν αλλαγές στους αριθμούς εκδόσεων των
     βιβλιοθηκών, ίσως να υπάρχουν μόνο δύο φάσεις εγκατάστασης αντί για
     τρεις.

Όλο το λογισμικό τρίτου κατασκευαστή θα πρέπει τώρα να μεταγλωττιστεί και να
επανεγκατασταθεί από την αρχή. Αυτό απαιτείται καθώς το εγκατεστημένο λογισμικό
ίσως εξαρτάται από βιβλιοθήκες οι οποίες αφαιρέθηκαν κατά τη διαδικασία της
αναβάθμισης. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή ports-mgmt/portupgrade για
να αυτοματοποιήσετε αυτή τη διαδικασία. Για να ξεκινήσετε, δώστε τις παρακάτω
εντολές:

  # portupgrade -f ruby
  # rm /var/db/pkg/pkgdb.db
  # portupgrade -f ruby18-bdb
  # rm /var/db/pkg/pkgdb.db /usr/ports/INDEX-*.db
  # portupgrade -af

Μόλις ολοκληρωθεί το παραπάνω, ολοκληρώστε τη διαδικασία αναβάθμισης με μια
τελευταία κλήση της εντολής freebsd-update. Δώστε την παρακάτω εντολή για να
ολοκληρώσετε οτιδήποτε έχει απομείνει στη διαδικασία αναβάθμισης:

  # freebsd-update install

Αν χρησιμοποιούσατε προσωρινά τον πυρήνα GENERIC, αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή
για να μεταγλωττίσετε και να εγκαταστήσετε νέο προσαρμοσμένο πυρήνα, με το
συνήθη τρόπο.
Επανεκκινήστε το μηχάνημα σας στην νέα έκδοση του FreeBSD. Η διαδικασία έχει
ολοκληρωθεί.
-------------------------------------------------------------------------------

25.2.4 Σύγκριση Κατάστασης του Συστήματος

Το βοηθητικό πρόγραμμα freebsd-update μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ελέγξετε
την κατάσταση της εγκατεστημένης έκδοσης του FreeBSD σε σχέση με μια γνωστή και
σωστή εγκατάσταση. Η επιλογή αυτή συγκρίνει και αξιολογεί την τρέχουσα έκδοση
των προγραμμάτων συστήματος, των βιβλιοθηκών και των αρχείων ρύθμισης. Για να
ξεκινήσετε τη σύγκριση, δώστε την ακόλουθη εντολή:

  # freebsd-update IDS >> outfile.ids


     Προειδοποίηση:Αν και το όνομα της εντολής είναι IDS, δεν θα πρέπει σε
     καμιά περίπτωση να θεωρηθεί υποκατάστατο ενός συστήματος ανίχνευσης
     εισβολέα (intrusion detection system) όπως είναι για παράδειγμα το
     security/snort. Καθώς το freebsd-update αποθηκεύει τα δεδομένα του
     στο δίσκο, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να έχει γίνει αλλοίωση τους. Αν
     και η πιθανότητα αυτή μπορεί να μειωθεί χρησιμοποιώντας τη ρύθμιση
     kern.securelevel και αποθηκεύοντας τα δεδομένα της εντολής freebsd-
     update σε ένα σύστημα αρχείων μόνο για ανάγνωση, μια ακόμα καλύτερη
     λύση θα ήταν να συγκρίνετε το σύστημα με κάποιο δίσκο που θεωρείτε
     σίγουρα ασφαλή. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα δίσκο DVD ή ένα
     εξωτερικό δίσκο USB που φυλάσσετε σε ασφαλή τοποθεσία.

Θα γίνει τώρα μια επιθεώρηση του συστήματος και θα εκτυπωθεί μια λίστα από
αρχεία και τιμές hash του τύπου sha256(1), τόσο για το εγκατεστημένο όσο και
για το γνωστό σύστημα. Επειδή πρόκειται για μεγάλη λίστα, την ανακατευθύνουμε
στο αρχείο outfile.ids. Στην οθόνη το κείμενο θα κυλούσε πολύ γρήγορα, και
σύντομα θα γέμιζε την προσωρινή μνήμη απεικόνισης της κονσόλας.
Οι γραμμές αυτές έχουν γενικά μεγάλο μήκος, αλλά είναι εύκολο να επεξεργαστούμε
την έξοδο. Για παράδειγμα, για να δείτε μια λίστα όλων των αρχείων που
διαφέρουν από αυτά της επίσημης έκδοσης, δώστε την ακόλουθη εντολή:

  # cat outfile.ids | awk '{ print $1 }' | more
  /etc/master.passwd
  /etc/motd
  /etc/passwd
  /etc/pf.conf

Τα παραπάνω είναι μόνο ένα μέρος της εξόδου, υπάρχουν ακόμα πολλά διαφορετικά
αρχεία. Κάποια από αυτά τα αρχεία είναι φυσιολογικό να έχουν τροποποιηθεί. Για
παράδειγμα, το /etc/passwd έχει τροποποιηθεί, καθώς έχουν προστεθεί χρήστες στο
σύστημα. Σε μερικές περιπτώσεις, μπορεί να υπάρχουν και άλλα αρχεία, όπως π.χ.
αρθρώματα πυρήνα τα οποία διαφέρουν αφού έχουν ενημερωθεί μέσω της freebsd-
update. Για να εξαιρέσετε συγκεκριμένα αρχεία ή καταλόγους, προσθέστε τα στην
επιλογή IDSIgnorePaths στο αρχείο ρυθμίσεων /etc/freebsd-update.conf.
Εκτός από την χρήση που αναφέραμε προηγουμένως, το σύστημα αυτό μπορεί να
χρησιμοποιηθεί και ως τμήμα μιας λεπτομερούς διαδικασίας αναβάθμισης.
-------------------------------------------------------------------------------

25.3 Portsnap: Ένα Εργαλείο Ενημέρωσης της Συλλογής των Ports

Γράφηκε από τον Tom Rhodes.Βασισμένο σε σημειώσεις που παρείχε ο Colin
Percival.
Το βασικό σύστημα του FreeBSD περιλαμβάνει επίσης ένα βοηθητικό πρόγραμμα για
την ενημέρωση της Συλλογής των Ports. Πρόκειται για το portsnap(8). Όταν το
εκτελέσετε, θα συνδεθεί σε ένα απομακρυσμένο διακομιστή, θα επαληθεύσει το
κλειδί του πηγαίου κώδικα, και θα κατεβάσει ένα νέο αντίγραφο της Συλλογής των
Ports. Το κλειδί χρησιμοποιείται για να επαληθεύσει την ακεραιότητα όλων των
αρχείων που μεταφορτώνονται, εξασφαλίζοντας ότι δεν έχουν αλλοιωθεί κατά την
μεταφορά. Για να κατεβάσετε τα τελευταία αρχεία της Συλλογής των Ports,
εκτελέστε την ακόλουθη εντολή:

  # portsnap fetch
  Looking up portsnap.FreeBSD.org mirrors... 9 mirrors found.
  Fetching snapshot tag from geodns-1.FreeBSD.org... done.
  Fetching snapshot metadata... done.
  Updating from Tue May 22 02:12:15 CEST 2012 to Wed May 23 16:28:31 CEST 2012.
  Fetching 3 metadata patches.. done.
  Applying metadata patches... done.
  Fetching 3 metadata files... done.
  Fetching 90 patches.....10....20....30....40....50....60....70....80....90.
  done.
  Applying patches... done.
  Fetching 133 new ports or files... done.

Το παραπάνω παράδειγμα δείχνει ότι το portsnap(8) βρήκε και επαλήθευσε αρκετά
patches τα οποία πρέπει να εφαρμοστούν στο υπάρχον δέντρο των ports. Αυτό
δείχνει επίσης ότι το πρόγραμμα έχει εκτελεστεί κατά το παρελθόν. Αν αυτή ήταν
η πρώτη φορά που εκτελούνταν, θα γίνονταν απλώς κατέβασμα της συλλογής.
Όταν το portsnap(8) εκτελέσει επιτυχώς τη λειτουργία fetch, η Συλλογή των Ports
και τα αντίστοιχα patches έχουν αποθηκευθεί στο τοπικό σύστημα και έχει γίνει η
επαλήθευση τους. Την πρώτη φορά που θα εκτελέσετε το portsnap, θα πρέπει να
χρησιμοποιήσετε το extract για να εγκαταστήσετε τα ενημερωμένα αρχεία:

  # portsnap extract
  /usr/ports/.cvsignore
  /usr/ports/CHANGES
  /usr/ports/COPYRIGHT
  /usr/ports/GIDs
  /usr/ports/KNOBS
  /usr/ports/LEGAL
  /usr/ports/MOVED
  /usr/ports/Makefile
  /usr/ports/Mk/bsd.apache.mk
  /usr/ports/Mk/bsd.autotools.mk
  /usr/ports/Mk/bsd.cmake.mk
  ...

Αν έχετε ήδη εγκατεστημένη την Συλλογή των Ports, χρησιμοποιήστε την εντολή
portsnap update για να την ενημέρωσετε:

  # portsnap update

Η διαδικασία έχει πλέον ολοκληρωθεί, και μπορείτε να εγκαταστήσετε ή να
αναβαθμίσετε εφαρμογές χρησιμοποιώντας την ενημερωμένη Συλλογή των Ports.
Μπορείτε να εκτελέσετε τις διαδικασίες fetch και extract ή update διαδοχικά,
όπως φαίνεται στο παρακάτω παράδειγμα:

  # portsnap fetch update

Η παραπάνω εντολή θα κατεβάσει την τελευταία έκδοση της Συλλογής των Ports και
θα ενημερώσει τα τοπικά αρχεία σας στον κατάλογο /usr/ports.
-------------------------------------------------------------------------------

25.4 Ενημερώνοντας την Τεκμηρίωση

Εκτός από το βασικό σύστημα και την Συλλογή των Ports, η τεκμηρίωση αποτελεί
επίσης βασικό τμήμα ενός συστήματος FreeBSD. Αν και πάντα μπορείτε να βρείτε
την πιο πρόσφατη τεκμηρίωση στην δικτυακή_τοποθεσία_του_FreeBSD, ορισμένοι
χρήστες ίσως έχουν αργή ή μη σταθερή σύνδεση με το Διαδίκτυο. Ευτυχώς υπάρχουν
αρκετοί τρόποι για να ενημερώσετε την τεκμηρίωση η οποία παρέχεται με κάθε
επίσημη έκδοση, διατηρώντας το δικό σας τοπικό αντίγραφο της πιο πρόσφατης
τεκμηρίωσης του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

25.4.1 Χρησιμοποιώντας το CVSup για την Ενημέρωση της Τεκμηρίωσης

Ο πηγαίος κώδικας και το εγκατεστημένο αντίγραφο της τεκμηρίωσης του FreeBSD,
μπορούν να ενημερωθούν με την βοήθεια του CVSup, χρησιμοποιώντας ένα μηχανισμό
παρόμοιο με αυτόν που χρησιμοποιείται στο βασικό σύστημα (δείτε το Τμήμα_25.7).
Η ενότητα αυτή περιγράφει:

* Πως να εγκαταστήσετε τα εργαλεία που απαιτούνται για την τεκμηρίωση, με τα
  οποία μπορείτε να δημιουργήσετε την τεκμηρίωση του FreeBSD ξεκινώντας από τον
  πηγαίο της κώδικα.
* Πως να κατεβάσετε ένα αντίγραφο του πηγαίου κώδικα της τεκμηρίωσης στον
  κατάλογο /usr/doc χρησιμοποιώντας το CVSup.
* Πως να αναδημιουργήσετε την τεκμηρίωση του FreeBSD από τον πηγαίο της κώδικα,
  και να την εγκαταστήσετε στον κατάλογο /usr/share/doc/.

-------------------------------------------------------------------------------

25.4.2 Εγκαθιστώντας το CVSup και τη Σειρά Εργαλείων της Τεκμηρίωσης

Η αναδημιουργία της τεκμηρίωσης του FreeBSD από τον πηγαίο κώδικα, απαιτεί μια
σχετικά μεγάλη συλλογή εργαλείων. Τα εργαλεία αυτά δεν είναι μέρος του βασικού
συστήματος του FreeBSD, καθώς χρειάζονται αρκετό χώρο στο δίσκο και δεν είναι
χρήσιμα σε όλους τους χρήστες. Είναι χρήσιμα μόνο στους χρήστες που ασχολούνται
με τη συγγραφή νέας τεκμηρίωσης για το FreeBSD, ή που ενημερώνουν συχνά την
τοπική τους τεκμηρίωση μέσω του πηγαίου κώδικα.
Όλα τα απαιτούμενα εργαλεία διατίθενται μέσω της Συλλογής των Ports. Το
textproc/docproj είναι το κύριο port το οποίο έχει αναπτυχθεί από την Ομάδα
Τεκμηρίωσης του FreeBSD, για να βοηθήσει στην αρχική εγκατάσταση και τις
μελλοντικές αναβαθμίσεις αυτών των εργαλείων.

     Σημείωση:Αν δεν απαιτείται η δημιουργία τεκμηρίωσης σε μορφές
     PostScript ή PDF, μπορείτε να εγκαταστήσετε το port textproc/docproj-
     nojadetex. Αυτή η έκδοση των εργαλείων περιέχει τα πάντα εκτός από
     την μηχανή στοιχειοθεσίας teTeX. Το teTeX είναι μια αρκετά μεγάλη
     συλλογή εργαλείων, και δεν έχει νόημα να το εγκαταστήσετε αν δεν σας
     είναι απαραίτητη η παραγωγή της τεκμηρίωσης σε μορφή PDF.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εγκατάσταση και χρήση του CVSup,
δείτε την ενότητα Χρησιμοποιώντας_το_CVSup.
-------------------------------------------------------------------------------

25.4.3 Ενημερώνοντας τον Πηγαίο Κώδικα της Τεκμηρίωσης

Το βοηθητικό πρόγραμμα CVSup μπορεί να κατεβάσει ένα καθαρό αντίγραφο του
πηγαίου κώδικα της τεκμηρίωσης, χρησιμοποιώντας το /usr/share/examples/cvsup/
doc-supfile ως πρότυπο αρχείο ρυθμίσεων. Ο προεπιλεγμένος υπολογιστής
ενημερώσεων στο παραπάνω αρχείο είναι ρυθμισμένος σε πλασματική τιμή. Ωστόσο, η
cvsup(1) δέχεται όνομα υπολογιστή μέσω της γραμμής εντολών, έτσι μπορείτε να
ανακτήσετε τον πηγαίο κώδικα της τεκμηρίωσης μέσω κάποιου εξυπηρετητή CVSup
γράφοντας:

  # cvsup -h cvsup.FreeBSD.org -g -L 2 /usr/share/examples/cvsup/doc-supfile

Αλλάξτε το cvsup.FreeBSD.org με τον κοντινότερο σας εξυπηρετητή CVSup. Δείτε το
Τμήμα_A.6.7 για μια πλήρη λίστα των mirror sites.
Το αρχικό κατέβασμα του πηγαίου κώδικα της τεκμηρίωσης μπορεί να διαρκέσει
αρκετή ώρα. Αφήστε το να εκτελείται μέχρι να ολοκληρωθεί.
Μπορείτε να συνεχίσετε να ενημερώνετε τον πηγαίο κώδικα της τεκμηρίωσης
χρησιμοποιώντας την ίδια εντολή. Το βοηθητικό πρόγραμμα CVSup κατεβάζει και
αντιγράφει μόνο τις ενημερώσεις σε σχέση με την τελευταία εκτέλεση του, έτσι
κάθε εκτέλεση του CVSup μετά την πρώτη θα πρέπει να είναι αρκετά γρήγορη.
Μετά την αρχική ανάκτηση του πηγαίου κώδικα, ένας εναλλακτικός τρόπος
ενημέρωσης της τεκμηρίωσης είναι μέσω του αρχείου Makefile στον κατάλογο /usr/
doc. Θέτοντας τις μεταβλητές SUP_UPDATE, SUPHOST και DOCSUPFILE στο αρχείο /
etc/make.conf, μπορείτε να εκτελέσετε:

  # cd /usr/doc
  # make update

Τυπικές τιμές για τις παραπάνω επιλογές του make(1) στο αρχείο /etc/make.conf
είναι:

  SUP_UPDATE= yes
  SUPHOST?= cvsup.freebsd.org
  DOCSUPFILE?= /usr/share/examples/cvsup/doc-supfile


     Σημείωση:Αν θέσετε τις τιμές των SUPHOST και DOCSUPFILE σε ?=, θα
     μπορείτε να ορίσετε άλλες τιμές για αυτές στη γραμμή εντολής του
     make. Αυτός είναι και ο συνιστώμενος τρόπος να προσθέσετε επιλογές
     στο make.conf, ώστε να αποφεύγετε να τροποποιείτε συνέχεια το αρχείο
     κάθε φορά που θέλετε να δοκιμάσετε μια νέα τιμή σε μια επιλογή.

-------------------------------------------------------------------------------

25.4.4 Προσαρμογή Επιλογών στον Πηγαίο Κώδικα της Τεκμηρίωσης

Το σύστημα ενημέρωσης και μεταγλώττισης της τεκμηρίωσης του FreeBSD,
υποστηρίζει μερικές επιλογές που διευκολύνουν τη διαδικασία ενημέρωσης ενός
μόνο μέρους της τεκμηρίωσης, ή την μεταγλώττιση της τεκμηρίωσης κάποιων
συγκεκριμένων μεταφράσεων. Αν θέλετε οι επιλογές αυτές να ισχύουν μόνιμα,
μπορείτε να τις ορίσετε μέσα στο αρχείο /etc/make.conf, διαφορετικά μπορείτε να
τις ορίζετε κάθε φορά στη γραμμή εντολής της make(1).
Κάποιες από τις επιλογές αυτές φαίνονται παρακάτω:


  DOC_LANG
      Λίστα των γλωσσών και κωδικοποιήσεων που θα μεταγλωττιστούν και θα
      εγκατασταθούν, π.χ. en_US.ISO8859-1 αν είναι επιθυμητή μόνο η Αγγλική
      τεκμηρίωση.

  FORMATS
      Η μορφή (ή μια λίστα από μορφές) στην οποία θα παραχθεί η μεταγλωττισμένη
      τεκμηρίωση. Τη δεδομένη στιγμή υποστηρίζονται οι μορφές html, html-split,
      txt, ps, pdf και rtf.

  SUPHOST
      Το όνομα του εξυπηρετητή CVSup που θα χρησιμοποιηθεί κατά την ενημέρωση.

  DOCDIR
      Ο κατάλογος στον οποίο θα εγκατασταθεί η τεκμηρίωση. Από προεπιλογή είναι
      ο /usr/share/doc.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις μεταβλητές του make που
υποστηρίζονται ως επιλογές συστήματος στο FreeBSD, δείτε την σελίδα manual του
make.conf(5).
Για περισσότερες πληροφορίες και μεταβλητές make που υποστηρίζονται από το
σύστημα μεταγλώττισης της τεκμηρίωσης του FreeBSD, παρακαλούμε δείτε τις
Οδηγίες_της_Ομάδας_Τεκμηρίωσης_του_FreeBSD_για_Νέους_Συγγραφείς.
-------------------------------------------------------------------------------

25.4.5 Εγκατάσταση της Τεκμηρίωσης του FreeBSD από τον Πηγαίο Κώδικα

Έχοντας ενημερώσει το τοπικό αντίγραφο του πηγαίου κώδικα της τεκμηρίωσης στον
κατάλογο /usr/doc, είμαστε έτοιμοι για την ενημέρωση της εγκατεστημένης
τεκμηρίωσης.
Μπορείτε να προχωρήσετε σε πλήρη ενημέρωση όλων των γλωσσών που ορίζονται στην
επιλογή DOC_LANG του Makefile, γράφοντας:

  # cd /usr/doc
  # make install clean

Αν έχετε ρυθμίσει το make.conf με τις σωστές τιμές για τις επιλογές DOCSUPFILE,
SUPHOST και SUP_UPDATE, μπορείτε να συνδυάσετε τα βήματα ενημέρωσης και
εγκατάστασης του πηγαίου κώδικα σε ένα, γράφοντας:

  # cd /usr/doc
  # make update install clean

Αν επιθυμείτε την ενημέρωση μιας μόνο συγκεκριμένης γλώσσας, μπορείτε να
καλέσετε την make(1) σε ένα συγκεκριμένο υποκατάλογο του /usr/doc, π.χ.:

  # cd /usr/doc/en_US.ISO8859-1
  # make update install clean

Μπορείτε να καθορίσετε τη μορφή της τεκμηρίωσης που θα εγκατασταθεί,
ρυθμίζοντας τη μεταβλητή FORMATS του make, π.χ.:

  # cd /usr/doc
  # make FORMATS='html html-split' install clean

-------------------------------------------------------------------------------

25.4.6 Χρησιμοποιώντας τα Ports της Τεκμηρίωσης

Βασισμένο σε εργασία του Marc Fonvieille.
Στην προηγούμενη ενότητα, παρουσιάσαμε μια μέθοδο για την ενημέρωση της
τεκμηρίωσης του FreeBSD μέσω του πηγαίου κώδικα. Ωστόσο, οι ενημερώσεις που
βασίζονται στον πηγαίο κώδικα μπορεί να μην είναι δυνατές ή πρακτικές για κάθε
σύστημα FreeBSD. Η διαδικασία μεταγλώττισης του πηγαίου κώδικα της τεκμηρίωσης
απαιτεί σχετικά μεγάλο αριθμό εργαλείων και βοηθητικών προγραμμάτων, γνωστά ως
εργαλεία τεκμηρίωσης. Απαιτεί επίσης και μια σχετική εξοικείωση με το CVS και
τη διαδικασία ανάκτησης των αρχείων από αυτό, καθώς και μια σειρά από βήματα
για τη μεταγλώττιση του κώδικα. Στην ενότητα αυτή περιγράφουμε ένα εναλλακτικό
τρόπο ενημέρωσης της τεκμηρίωσης που εγκαθίσταται μαζί με το FreeBSD. Η μέθοδος
αυτή χρησιμοποιεί την Συλλογή των Ports και δίνει τις παρακάτω δυνατότητες:

* Κατέβασμα και εγκατάσταση προ-μεταγλωττισμένων στιγμιότυπων της τεκμηρίωσης,
  χωρίς να απαιτείται καμιά τοπική μεταγλώττιση (εξαλείφοντας έτσι και την
  ανάγκη εγκατάστασης όλων των εργαλείων τεκμηρίωσης).
* Κατέβασμα του πηγαίου κώδικα της τεκμηρίωσης και μεταγλώττιση του μέσω των
  δυνατοτήτων που παρέχουν τα εργαλεία των ports (απλοποιώντας με αυτό τον
  τρόπο τη χειροκίνητη διαδικασία ανάκτησης και μεταγλώττισης).

Αυτές οι δύο μέθοδοι ενημέρωσης της τεκμηρίωσης του FreeBSD υποστηρίζονται από
μια σειρά από ports τεκμηρίωσης τα οποία ενημερώνονται κάθε μήνα από την Ομάδα
Αρχιτεκτονικής της Τεκμηρίωσης <doceng@FreeBSD.org>. Στη Συλλογή των Ports, θα
τα βρείτε κάτω από την κατηγορία docs.
-------------------------------------------------------------------------------

25.4.6.1 Μεταγλώττιση και Εγκατάσταση των Ports της Τεκμηρίωσης

Τα ports της τεκμηρίωσης χρησιμοποιούν τις δυνατότητες μεταγλώττισης που
παρέχει το σύστημα των ports ώστε να διευκολύνουν τη διαδικασία δημιουργίας της
τεκμηρίωσης. Με αυτό τον τρόπο η ανάκτηση του πηγαίου κώδικα της τεκμηρίωσης
γίνεται αυτόματα με την εκτέλεση της make(1) και τις κατάλληλες ρυθμίσεις στο
περιβάλλον. Η εγκατάσταση και απεγκατάσταση της τεκμηρίωσης είναι το ίδιο
εύκολη με την εγκατάσταση οποιουδήποτε άλλου port ή πακέτου στο FreeBSD.

     Σημείωση:Σε περίπτωση τοπικής μεταγλώττισης των ports της
     τεκμηρίωσης, απαιτείται και η εγκατάσταση των εργαλείων τεκμηρίωσης.
     Τα εργαλεία αυτά ωστόσο θα εγκατασταθούν αυτόματα.

Η οργάνωση των ports τεκμηρίωσης φαίνεται παρακάτω:

* Υπάρχει ένα κεντρικό «master port», το misc/freebsd-doc-en το οποίο διαθέτει
  τα απαραίτητα αρχεία και αποτελεί την βάση όλων των άλλων ports τεκμηρίωσης.
  Από προεπιλογή, το port αυτό μεταγλωττίζει μόνο την Αγγλική τεκμηρίωση.
* Υπάρχει ένα port «όλα σε ένα», το misc/freebsd-doc-all το οποίο μεταγλωττίζει
  και εγκαθιστά όλη την τεκμηρίωση σε όλες τις διαθέσιμες γλώσσες.
* Τέλος, υπάρχει ένα «εξαρτώμενο port» για κάθε μετάφραση, π.χ.: misc/freebsd-
  doc-el για την Ελληνική τεκμηρίωση. Όλα αυτά τα ports εξαρτώνται από το
  master port και εγκαθιστούν την τεκμηρίωση που έχει μεταφραστεί στην
  αντίστοιχη γλώσσα.

Για να εγκαταστήσετε ένα port τεκμηρίωσης από τον πηγαίο κώδικα, εκτελέστε τις
παρακάτω εντολές (ως root):

  # cd /usr/ports/misc/freebsd-doc-en
  # make install clean

Το παραπάνω θα μεταγλωττίσει και θα εγκαταστήσει την Αγγλική τεκμηρίωση σε
μορφή τμηματικών HTML κειμένων (όπως χρησιμοποιούνται και στο http://
www.FreeBSD.org), στον κατάλογο /usr/local/share/doc/freebsd.
-------------------------------------------------------------------------------

25.4.6.1.1 Συνηθισμένες Επιλογές και Παράμετροι Μεταγλώττισης

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αρκετές επιλογές για την τροποποίηση της
προεπιλεγμένης συμπεριφοράς των ports τεκμηρίωσης. Παρακάτω δείχνουμε μερικές
μόνο από αυτές:


  WITH_HTML
      Επιτρέπει τη δημιουργία της τεκμηρίωσης σε μορφή HTML. Θα δημιουργηθεί
      ένα αρχείο HTML για κάθε κείμενο. Η μορφοποιημένη τεκμηρίωση θα
      αποθηκευθεί, ανάλογα με την περίπτωση, σε ένα αρχείο με όνομα
      article.html ή book.html. Θα γίνει επίσης και αποθήκευση των αντίστοιχων
      εικόνων.

  WITH_PDF
      Επιτρέπει τη δημιουργία εγγράφου σε μορφή Adobe Portable Document Format
      (PDF) για χρήση με τον Adobe Acrobat Reader, το Ghostscript, ή άλλα
      προγράμματα προβολής εγγράφων PDF. Η μορφοποιημένη τεκμηρίωση θα
      αποθηκευθεί, ανάλογα με την περίπτωση, σε ένα αρχείο article.pdf ή
      book.pdf.

  DOCBASE
      Πρόκειται για την θέση στην οποία θα εγκατασταθεί η τεκμηρίωση. Από
      προεπιλογή, είναι ο κατάλογος /usr/local/share/doc/freebsd.

           Σημείωση:Παρατηρήστε ότι ο προεπιλεγμένος κατάλογος διαφέρει
           από αυτόν που χρησιμοποιείται στη μέθοδο CVSup. Αυτό συμβαίνει
           επειδή γίνεται εγκατάσταση port, τα οποία από προεπιλογή
           χρησιμοποιούν τον κατάλογο /usr/local. Μπορείτε να παρακάμψετε
           αυτή την προεπιλογή, αλλάζοντας την τιμή της μεταβλητής PREFIX.


Παρακάτω θα βρείτε ένα σύντομο παράδειγμα σχετικό με τη χρήση των μεταβλητών
για την εγκατάσταση της Αγγλικής τεκμηρίωσης σε μορφή PDF:

  # cd /usr/ports/misc/freebsd-doc-en
  # make -DWITH_PDF DOCBASE=share/doc/freebsd/en install clean

-------------------------------------------------------------------------------

25.4.6.2 Χρήση Έτοιμων Πακέτων Τεκμηρίωσης

Η μεταγλώττιση των ports τεκμηρίωσης από τον πηγαίο κώδικα (όπως είδαμε στην
προηγούμενη ενότητα), απαιτεί τοπική εγκατάσταση των αντίστοιχων εργαλείων
τεκμηρίωσης και επάρκεια χώρου στο δίσκο για την διαδικασία. Όταν δεν
διατίθενται οι απαραίτητοι πόροι για την εγκατάσταση των εργαλείων τεκμηρίωσης
(ή επειδή η μεταγλώττιση από τα ports θα χρησιμοποιούσε πολύ χώρο), η
εγκατάσταση μπορεί να γίνει μέσω έτοιμων πακέτων τεκμηρίωσης.
H Ομάδα Αρχιτεκτονικής της Τεκμηρίωσης <doceng@FreeBSD.org> προετοιμάζει
μηνιαία στιγμιότυπα πακέτων τεκμηρίωσης του FreeBSD. Τα έτοιμα αυτά πακέτα
μπορούν να χρησιμοποιηθούν με την βοήθεια οποιουδήποτε εργαλείου διαχείρισης
πακέτων που διατίθεται με το FreeBSD, όπως για παράδειγμα τα pkg_add(1),
pkg_delete(1) κ.λ.π.

     Σημείωση:Όταν χρησιμοποιείτε έτοιμα πακέτα, η εγκατάσταση της
     τεκμηρίωσης της επιλεγμένης γλώσσας θα γίνεται σε όλες τις διαθέσιμες
     μορφές.

Για παράδειγμα, η παρακάτω εντολή θα εγκαταστήσει την τελευταία έκδοση του
έτοιμου πακέτου της Ελληνικής τεκμηρίωσης:

  # pkg_add -r el-freebsd-doc


     Σημείωση:Τα πακέτα χρησιμοποιούν τη μορφή lang-freebsd-doc στο όνομα
     τους, η οποία διαφέρει από την αντίστοιχη μορφή του port. Το lang
     είναι η σύντομη μορφή της γλώσσας, π.χ. el για Ελληνικά ή zh_cn για
     Απλοποιημένα Κινέζικα.

-------------------------------------------------------------------------------

25.4.6.3 Ενημερώνοντας τα Ports της Τεκμηρίωσης

Για να ενημερώσετε ένα ήδη εγκατεστημένο port τεκμηρίωσης, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε οποιοδήποτε εργαλείο αναβάθμισης ports. Για παράδειγμα, η
παρακάτω εντολή ενημερώνει την εγκατεστημένη Ελληνική τεκμηρίωση μέσω του
εργαλείου ports-mgmt/portupgrade με τη χρήση μόνο έτοιμων πακέτων:

  # portupgrade -PP el-freebsd-doc

-------------------------------------------------------------------------------

25.5 Παρακολούθηση Ενός Κλάδου Ανάπτυξης

Υπάρχουν δύο κλάδοι ανάπτυξης στο FreeBSD, το FreeBSD-CURRENT και το FreeBSD-
STABLE. Στην ενότητα αυτή, θα εξηγήσουμε κάποια πράγματα σχετικά με αυτούς τους
κλάδους, και θα περιγράψουμε πως μπορείτε να διατηρήσετε το σύστημα σας
ενημερωμένο σε κάποιον από αυτούς. Θα μιλήσουμε αρχικά για το FreeBSD-CURRENT
και έπειτα για το FreeBSD-STABLE.
-------------------------------------------------------------------------------

25.5.1 Παρακολουθώντας το FreeBSD-CURRENT

Καθώς διαβάζετε αυτό το κείμενο, να έχετε υπόψιν σας ότι το FreeBSD-CURRENT
είναι πράγματι η «κόψη του ξυραφιού» στην ανάπτυξη του FreeBSD. Οι χρήστες του
FreeBSD-CURRENT αναμένεται να έχουν αυξημένες τεχνικές γνώσεις, και να είναι
ικανοί να επιλύουν δύσκολα προβλήματα του συστήματος τους, χωρίς βοήθεια. Αν
είστε καινούριος στο FreeBSD, μάλλον θα πρέπει να το ξανασκεφτείτε πριν το
εγκαταστήσετε.
-------------------------------------------------------------------------------

25.5.1.1 Τι Είναι το FreeBSD-CURRENT;

Το FreeBSD-CURRENT αποτελείται από τον πλέον πρόσφατο λειτουργικό πηγαίο κώδικα
του FreeBSD. Περιλαμβάνει αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη, πειραματικές
αλλαγές, και μηχανισμούς μετάβασης οι οποίοι δεν είναι σίγουρο ότι θα
περιλαμβάνονται στην επόμενη επίσημη έκδοση του λογισμικού. Αν και πολλά μέλη
της ομάδας ανάπτυξης του FreeBSD μεταγλωττίζουν καθημερινά τον πηγαίο κώδικα
του FreeBSD-CURRENT, υπάρχουν χρονικές περίοδοι που η μεταγλώττιση του είναι
αδύνατη. Τα προβλήματα αυτά γενικά επιλύονται όσο πιο γρήγορα γίνεται, αλλά το
αν το FreeBSD-CURRENT θα σας φέρει την καταστροφή ή κάποιο πολυπόθητο
χαρακτηριστικό, είναι περισσότερο θέμα της χρονικής στιγμής που θα επιλέξετε να
ανακτήσετε τον πηγαίο κώδικα!
-------------------------------------------------------------------------------

25.5.1.2 Ποιος Χρειάζεται το FreeBSD-CURRENT;

Το FreeBSD-CURRENT διατίθεται και ενδιαφέρει κυρίως τις παρακάτω τρεις ομάδες:

  1. Μέλη της κοινότητας του FreeBSD που δουλεύουν ενεργά σε κάποιο τμήμα του
     πηγαίου κώδικα, και για τους οποίους η παρακολούθηση του FreeBSD-CURRENT
     είναι απόλυτα απαραίτητη.
  2. Μέλη της κοινότητας του FreeBSD που είναι ενεργοί testers και είναι
     πρόθυμοι να αναλώσουν το χρόνο τους για να λύσουν προβλήματα, ώστε να
     εξασφαλίσουν ότι το FreeBSD-CURRENT θα παραμείνει όσο το δυνατόν πιο
     σωστό. Συνήθως, τα μέλη αυτά κάνουν προτάσεις για τοπικές αλλαγές και για
     την γενική κατεύθυνση του FreeBSD, και στέλνουν patches για την
     πραγματοποίηση τους.
  3. Αυτοί που απλώς θέλουν να βλέπουν τις τελευταίες ενημερώσεις, ή να
     χρησιμοποιούν τον τελευταίο πηγαίο κώδικα ως αναφορά (π.χ. για μελέτη και
     όχι για εκτέλεση). Μέλη αυτής της ομάδας μπορεί επίσης περιστασιακά να
     συνεισφέρουν σχόλια ή κώδικα.

-------------------------------------------------------------------------------

25.5.1.3 Τι Δεν Είναι το FreeBSD-CURRENT;


  1. Δεν είναι ένας γρήγορος τρόπος να πάρετε κώδικα ο οποίος δεν έχει
     κυκλοφορήσει ακόμα σε κάποια έκδοση, με την ελπίδα ότι περιέχει κάποια νέα
     εκπληκτική δυνατότητα και θέλετε να είστε ο πρώτος που τη χρησιμοποιεί. Αν
     είστε πράγματι ο πρώτος που την χρησιμοποιεί, θα είστε επίσης και ο πρώτος
     που θα συναντήσετε τα νέα προβλήματα και bugs.
  2. Δεν είναι ένας γρήγορος τρόπος για να ανακτήσετε διορθώσεις προβλημάτων.
     Κάθε νέα έκδοση του FreeBSD-CURRENT μπορεί να εισάγει τόσα νέα bugs όσα
     και αυτά που διορθώνει.
  3. Το FreeBSD-CURRENT δεν αποτελεί «επίσημα υποστηριζόμενο» κώδικα. Αν και
     καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια να βοηθήσουμε όσους ανήκουν
     «πραγματικά» σε κάποια από τις τρεις ομάδες που αναφέραμε, ωστόσο δεν
     έχουμε το χρόνο να παρέχουμε τεχνική υποστήριξη. Αυτό δεν συμβαίνει επειδή
     είμαστε κακοήθεις και δύσκολοι και δεν θέλουμε να βοηθάμε τους ανθρώπους
     (δεν θα είχαμε καν δημιουργήσει το FreeBSD αν σκεφτόμασταν έτσι). Πολύ
     απλά, δεν μπορούμε να απαντάμε εκατοντάδες μηνύματα την ημέρα και
     ταυτόχρονα να δουλεύουμε στο FreeBSD! Αν δώσετε σε οποιοδήποτε μέλος της
     ομάδας ανάπτυξης την επιλογή να απαντάει σε πολλές ερωτήσεις σχετικά με
     πειραματικό κώδικα ή να δουλεύει για τη βελτίωση του FreeBSD, θα επιλέξει
     σίγουρα το δεύτερο.

-------------------------------------------------------------------------------

25.5.1.4 Χρησιμοποιώντας το FreeBSD-CURRENT


  1. Γραφτείτε στις λίστες freebsd-current και svn-src-head. Δεν είναι απλώς
     καλή ιδέα, είναι βασικό να το κάνετε. Αν δεν είστε γραμμένος στη λίστα
     freebsd-current, δεν θα βλέπετε τα σχόλια σχετικά με την τρέχουσα
     κατάσταση του συστήματος από όσους το χρησιμοποιούν, και έτσι πιθανώς θα
     καταλήξετε να αντιμετωπίζετε πολλά προβλήματα που άλλοι έχουν ήδη
     ανακαλύψει και λύσει. Ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι θα χάνετε σημαντικές
     ανακοινώσεις, οι οποίες μπορεί να είναι κρίσιμες για την διατήρηση του
     συστήματος σας σε υγιή κατάσταση.
     Η λίστα svn-src-head θα σας επιτρέψει να βλέπετε τις καταχωρήσεις στο
     commit log για κάθε αλλαγή που γίνεται, καθώς και πληροφορίες για πιθανές
     παρενέργειες που μπορεί να έχει.
     Για να γραφτείτε σε αυτές, ή σε οποιεσδήποτε από τις υπάρχουσες λίστες,
     επισκεφθείτε την τοποθεσία http://lists.FreeBSD.org/mailman/listinfo και
     επιλέξτε τη λίστα στην οποία θέλετε να γίνετε συνδρομητής. Οδηγίες για την
     υπόλοιπη διαδικασία θα βρείτε επιτόπου. Αν σας ενδιαφέρει να
     παρακολουθείτε τις αλλαγές σε όλο το δέντρο πηγαίου κώδικα, σας συνιστούμε
     να εγγραφείτε στη λίστα svn-src-all.
  2. Ανακτήστε τον πηγαίο κώδικα από ένα mirror_site του FreeBSD. Αυτό μπορεί
     να γίνει με δύο τρόπους:

       a. Χρησιμοποιήστε το πρόγραμμα cvsup σε συνδυασμό με το supfile με την
          ονομασία standard-supfile το οποίο θα βρείτε στον κατάλογο /usr/
          share/examples/cvsup. Αυτή είναι και η πλέον συνιστώμενη μέθοδος,
          καθώς σας επιτρέπει να ανακτήσετε όλη τη συλλογή με μια κίνηση, και
          στις επόμενες ανανεώσεις θα παίρνετε μόνο τις αλλαγές. Πολλοί χρήστες
          εκτελούν το cvsup μέσω του cron ώστε να κρατάνε τον πηγαίο κώδικα του
          συστήματος τους πάντα ανανεωμένο αυτόματα. Θα πρέπει να προσαρμόσετε
          το υπόδειγμα του supfile που δίνουμε παραπάνω, και να ρυθμίσετε το
          cvsup για το περιβάλλον σας.

               Σημείωση:Το υπόδειγμα του αρχείου standard-supfile
               προορίζεται για χρήση με κάποιο συγκεκριμένο κλάδο
               ασφάλειας (security branch) του FreeBSD, και όχι με το
               FreeBSD-CURRENT. Θα πρέπει να επεξεργαστείτε το αρχείο και
               να αντικαταστήσετε την παρακάτω γραμμή:

                 *default release=cvs tag=RELENG_X_Y

               με την ακόλουθη:

                 *default release=cvs tag=.

               Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα tags που
               μπορείτε να χρησιμοποιήσετε, παρακαλούμε διαβάστε στο
               Εγχειρίδιο την ενότητα Ετικέτες_(Tags)_για_το_CVS.

       b. Χρησιμοποιήστε την υπηρεσία CTM. Αν έχετε πολύ κακή συνδεσιμότητα
          (υψηλό κόστος σύνδεσης ή πρόσβαση μόνο μέσω email) το CTM αποτελεί
          για σας μια εναλλακτική λύση. Μπορεί ωστόσο να σας δημιουργήσει
          διάφορα προβλήματα και να καταλήξετε με χαλασμένα αρχεία. Για το λόγο
          αυτό, το CTM χρησιμοποιείται σπάνια, κάτι το οποίο αυξάνει ακόμα
          περισσότερο την πιθανότητα να μη δουλεύει σωστά για μεγάλα χρονικά
          διαστήματα. Σας συνιστούμε να χρησιμοποιήσετε το CVSup αν διαθέτετε
          modem 9600 bps ή ταχύτερο.

  3. Αν σκοπεύετε να ανακτήσετε τον πηγαίο κώδικα για κανονική χρήση (εκτέλεση)
     και όχι απλώς για να τον δείτε, τότε ανακτήστε ολόκληρο το FreeBSD-CURRENT
     και όχι κάποια επιλεγμένα τμήματα. Σε διαφορετική περίπτωση, είναι αρκετά
     πιθανό να συναντήσετε προβλήματα, καθώς πολλά κομμάτια του κώδικα
     εξαρτώνται από ανανεώσεις σε άλλα, και δεν μπορούν να μεταγλωττιστούν
     αυτόνομα.
     Πριν μεταγλωττίσετε το FreeBSD-CURRENT, διαβάστε προσεκτικά το Makefile
     στον κατάλογο /usr/src. Θα πρέπει να μεταγλωττίσετε_τον_πυρήνα_και_όλο_το
     βασικό_σύστημα_(world) την πρώτη φορά, ως μέρος της διαδικασίας
     αναβάθμισης. Διαβάζοντας την ηλεκτρονική_λίστα_της_έκδοσης_FreeBSD-CURRENT
     και το /usr/src/UPDATING θα είστε ενημερωμένοι για νέες διαδικασίες όσο
     αφορά την εκκίνηση στο νέο σας σύστημα. Οι διαδικασίες αυτές είναι συχνά
     απαραίτητες όσο πλησιάζουμε σε μια νέα επίσημη έκδοση.
  4. Γίνετε ενεργό μέλος! Αν χρησιμοποιείτε το FreeBSD-CURRENT, θέλουμε να
     ξέρουμε τη γνώμη σας για αυτό, ειδικά αν έχετε προτάσεις για βελτιώσεις ή
     διορθώσεις λαθών. Προτάσεις που συνοδεύονται και από κώδικα γίνονται
     δεκτές με ενθουσιασμό!

-------------------------------------------------------------------------------

25.5.2 Χρησιμοποιώντας το FreeBSD-STABLE


25.5.2.1 Τι Είναι το FreeBSD-STABLE;

Το FreeBSD-STABLE είναι ένας κλάδος ανάπτυξης από τον οποίο προκύπτουν οι
«μεγάλες» (major) εκδόσεις. Οι αλλαγές εισάγονται σε αυτό τον κλάδο με
διαφορετικό ρυθμό, και με τη γενική παραδοχή ότι έχουν πρώτα περάσει από το
FreeBSD-CURRENT για δοκιμή. Ωστόσο, δεν παύει να είναι ένας κλάδος ανάπτυξης,
και αυτό σημαίνει ότι ο κώδικας του FreeBSD-STABLE μπορεί μια δεδομένη χρονική
στιγμή να είναι ακατάλληλος για συγκεκριμένες εφαρμογές. Πρόκειται για μια
ακόμα γραμμή ανάπτυξης για τους προγραμματιστές, και δεν είναι απαραίτητα
κατάλληλη για τους τελικούς χρήστες.
-------------------------------------------------------------------------------

25.5.2.2 Ποιος Χρειάζεται το FreeBSD-STABLE;

Αν σας ενδιαφέρει να παρακολουθείτε ή να συμβάλλετε στην ανάπτυξη του FreeBSD,
και ειδικά όσο αφορά την επόμενη επίσημη έκδοση του από τον ίδιο κλάδο (point
release), είναι καλή ιδέα να παρακολουθείτε το FreeBSD-STABLE.
Αν και είναι αλήθεια ότι οι διορθώσεις ασφάλειας γίνονται και στον κλάδο
FreeBSD-STABLE, ωστόσο δεν χρειάζεται να παρακολουθείτε το FreeBSD-STABLE μόνο
για αυτό το λόγο. Κάθε αναφορά προβλήματος ασφάλειας του FreeBSD εξηγεί πως να
διορθώσετε το πρόβλημα για κάθε επίσημη έκδοση η οποία επηρεάζεται από αυτό
[13], και η παρακολούθηση ενός κλάδου ανάπτυξης μόνο για λόγους ασφαλείας,
πιθανόν να φέρει επίσης και άλλες ανεπιθύμητες αλλαγές μαζί της.
Αν και καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να εξασφαλίσουμε ότι ο κλάδος
FreeBSD-STABLE μπορεί να μεταγλωττιστεί και να εκτελεστεί σε κάθε δεδομένη
χρονική στιγμή, δεν μπορούμε ωστόσο να το εγγυηθούμε. Επιπρόσθετα, αν και ο
κώδικας αναπτύσσεται στο FreeBSD-CURRENT πριν περάσει στο FreeBSD-STABLE, ο
κόσμος που εκτελεί το FreeBSD-STABLE είναι περισσότερος, και έτσι είναι
αναπόφευκτο να ανακαλύπτονται πιο πολλά σφάλματα και ακραίες περιπτώσεις στο
FreeBSD-STABLE τα οποία δεν έχουν γίνει εμφανή στο FreeBSD-CURRENT.
Για τους λόγους αυτούς, δεν συνιστούμε να παρακολουθείτε τυφλά το FreeBSD-
STABLE, και ειδικότερα είναι σημαντικό να μην αναβαθμίζετε σε αυτό εξυπηρετητές
σε περιβάλλοντα παραγωγής, χωρίς να έχετε πρώτα ελέγξει αναλυτικά τον κώδικα
στο δικό σας περιβάλλον ανάπτυξης.
Αν δεν διαθέτετε τους πόρους για να το κάνετε αυτό, σας συνιστούμε να
χρησιμοποιείτε την τελευταία επίσημη έκδοση του FreeBSD, και να αναβαθμίζεστε
από τη μια έκδοση στην επόμενη μέσω του μηχανισμού δυαδικών ενημερώσεων.
-------------------------------------------------------------------------------

25.5.2.3 Χρησιμοποιώντας το FreeBSD-STABLE


  1. Γραφτείτε συνδρομητής στη λίστα freebsd-stable. Θα είστε έτσι ενημερωμένοι
     για εξαρτήσεις μεταγλώττισης που ίσως εμφανιστούν στο FreeBSD-STABLE, ή
     για άλλα προβλήματα που χρήζουν ειδικής προσοχής. Στη λίστα αυτή θα
     βρίσκετε επίσης ανακοινώσεις από μέλη της ομάδας ανάπτυξης, όταν πρόκειται
     να συμπεριληφθεί κάποια αμφιλεγόμενη ανανέωση ή διόρθωση, δίνοντας έτσι
     στους χρήστες την ευκαιρία να εκφέρουν γνώμη σχετικά με τα προβλήματα που
     θα προκαλέσει η προτεινόμενη αλλαγή.
     Θα πρέπει να εγγραφείτε στην κατάλληλη λίστα SVN ανάλογα με τον κλάδο που
     παρακολουθείτε. Για παράδειγμα, αν παρακολουθείτε τον κλάδο 7-STABLE, η
     κατάλληλη λίστα είναι η svn-src-stable-7. Αυτό θα σας επιτρέψει να βλέπετε
     τις καταχωρήσεις στο commit log για κάθε αλλαγή που γίνεται, καθώς και
     πληροφορίες για πιθανές παρενέργειες που μπορεί να έχει.
     Για να γραφτείτε σε αυτές, ή σε οποιεσδήποτε από τις υπάρχουσες λίστες,
     επισκεφθείτε την τοποθεσία http://lists.FreeBSD.org/mailman/listinfo και
     επιλέξτε τη λίστα στην οποία θέλετε να γίνετε συνδρομητής. Οδηγίες για την
     υπόλοιπη διαδικασία θα βρείτε επιτόπου. Αν σας ενδιαφέρει να
     παρακολουθείτε τις αλλαγές σε όλο το δέντρο πηγαίου κώδικα, σας συνιστούμε
     να εγγραφείτε στη λίστα svn-src-all.
  2. Αν πρόκειται να εγκαταστήσετε ένα νέο σύστημα με σκοπό να εκτελείτε τα
     μηνιαία snapshot του FreeBSD-STABLE, παρακαλούμε να ελέγξετε την τοποθεσία
     Snapshots για περισσότερες πληροφορίες. Εναλλακτικά, είναι δυνατόν να
     εγκαταστήσετε το πιο πρόσφατο FreeBSD-STABLE από κάποιο mirror_site
     ακολουθώντας τις παρακάτω οδηγίες ώστε να αναβαθμίσετε το σύστημα σας στην
     πλέον πρόσφατη έκδοση πηγαίου κώδικα του FreeBSD-STABLE.
     Αν διαθέτετε ήδη κάποια προηγούμενη έκδοση του FreeBSD και επιθυμείτε να
     αναβαθμιστείτε μέσω του πηγαίου κώδικα, μπορείτε εύκολα να χρησιμοποιήσετε
     κάποιο mirror_site του FreeBSD. Υπάρχουν δύο τρόποι για να γίνει αυτό:

       a. Χρησιμοποιήστε το πρόγραμμα cvsup σε συνδυασμό με το supfile με την
          ονομασία stable-supfile το οποίο θα βρείτε στον κατάλογο /usr/share/
          examples/cvsup. Αυτή είναι και η πλέον συνιστώμενη μέθοδος, καθώς σας
          επιτρέπει να ανακτήσετε όλη τη συλλογή με μια κίνηση, και στις
          επόμενες ανανεώσεις θα παίρνετε μόνο τις αλλαγές. Πολλοί χρήστες
          εκτελούν το cvsup μέσω του cron ώστε να κρατάνε τον πηγαίο κώδικα του
          συστήματος τους πάντα ανανεωμένο αυτόματα. Θα πρέπει να προσαρμόσετε
          το υπόδειγμα του supfile που δίνουμε παραπάνω, και να ρυθμίσετε το
          cvsup για το περιβάλλον σας.
       b. Χρησιμοποιήστε την υπηρεσία CTM. Αν δεν έχετε γρήγορη και φτηνή
          σύνδεση με το Internet, αυτή είναι η συνιστώμενη μέθοδος.

  3. Ουσιαστικά, αν χρειάζεστε γρήγορη και κατά απαίτηση πρόσβαση στον πηγαίο
     κώδικα, και το εύρος ζώνης της σύνδεσης δεν αποτελεί πρόβλημα,
     χρησιμοποιήστε το cvsup ή το ftp. Διαφορετικά, χρησιμοποιήστε το CTM.
  4. Πριν μεταγλωττίσετε το FreeBSD-STABLE, διαβάστε προσεκτικά το Makefile
     στον κατάλογο /usr/src. Θα πρέπει να μεταγλωττίσετε_τον_πυρήνα_και_όλο_το
     βασικό_σύστημα_(world) την πρώτη φορά, ως μέρος της διαδικασίας
     αναβάθμισης. Διαβάζοντας την ηλεκτρονική_λίστα_του_FreeBSD-STABLE και το /
     usr/src/UPDATING θα είστε ενημερωμένοι για νέες διαδικασίες όσο αφορά την
     εκκίνηση στο νέο σας σύστημα. Οι διαδικασίες αυτές είναι συχνά απαραίτητες
     όσο πλησιάζουμε σε μια νέα επίσημη έκδοση.

-------------------------------------------------------------------------------

25.6 Συγχρονίζοντας τον Πηγαίο σας Κώδικα

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι να χρησιμοποιήσετε μια σύνδεση Internet (ή email) για
να ενημερώνετε οποιοδήποτε τμήμα πηγαίου κώδικα του FreeBSD Project σας
ενδιαφέρει, ή και όλα αν το επιθυμείτε. Οι βασικές υπηρεσίες που προσφέρουμε
είναι το Ανώνυμο_CVS, το CVSup, και το CTM.

     Προειδοποίηση:Αν και είναι δυνατόν να ενημερώσετε μόνο κάποια τμήματα
     του δέντρου πηγαίου κώδικα, η μόνη διαδικασία ενημέρωσης που
     υποστηρίζεται αφορά την ενημέρωση ολόκληρου του δέντρου. Μετά την
     ενημέρωση, θα πρέπει να μεταγλωττίσετε ξανά τόσο το userland (δηλ. τα
     προγράμματα που εκτελούνται στην περιοχή χρήστη, όπως αυτά που
     βρίσκονται στους καταλόγους /bin και /sbin) όσο και τον πηγαίο κώδικα
     του πυρήνα. Αν ενημερώσετε μόνο ένα τμήμα του πηγαίου κώδικα, μόνο
     τον πυρήνα ή μόνο το userland, θα αντιμετωπίσετε προβλήματα. Τα
     προβλήματα αυτά μπορεί να κυμαίνονται από σφάλματα μεταγλώττισης
     μέχρι kernel panic και καταστροφή δεδομένων.

Το Ανώνυμο CVS και το CVSup χρησιμοποιούν τη μέθοδο pull για την ενημέρωση του
πηγαίου κώδικα. Στην περίπτωση του CVSup, ο χρήστης (η κάποιο script που
εκτελείται μέσω cron) εκτελεί το πρόγραμμα cvsup το οποίο αλληλεπιδρά με ένα
αντίστοιχο εξυπηρετητή cvsupd ώστε να ενημερώσει τα σχετικά αρχεία. Οι
ενημερώσεις που λαμβάνετε είναι πάντοτε οι τελευταίες διαθέσιμες, και θα τις
λάβετε μόνο όταν τις ζητήσετε. Μπορείτε εύκολα να περιορίσετε τις ενημερώσεις
σε συγκεκριμένα αρχεία ή καταλόγους τα οποία σας ενδιαφέρουν. Οι ενημερώσεις
δημιουργούνται δυναμικά από τον εξυπηρετητή, ανάλογα με το τι έχετε
εγκατεστημένο και τι επιθυμείτε να λάβετε. Το Ανώνυμο CVS είναι κάπως πιο
απλοϊκό από το CVSup, δεδομένου ότι είναι απλώς μια επέκταση του CVS που
επιτρέπει την ανάκτηση αλλαγών απευθείας από κάποιο απομακρυσμένο CVS
repository. Το CVSup είναι αρκετά πιο αποτελεσματικό σε αυτόν το τομέα, αλλά το
Ανώνυμο CVS είναι απλούστερο στη χρήση.
Από την άλλη μεριά, το CTM δεν συγκρίνει άμεσα τον πηγαίο κώδικα που έχετε με
αυτόν που υπάρχει στον κεντρικό εξυπηρετητή ώστε να ανακτήσει μόνο τις αλλαγές.
Αντίθετα, στο κεντρικό μηχάνημα CTM, εκτελείται αρκετές φορές την ημέρα ένα
script. Το script αυτό αναγνωρίζει τις αλλαγές στα αρχεία σε σχέση με την
προηγούμενη εκτέλεση του, και έπειτα πακετάρει και συμπιέζει τις αλλαγές με
τρόπο κατάλληλο για αποστολή μέσω email (μόνο εκτυπώσιμοι ASCII χαρακτήρες). Σε
κάθε τέτοιο πακέτο αλλαγών αντιστοιχίζεται ένας μοναδιαίος αριθμός ακολουθίας
(sequence number) που το αναγνωρίζει. Μετά τη λήψη τους, μπορείτε να δώσετε
αυτά τα αρχεία διαφορών του CTM («CTM deltas») στο βοηθητικό πρόγραμμα
ctm_rmail(1) το οποίο αυτόματα θα τα αποκωδικοποιήσει, θα τα επαληθεύσει, και
θα εφαρμόσει τις αλλαγές στο αντίγραφο πηγαίου κώδικα του χρήστη. Η διαδικασία
αυτή είναι πολύ πιο αποδοτική από το CVSup, και επιβαρύνει λιγότερο τους
εξυπηρετητές μας, καθώς είναι μια διαδικασία τύπου push αντί για pull.
Υπάρχουν φυσικά κάποια σημεία που υστερεί. Αν από λάθος διαγράψετε κάποια
τμήματα του πηγαίου σας κώδικα, το CVSup θα ανιχνεύσει και θα διορθώσει
αυτόματα τη βλάβη για σας. Το CTM δεν θα το κάνει αυτό, και αν σβήσετε κάποιο
τμήμα του δέντρου σας (και δεν έχετε αντίγραφο ασφαλείας) θα πρέπει να
ξεκινήσετε από την αρχή (από το πιο πρόσφατο CVS «base delta») και να το
ξανακτίσετε από την αρχή με το CTM. Με το Ανώνυμο CVS, μπορείτε απλώς να
διαγράψετε τα προβληματικά αρχεία και να συγχρονίσετε ξανά τον πηγαίο σας
κώδικα.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7 Μεταγλωττίζοντας το Βασικό Σύστημα («world»)

Έχοντας συγχρονίσει το τοπικό σας δέντρο πηγαίου κώδικα σε κάποια συγκεκριμένη
έκδοση του FreeBSD (FreeBSD-STABLE, FreeBSD-CURRENT, κ.ο.κ.), μπορείτε έπειτα
να το χρησιμοποιήσετε για να μεταγλωττίσετε το σύστημα σας από την αρχή.

     Δημιουργήστε Ένα Αντίγραφο Ασφαλείας:Δεν μπορούμε παρά να τονίσουμε
     πόσο σημαντικό είναι να δημιουργήσετε ένα αντίγραφο ασφαλείας του
     συστήματος σας πριν ξεκινήσετε αυτή τη διαδικασία. Αν και η
     μεταγλώττιση του βασικού συστήματος είναι (όσο τουλάχιστον
     ακολουθείτε αυτές τις οδηγίες) μια σχετικά απλή διαδικασία,
     αναμφίβολα θα υπάρξουν και περιπτώσεις που λάθη δικά σας, ή άλλων
     (στο δέντρο πηγαίου κώδικα), θα σας οδηγήσουν σε ένα σύστημα που δεν
     θα μπορεί να εκκινήσει.
     Βεβαιωθείτε ότι έχετε ενημερωμένο αντίγραφο ασφαλείας. Καλό θα είναι
     να έχετε επίσης πρόχειρη μια δισκέτα fixit ή ένα CD εκκίνησης. Ίσως
     να μην χρειαστεί ποτέ να τα χρησιμοποιήσετε, αλλά καλύτερα να είστε
     ασφαλής παρά να το μετανοιώνετε αργότερα!


     Γίνετε Συνδρομητής στη Σωστή Λίστα Ηλ. Ταχυδρομείου:Από τη φύση τους,
     οι κλάδοι FreeBSD-STABLE και FreeBSD-CURRENT βρίσκονται σε συνεχή
     ανάπτυξη. Όσοι συνεισφέρουν στο FreeBSD είναι απλώς άνθρωποι, και
     περιστασιακά λάθη απλώς συμβαίνουν.
     Ορισμένες φορές τα λάθη αυτά είναι μάλλον ακίνδυνα, και το μόνο που
     κάνουν είναι να εμφανίζουν μερικές διαγνωστικές προειδοποιήσεις στο
     σύστημα σας. Ή μπορεί η αλλαγή να είναι καταστροφική, και να οδηγήσει
     το σύστημα σας σε αδυναμία εκκίνησης ή ακόμα και να καταστρέψει τα
     συστήματα αρχείων σας (ή και ακόμα χειρότερες συνέπειες).
     Αν συμβούν τέτοια προβλήματα, σύντομα θα εμφανιστεί ένα μήνυμα τύπου
     «heads up» στις σχετικές λίστες ταχυδρομείου, το οποίο θα εξηγεί το
     πρόβλημα και ποια συστήματα επηρεάζει. Όταν το πρόβλημα λυθεί, θα
     γίνει μια αντίστοιχη «all clear» ανακοίνωση.
     Αν προσπαθείτε να ακολουθήσετε το FreeBSD-STABLE ή το FreeBSD-
     CURRENT, και δεν διαβάζετε τις αντίστοιχες λίστες freebsd-stable και
     freebsd-current, ψάχνετε για μπελάδες.


     Μην Χρησιμοποιήσετε την εντολή make world:Μεγάλο μέρος της
     παλαιότερης τεκμηρίωσης, συνιστά τη χρήση της εντολής make world. Αν
     την χρησιμοποιήσετε, θα παραλειφθούν ορισμένα σημαντικά βήματα της
     διαδικασίας. Χρησιμοποιήστε τη μόνο αν είστε απόλυτα σίγουροι για
     αυτό που κάνετε. Για τις περισσότερες περιπτώσεις, η εντολή make
     world είναι λανθασμένη, και αντί για αυτή θα πρέπει να ακολουθήσετε
     τη διαδικασία που περιγράφουμε παρακάτω.

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.1 Ο Κανονικός Τρόπος να Ενημερώσετε το Σύστημα σας

Πριν ενημερώσετε το σύστημα σας, θα πρέπει να ελέγξετε το /usr/src/UPDATING για
τυχόν βήματα που θα πρέπει να εκτελέσετε πριν την εκκίνηση της μεταγλώττισης.
Τα βήματα αυτά εξαρτώνται από την έκδοση του πηγαίου κώδικα που πρόκειται να
χρησιμοποιήσετε. Έπειτα, ακολουθήστε τη διαδικασία που περιγράφεται στις
επόμενες παραγράφους.
Η διαδικασία αναβάθμισης η οποία περιγράφεται εδώ βασίζεται στην υπόθεση ότι
έχετε ήδη εγκαταστήσει μια παλιότερη έκδοση του FreeBSD, με μια παλιά έκδοση
του μεταγλωττιστή, ένα παλιό πυρήνα, παλιά «εργαλεία χρήστη» και αρχεία
ρυθμίσεων. Εργαλεία χρήστη θεωρούνται τα βασικά εκτελέσιμα, οι βιβλιοθήκες και
τα αρχεία προγραμματισμού. Ο μεταγλωττιστής είναι κι αυτός μέρος των «εργαλείων
χρήστη» στο FreeBSD, αλλά χρειάζεται ειδική μεταχείριση κατά τη διαδικασία
αναβάθμισης.
Υποθέτουμε, επίσης, ότι έχετε ήδη κατεβάσει μια ενημερωμένη έκδοση από τον
πηγαίο κώδικα του συστήματος. Αν ο πηγαίος κώδικας στο συγκεκριμένο σύστημα
είναι από παλιότερη έκδοση, δείτε το Τμήμα_25.6 για λεπτομερείς οδηγίες σχετικά
με το πως να συγχρονίσετε τον πηγαίο κώδικα σε μια νεότερη έκδοση.
Η αναβάθμιση του FreeBSD από τον πηγαίο κώδικά του φαίνεται να είναι πολύ απλή
διαδικασία. Στην πραγματικότητα, έχει κάποιες ιδιαιτερότητες. Με τα χρόνια,
καθώς οι εξαρτήσεις μεταξύ των βημάτων της αναβάθμισης ανακαλύπτονται ή
αναλύονται καλύτερα, οι προγραμματιστές του FreeBSD αλλάζουν σιγά-σιγά αυτή τη
διαδικασία. Οι παρακάτω παράγραφοι περιγράφουν τη λογική με την οποία έχει
σχεδιασθεί η προτεινόμενη διαδικασία αναβάθμισης.
Μια επιτυχής διαδικασία αναβάθμισης πρέπει να καλύψει τουλάχιστον τις δύο πιο
βασικές ιδιαιτερότητες μιας αναβάθμισης από πηγαίο κώδικα:

* Ο παλιός μεταγλωττιστής συστήματος μπορεί να είναι ακατάλληλος για
  μεταγλώττιση του νέου πυρήνα. (Και οι μεταγλωττιστές έχουν ορισμένες φορές
  προβλήματα, όπως κάθε άλλο λογισμικό.) Οπότε ο νέος πυρήνας πρέπει να
  μεταγλωττιστεί με το νέο μεταγλωττιστή. Πιο συγκεκριμένα, ο νέος
  μεταγλωττιστής πρέπει να αναβαθμιστεί πριν από το νέο πυρήνα. Αυτό δε
  σημαίνει βέβαια ότι αυτός ο νέος μεταγλωττιστής πρέπει να εγκατασταθεί πριν
  μεταγλωττιστεί ο νέος πυρήνας.
* Τα νέα εργαλεία χρήστη από το βασικό σύστημα του FreeBSD μπορεί να εξαρτώνται
  από τον τρόπο λειτουργίας του νέου πυρήνα. Οπότε ο νέος πυρήνας πρέπει να
  εγκατασταθεί πριν από το νέο βασικό σύστημα.

Αυτά τα δύο σημεία είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους προτείνονται τα
κεντρικά βήματα μιας αναβάθμισης, τα βήματα buildworld, buildkernel,
installkernel, και installworld. Στις επόμενες παραγράφους θα περιγράψουμε πιο
αναλυτικά αυτά τα βήματα. Υπάρχουν κι άλλοι λόγοι όμως για τους οποίους
χρειάζεται προσοχή όταν κάνετε μια τέτοια αναβάθμιση. Μερικοί από αυτούς είναι
οι εξής:

* Τα παλιά εργαλεία του βασικού συστήματος μπορεί να μην τρέχουν σωστά με το
  νέο πυρήνα. Γι αυτό πρέπει να εγκατασταθεί το ενημερωμένο βασικό σύστημα
  αμέσως μετά την εγκατάσταση του νέου πυρήνα.
* Μερικές φορές χρειάζονται αλλαγές στα αρχεία ρυθμίσεων πριν εγκατασταθεί το
  νέο βασικό σύστημα. ¶λλες φορές η εγκατάσταση όλων των αρχείων ρυθμίσεων
  μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην εγκατάσταση. Γι αυτό έχουμε χωρίσει
  την ενημέρωση των αρχείων ρυθμίσεων σε δύο ξεχωριστά βήματα.
* Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η διαδικασία εγκατάστασης αντικαθιστά ή
  προσθέτει αρχεία του συστήματος· δε σβήνει κανένα υπάρχον αρχείο. Σε μερικές
  περιπτώσεις αυτό μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Όταν υπάρχει τέτοια
  περίπτωση, η διαδικασία εγκατάστασης τυπώνει ενημερωτικά μηνύματα για τα
  αρχεία τα οποία πρέπει να σβηστούν χειροκίνητα. Αυτό το βήμα μπορεί να
  αυτοματοποιηθεί στο μέλλον.

Έχοντας όλες αυτές τις ιδιαιτερότητες μιας αναβάθμισης από πηγαίο κώδικα,
καταλήξαμε στην παρακάτω διαδικασία αναβάθμισης. Ορισμένες φορές μπορεί να
χρειάζεται να προσθέσετε κάποια βήματα σε αυτή τη διαδικασία. Τα βασικά βήματα
όμως παραμένουν τα ίδια, κι είναι τα εξής:

  1. make buildworld
     Αυτό το βήμα μεταγλωττίζει πρώτα μια ενημερωμένη έκδοση του ίδιου του
     μεταγλωττιστή συστήματος και μερικών απαραίτητων εργαλείων. Ύστερα,
     χρησιμοποιώντας το νέο μεταγλωττιστή, προετοιμάζει μια νέα έκδοση όλου του
     βασικού συστήματος του FreeBSD. Τα ενημερωμένα εκτελέσιμα, βιβλιοθήκες και
     αρχεία προγραμματισμού καταλήγουν στον κατάλογο /usr/obj.
  2. make buildkernel
     Σε αντίθεση με παλιότερες διαδικασίες αναβάθμισης (οι οποίες καλούσαν
     χειροκίνητα το config(8) και το make(1)) αυτό το βήμα μεταγλωττίζει τον
     πυρήνα του FreeBSD χρησιμοποιώντας τον ενημερωμένο μεταγλωττιστή
     συστήματος από τον κατάλογο /usr/obj. Αυτό σας προστατεύει από προβλήματα
     ασυμβατότητας μεταξύ του μεταγλωττιστή και του πυρήνα.
  3. make installkernel
     Εγκατάσταση του νέου πυρήνα και των αρθρωμάτων του στο δίσκο του
     συστήματος. Έτσι μπορεί πλέον το σύστημα να ξεκινήσει με το νέο,
     ενημερωμένο πυρήνα.
  4. Εκκίνηση σε λειτουργία single user.
     Η λειτουργία single user ελαχιστοποιεί την πιθανότητα να έχετε προβλήματα
     επειδή αναβαθμίσατε κάποιο πρόγραμμα που τρέχει ήδη. Είναι επίσης πιο
     ασφαλής, αφού δε χρειάζεται να τρέξετε τις εφαρμογές του παλιού βασικού
     συστήματος με το νέο πυρήνα.
  5. mergemaster -p
     Αυτό το βήμα ενημερώνει τα απολύτως βασικά αρχεία ρυθμίσεων του FreeBSD,
     για να μπορέσετε να εγκαταστήσετε σωστά το νέο βασικό σύστημα. Ενημερώνει,
     για παράδειγμα, τη βάση χρηστών και ομάδων χρηστών του FreeBSD. Κάθε φορά
     που προστίθεται ένας νέος χρήστης συστήματος ή μια νέα ομάδα χρηστών, το
     βήμα installworld της αναβάθμισης θεωρεί ότι έχετε ήδη ρυθμίσει τους νέους
     χρήστες ή τις νέες ομάδες. Αυτό ακριβώς κάνει σε αυτό το σημείο το
     εργαλείο mergemaster(8).
  6. make installworld
     Το επόμενο βήμα είναι να εγκαταστήσετε το ενημερωμένο βασικό σύστημα από
     τον κατάλογο /usr/obj. Μετά από αυτό έχετε πλέον ένα νέο πυρήνα και ένα
     ενημερωμένο βασικό σύστημα, το οποίο ταιριάζει με τον νέο πυρήνα.
  7. mergemaster
     Ένα από τα τελευταία βήματα είναι η αναβάθμιση των αρχείων ρυθμίσεων του
     συστήματος. Το εργαλείο mergemaster(8) μπορεί να σας βοηθήσει σε αυτό το
     βήμα, αφού ενημερώνει τα αρχεία ρυθμίσεων κρατώντας και οποιεσδήποτε
     τοπικές αλλαγές έχετε κάνει στο σύστημά σας.
  8. Επανεκκινήστε το σύστημα.
     Μια τελευταία επανεκκίνηση του συστήματος σας εξασφαλίζει ότι το σύστημα
     ξεκινάει με το νέο πυρήνα, το ενημερωμένο βασικό σύστημα και τα καινούρια
     αρχεία ρυθμίσεων.

Αν η αναβάθμιση που κάνετε είναι από μια έκδοση του FreeBSD σε μια πιο
καινούρια έκδοση του ίδιου κλάδου ανάπτυξης, π.χ. από 7.0 σε 7.1, τότε μερικά
από τα βήματα αυτή της διαδικασίας μπορεί να μη χρειάζονται αφού είναι λιγότερο
πιθανό να συναντήσετε ασυμβατότητες μεταξύ του μεταγλωττιστή συστήματος, του
πυρήνα, του βασικού συστήματος και των αρχείων ρυθμίσεων. Η αναβάθμιση σε
τέτοιες περιπτώσεις, μεταξύ δύο minor εκδόσεων του FreeBSD, ίσως μπορεί να
γίνει και με την παλιότερη διαδικασία: τρέχονταςmake world και ύστερα
μεταγλωττίζοντας και στήνοντας ένα νέο πυρήνα.
Όταν όμως αναβαθμίσετε το FreeBSD μεταξύ major εκδόσεων, καλύτερα να
χρησιμοποιήσετε τη διαδικασία που περιγράφουμε εδώ. Αλλιώς μπορεί να
αντιμετωπίσετε προβλήματα είτε κατά τη διάρκεια της αναβάθμισης ή αφού έχει
πλέον ολοκληρωθεί.
Κάποιες από τις αναβαθμίσεις (π.χ. από μια έκδοση  4.X σε 5.0) μπορεί να
απαιτούν μερικά χειροκίνητα βήματα (όπως το να μετακινήσετε ή να σβήσετε
συγκεκριμένα αρχεία πριν το βήμα installworld). Πριν από κάθε αναβάθμιση
διαβάστε προσεκτικά τις οδηγίες στο αρχείο /usr/src/UPDATING· ειδικά τις
οδηγίες στο τέλος του αρχείου, οι οποίες περιγράφουν αναλυτικά την προτεινόμενη
διαδικασία αναβάθμισης.
Αυτή η διαδικασία αναβάθμισης εξελίσσεται και διορθώνεται καθώς οι
προγραμματιστές του FreeBSD ανακαλύπτουν καινούριες εξαρτήσεις μεταξύ των
συστατικών του συστήματος ή κάνουν διορθώσεις για να αποφύγουν ασυμβατότητες
μεταξύ των διαφορετικών υποσυστημάτων. Ελπίζουμε ότι τα κεντρικά βήματα της
διαδικασίας που περιγράφεται εδώ δε θα αλλάξουν πολύ για αρκετό καιρό πλέον.
Ανακεφαλαιώνοντας όλα τα βήματα τα οποία περιγράψαμε παραπάνω, η προτεινόμενη
διαδικασία αναβάθμισης του FreeBSD από τον πηγαίο κώδικα του συστήματος είναι:

  # cd /usr/src
  # make buildworld
  # make buildkernel
  # make installkernel
  # shutdown -r now


     Σημείωση:Υπάρχουν κάποιες μάλλον σπάνιες περιπτώσεις, που απαιτείται
     μια επιπλέον εκτέλεση του mergemaster -p πριν το βήμα buildworld. Οι
     περιπτώσεις αυτές περιγράφονται στο UPDATING. Σε γενικές γραμμές
     πάντως, μπορείτε με ασφάλεια να παραλείψετε αυτό το βήμα, αν δεν
     αναβαθμίζετε το σύστημα σας μεταξύ πολλαπλών εκδόσεων του FreeBSD.

Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του installkernel, θα πρέπει να επανεκκινήσετε σε
κατάσταση ενός χρήστη (π.χ. χρησιμοποιώντας την εντολή boot -s στην προτροπή
του φορτωτή εκκίνησης). Έπειτα εκτελέστε:

  # mount -u /
  # mount -a -t ufs
  # adjkerntz -i
  # mergemaster -p
  # cd /usr/src
  # make installworld
  # mergemaster
  # reboot


     Διαβάστε τις Επιπλέον Εξηγήσεις:Η διαδικασία που περιγράψαμε παραπάνω
     είναι μια απλή περίληψη για να σας βοηθήσει να ξεκινήσετε. Θα πρέπει
     ωστόσο να διαβάσετε τις παρακάτω ενότητες για να κατανοήσετε πλήρως
     κάθε βήμα, ειδικά αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε δικό σας προσαρμοσμένο
     πυρήνα.

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.2 Διαβάστε το /usr/src/UPDATING

Πριν κάνετε οτιδήποτε άλλο, διαβάστε το /usr/src/UPDATING (ή το αντίστοιχο
αρχείο, αν έχετε αποθηκεύσει τον πηγαίο κώδικα σε άλλο κατάλογο). Το αρχείο
αυτό περιέχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με προβλήματα που μπορεί να
συναντήσετε ή ίσως να καθορίζει τη σειρά με την οποία πρέπει να εκτελεστούν
κάποιες εντολές. Αν το αρχείο UPDATING έρχεται σε σύγκρουση με κάτι που
διαβάσατε εδώ, προτεραιότητα έχει το αρχείο UPDATING.

     Σημαντικό:Η ανάγνωση του αρχείου UPDATING δεν είναι αποδεκτό
     υποκατάστατο της συνδρομής στη σωστή λίστα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου,
     όπως περιγράψαμε προηγουμένως. Οι δύο απαιτήσεις είναι
     συμπληρωματικές, δεν αλληλοαναιρούνται.

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.3 Ελέγξτε το /etc/make.conf

Εξετάστε τα αρχεία /usr/share/examples/etc/make.conf και /etc/make.conf. Το
πρώτο περιέχει κάποιες προεπιλεγμένες μεταβλητές (defines), οι περισσότερες από
τις οποίες είναι ως σχόλια. Για να τα χρησιμοποιήσετε όταν μεταγλωττίζετε το
σύστημα σας, προσθέστε τα στο /etc/make.conf. Να έχετε υπόψη σας, πως οτιδήποτε
προσθέτετε στο αρχείο /etc/make.conf χρησιμοποιείτε επίσης κάθε φορά που
εκτελείτε την εντολή make, έτσι είναι γενικά καλή ιδέα να βάλετε τιμές που
είναι λογικές για το σύστημα σας.
Ένας τυπικός χρήστης θα θέλει πιθανώς να αντιγράψει τις γραμμές CFLAGS και
NO_PROFILE από το αρχείο /usr/share/examples/etc/make.conf στο /etc/make.conf
αφαιρώντας ταυτόχρονα και το σύμβολο του σχολίου.
Εξετάστε και τις άλλες μεταβλητές (COPTFLAGS, NOPORTDOCS κ.ο.κ.) και αποφασίστε
αν σχετίζονται με το επιθυμητό για σας αποτέλεσμα.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7.4 Ενημερώστε τα Αρχεία στο /etc

Ο κατάλογος /etc περιέχει μεγάλο μέρος των πληροφοριών ρύθμισης του συστήματος
σας, όπως επίσης και scripts που εκτελούνται κατά την εκκίνηση του συστήματος.
Μερικά από τα scripts αυτά αλλάζουν από έκδοση σε έκδοση του FreeBSD.
Ορισμένα από τα αρχεία ρυθμίσεων χρησιμοποιούνται επίσης κατά την καθημερινή
χρήση του συστήματος. Το /etc/group είναι ένα από αυτά.
Έχουν υπάρξει περιπτώσεις στο παρελθόν, όπου το make installworld ανέμενε από
πριν την ύπαρξη συγκεκριμένων ονομάτων χρηστών (usernames) ή ομάδων (groups).
Κατά τη διαδικασία της αναβάθμισης ήταν αρκετά πιθανό αυτοί οι χρήστες ή ομάδες
να μην υπήρχαν. Αυτό δημιουργούσε προβλήματα στην διαδικασία. Σε κάποιες
περιπτώσεις, το make buildworld θα ελέγξει αν υπάρχουν αυτοί οι χρήστες ή
ομάδες.
Μια τέτοια περίπτωση παρουσιάστηκε όταν προστέθηκε ο χρήστης smmsp. Η
διαδικασία αναβάθμισης αποτύγχανε σε πολλούς χρήστες, τη στιγμή που το mtree(8)
προσπαθούσε να δημιουργήσει τον κατάλογο /var/spool/clientmqueue.
Η λύση είναι να εκτελέσετε το mergemaster(8) σε κατάσταση προ-εγκατάστασης,
δίνοντας την επιλογή -p. Αυτή θα συγκρίνει μόνο τα αρχεία που είναι απαραίτητα
για την επιτυχία εκτέλεσης του buildworld ή του installworld.

  # cd /usr/src/usr.sbin/mergemaster
  # ./mergemaster.sh -p


     Υπόδειξη:Αν αισθάνεστε ιδιαίτερα παρανοϊκός, μπορείτε να ελέγξετε το
     σύστημα σας για να δείτε ποια αρχεία ανήκουν στην ομάδα που
     μετονομάζετε ή διαγράφετε:

       # find / -group GID -print

     Η παραπάνω εντολή θα σας δείξει όλα τα αρχεία τα οποία ανήκουν στην
     ομάδα GID (μπορείτε να δώσετε όνομα ή αριθμητικό αναγνωριστικό της
     ομάδας).

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.5 Μεταβείτε σε Κατάσταση Ενός Χρήστη

Ίσως προτιμάτε να μεταγλωττίσετε το σύστημα σε κατάσταση ενός χρήστη. Εκτός από
το προφανές πλεονέκτημα της ελαφρά μεγαλύτερης ταχύτητας, η επανεγκατάσταση του
συστήματος θα επηρεάσει πολλά σημαντικά αρχεία του συστήματος, όλα τα
εκτελέσιμα αρχεία του βασικού συστήματος, τις βιβλιοθήκες, τα αρχεία include
κ.α. Αν τα αλλάξετε αυτά σε ένα σύστημα που βρίσκεται σε κανονική λειτουργία
(και ειδικά αν υπάρχουν ενεργοί χρήστες την δεδομένη στιγμή), ψάχνετε για
μπελάδες.
Μια άλλη μέθοδος είναι να μεταγλωττίσετε το σύστημα σε κατάσταση κανονικής
λειτουργίας, αλλά να μεταβείτε σε κατάσταση ενός χρήστη για την εγκατάσταση. Αν
θέλετε να το κάνετε με αυτό τον τρόπο, απλώς μην εκτελέσετε τα ακόλουθα βήματα
μέχρι το τέλος της μεταγλώττισης. Μπορείτε να αναβάλλετε τη μετάβαση σε
κατάσταση ενός χρήστη μέχρι να είστε έτοιμοι για το installkernel ή
installworld.
Ως υπερχρήστης μπορείτε να εκτελέσετε:

  # shutdown now

σε ένα σύστημα σε κανονική λειτουργία για να μεταβείτε σε κατάσταση ενός
χρήστη.
Εναλλακτικά, επανεκκινήστε το σύστημα και στην προτροπή του φορτωτή εκκίνησης,
επιλέξτε «single user». Το σύστημα θα ξεκινήσει σε κατάσταση ενός χρήστη. Στην
προτροπή της γραμμής εντολών θα πρέπει να γράψετε:

  # fsck -p
  # mount -u /
  # mount -a -t ufs
  # swapon -a

Θα γίνει έλεγχος στα συστήματα αρχείων, και προσάρτηση του / με δυνατότητα
ανάγνωσης/εγγραφής. Έπειτα θα προσαρτηθούν όλα τα άλλα συστήματα αρχείων UFS τα
οποία αναφέρονται στο /etc/fstab, και θα ενεργοποιηθεί το swap.

     Σημείωση:Αν το CMOS ρολόι του υπολογιστή σας είναι ρυθμισμένο σε
     τοπική ώρα και όχι σε GMT (αυτό είναι αλήθεια αν η έξοδος της εντολής
     date(1) δεν δείχνει σωστή ημερομηνία και ώρα), ίσως χρειαστεί να
     εκτελέσετε επίσης την παρακάτω εντολή:

       # adjkerntz -i

     Με αυτό τον τρόπο θα βεβαιωθείτε ότι οι τοπικές σας ρυθμίσεις ώρας
     έχουν ρυθμιστεί σωστά. Διαφορετικά, μπορεί να συναντήσετε προβλήματα
     αργότερα.

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.6 Διαγράψτε το /usr/obj

Καθώς γίνεται η επαναμεταγλώττιση, τμήματα του συστήματος τοποθετούνται από
προεπιλογή σε υποκαταλόγους του /usr/obj. Οι υποκατάλογοι αυτοί αντιγράφουν τη
δομή που ακολουθείται στο /usr/src.
Μπορείτε να επιταχύνετε τη διαδικασία του make buildworld και επίσης να
γλυτώσετε από κάποια πιθανά προβλήματα, αν διαγράψετε και αυτό τον κατάλογο.
Κάποια αρχεία σε υποκαταλόγους του /usr/obj μπορεί να έχουν χαρακτηριστεί ως
immutable μέσω του αντίστοιχου flag (για περισσότερες λεπτομέρειες δείτε το
chflags(1)). Πριν διαγράψετε αυτά τα αρχεία, θα πρέπει πρώτα να καταργήσετε
αυτό το flag.

  # cd /usr/obj
  # chflags -R noschg *
  # rm -rf *

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.7 Επαναμεταγλωττίστε το Βασικό Σύστημα


25.7.7.1 Αποθηκεύστε την Έξοδο

Καθώς εκτελείται η make(1), είναι καλή ιδέα η έξοδος της να αποθηκεύεται σε
κάποιο άλλο αρχείο. Αν κάτι πάει στραβά, θα έχετε ένα αντίγραφο του μηνύματος
λάθους. Αν και αυτό ίσως δεν σας βοηθήσει να βρείτε τι πήγε στραβά, μπορεί να
διευκολύνει άλλους αν στείλετε το μήνυμα σας σε μια από τις λίστες ηλεκτρονικού
ταχυδρομείου του FreeBSD.
Ο ευκολότερος τρόπος για να γίνει αυτό, είναι χρησιμοποιώντας την εντολή script
(1) με μια παράμετρο που να καθορίζει το όνομα του αρχείου στο οποίο θα
αποθηκευτεί η έξοδος. Θα πρέπει να το εκτελέσετε αμέσως πριν ξεκινήσετε την
μεταγλώττιση του βασικού συστήματος, και να γράψετε exit μόλις η διαδικασία
ολοκληρωθεί.

  # script /var/tmp/mw.out
  Script started, output file is /var/tmp/mw.out
  # make TARGET
  & μεταγλώττιση, μεταγλώττιση, μεταγλώττιση &
  # exit
  Script done, &

Αν αποφασίσετε να αποθηκεύσετε την έξοδο, μη χρησιμοποιήσετε για αυτό το σκοπό
τον κατάλογο /tmp. Τα περιεχόμενα αυτού του καταλόγου πιθανώς να διαγραφούν την
επόμενη φορά που θα εκκινήσετε το σύστημα σας. Ένας καλύτερος κατάλογος για την
αποθήκευση του είναι ο /var/tmp (όπως στο προηγούμενο παράδειγμα) ή ο
προσωπικός κατάλογος του root.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7.7.2 Μεταγλωττίστε το Βασικό Σύστημα

Θα πρέπει να βρίσκεστε στον κατάλογο /usr/src:

  # cd /usr/src

(εκτός αν φυσικά έχετε αποθηκεύσει τον πηγαίο κώδικα σε κάποιο άλλο κατάλογο,
οπότε απλώς μετακινηθείτε σε αυτόν).
Για να επαναμεταγλωττίσετε το βασικό σύστημα, χρησιμοποιήστε την εντολή make
(1). Η εντολή αυτή διαβάζει τις σχετικές οδηγίες από το αρχείο Makefile, το
οποίο περιγράφει με ποιο τρόπο πρέπει να μεταγλωττιστούν τα προγράμματα από τα
οποία αποτελείται το FreeBSD, τη σειρά με την οποία πρέπει να γίνει η
μεταγλώττιση κ.ο.κ.
Η γενική μορφή της εντολής που θα πληκτρολογήσετε είναι η παρακάτω:

  # make -x -DVARIABLE target

Στο παράδειγμα αυτό, το -x αντιπροσωπεύει μια επιλογή που θέλετε να δώσετε στην
make(1). Δείτε την σελίδα manual του make(1) για παραδείγματα δυνατών επιλογών.
Η επιλογή -DVARIABLE περνάει μια μεταβλητή στο Makefile. Η συμπεριφορά του
Makefile ελέγχεται από τέτοιου είδους μεταβλητές. Πρόκειται για τις ίδιες
μεταβλητές που καθορίζονται και στο /etc/make.conf, και αυτός είναι ένας ακόμα
τρόπος καθορισμού τους.

  # make -DNO_PROFILE target

Το παραπάνω δείχνει ένα επιπλέον τρόπο να καθορίσετε ότι δεν θέλετε να
μεταγλωττιστούν οι βιβλιοθήκες με πληροφορίες profiling, και αντιστοιχεί με την
παρακάτω γραμμή στο /etc/make.conf:

  NO_PROFILE=    true 	#    Avoid compiling profiled libraries

Το target δηλώνει στο make(1) τι θέλετε να κάνετε. Σε κάθε Makefile ορίζεται
ένας αριθμός διαφορετικών «targets», και η επιλογή που θα κάνετε, καθορίζει τι
ακριβώς θα γίνει.
Κάποια από τα targets που καθορίζονται στο Makefile, δεν προορίζονται για άμεση
εκτέλεση από το χρήστη. Αντί για αυτό, χρησιμοποιούνται από τη διαδικασία
μεταγλώττισης για να μοιραστεί ο αριθμός των βημάτων που απαιτούνται για τη
μεταγλώττιση του συστήματος, σε ένα αριθμό υπo-βημάτων.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα χρειαστεί να δώσετε καμία παράμετρο στο
make(1), και έτσι η εντολή σας θα μοιάζει με την παρακάτω:

  # make target

Όπου το target θα είναι μια από τις πολλές επιλογές μεταγλώττισης. Το πρώτο
target θα πρέπει πάντα να είναι το buildworld.
Όπως εννοείται και από το όνομα, το buildworld μεταγλωττίζει ένα πλήρες δέντρο
μέσα στον κατάλογο /usr/obj, ενώ το installworld, εγκαθιστά αυτό το δέντρο στο
τρέχον μηχάνημα.
Η ύπαρξη διαφορετικών επιλογών, είναι χρήσιμη για δύο λόγους. Πρώτα από όλα,
σας επιτρέπει να εκτελέσετε τη διαδικασία μεταγλώττισης με ασφάλεια,
γνωρίζοντας ότι δεν πρόκειται να επηρεαστεί κανένα τμήμα του τρέχοντος
συστήματος σας. Η διαδικασία μεταγλώττισης είναι «self hosted», απομονωμένη από
την υπόλοιπη λειτουργία του μηχανήματος. Μπορείτε έτσι να εκτελέσετε το
buildworld σε ένα μηχάνημα που βρίσκεται σε κανονική λειτουργία (πολλαπλών
χρηστών) χωρίς να υπάρχει φόβος παρενεργειών. Ωστόσο, συνίσταται να εκτελέσετε
το installworld σε κατάσταση λειτουργίας ενός χρήστη.
Ο δεύτερος λόγος είναι ότι σας επιτρέπει να χρησιμοποιήσετε προσαρτήσεις NFS
για να αναβαθμίσετε πολλά μηχανήματα του δικτύου σας. Αν έχετε τρία μηχανήματα,
τα A, B και C τα οποία θέλετε να αναβαθμίσετε, εκτελέστε το make buildworld και
το make installworld στο μηχάνημα A. Το B και το C μπορούν να προσαρτήσουν τον
κατάλογο /usr/src και τον /usr/obj από τον A μέσω NFS, και έπειτα μπορείτε να
εκτελέσετε το make installworld για να εγκαταστήσετε το έτοιμο πλέον σύστημα
στον B και C.
Αν και υπάρχει ακόμα το target world, δεν συνίσταται πλέον η χρήση του.
Εκτελέστε την εντολή:

  # make buildworld

Μπορείτε να καθορίσετε την επιλογή -j στην make ώστε να εκτελεστεί σε πολλαπλές
διεργασίες. Αυτό είναι περισσότερο χρήσιμο σε μηχανήματα με πολλούς
επεξεργαστές, ωστόσο καθώς το μεγαλύτερο μέρος της διαδικασίας μεταγλώττισης
καθυστερεί εξαιτίας του σκληρού δίσκου (IO bound) και όχι της CPU, μπορεί να
σας φανεί χρήσιμο ακόμα και σε μηχανήματα με ένα επεξεργαστή.
Σε ένα τυπικό μηχάνημα με μια CPU, θα μπορούσατε να δώσετε:

  # make -j4 buildworld

Με την παραπάνω εντολή, το make(1) θα χρησιμοποιεί μέχρι 4 διεργασίες κάθε
χρονική στιγμή. Από την εμπειρία που έχουμε και από ότι αναφέρουν οι χρήστες
στις λίστες, φαίνεται ότι η ρύθμιση αυτή δίνει γενικά την καλύτερη απόδοση.
Αν έχετε μηχάνημα με πολλούς επεξεργαστές, και χρησιμοποιείτε πυρήνα με
δυνατότητα SMP, δοκιμάστε τιμές μεταξύ του 6 και του 10 για να δείτε ποια
επιταχύνει καλύτερα το αποτέλεσμα.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7.7.3 Χρόνος Μεταγλώττισης

Ο χρόνος που απαιτείται για την μεταγλώττιση επηρεάζεται από πολλούς
παράγοντες. Ωστόσο, σε σύγχρονα μηχανήματα η διαδικασία δεν κρατάει συνήθως
παραπάνω από μία ή δύο ώρες, όταν γίνεται μεταγλώττιση του δέντρου FreeBSD-
STABLE, και μάλιστα χωρίς να χρειάζεται να γίνουν ειδικές ρυθμίσεις ή κόλπα. Το
δέντρο FreeBSD-CURRENT χρειάζεται γενικά λίγο περισσότερο χρόνο για να
μεταγλωττιστεί.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7.8 Μεταγλωττίστε και Εγκαταστήστε Νέο Πυρήνα

Για να εκμεταλλευθείτε πλήρως το νέο σας σύστημα, θα πρέπει να
επαναμεταγλωττίσετε τον πυρήνα. Αυτό είναι πρακτικά αναγκαίο, καθώς κάποιες
δομές στη μνήμη πιθανώς να έχουν αλλάξει, και έτσι προγράμματα όπως τα ps(1)
και top(1) δεν θα λειτουργούν σωστά μέχρι να συγχρονίσετε τον πυρήνα με την
έκδοση πηγαίου κώδικα του βασικού συστήματος.
Ο απλούστερος και πλέον ασφαλής τρόπος, είναι να μεταγλωττίσετε και να
εγκαταστήσετε ένα πυρήνα βασισμένο στον GENERIC. Αν και ο GENERIC μπορεί να μην
περιέχει όλες τις απαραίτητες συσκευές για το σύστημα σας, θα πρέπει να
περιέχει ότι χρειάζεται ώστε να ξεκινήσετε ξανά το σύστημα σας σε κατάσταση
λειτουργίας ενός χρήστη. Αυτό είναι ένα καλό τεστ σωστής λειτουργίας του
συστήματος. Μετά την εκκίνηση με τον GENERIC, και αφού επαληθεύσετε τη σωστή
λειτουργία του συστήματος, μπορείτε να μεταγλωττίσετε ένα νέο πυρήνα βασισμένο
στο δικό σας προσαρμοσμένο αρχείο ρυθμίσεων.
Στο FreeBSD είναι σημαντικό να εκτελέσετε το build_world πριν μεταγλωττίσετε
νέο πυρήνα.

     Σημείωση:Αν θέλετε να μεταγλωττίσετε νέο πυρήνα, και έχετε ήδη ένα
     αρχείο με προσαρμοσμένες ρυθμίσεις, χρησιμοποιήστε απλώς την επιλογή
     KERNCONF=MYKERNEL με τον τρόπο που φαίνεται παρακάτω:

       # cd /usr/src
       # make buildkernel KERNCONF=MYKERNEL
       # make installkernel KERNCONF=MYKERNEL


Σημειώστε ότι αν έχετε ανεβάσει την τιμή του kern.securelevel πάνω από το 1,
και έχετε θέσει το flag noschg ή κάποιο αντίστοιχο στο εκτελέσιμο αρχείο του
πυρήνα, μάλλον θα χρειαστεί να μεταβείτε σε κατάσταση λειτουργίας ενός χρήστη
για να χρησιμοποιήσετε το installkernel. Διαφορετικά, μπορείτε να εκτελέσετε
και τις δύο αυτές εντολές από την κανονική κατάσταση λειτουργίας (πολλών
χρηστών) χωρίς να δημιουργηθούν προβλήματα. Δείτε τη σελίδα manual του init(8)
για λεπτομέρειες σχετικά με τη ρύθμιση kern.securelevel και τη σελίδα του
chflags(1) για λεπτομέρειες σχετικά με τα διάφορα flags που χρησιμοποιούνται σε
αρχεία.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7.9 Επανεκκινήστε σε Κατάσταση Λειτουργίας Ενός Χρήστη

Θα πρέπει να επανεκκινήσετε σε κατάσταση λειτουργίας ενός χρήστη για να
επαληθεύσετε τη λειτουργία του νέου πυρήνα. Για το σκοπό αυτό, χρησιμοποιήστε
τις οδηγίες που είδαμε στο Τμήμα_25.7.5.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7.10 Εγκαταστήστε τα Νέα Εκτελέσιμα του Συστήματος

Θα πρέπει τώρα να χρησιμοποιήσετε το installworld για να εγκαταστήσετε τα νέα
εκτελέσιμα του συστήματος.
Εκτελέστε τις παρακάτω εντολές:

  # cd /usr/src
  # make installworld


     Σημείωση:Αν έχετε καθορίσει μεταβλητές στη γραμμή εντολών του make
     buildworld θα πρέπει να καθορίσετε τις ίδιες μεταβλητές και στην
     γραμμή εντολών του make installworld. Αυτό δεν είναι απαραίτητα
     αλήθεια για άλλες επιλογές. Για παράδειγμα, η επιλογή -j δεν πρέπει
     ποτέ να χρησιμοποιείτε με το installworld.
     Για παράδειγμα αν εκτελέσετε:

       # make -DNO_PROFILE buildworld

     Θα πρέπει να εγκαταστήσετε το αποτέλεσμα χρησιμοποιώντας:

       # make -DNO_PROFILE installworld

     διαφορετικά το make(1) θα προσπαθήσει να εγκαταστήσει βιβλιοθήκες με
     profiling, τις οποίες όμως δεν μεταγλωττίσατε κατά τη διάρκεια της
     φάσης make buildworld.

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.11 Ενημερώστε Όσα Αρχεία δεν Ενημερώθηκαν από το make installworld

Η επαναμεταγλώττιση του βασικού συστήματος δεν θα ενημερώσει ορισμένους
καταλόγους (ειδικότερα τους /etc, /var και /usr) με τα νέα ή αλλαγμένα αρχεία
ρυθμίσεων.
Ο απλούστερος τρόπος για να ενημερώσετε τα αρχεία αυτά είναι να χρησιμοποιήσετε
το mergemaster(8), αν και μπορείτε να το κάνετε και χειροκίνητα αν προτιμάτε.
¶σχετα από τον τρόπο που θα προτιμήσετε, βεβαιωθείτε ότι έχετε πάρει αντίγραφο
ασφαλείας του /etc σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7.11.1 mergemaster

Συνεισφορά του Tom Rhodes.
Το βοηθητικό πρόγραμμα mergemaster(8) είναι ένα Bourne script το οποίο θα σας
βοηθήσει να καθορίσετε τις διαφορές μεταξύ των εγκατεστημένων στο /etc αρχείων
ρυθμίσεων, και των αντίστοιχων στο δέντρο πηγαίου κώδικα στο /usr/src/etc. Αυτή
είναι και η συνιστώμενη λύση για να ενημερώσετε τα αρχεία ρυθμίσεων του
συστήματος με τυχόν αλλαγές που έχουν γίνει στον νέο πηγαίο κώδικα.
Για να ξεκινήσετε, απλώς γράψτε mergemaster στην προτροπή της γραμμής εντολών
και παρακολουθήστε την καθώς λειτουργεί. Το mergemaster θα δημιουργήσει ένα
προσωρινό περιβάλλον root, από το / και κάτω, και θα το γεμίσει με διάφορα
αρχεία ρυθμίσεων του συστήματος. Έπειτα θα γίνει σύγκριση αυτών των αρχείων με
τα αντίστοιχα που βρίσκονται ήδη εγκατεστημένα στο σύστημα σας. Στο σημείο
αυτό, θα σας δείξει τα αρχεία που διαφέρουν με μορφή diff(1), όπου οι γραμμές
που έχουν τροποποιηθεί ή είναι νέες θα φαίνονται με ένα +, ενώ με το - θα
φαίνονται οι γραμμές που είτε αφαιρούνται εντελώς ή που αντικαθίστανται από μια
νέα γραμμή. Δείτε τη σελίδα manual του diff(1) για περισσότερες πληροφορίες
σχετικά με τη σύνταξη του diff(1) και για τον τρόπο με τον οποίο φαίνονται οι
διαφορές μεταξύ των αρχείων.
Το mergemaster(8) θα σας δείξει έπειτα κάθε αρχείο που παρουσιάζει διαφορές,
και στο σημείο αυτό θα έχετε την δυνατότητα είτε να διαγράψετε το νέο αρχείο
(το οποίο αναφέρεται ως προσωρινό αρχείο), είτε να εγκαταστήσετε το προσωρινό
αρχείο χωρίς να κάνετε σε αυτό καμιά αλλαγή, είτε να συγχωνεύσετε τις αλλαγές
των δύο αρχείων, ή τέλος να ξαναδείτε τις διαφορές μέσω της diff(1).
Αν επιλέξετε να διαγράψετε το προσωρινό αρχείο, το mergemaster(8) θα καταλάβει
ότι επιθυμείτε να διατηρήσετε το τρέχον αρχείο σας χωρίς αλλαγές, και να
διαγράψετε τη νέα έκδοση. Η επιλογή αυτή γενικά δεν συνίσταται, εκτός αν δεν
βλέπετε κανένα λόγο να αλλάξετε το τρέχον αρχείο. Μπορείτε να δείτε βοήθεια
οποιαδήποτε στιγμή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, πληκτρολογώντας ? στην
προτροπή του mergemaster(8). Αν αποφασίσετε να παραλείψετε κάποιο αρχείο, αυτό
θα εμφανιστεί ξανά μετά το τέλος όλων των άλλων αρχείων.
Αν επιλέξετε να εγκαταστήσετε το προσωρινό αρχείο χωρίς αλλαγές, αυτό θα
αντικαταστήσει το ήδη εγκατεστημένο σας αρχείο. Αυτή είναι και η καλύτερη
επιλογή για τα αρχεία τα οποία δεν έχετε αλλάξει εσείς χειροκίνητα.
Αν επιλέξετε να συγχωνεύσετε τα δύο αρχεία, θα εμφανιστεί ένας επεξεργαστής
κειμένου με τα περιεχόμενα και των δύο αρχείων. Μπορείτε τώρα να τα
συγχωνεύσετε παρατηρώντας ταυτόχρονα και τα δύο αρχεία δίπλα-δίπλα, και
επιλέγοντας τμήματα και από τα δύο για να δημιουργήσετε την τελική έκδοση. Κατά
τη σύγκριση αυτή, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το πλήκτρο l για να επιλέξετε τα
περιεχόμενα που φαίνονται στην αριστερή πλευρά, ή το r για τα αντίστοιχα
περιεχόμενα στη δεξιά. Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι ένα αρχείο που θα
αποτελείται από τμήματα και των δύο αρχείων, και το οποίο μπορείτε να
εγκαταστήσετε. Η επιλογή αυτή χρησιμοποιείται συνήθως για αρχεία των οποίων το
περιεχόμενο έχει μεταβληθεί από το χρήστη.
Αν επιλέξετε να δείτε ξανά τις διαφορές μέσω της diff(1), αυτές θα εμφανιστούν
ακριβώς όπως έγινε και πριν σας ρωτήσει το mergemaster(8) να επιλέξετε τι
θέλετε να κάνετε με το αρχείο.
Μόλις ολοκληρωθεί η λειτουργία του mergemaster(8) στα αρχεία συστήματος, θα σας
ρωτήσει για άλλες επιλογές. Το mergemaster(8) ίσως σας ρωτήσει αν θέλετε να
αναδημιουργήσετε το αρχείο των κωδικών (password file), και θα τελειώσει
δίνοντας σας την επιλογή να διαγράψετε τυχόν προσωρινά αρχεία που
δημιουργήθηκαν κατά την διαδικασία.
-------------------------------------------------------------------------------

25.7.11.2 Χειροκίνητη Ενημέρωση

Αν επιθυμείτε να κάνετε την ενημέρωση χειροκίνητα, δεν μπορείτε απλώς να
αντιγράψετε τα αρχεία από τον κατάλογο /usr/src/etc στον /etc και να περιμένετε
ότι το σύστημα σας θα λειτουργήσει σωστά. Κάποια από αυτά τα αρχεία θα πρέπει
να «εγκατασταθούν» πρώτα. Αυτό συμβαίνει επειδή ο κατάλογος /usr/src/etc δεν
είναι κανονικό αντίγραφο του /etc. Επιπρόσθετα, υπάρχουν αρχεία τα οποία πρέπει
να βρίσκονται στον κατάλογο /etc, αλλά δεν υπάρχουν στον /usr/src/etc.
Αν χρησιμοποιείτε το mergemaster(8) (όπως και συνίσταται), μπορείτε να
διαβάσετε κατευθείαν την επόμενη_ενότητα.
Ο απλούστερος τρόπος να το κάνετε αυτό χειροκίνητα, είναι να εγκαταστήσετε τα
αρχεία σε ένα νέο κατάλογο, και έπειτα να τα εξετάσετε ένα-ένα ψάχνοντας για
τις αλλαγές.

     Κρατήστε Ένα Αντίγραφο Ασφαλείας του Καταλόγου /etc:Αν και θεωρητικά,
     τίποτα δεν πρόκειται να πειράξει αυτό τον κατάλογο αυτόματα, είναι
     πάντα καλύτερα να είμαστε σίγουροι. Για το λόγο αυτό, αντιγράψτε τον
     υπάρχοντα κατάλογο /etc σε κάποιο ασφαλές μέρος. Χρησιμοποιήστε μια
     εντολή όπως η παρακάτω:

       # cp -Rp /etc /etc.old

     Η επιλογή -R πραγματοποιεί αναδρομική αντιγραφή, ενώ η -p διατηρεί τα
     δικαιώματα, την ιδιοκτησία, τις ημερομηνίες των αρχείων, κ.ο.κ.

θα πρέπει να δημιουργήσετε μια ψευτο-δομή καταλόγων για να εγκαταστήσετε το νέο
κατάλογο /etc και άλλα αρχεία. Μια λογική επιλογή είναι ο κατάλογος /var/tmp/
root, και κάτω από αυτόν, θα πρέπει επίσης να δημιουργήσετε και μια ολόκληρη
σειρά από τους υποκαταλόγους που απαιτούνται.

  # mkdir /var/tmp/root
  # cd /usr/src/etc
  # make DESTDIR=/var/tmp/root distrib-dirs distribution

Οι παραπάνω εντολές θα δημιουργήσουν την απαιτούμενη δομή καταλόγων και θα
εγκαταστήσουν τα αρχεία. Μεγάλο μέρος των υποκαταλόγων που έχουν δημιουργηθεί
κάτω από τον /var/tmp/root είναι άδειοι, και πρέπει να διαγραφούν. Ο
απλούστερος τρόπος για να γίνει αυτό, φαίνεται παρακάτω:

  # cd /var/tmp/root
  # find -d . -type d | xargs rmdir 2>/dev/null

Αυτό θα διαγράψει όλους τους άδειους υποκαταλόγους. (Η έξοδος σφάλματος
ανακατευθύνεται στο /dev/null ώστε να μην εμφανίζονται στην οθόνη
προειδοποιήσεις για καταλόγους που δεν είναι άδειοι.)
Τώρα, ο /var/tmp/root περιέχει όλα τα αρχεία που θα πρέπει να τοποθετηθούν σε
κατάλληλες θέσεις κάτω από τον /. Θα πρέπει τώρα να διατρέξετε καθένα από αυτά
τα αρχεία, και να καθορίσετε πως καθένα από αυτά διαφέρει από το αντίστοιχο
υπάρχον (εγκατεστημένο) αρχείο.
Σημειώστε ότι κάποια από τα αρχεία τα οποία έχουν εγκατασταθεί στον /var/tmp/
root έχουν μια αρχική «.». Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, τα μόνα
αρχεία στα οποία συμβαίνει αυτό είναι τα αρχεία εκκίνησης του κελύφους στον
κατάλογο /var/tmp/root/ και /var/tmp/root/root/, αν και μπορεί να υπάρχουν και
άλλα (ανάλογα με το πότε διαβάζετε το κείμενο). Βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείτε
την εντολή ls -a για να τα δείτε όλα.
Ο απλούστερος τρόπος για να συγκρίνετε δύο αρχεία, είναι να χρησιμοποιήσετε την
εντολή diff(1):

  # diff /etc/shells /var/tmp/root/etc/shells

Η παραπάνω εντολή θα σας δείξει τις διαφορές μεταξύ του αρχείου /etc/shells και
του νέου αρχείου /var/tmp/root/etc/shells. Χρησιμοποιήστε τις διαφορές αυτές
για να αποφασίσετε αν θα πρέπει να συγχωνεύσετε τις αλλαγές που έχετε κάνει, ή
απλώς να αντιγράψετε το παλιό σας αρχείο πάνω από το νέο.

     Προσθέστε την Ημερομηνία στο Όνομα του Νέου Root Καταλόγου, (/var/
     tmp/root) Ώστε να Μπορείτε Εύκολα να Συγκρίνετε Διαφορετικές Εκδόσεις
     Μεταξύ τους:Αν μεταγλωττίζετε συχνά το βασικό σύστημα, θα πρέπει
     επίσης να ενημερώνετε συχνά τον κατάλογο /etc, το οποίο μπορεί να
     είναι ενοχλητικό.
     Μπορείτε να επιταχύνετε αυτή τη διαδικασία, τηρώντας ένα αντίγραφο
     του τελευταίου σετ αλλαγμένων αρχείων τα οποία συγχωνεύσατε στον
     κατάλογο /etc. Η παρακάτω διαδικασία θα σας δώσει μια ιδέα για το πως
     μπορεί να γίνει αυτό:

       1. Μεταγλωττίστε το βασικό σύστημα όπως κάνετε συνήθως. Όταν θέλετε
          να ενημερώσετε τον /etc και τους άλλους καταλόγους, δώστε στον
          κατάλογο προορισμού ένα όνομα βασισμένο στην τρέχουσα
          ημερομηνία. Αν το κάνατε αυτό στις 14 Φεβρουαρίου 1998, θα
          γράφατε κάτι σαν το παρακάτω:

            # mkdir /var/tmp/root-19980214
            # cd /usr/src/etc
            # make DESTDIR=/var/tmp/root-19980214 \
                distrib-dirs distribution

       2. Συγχωνεύστε τις αλλαγές από αυτό τον κατάλογο, με τον τρόπο που
          περιγράψαμε παραπάνω.
          Μην διαγράψετε τον κατάλογο /var/tmp/root-19980214 όταν
          τελειώσετε με την παραπάνω διαδικασία.
       3. Όταν κατεβάσετε την τελευταία έκδοση του πηγαίου κώδικα και τον
          μεταγλωττίσετε ξανά, ακολουθήστε το βήμα 1. Αυτό θα σας δώσει
          ένα κατάλογο που μπορεί να ονομάζεται /var/tmp/root-19980221 (αν
          ανάμεσα στις δύο μεταγλωττίσεις παρεμβάλλεται διάστημα μιας
          εβδομάδας).
       4. Μπορείτε τώρα να δείτε τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα στις
          δύο εβδομάδες, χρησιμοποιώντας την εντολή diff(1) σε αναδρομική
          λειτουργία για να δημιουργήσετε τις διαφορές μεταξύ των δύο
          καταλόγων:

            # cd /var/tmp
            # diff -r root-19980214 root-19980221

          Τυπικά, αυτό το σετ αλλαγών θα είναι πολύ μικρότερο από αυτό
          μεταξύ του /var/tmp/root-19980221/etc και του /etc. Καθώς αυτό
          το σετ αλλαγών είναι μικρότερο, είναι και πιο εύκολο να
          εφαρμόσετε αυτές τις αλλαγές στον κατάλογο /etc.
       5. Μπορείτε τώρα να διαγράψετε τον παλιότερο από τους δύο
          καταλόγους /var/tmp/root-*:

            # rm -rf /var/tmp/root-19980214

       6. Επαναλάβετε αυτή τη διαδικασία κάθε φορά που θέλετε να
          συγχωνεύσετε τις αλλαγές στον κατάλογο /etc.

     Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε την εντολή date(1) για να
     αυτοματοποιήσετε την δημιουργία των ονομάτων καταλόγων:

       # mkdir /var/tmp/root-`date "+%Y%m%d"`


-------------------------------------------------------------------------------

25.7.12 Επανεκκίνηση

Η διαδικασία έχει πλέον ολοκληρωθεί. Αφού επαληθεύσετε ότι όλα βρίσκονται στις
σωστές θέσεις, μπορείτε να επανεκκινήσετε το σύστημα. Μια απλή εντολή shutdown
(8) είναι επαρκής:

  # shutdown -r now

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.13 Ολοκλήρωση

Έχετε πλέον αναβαθμίσει το FreeBSD σύστημα σας. Συγχαρητήρια.
Αν τα πράγματα δεν πήγαν εντελώς σωστά, είναι εύκολο να μεταγλωττίσετε ξανά
οποιοδήποτε τμήμα του συστήματος. Για παράδειγμα, αν διαγράψετε κατά λάθος το /
etc/magic ως μέρος μιας αναβάθμισης ή συγχώνευσης του /etc, η εντολή file(1) θα
σταματήσει να λειτουργεί. Στην περίπτωση αυτή, η διόρθωση είναι να εκτελέσετε:

  # cd /usr/src/usr.bin/file
  # make all install

-------------------------------------------------------------------------------

25.7.14 Ερωτήσεις



  25.7.14.1. Πρέπει_να_μεταγλωττίσω_ξανά_ολόκληρο_το_βασικό_σύστημα_σε_κάθε
  αλλαγή;

  25.7.14.2. Η_μεταγλώττιση_μου_απέτυχε_με_πλήθος_μηνυμάτων_signal_11_(ή_λάθη
  με_άλλα_σήματα)._Τι_έχει_συμβεί;

  25.7.14.3. Μπορώ_να_διαγράψω_το_/usr/obj_όταν_τελειώσω;

  25.7.14.4. Μπορώ_να_συνεχίσω_μια_μεταγλώττιση_που_διέκοψα;

  25.7.14.5. Πως_μπορώ_να_επιταχύνω_τη_μεταγλώττιση_του_βασικού_συστήματος;

  25.7.14.6. Τι_να_κάνω_αν_κάτι_πάει_στραβά;

25.7.14.1.Πρέπει να μεταγλωττίσω ξανά ολόκληρο το βασικό σύστημα σε κάθε
αλλαγή;
Δεν υπάρχει εύκολη απάντηση σε αυτό το ερώτημα, καθώς εξαρτάται από τη φύση της
αλλαγής. Για παράδειγμα, αν εκτελέσετε το CVSup, και δείτε ότι ενημερώθηκαν τα
παρακάτω αρχεία:

  src/games/cribbage/instr.c
  src/games/sail/pl_main.c
  src/release/sysinstall/config.c
  src/release/sysinstall/media.c
  src/share/mk/bsd.port.mk

Το πιθανότερο είναι ότι δεν χρειάζεται να μεταγλωττίσετε ξανά όλο το βασικό
σύστημα. Μπορείτε απλώς να μεταβείτε στους σχετικούς υποκαταλόγους και να
εκτελέσετε το make all install, και θα έχετε τελειώσει. Αν όμως υπάρχει κάποια
σημαντική αλλαγή, για παράδειγμα το src/lib/libc/stdlib, θα πρέπει είτε να
επαναμεταγλωττίσετε το βασικό σύστημα, ή τουλάχιστον αυτά τα κομμάτια τα οποία
είναι στατικά συνδεδεμένα (όπως και οτιδήποτε άλλο έχετε προσθέσει εσείς και το
οποίο είναι στατικά συνδεδεμένο).
Τελικά, η απόφαση είναι δική σας. Μπορεί να είστε ικανοποιημένος αν
μεταγλωττίζετε το βασικό σύστημα κάθε δύο βδομάδες, αφήνοντας τις αλλαγές να
συγκεντρωθούν στη διάρκεια αυτού του διαστήματος. Ή μπορεί να θέλετε να
μεταγλωττίσετε μόνο τις αλλαγές, αν έχετε την πεποίθηση ότι μπορείτε να
εντοπίσετε όλες τις εξαρτήσεις τους.
Και φυσικά, όλα αυτά εξαρτώνται από το πόσο συχνά θέλετε να ενημερώνετε το
σύστημα σας, και από το αν ακολουθείτε το FreeBSD-STABLE ή το FreeBSD-CURRENT.
25.7.14.2.Η μεταγλώττιση μου απέτυχε με πλήθος μηνυμάτων signal 11 (ή λάθη με
άλλα σήματα). Τι έχει συμβεί;
Αυτό συνήθως δείχνει προβλήματα υλικού. Η διαδικασία μεταγλώττισης του βασικού
συστήματος είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος να δοκιμάσετε το υλικό σας στα
όρια του, και συχνά θα δείξει προβλήματα που σχετίζονται με τη μνήμη. Το πιο
σύνηθες σύμπτωμα, είναι η απότομη διακοπή της μεταγλώττισης, με τον
μεταγλωττιστή να φαίνεται ότι έχει λάβει κάποιο μυστηριώδες σήμα.
Ένα σίγουρο σημάδι για το παραπάνω, είναι να επανεκκινήσετε τη διαδικασία, και
αυτή να σταματήσει σε διαφορετικό σημείο.
Στην περίπτωση αυτή, δεν υπάρχουν και πολλά που μπορείτε να κάνετε, εκτός από
το να αρχίσετε να αλλάζετε εξαρτήματα στο μηχάνημα σας μέχρι να βρείτε αυτό που
είναι υπαίτιο.
25.7.14.3.Μπορώ να διαγράψω το /usr/obj όταν τελειώσω;
Η σύντομη απάντηση είναι ναι.
Το /usr/obj περιέχει όλα τα αντικειμενικά αρχεία που παράγονται κατά τη
διάρκεια της μεταγλώττισης. Συνήθως, ένα από τα πρώτα βήματα στην διαδικασία
make buildworld είναι η διαγραφή αυτού του καταλόγου και η αναδημιουργία του.
Στην περίπτωση αυτή, το να κρατήσετε τον κατάλογο /usr/obj αφού έχετε
τελειώσει, δεν έχει και πολύ νόημα, ενώ αν τον σβήσετε θα κερδίσετε ένα μεγάλο
κομμάτι ελεύθερου χώρου (την παρούσα στιγμή περίπου 2 GB).
Όμως, αν ξέρετε τι κάνετε, μπορείτε να οδηγήσετε το make buildworld να
παραλείψει αυτό το βήμα. Αυτό θα επιταχύνει ιδιαίτερα τις νέες μεταγλωττίσεις,
καθώς τα περισσότερα τμήματα του πηγαίου κώδικα δεν θα χρειάζονται ξανά
μεταγλώττιση. Το μειονέκτημα είναι ότι ορισμένες φορές εμφανίζονται προβλήματα
που έχουν σχέση με όχι και τόσο εμφανείς εξαρτήσεις, και μπορεί να οδηγήσουν σε
μυστηριώδη αποτυχία της μεταγλώττισης. Τέτοια προβλήματα συχνά δημιουργούν
«θόρυβο» στις λίστες του FreeBSD, όταν κάποιος χρήστης παραπονιέται ότι η
μεταγλώττιση του αποτυγχάνει, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι αυτό οφείλεται στην
προσπάθεια του να συντομεύσει την διαδικασία.
25.7.14.4.Μπορώ να συνεχίσω μια μεταγλώττιση που διέκοψα;
Αυτό εξαρτάται από το πόσο έχετε προχωρήσει στη διαδικασία μέχρι τη στιγμή που
βρήκατε το πρόβλημα.
Σε γενικές γραμμές (και αυτός δεν είναι κανόνας που ισχύει πάντα), η διεργασία
του make buildworld μεταγλωττίζει νέα αντίγραφα βασικών εργαλείων (όπως τα gcc
(1), και make(1)) καθώς και των βιβλιοθηκών συστήματος. Έπειτα εγκαθιστώνται
αυτά τα εργαλεία και οι βιβλιοθήκες. Τα νέα εργαλεία και βιβλιοθήκες
χρησιμοποιούνται έπειτα για να επαναμεταγλωττίσουν τους εαυτούς τους, και
εγκαθίστανται ξανά. Ολόκληρο το σύστημα (το οποίο τώρα περιλαμβάνει και τα
συνηθισμένα προγράμματα χρήστη όπως το ls(1) ή το grep(1)) επαναμεταγλωττίζεται
χρησιμοποιώντας τα νέα αρχεία του συστήματος.
Αν βρίσκεστε στο τελευταίο στάδιο, το οποίο θα το γνωρίζετε κοιτάζοντας την
έξοδο που έχετε αποθηκεύσει, είναι σχετικά ασφαλές να κάνετε:

  & fix the problem &
  # cd /usr/src
  # make -DNO_CLEAN all

Με τον τρόπο αυτό δεν θα αναιρέσετε την εργασία που έχει γίνει από το
προηγούμενο make buildworld.
Αν δείτε το μήνυμα:

  --------------------------------------------------------------
  Building everything..
  --------------------------------------------------------------

στην έξοδο της εντολής make buildworld, τότε είναι μάλλον ασφαλές να
προχωρήσετε με αυτό τον τρόπο.
Αν δεν δείτε αυτό το μήνυμα, ή αν δεν είστε σίγουρος, τότε είναι καλύτερα να
κάνετε πλήρη μεταγλώττιση παρά να μετανιώνετε αργότερα.
25.7.14.5.Πως μπορώ να επιταχύνω τη μεταγλώττιση του βασικού συστήματος;
Εκτελέστε την σε κατάσταση ενός χρήστη.
Βάλτε τους καταλόγους /usr/src και /usr/obj σε διαφορετικά συστήματα αρχείων τα
οποία βρίσκονται και σε διαφορετικούς φυσικούς δίσκους. Αν είναι δυνατόν, βάλτε
αυτούς τους δίσκους σε χωριστούς ελεγκτές.
Ακόμα καλύτερα, μοιράστε αυτά τα συστήματα αρχείων σε πολλαπλούς δίσκους,
χρησιμοποιώντας το πρόγραμμα οδήγησης ccd(4) (concatenated disk driver,
οδήγησης συνενωμένων δίσκων).
Απενεργοποιήστε το profiling (θέστε την μεταβλητή «NO_PROFILE=true» στο /etc/
make.conf). Είναι σχεδόν σίγουρο ότι δεν το χρειάζεστε.
Στο αρχείο /etc/make.conf, θέστε το CFLAGS σε κάτι όπως -O -pipe. Η
βελτιστοποίηση -O2 χρειάζεται αρκετά περισσότερο χρόνο, και η διαφορά απόδοσης
μεταξύ -O και -O2 είναι συνήθως αμελητέα. Το -pipe επιτρέπει στον μεταγλωττιστή
να χρησιμοποιήσει pipes για επικοινωνία αντί για προσωρινά αρχεία. Αυτό
καταναλώνει περισσότερη μνήμη, αλλά χρησιμοποιεί λιγότερο το σκληρό δίσκο.
Χρησιμοποιήστε την επιλογή -jn στο make(1) ώστε να εκτελούνται παράλληλα
πολλαπλές διεργασίες μεταγλώττισης. Αυτό συνήθως βοηθάει ακόμα και σε περίπτωση
που έχετε μηχάνημα με ένα επεξεργαστή.
Μπορείτε να προσαρτήσετε (ή να επαναπροσαρτήσετε) το σύστημα αρχείων στο οποίο
είναι αποθηκευμένο το /usr/src με την επιλογή noatime. Αυτό αποτρέπει την
καταγραφή ημερομηνίας / ώρας πρόσβασης στο σύστημα αρχείων. Κατά πάσα
πιθανότητα, δεν χρειάζεστε αυτή την πληροφορία έτσι και αλλιώς.

  # mount -u -o noatime /usr/src


     Προειδοποίηση:Το παράδειγμα προϋποθέτει ότι έχετε το /usr/src στο
     δικό του σύστημα αρχείων. Αν αυτό δεν συμβαίνει (αν είναι μέρος του /
     usr για παράδειγμα) θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε αυτό το σημείο
     προσάρτησης, και όχι το /usr/src.

Μπορείτε να προσαρτήσετε (ή να επαναπροσαρτήσετε) το σύστημα αρχείων που
περιέχει το /usr/obj με την επιλογή async. Με τον τρόπο αυτό, οι εγγραφές στο
δίσκο θα γίνονται ασύγχρονα. Με άλλα λόγια, οι εγγραφές φαίνεται ότι
ολοκληρώνονται άμεσα, ενώ η πραγματική εγγραφή στο δίσκο γίνεται λίγα
δευτερόλεπτα αργότερα. Αυτό επιτρέπει την ομαδοποίηση των εγγραφών, το οποίο
μπορεί να προσφέρει δραματική βελτίωση απόδοσης.

     Προειδοποίηση:Να έχετε υπόψιν σας ότι αυτή η επιλογή μπορεί να κάνει
     το σύστημα αρχείων σας πολύ πιο ευαίσθητο. Με την επιλογή αυτή,
     υπάρχει αυξημένη πιθανότητα το σύστημα αρχείων να βρεθεί σε μη
     επισκευάσιμη κατάσταση αν υπάρξει διακοπή ρεύματος.
     Αν το σύστημα αρχείων περιέχει μόνο το /usr/obj, το παραπάνω δεν
     είναι πρόβλημα. Αν ωστόσο έχετε και άλλα πολύτιμα δεδομένα στο ίδιο
     σύστημα αρχείων, σιγουρευτείτε ότι έχετε ενημερωμένα αντίγραφα
     ασφαλείας πριν ενεργοποιήσετε αυτή την επιλογή.


  # mount -u -o async /usr/obj


     Προειδοποίηση:Όπως και προηγουμένως, αν το /usr/obj δεν είναι σύστημα
     αρχείων από μόνο του, αντικαταστήστε το στο παράδειγμα με το όνομα
     του πραγματικού σημείου προσάρτησης.

25.7.14.6.Τι να κάνω αν κάτι πάει στραβά;
Σιγουρευτείτε ότι το περιβάλλον σας δεν έχει υπολείμματα από προηγούμενες
μεταγλωττίσεις. Αυτό είναι αρκετά απλό.

  # chflags -R noschg /usr/obj/usr
  # rm -rf /usr/obj/usr
  # cd /usr/src
  # make cleandir
  # make cleandir

Ναι, θα πρέπει να εκτελέσετε το make cleandir δύο φορές.
Επανεκκινήστε έπειτα όλη τη διαδικασία, ξεκινώντας με το make buildworld.
Αν έχετε ακόμα προβλήματα, στείλτε το μήνυμα λάθους και την έξοδο του uname -
a στην ηλεκτρονική_λίστα_γενικών_ερωτήσεων_του_FreeBSD. Να είστε
προετοιμασμένοι να απαντήσετε επιπλέον ερωτήσεις σχετικά με την εγκατάσταση
σας!
-------------------------------------------------------------------------------

25.8 Διαγραφή Παρωχημένων Αρχείων, Καταλόγων και Βιβλιοθηκών

Βασισμένο σε σημειώσεις που παρείχε ο Anton Shterenlikht.
Κατά την συνεχή ανάπτυξη του FreeBSD είναι φυσιολογικό κάποια αρχεία κατά
καιρούς να χαρακτηρίζονται ως παρωχημένα. Αυτό μπορεί να συμβεί αν οι
λειτουργίες που παρείχαν υλοποιούνται πλέον διαφορετικά, αν ο ο αριθμός έκδοσης
της βιβλιοθήκης έχει αλλάξει ή ακόμα και αν έχει διαγραφεί οριστικά από το
σύστημα. Στα αρχεία αυτά περιλαμβάνονται επίσης βιβλιοθήκες κατάλογοι που
πρέπει να διαγραφούν όταν γίνεται αναβάθμιση του συστήματος. Το όφελος για το
χρήστη είναι ότι το σύστημα του δεν γεμίζει από παλιά αρχεία τα οποία
καταλαμβάνουν άχρηστο χώρο στο μέσο αποθήκευσης και στο backup. Επιπρόσθετα, αν
κάποια παλιά βιβλιοθήκη είχε προβλήματα σταθερότητας ή ασφάλειας θα πρέπει να
την αναβαθμίσετε για να κρατήσετε το σύστημα σας σταθτερό και ασφαλές. Τα
αρχεία, οι κατάλογοι και οι βιβλιοθήκες που θεωρούνται παρωχημένες φαίνονται
στο /usr/src/ObsoleteFiles.inc. Οι παρακάτω οδηγίες θα σας βοηθήσουν να
διαγράψετε αυτά τα αρχεία κατά τη διαδικασία αναβάθμισης του συστήματος.
Υποθέτουμε ότι χρησιμοποιείτε τα βήματα που περιγράφονται στο Τμήμα_25.7.1.
Μετά την επιτυχή εκτέλση της εντολής make installworld και του mergemaster που
ακολουθεί, θα πρέπει να ελέγξετε για παρωχημένα αρχεία και βιβλιοθήκες όπως
φαίνεται παρακάτω:

  # cd /usr/src
  # make check-old

Αν βρεθούν παρωχημένα αρχεία, μπορείτε να τα διαγράψετε με τις παρακάτω
εντολές:

  # make delete-old


     Υπόδειξη:Δείτε το /usr/src/Makefile για περισσότερες ενδιαφέρουσες
     επιλογές της make.

Για κάθε αρχείο που θα διαγραφεί, θα σας ζητηθεί να επιβεβαιώσετε την ενέργεια.
Μπορείτε να παραλείψετε την ερώτηση και να αφήσετε το σύστημα να διαγράψει αυτά
τα αρχεία αυτόματα χρησιμοποιώντας την μεταβλητή του make
BATCH_DELETE_OLD_FILES με τον τρόπο που φαίνεται παρακάτω:

  # make -DBATCH_DELETE_OLD_FILES delete-old


     Προειδοποίηση:Η διαγραφή παρωχημένων αρχείων, θα προκαλέσει
     δυσλειτουργία των εφαρμογών που εξακολουθούν να βασίζονται σε αυτά.
     Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα σε παλιές βιβλιοθήκες. Στις περισσότερες
     περιπτώσεις, θα πρέπει να επαναμεταγλωττίσετε τα προγράμματα, ports ή
     βιβλιοθήκες που χρησιμοποιούσαν την παλιά βιβλιοθήκη πριν εκτελέσετε
     την εντολή make delete-old-libs.

Μπορείτε να βρείτε προγράμματα που ελέγχουν τις εξαρτήσεις των κοινόχρηστων
βιβλιοθηκών στη Συλλογή των Ports, στο sysutils/libchk ή sysuilts/
bsdadminscripts.
Οι παρωχημένες κοινόχρηστες βιβλιοθήκες μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα
λόγω συγκρούσεων με νεώτερες εκδόσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, θα δείτει
μηνύματα όπως τα παρακάτω:

  /usr/bin/ld: warning libz.so.4, needed by /usr/local/lib/libtiff.so, may
  conflict with libz.so.5
  /usr/bin/ld: warning: librpcsvc.so.4, needed by /usr/local/lib/libXext.so may
  conflict with librpcsvc.so.5

Για να επιλύσετε τέτοιου είδους προβλήματα, βρείτε ποιο port εγκατέστησε την
βιβλιοθήκη:

  # pkg_info -W /usr/local/lib/libtiff.so
  /usr/local/lib/libtiff.so was installed by package tiff-3.9.4
  # pkg_info -W /usr/local/lib/libXext.so
  /usr/local/lib/libXext.so was installed by package libXext-1.1.1,1

Έπειτα, απεγκαταστήστε, επαναμεταγλωττίστε και επανεγκατασήστε το port. Για να
αυτοματοποιήσετε αυτή τη διαδικασία μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα βοηθητικά
προγράμματα ports-mgmt/portmaster και ports-mgmt/portupgrade. Αφού βεβαιωθείτε
ότι οι παλιές βιβλιοθήκες δεν χρησιμοποιούνται πλέον από κανένα πρόγραμμα,
μπορείτε να τις διαγράψετε με την παρακάτω εντολή:

  # make delete-old-libs

-------------------------------------------------------------------------------

25.9 Διαδικασία για Πολλαπλά Μηχανήματα

Συνεισφορά του Mike Meyer.
Αν έχετε πολλαπλά μηχανήματα στα οποία πρόκειται να χρησιμοποιήσετε το ίδιο
δέντρο πηγαίου κώδικα, είναι σπατάλη πόρων (δίσκου, δικτύου και επεξεργαστή) να
επαναλαμβάνετε σε όλα τη διαδικασία ανάκτησης και μεταγλώττισης. Η λύση είναι
να ορίσετε ένα μηχάνημα να εκτελεί το μεγαλύτερο μέρος της εργασίας, ενώ τα
υπόλοιπα θα μπορούν να την ανακτούν μέσω NFS. Στην ενότητα αυτή θα
παρουσιάσουμε ένα τρόπο με τον οποίο μπορεί να γίνει αυτό.
-------------------------------------------------------------------------------

25.9.1 Προκαταρκτικά

Πρώτα από όλα, αναγνωρίστε το σετ των μηχανημάτων στα οποία σκοπεύετε να
χρησιμοποιήσετε τα ίδια εκτελέσιμα. Θα ονομάσουμε αυτή την ομάδα σετ
μεταγλώττισης. Κάθε μηχάνημα μπορεί να έχει δικό του προσαρμοσμένο πυρήνα, αλλά
θα έχουν όλα τα ίδια εκτελέσιμα userland. Από το σετ αυτό, επιλέξτε ένα
μηχάνημα το οποίο θα γίνει το μηχάνημα μεταγλώττισης. Θα είναι το μηχάνημα στο
οποίο θα μεταγλωττίζεται το βασικό σύστημα και ο πυρήνας. Το ιδανικό είναι να
επιλέξετε ένα γρήγορο μηχάνημα, στο οποίο να υπάρχει αρκετός ελεύθερος χρόνος
στον επεξεργαστή για να εκτελεί τα make buildworld και make buildkernel. Θα
πρέπει επίσης να επιλέξετε ένα μηχάνημα δοκιμών στο οποίο θα δοκιμάζετε τις
ενημερώσεις λογισμικού πριν τις μεταφέρετε στην παραγωγή. Μπορεί να είναι και
το ίδιο το μηχάνημα μεταγλώττισης, αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο.
Όλα τα μηχανήματα στο σετ μεταγλώττισης χρειάζεται να προσαρτήσουν το /usr/obj
και το /usr/src από το ίδιο μηχάνημα, και στο ίδιο σημείο προσάρτησης. Το
ιδανικό είναι αυτά τα δύο συστήματα αρχείων να βρίσκονται σε διαφορετικό φυσικό
δίσκο στο μηχάνημα μεταγλώττισης, αλλά μπορείτε να τα προσαρτήσετε μέσω NFS
ακόμα και σε αυτό το μηχάνημα. Αν έχετε πολλαπλά σετ μεταγλώττισης, το /usr/src
θα πρέπει να βρίσκεται σε ένα από τα μηχανήματα μεταγλώττισης, και να
προσαρτάται στα υπόλοιπα μέσω NFS.
Τέλος, βεβαιωθείτε ότι τα αρχεία /etc/make.conf και /etc/src.conf σε όλα τα
μηχανήματα του σετ μεταγλώττισης, είναι ίδια με τα αντίστοιχα στο μηχάνημα
μεταγλώττισης. Αυτό σημαίνει ότι το μηχάνημα μεταγλώττισης θα πρέπει να
μεταγλωττίζει όλα τα τμήματα του βασικού συστήματος τα οποία θα εγκατασταθούν
σε κάθε μηχάνημα του σετ. Επίσης, σε κάθε μηχάνημα στο σετ μεταγλώττισης θα
πρέπει να οριστεί το όνομα του δικού του προσαρμοσμένου πυρήνα μέσω της
μεταβλητής KERNCONF στο /etc/make.conf, ενώ και το μηχάνημα μεταγλώττισης θα
πρέπει να έχει μια λίστα όλων των άλλων στο KERNCONF, ξεκινώντας από το δικό
του. Το μηχάνημα μεταγλώττισης, θα πρέπει να έχει τα αρχεία ρύθμισης του πυρήνα
όλων των άλλων μηχανημάτων στον κατάλογο /usr/src/sys/arch/conf αν πρόκειται να
μεταγλωττίζει τους πυρήνες τους.
-------------------------------------------------------------------------------

25.9.2 Το Βασικό Σύστημα

Έχοντας πραγματοποιήσει όλα τα παραπάνω, είστε έτοιμος να μεταγλωττίσετε τα
πάντα. Μεταγλωττίστε τον πυρήνα και το βασικό σύστημα όπως περιγράψαμε στο
Τμήμα_25.7.7.2 χρησιμοποιώντας το μηχάνημα μεταγλώττισης, αλλά μην
εγκαταστήσετε τίποτα. Μετά το τέλος της μεταγλώττισης, χρησιμοποιήστε το
μηχάνημα δοκιμών και εγκαταστήστε τον πυρήνα που μόλις δημιουργήσατε. Αν το
μηχάνημα αυτό προσαρτά το /usr/src και το /usr/obj μέσω NFS, όταν το
επανεκκινήσετε σε κατάσταση ενός χρήστη, θα χρειαστεί να ενεργοποιήσετε το
δίκτυο και να τα προσαρτήσετε. Ο ευκολότερος τρόπος για αυτό, είναι να
εκκινήσετε σε κατάσταση πολλαπλών χρηστών και έπειτα να εκτελέσετε shutdown now
για να μεταβείτε σε κατάσταση ενός χρήστη. Μόλις γίνει αυτό, μπορείτε να
εγκαταστήσετε τον νέο πυρήνα και το βασικό σύστημα, και να εκτελέσετε το
mergemaster όπως θα κάνατε συνήθως. Όταν τελειώσετε, επανεκκινήστε αυτό το
μηχάνημα στην κανονική λειτουργία πολλαπλών χρηστών.
Όταν βεβαιωθείτε ότι όλα λειτουργούν σωστά στο μηχάνημα δοκιμών, χρησιμοποιήστε
την ίδια διαδικασία για να εγκαταστήσετε το νέο λογισμικό σε κάθε ένα από τα
υπόλοιπα μηχανήματα του σετ μεταγλώττισης.
-------------------------------------------------------------------------------

25.9.3 Ports

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις ίδιες ιδέες και για το δέντρο των ports. Το
πρώτο κρίσιμο βήμα είναι να προσαρτήσετε το /usr/ports από το ίδιο μηχάνημα, σε
όλα τα μηχανήματα του σετ μεταγλώττισης. Μπορείτε έπειτα να ρυθμίσετε το /etc/
make.conf ώστε να διαμοιράζονται τα distfiles. Θα πρέπει να θέσετε το DISTDIR
σε ένα κοινόχρηστο κατάλογο, στον οποίο θα δώσετε δικαιώματα εγγραφής σε
οποιοδήποτε χρήστη έχετε δηλώσει ως root στο NFS. Σε κάθε μηχάνημα θα πρέπει
επίσης να οριστεί η μεταβλητή WRKDIRPREFIX ώστε να δείχνει σε ένα τοπικό
κατάλογο. Τέλος, αν σκοπεύετε να μεταγλωττίζετε και να διανέμετε έτοιμα πακέτα,
θα πρέπει να θέσετε την μεταβλητή PACKAGES σε ένα κατάλογο, όπως κάνατε και με
την DISTDIR.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 26 DTrace

Γράφηκε από τον Tom Rhodes.

26.1 Σύνοψη

Το DTrace, γνωστό επίσης ως Dynamic Tracing, είναι ένα εργαλείο το οποίο
αναπτύχθηκε από την Sun για τον εντοπισμό προβλημάτων απόδοσης σε συστήματα που
πρόκειται να χρησιμοποιηθούν ή χρησιμοποιούνται ήδη στην παραγωγή. Δεν
πρόκειται για εργαλείο αποσφαλμάτωσης, αλλά για εργαλείο ανάλυσης πραγματικού
χρόνου, με το οποίο μπορούν να εντοπιστούν προβλήματα απόδοσης και άλλες
καταστάσεις.
Το DTrace είναι ένα θαυμάσιο εργαλείο profiling και διαθέτει εντυπωσιακό πλήθος
χαρακτηριστικών για την διάγνωση προβλημάτων του συστήματος. Μπορεί επίσης να
χρησιμοποιηθεί για να εκτελέσει από πριν έτοιμα scripts, με τα οποία μπορείτε
να εκμεταλλευθείτε καλύτερα τις δυνατότητες του. Οι χρήστες μπορούν ακόμα να
γράψουν και τα δικά τους βοηθητικά προγράμματα, χρησιμοποιώντας την Γλώσσα D
που παρέχει το DTrace, και να προσαρμόσουν με αυτό τον τρόπο το profiling στις
δικές τους ανάγκες.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα γνωρίζετε:

* Τι είναι το DTrace και τι δυνατότητες παρέχει.
* Τις διαφορές υλοποίησης μεταξύ του DTrace του Solaris και του FreeBSD.
* Πως να ενεργοποιήσετε και να χρησιμοποιήσετε το DTrace στο FreeBSD.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε βασικές έννοιες του UNIX και του FreeBSD (Κεφάλαιο_4).
* Να είστε εξοικειωμένος με τις βασικές διαδικασίες ρύθμισης και μεταγλώττισης
  προσαρμοσμένου πυρήνα (Κεφάλαιο_9).
* Να είστε εξοικειωμένος με την ασφάλεια και τον τρόπο που αυτή σχετίζεται με
  το FreeBSD (Κεφάλαιο_15).
* Να κατανοείτε πως μπορείτε να ανακτήσετε τον πηγαίο κώδικα του FreeBSD και να
  τον χρησιμοποιήσετε ώστε να επαναμεταγλωττίσετε το σύστημα σας (Κεφάλαιο_25).


     Προειδοποίηση:Τη δεδομένη στιγμή, το DTrace θεωρείται ότι είναι σε
     πειραματικό στάδιο. Ορισμένες επιλογές μπορεί να υπολείπονται σε
     λειτουργικότητα, και κάποια τμήματα ίσως να μη λειτουργούν καθόλου.
     Με την πάροδο του χρόνου, οι παραπάνω δυνατότητες θα θεωρηθούν
     έτοιμες για χρήση σε μηχανήματα παραγωγής, και η παρούσα τεκμηρίωση
     θα ανανεωθεί ώστε να αντιπροσωπεύει αυτή την κατάσταση.

-------------------------------------------------------------------------------

26.2 Διαφορές στην Υλοποίηση

Αν και το DTrace στο FreeBSD είναι αρκετά όμοιο με αυτό του Solaris, υπάρχουν
κάποιες διαφορές που θα πρέπει να τις εξηγήσουμε πριν συνεχίσουμε. Η μεγαλύτερη
διαφορά που θα παρατηρήσουν οι χρήστες, είναι ότι στο FreeBSD το DTrace πρέπει
να ενεργοποιηθεί χειροκίνητα. Υπάρχουν διάφορες επιλογές και αρθρώματα για τον
πυρήνα που πρέπει να ενεργοποιηθούν ώστε το DTrace να λειτουργεί σωστά. Θα
εξηγήσουμε αργότερα αυτές τις ρυθμίσεις.
Η επιλογή DDB_CTF του πυρήνα χρησιμοποιείται για να ενεργοποιήσει την
υποστήριξη φορτώματος των δεδομένων CTF από τον πυρήνα και τα αρθρώματα του. Το
CTF είναι το Compact C Type format του Solaris, το οποίο ενθυλακώνει μια
ελαττωμένη μορφή πληροφοριών αποσφαλμάτωσης (debugging), όμοια με το DWARF και
τα stabs. Αυτά τα δεδομένα CTF προστίθενται στα εκτελέσιμα μέσω των εργαλείων
ctfconvert και ctfmerge. Το βοηθητικό πρόγραμμα ctfconvert ερμηνεύει τα τμήματα
των DWARF ELF που περιέχουν πληροφορίες debug (δημιουργούνται από το
μεταγλωττιστή), και το ctfmerge συγχωνεύει τα τμήματα CTF και ELF από τα
αντικείμενα σε άλλα εκτελέσιμα ή κοινόχρηστες βιβλιοθήκες. Περισσότερες
πληροφορίες για την ενεργοποίηση των παραπάνω στη μεταγλώττιση του πυρήνα και
του συστήματος του FreeBSD, θα δούμε παρακάτω.
Στο FreeBSD κάποιοι παροχείς είναι διαφορετικοί σε σχέση με το Solaris. Ο πιο
αξιοσημείωτος είναι ο παροχέας dtmalloc ο οποίος επιτρέπει το tracing του
malloc() ανάλογα με τον τύπο του, στον πυρήνα του FreeBSD.
Μόνο ο root μπορεί να χρησιμοποιήσει το DTrace στο FreeBSD. Αυτό σχετίζεται με
διαφορές στην ασφάλεια, καθώς το Solaris διαθέτει κάποιους ελέγχους ασφάλειας
χαμηλού επιπέδου, οι οποίοι δεν υπάρχουν ακόμα στο FreeBSD. Για το λόγο αυτό, η
χρήση της συσκευής /dev/dtrace/dtrace απαγορεύεται αυστηρά για όλους τους
χρήστες εκτός από τον root.
Τέλος, το λογισμικό DTrace βρίσκεται υπό την άδεια CDDL της Sun. Μπορείτε να
διαβάσετε το κείμενο της άδειας Common Development and Distribution License στο
FreeBSD, στο αρχείο /usr/src/cddl/contrib/opensolaris/OPENSOLARIS.LICENSE ή να
το διαβάσετε online στη διεύθυνση http://www.opensolaris.org/os/licensing.
Η άδεια ουσιαστικά σημαίνει ότι ένας πυρήνας FreeBSD με τις επιλογές του
DTrace, εξακολουθεί να βρίσκεται υπό την άδεια BSD. Ωστόσο το CDDL εμπλέκεται
τη στιγμή που γίνεται διανομή των αρθρωμάτων σε δυαδική μορφή, ή τη στιγμή που
φορτώνονται.
-------------------------------------------------------------------------------

26.3 Ενεργοποίηση της Υποστήριξης DTrace

Για να ενεργοποιήσετε την υποστήριξη για το DTrace, προσθέστε τις ακόλουθες
γραμμές στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα:

  options         KDTRACE_HOOKS
  options         DDB_CTF


     Σημείωση:Οι χρήστες της αρχιτεκτονικής AMD64 θα θέλουν να προσθέσουν
     την ακόλουθη γραμμή στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα τους:

       options         KDTRACE_FRAME

     Η επιλογή αυτή παρέχει υποστήριξη για τη λειτουργία FBT. Το DTrace
     μπορεί να λειτουργήσει και χωρίς αυτήν. Ωστόσο, θα παρέχει
     περιορισμένη υποστήριξη για function boundary tracing.

Όλος ο πηγαίος κώδικας θα πρέπει να μεταγλωττιστεί ξανά με τις επιλογές CTF.
Για να γίνει αυτό, μεταγλωττίστε ξανά το FreeBSD χρησιμοποιώντας:

  # cd /usr/src

  # make WITH_CTF=1 kernel

Θα χρειαστεί να επανεκκινήσετε το σύστημα.
Μετά την επανεκκίνηση, και με τον νέο πυρήνα φορτωμένο πλέον στη μνήμη, θα
πρέπει να προσθέσετε υποστήριξη για το κέλυφος Korn. Αυτό απαιτείται, καθώς τα
εργαλεία DTrace περιλαμβάνουν διάφορα βοηθητικά προγράμματα τα οποία είναι
γραμμένα σε ksh. Εγκαταστήστε το port shells/ksh93. Μπορείτε επίσης να
εκτελέσετε αυτά τα εργαλεία και μέσω του shells/pdksh ή του shells/mksh.
Τέλος, ανακτήστε την τρέχουσα σειρά εργαλείων DTrace. Η τελευταία έκδοση
διατίθεται στην τοποθεσία http://www.opensolaris.org/os/community/dtrace/
dtracetoolkit/. Διατίθεται και πρόγραμμα εγκατάστασης, το οποίο δεν είναι
ωστόσο απαραίτητο να εκτελέσετε προκειμένου να χρησιμοποιήσετε τα εργαλεία.
-------------------------------------------------------------------------------

26.4 Χρησιμοποιώντας το DTrace

Πριν χρησιμοποιήσετε τις λειτουργίες του DTrace, θα πρέπει να υπάρχει η
αντίστοιχη συσκευή. Για να φορτώσετε τη συσκευή, θα πρέπει να δώσετε την
παρακάτω εντολή:

  # kldload dtraceall

Θα πρέπει να έχετε πλέον υποστήριξη DTrace. Για να δείτε όλα τα probes, θα
πρέπει να εκτελέσετε ως διαχειριστής την παρακάτω εντολή:

  # dtrace -l | more

Όλη η έξοδος περνάει μέσω του βοηθητικού προγράμματος more, διαφορετικά γρήγορα
θα υπερχείλιζε την προσωρινή μνήμη της οθόνης. Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να
θεωρηθεί ότι το DTrace λειτουργεί. Είναι πλέον ώρα να εξετάσουμε αυτή τη σειρά
εργαλείων.
Η σειρά των εργαλείων είναι μια συλλογή από έτοιμα scripts που εκτελούνται με
το DTrace ώστε να συλλέξουν πληροφορίες σχετικά με το σύστημα. Υπάρχουν scripts
που ελέγχουν για ανοικτά αρχεία, τη μνήμη, τη χρήση της CPU και πολλά ακόμα.
Κάντε εξαγωγή των scripts με την ακόλουθη εντολή:

  # gunzip -c DTraceToolkit* | tar xvf -

Μετακινηθείτε στον κατάλογο που τα αποσυμπιέσατε με την εντολή cd και αλλάξτε
τα δικαιώματα εκτέλεσης σε όλα τα αρχεία, όπως στα αρχεία με τα μικρά γράμματα,
σε 755.
Θα χρειαστεί να γίνουν αλλαγές στο περιεχόμενο σε όλα τα scripts. Όσα περιέχουν
το /usr/bin/ksh θα πρέπει να αλλαχθούν σε /usr/local/bin/ksh, τα άλλα που
περιέχουν το /usr/bin/sh θα πρέπει να αλλαχθούν σε /bin/sh, και τέλος αυτά που
περιέχουν το /usr/bin/perl θα πρέπει να αλλαχθούν σε /usr/local/bin/perl.

     Σημαντικό:Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε στον
     αναγνώστη ότι η υποστήριξη DTrace στο FreeBSD είναι ατελής και
     πειραματική. Πολλά από αυτά τα scripts δεν θα λειτουργήσουν, καθώς
     είναι είτε πολύ προσανατολισμένα στο Solaris, ή χρησιμοποιούν probes
     τα οποία δεν υποστηρίζονται τη δεδομένη στιγμή.

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, μόνο δύο scripts από τη σειρά
εργαλείων του DTrace υποστηρίζονται πλήρως στο FreeBSD: το hotkernel και το
procsystime. Αυτά τα δύο θα εξερευνήσουμε στα επόμενα τμήματα αυτής της
ενότητας.
Το hotkernel έχει σχεδιαστεί να αναγνωρίζει ποια συνάρτηση καταναλώνει το
μεγαλύτερο χρόνο στον πυρήνα. Εκτελώντας το υπό κανονικές συνθήκες, θα δείτε
έξοδο παρόμοια με την παρακάτω:

  # ./hotkernel
  Sampling... Hit Ctrl-C to end.

Ο διαχειριστής του συστήματος θα πρέπει να χρησιμοποιήσει το συνδυασμό πλήκτρων
Ctrl+C για να σταματήσει τη διεργασία. Με τον τερματισμό του, το script θα
απεικονίσει μια σειρά από συναρτήσεις του πυρήνα και πληροφορίες σχετικά με το
χρόνο τους, ταξινομώντας τις σε αύξουσα σειρά ανάλογα με το χρόνο:

  kernel`_thread_lock_flags                                   2   0.0%
  0xc1097063                                                  2   0.0%
  kernel`sched_userret                                        2   0.0%
  kernel`kern_select                                          2   0.0%
  kernel`generic_copyin                                       3   0.0%
  kernel`_mtx_assert                                          3   0.0%
  kernel`vm_fault                                             3   0.0%
  kernel`sopoll_generic                                       3   0.0%
  kernel`fixup_filename                                       4   0.0%
  kernel`_isitmyx                                             4   0.0%
  kernel`find_instance                                        4   0.0%
  kernel`_mtx_unlock_flags                                    5   0.0%
  kernel`syscall                                              5   0.0%
  kernel`DELAY                                                5   0.0%
  0xc108a253                                                  6   0.0%
  kernel`witness_lock                                         7   0.0%
  kernel`read_aux_data_no_wait                                7   0.0%
  kernel`Xint0x80_syscall                                     7   0.0%
  kernel`witness_checkorder                                   7   0.0%
  kernel`sse2_pagezero                                        8   0.0%
  kernel`strncmp                                              9   0.0%
  kernel`spinlock_exit                                       10   0.0%
  kernel`_mtx_lock_flags                                     11   0.0%
  kernel`witness_unlock                                      15   0.0%
  kernel`sched_idletd                                       137   0.3%
  0xc10981a5                                              42139  99.3%

Το script αυτό λειτουργεί επίσης με αρθρώματα του πυρήνα. Για να
χρησιμοποιήσετε αυτό το χαρακτηριστικό, εκτελέστε το με την επιλογή -m:

  # ./hotkernel -m
  Sampling... Hit Ctrl-C to end.
  ^C
  MODULE                                                  COUNT   PCNT
  0xc107882e                                                  1   0.0%
  0xc10e6aa4                                                  1   0.0%
  0xc1076983                                                  1   0.0%
  0xc109708a                                                  1   0.0%
  0xc1075a5d                                                  1   0.0%
  0xc1077325                                                  1   0.0%
  0xc108a245                                                  1   0.0%
  0xc107730d                                                  1   0.0%
  0xc1097063                                                  2   0.0%
  0xc108a253                                                 73   0.0%
  kernel                                                    874   0.4%
  0xc10981a5                                             213781  99.6%

Το procsystime script συλλαμβάνει και τυπώνει τον χρόνο των κλήσεων συστήματος
για μια συγκεκριμένη διεργασία μέσω του PID ή του ονόματος της. Στο παρακάτω
παράδειγμα έχουμε ξεκινήσει μια νέα διεργασία του /bin/csh. Εκτελέσαμε το
procsystime και το αφήσαμε στην αναμονή καθώς γράφαμε μερικές εντολές στο csh
που είχαμε ανοίξει. Αυτά είναι τα αποτελέσματα της δοκιμής μας:

  # ./procsystime -n csh
  Tracing... Hit Ctrl-C to end...
  ^C

  Elapsed Times for processes csh,

           SYSCALL          TIME (ns)
            getpid               6131
         sigreturn               8121
             close              19127
             fcntl              19959
               dup              26955
           setpgid              28070
              stat              31899
         setitimer              40938
             wait4              62717
         sigaction              67372
       sigprocmask             119091
      gettimeofday             183710
             write             263242
            execve             492547
             ioctl             770073
             vfork            3258923
        sigsuspend            6985124
              read         3988049784

Όπως φαίνεται, η κλήση του συστήματος για ανάγνωση (read()) είναι αυτή που
καταναλώνει τον περισσότερο χρόνο σε νανοδευτερόλεπτα, ενώ το λιγότερο τον
καταναλώνει η κλήση συστήματος getpid().
-------------------------------------------------------------------------------

26.5 Η Γλώσσα D

Η σειρά εργαλείων DTrace, περιλαμβάνει αρκετά scripts γραμμένα στην ειδική
γλώσσα του DTrace. Η γλώσσα αυτή ονομάζεται «η γλώσσα D» στην τεκμηρίωση της
Sun, και είναι αρκετά όμοια με τη C++. Αναλυτική περιγραφή αυτής της γλώσσας
είναι πέρα από τους σκοπούς αυτού του κειμένου. Υπάρχει ενεργή συζήτηση σχετικά
με αυτή, στη διεύθυνση http://wikis.sun.com/display/DTrace/Documentation.


IV. Δικτυακές Επικοινωνίες

Το FreeBSD είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα λειτουργικά συστήματα για
υψηλής απόδοσης δικτυακές εφαρμογές και εξυπηρετητές. Τα κεφάλαια σε αυτό το
τμήμα περιγράφουν:

* Τις επικοινωνίες με σειραϊκή σύνδεση (serial)
* Τα πρωτόκολλα PPP και PPP πάνω από Ethernet
* Την Ηλεκτρονική Αλληλογραφία
* Την Εγκατάσταση Δικτυακών Υπηρεσιών
* Τη Ρύθμιση και Λειτουργία των Firewalls
* ¶λλα Προχωρημένα Θέματα Δικτύων

Αυτά τα κεφάλαια έχουν σχεδιαστεί περισσότερο ως οδηγός αναφοράς παρά ως
εισαγωγικό κείμενο. Γι αυτό είναι πιο χρήσιμα ως οδηγοί στους οποίους μπορείτε
να ανατρέξετε όταν χρειάζεστε κάποια πληροφορία για το FreeBSD. Δε χρειάζεται
να τα διαβάσετε με κάποια συγκεκριμένη σειρά, ούτε χρειάζεται να τα έχετε
διαβάσει όλα πριν αρχίσετε να ασχολείστε με το FreeBSD.


  Πίνακας Περιεχομένων

  27 Σειριακές_Επικοινωνίες

  28 PPP_και_SLIP

  29 Ηλεκτρονικό_Ταχυδρομείο

  30 Εξυπηρετητές_Δικτύου

  31 Firewalls

  32 Προχωρημένα_Θέματα_Δικτύωσης

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 27 Σειριακές Επικοινωνίες


27.1 Σύνοψη

Το UNIX πάντοτε υποστήριζε σειριακές επικοινωνίες. Για την ακρίβεια, τα πρώτα
UNIX μηχανήματα βασίζονταν σε σειριακές γραμμές για την είσοδο και έξοδο στο
χρήστη. Τα πράγματα ωστόσο έχουν αλλάξει πολύ από τις μέρες που το συνηθισμένο
«τερματικό» αποτελούνταν από ένα σειριακό εκτυπωτή 10 χαρακτήρων το
δευτερόλεπτο και ένα πληκτρολόγιο. Το κεφάλαιο αυτό θα καλύψει κάποιους από
τους τρόπους σειριακής επικοινωνίας που χρησιμοποιούνται από το FreeBSD.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να συνδέσετε τερματικά στο FreeBSD σύστημα σας.
* Πως να χρησιμοποιήσετε ένα modem για να συνδεθείτε σε απομακρυσμένα
  συστήματα.
* Πως να επιτρέψετε σε απομακρυσμένους χρήστες να συνδεθούν στο σύστημα σας
  μέσω modem.
* Πως να εκκινήσετε το σύστημα σας μέσω σειριακής κονσόλας.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να ξέρετε πως θα ρυθμίσετε και θα εγκαταστήσετε ένα νέο πυρήνα (Κεφάλαιο_9).
* Να κατανοείτε τις άδειες και διεργασίες του UNIX (Κεφάλαιο_4).
* Να έχετε πρόσβαση στο τεχνικό εγχειρίδιο του υλικού σας (modem ή κάρτα
  πολλαπλών σειριακών θυρών) που θέλετε να χρησιμοποιήσετε στο FreeBSD.

-------------------------------------------------------------------------------

27.2 Εισαγωγή


     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, τα αρχεία συσκευών των
     σειριακών θυρών μετονομάστηκαν από /dev/cuadN σε /dev/cuauN και από /
     dev/ttydN σε /dev/ttyuN. Οι χρήστες του FreeBSD 7.X θα πρέπει να
     προσαρμόσουν την παρακάτω τεκμηρίωση σύμφωνα με τις παραπάνω αλλαγές.

-------------------------------------------------------------------------------

27.2.1 Ορολογία



  bps
      Bits Ανά Δευτερόλεπτο  ο ρυθμός μετάδοσης των δεδομένων

  DTE
      Data Terminal Equipment, Τερματικός Εξοπλισμός Δεδομένων  για
      παράδειγμα, ο υπολογιστής σας

  DCE
      Data Communications Equipment, Εξοπλισμός Επικοινωνίας Δεδομένων  το
      modem σας

  RS-232
      Πρότυπο της EIA για το υλικό που χρησιμοποιείται στις σειριακές
      επικοινωνίες

Όταν αναφερόμαστε στο ρυθμό μετάδοσης δεδομένων επικοινωνίας, δεν
χρησιμοποιούμε πάντοτε τον όρο «baud». Το baud αναφέρεται στον αριθμό των
μεταβάσεων του ηλεκτρικού σήματος στη μονάδα του χρόνου, ενώ κανονικά πρέπει να
χρησιμοποιείται το «bps» (bits ανά δευτερόλεπτο) που είναι ο σωστός όρος (η
τουλάχιστον δεν φαίνεται να ενοχλεί πολύ τους σχολαστικούς).
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.2 Θύρες και Καλώδια

Για να συνδέσετε ένα modem ή τερματικό στο FreeBSD σύστημα σας, θα χρειαστείτε
μια σειριακή θύρα στον υπολογιστή σας, και το κατάλληλο καλώδιο για να
συνδέσετε τη σειριακή συσκευή σας. Αν είστε ήδη εξοικειωμένος με το υλικό σας
και το καλώδιο που απαιτείται, μπορείτε με ασφάλεια να παραλείψετε αυτή την
ενότητα.
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.2.1 Καλώδια

Υπάρχουν αρκετοί διαφορετικοί τύποι σειριακών καλωδίων. Οι δύο πιο κοινοί τύποι
για τους σκοπούς μας, είναι τα καλώδια τύπου null-modem και τα τυποποιημένα
καλώδια RS-232 (γνωστά και ως «ευθείες»). Η τεκμηρίωση του υλικού σας θα πρέπει
να περιγράφει τον τύπο του καλωδίου που απαιτείται.
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.2.1.1 Καλώδια Τύπου Null-modem

Ένα καλώδιο τύπου null-modem, μεταφέρει απευθείας κάποια σήματα όπως η «Γείωση
Σήματος (SG)», αλλά αντιστρέφει τις συνδέσεις σε κάποια άλλα. Για παράδειγμα, ο
ακροδέκτης «Μετάδοσης Δεδομένων» (γνωστός και ως TD) της μιας πλευράς,
συνδέεται με τον ακροδέκτη «Λήψης Δεδομένων» (γνωστός και ως RD) της άλλης.
Μπορείτε επίσης να φτιάξετε το δικό σας καλώδιο τύπου null-modem (π.χ. για
λόγους ποιότητας) για χρήση με τερματικά. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τα σήματα
του RS-232 και τους αριθμούς των ακροδεκτών σε ένα συνδέτη DB-25. Σημειώστε
επίσης ότι το πρότυπο ορίζει απευθείας σύνδεση των ακροδεκτών 1 της κάθε άκρης.
Πρόκειται για τον ακροδέκτη της Προστατευτικής Γείωσης, αλλά συχνά η σύνδεση
του παραλείπεται. Μερικά τερματικά λειτουργούν κανονικά χρησιμοποιώντας μόνο
τους ακροδέκτες 2, 3 και 7, ενώ κάποιοι άλλα απαιτούν διαφορετικές ρυθμίσεις σε
σχέση με τα παραδείγματα που φαίνονται παρακάτω.
Πίνακας 27-1. Καλώδιο Null-Modem DB-25 σε DB-25

Σήμα Ακροδέκτης #               Ακροδέκτης # Σήμα
SG   7            συνδέεται στο 7            SG
TD   2            συνδέεται στο 3            RD
RD   3            συνδέεται στο 2            TD
RTS  4            συνδέεται στο 5            CTS
CTS  5            συνδέεται στο 4            RTS
DTR  20           συνδέεται στο 6            DSR
DTR  20           συνδέεται στο 8            DCD
DSR  6            συνδέεται στο 20           DTR
DCD  8            συνδέεται στο 20           DTR

Παρακάτω φαίνονται δύο διατάξεις που είναι πιο κοινές στις μέρες μας.
Πίνακας 27-2. Καλώδιο Null-Modem DB-9 σε DB-9

Σήμα Ακροδέκτης #               Ακροδέκτης # Σήμα
RD   2            συνδέεται στο 3            TD
TD   3            συνδέεται στο 2            RD
DTR  4            συνδέεται στο 6            DSR
DTR  4            συνδέεται στο 1            DCD
SG   5            συνδέεται στο 5            SG
DSR  6            συνδέεται στο 4            DTR
DCD  1            συνδέεται στο 4            DTR
RTS  7            συνδέεται στο 8            CTS
CTS  8            συνδέεται στο 7            RTS

Πίνακας 27-3. Καλώδιο Null-Modem DB-9 σε DB-25

Σήμα Ακροδέκτης #               Ακροδέκτης # Σήμα
RD   2            συνδέεται στο 2            TD
TD   3            συνδέεται στο 3            RD
DTR  4            συνδέεται στο 6            DSR
DTR  4            συνδέεται στο 8            DCD
SG   5            συνδέεται στο 7            SG
DSR  6            συνδέεται στο 20           DTR
DCD  1            συνδέεται στο 20           DTR
RTS  7            συνδέεται στο 5            CTS
CTS  8            συνδέεται στο 4            RTS


     Σημείωση:Όταν ένας ακροδέκτης σε μια άκρη χρειάζεται να συνδεθεί με
     δύο ακροδέκτες στην άλλη, συνήθως ενώνουμε τους ακροδέκτες μεταξύ
     τους στη μια άκρη με ένα μικρό καλώδιο, και χρησιμοποιούμε ένα
     μακρύτερο καλώδιο για την ένωση με την άλλη άκρη.

Η παραπάνω διάταξη φαίνεται να είναι η πιο διαδεδομένη. Σε μια παραλλαγή (που
εξηγείται στο βιβλίο Το RS-232 με Απλά Βήματα), το SG συνδέεται στο SG, το TD
συνδέεται στο RD, τα RTS και CTS συνδέονται στο DCD, το DTR συνδέεται στο DSR,
και αντίστροφα.
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.2.1.2 Τυποποιημένα Καλώδια RS-232C

Ένα τυποποιημένο σειριακό καλώδιο RS-232C, μεταφέρει όλα τα σήματα απευθείας
από τη μια άκρη στην άλλη, χωρίς καμιά αλλαγή στους ακροδέκτες. Αυτό απλά
σημαίνει ότι ο ακροδέκτης «Μετάδοσης Δεδομένων (TD)» της μιας άκρης, συνδέεται
στον ακροδέκτη «Μετάδοσης Δεδομένων (TD)» της άλλης άκρης. Αυτό είναι και το
είδος του καλωδίου που θα χρησιμοποιήσετε για να συνδέσετε ένα modem στο
FreeBSD σύστημα σας, και είναι επίσης κατάλληλο για ορισμένα τερματικά.
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.2.2 Θύρες

Οι σειριακές θύρες είναι οι συσκευές που μεταφέρουν τα δεδομένα μεταξύ του
FreeBSD συστήματος και του τερματικού. Η ενότητα αυτή περιγράφει τα είδη των
θυρών που υπάρχουν, και πως τα χειρίζεται το FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.2.2.1 Είδη Θυρών

Υπάρχουν διάφορα είδη σειριακών θυρών. Πριν αγοράσετε ή κατασκευάσετε κάποιο
καλώδιο, θα πρέπει να βεβαιωθείτε ότι ταιριάζει με τη θύρα του τερματικού και
του FreeBSD συστήματος σας.
Τα περισσότερα τερματικά διαθέτουν θύρες DB-25. Οι προσωπικοί υπολογιστές,
συμπεριλαμβανομένων και αυτών που εκτελούν FreeBSD, μπορεί να έχουν θύρες τύπου
DB-25 ή DB-9. Αν διαθέτετε κάρτα πολλαπλών σειριακών θυρών στον υπολογιστή σας,
μπορεί να διαθέτει θύρες τύπου RJ-12 ή RJ-45.
Δείτε την τεκμηρίωση που συνοδεύει το υλικό σας, για τις τεχνικές προδιαγραφές
της θύρας που χρησιμοποιεί. Συνήθως μπορείτε να βγάλετε συμπέρασμα αν απλώς
κοιτάξετε την υποδοχή.
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.2.2.2 Ονόματα Θυρών

Στο FreeBSD, έχετε πρόσβαση σε κάθε σειριακή θύρα μέσω μιας καταχώρισης στον
κατάλογο /dev. Υπάρχουν δύο διαφορετικά είδη καταχωρίσεων:

* Οι θύρες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για είσοδο στο σύστημα, ονομάζονται /
  dev/ttyuN όπου το N είναι ο αριθμός της θύρας (η αρίθμηση ξεκινάει από το
  μηδέν). Γενικά, οι θύρες αυτές προορίζονται για σύνδεση με τερματικά. Οι
  θύρες εισόδου απαιτούν να είναι ενεργό το σήμα ανίχνευσης φέροντος (DCD) στη
  σειριακή γραμμή, προκειμένου να λειτουργήσουν σωστά.
* Οι θύρες κλήσης ή εξόδου, ονομάζονται /dev/cuauN. Οι θύρες αυτές δεν
  χρησιμοποιούνται συνήθως για τερματικά, αλλά για modems. Μπορείτε να
  χρησιμοποιήσετε αυτή τη θύρα για κάποιο τερματικό που δεν υποστηρίζει το σήμα
  ανίχνευσης φέροντος.

Αν έχετε συνδέσει ένα τερματικό στην πρώτη σειριακή θύρα (που στο MS-DOS
αναφέρεται ως COM1), θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε την συσκευή /dev/ttyu0 για να
αναφερθείτε στο τερματικό. Αν το τερματικό είναι στη δεύτερη σειριακή θύρα (που
είναι επίσης γνωστή ως COM2) χρησιμοποιήστε τη συσκευή /dev/ttyu1, κ.ο.κ.
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.3 Ρύθμιση του Πυρήνα

Το FreeBSD από προεπιλογή υποστηρίζει τέσσερις σειριακές θύρες. Στον κόσμο του
MS-DOS οι θύρες αυτές είναι γνωστές ως: COM1, COM2, COM3, και COM4. Το FreeBSD
αυτή τη στιγμή υποστηρίζει «κουτές» σειριακές κάρτες πολλαπλών θυρών, όπως τις
BocaBoard 1008 και 2016, όπως και πιο ευφυής κάρτες, όπως αυτές που
κατασκευάζονται από την Digiboard και την Stallion Technologies. Ο
προεπιλεγμένος πυρήνας ωστόσο, εκτελεί ανίχνευση μόνο για τις τυπικές σειριακές
(COM) θύρες.
Για να δείτε αν ο πυρήνας σας αναγνωρίζει οποιαδήποτε από τις σειριακές θύρες,
παρατηρήστε τα μηνύματα κατά τη διάρκεια εκκίνησης του συστήματος, ή
χρησιμοποιήστε την εντολή /sbin/dmesg για να ξαναδείτε τα μηνύματα του πυρήνα
κατά τη διάρκεια της εκκίνησης. Πιο συγκεκριμένα, αναζητήστε τα μηνύματα που
ξεκινούν με τους χαρακτήρες sio.

     Υπόδειξη:Για να δείτε μόνο τα μηνύματα που περιέχουν τη λέξη sio,
     χρησιμοποιήστε την εντολή:

       # /sbin/dmesg | grep 'sio'


Για παράδειγμα, σε ένα σύστημα με τέσσερις σειριακές θύρες, τα μηνύματα του
πυρήνα που σχετίζονται με αυτές φαίνονται παρακάτω:

  sio0 at 0x3f8-0x3ff irq 4 on isa
  sio0: type 16550A
  sio1 at 0x2f8-0x2ff irq 3 on isa
  sio1: type 16550A
  sio2 at 0x3e8-0x3ef irq 5 on isa
  sio2: type 16550A
  sio3 at 0x2e8-0x2ef irq 9 on isa
  sio3: type 16550A

Αν ο πυρήνας σας δεν αναγνωρίζει όλες τις σειριακές σας θύρες, πιθανόν να
χρειαστεί να τον ρυθμίσετε χρησιμοποιώντας το αρχείο /boot/device.hints.
Μπορείτε επίσης να μετατρέψετε σε σχόλιο (ή και να διαγράψετε τελείως) γραμμές
που αναφέρονται σε συσκευές που δεν υπάρχουν στο σύστημα σας.
Παρακαλούμε ανατρέξτε στη σελίδα manual του sio(4) για περισσότερες πληροφορίες
σχετικά με τις σειριακές θύρες και τις ρυθμίσεις των καρτών πολλαπλών σειριακών
θυρών. Αν χρησιμοποιείτε αρχείο ρυθμίσεων που προέρχεται από κάποια παλαιότερη
έκδοση του FreeBSD, θα πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί, καθώς κάποιες από
τις επιλογές των συσκευών και η σύνταξη τους έχουν αλλάξει στις νεότερες
εκδόσεις.

     Σημείωση:Το port IO_COM1 υποκαθιστά το port 0x3f8, IO_COM2 είναι το
     0x2f8, IO_COM3 είναι το 0x3e8, και το IO_COM4 είναι το 0x2e8. Αυτές
     είναι και οι πιο κοινές ρυθμίσεις για τις παραπάνω θύρες. Οι γραμμές
     interrupt 4, 3, 5 και 9 είναι οι πλέον συνηθισμένες στις σειριακές
     θύρες. Σημειώστε επίσης ότι οι συνηθισμένες σειριακές θύρες δεν
     μπορούν να μοιράζονται το ίδιο interrupt με κάποια άλλη συσκευή σε
     υπολογιστές που διαθέτουν δίαυλο τύπου ISA (οι κάρτες πολλαπλών θυρών
     διαθέτουν ειδικά κυκλώματα που επιτρέπουν σε όλα τα 16550Α που
     χρησιμοποιεί η κάρτα να λειτουργούν χρησιμοποιώντας μόνο μία ή δύο
     γραμμές interrupt).

-------------------------------------------------------------------------------

27.2.4 Ειδικά Αρχεία Συσκευών

Η πρόσβαση στις περισσότερες συσκευές του πυρήνα, επιτυγχάνεται μέσω «ειδικών
αρχείων συσκευών», τα οποία βρίσκονται στον κατάλογο /dev/. Στις συσκευές sio η
πρόσβαση επιτυγχάνεται μέσω των αρχείων /dev/ttyuN (για συσκευές εισόδου, dial-
in) και /dev/cuauN (για συσκευές εξόδου, call-out). Το FreeBSD παρέχει επίσης
συσκευές αρχικοποίησης (/dev/ttyuN.init και /dev/cuauN.init) και συσκευές
κλειδώματος (/dev/ttyuN.lock και /dev/cuauN.lock). Οι συσκευές αρχικοποίησης
χρησιμοποιούνται για την ρύθμιση των αρχικών παραμέτρων επικοινωνίας στη θύρα,
κάθε φορά που ανοίγει. Τέτοιες παράμετροι είναι π.χ. το crtscts για τα modems
που χρησιμοποιούν σηματοδοσία RTS/CTS για έλεγχο ροής. Οι συσκευές κλειδώματος
χρησιμοποιούνται για να κλειδώνουν κάποιες ρυθμίσεις στις θύρες, ώστε να μην
μπορούν να αλλαχθούν από άλλους χρήστες ή προγράμματα. Για πληροφορίες σχετικές
με τις ρυθμίσεις τερματικών, την αρχικοποίηση και τα κλειδώματα συσκευών, και
τη ρύθμιση παραμέτρων στα τερματικά, δείτε αντίστοιχα τις σελίδες manual
termios(4), sio(4), και stty(1).
-------------------------------------------------------------------------------

27.2.5 Ρυθμίσεις Σειριακών Θυρών

Η συσκευή ttyuN (ή cuauN) είναι η κανονική συσκευή που μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε στις εφαρμογές σας. Όταν μια διαδικασία ανοίγει μια συσκευή,
χρησιμοποιούνται κάποιες προεπιλεγμένες ρυθμίσεις I/O για το τερματικό.
Μπορείτε να δείτε αυτές τις ρυθμίσεις με την εντολή:

  # stty -a -f /dev/ttyu1

Αν αλλάξετε τις ρυθμίσεις σε αυτή τη συσκευή, αυτές θα παραμείνουν μέχρι το
κλείσιμο της συσκευής. Όταν ανοιχθεί ξανά, θα έχει επανέλθει στις
προεπιλεγμένες ρυθμίσεις. Για να αλλάξετε τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις,
μπορείτε να ανοίξετε και να αλλάξετε τις ρυθμίσεις της συσκευής «αρχικής
κατάστασης». Για παράδειγμα, για να ενεργοποιήσετε τη λειτουργία CLOCAL, να
ορίσετε επικοινωνία 8bit και έλεγχο ροής μέσω XON/XOFF για τη συσκευή ttyu5,
γράψτε:

  # stty -f /dev/ttyu5.init clocal cs8 ixon ixoff

Η αρχικοποίηση των σειριακών συσκευών για όλο το σύστημα, ελέγχεται από το
αρχείο /etc/rc.d/serial. Το αρχείο αυτό επηρεάζει τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις
των σειριακών συσκευών.
Για να αποτρέψετε την αλλαγή συγκεκριμένων ρυθμίσεων από κάποια εφαρμογή,
αλλάξτε τις ρυθμίσεις της συσκευής «κλειδώματος». Για παράδειγμα, για να
κλειδώσετε την ταχύτητα της συσκευής ttyu5 στα 57600 bps, γράψτε:

  # stty -f /dev/ttyu5.lock 57600

Τώρα, μια εφαρμογή που ανοίγει τη θύρα ttyu5 και επιχειρεί να αλλάξει την
ταχύτητα της θύρας, θα αναγκαστεί να παραμείνει στα 57600 bps.
Φυσικά, θα πρέπει να ρυθμίσετε τις συσκευές αρχικοποίησης και κλειδώματος, ώστε
να είναι εγγράψιμες μόνο από τον λογαριασμό του root.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3 Τερματικά

Συνεισφορά του Sean Kelly.

     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, τα αρχεία συσκευών των
     σειριακών θυρών μετονομάστηκαν από /dev/cuadN σε /dev/cuauN και από /
     dev/ttydN σε /dev/ttyuN. Οι χρήστες του FreeBSD 7.X θα πρέπει να
     προσαρμόσουν την παρακάτω τεκμηρίωση σύμφωνα με τις παραπάνω αλλαγές.

Τα τερματικά παρέχουν μια βολική και χαμηλού κόστους μέθοδο πρόσβασης στο
FreeBSD σύστημα σας, όταν δεν βρίσκεστε μπροστά στην κονσόλα ή σε κάποιο
συνδεμένο δίκτυο. Η ενότητα αυτή περιγράφει πως να χρησιμοποιήσετε τερματικά
στο FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.1 Χρήσεις και Είδη Τερματικών

Τα αρχικά συστήματα UNIX δεν είχαν κονσόλες. Αντίθετα, οι χρήστες εισέρχονταν
στο σύστημα και εκτελούσαν τα προγράμματα τους μέσω τερματικών που συνδέονταν
στις σειριακές θύρες του υπολογιστή. Αυτό μοιάζει αρκετά με τη χρήση modem και
λογισμικού εξομοίωσης τερματικού για σύνδεση σε ένα απομακρυσμένο σύστημα. Με
τον τρόπο αυτό μπορείτε βέβαια να εκτελέσετε εργασίες μόνο σε περιβάλλον
κειμένου.
Τα σημερινά PC διαθέτουν κονσόλες ικανές να απεικονίσουν γραφικά πολύ υψηλής
ποιότητας, αλλά η ικανότητα σύνδεσης στο μηχάνημα μέσω σειριακής θύρας, υπάρχει
ακόμα σχεδόν σε όλα τα σημερινά συστήματα τύπου UNIX. Το FreeBSD δεν αποτελεί
εξαίρεση. Συνδέοντας ένα τερματικό σε μια αχρησιμοποίητη σειριακή θύρα,
μπορείτε να εισέλθετε στο σύστημα και να εκτελέσετε οποιοδήποτε πρόγραμμα
κειμένου το οποίο θα μπορούσατε φυσιολογικά να εκτελέσετε στην κονσόλα ή σε ένα
παράθυρο xterm του συστήματος X Window.
Για χρήση σε επιχειρήσεις, είναι δυνατόν να συνδέσετε πολλά τερματικά σε ένα
FreeBSD σύστημα και να τα τοποθετήσετε στις θέσεις εργασίας των υπαλλήλων. Ένας
οικιακός χρήστης μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιο παλιό υπολογιστή (π.χ. ένα
παλιό IBM PC ή Macintosh) ως τερματικό ενός πολύ ισχυρότερου υπολογιστή που
εκτελεί FreeBSD. Με τον τρόπο αυτό, μπορείτε να μετατρέψετε αυτό που κανονικά
θα ήταν σύστημα ενός χρήστη, σε ένα πανίσχυρο σύστημα πολλαπλών χρηστών.
Στο FreeBSD υπάρχουν τρία είδη τερματικών:

* Κουτά_Τερματικά
* PC_που_λειτουργούν_ως_τερματικά
* Τερματικά_X

Οι παρακάτω υποενότητες περιγράφουν καθένα από αυτούς τους τύπους.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.1.1 Κουτά Τερματικά

Τα κουτά τερματικά είναι εξειδικευμένες συσκευές που επιτρέπουν τη σύνδεση σε
υπολογιστές μέσω σειριακών γραμμών. Αποκαλούνται «κουτά» ακριβώς επειδή η μόνη
υπολογιστική ισχύ που έχουν είναι για απεικόνιση, αποστολή, και λήψη κειμένου.
Δεν μπορείτε να εκτελέσετε προγράμματα σε αυτά. Όλη η ισχύς τους προέρχεται από
τον υπολογιστή που θα τα συνδέσετε, και μέσω αυτού μπορείτε να εκτελέσετε
συντάκτες κειμένου, μεταγλωττιστές, προγράμματα email, παιχνίδια κ.ο.κ.
Υπάρχουν εκατοντάδες είδη κουτών τερματικών από αρκετούς κατασκευαστές, όπως το
VT-100 της Digital Equipment Corporation και το WY-75 της Wyse. Σχεδόν
οποιοσδήποτε τύπος μπορεί να λειτουργήσει με το FreeBSD. Μερικά τερματικά
υψηλού κόστους μπορούν επίσης να απεικονίσουν και γραφικά, αλλά αυτή τη
δυνατότητα μπορούν να την εκμεταλλευθούν σχετικά λίγα πακέτα λογισμικού.
Τα κουτά τερματικά είναι δημοφιλή σε περιβάλλοντα εργασίας όπου οι εργαζόμενοι
δεν χρειάζονται πρόσβαση σε γραφικές εφαρμογές, όπως αυτές που παρέχονται από
το σύστημα X Window.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.1.2 PC που Λειτουργούν ως Τερματικά

Αν ένα κουτό_τερματικό έχει ακριβώς την ισχύ που χρειάζεται για να δείχνει, να
στέλνει, και να λαμβάνει κείμενο, τότε και κάθε υπολογιστής που σας περισσεύει
μπορεί να λειτουργήσει σαν κουτό τερματικό. Το μόνο που χρειάζεστε είναι το
σωστό καλώδιο και κάποιο πρόγραμμα εξομοίωσης τερματικού το οποίο θα εκτελείτε
στον υπολογιστή αυτό.
Η παραπάνω διάταξη είναι δημοφιλής για οικιακή χρήση. Αν για παράδειγμα κάποιος
δουλεύει στην κονσόλα του συστήματος σας, μπορείτε να εκτελέσετε την εργασία
σας (με την προϋπόθεσή ότι είναι μόνο κείμενο) την ίδια στιγμή, χρησιμοποιώντας
ένα λιγότερο ισχυρό σύστημα το οποίο συνδέεται στο FreeBSD σας ως τερματικό.
Υπάρχουν δύο τουλάχιστον βοηθητικά προγράμματα στο βασικό σύστημα του FreeBSD
που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να δουλέψετε μέσω σειριακής σύνδεσης: το cu
(1) και το tip(1).
Για να συνδεθείτε από ένα άλλο μηχάνημα που εκτελεί FreeBSD στη σειριακή
σύνδεση ενός άλλου συστήματος, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την παρακάτω εντολή:

  # cu -l serial-port-device

Όπου το «serial-port-device» είναι το όνομα του αρχείου συσκευής που
αντιπροσωπεύει μια σειριακή θύρα στο σύστημα σας. Αυτά τα αρχεία συσκευών
καλούνται /dev/cuauN.
Το «N» στο όνομα της συσκευής, αντιπροσωπεύει τον αριθμό της σειριακής θύρας.

     Σημείωση:Σημειώστε ότι η αρίθμηση των συσκευών στο FreeBSD ξεκινά από
     το μηδέν, και όχι από το ένα (όπως συμβαίνει για παράδειγμα στα
     συστήματα που σχετίζονται με το MS-DOS). Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η
     θύρα που στο MS-DOS καλείται COM1 θα είναι συνήθως η /dev/cuau0 στο
     FreeBSD.


     Σημείωση:Κάποιοι χρήστες προτιμούν να χρησιμοποιούν άλλα προγράμματα
     που διατίθενται μέσω της Συλλογής των Ports. Τα Ports περιλαμβάνουν
     αρκετά βοηθητικά προγράμματα με λειτουργίες παρόμοιες με το cu(1) και
     το tip(1), για παράδειγμα το comms/minicom.

-------------------------------------------------------------------------------

27.3.1.3 Τερματικά X

Τα τερματικά X είναι τα πιο εξελιγμένα είδη τερματικών που υπάρχουν. Αντί να
συνδέονται σε σειριακή θύρα, συνήθως συνδέονται μέσω δικτύου, π.χ. Ethernet.
Αντί να περιορίζονται μόνο σε εφαρμογές κειμένου, μπορούν να απεικονίσουν
οποιαδήποτε εφαρμογή των X.
Αναφέραμε τα τερματικά X μόνο για λόγους πληρότητας αυτής της ενότητας. Στο
κεφάλαιο αυτό ωστόσο, δεν καλύπτεται η εγκατάσταση, ρύθμιση, και χρήση των
τερματικών X.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.2 Ρύθμιση

Η ενότητα αυτή περιγράφει τι χρειάζεται να ρυθμίσετε στο FreeBSD σύστημα σας
για να είναι δυνατή η είσοδος σε αυτό μέσω τερματικού. Προϋποθέτει ότι έχετε
ήδη ρυθμίσει τον πυρήνα σας να υποστηρίζει τη σειριακή θύρα στην οποία είναι
συνδεμένη το τερματικόκαι ότι το έχετε ήδη συνδέσει.
Στο Κεφάλαιο_13 είδαμε ότι η διεργασία init είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο των
άλλων διεργασιών, και για την αρχικοποίηση κατά την εκκίνηση του συστήματος.
Μια από τις εργασίες που εκτελεί η init είναι να διαβάζει το αρχείο /etc/ttys
και να ξεκινά μια διεργασία getty σε κάθε διαθέσιμο τερματικό. Η διεργασία
getty αναλαμβάνει να διαβάσει το όνομα χρήστη και να ξεκινήσει το πρόγραμμα
login.
Για να ρυθμιστούν τα τερματικά στο FreeBSD σύστημα σας, θα πρέπει να εκτελέσετε
τα ακόλουθα βήματα ως root:

  1. Προσθέστε μια γραμμή στο /etc/ttys με το όνομα της συσκευής όπως φαίνεται
     στον κατάλογο /dev, αν δεν υπάρχει ήδη.
  2. Καθορίστε ότι θα εκτελείται η /usr/libexec/getty στην θύρα, και επιλέξτε
     τον κατάλληλο τύπο getty από το αρχείο /etc/gettytab.
  3. Καθορίστε τον προεπιλεγμένο τύπο τερματικού.
  4. Ενεργοποιήστε τη θύρα θέτοντας την αντίστοιχη επιλογή στο «on».
  5. Επιλέξτε αν η θύρα θα είναι ασφαλής με την επιλογή «secure».
  6. Εξαναγκάστε την init να διαβάσει ξανά το αρχείο /etc/ttys.

Ως προαιρετικό βήμα, μπορείτε να δημιουργήσετε ένα προσαρμοσμένο τύπο getty για
να τον χρησιμοποιήσετε στο βήμα 2, στην καταχώριση του /etc/gettytab. Στο
κεφάλαιο αυτό δεν θα σας εξηγήσουμε πως γίνεται αυτό. Σας προτρέπουμε να
διαβάσετε τις σελίδες manual του gettytab(5) και getty(8) για περισσότερες
πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.2.1 Προσθέτοντας μια Καταχώριση στο /etc/ttys

Το αρχείο /etc/ttys περιέχει μια λίστα όλων των θυρών του FreeBSD συστήματος
σας στις οποίες θέλετε να επιτρέπεται η είσοδος στο σύστημα. Για παράδειγμα,
υπάρχει μια καταχώριση σε αυτό το αρχείο για την πρώτη εικονική κονσόλα ttyv0.
Μέσω αυτής της καταχώρισης, μπορείτε να εισέλθετε στο σύστημα από την κονσόλα.
Το αρχείο αυτό περιέχει επίσης καταχωρίσεις για άλλες εικονικές κονσόλες,
σειριακές θύρες και ψευδό-τερματικά. Για κάποιο τερματικό που είναι συνδεμένο
απευθείας σε μια σειριακή θύρα, γράψτε απλώς την καταχώριση της σειριακής
συσκευής όπως φαίνεται στον κατάλογο /dev, χωρίς να γράψετε και τον κατάλογο /
dev (για παράδειγμα, η συσκευή /dev/ttyv0 θα καταχωρισθεί ως ttyv0).
Η προεπιλεγμένη εγκατάσταση του FreeBSD περιέχει ένα αρχείο /etc/ttys το οποίο
υποστηρίζει τις πρώτες τέσσερις σειριακές θύρες: ttyu0 ως και ttyu3. Αν
συνδέσετε τερματικό σε κάποια από αυτές τις θύρες, δεν χρειάζεται να προσθέσετε
άλλη καταχώριση.
Παράδειγμα 27-1. Προσθήκη Καταχωρίσεων για τα Τερματικά στο /etc/ttys
Ας υποθέσουμε ότι θέλουμε να συνδέσουμε δύο τερματικά στο σύστημα: ένα Wyse-50
και ένα παλιό IBM PC 286 στο οποίο εκτελούμε την εφαρμογή Procomm με την οποία
εξομοιώνεται ένα τερματικό τύπου VT-100. Συνδέουμε το Wyse στη δεύτερη σειριακή
θύρα και το 286 στην έκτη σειριακή θύρα (η οποία βρίσκεται σε μια κάρτα
πολλαπλών θυρών). Οι αντίστοιχες καταχωρίσεις στο αρχείο /etc/ttys θα μοιάζουν
με τις παρακάτω:

  ttyu1 (1)   "/usr/libexec/getty std.38400" (2)   wy50 (3)   on (4)   insecure
  (5)
  ttyu5   "/usr/libexec/getty std.19200"  vt100  on  insecure
  	



  _(1)_
      Το πρώτο πεδίο, είναι συνήθως το όνομα του ειδικού αρχείου τερματικού
      όπως φαίνεται στον κατάλογο /dev.

  _(2)_
      Το δεύτερο πεδίο, είναι η εντολή που θα εκτελεστεί για αυτή τη γραμμή, η
      οποία είναι συνήθως η getty(8). Η getty αρχικοποιεί και ανοίγει τη
      γραμμή, ρυθμίζει την ταχύτητα, εμφανίζει την προτροπή για εισαγωγή
      ονόματος χρήστη, και εκτελεί το πρόγραμμα login(1).
      Το πρόγραμμα getty δέχεται μια (προαιρετική) παράμετρο στη γραμμή εντολής
      του, τον τύπο του getty. Ο τύπος του getty καθορίζει τα χαρακτηριστικά
      της γραμμής του τερματικού, όπως π.χ. το ρυθμό μετάδοσης σε bps και την
      ισοτιμία (parity). Το πρόγραμμα getty διαβάζει αυτά τα χαρακτηριστικά από
      το αρχείο /etc/gettytab.
      Το αρχείο /etc/gettytab περιέχει πολλές καταχωρίσεις για γραμμές
      τερματικών, τόσο παλιές όσο και καινούριες. Στις περισσότερες από αυτές
      τις περιπτώσεις, οι καταχωρίσεις που ξεκινούν με το κείμενο std, θα
      λειτουργήσουν για απευθείας συνδεδεμένα τερματικά. Αυτές οι καταχωρίσεις
      αγνοούν την ισοτιμία. Υπάρχει μια καταχώριση std για κάθε ρυθμό
      μετάδοσης, από 110 ως 115200. Φυσικά, μπορείτε να προσθέσετε τις δικές
      σας καταχωρίσεις σε αυτό το αρχείο. Η σελίδα manual του gettytab(5)
      περιέχει περισσότερες πληροφορίες.
      Όταν ρυθμίζετε τον τύπο της getty στο αρχείο /etc/ttys, βεβαιωθείτε ότι
      ταιριάζουν οι αντίστοιχες ρυθμίσεις επικοινωνιών στο τερματικό σας.
      Στο παράδειγμα μας, το Wyse-50 δεν χρησιμοποιεί ισοτιμία και συνδέεται
      στα 38400 bps. Το 286 PC δεν χρησιμοποιεί ισοτιμία, και συνδέεται στα
      19200 bps.

  _(3)_
      Το τρίτο πεδίο είναι ο τύπος του τερματικού που συνδέεται συνήθως σε αυτή
      τη γραμμή tty. Για θύρες επιλογικών συνδέσεων (dial-up), η τιμή αυτού του
      πεδίου συχνά θα είναι unknown ή dialup, καθώς οι χρήστες θα μπορούν να
      πραγματοποιήσουν σύνδεση με οποιοδήποτε λογισμικό ή τερματικό. Για άμεσα
      συνδεμένα τερματικά, ο τύπος τερματικού δεν αλλάζει, έτσι μπορείτε να
      βάλετε ένα πραγματικό τύπο τερματικού σε αυτό το πεδίο, τον οποίο θα
      βρείτε στη βάση δεδομένων του termcap(5).
      Για παράδειγμα, το Wyse-50 χρησιμοποιεί τον πραγματικό τύπο τερματικού
      του, ενώ το 286 PC που εκτελεί το Procomm, έχει ρυθμιστεί να εξομοιώνει
      τερματικό τύπου VT-100.

  _(4)_
      Το τέταρτο πεδίο καθορίζει αν η θύρα θα είναι ενεργή. Τοποθετώντας εδώ τη
      λέξη on, η init θα ξεκινήσει το πρόγραμμα που αναφέρεται στο δεύτερο
      πεδίο, την getty. Αν βάλετε off σε αυτό το πεδίο, δεν θα εκτελεστεί η
      getty, και έτσι δεν θα μπορεί να γίνει είσοδος στο σύστημα από τη
      συγκεκριμένη θύρα.

  _(5)_
      Το τελευταίο πεδίο χρησιμοποιείται για να καθορίσει αν η θύρα είναι
      ασφαλής. Αν χαρακτηρίσετε μια θύρα ως ασφαλή, σημαίνει ότι την
      εμπιστεύεστε αρκετά ώστε να επιτρέπετε την είσοδο του root μέσω αυτής (ή
      οποιουδήποτε λογαριασμού με ID 0). Δεν επιτρέπεται η είσοδος του root σε
      μια θύρα που έχει χαρακτηριστεί μη-ασφαλής. Σε μη-ασφαλείς θύρες, οι
      χρήστες πρέπει να εισέρχονται χρησιμοποιώντας ένα συνηθισμένο λογαριασμό
      χρήστη, και να χρησιμοποιούν την εντολή su(1) ή άλλο αντίστοιχο μηχανισμό
      για να αποκτήσουν προνόμια υπερχρήστη.
      Σας συνιστούμε ανεπιφύλακτα να χρησιμοποιήσετε τη ρύθμιση «insecure»,
      ακόμα και για τερματικά που βρίσκονται σε κλειδωμένα δωμάτια. Είναι
      αρκετά εύκολο να εισέλθετε ως κανονικός χρήστης και να χρησιμοποιήσετε
      την εντολή su αν χρειάζεστε προνόμια υπερχρήστη.

-------------------------------------------------------------------------------

27.3.2.2 Εξαναγκάστε την init να Ξαναδιαβάσει το /etc/ttys

Έχοντας κάνει τις απαραίτητες αλλαγές στο αρχείο /etc/ttys, θα πρέπει να
στείλετε σήμα SIGHUP (hangup) στην διεργασία init για να την αναγκάσετε να
διαβάσει ξανά το αρχείο ρυθμίσεων της. Για παράδειγμα:

  # kill -HUP 1


     Σημείωση:Η init είναι πάντοτε η πρώτη διεργασία που εκτελείται σε ένα
     σύστημα, και έτσι θα έχει πάντοτε τον αριθμό διεργασίας (PID) 1.

Αν όλες οι ρυθμίσεις είναι σωστές, τα καλώδια είναι στη θέση τους, και τα
τερματικά είναι ενεργά, θα εκτελεστεί η getty σε κάθε τερματικό, και στο σημείο
αυτό θα δείτε την προτροπή εισόδου (login) στις οθόνες των τερματικών σας.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.3 Αντιμετώπιση Προβλημάτων Σύνδεσης

Ακόμα και αν δώσετε μεγάλη προσοχή στις λεπτομέρειες, πάντα μπορεί να πάει κάτι
στραβά όταν ρυθμίζετε ένα τερματικό. Εδώ θα βρείτε μια λίστα από συμπτώματα και
συνιστώμενες διορθώσεις.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.3.1 Δεν Εμφανίζεται Προτροπή Εισόδου (login)

Βεβαιωθείτε ότι το τερματικό είναι συνδεμένο στο ηλεκτρικό δίκτυο και
ενεργοποιημένο. Αν είναι προσωπικός υπολογιστής που ενεργεί ως τερματικό,
βεβαιωθείτε ότι εκτελεί λογισμικό εξομοίωσης τερματικού στην σωστή σειριακή
θύρα.
Βεβαιωθείτε ότι το καλώδιο είναι καλά συνδεμένο τόσο στο τερματικό, όσο και
στον υπολογιστή που εκτελεί FreeBSD. Βεβαιωθείτε ότι είναι το σωστό είδος
καλωδίου.
Βεβαιωθείτε ότι το τερματικό και το FreeBSD συμφωνούν όσο αφορά τις ρυθμίσεις
της ταχύτητας μετάδοσης και ισοτιμίας. Ελέγξτε τη φωτεινότητα και την αντίθεση
της οθόνης του τερματικού, και αυξήστε τις αν χρειάζεται. Αν πρόκειται για
τερματικό με εκτυπωτή (χωρίς οθόνη), βεβαιωθείτε ότι διαθέτει επάρκεια χαρτιού
και μελανιού.
Βεβαιωθείτε ότι εκτελείται η διαδικασία getty που εξυπηρετεί το τερματικό. Για
να δείτε μια λίστα με τις ενεργές διαδικασίες getty, χρησιμοποιήστε την εντολή
ps:

  # ps -axww|grep getty

Θα πρέπει να δείτε μια καταχώριση για το τερματικό σας. Για παράδειγμα, η
ακόλουθη οθόνη δείχνει ότι η διεργασία getty εκτελείτε στη δεύτερη σειριακή
θύρα ttyu1 και χρησιμοποιεί την καταχώριση std.38400 στο αρχείο /etc/gettytab:

  22189  d1  Is+    0:00.03 /usr/libexec/getty std.38400 ttyu1

Αν δεν εκτελείται καμιά διεργασία getty, βεβαιωθείτε ότι έχετε ενεργοποιήσει τη
θύρα στο /etc/ttys. Επίσης θυμηθείτε να εκτελέσετε την εντολή kill -HUP 1 μετά
την τροποποίηση του αρχείου ttys.
Αν εκτελείται η διεργασία getty αλλά το τερματικό εξακολουθεί να μη δείχνει
προτροπή εισόδου, ή αν δείχνει προτροπή αλλά δεν σας επιτρέπει να γράψετε, ίσως
το τερματικό σας ή το καλώδιο να μην επιτρέπουν συνεννόηση μέσω υλικού
(hardware handshake). Δοκιμάστε να αλλάξετε την καταχώριση στο αρχείο /etc/ttys
από std.38400 σε 3wire.38400 (θυμηθείτε να εκτελέσετε την εντολή kill -HUP 1
μετά την τροποποίηση του /etc/ttys). Η καταχώριση 3wire είναι αντίστοιχη με την
std, αλλά αγνοεί το hardware handshaking. Μπορεί επίσης να χρειαστεί να
μειώσετε το ρυθμό σηματοδοσίας (baud) και να ενεργοποιήσετε τον έλεγχο ροής
μέσω λογισμικού όταν χρησιμοποιείτε το 3wire, προκειμένου να αποφύγετε
υπερχείλιση της προσωρινής μνήμης (buffer overflow).
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.3.2 Αν Βλέπετε Σκουπίδια Αντί για Προτροπή Εισόδου

Βεβαιωθείτε ότι το τερματικό και το FreeBSD συμφωνούν στο ρυθμό bps και στις
ρυθμίσεις ισοτιμίας. Ελέγξτε τις διεργασίες getty για να βεβαιωθείτε ότι
εκτελείτε το σωστό τύπο getty. Αν αυτό δεν συμβαίνει, επεξεργαστείτε το αρχείο
/etc/ttys και εκτελέστε την εντολή kill -HUP 1.
-------------------------------------------------------------------------------

27.3.3.3 Οι Χαρακτήρες Εμφανίζονται Διπλοί, το Password Εμφανίζεται κατά την
Πληκτρολόγηση

Αλλάξτε τη ρύθμιση του τερματικού (ή του προγράμματος εξομοίωσης τερματικού)
από «half duplex» ή «local echo» σε «full duplex».
-------------------------------------------------------------------------------

27.4 Υπηρεσία Εισόδου μέσω Επιλογικής Σύνδεσης (dial-in)

Συνεισφορά του Guy Helmer.Προσθήκες από τον Sean Kelly.

     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, τα αρχεία συσκευών των
     σειριακών θυρών μετονομάστηκαν από /dev/cuadN σε /dev/cuauN και από /
     dev/ttydN σε /dev/ttyuN. Οι χρήστες του FreeBSD 7.X θα πρέπει να
     προσαρμόσουν την παρακάτω τεκμηρίωση σύμφωνα με τις παραπάνω αλλαγές.

Η ρύθμιση του FreeBSD συστήματος σας για είσοδο μέσω επιλογικής σύνδεσης, είναι
αρκετά όμοια με τη σύνδεση τερματικών, εκτός από το γεγονός ότι
χρησιμοποιούνται modems αντί για τερματικά.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.1 Εξωτερικά και Εσωτερικά Modems

Τα εξωτερικά modems είναι μάλλον πιο βολικά για επιλογικές κλήσεις, καθώς οι
περισσότερες ρυθμίσεις τους μπορούν να αποθηκευθούν μόνιμα στη μή-πτητική μνήμη
RAM που διαθέτουν. Τα εξωτερικά modems διαθέτουν συνήθως φωτεινές ενδείξεις που
δείχνουν την κατάσταση σημαντικών σημάτων του RS-232. Ίσως τα φωτάκια που
αναβοσβήνουν να εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες, αλλά είναι επίσης χρήσιμα για να
φαίνεται πότε το modem λειτουργεί σωστά.
Τα εσωτερικά modems συνήθως δεν διαθέτουν αυτή τη μνήμη RAM, και έτσι οι
ρυθμίσεις τους περιορίζονται μόνο στην αλλαγή θέσης σε κάποιους διακόπτες
ρυθμίσεων (DIP switches). Αν το εσωτερικό σας modem διαθέτει φωτεινές
ενδείξεις, μάλλον θα είναι δύσκολο να τις δείτε όταν το κάλυμμα του συστήματος
σας είναι στη θέση του.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.1.1 Modems και Καλώδια

Αν χρησιμοποιείτε εξωτερικό modem, θα χρειαστείτε φυσικά το σωστό καλώδιο.
Συνήθως επαρκεί το τυποποιημένο καλώδιο RS-232C, εφόσον διαθέτει συνδέσεις για
όλα τα συνηθισμένα σήματα:
Πίνακας 27-4. Ονομασίες Σημάτων

Ακρωνύμια Ονόματα
RD        Λήψη Δεδομένων (Received Data)
TD        Αποστολή Δεδομένων (Transmitted Data)
DTR       Τερματικό Δεδομένων σε Ετοιμότητα (Data Terminal Ready)
DSR       Σύνολο Δεδομένων σε Ετοιμότητα (Data Set Ready)
DCD       Ανίχνευση Φέροντος Σήματος (Data Carrier Detect). Ανίχνευση σύνδεσης
          της γραμμής RS-232C
SG        Γείωση Σήματος (Signal Ground)
RTS       Αίτηση Αποστολής (Request to Send)
CTS       Ετοιμότητα για Αποστολή (Clear to Send)

Το FreeBSD χρειάζεται τα σήματα RTS και CTS για έλεγχο ροής σε ταχύτητες πάνω
από 2400 bps, το σήμα CD για να ανιχνεύει πότε έχει απαντηθεί μια κλήση ή πότε
η γραμμή έχει κλείσει, και το σήμα DTR για να επαναφέρει το modem στην αρχική
του κατάσταση μετά τη λήξη μιας σύνδεσης. Μερικά καλώδια δεν διαθέτουν όλα τα
απαραίτητα σήματα, έτσι αν έχετε προβλήματα με τον τερματισμό της συνεδρίας
εισόδου με το κλείσιμο της γραμμής, πιθανόν να ευθύνεται το καλώδιο που
χρησιμοποιείτε.
Όπως και άλλα λειτουργικά συστήματα τύπου UNIX, το FreeBSD χρησιμοποιεί τα
σήματα του υλικού για να αντιληφθεί πότε έχει απαντηθεί μια κλήση, καθώς και
για τον τερματισμό της και την επαναφορά του modem στην αρχική του κατάσταση
μετά το τέλος της. Το FreeBSD αποφεύγει να στέλνει εντολές στο modem ή να
παρακολουθεί αναφορές κατάστασης από αυτό. Αν είστε εξοικειωμένος με συνδέσεις
modems σε BBS (Bulletin Board Systems) που βασίζονται σε PC, αυτό μπορεί να σας
φανεί άβολο.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.2 Κυκλώματα Σειριακής Διασύνδεσης

Το FreeBSD υποστηρίζει τα κυκλώματα επικοινωνιών που βασίζονται στα NS8250,
NS16450, NS16550, και NS16550A και EIA RS-232C (CCITT V.24). Οι συσκευές 8250
και 16450 έχουν ενδιάμεση μνήμη (buffer) μεγέθους ενός χαρακτήρα. Η συσκευή
16550 διαθέτει ενδιάμεση μνήμη 16 χαρακτήρων, η οποία επιτρέπει την καλύτερη
απόδοση της. (Λόγω προβλημάτων στη σχεδίαση του 16550, δεν είναι δυνατή η χρήση
αυτής της μνήμης, αν είναι δυνατόν χρησιμοποιήστε τα 16550Α). Καθώς οι συσκευές
που διαθέτουν ενδιάμεση μνήμη ενός χαρακτήρα απαιτούν περισσότερη εργασία από
το λειτουργικό σύστημα σε σχέση με αυτές που διαθέτουν 16 χαρακτήρες,
συνίστανται ιδιαίτερα οι συσκευές που βασίζονται στο 16550Α. Αν το σύστημα σας
έχει πολλές ενεργές σειριακές πόρτες, ή πρόκειται να λειτουργήσει κάτω από βαρύ
φόρτο, οι κάρτες που βασίζονται στο 16550A είναι καλύτερες, καθώς παρέχουν
επικοινωνία με μικρότερο ρυθμό σφαλμάτων.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.3 Γρήγορη Επισκόπηση

Όπως και με τα τερματικά, η init εκτελεί μια διεργασία getty για κάθε σειριακή
θύρα που έχει ρυθμιστεί για εισερχόμενες επιλογικές συνδέσεις. Για παράδειγμα,
αν έχετε συνδέσει ένα modem στη θύρα /etc/ttyu0, η εντολή ps ax θα δείξει κάτι
σαν το παρακάτω:

   4850 ??  I      0:00.09 /usr/libexec/getty V19200 ttyu0

Όταν κάποιος χρήστης καλέσει στη γραμμή αυτή και το modem συνδεθεί,
ενεργοποιείται από το modem η γραμμή CD. Ο πυρήνας παρατηρεί ότι έχει
ανιχνευθεί φέρον σήμα, και ολοκληρώνει τη διαδικασία ανοίγματος της θύρας από
το modem. To getty στέλνει μια προτροπή login: στην από πριν καθορισμένη αρχική
ταχύτητα της θύρας. Το getty παρακολουθεί για να δει αν λαμβάνονται έγκυροι
χαρακτήρες, και στην τυπική ρύθμιση, αν ανακαλύψει ότι λαμβάνει σκουπίδια
(πιθανώς λόγω διαφοράς στην ταχύτητα σύνδεσης του modem σε σχέση με την
ταχύτητα του getty), προσπαθεί να ρυθμίσει την ταχύτητα της γραμμής μέχρι να
λάβει φυσιολογικούς χαρακτήρες.
Αφού ο χρήστης εισάγει τον κωδικό του, το getty εκτελεί το /usr/bin/login, το
οποίο και ολοκληρώνει τη διαδικασία εισόδου, ζητώντας από τον χρήστη τον κωδικό
του, και ξεκινώντας έπειτα το κέλυφος του.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.4 Αρχεία Ρυθμίσεων

Υπάρχουν τρία αρχεία ρυθμίσεων συστήματος στον κατάλογο /etc, τα οποία πιθανώς
θα χρειαστεί να επεξεργαστείτε για να επιτρέψετε την είσοδο μέσω επιλογικής
σύνδεσης στο FreeBSD σύστημα σας. Το πρώτο αρχείο είναι το /etc/gettytab, το
οποίο περιέχει πληροφορίες ρύθμισης για τον δαίμονα /usr/libexec/getty Το
δεύτερο αρχείο είναι το /etc/ttys το οποίο περιέχει πληροφορίες που
γνωστοποιούν στην /sbin/init σε ποιες συσκευές tty θα πρέπει να εκτελούνται
διεργασίες getty. Τέλος, μπορείτε να βάλετε εντολές αρχικοποίησης της θύρας στο
script /etc/rc.d/serial.
Υπάρχουν δύο «σχολές» όσο αφορά τη χρήση modems για είσοδο σε ένα σύστημα UNIX.
Η πρώτη, προτιμά να ρυθμίζει τα modems και τα συστήματα με τέτοιο τρόπο, ώστε
άσχετα με τι ταχύτητα συνδέεται ο απομακρυσμένος χρήστης, η τοπική σύνδεση
υπολογιστή  modem μέσω του RS-232C να έχει πάντα την ίδια κλειδωμένη ταχύτητα.
Το όφελος μιας τέτοιας ρύθμισης είναι ότι ο απομακρυσμένος χρήστης βλέπει πάντα
άμεσα την προτροπή εισόδου. Το μειονέκτημα, είναι ότι το σύστημα δεν γνωρίζει
την πραγματική ταχύτητα σύνδεσης του χρήστη, και έτσι προγράμματα πλήρους
οθόνης όπως το Emacs, δεν γνωρίζουν πως να ρυθμίσουν την ταχύτητα ανανέωσης της
οθόνης τους ώστε να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις αργές συνδέσεις.
Η άλλη σχολή ρυθμίζει τη διεπαφή RS-232 του modem να αλλάζει ταχύτητα, ώστε να
ακολουθεί την ταχύτητα σύνδεσης του απομακρυσμένου χρήστη. Για παράδειγμα,
συνδέσεις τύπου V.32bis (14.4 Kbps) στο modem, μπορεί να το κάνουν να
μεταβάλλει την ταχύτητα σύνδεσης στο RS-232 σε 19.2 Kbps, ενώ συνδέσεις
ταχύτητας 2400 bps θα μεταβάλλουν αντίστοιχα την ταχύτητα της διεπαφής σε
2400 bps. Επειδή η getty δεν αναγνωρίζει με κάποιο τρόπο την ταχύτητα σύνδεσης
που αναφέρει το modem, δίνει την πρώτη προτροπή login: στην αρχικά ρυθμισμένη
ταχύτητα, και εξετάζει τους χαρακτήρες που λαμβάνει ως απάντηση. Αν ο χρήστης
δει σκουπίδια, θεωρείται ότι γνωρίζει ότι πρέπει να πιέσει το Enter μέχρι να
πάρει μια προτροπή που μπορεί να αναγνωρίσει. Αν οι ρυθμοί δεδομένων δεν
ταιριάζουν, η getty βλέπει οτιδήποτε γράφει ο χρήστης ως «σκουπίδια», και έτσι
δοκιμάζει την επόμενη ταχύτητα και στέλνει ξανά την προτροπή login:. Η
διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί όσες φορές χρειάζεται, αλλά συνήθως
χρειάζονται μόνο μια-δυο προσπάθειες μέχρι ο χρήστης να λάβει κανονική
προτροπή. Προφανώς αυτή η ακολουθία εισόδου δεν είναι τόσο καθαρή όπως η
προηγούμενη μέθοδος «κλειδωμένης ταχύτητας», αλλά κάποιος χρήστης που βρίσκεται
σε γραμμή χαμηλής ταχύτητας, μάλλον θα λάβει καλύτερη απόκριση σε εφαρμογές
πλήρους οθόνης.
Σε αυτή την ενότητα θα προσπαθήσουμε να σας δώσουμε πληροφορίες και για τους
δύο τύπους ρυθμίσεων, αλλά θεωρούμε καλύτερο το είδος σύνδεσης όπου η ταχύτητα
υπολογιστή  modem ακολουθεί την ταχύτητα της σύνδεσης.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.4.1 /etc/gettytab

Το /etc/gettytab είναι ένα αρχείο τύπου termcap(5) με πληροφορίες ρύθμισης για
την getty(8). Παρακαλούμε δείτε τη σελίδα manual gettytab(5) για πιο πλήρεις
πληροφορίες σχετικά με τη μορφή του αρχείου και την λίστα με τις δυνατότητες
του.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.4.1.1 Ρύθμιση για Κλειδωμένη Ταχύτητα

Αν πρόκειται να κλειδώσετε την επικοινωνία του modem σας σε μια συγκεκριμένη
ταχύτητα, κατά πάσα πιθανότητα δεν θα χρειαστεί να κάνετε αλλαγές στο /etc/
gettytab.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.4.1.2 Ρύθμιση για Μεταβλητή Ταχύτητα

θα χρειαστεί να προσθέσετε μια καταχώριση στο /etc/gettytab για να δώσετε
πληροφορίες στην getty σχετικά με τις ταχύτητες που επιθυμείτε να
χρησιμοποιήσετε στο modem σας. Αν έχετε ένα modem 2400 bps, μπορείτε πιθανόν να
χρησιμοποιήσετε την καταχώριση D2400.

  #
  # Fast dialup terminals, 2400/1200/300 rotary (can start either way)
  #
  D2400|d2400|Fast-Dial-2400:\
          :nx=D1200:tc=2400-baud:
  3|D1200|Fast-Dial-1200:\
          :nx=D300:tc=1200-baud:
  5|D300|Fast-Dial-300:\
          :nx=D2400:tc=300-baud:

Αν έχετε modem υψηλότερης ταχύτητας, πιθανόν να χρειαστεί να προσθέσετε μια
καταχώριση στο /etc/gettytab. Παρακάτω φαίνεται μια καταχώριση που μπορεί να
χρησιμοποιηθεί για modem 14.4 Kbps με μέγιστη ταχύτητα σειριακής θύρας
19.2 Kbps:

  #
  # Additions for a V.32bis Modem
  #
  um|V300|High Speed Modem at 300,8-bit:\
          :nx=V19200:tc=std.300:
  un|V1200|High Speed Modem at 1200,8-bit:\
          :nx=V300:tc=std.1200:
  uo|V2400|High Speed Modem at 2400,8-bit:\
          :nx=V1200:tc=std.2400:
  up|V9600|High Speed Modem at 9600,8-bit:\
          :nx=V2400:tc=std.9600:
  uq|V19200|High Speed Modem at 19200,8-bit:\
          :nx=V9600:tc=std.19200:

Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα συνδέσεις 8bit χωρίς ισοτιμία.
Το παραπάνω παράδειγμα, ξεκινά το ρυθμό επικοινωνίας στα 19.2 Kbps (για μια
σύνδεση V.32bis), και έπειτα δοκιμάζει κυκλικά στα 9600 bps (για V.32),
2400 bps, 1200 bps, 300 bps, και πίσω στα 19.2 Kbps. Αυτή η κυκλική εναλλαγή
ρυθμού επιτυγχάνεται με την ικανότητα nx= («next table»). Κάθε μια από τις
γραμμές χρησιμοποιεί μια καταχώριση tc= («table continuation») για να βρει τις
υπόλοιπες «τυποποιημένες» ρυθμίσεις για κάποιο συγκεκριμένο ρυθμό μετάδοσης
δεδομένων.
Αν έχετε modem 28.8 Kbps ή/και θέλετε να επωφεληθείτε από την συμπίεση ενός
modem 14.4 Kbps, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε ρυθμό επικοινωνίας μεγαλύτερο από
19.2 Kbps. Παρακάτω φαίνεται ένα παράδειγμα μια καταχώρισης στο gettytab που
ξεκινάει από τα 57.6 Kbps:

  #
  # Additions for a V.32bis or V.34 Modem
  # Starting at 57.6 Kbps
  #
  vm|VH300|Very High Speed Modem at 300,8-bit:\
          :nx=VH57600:tc=std.300:
  vn|VH1200|Very High Speed Modem at 1200,8-bit:\
          :nx=VH300:tc=std.1200:
  vo|VH2400|Very High Speed Modem at 2400,8-bit:\
          :nx=VH1200:tc=std.2400:
  vp|VH9600|Very High Speed Modem at 9600,8-bit:\
          :nx=VH2400:tc=std.9600:
  vq|VH57600|Very High Speed Modem at 57600,8-bit:\
          :nx=VH9600:tc=std.57600:

Αν έχετε αργό επεξεργαστή ή μεγάλο φορτίο, και το σύστημα σας δεν διαθέτει
σειριακές θύρες που να βασίζονται στο 16550Α, ίσως λάβετε λάθη sio «silo» στα
57.6 Kbps.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.4.2 /etc/ttys

Έχουμε ήδη καλύψει τη ρύθμιση του αρχείου /etc/ttys στο Παράδειγμα_27-1. Η
ρύθμιση για modems είναι παρόμοια, αλλά πρέπει να δώσουμε διαφορετικό όρισμα
στην getty και να καθορίσουμε διαφορετικό τύπο τερματικού. Η γενική μορφή τόσο
για κλειδωμένη όσο και για μεταβλητή ταχύτητα είναι η παρακάτω:

  ttyu0   "/usr/libexec/getty xxx"   dialup on

Το πρώτο πεδίο στην παραπάνω γραμμή είναι το ειδικό αρχείο συσκευής για αυτή
την καταχώριση  το ttyu0 αντιστοιχεί στο αρχείο /dev/ttyu0 το οποίο και θα
παρακολουθεί η getty. Το δεύτερο πεδίο, "/usr/libexec/getty xxx" (το xxx θα
έχει την αρχική τιμή ικανότητας του gettytab), είναι η διεργασία που θα
εκτελέσει η init στη συσκευή. Το τρίτο πεδίο, dialup, είναι ο προεπιλεγμένος
τύπος τερματικού. Η τέταρτη παράμετρος, on, δείχνει στην init ότι η γραμμή
είναι σε λειτουργική κατάσταση. Μπορεί να υπάρχει και μια πέμπτη παράμετρος, η
secure, αλλά θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο για τερματικά στα οποία η φυσική
πρόσβαση είναι ασφαλής (όπως είναι η κονσόλα του συστήματος).
Ο προεπιλεγμένος τύπος τερματικού (dialup στο παραπάνω παράδειγμα) μπορεί να
αλλάξει ανάλογα με τις προτιμήσεις σας. Το dialup είναι ο παραδοσιακός τύπος
τερματικού για επιλογικές γραμμές. Οι χρήστες μπορούν έτσι να προσαρμόζουν τα
scripts σύνδεσης τους ώστε να αναγνωρίζουν το dialup και να ρυθμίζουν αυτόματα
τον τύπο τερματικού. Ωστόσο, είναι μάλλον ευκολότερο να καθορίσετε το vt102 ως
τον προεπιλεγμένο τύπο τερματικού, καθώς οι χρήστες χρησιμοποιούν συνήθως
εξομοίωση VT102 στα απομακρυσμένα τους συστήματα.
Αφού κάνετε τις αλλαγές στο /etc/ttys, μπορείτε να στείλετε στη διεργασία init
ένα σήμα HUP για να ξαναδιαβάσει το αρχείο. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την
παρακάτω εντολή για αυτό το σκοπό:

  # kill -HUP 1

Αν αυτή είναι η πρώτη φορά που ρυθμίζετε το σύστημα σας, ίσως θέλετε να
περιμένετε μέχρι να ολοκληρώσετε πλήρως τη σύνδεση και ρύθμιση του modem σας
πριν στείλετε σήμα στην init.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.4.2.1 Ρύθμιση για Κλειδωμένη Ταχύτητα

Για λειτουργία σε κλειδωμένη ταχύτητα, θα πρέπει η καταχώριση σας στο ttys να
παρέχει στην getty μια καταχώριση σταθερής ταχύτητας. Για ένα modem με ταχύτητα
θύρας κλειδωμένη στα 19.2 Kbps, η καταχώριση ttys θα μοιάζει με την παρακάτω:

  ttyu0   "/usr/libexec/getty std.19200"   dialup on

Αν το modem σας είναι κλειδωμένο σε διαφορετικό ρυθμό δεδομένων, αντικαταστήστε
με την κατάλληλη τιμή το std.19200 στην καταχώριση std.speed. Βεβαιωθείτε ότι
χρησιμοποιείτε ένα έγκυρο τύπο, όπως ορίζεται στο /etc/gettytab.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.4.2.2 Ρύθμιση για Μεταβλητή Ταχύτητα

Σε μια τέτοια ρύθμιση, η καταχώριση σας για το ttys θα πρέπει να αναφέρεται
στην αρχική «auto-baud» (sic) καταχώριση του /etc/gettytab. Για παράδειγμα, αν
προσθέσατε την παραπάνω συνιστώμενη καταχώριση για modem με μεταβλητή ταχύτητας
σειριακής, και με αρχική ταχύτητα τα 19.2 Kbps (την καταχώριση gettytab που
περιέχει ως σημείο εκκίνησης το V19200), η καταχώριση σας στο ttys θα μοιάζει
με την παρακάτω:

  ttyu0   "/usr/libexec/getty V19200"   dialup on

-------------------------------------------------------------------------------

27.4.4.3 /etc/rc.d/serial

Τα modems υψηλής ταχύτητας, όπως τα V.32, V.32bis και V.34, απαιτούν έλεγχο
ροής μέσω υλικού (RTS/CTS). Μπορείτε να προσθέσετε εντολές stty στο /etc/rc.d/
serial για να θέσετε στον πυρήνα του FreeBSD την κατάλληλη παράμετρο έλεγχου
ροής μέσω υλικού των θυρών modem.
Για παράδειγμα, για να θέσετε την επιλογή termios στην τιμή crtscts στις
συσκευές αρχικοποίησης της δεύτερης σειριακής θύρας (COM2) για επιλογικές
κλήσεις εισόδου και εξόδου, θα πρέπει να προσθέσετε τις παρακάτω γραμμές στο
αρχείο /etc/rc.d/serial:

  # Serial port initial configuration
  stty -f /dev/ttyu1.init crtscts
  stty -f /dev/cuau1.init crtscts

-------------------------------------------------------------------------------

27.4.5 Ρυθμίσεις Μνήμης

Αν έχετε ένα modem στο οποίο μπορείτε να αποθηκεύσετε τις παραμέτρους μόνιμα
στην μη-πτητική RAM που διαθέτει, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε ένα πρόγραμμα
τερματικού (όπως το Telix μέσω του MS-DOS ή του tip στο FreeBSD) για να
ρυθμίσετε τις παραμέτρους. Συνδεθείτε στο modem χρησιμοποιώντας την ίδια αρχική
ταχύτητα επικοινωνίας με αυτή που έχετε δηλώσει ως αρχική ταχύτητα στην getty,
και ρυθμίστε τις παραμέτρους στη μνήμη του ώστε να ταιριάζουν με τις παρακάτω
απαιτήσεις:

* Το σήμα CD θα είναι ενεργό όταν το modem είναι συνδεμένο
* Το σήμα DTR θα είναι ενεργό κατά τη λειτουργία. Απενεργοποίηση του DTR
  κλείνει τη γραμμή και επαναφέρει το modem στην αρχική του κατάσταση.
* Το CTS θα χρησιμοποιείται για έλεγχο ροής μεταδιδόμενων δεδομένων
* Ο έλεγχος ροής XON/XOFF θα είναι ανενεργός
* Το RTS θα χρησιμοποιείται για έλεγχο ροής ληφθέντων δεδομένων
* Ήσυχη λειτουργία (Quiet mode, χωρίς αποστολή κωδικών αποτελεσμάτων)
* Δεν θα γίνεται echo των εντολών

Θα πρέπει να διαβάσετε την τεκμηρίωση του modem σας για να βρείτε τις εντολές
που πρέπει να αποστείλετε. Ίσως επίσης χρειαστεί να αλλάξετε τη θέση κάποιων
ρυθμιστικών διακοπτών (dip switches).
Για παράδειγμα, για να ρυθμίσετε τις παραπάνω παραμέτρους σε ένα εξωτερικό
modem U.S. Robotics® Sportster® 14,400, θα έπρεπε να στείλετε τις παρακάτω
εντολές στο modem:

  ATZ
  AT&C1&D2&H1&I0&R2&W

Μπορείτε με την ευκαιρία να ρυθμίσετε και άλλους παραμέτρους του modem, όπως
για το αν θα χρησιμοποιείται το πρωτόκολλο V.42bis ή συμπίεση MNP5.
Το εξωτερικό modem U.S. Robotics Sportster 14,400 διαθέτει επίσης και κάποιους
ρυθμιστικούς διακόπτες που πρέπει να ρυθμιστούν. Για άλλα modem, ίσως μπορείτε
να χρησιμοποιήσετε αυτές τις ρυθμίσεις ως αναφορά:

* Διακόπτης 1: ¶νω Θέση  Κανονική λειτουργία DTR
* Διακόπτης 2: N/A (Κωδικός Αποτελέσματος ως Κείμενο/Κωδικός Αποτελέσματος ως
  Αριθμός)
* Διακόπτης 3: ¶νω θέση  Χωρίς Κωδικό Αποτελέσματος
* Διακόπτης 4: Κάτω θέση  Χωρίς echo και offline εντολές
* Διακόπτης 5: ¶νω θέση  Αυτόματη Απάντηση
* Διακόπτης 6: ¶νω θέση  Φυσιολογική Ανίχνευση Φέροντος Σήματος
* Διακόπτης 7: ¶νω θέση  Φόρτωση Προεπιλογών από NVRAM (μη-πτητική μνήμη)
* Διακόπτης 8: N/A (Έξυπνος/Κουτός Τρόπος Λειτουργίας)

Θα πρέπει να απενεργοποιήσετε ή να απομονώσετε τους κωδικούς αποτελεσμάτων στο
modem, για να αποφύγετε προβλήματα που μπορούν να δημιουργηθούν αν η getty από
λάθος στείλει προτροπή login: στο modem ενώ αυτό βρίσκεται σε κατάσταση
εντολών. Στην περίπτωση αυτή, το modem μπορεί να αναπαράγει ξανά την εντολή
(echo) ή να στείλει κάποιο κωδικό αποτελέσματος. Αυτό μπορεί να έχει ως
αποτέλεσμα μια μακρόχρονη και χαζή συνομιλία μεταξύ του modem και της getty.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.5.1 Ρυθμίσεις για Κλειδωμένη Ταχύτητα

Για λειτουργία σε κλειδωμένη ταχύτητα, θα χρειαστεί να ρυθμίσετε το modem να
διατηρεί σταθερή ταχύτητα υπολογιστή  modem, άσχετα με την ταχύτητα
επικοινωνίας της επιλογικής σύνδεσης. Σε ένα εξωτερικό modem U.S. Robotics
Sportster 14,400, οι εντολές αυτές θα κλειδώσουν την επικοινωνία υπολογιστή 
modem στην ίδια ταχύτητα που έγινε η λήψη των εντολών:

  ATZ
  AT&B1&W

-------------------------------------------------------------------------------

27.4.5.2 Ρυθμίσεις για Μεταβλητή Ταχύτητα

Για λειτουργία σε μεταβλητή ταχύτητα, θα χρειαστεί να ρυθμίσετε το modem σας να
προσαρμόζει την ταχύτητα της σειριακής θύρας του ώστε να ταιριάζει με αυτή της
εισερχόμενης κλήσης. Σε ένα εξωτερικό modem U.S. Robotics Sportster 14,400, οι
εντολές αυτές θα κλειδώσουν την ταχύτητα μεταφοράς δεδομένων με διόρθωση λαθών
του modem στην ταχύτητα που χρησιμοποιήθηκε για την αποστολή των εντολών, αλλά
θα επιτρέψουν στην ταχύτητα της σειριακής θύρας να μεταβάλλεται για συνδέσεις
που δεν έχουν διόρθωση λαθών:

  ATZ
  AT&B2&W

-------------------------------------------------------------------------------

27.4.5.3 Έλεγχος των Ρυθμίσεων του Modem

Τα περισσότερα modem υψηλής ταχύτητας, παρέχουν εντολές με τις οποίες μπορείτε
να παρακολουθήσετε τις τρέχουσες παραμέτρους λειτουργίας τους με σχετικά
κατανοητό τρόπο. Στο εξωτερικό modem U.S. Robotics Sportster 14,400, η εντολή
ATI5 δείχνει τις ρυθμίσεις που είναι αποθηκευμένες στη μη-πτητική RAM του
modem. Για να δείτε τις πραγματικές παραμέτρους λειτουργίας του modem (όπως
αυτές επηρεάζονται από τις θέσεις των ρυθμιστικών διακοπτών του),
χρησιμοποιήστε τις εντολές ATZ και μετά ATI4.
Αν διαθέτετε modem άλλης εταιρίας, ελέγξτε τις οδηγίες χρήσης του για να δείτε
πως μπορείτε να ελέγξετε με σιγουριά τις παραμέτρους ρύθμισης του.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.6 Αντιμετώπιση Προβλημάτων

Παρακάτω θα βρείτε μερικά βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να ελέγξετε
τη λειτουργία του modem στο σύστημα σας.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.6.1 Ελέγχοντας το Σύστημα σας

Συνδέστε το modem στο FreeBSD σύστημα σας, εκκινήστε το, και αν το modem σας
διαθέτει φωτεινές ενδείξεις κατάστασης, παρακολουθήστε τις για να δείτε αν
ενεργοποιείται η ένδειξη DTR όταν εμφανίζεται η προτροπή login: στην κονσόλα
του συστήματος. Αν η ένδειξη αυτή είναι ενεργή, σημαίνει ότι το FreeBSD έχει
ξεκινήσει μια διεργασία getty στην αντίστοιχη θύρα επικοινωνιών και αναμένει το
modem να απαντήσει μια κλήση.
Αν δεν ενεργοποιείται η ένδειξη DTR, εισέλθετε στο σύστημα μέσω της κονσόλας,
και δώστε την εντολή ps ax για να δείτε αν το FreeBSD προσπαθεί να εκτελέσει
διεργασία getty στη σωστή θύρα. Ανάμεσα στις διεργασίες, θα δείτε γραμμές όπως
τις παρακάτω:

    114 ??  I      0:00.10 /usr/libexec/getty V19200 ttyu0
    115 ??  I      0:00.10 /usr/libexec/getty V19200 ttyu1

Αν δείτε κάτι διαφορετικό, όπως το παρακάτω:

    114 d0  I      0:00.10 /usr/libexec/getty V19200 ttyu0

και το modem δεν έχει απαντήσει ακόμα καμία κλήση, σημαίνει ότι η getty έχει
ολοκληρώσει το άνοιγμα της σειριακής θύρας. Αυτό πιθανόν σημαίνει ότι υπάρχει
πρόβλημα με την καλωδίωση, ή ότι το modem δεν είναι σωστά ρυθμισμένο, καθώς η
getty δεν θα πρέπει να μπορεί να ανοίξει τη θύρα πριν ενεργοποιηθεί το σήμα CD
(carrier detect, ανίχνευσης φέροντος) από το modem.
Αν δεν βλέπετε κάποιες διεργασίες getty να περιμένουν να ανοίξουν την επιθυμητή
θύρα ttyuN, ελέγξτε ξανά τις καταχωρίσεις σας στο /etc/ttys για τυχόν λάθη.
Ελέγξτε επίσης το αρχείο καταγραφής /var/log/messages για να δείτε αν υπάρχουν
κάποια μηνύματα από την init ή την getty σχετικά με τα προβλήματα. Αν υπάρχουν
μηνύματα, ελέγξτε ξανά τα αρχεία ρυθμίσεων /etc/ttys και /etc/gettytab, όπως
και τα ειδικά αρχεία συσκευών /dev/ttyuN για πιθανά λάθη, ελλιπείς
καταχωρίσεις, ή μη-ύπαρξη των ειδικών αρχείων συσκευών.
-------------------------------------------------------------------------------

27.4.6.2 Προσπαθήστε να Εκτελέσετε Σύνδεση Εισόδου

Δοκιμάστε να εισέλθετε στο σύστημα σας μέσω απομακρυσμένης σύνδεσης.
Βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείτε 8 bits, 1 stop bit και επικοινωνία χωρίς
ισοτιμία στο απομακρυσμένο σύστημα. Αν δε λάβετε άμεσα την προτροπή εισόδου, ή
αν λαμβάνετε σκουπίδια, δοκιμάστε να πιέζετε Enter με ρυθμό περίπου μια φορά το
δευτερόλεπτο. Αν ακόμα δεν λαμβάνετε την προτροπή login:, δοκιμάστε μετά από
λίγο να στείλετε ένα BREAK. Αν κάνετε κλήση από ένα modem υψηλής ταχύτητας,
δοκιμάστε ξανά, αφού κλειδώσετε την ταχύτητα επικοινωνίας υπολογιστή  modem
από το οποίο καλείτε (μέσω π.χ. της AT&B1 σε ένα U.S. Robotics Sportster
modem).
Αν δεν μπορείτε ακόμα να λάβετε προτροπή login:, ελέγξτε ξανά και ξανά το
αρχείο /etc/gettytab.

* Το όνομα της αρχικής ικανότητας που καθορίζεται στο αρχείο /etc/ttys για τη
  γραμμή πρέπει να ταιριάζει με το όνομα της ικανότητας στο /etc/gettytab
* Κάθε καταχώριση nx= ταιριάζει με το όνομα μιας αντίστοιχης ικανότητας στο
  gettytab
* Κάθε καταχώριση tc= ταιριάζει με το όνομα μιας αντίστοιχης ικανότητας στο
  gettytab

Αν κάνετε κλήση αλλά το modem στο FreeBSD σύστημα δεν απαντάει, βεβαιωθείτε ότι
το modem είναι ρυθμισμένο να απαντάει την τηλεφωνική γραμμή όταν ενεργοποιείται
το σήμα DTR. Αν το modem φαίνεται να είναι ρυθμισμένο σωστά, επαληθεύστε ότι η
γραμμή DTR είναι ενεργή ελέγχοντας τις φωτεινές ενδείξεις του modem (αν
υπάρχουν).
Αν έχετε ελέγξει τα πάντα πολλές φορές, και ακόμα δεν φαίνεται να βρίσκετε τη
λύση, κάντε ένα διάλειμμα και προσπαθήστε ξανά αργότερα. Αν ακόμα δεν
λειτουργεί, ίσως είναι καλή ιδέα να στείλετε ένα μήνυμα στην ηλεκτρονική_λίστα
γενικών_ερωτήσεων_του_FreeBSD περιγράφοντας το πρόβλημα σας και το modem σας,
και οι καλοί άνθρωποι που παρακολουθούν την λίστα θα προσπαθήσουν να σας
βοηθήσουν.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5 Υπηρεσία Επιλογικής Σύνδεσης


     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, τα αρχεία συσκευών των
     σειριακών θυρών μετονομάστηκαν από /dev/cuadN σε /dev/cuauN. Οι
     χρήστες του FreeBSD 7.X θα πρέπει να προσαρμόσουν την παρακάτω
     τεκμηρίωση σύμφωνα με τις παραπάνω αλλαγές.

Παρακάτω θα βρείτε κάποιες συμβουλές για να μπορέσετε να συνδέσετε τον
υπολογιστή σας μέσω modem σε κάποιο άλλο υπολογιστή. Με τον τρόπο αυτό,
μπορείτε να δημιουργήσετε σύνδεση τερματικού προς ένα απομακρυσμένο υπολογιστή.
Η υπηρεσία αυτή χρησιμεύει επίσης για να συνδεθείτε σε μια BBS.
Αυτό το είδος σύνδεσης μπορεί να φανεί εξαιρετικά χρήσιμο για να πάρετε κάποιο
αρχείο από το Internet αν έχετε πρόβλημα σύνδεσης μέσω PPP. Αν θέλετε να πάρετε
κάτι μέσω FTP και δεν μπορείτε να συνδεθείτε μέσω PPP, συνδεθείτε μέσω
τερματικού σε ένα άλλο υπολογιστή, και κατεβάστε σε αυτόν το αρχείο μέσω FTP.
Έπειτα, χρησιμοποιήστε το πρωτόκολλο zmodem για να το μεταφέρετε στον
υπολογιστή σας.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5.1 Το τύπου Hayes Modem μου δεν Υποστηρίζεται, Τι Μπορώ να Κάνω;

Στην πραγματικότητα, η σελίδα manual της tip δεν είναι ενημερωμένη. Υπάρχει ήδη
κατάλληλο γενικό πρόγραμμα κλήσης για modems της Hayes. Απλώς χρησιμοποιήστε
την καταχώριση at=hayes στο αρχείο /etc/remote.
Το πρόγραμμα οδήγησης Hayes δεν είναι αρκετά έξυπνο ώστε να αναγνωρίζει κάποια
από τα προχωρημένα χαρακτηριστικά των νεώτερων modems. Μπορεί να μπερδευτεί από
μηνύματα όπως τα BUSY, NO DIALTONE, ή CONNECT 115200. Θα πρέπει να
απενεργοποιήσετε αυτά τα μηνύματα όταν χρησιμοποιείται την tip (στέλνοντας την
εντολή ATX0&W).
Επίσης, το μέγιστο χρονικό διάστημα το οποίο περιμένει η tip είναι 60
δευτερόλεπτα. Το modem σας θα πρέπει να έχει μικρότερο χρονικό περιθώριο,
αλλιώς η tip θα νομίζει ότι υπάρχει πρόβλημα επικοινωνίας. Δοκιμάστε την εντολή
ATS7=45&W.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5.2 Πως Υποτίθεται Ότι θα Στείλω Αυτές τις ΑΤ Εντολές;

Δημιουργήστε αυτό που ονομάζεται «απευθείας» καταχώριση στο αρχείο /etc/remote.
Για παράδειγμα, αν το modem σας είναι συνδεμένο στην πρώτη σειριακή θύρα, /dev/
cuau0, προσθέστε την ακόλουθη γραμμή:

  cuau0:dv=/dev/cuau0:br#19200:pa=none

Στην ικανότητα br, χρησιμοποιήστε τον υψηλότερο ρυθμό bps που υποστηρίζει το
modem σας. Έπειτα, πληκτρολογήστε tip cuau0 και θα συνδεθείτε με το modem σας
Ή χρησιμοποιήστε την cu ως root, δίνοντας την ακόλουθη εντολή:

  # cu -lline -sspeed

Το line είναι η σειριακή θύρα (π.χ. /dev/cuau0) και το speed είναι η ταχύτητα
(π.χ. 57600). Όταν τελειώσετε με τις εντολές ΑΤ, γράψτε ~. για να τερματίσετε
τη σύνδεση.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5.3 Το Σύμβολο @ της Ικανότητας pn Δεν Λειτουργεί!

Το σύμβολο @ της ικανότητας τηλεφωνικού αριθμού (pn, phone number) οδηγεί την
tip να διαβάσει το αρχείο /etc/phones για ένα τηλεφωνικό αριθμό. Αλλά το
σύμβολο @ είναι επίσης ένας ειδικός χαρακτήρας σε αρχεία ικανοτήτων όπως το /
etc/remote. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε την ανάποδη κάθετο για να δηλώσετε ότι
δεν επιθυμείτε να έχει επίδραση ειδικού χαρακτήρα:

  pn=\@

-------------------------------------------------------------------------------

27.5.4 Πως Μπορώ να Καλέσω Ένα Τηλεφωνικό Αριθμό Από την Γραμμή Εντολών;

Βάλτε μια «γενική» καταχώριση στο αρχείο /etc/remote. Για παράδειγμα:

  tip115200|Dial any phone number at 115200 bps:\
          :dv=/dev/cuau0:br#115200:at=hayes:pa=none:du:
  tip57600|Dial any phone number at 57600 bps:\
          :dv=/dev/cuau0:br#57600:at=hayes:pa=none:du:

Έπειτα μπορείτε να δίνετε εντολές όπως:

  # tip -115200 5551234

Αν προτιμάτε την cu αντί για την tip, χρησιμοποιήστε μια γενική καταχώριση για
την cu:

  cu115200|Use cu to dial any number at 115200bps:\
          :dv=/dev/cuau1:br#57600:at=hayes:pa=none:du:

και πληκτρολογήστε:

  # cu 5551234 -s 115200

-------------------------------------------------------------------------------

27.5.5 Πρέπει να Πληκτρολογώ το Ρυθμό bps Κάθε Φορά που το Κάνω Αυτό;

Θα πρέπει να προσθέσετε μια καταχώριση tip1200 ή cu1200, αλλά μπορείτε να
βάλετε την δική σας επιθυμητή τιμή στην ικανότητα br. Η εντολή tip θεωρεί ότι
τα 1200 bps είναι μια καλή προεπιλογή, και για το λόγο αυτό ψάχνει να βρει μια
καταχώριση tip1200. Δεν χρειάζεται ωστόσο να χρησιμοποιήσετε ταχύτητα 1200 bps.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5.6 Έχω Πρόσβαση σε Ένα Αριθμό Υπολογιστών Μέσω Ενός Εξυπηρετητή Τερματικών

Αντί να περιμένετε μέχρι να συνδεθείτε και να πληκτρολογείτε CONNECT host κάθε
φορά, χρησιμοποιήστε την ικανότητα cm του tip. Για παράδειγμα, δείτε τις
παρακάτω καταχωρίσεις στο /etc/remote:

  pain|pain.deep13.com|Forrester's machine:\
          :cm=CONNECT pain\n:tc=deep13:
  muffin|muffin.deep13.com|Frank's machine:\
          :cm=CONNECT muffin\n:tc=deep13:
  deep13:Gizmonics Institute terminal server:\
          :dv=/dev/cuau2:br#38400:at=hayes:du:pa=none:pn=5551234:

Το παραπάνω, θα σας επιτρέψει να γράφετε tip pain ή tip muffin για να συνδέεστε
στους υπολογιστές pain ή muffin, και tip deep13 για να συνδέεστε στον
εξυπηρετητή τερματικών.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5.7 Μπορεί η Tip να Δοκιμάσει Περισσότερες Από Μια Γραμμές για κάθε Σύνδεση;

Αυτό το πρόβλημα συνήθως εμφανίζεται σε ένα πανεπιστήμιο που έχει αρκετές
γραμμές για modem, αλλά και χιλιάδες φοιτητές που προσπαθούν να τις
χρησιμοποιήσουν.
Δημιουργήστε μια καταχώριση για το πανεπιστήμιο σας στο /etc/remote και
χρησιμοποιήστε το @ στην ικανότητα pn:

  big-university:\
          :pn=\@:tc=dialout
  dialout:\
          :dv=/dev/cuau3:br#9600:at=courier:du:pa=none:

Έπειτα, δημιουργήστε μια λίστα με τους αριθμούς τηλεφώνων του πανεπιστημίου στο
/etc/phones:

  big-university 5551111
  big-university 5551112
  big-university 5551113
  big-university 5551114

Η tip θα δοκιμάσει κάθε μία, με τη σειρά που εμφανίζονται, και θα σταματήσει.
Αν θέλετε να συνεχίζει την προσπάθεια, εκτελέστε την tip μέσα σε ένα βρόγχο
while.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5.8 Γιατί Πρέπει να Πιέσω Ctrl+P Δύο Φορές για να Στείλω το Συνδυασμό Ctrl+P
Μια Φορά;

Ο συνδυασμός πλήκτρων Ctrl+P αποτελεί τον προεπιλεγμένο χαρακτήρα «εξαναγκασμού
(force)», και χρησιμοποιείται για να καταλάβει η tip ότι ο επόμενος χαρακτήρας
θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί όπως είναι. Μπορείτε να θέσετε τον χαρακτήρα
εξαναγκασμού σε οποιοδήποτε άλλο χαρακτήρα, χρησιμοποιώντας την ακολουθία
διαφυγής ~s, η οποία σημαίνει «ρύθμισε μια μεταβλητή».
Πληκτρολογήστε ~sforce=single-char και συνεχίστε με ένα χαρακτήρα νέας γραμμής.
Το single-char είναι οποιοσδήποτε μονός χαρακτήρας. Αν αφήσετε κενό το single-
char, ο χαρακτήρας εξαναγκασμού θα είναι ο nul, τον οποίο μπορείτε να
πληκτρολογήσετε χρησιμοποιώντας το συνδυασμό πλήκτρων Ctrl+2 ή Ctrl+Space. Μια
αρκετά καλή τιμή για το single-char είναι το Shift+Ctrl+6, που χρησιμοποιείται
μόνο σε κάποιους εξυπηρετητές τερματικών.
Μπορείτε να ορίσετε το χαρακτήρα εξαναγκασμού σε όποιον εσείς επιθυμείτε, με
την ακόλουθη καταχώριση στο αρχείο $HOME/.tiprc:

  force=single-char

-------------------------------------------------------------------------------

27.5.9 Ξαφνικά Ότι Γράφω Εμφανίζεται με Κεφαλαία Γράμματα!!

Μάλλον έχετε πιέσει Ctrl+A, που είναι ο «χαρακτήρας ανύψωσης» της tip, και
είναι σχεδιασμένος ειδικά για όσους έχουν πρόβλημα με το πλήκτρο CAPS LOCK.
Χρησιμοποιήστε την εντολή ~s που δείξαμε παραπάνω, για να θέσετε μια λογική
τιμή στη μεταβλητή raisechar. Στην πραγματικότητα, μπορείτε να θέσετε την ίδια
τιμή με τον χαρακτήρα εξαναγκασμού, αν δεν σκοπεύετε ποτέ να χρησιμοποιήσετε
κάποια από αυτές τις δυνατότητες.
Παρακάτω φαίνεται ένα υπόδειγμα αρχείου .tiprc, το οποίο είναι τέλειο για
χρήστες του Emacs που χρειάζεται να πληκτρολογούν συχνά Ctrl+2 και Ctrl+A:

  force=^^
  raisechar=^^

Ο χαρακτήρας ^^ είναι ο Shift+Ctrl+6.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5.10 Πως Μπορώ να Μεταφέρω Αρχεία με την tip;

Αν επικοινωνείτε με άλλο UNIX σύστημα, μπορείτε να στείλετε και να λάβετε
αρχεία με τις εντολές ~p (put) και ~t (take). Οι εντολές αυτές εκτελούν τις cat
και echo στο απομακρυσμένο σύστημα για να λαμβάνουν και να στέλνουν αρχεία. Η
σύνταξη τους είναι:
~p τοπικό-αρχείο [απομακρυσμένο-αρχείο]
~t απομακρυσμένο-αρχείο [τοπικό-αρχείο]
Οι παραπάνω εντολές δεν διαθέτουν έλεγχο λαθών. Θα είναι καλύτερο να
χρησιμοποιήσετε κάποιο άλλο πρωτόκολλο, όπως το zmodem.
-------------------------------------------------------------------------------

27.5.11 Πως Μπορώ να Εκτελέσω το zmodem με την tip;

Για να λάβετε αρχεία, ξεκινήστε το πρόγραμμα αποστολής στον απομακρυσμένο
υπολογιστή. Έπειτα πληκτρολογήστε ~C rz για να ξεκινήσετε την τοπική λήψη.
Για να στείλετε αρχεία, ξεκινήστε το πρόγραμμα λήψης στον απομακρυσμένο
υπολογιστή. Έπειτα πληκτρολογήστε ~C sz files για να στείλετε τα αρχεία στο
απομακρυσμένο σύστημα.
-------------------------------------------------------------------------------

27.6 Ρύθμιση της Σειριακής Κονσόλας

Συνεισφορά του Kazutaka YOKOTA.Βασισμένο σε ένα κείμενο του Bill Paul.

     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, τα αρχεία συσκευών των
     σειριακών θυρών μετονομάστηκαν από /dev/ttydN σε /dev/ttyuN. Οι
     χρήστες του FreeBSD 7.X θα πρέπει να προσαρμόσουν την παρακάτω
     τεκμηρίωση σύμφωνα με τις παραπάνω αλλαγές.

-------------------------------------------------------------------------------

27.6.1 Εισαγωγή

Το FreeBSD έχει την ικανότητα να εκκινήσει σε ένα σύστημα το οποίο ως κονσόλα
διαθέτει ένα «κουτό» τερματικό συνδεμένο σε μια σειριακή θύρα. Αυτή η ρύθμιση
είναι χρήσιμη σε δύο κατηγορίες ανθρώπων: διαχειριστές συστημάτων που επιθυμούν
να εγκαταστήσουν FreeBSD σε μηχανήματα τα οποία δεν διαθέτουν πληκτρολόγιο ή
οθόνη, και προγραμματιστές που επιθυμούν να εκσφαλματώνουν τον πυρήνα ή οδηγούς
συσκευών.
Όπως περιγράφεται στο Κεφάλαιο_13, το FreeBSD χρησιμοποιεί σύστημα εκκίνησης
τριών σταδίων. Τα πρώτα δύο στάδια είναι στον κώδικα του boot block, ο οποίος
αποθηκεύεται στην αρχή της κατάτμησης (slice) του δίσκου εκκίνησης του FreeBSD.
Το boot block κατόπιν φορτώνει και εκτελεί τον φορτωτή εκκίνησης (/boot/loader)
ως κώδικα του τρίτου σταδίου.
Για να ενεργοποιήσετε την σειριακή κονσόλα, θα πρέπει να ρυθμίσετε τον κώδικα
του boot block, το φορτωτή εκκίνησης, και τον πυρήνα.
-------------------------------------------------------------------------------

27.6.2 Ρύθμιση Σειριακής Κονσόλας (Σύντομη Έκδοση)

Η ενότητα αυτή υποθέτει ότι σκοπεύετε να χρησιμοποιήσετε τις προεπιλεγμένες
ρυθμίσεις, και θέλετε απλώς μια γρήγορη επισκόπηση της διαδικασίας ρύθμισης της
σειριακής κονσόλας.

  1. Συνδέστε το σειριακό καλώδιο στην COM1 και στο τερματικό.
  2. Για να δείτε όλα τα μηνύματα εκκίνησης στην σειριακή κονσόλα, δώστε την
     παρακάτω εντολή ως υπερχρήστης:

       # echo 'console="comconsole"' >> /boot/loader.conf

  3. Επεξεργαστείτε το /etc/ttys και αλλάξτε το off σε on και το dialup σε
     vt100 για την καταχώριση ttyu0. Διαφορετικά, δεν θα χρειάζεται κωδικός
     πρόσβασης για τη σύνδεση μέσω της σειριακής κονσόλας, το οποίο αποτελεί
     πιθανό κενό ασφαλείας.
  4. Επανεκκινήστε το σύστημα για να δείτε αν ίσχυσαν οι αλλαγές.

Αν χρειάζεστε διαφορετικές ρυθμίσεις, θα βρείτε λεπτομέρειες για την ρύθμιση
στο Τμήμα_27.6.3.
-------------------------------------------------------------------------------

27.6.3 Ρύθμιση Σειριακής Κονσόλας


  1. Προετοιμάστε ένα σειριακό καλώδιο.
     Θα χρειαστείτε είτε ένα καλώδιο τύπου null-modem, είτε ένα τυποποιημένο
     σειριακό καλώδιο και ένα προσαρμογέα null-modem. Δείτε το Τμήμα_27.2.2 για
     λεπτομέρειες σχετικά με τα είδη των σειριακών καλωδίων.
  2. Αποσυνδέστε το πληκτρολόγιο σας.
     Τα περισσότερα PC ψάχνουν για το πληκτρολόγιο κατά την διάρκεια των
     διαγνωστικών εκκίνησης (POST, Power On Self Test), και θα αναφέρουν σφάλμα
     αν το πληκτρολόγιο δεν είναι συνδεμένο. Μερικά μηχανήματα παραπονιούνται
     ηχηρά για την έλλειψη πληκτρολογίου, και δεν συνεχίζουν την εκκίνηση μέχρι
     να το συνδέσετε.
     Αν ο υπολογιστής σας παραπονιέται για το λάθος, αλλά ξεκινά έτσι και
     αλλιώς, δεν χρειάζεται να κάνετε τίποτα ιδιαίτερο για αυτό. (Μερικά
     μηχανήματα με BIOS της Phoenix, λένε απλώς Keyboard Failed και
     συνεχίζουν την εκκίνηση κανονικά.)
     Αν ο υπολογιστής σας αρνείται να εκκινήσει χωρίς πληκτρολόγιο, θα πρέπει
     να ρυθμίσετε το BIOS ώστε να αγνοεί το λάθος (αν γίνεται). Συμβουλευτείτε
     το εγχειρίδιο της μητρικής σας για λεπτομέρειες σχετικά με αυτή τη
     διαδικασία.

          Υπόδειξη:Ρυθμίστε το πληκτρολόγιο σε «Not installed» στο BIOS. Η
          ρύθμιση αυτή απλώς αποτρέπει το BIOS από το να ανιχνεύει το
          πληκτρολόγιο στην εκκίνηση, και δεν πρόκειται να σας εμποδίσει
          να το χρησιμοποιήσετε κανονικά. Μπορείτε να αφήσετε το
          πληκτρολόγιο συνδεμένο ακόμα και όταν έχετε ενεργοποιήσει τη
          ρύθμιση «Not installed». Αν δεν υπάρχει η παραπάνω ρύθμιση στο
          BIOS, ψάξτε για την επιλογή «Halt on Error». Αλλάξτε τη σε «All
          but Keyboard» ή ακόμα και σε «No Errors», και θα έχετε το ίδιο
          αποτέλεσμα.


          Σημείωση:Αν το σύστημα σας διαθέτει ποντίκι τύπου PS/2®, πιθανόν
          να πρέπει να το αποσυνδέσετε και αυτό. Τα ποντίκια τύπου PS/
          2 έχουν κάποια κυκλώματα κοινά με το πληκτρολόγιο, γεγονός που
          μπορεί να προκαλέσει σύγχυση στο πρόγραμμα ανίχνευσης του
          πληκτρολογίου. Κάποια συστήματα, όπως το Gateway 2000 Pentium
          90 MHz με AMI BIOS, συμπεριφέρονται με αυτό τον τρόπο. Σε
          γενικές γραμμές, αυτό δεν είναι πρόβλημα καθώς το ποντίκι έτσι
          και αλλιώς δεν είναι χρήσιμο χωρίς το πληκτρολόγιο.

  3. Συνδέστε ένα κουτό τερματικό στην COM1 (sio0).
     Αν δεν έχετε κουτό τερματικό, μπορείτε να συνδέσετε ένα παλιό PC/XT με ένα
     πρόγραμμα για modem, ή να χρησιμοποιήσετε τη σειριακή θύρα σε ένα άλλο
     μηχάνημα UNIX. Αν δεν έχετε σειριακή θύρα COM1 (sio0), αγοράστε μια. Τη
     δεδομένη στιγμή δεν υπάρχει τρόπος να επιλέξετε άλλη θύρα εκτός από την
     COM1, χωρίς να επαναμεταγλωττίσετε τα boot blocks. Αν χρησιμοποιείτε ήδη
     την COM1 για κάποια άλλη συσκευή, θα πρέπει να την αφαιρέσετε προσωρινά,
     και να εγκαταστήσετε νέο boot block και πυρήνα, μόλις συνδεθείτε στο
     FreeBSD. (Υποθέτουμε ότι η COM1 θα είναι έτσι και αλλιώς διαθέσιμη σε ένα
     εξυπηρετητή αρχείων/υπολογισμών/τερματικών. Αν πραγματικά χρειάζεστε την
     COM1 για κάτι άλλο (και δεν μπορείτε αυτό το κάτι άλλο να το μετακινήσετε
     στην COM2 (sio1)), μάλλον δεν θα έπρεπε να ασχοληθείτε καθόλου με όλο αυτό
     το θέμα).
  4. Βεβαιωθείτε ότι το αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα σας έχει τις κατάλληλες
     επιλογές (flags) για την COM1 (sio0).
     Οι σχετικές επιλογές είναι:


       0x10
           Ενεργοποιεί την υποστήριξη κονσόλας για αυτή τη θύρα. Αν δεν τεθεί
           αυτή η επιλογή, τα υπόλοιπα flags για την κονσόλα δεν λαμβάνονται
           υπόψιν. Τη δεδομένη στιγμή, η υποστήριξη κονσόλας μπορεί να είναι
           ενεργοποιημένη μόνο σε μια θύρα. Η πρώτη που καθορίζεται στο αρχείο
           ρυθμίσεων, είναι και αυτή που θα προτιμηθεί. Από μόνη της, η επιλογή
           αυτή δεν θα ενεργοποιήσει την κονσόλα στη συγκεκριμένη σειριακή
           θύρα. Θα πρέπει να θέσετε το παρακάτω flag ή να χρησιμοποιήσετε την
           επιλογή -h που περιγράφεται παρακάτω, μαζί με αυτό το flag.

       0x20
           Εξαναγκάζει τη συγκεκριμένη θύρα να γίνει η κονσόλα (εκτός αν
           υπάρχει άλλη κονσόλα υψηλότερης προτεραιότητας) άσχετα με την
           επιλογή -h που περιγράφεται παρακάτω. Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε
           το flag 0x20 μαζί με το flag 0x10.

       0x40
           Παρακρατεί τη συγκεκριμένη θύρα (σε συνδυασμό με την 0x10) κάνοντας
           την μη διαθέσιμη για κανονική πρόσβαση. Δεν θα πρέπει να θέσετε αυτή
           την επιλογή στη σειριακή θύρα που σκοπεύετε να χρησιμοποιήσετε ως
           σειριακή κονσόλα. Η μόνη χρήση αυτού του flag, είναι να καθορίσετε
           ότι η θύρα θα χρησιμοποιηθεί για απομακρυσμένη εκσφαλμάτωση του
           πυρήνα (kernel debugging). Δείτε Το_Βιβλίο_του_Προγραμματιστή για
           περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την απομακρυσμένη εκσφαλμάτωση.

     Παράδειγμα:

       device sio0 flags 0x10

     Δείτε τη σελίδα manual sio(4) για περισσότερες λεπτομέρειες.
     Αν δεν έχουν καθοριστεί flags, θα πρέπει να εκτελέσετε το UserConfig (σε
     διαφορετική κονσόλα) ή να επαναμεταγλωττίσετε τον πυρήνα.
  5. Δημιουργήστε το αρχείο boot.config στον ριζικό κατάλογο της κατάτμησης a
     του δίσκου εκκίνησης.
     Το αρχείο αυτό θα κατευθύνει τον κώδικα του boot block σχετικά με το πως
     θέλετε να εκκινήσει το σύστημα. Για να ενεργοποιήσετε την σειριακή
     κονσόλα, θα χρειαστείτε μία ή περισσότερες από τις παρακάτω επιλογέςαν
     θέλετε να προσδιορίσετε πολλαπλές επιλογές, θα πρέπει να τις περιλάβετε
     όλες στην ίδια γραμμή.


       -h
           Εναλλάσσει μεταξύ της εσωτερικής και της σειριακής κονσόλας. Για
           παράδειγμα, αν ξεκινήσετε από την εσωτερική κονσόλα (οθόνη),
           μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την επιλογή -h για να κατευθύνετε το
           φορτωτή εκκίνησης και τον πυρήνα να χρησιμοποιήσουν τη σειριακή θύρα
           ως συσκευή κονσόλας. Εναλλακτικά, αν εκκινήσετε μέσω της σειριακής
           θύρας, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την επιλογή -h για να κατευθύνετε
           το φορτωτή εκκίνησης και τον πυρήνα να χρησιμοποιήσουν την κανονική
           κονσόλα αντί για τη σειριακή.

       -D
           Εναλλάσσει μεταξύ της απλής και της διπλής κονσόλας. Στην ρύθμιση
           απλής κονσόλας, θα χρησιμοποιηθεί είτε η εσωτερική κονσόλα
           (απεικόνιση σε οθόνη) είτε η σειριακή θύρα, ανάλογα με το πως έχει
           τεθεί η επιλογή -h που εξετάσαμε παραπάνω. Σε περίπτωση διπλής
           κονσόλας, θα ενεργοποιηθούν ταυτόχρονα τόσο η εσωτερική όσο και η
           σειριακή κονσόλα, άσχετα από τη ρύθμιση της επιλογής -h. Σημειώστε
           ωστόσο ότι η ρύθμιση διπλής κονσόλας μπορεί να ενεργοποιηθεί μόνο
           κατά την εκκίνηση, όσο εκτελείται το boot block. Μόλις δοθεί ο
           έλεγχος στο φορτωτή εκκίνησης, η μοναδική κονσόλα που παραμένει
           είναι αυτή που καθορίζεται από την επιλογή -h.

       -P
           Ενεργοποιεί την ανίχνευση πληκτρολογίου του boot block. Αν δεν
           βρεθεί πληκτρολόγιο, ενεργοποιούνται αυτόματα οι επιλογές -D και -h.

                Σημείωση:Λόγω περιορισμών χώρου στην τρέχουσα έκδοση των
                boot blocks, η επιλογή -P μπορεί να ανιχνεύσει μόνο
                εκτεταμένα (extended) πληκτρολόγια. Πληκτρολόγια με
                λιγότερα από 101 πλήκτρα (και χωρίς τα πλήκτρα F11 και
                F12) ίσως να μην ανιχνευθούν. Εξαιτίας αυτού του
                περιορισμού, είναι πιθανό να μην ανιχνευθούν και κάποια
                πληκτρολόγια φορητών υπολογιστών. Αν συμβαίνει αυτό στο
                σύστημα σας, θα πρέπει να σταματήσετε να χρησιμοποιείτε
                την επιλογή -P. Δυστυχώς, δεν υπάρχει κάποιος τρόπος να
                παρακάμψετε αυτό το πρόβλημα.


     Χρησιμοποιήστε είτε την επιλογή -P για να επιλέξετε την κονσόλα αυτόματα,
     ή την επιλογή -h για να ενεργοποιήσετε τη σειριακή κονσόλα.
     Μπορείτε επίσης να περιλάβετε και άλλες επιλογές που περιγράφονται στη
     σελίδα manual του boot(8).
     Όλες οι επιλογές εκκίνησης, εκτός της -P, θα περάσουν στο φορτωτή
     εκκίνησης (/boot/loader). Ο φορτωτής εκκίνησης θα καθορίσει αν η κονσόλα
     θα δημιουργηθεί στην οθόνη ή στη σειριακή θύρα, αφού εξετάσει μόνο την
     επιλογή -h. Αυτό σημαίνει ότι αν καθορίσετε την επιλογή -D αλλά όχι την
     επιλογή -h στο /boot.config, θα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την σειριακή
     θύρα ως κονσόλα μόνο κατά την εκτέλεση του boot block. Ο φορτωτής
     εκκίνησης όμως θα χρησιμοποιήσει την εσωτερική κονσόλα (οθόνη).
  6. Εκκινήστε το μηχάνημα.
     Όταν ξεκινήσετε το FreeBSD μηχάνημα, τα boot blocks θα δείξουν τα
     περιεχόμενα του /boot.config στην κονσόλα. Για παράδειγμα:

       /boot.config: -P
       Keyboard: no

     Η δεύτερη γραμμή θα εμφανιστεί μόνο αν βάλετε την επιλογή -P στο /
     boot.config, και δείχνει αν υπάρχει ή όχι συνδεμένο πληκτρολόγιο. Τα
     μηνύματα αυτά κατευθύνονται στην σειριακή ή στην εσωτερική κονσόλα, ή
     ακόμα και στις δύο, ανάλογα με την επιλογή που έχει γίνει στο /
     boot.config.

     Επιλογές                   Το μήνυμα εμφανίζεται στην
     καμία                      εσωτερική κονσόλα
     -h                         σειριακή κονσόλα
     -D                         εσωτερική και σειριακή κονσόλα
     -Dh                        σειριακή και εσωτερική κονσόλα
     -P, πληκτρολόγιο συνδεμένο εσωτερική κονσόλα
     -P, χωρίς πληκτρολόγιο     σειριακή κονσόλα

     Μετά τα παραπάνω μηνύματα, θα υπάρξει μια μικρή παύση πριν τα boot blocks
     συνεχίσουν φορτώνοντας το φορτωτή εκκίνησης, και πριν εμφανιστούν
     περισσότερα μηνύματα στην κονσόλα. Υπό κανονικές συνθήκες, δεν χρειάζεται
     να διακόψετε τα boot blocks, αλλά ίσως θέλετε να το κάνετε αυτό για να
     βεβαιωθείτε ότι όλα είναι ρυθμισμένα σωστά.
     Πιέστε οποιοδήποτε πλήκτρο εκτός από το Enter στην κονσόλα για να
     διακόψετε τη διαδικασία εκκίνησης. Τα boot blocks θα σας ρωτήσουν για
     περισσότερες πληροφορίες. Θα πρέπει να δείτε κάτι όπως το παρακάτω:

       >> FreeBSD/i386 BOOT
       Default: 0:ad(0,a)/boot/loader
       boot:

     Επαληθεύστε ότι το παραπάνω μήνυμα εμφανίζεται είτε στη σειριακή κονσόλα,
     ή στην εσωτερική κονσόλα ή και στις δύο, ανάλογα με τις επιλογές που έχετε
     βάλει στο αρχείο /boot.config. Αν το μήνυμα εμφανίζεται στην σωστή
     κονσόλα, πιέστε Enter για να συνεχίσετε με τη διαδικασία εκκίνησης.
     Αν επιθυμείτε σειριακή κονσόλα, αλλά δεν βλέπετε την προτροπή σε αυτήν,
     υπάρχει κάποιο λάθος στις ρυθμίσεις. Στο μεταξύ, γράψτε -h και πιέστε
     Enter ή Return (αν γίνεται) για να πείτε στο boot block (και έπειτα στο
     φορτωτή εκκίνησης και τον πυρήνα) να επιλέξει τη σειριακή θύρα για την
     κονσόλα. Μόλις το σύστημα ξεκινήσει, κοιτάξτε ξανά τις ρυθμίσεις για να
     βρείτε που είναι το λάθος.

Μετά τη φόρτωση του φορτωτή εκκίνησης, βρίσκεστε στο τρίτο στάδιο της
διαδικασίας εκκίνησης και έχετε ακόμα τη δυνατότητα να επιλέξετε μεταξύ της
εσωτερικής και σειριακής κονσόλας, θέτοντας τις κατάλληλες μεταβλητές
περιβάλλοντος στο φορτωτή εκκίνησης. Δείτε το Τμήμα_27.6.6.
-------------------------------------------------------------------------------

27.6.4 Περίληψη

Εδώ θα βρείτε μια περίληψη των διάφορων επιλογών που παρουσιάστηκαν σε αυτή την
ενότητα, και την κονσόλα που επιλέχθηκε τελικά.
-------------------------------------------------------------------------------

27.6.4.1 1η Περίπτωση: Έχετε Θέσει το Flag 0x10 για τη Θύρα sio0


  device sio0 flags 0x10


Επιλογές στο /   Κονσόλα κατά τη   Κονσόλα κατά τη
boot.config      διάρκεια των boot διάρκεια του φορτωτή Κονσόλα στον πυρήνα
                 blocks            εκκίνησης
καμία            εσωτερική         εσωτερική            εσωτερική
-h               σειριακή          σειριακή             σειριακή
-D               σειριακή και      εσωτερική            εσωτερική
                 εσωτερική
-Dh              σειριακή και      σειριακή             σειριακή
                 εσωτερική
-P, πληκτρολόγιο εσωτερική         εσωτερική            εσωτερική
συνδεμένο
-P, χωρίς        σειριακή και      σειριακή             σειριακή
πληκτρολόγιο     εσωτερική

-------------------------------------------------------------------------------

27.6.4.2 2η Περίπτωση: Έχετε Θέσει το Flag 0x30 για την Θύρα sio0


  device sio0 flags 0x30


Επιλογές στο /   Κονσόλα κατά τη   Κονσόλα κατά τη
boot.config      διάρκεια των boot διάρκεια του φορτωτή Κονσόλα στον πυρήνα
                 blocks            εκκίνησης
καμία            εσωτερική         εσωτερική            σειριακή
-h               σειριακή          σειριακή             σειριακή
-D               σειριακή και      εσωτερική            σειριακή
                 εσωτερική
-Dh              σειριακή και      σειριακή             σειριακή
                 εσωτερική
-P, πληκτρολόγιο εσωτερική         εσωτερική            σειριακή
συνδεμένο
-P, χωρίς        σειριακή και      σειριακή             σειριακή
πληκτρολόγιο     εσωτερική

-------------------------------------------------------------------------------

27.6.5 Συμβουλές για την Σειριακή Κονσόλα


27.6.5.1 Ρύθμιση Μεγαλύτερης Ταχύτητας για τη Σειριακή Θύρα

Οι προεπιλεγμένες ρυθμίσεις της σειριακής θύρας είναι: 9600 baud, 8 bits, χωρίς
ισοτιμία (parity), 1 stop bit. Αν θέλετε να αλλάξετε την προεπιλεγμένη ταχύτητα
της κονσόλας, έχετε τις παρακάτω επιλογές:

* Επαναμεταγλωττίστε τα boot blocks θέτοντας τη μεταβλητή BOOT_COMCONSOLE_SPEED
  για να ορίσετε την νέα ταχύτητα κονσόλας. Δείτε το Τμήμα_27.6.5.2 για
  λεπτομερείς οδηγίες σχετικά με τη μεταγλώττιση και εγκατάσταση νέων boot
  blocks.
  Αν η ενεργοποίηση της σειριακής κονσόλας δεν γίνεται μέσω της επιλογής -h, ή
  αν η σειριακή κονσόλα που χρησιμοποιείται από τον πυρήνα είναι διαφορετική
  από αυτή που χρησιμοποιείται από τα boot blocks, θα πρέπει επίσης να
  προσθέσετε την παρακάτω επιλογή στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα, και να
  μεταγλωττίσετε ένα νέο πυρήνα:

    options CONSPEED=19200

* Στις επιλογές εκκίνησης του πυρήνα, χρησιμοποιήστε το -S. Μπορείτε επίσης να
  προσθέσετε την επιλογή -S στο /boot.config. Η σελίδα manual boot(8) περιέχει
  μια λίστα των υποστηριζόμενων επιλογών, και περιγράφει πως να τις προσθέσετε
  στο αρχείο /boot.config.
* Ενεργοποιήστε την επιλογή comconsole_speed στο αρχείο /boot/loader.conf.
  Για να λειτουργήσει αυτή η επιλογή, θα πρέπει επίσης να θέσετε τιμές για τις
  επιλογές console, boot_serial, και boot_multicons στο ίδιο αρχείο, το /boot/
  loader.conf. Παρακάτω φαίνεται ένα παράδειγμα χρήσης του comconsole_speed για
  αλλαγή ταχύτητα της σειριακής κονσόλας:

    boot_multicons="YES"
    boot_serial="YES"
    comconsole_speed="115200"
    console="comconsole,vidconsole"


-------------------------------------------------------------------------------

27.6.5.2 Χρησιμοποιώντας Σειριακή Θύρα Εκτός της sio0 για την Κονσόλα.

Θα πρέπει να επαναμεταγλωττίσετε κάποια προγράμματα για να χρησιμοποιήσετε ως
κονσόλα μια σειριακή θύρα εκτός της sio0. Αν για οποιοδήποτε λόγο θέλετε να
χρησιμοποιήσετε άλλη σειριακή θύρα, θα πρέπει να επαναμεταγλωττίσετε τα boot
blocks, το φορτωτή εκκίνησης και τον πυρήνα, με τον τρόπο που φαίνεται
παρακάτω.

  1. Ανακτήστε τον πηγαίο κώδικα του πυρήνα. (Δείτε το Κεφάλαιο_25)
  2. Επεξεργαστείτε το αρχείο /etc/make.conf και θέστε την επιλογή
     BOOT_COMCONSOLE_PORT στη διεύθυνση της θύρας που θέλετε να χρησιμοποιήσετε
     (0x3F8, 0x2F8, 0x3E8 or 0x2E8). Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μόνο τις θύρες
     sio0 ως sio3 (COM1 ως COM4). Κάρτες πολλαπλών θυρών, δεν πρόκειται να
     λειτουργήσουν. Δεν χρειάζεται να ρυθμίσετε την τιμή του interrupt.
  3. Δημιουργήστε ένα αρχείο ρύθμισης προσαρμοσμένου πυρήνα, και προσθέστε τα
     κατάλληλα flags για τη σειριακή θύρα που επιθυμείτε να χρησιμοποιήσετε.
     Για παράδειγμα, αν θέλετε η sio1 (COM2) να γίνει η κονσόλα:

       device sio1 flags 0x10

     ή

       device sio1 flags 0x30

     Δεν θα πρέπει να θέσετε flags κονσόλας για τις άλλες σειριακές θύρες.
  4. Μεταγλωττίστε και εγκαταστήστε ξανά τα boot blocks και τον φορτωτή
     εκκίνησης:

       # cd /sys/boot
       # make clean
       # make
       # make install

  5. Επαναμεταγλωττίστε και εγκαταστήστε τον πυρήνα.
  6. Γράψτε τα boot blocks στον δίσκο εκκίνησης χρησιμοποιώντας την bsdlabel(8)
     και εκκινήστε με το νέο πυρήνα.

-------------------------------------------------------------------------------

27.6.5.3 Είσοδος στον DDB Debugger Μέσω της Σειριακής Γραμμής

Αν θέλετε να εισέλθετε στον debugger του πυρήνα από την σειριακή κονσόλα (κάτι
που είναι χρήσιμο για να εκτελέσετε διαγνωστικά από απομακρυσμένη τοποθεσία,
αλλά επίσης και επικίνδυνο αν στείλετε κατά λάθος BREAK μέσω της σειριακής
θύρας!) θα πρέπει να περιλάβετε την παρακάτω επιλογή στον πυρήνα σας:

  options BREAK_TO_DEBUGGER
  options DDB

-------------------------------------------------------------------------------

27.6.5.4 Προτροπή Εισόδου στην Σειριακή Κονσόλα

Αν και αυτό δεν είναι απαραίτητο, ίσως να θέλετε να έχετε προτροπή εισόδου
(login) μέσω της σειριακής γραμμής, τώρα που μπορείτε πλέον να δείτε τα
μηνύματα εκκίνησης και να εισέλθετε στο debugger του πυρήνα μέσω της σειριακής
κονσόλας. Η διαδικασία περιγράφεται παρακάτω.
Με κάποιο συντάκτη κειμένου, ανοίξτε το αρχείο /etc/ttys και βρείτε τις
γραμμές:

  ttyu0 "/usr/libexec/getty std.9600" unknown off secure
  ttyu1 "/usr/libexec/getty std.9600" unknown off secure
  ttyu2 "/usr/libexec/getty std.9600" unknown off secure
  ttyu3 "/usr/libexec/getty std.9600" unknown off secure

Οι καταχωρίσεις από ttyu0 ως ttyu3 αντιστοιχούν στις COM1 ως COM4. Αλλάξτε το
off σε on για την θύρα που επιθυμείτε. Αν έχετε αλλάξει την ταχύτητα της
σειριακής θύρας, θα χρειαστεί να αλλάξετε το std.9600 ώστε να ταιριάζει με την
τρέχουσα ρύθμιση, π.χ. std.19200.
Μάλλον θα θέλετε να αλλάξετε και τον τύπο του τερματικού, από unknown στον
πραγματικό τύπου του σειριακού σας τερματικού.
Αφού αλλάξετε τις ρυθμίσεις, θα πρέπει να εκτελέσετε την εντολή kill -HUP 1
ώστε να ενεργοποιηθούν.
-------------------------------------------------------------------------------

27.6.6 Αλλαγή Κονσόλας μέσω του Φορτωτή Εκκίνησης

Σε προηγούμενες ενότητες, περιγράψαμε πως να ρυθμίσετε την σειριακή κονσόλα
αλλάζοντας τις ρυθμίσεις του boot block. Στην ενότητα αυτή, δείχνουμε πως
μπορείτε να καθορίσετε την κονσόλα δίνοντας κάποιες εντολές και μεταβλητές
περιβάλλοντος στον φορτωτή εκκίνησης. Καθώς ο φορτωτής εκκίνησης καλείται από
το τρίτο στάδιο της διαδικασίας εκκίνησης, και μετά το boot block, οι ρυθμίσεις
του φορτωτή εκκίνησης υπερισχύουν σε σχέση με αυτές του boot block.
-------------------------------------------------------------------------------

27.6.6.1 Ρύθμιση της Σειριακής Κονσόλας

Μπορείτε εύκολα να καθορίσετε ότι θα χρησιμοποιηθεί η σειριακή κονσόλα στον
φορτωτή εκκίνησης και στον πυρήνα που θα φορτωθεί, γράφοντας απλώς μια γραμμή
στο /boot/loader.conf:

  console="comconsole"

Η ρύθμιση αυτή θα ενεργοποιηθεί, άσχετα με το boot block που συζητήσαμε στην
προηγούμενη ενότητα.
Είναι καλύτερα η γραμμή αυτή να είναι η πρώτη στο αρχείο /boot/loader.conf,
ώστε να βλέπετε τα αρχικά μηνύματα εκκίνησης στη σειριακή κονσόλα.
Με τον ίδιο τρόπο, μπορείτε να καθορίσετε την εσωτερική κονσόλα ως:

  console="vidconsole"

Αν δεν καθορίσετε τη μεταβλητή περιβάλλοντος console, ο φορτωτής εκκίνησης (και
έπειτα ο πυρήνας) θα χρησιμοποιήσουν οποιαδήποτε κονσόλα έχετε καθορίσει στο
boot block με την επιλογή -h.
Μπορείτε να καθορίσετε την κονσόλα στο /boot/loader.conf.local ή στο /boot/
loader.conf.
Δείτε το loader.conf(5) για περισσότερες πληροφορίες.

     Σημείωση:Τη δεδομένη στιγμή, ο φορτωτής εκκίνησης δεν έχει επιλογή
     αντίστοιχη με την -P του boot block, και δεν υπάρχει κάποιος τρόπος
     να γίνει αυτόματη επιλογή μεταξύ εσωτερικής και σειριακής κονσόλας
     ανάλογα με την παρουσία πληκτρολογίου.

-------------------------------------------------------------------------------

27.6.6.2 Χρήση Σειριακής Θύρας Εκτός της sio0 για την Κονσόλα

Θα πρέπει να επαναμεταγλωττίσετε το φορτωτή εκκίνησης ώστε να χρησιμοποιήσει
μια σειριακή θύρα διαφορετική από την sio0 για τη σειριακή κονσόλα. Ακολουθήστε
τη διαδικασία που περιγράφεται στο Τμήμα_27.6.5.2.
-------------------------------------------------------------------------------

27.6.7 Πιθανές Παγίδες

Η γενική ιδέα είναι να επιτρέπεται σε όσους το επιθυμούν, να δημιουργήσουν
εξειδικευμένους εξυπηρετητές που δεν απαιτούν κάρτες γραφικών και πληκτρολόγια.
Δυστυχώς, αν και τα περισσότερα συστήματα θα σας επιτρέψουν να εκκινήσετε χωρίς
πληκτρολόγιο, σε πολύ λίγα θα μπορέσετε να εκκινήσετε χωρίς κάρτα γραφικών. Τα
μηχανήματα με BIOS της AMI μπορούν να ρυθμιστούν με αυτό τον τρόπο, αλλάζοντας
την επιλογή «graphics adapter» στις ρυθμίσεις του CMOS σε «Not installed.»
Τα περισσότερα μηχανήματα ωστόσο δεν υποστηρίζουν αυτή την επιλογή, και θα
αρνηθούν να εκκινήσουν αν δεν βάλετε μια κάρτα γραφικών. Στα μηχανήματα αυτά θα
πρέπει να αφήσετε μια στοιχειώδη (ακόμα και μονόχρωμη) κάρτα γραφικών, αν και
δεν είναι απαραίτητο να συνδέσετε και οθόνη. Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε να
εγκαταστήσετε BIOS της AMI.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 28 PPP και SLIP

Αναδομήθηκε, αναδιοργανώθηκε, και ανανεώθηκε από τον Jim Mock.

28.1 Σύνοψη

Το FreeBSD διαθέτει πλήθος τρόπων για τη σύνδεση ενός υπολογιστή με ένα άλλο.
Για να επιτύχετε σύνδεση μέσω modem στο Internet ή σε ένα άλλο δίκτυο, ή για να
επιτρέψετε σε άλλους να συνδεθούν μέσω του συστήματος σας, απαιτείται η χρήση
PPP ή SLIP. Το κεφάλαιο αυτό περιγράφει λεπτομερώς τον τρόπο ρύθμισης των
παραπάνω υπηρεσιών για χρήση μέσω modem.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να ρυθμίσετε το PPP χρήστη (User PPP).
* Πως να ρυθμίσετε το PPP πυρήνα (Kernel PPP, μόνο για FreeBSD 7.X).
* Πως να ρυθμίσετε το PPPoE (PPP μέσω Ethernet).
* Πως να ρυθμίσετε το PPPoA (PPP μέσω ATM).
* Πως να ρυθμίσετε ένα πελάτη και εξυπηρετητή SLIP (μόνο για FreeBSD 7.X).

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να είστε εξοικειωμένος με τη βασική ορολογία των δικτύων.
* Να κατανοείτε τις βασικές έννοιες και το σκοπό των επιλογικών συνδέσεων και
  του PPP και/ή SLIP.

Μπορεί να αναρωτιέστε ποια είναι η βασική διαφορά μεταξύ του PPP χρήστη και του
PPP πυρήνα. Η απάντηση είναι απλή: το PPP χρήστη επεξεργάζεται τα δεδομένα
εισόδου και εξόδου μέσω προγραμμάτων χρήστη (userland) αντί διαμέσου του πυρήνα
του λειτουργικού. Αυτό προκαλεί κάποιες επιβαρύνσεις λόγω της αντιγραφής
δεδομένων μεταξύ του πυρήνα και της εφαρμογής χρήστη, αλλά επιτρέπει κατά πολύ
πιο πλούσια (από άποψη δυνατοτήτων) υλοποίηση του PPP πρωτοκόλλου. Το PPP
χρήστη χρησιμοποιεί τη συσκευή tun για την επικοινωνία με τον έξω κόσμο, ενώ το
PPP πυρήνα χρησιμοποιεί την συσκευή ppp.

     Σημείωση:Σε όλο το κεφάλαιο, το PPP χρήστη θα αναφέρεται απλά ως ppp
     εκτός και αν χρειάζεται να γίνει διάκριση σε σχέση με άλλο λογισμικό
     PPP όπως το pppd (μόνο για το FreeBSD 7.X). Εκτός αν αναφέρεται
     διαφορετικά, όλες οι εντολές που εξηγούνται στο κεφάλαιο αυτό θα
     πρέπει να εκτελούνται ως root.

-------------------------------------------------------------------------------

28.2 Χρησιμοποιώντας το PPP Χρήστη

Ενημερώθηκε και βελτιώθηκε από τον Tom Rhodes.Αρχική συνεισφορά του Brian
Somers.Με τη βοήθεια των Nik Clayton, Dirk Frφmberg, και Peter Childs.

     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, τα ονόματα συσκευών για
     τις σειριακές θύρες μετονομάστηκαν από /dev/cuadN σε /dev/cuauN και
     από /dev/ttydN σε /dev/ttyuN. Οι χρήστες του FreeBSD 7.X θα χρειαστεί
     να προσαρμόσουν τις παρακάτω οδηγίες σύμφωνα με αυτές τις αλλαγές.

-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1 PPP Χρήστη


28.2.1.1 Προϋποθέσεις

Το κείμενο αυτό προϋποθέτει ότι έχετε τα παρακάτω:

* Λογαριασμό σε κάποιο Παροχέα Υπηρεσιών Internet (ISP) στον οποίο συνδέεστε
  χρησιμοποιώντας PPP.
* Ένα modem ή άλλη συσκευή συνδεμένη στο σύστημα σας, και ρυθμισμένη σωστά ώστε
  να σας επιτρέπει να συνδεθείτε στον ISP σας.
* Τους αριθμούς κλήσης για τον ISP σας.
* Το όνομα χρήστη (login) και τον κωδικό σας (password). Είτε κανονικό όνομα
  και κωδικό (τύπου UNIX) ή ένα ζεύγος ονόματος / κωδικού τύπου PAP ή CHAP.
* Τις IP διευθύνσεις ενός ή περισσότερων διακομιστών ονομάτων (DNS).
  Φυσιολογικά, ο ISP σας θα σας δώσει δύο τέτοιες διευθύνσεις. Αν δεν έχετε
  τουλάχιστον μία, μπορείτε να ενεργοποιήσετε την εντολή enable dns στο
  ppp.conf και το ppp θα ρυθμίσει τους διακομιστές ονομάτων για σας. Το
  χαρακτηριστικό αυτό εξαρτάται από την υποστήριξη της διαπραγμάτευσης DNS από
  τον ISP σας.

Ο ISP σας ενδεχομένως να σας δώσει και τις παρακάτω πληροφορίες, αλλά δεν είναι
εντελώς απαραίτητες:

* Τη διεύθυνση IP για την πύλη (gateway) του ISP σας. Η πύλη είναι το μηχάνημα
  μέσω του οποίου συνδέεστε, και θα αποτελέσει την προεπιλεγμένη διαδρομή
  (default route) για το μηχάνημα σας. Αν δεν έχετε αυτή την πληροφορία, θα
  χρησιμοποιηθεί μια εικονική, και όταν συνδεθείτε θα λάβετε την κανονική
  διεύθυνση από τον διακομιστή PPP του ISP σας.
  Αυτή η διεύθυνση IP αναφέρεται ως HISADDR από το ppp.
* Τη μάσκα δικτύου (netmask) που πρέπει να χρησιμοποιήσετε. Αν ο ISP σας δε σας
  την παρέχει, μπορείτε με ασφάλεια να χρησιμοποιήσετε την τιμή
  255.255.255.255.
* Αν ο ISP σας παρέχει στατική διεύθυνση και όνομα υπολογιστή (hostname)
  μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτά. Διαφορετικά, θα αφήσουμε τον απομακρυσμένο
  υπολογιστή να δώσει όποια διεύθυνση IP θεωρεί κατάλληλη.

Αν σας λείπουν κάποιες από τις απαιτούμενες πληροφορίες, επικοινωνήστε με τον
ISP σας.

     Σημείωση:Σε ολόκληρη την παρούσα ενότητα, πολλά από τα παραδείγματα
     που δείχνουν τα περιεχόμενα των αρχείων ρυθμίσεων, είναι αριθμημένα
     ανά γραμμή. Οι αριθμοί αυτοί εξυπηρετούν στην παρουσίαση και τη
     συζήτηση του κάθε παραδείγματος, και δεν πρέπει να γραφούν μέσα στο
     πραγματικό αρχείο. Είναι επίσης σημαντικό να τηρείτε η σωστή στοίχιση
     σε κάθε αρχείο, με τη χρήση στηλοθετών (tabs) και κενών διαστημάτων.

-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2 Αυτόματη Ρύθμιση PPP

Τόσο το ppp όσο και το pppd (η υλοποίηση του PPP σε επίπεδο πυρήνα, μόνο στο
FreeBSD 7.X) χρησιμοποιούν τα αρχεία ρυθμίσεων στον κατάλογο /etc/ppp. Μπορείτε
να βρείτε παραδείγματα για το ppp χρήστη στον κατάλογο /usr/share/examples/
ppp/.
H ρύθμιση του ppp απαιτεί την τροποποίηση ενός αριθμού από αρχεία, ανάλογα με
τις απαιτήσεις σας. Το τι θα βάλετε σε αυτά, εξαρτάται σε ένα ποσοστό από το αν
ο ISP σας αποδίδει στατικές διευθύνσεις IP (δηλ. σας παρέχει μια διεύθυνση IP η
οποία δεν αλλάζει) ή δυναμικές (δηλ. η IP διεύθυνση σας αλλάζει κάθε φορά που
συνδέεστε στον ISP σας).
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.1 PPP και Στατικές Διευθύνσεις IP

Θα χρειαστεί να τροποποιήσετε το αρχείο ρυθμίσεων /etc/ppp/ppp.conf. Θα πρέπει
να μοιάζει με αυτό που φαίνεται παρακάτω:

     Σημείωση:Οι γραμμές που τελειώνουν με : ξεκινούν στην πρώτη στήλη
     (αρχή της γραμμής)  όλες οι άλλες γραμμές θα πρέπει να στοιχισθούν
     με τον τρόπο που φαίνεται, με τη χρήση κενών ή στηλοθετών.


  1     default:
  2       set log Phase Chat LCP IPCP CCP tun command
  3       ident user-ppp VERSION (built COMPILATIONDATE)
  4       set device /dev/cuau0
  5       set speed 115200
  6       set dial "ABORT BUSY ABORT NO\\sCARRIER TIMEOUT 5 \
  7                 \"\" AT OK-AT-OK ATE1Q0 OK \\dATDT\\T TIMEOUT 40 CONNECT"
  8       set timeout 180
  9       enable dns
  10
  11    provider:
  12      set phone "(123) 456 7890"
  13      set authname foo
  14      set authkey bar
  15      set login "TIMEOUT 10 \"\" \"\" gin:--gin: \\U word: \\P col: ppp"
  16      set timeout 300
  17      set ifaddr x.x.x.x y.y.y.y 255.255.255.255 0.0.0.0
  18      add default HISADDR



  Γραμμή 1:
      Αναγνωρίζει την προεπιλεγμένη καταχώριση. Οι εντολές σε αυτή την
      καταχώριση εκτελούνται αυτόματα, όταν εκτελείται το ppp.

  Γραμμή 2:
      Ενεργοποιεί την καταγραφή (logging) των παραμέτρων. Όταν οι ρυθμίσεις που
      έχουν γίνει λειτουργούν ικανοποιητικά, η γραμμή αυτή θα πρέπει να
      μικρύνει στην παρακάτω:

        set log phase tun

      για να αποφευχθούν μεγάλα μεγέθη στα αρχεία καταγραφής.

  Γραμμή 3:
      Λέει στο PPP πως να αναφέρει πληροφορίες για τον εαυτό του στην άλλη
      μεριά της σύνδεσης. Η διαδικασία αυτή γίνεται αν το PPP έχει πρόβλημα
      στην διαπραγμάτευση και ολοκλήρωση της σύνδεσης, παρέχοντας με αυτό τον
      τρόπο πληροφορίες στον απομακρυσμένο διαχειριστή. Οι πληροφορίες αυτές
      μπορεί να είναι χρήσιμες στην επίλυση του προβλήματος.

  Γραμμή 4:
      Αναγνωρίζει τη συσκευή στην οποία είναι συνδεμένο το modem. Η συσκευή
      COM1 είναι η /dev/cuau0 και η COM2 είναι η /dev/cuau1.

  Γραμμή 5:
      Καθορίζει την ταχύτητα με την οποία επιθυμείτε να συνδεθείτε. Αν δεν
      λειτουργεί η τιμή 115200 (η οποία πρέπει να λειτουργεί με κάθε σχετικά
      σύγχρονο modem), δοκιμάστε με 38400.

  Γραμμές 6 & 7:
      Το αλφαριθμητικό που θα χρησιμοποιηθεί για την κλήση. Το PPP χρήστη
      χρησιμοποιεί σύνταξη expect-send παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιεί το
      πρόγραμμα chat(8). Δείτε τη σελίδα manual για πληροφορίες σχετικά με τις
      δυνατότητες αυτής της γλώσσας.
      Σημειώστε ότι αυτή η εντολή συνεχίζει στην επόμενη γραμμή για λόγους
      αναγνωσιμότητας. Αυτό μπορεί να γίνει σε κάθε εντολή του ppp.conf, εφόσον
      το \ είναι ο τελευταίος χαρακτήρας της γραμμής.

  Γραμμή 8:
      Καθορίζει το χρόνο τερματισμού λόγω αδράνειας της σύνδεσης. Τα 180
      δευτερόλεπτα είναι η προεπιλεγμένη τιμή, έτσι η γραμμή αυτή είναι εδώ
      καθαρά διακοσμητική.

  Γραμμή 9:
      Λέει στο PPP να ρωτήσει την άλλη πλευρά για να επιβεβαιώσει τις τοπικές
      ρυθμίσεις του resolver. Αν εκτελείτε τοπικό διακομιστή ονομάτων (DNS), θα
      πρέπει να μετατρέψετε αυτή τη γραμμή σε σχόλιο ή να την αφαιρέσετε.

  Γραμμή 10:
      Κενή γραμμή ώστε η ανάγνωση του αρχείου να είναι πιο εύκολη. Οι κενές
      γραμμές αγνοούνται από το PPP.

  Γραμμή 11:
      Αναγνωρίζει την καταχώριση ενός παροχέα με το όνομα «provider». Μπορείτε
      εδώ να χρησιμοποιήσετε το όνομα του ISP σας, ώστε αργότερα να ξεκινάτε τη
      σύνδεση σας με την επιλογή load ISP.

  Γραμμή 12:
      Θέτει τον αριθμό κλήσης για αυτό τον παροχέα. Μπορείτε να καθορίσετε
      πολλαπλούς αριθμούς κλήσης χρησιμοποιώντας άνω-κάτω τελεία (:) ή τον
      χαρακτήρα (|) ως διαχωριστικό. Η διαφορά μεταξύ των δύο διαχωριστικών
      περιγράφεται στο ppp(8). Περιληπτικά, αν θέλετε να δοκιμάζονται κυκλικά
      όλοι οι αριθμοί, χρησιμοποιήστε την άνω-κάτω τελεία. Αν θέλετε να γίνεται
      πάντοτε απόπειρα κλήσης του πρώτου αριθμού και οι υπόλοιποι να
      δοκιμάζονται μόνο αν ο πρώτος αποτύχει, χρησιμοποιήστε το χαρακτήρα
      παροχέτευσης. Να γράφετε πάντοτε όλο το σύνολο των τηλεφωνικών αριθμών με
      τον τρόπο που φαίνεται.
      Αν ο αριθμός τηλεφώνου περιέχει κενά, θα πρέπει να τον περικλείσετε σε
      εισαγωγικά ("). Η παράλειψη τους, αν και είναι απλό σφάλμα, μπορεί να
      προκαλέσει προβλήματα που δεν μπορούν να εντοπιστούν εύκολα.

  Γραμμές 13 & 14:
      Αναγνωρίζει το όνομα χρήστη και τον κωδικό του. Όταν συνδέεστε
      χρησιμοποιώντας προτροπή τύπου UNIX, οι τιμές αυτές αναφέρονται από την
      εντολή set login χρησιμοποιώντας τις μεταβλητές \U και \P. Όταν συνδέεστε
      με χρήση PAP ή CHAP, οι τιμές αυτές χρησιμοποιούνται την ώρα της
      πιστοποίησης ταυτότητας του χρήστη.

  Γραμμή 15:
      Αν χρησιμοποιείτε PPP ή CHAP, δεν θα υπάρχει στο σημείο αυτό προτροπή
      εισόδου (login), και θα πρέπει να μετατρέψετε τη γραμμή αυτή σε σχόλιο ή
      να την αφαιρέσετε. Δείτε την Πιστοποίηση_PAP_και_CHAP για περισσότερες
      λεπτομέρειες.
      Το αλφαριθμητικό εισόδου χρησιμοποιεί σύνταξη παρόμοια με το chat(8),
      όπως συμβαίνει και με το αλφαριθμητικό κλήσης. Στο παράδειγμα μας, το
      αλφαριθμητικό χρησιμοποιείται για μια υπηρεσία στην οποία η συνεδρία
      εισόδου μοιάζει με την παρακάτω:

        J. Random Provider
        login: foo
        password: bar
        protocol: ppp

      Θα χρειαστεί να αλλάξετε αυτό το script ανάλογα με τις ανάγκες σας. Όταν
      γράφετε αυτό το script την πρώτη φορά, βεβαιωθείτε ότι έχετε
      ενεργοποιήσει το αρχείο καταγραφής για το «chat» ώστε να μπορείτε να
      προσδιορίσετε αν η διαδικασία αναγνώρισης προχωράει σωστά.

  Γραμμή 16:
      Θέτει το χρόνο αδράνειας (σε δευτερόλεπτα) για τη σύνδεση. Εδώ, η σύνδεση
      θα κλείσει αυτόματα αν δεν υπάρχει κίνηση για 300 δευτερόλεπτα. Αν δεν
      θέλετε να γίνεται ποτέ τερματισμός της σύνδεσης λόγω αδράνειας, θέστε
      αυτή τη τιμή σε μηδέν, ή χρησιμοποιήστε την επιλογή -ddial στη γραμμή
      εντολής.

  Γραμμή 17:
      Θέτει τη διεύθυνση της διεπαφής. Το αλφαριθμητικό x.x.x.x θα πρέπει να
      αντικατασταθεί με τη διεύθυνση IP που σας έχει αποδοθεί από τον παροχέα
      σας. Το αλφαριθμητικό y.y.y.y θα πρέπει να αντικατασταθεί με την
      διεύθυνση IP που έχει καθορίσει ο ISP σας ως πύλη (gateway, το μηχάνημα
      στο οποίο συνδέεστε). Αν ο ISP σας δεν σας έχει δώσει διεύθυνση πύλης,
      χρησιμοποιήστε την 10.0.0.2/0. Αν πρέπει να χρησιμοποιήσετε μια IP
      διεύθυνση που έχετε «μαντέψει», βεβαιωθείτε ότι έχετε δημιουργήσει μια
      καταχώριση στο /etc/ppp/ppp.linkup σύμφωνα με τις οδηγίες για το PPP_και
      Δυναμικές_IP_Διευθύνσεις. Αν παραλείψετε αυτή τη γραμμή, το ppp δεν θα
      μπορεί να εκτελεστεί σε κατάσταση -auto.

  Γραμμή 18:
      Προσθέστε μια προεπιλεγμένη διαδρομή (default route) προς το μηχάνημα
      πύλης (gateway) του ISP σας. Η ειδική λέξη HISADDR αντικαθίσταται με την
      διεύθυνση πύλης που καθορίζεται στη γραμμή 17. Είναι σημαντικό η γραμμή
      αυτή να εμφανίζεται μετά την γραμμή 17, διαφορετικά το HISADDR δεν θα
      έχει ακόμα λάβει αρχική τιμή.
      Αν δεν επιθυμείτε να εκτελέσετε το ppp σε κατάσταση -auto, θα πρέπει να
      μετακινήσετε αυτή τη γραμμή στο αρχείο ppp.linkup.

Δεν είναι απαραίτητο να προσθέσετε καταχώριση στο αρχείο ppp.linkup όταν έχετε
στατική διεύθυνση IP και εκτελείτε το ppp σε κατάσταση -auto. Στην περίπτωση
αυτή, οι καταχωρίσεις σας στον πίνακα δρομολόγησης είναι σωστές πριν καν
συνδεθείτε. Ίσως ωστόσο να θέλετε να δημιουργήσετε μια καταχώριση για να
εκτελέσετε κάποια προγράμματα μετά την αποκατάσταση της σύνδεσης. Θα το
εξηγήσουμε αυτό αργότερα σε ένα παράδειγμα με το sendmail.
Μπορείτε να βρείτε παραδείγματα αρχείων ρυθμίσεων στον κατάλογο usr/share/
examples/ppp/.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.2 PPP και Δυναμικές Διευθύνσεις IP

Αν ο παροχέας σας δεν δίνει στατικές διευθύνσεις, το ppp μπορεί να ρυθμιστεί να
διαπραγματεύεται την τοπική και την απομακρυσμένη διεύθυνση. Αυτό γίνεται
«μαντεύοντας» μια διεύθυνση IP, και επιτρέποντας στο ppp να την θέσει έπειτα
σωστά, χρησιμοποιώντας το πρωτόκολλο IPCP (IP Configuration Protocol) μετά τη
σύνδεση. Το αρχείο ρυθμίσεων ppp.conf είναι το ίδιο όπως και στο PPP_και
Στατικές_Διευθύνσεις_IP, με την παρακάτω μόνο αλλαγή:

  17      set ifaddr 10.0.0.1/0 10.0.0.2/0 255.255.255.255 0.0.0.0

Όπως και προηγουμένως, δεν πρέπει να περιλάβετε τον αριθμό γραμμής. Απαιτείται
εσοχή ενός τουλάχιστον κενού διαστήματος.


  Γραμμή 17:
      Ο αριθμός μετά το χαρακτήρα / είναι το πλήθος των bits της διεύθυνσης για
      το οποίο θα επιμείνει το ppp. Ίσως θέλετε να χρησιμοποιήσετε αριθμούς IP
      πιο κατάλληλους για την περίσταση, αλλά το παράδειγμα που δίνουμε
      παραπάνω θα λειτουργήσει πάντα.
      Το τελευταίο όρισμα (το 0.0.0.0) λέει στο PPP να αρχίσει τις
      διαπραγματεύσεις με την διεύθυνση 0.0.0.0 αντί για την 10.0.0.1. Αυτό
      είναι απαραίτητο σε ορισμένους ISP. Μη χρησιμοποιήσετε το 0.0.0.0 ως
      πρώτο όρισμα στην set ifaddr, καθώς θα εμποδίσει την PPP να ρυθμίσει την
      αρχική διαδρομή στην κατάσταση -auto .

Αν δεν χρησιμοποιείτε την επιλογή -auto, θα χρειαστεί να δημιουργήσετε μια
καταχώριση στο αρχείο /etc/ppp/ppp.linkup. Το αρχείο ppp.linkup χρησιμοποιείται
μετά την αποκατάσταση της σύνδεσης. Στο σημείο αυτό, το ppp θα έχει ήδη
αποδώσει διεύθυνση στην διεπαφή και θα είναι πλέον δυνατόν να προσθέσετε τις
καταχωρίσεις στον πίνακα δρομολόγησης:

  1     provider:
  2      add default HISADDR



  Γραμμή 1:
      Με την αποκατάσταση της σύνδεσης, το ppp θα ψάξει για μια καταχώριση στο
      ppp.linkup σύμφωνα με τους παρακάτω κανόνες: Αρχικά θα προσπαθήσει να
      ταιριάξει την πρώτη ετικέτα που έχει χρησιμοποιηθεί στο αρχείο ppp.conf.
      Αν αυτό αποτύχει, θα ψάξει για μια καταχώριση για την διεύθυνση IP της
      πύλης. Η καταχώριση αυτή είναι μια ετικέτα μορφής IP διεύθυνσης, με
      τέσσερις οκτάδες. Αν δεν έχει ακόμα βρεθεί η σωστή καταχώριση, θα γίνει
      ανίχνευση για την καταχώριση MYADDR.

  Γραμμή 2:
      Η γραμμή αυτή λέει στο ppp να προσθέσει μια προεπιλεγμένη διαδρομή η
      οποία να δείχνει στο HISADDR. Το HISADDR θα αντικατασταθεί με τη
      διεύθυνση IP της πύλης όπως αυτή αποδόθηκε μέσω του πρωτοκόλλου IPCP.

Δείτε την καταχώριση pmdemand στα αρχεία /usr/share/examples/ppp/
ppp.conf.sample και /usr/share/examples/ppp/ppp.linkup.sample για ένα πιο
λεπτομερές παράδειγμα.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.3 Λήψη Εισερχόμενων Κλήσεων

Όταν ρυθμίζετε το ppp να λαμβάνει εισερχόμενες κλήσεις σε ένα μηχάνημα που
συνδέεται σε ένα τοπικό δίκτυο (LAN), θα πρέπει να αποφασίσετε αν θέλετε να
προωθούνται πακέτα προς αυτό. Αν ναι, θα πρέπει να αποδώσετε στο μηχάνημα μια
διεύθυνση IP η οποία να ανήκει στο ίδιο υποδίκτυο με το LAN, και να
χρησιμοποιήσετε την εντολή enable proxy στο αρχείο /etc/ppp/ppp.conf. Θα πρέπει
επίσης να επιβεβαιώσετε ότι το αρχείο /etc/rc.conf περιέχει τα παρακάτω:

  gateway_enable="YES"

-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.4 Ποιο getty;

Η ενότητα Υπηρεσία_Εισόδου_μέσω_Επιλογικής_Σύνδεσης_(dial_in) παρέχει μια καλή
περιγραφή σχετικά με την ενεργοποίηση υπηρεσιών επιλογικών κλήσεων
χρησιμοποιώντας την getty(8).
Μια εναλλακτική στην getty είναι η mgetty (από το πακέτο comms/mgetty+sendfax),
μια πιο έξυπνη έκδοση της getty, η οποία έχει σχεδιαστεί για να λαμβάνει υπόψιν
τις επιλογικές γραμμές.
Τα πλεονεκτήματα της mgetty είναι ότι επικοινωνεί ενεργά με τα modem, το οποίο
σημαίνει ότι αν η θύρα είναι απενεργοποιημένη στο /etc/ttys, το modem σας δεν
θα απαντήσει στην κλήση.
Μεταγενέστερες εκδόσεις της mgetty (από την 0.99beta και μετά) υποστηρίζουν
επίσης αυτόματη ανίχνευση PPP streams, επιτρέποντας στους πελάτες σας πρόσβαση
στον εξυπηρετητή χωρίς χρήση scripts.
Διαβάστε την ενότητα Mgetty_και_AutoPPP για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με
την mgetty.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.5 ¶δειες για το PPP

Φυσιολογικά, η εκτέλεση της εντολής ppp πρέπει να γίνεται ως χρήστης root. Αν
ωστόσο θέλετε να επιτρέψετε την εκτέλεση του ppp σε κατάσταση εξυπηρετητή ως
κανονικός χρήστης (με τον τρόπο που περιγράφεται παρακάτω) θα πρέπει να δώσετε
σε αυτό το χρήστη τα κατάλληλα δικαιώματα για να εκτελεί το ppp, προσθέτοντας
τον στην ομάδα network στο αρχείο /etc/group.
Θα πρέπει επίσης να τους δώσετε πρόσβαση σε ένα ή περισσότερα τμήματα του
αρχείου ρυθμίσεων, χρησιμοποιώντας την εντολή allow:

  allow users fred mary

Αν χρησιμοποιήσετε την επιλογή αυτή στο τμήμα default, θα δώσετε σε αυτούς τους
χρήστες πρόσβαση σε όλες τις ρυθμίσεις.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.6 Κελύφη PPP για Χρήστες με Δυναμικά IP

Δημιουργήστε ένα αρχείο με το όνομα /etc/ppp/ppp-shell το οποίο να περιέχει τα
παρακάτω:

  #!/bin/sh
  IDENT=`echo $0 | sed -e 's/^.*-\(.*\)$/\1/'`
  CALLEDAS="$IDENT"
  TTY=`tty`

  if [ x$IDENT = xdialup ]; then
          IDENT=`basename $TTY`
  fi

  echo "PPP for $CALLEDAS on $TTY"
  echo "Starting PPP for $IDENT"

  exec /usr/sbin/ppp -direct $IDENT

Το script αυτό θα πρέπει να γίνει εκτελέσιμο. Δημιουργήστε τώρα ένα συμβολικό
δεσμό που να ονομάζεται ppp-dialup χρησιμοποιώντας τις παρακάτω εντολές:

  # ln -s ppp-shell /etc/ppp/ppp-dialup

Θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε αυτό το script ως το κέλυφος για όλους τους dialup
χρήστες. Εδώ φαίνεται ένα παράδειγμα του /etc/passwd για ένα χρήστη dialup με
όνομα pchilds (θυμηθείτε ότι δεν πρέπει να τροποποιείτε άμεσα το αρχείο των
κωδικών, αλλά μέσω της εντολής vipw(8)).

  pchilds:*:1011:300:Peter Childs PPP:/home/ppp:/etc/ppp/ppp-dialup

Δημιουργήστε ένα κατάλογο /home/ppp προσβάσιμο για ανάγνωση από όλους, ο οποίος
θα περιέχει τα παρακάτω κενά αρχεία:

  -r--r--r--   1 root     wheel           0 May 27 02:23 .hushlogin
  -r--r--r--   1 root     wheel           0 May 27 02:22 .rhosts

τα οποία εμποδίζουν την εμφάνιση του μηνύματος από το αρχείο /etc/motd.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.7 Κελύφη PPP για Χρήστες με Στατικό IP

Δημιουργήστε το αρχείο ppp-shell όπως φαίνεται παραπάνω, και για κάθε
λογαριασμό με στατικό IP, δημιουργήστε ένα συμβολικό δεσμό προς το ppp-shell.
Για παράδειγμα, αν έχετε τρεις πελάτες dialup, τους fred, sam, και mary, στους
οποίους εκτελείτε δρομολόγηση /24 CIDR, θα πρέπει να γράψετε τα παρακάτω:

  # ln -s /etc/ppp/ppp-shell /etc/ppp/ppp-fred
  # ln -s /etc/ppp/ppp-shell /etc/ppp/ppp-sam
  # ln -s /etc/ppp/ppp-shell /etc/ppp/ppp-mary

Για κάθε λογαριασμό χρήστη dialup, θα πρέπει να ρυθμιστεί το κέλυφος στο
συμβολικό δεσμό που δημιουργήθηκε παραπάνω (για παράδειγμα ο συμβολικός δεσμός
για το κέλυφος του χρήστη mary θα πρέπει να είναι ο /etc/ppp/ppp-mary).
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.8 Ρύθμιση του ppp.conf για Χρήστες με Δυναμικό IP

Το αρχείο /etc/ppp/ppp.conf θα πρέπει να περιέχει κάτι αντίστοιχο με το
παρακάτω:

  default:
    set debug phase lcp chat
    set timeout 0

  ttyu0:
    set ifaddr 203.14.100.1 203.14.100.20 255.255.255.255
    enable proxy

  ttyu1:
    set ifaddr 203.14.100.1 203.14.100.21 255.255.255.255
    enable proxy


     Σημείωση:Η στοίχιση είναι σημαντική.

Για κάθε συνεδρία, φορτώνεται η ενότητα default:. Για κάθε γραμμή dialup που
ενεργοποιείται στο /etc/ttys, θα πρέπει να δημιουργήσετε μια καταχώριση όμοια
με αυτή που φαίνεται παραπάνω για το ttyu0:. Κάθε γραμμή θα πρέπει να παίρνει
μια μοναδική διεύθυνση IP από το απόθεμα των IP διευθύνσεων που προορίζονται
για τους δυναμικούς χρήστες.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.9 Ρύθμιση του ppp.conf για Χρήστες με Στατικό IP

Εκτός από τα περιεχόμενα του υποδείγματος /usr/share/examples/ppp/ppp.conf θα
πρέπει να προσθέσετε μια ενότητα για καθένα από τους χρήστες dialup στους
οποίους έχει αποδοθεί στατικό IP. Θα συνεχίσουμε με το παράδειγμα μας με τους
χρήστες fred, sam, και mary.

  fred:
    set ifaddr 203.14.100.1 203.14.101.1 255.255.255.255

  sam:
    set ifaddr 203.14.100.1 203.14.102.1 255.255.255.255

  mary:
    set ifaddr 203.14.100.1 203.14.103.1 255.255.255.255

Το αρχείο /etc/ppp/ppp.linkup θα πρέπει επίσης να περιέχει πληροφορίες
δρομολόγησης για κάθε χρήστη με στατικό IP (αν απαιτείται). Η παρακάτω γραμμή
θα προσθέσει μια διαδρομή προς τη διεύθυνση δικτύου 203.14.101.0/24 μέσω της
σύνδεσης ppp του πελάτη.

  fred:
    add 203.14.101.0 netmask 255.255.255.0 HISADDR

  sam:
    add 203.14.102.0 netmask 255.255.255.0 HISADDR

  mary:
    add 203.14.103.0 netmask 255.255.255.0 HISADDR

-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.10 mgetty και AutoPPP

Το port comms/mgetty+sendfax, έρχεται με προεπιλεγμένη την επιλογή AUTO_PPP,
επιτρέποντας έτσι στην mgetty να ανιχνεύει την φάση LCP των συνδέσεων PPP και
να εκτελεί αυτόματα ένα κέλυφος ppp. Ωστόσο, καθώς με αυτό τον τρόπο δεν
ενεργοποιείται η προεπιλεγμένη ακολουθία ονόματος χρήστη και κωδικού, είναι
απαραίτητο να γίνει πιστοποίηση των χρηστών με τη χρήση PAP ή CHAP.
Η ενότητα αυτή προϋποθέτει ότι ο χρήστης έχει ρυθμίσει, μεταγλωττίσει και
εγκαταστήσει με επιτυχία το port comms/mgetty+sendfax στο σύστημα του.
Βεβαιωθείτε ότι το αρχείο σας /usr/local/etc/mgetty+sendfax/login.config
περιέχει τα παρακάτω:

  /AutoPPP/ -     -		      /etc/ppp/ppp-pap-dialup

Αυτό θα πει στην mgetty να εκτελέσει το script ppp-pap-dialup για τις PPP
συνδέσεις που ανιχνεύθηκαν.
Δημιουργήστε ένα αρχείο με το όνομα /etc/ppp/ppp-pap-dialup το οποίο θα
περιέχει τα ακόλουθα (το αρχείο θα πρέπει να είναι εκτελέσιμο):

  #!/bin/sh
  exec /usr/sbin/ppp -direct pap$IDENT

Για κάθε γραμμή dialup που είναι ενεργοποιημένη στο /etc/ttys, δημιουργήστε μια
αντίστοιχη καταχώριση στο αρχείο /etc/ppp/ppp.conf. Η καταχώριση αυτή μπορεί να
συνυπάρχει χωρίς πρόβλημα με αυτές που ορίσαμε παραπάνω.

  pap:
    enable pap
    set ifaddr 203.14.100.1 203.14.100.20-203.14.100.40
    enable proxy

Κάθε χρήστης που εισέρχεται με αυτό τον τρόπο, θα πρέπει να διαθέτει όνομα
χρήστη/κωδικό στο αρχείο /etc/ppp/ppp.secret. Εναλλακτικά, μπορείτε να
προσθέσετε την παρακάτω επιλογή ώστε να γίνεται πιστοποίηση των χρηστών μέσω
PAP με βάση τα στοιχεία του αρχείου /etc/passwd.

  enable passwdauth

Αν θέλετε να αποδώσετε στατικό IP σε κάποιους χρήστες, μπορείτε να καθορίσετε
την διεύθυνση ως τρίτο όρισμα στο αρχείο /etc/ppp/ppp.secret. Για παραδείγματα,
δείτε το αρχείο /usr/share/examples/ppp/ppp.secret.sample.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.11 Επεκτάσεις MS

Είναι δυνατόν να ρυθμίσετε το PPP ώστε να παρέχει διευθύνσεις DNS και NetBIOS
κατά απαίτηση.
Για να ενεργοποιήσετε αυτές τις επεκτάσεις με την έκδοση 1.x του PPP, θα πρέπει
να προσθέσετε τις παρακάτω γραμμές στο σχετικό τμήμα του /etc/ppp/ppp.conf.

  enable msext
  set ns 203.14.100.1 203.14.100.2
  set nbns 203.14.100.5

Για το PPP από την έκδοση 2 και πάνω:

  accept dns
  set dns 203.14.100.1 203.14.100.2
  set nbns 203.14.100.5

Το παραπάνω θα ενημερώσει τους πελάτες για τον κύριο και δευτερεύοντα
εξυπηρετητή DNS, και για τον εξυπηρετητή ονομάτων NetBIOS.
Από την έκδοση 2 και πάνω, αν παραλειφθεί η γραμμή set dns, το PPP θα
χρησιμοποιήσει τις γραμμές που θα βρει στο /etc/resolv.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.12 Πιστοποίηση PAP και CHAP

Κάποιοι ISP ρυθμίζουν τα συστήματα τους με τέτοιο τρόπο, ώστε το κομμάτι της
σύνδεσης που ασχολείται με την πιστοποίηση του χρήστη να γίνεται μέσω των
μηχανισμών PAP ή CHAP. Αν συμβαίνει αυτό στη δική σας περίπτωση, ο ISP σας δεν
θα σας στείλει προτροπή login όταν συνδεθείτε, αλλά θα αρχίσει απευθείας τη
μετάδοση PPP.
Το PAP είναι λιγότερο ασφαλές από το CHAP, αλλά η ασφάλεια εδώ δεν είναι τόσο
σπουδαίο θέμα, καθώς οι κωδικοί (αν και στέλνονται ως κανονικό κείμενο)
μεταδίδονται μόνο μέσω σειριακής γραμμής. Έτσι δεν υπάρχει πραγματική
δυνατότητα των crackers να «κρυφακούσουν».
Χρησιμοποιώντας ως αναφορά τις ενότητες PPP_και_Στατικές_Διευθύνσεις_IP ή PPP
και_Δυναμικές_Διευθύνσεις_IP, θα πρέπει να γίνουν οι παρακάτω αλλαγές:

  13      set authname MyUserName
  14      set authkey MyPassword
  15      set login



  Γραμμή 13:
      Η γραμμή αυτή καθορίζει το όνομα χρήστη για τα PAP/CHAP. Θα χρειαστεί να
      εισάγετε την σωστή τιμή για το MyUserName.

  Γραμμή 14:
      Η γραμμή αυτή καθορίζει τον κωδικό για τα PAP/CHAP. Θα χρειαστεί να
      εισάγετε την σωστή τιμή για το MyPassword. Ίσως θέλετε να προσθέσετε μια
      ακόμα γραμμή, όπως την παρακάτω:

        16      accept PAP

      ή

        16      accept CHAP

      για να είναι φανερή η πρόθεση σας, ωστόσο τόσο το PAP όσο και το CHAP
      γίνονται δεκτά από προεπιλογή.

  Γραμμή 15:
      Ο ISP σας δεν θα απαιτεί φυσιολογικά να εισέλθετε στον εξυπηρετητή αν
      χρησιμοποιείτε PAP ή CHAP. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να
      απενεργοποιήσετε το αλφαριθμητικό «set login».

-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.2.13 Αλλάζοντας ¶μεσα τις Ρυθμίσεις του ppp

Είναι δυνατόν να επικοινωνήσετε με το πρόγραμμα ppp καθώς εκτελείται στον
παρασκήνιο, αλλά μόνο αν έχετε ρυθμίσει μια κατάλληλη διαγνωστική θύρα για αυτό
το σκοπό. Για να το κάνετε αυτό, προσθέστε την παρακάτω γραμμή στις ρυθμίσεις
σας:

  set server /var/run/ppp-tun%d DiagnosticPassword 0177

Αυτό οδηγεί το PPP να «ακούει» στο καθορισμένο UNIX socket του τομέα, και να
ρωτάει τους πελάτες για τον κωδικό που έχει καθοριστεί πριν επιτρέψει την
πρόσβαση. Το %d στο όνομα, αντικαθίσταται με τον αριθμό της συσκευής tun που
χρησιμοποιείται.
Από τη στιγμή που ρυθμιστεί το socket, το πρόγραμμα pppctl(8) μπορεί να
χρησιμοποιηθεί σε scripts με τα οποία επιθυμείτε να διαχειριστείτε το πρόγραμμα
ppp το οποίο εκτελείται ήδη.
-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.3 Χρησιμοποιώντας τη Δυνατότητα Μετάφρασης Διευθύνσεων (NAT) του PPP

Το PPP έχει την ικανότητα να χρησιμοποιήσει δικό του εσωτερικό NAT, χωρίς να
απαιτούνται οι ικανότητες ανακατεύθυνσης του πυρήνα. Μπορείτε να ενεργοποιήσετε
αυτή τη λειτουργία με την ακόλουθη γραμμή στο /etc/ppp/ppp.conf:

  nat enable yes

Εναλλακτικά, το NAT του PPP μπορεί να ενεργοποιηθεί με την επιλογή -nat στην
γραμμή εντολών. Μπορείτε ακόμα να βάλετε την επιλογή ppp_nat στο αρχείο /etc/
rc.conf. Η επιλογή αυτή είναι ενεργοποιημένη από προεπιλογή.
Αν χρησιμοποιήσετε αυτό το χαρακτηριστικό, μάλλον θα βρείτε χρήσιμες και τις
παρακάτω επιλογές για το /etc/ppp/ppp.conf, με τις οποίες ενεργοποιείται η
προώθηση εισερχόμενων συνδέσεων:

  nat port tcp 10.0.0.2:ftp ftp
  nat port tcp 10.0.0.2:http http

ή αν δεν εμπιστεύεστε καθόλου το εξωτερικό δίκτυο:

  nat deny_incoming yes

-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.4 Τελικές Ρυθμίσεις Συστήματος

Έχετε πλέον ρυθμίσει το ppp, αλλά υπάρχουν μερικά ακόμα πράγματα που πρέπει να
κάνετε πριν να είναι έτοιμο για λειτουργία. Όλα περιλαμβάνουν την επεξεργασία
του αρχείου /etc/rc.conf.
Ξεκινώντας από την αρχή του αρχείου αυτού, βεβαιωθείτε ότι είναι ορισμένη η
γραμμή hostname=, π.χ.:

  hostname="foo.example.com"

Αν ο ISP σας παρέχει στατική IP διεύθυνση και όνομα, είναι μάλλον καλύτερο να
χρησιμοποιήσετε αυτό το όνομα ως όνομα για το μηχάνημα σας.
Ψάξτε για τη μεταβλητή network_interfaces. Αν θέλετε να ρυθμίσετε το σύστημα
σας να καλεί τον ISP σας κατά απαίτηση, βεβαιωθείτε ότι υπάρχει στη λίστα η
συσκευή tun0, διαφορετικά αφαιρέστε την.

  network_interfaces="lo0 tun0"
  ifconfig_tun0=


     Σημείωση:Η μεταβλητή ifconfig_tun0 θα πρέπει να είναι άδεια, και θα
     πρέπει να δημιουργηθεί ένα αρχείο με όνομα /etc/start_if.tun0. Το
     αρχείο αυτό θα πρέπει να περιέχει την παρακάτω γραμμή:

       ppp -auto mysystem

     Το script αυτό εκτελείται κατά τη διάρκεια ρύθμισης του δικτύου,
     ξεκινώντας έτσι το δαίμονα ppp σε κατάσταση αυτόματης λειτουργίας. Αν
     διαθέτετε κάποιο τοπικό δίκτυο (LAN) για το οποίο το μηχάνημα αυτό
     έχει το ρόλο της πύλης, ίσως να θέλετε επίσης να χρησιμοποιήσετε την
     επιλογή -alias. Δείτε τη σελίδα manual για περισσότερες λεπτομέρειες.

Βεβαιωθείτε ότι η μεταβλητή για το πρόγραμμα router έχει τεθεί στο NO μέσω της
επόμενης γραμμής στο /etc/rc.conf:

  router_enable="NO"

Είναι σημαντικό να μην ξεκινήσει ο δαίμονας routed, ο οποίος συνήθως διαγράφει
τις προεπιλεγμένες τιμές του πίνακα δρομολόγησης που δημιουργούνται από το ppp.
Είναι μάλλον καλή ιδέα να εξασφαλίσετε ότι η γραμμή sendmail_flags δεν
περιλαμβάνει την επιλογή -q, διαφορετικά το sendmail θα προσπαθεί κάθε τόσο να
κάνει αναζήτηση του δικτύου, με πιθανό αποτέλεσμα το μηχάνημα σας να εκτελεί
τηλεφωνική σύνδεση (dial out). Μπορείτε να δοκιμάσετε:

  sendmail_flags="-bd"

Το μειονέκτημα του παραπάνω, είναι ότι πρέπει να εξαναγκάσετε το sendmail να
επανεξετάσει την ουρά των μηνυμάτων, κάθε φορά που αποκαθίσταται η σύνδεση ppp,
γράφοντας:

  # /usr/sbin/sendmail -q

Ίσως θέλετε να χρησιμοποιήσετε την εντολή !bg στο ppp.linkup για να γίνεται το
παραπάνω αυτόματα:

  1     provider:
  2       delete ALL
  3       add 0 0 HISADDR
  4       !bg sendmail -bd -q30m

Αν αυτό δεν σας αρέσει, είναι δυνατόν να ρυθμίσετε ένα «dfilter» το οποίο να
αποκόπτει την κίνηση SMTP. Δείτε τα υποδείγματα για περισσότερες λεπτομέρειες.
Το μόνο που μένει είναι να επανεκκινήσετε το μηχάνημα. Μετά την επανεκκίνηση,
μπορείτε είτε να γράψετε:

  # ppp

και έπειτα dial provider για να ξεκινήσετε τη συνεδρία PPP, ή αν θέλετε το ppp
να αποκαθιστά τις συνεδρίες αυτόματα κάθε φορά που υπάρχει κίνηση προς το
εξωτερικό δίκτυο (και δεν έχετε δημιουργήσει το script start_if.tun0) μπορείτε
να γράψετε:

  # ppp -auto provider

-------------------------------------------------------------------------------

28.2.1.5 Περίληψη

Για να ανακεφαλαιώσουμε, τα παρακάτω βήματα είναι απαραίτητα όταν εγκαθιστάτε
το ppp για πρώτη φορά:
Από τη μεριά του μηχανήματος-πελάτη:

  1. Βεβαιωθείτε ότι περιλαμβάνεται στον πυρήνα σας η συσκευή tun.
  2. Βεβαιωθείτε ότι υπάρχει το αρχείο της συσκευής tunN στον κατάλογο /dev.
  3. Δημιουργήστε μια καταχώριση στο αρχείο /etc/ppp/ppp.conf. Το παράδειγμα
     για το pmdemand θα πρέπει να είναι επαρκές για τους περισσότερους ISPs.
  4. Αν έχετε δυναμική διεύθυνση IP, δημιουργήστε μια καταχώριση στο /etc/ppp/
     ppp.linkup.
  5. Ενημερώστε το αρχείο /etc/rc.conf.
  6. Δημιουργήστε το script start_if.tun0 αν χρειάζεστε κλήση κατά απαίτηση.

Από τη μεριά του εξυπηρετητή:

  1. Βεβαιωθείτε ότι περιλαμβάνεται στον πυρήνα σας η συσκευή tun.
  2. Βεβαιωθείτε ότι υπάρχει το αρχείο της συσκευής tunN στον κατάλογο /dev.
  3. Δημιουργήστε μια καταχώριση στο /etc/passwd (χρησιμοποιώντας το πρόγραμμα
     vipw(8)).
  4. Δημιουργήστε ένα αρχείο profile στον προσωπικό κατάλογο του χρήστη, το
     οποίο να εκτελεί την εντολή ppp -direct direct-server ή κάποια αντίστοιχη.
  5. Δημιουργήστε μια καταχώριση στο /etc/ppp/ppp.conf. Το παράδειγμα για το
     direct-server θα πρέπει να είναι επαρκές.
  6. Δημιουργήστε μια καταχώριση στο /etc/ppp/ppp.linkup.
  7. Ενημερώστε το αρχείο /etc/rc.conf.

-------------------------------------------------------------------------------

28.3 Χρησιμοποιώντας το PPP του Πυρήνα

Κάποια τμήματα προέρχονται από αρχική συνεισφορά των Gennady B. Sorokopud και
Robert Huff.

     Προειδοποίηση:Η ενότητα αυτή είναι έγκυρη και μπορεί να εφαρμοστεί
     μόνο σε συστήματα FreeBSD 7.X.

-------------------------------------------------------------------------------

28.3.1 Ρυθμίζοντας το PPP του Πυρήνα

Πριν ξεκινήσετε να ρυθμίζετε το PPP στο μηχάνημα σας, βεβαιωθείτε ότι το pppd
βρίσκεται στον κατάλογο /usr/sbin και ότι υπάρχει ο κατάλογος /etc/ppp.
Το pppd έχει δύο καταστάσεις λειτουργίας:

  1. Ως πελάτης («client»)  όταν θέλετε να συνδέσετε το μηχάνημα σας με τον
     έξω κόσμο μέσω σειριακής σύνδεσης σύνδεσης ή γραμμής modem.
  2. Ως εξυπηρετητής («server»)  το μηχάνημα σας είναι συνδεμένο στο δίκτυο
     και χρησιμοποιείται για να συνδέσει άλλους υπολογιστές, χρησιμοποιώντας το
     PPP.

Και στις δύο περιπτώσεις θα χρειαστεί να δημιουργήσετε ένα αρχείο επιλογών (/
etc/ppp/options ή ~/.ppprc αν στο μηχάνημα σας υπάρχουν περισσότεροι από ένας
χρήστες που χρησιμοποιούν το PPP).
Θα χρειαστείτε επίσης και κάποιο λογισμικό για χρήση με modem και σειριακές
συνδέσεις (κατά προτίμηση το comms/kermit), ώστε να μπορείτε να καλέσετε και να
αποκαταστήσετε τη σύνδεση με τον απομακρυσμένο εξυπηρετητή.
-------------------------------------------------------------------------------

28.3.2 Χρησιμοποιώντας το pppd ως Πελάτης

Βασισμένο σε πληροφορίες που παρείχε ο Trev Roydhouse.
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το /etc/ppp/options που φαίνεται παρακάτω, για να
συνδεθείτε σε μια γραμμή PPP ενός εξυπηρετητή τερματικών (terminal server) της
Cisco.

  crtscts         # enable hardware flow control
  modem           # modem control line
  noipdefault     # remote PPP server must supply your IP address
                  # if the remote host does not send your IP during IPCP
                  # negotiation, remove this option
  passive         # wait for LCP packets
  domain ppp.foo.com      # put your domain name here

  :remote_ip    # put the IP of remote PPP host here
                  # it will be used to route packets via PPP link
                  # if you didn't specified the noipdefault option
                  # change this line to local_ip:remote_ip

  defaultroute    # put this if you want that PPP server will be your
                  # default router

Για να συνδεθείτε:

  1. Καλέστε τον απομακρυσμένο εξυπηρετητή χρησιμοποιώντας το Kermit (ή κάποιο
     άλλο πρόγραμμα για modem) και εισάγετε το όνομα χρήστη και τον κωδικό σας
     (ή ότι άλλο χρειάζεται για να ενεργοποιήσετε το PPP στον απομακρυσμένο
     υπολογιστή).
  2. Βγείτε από το Kermit (χωρίς να κλείσετε τη γραμμή).
  3. Πληκτρολογήστε τα παρακάτω:

       # /usr/sbin/pppd /dev/tty01 19200

     Βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείτε το σωστό όνομα συσκευής και την κατάλληλη
     ταχύτητα.

Ο υπολογιστής σας είναι τώρα συνδεμένος μέσω PPP. Αν η σύνδεση αποτύχει,
μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την επιλογή debug στο αρχείο /etc/ppp/options και
να ελέγξετε τα μηνύματα στην κονσόλα για να ανιχνεύσετε το πρόβλημα.
Το παρακάτω script /etc/ppp/pppup αυτοματοποιεί και τα 3 στάδια:

  #!/bin/sh
  pgrep -l pppd
  pid=`pgrep pppd`
  if [ "X${pid}" != "X" ] ; then
          echo 'killing pppd, PID=' ${pid}
          kill ${pid}
  fi
  pgrep -l kermit
  pid=`pgrep kermit`
  if [ "X${pid}" != "X" ] ; then
          echo 'killing kermit, PID=' ${pid}
          kill -9 ${pid}
  fi

  ifconfig ppp0 down
  ifconfig ppp0 delete

  kermit -y /etc/ppp/kermit.dial
  pppd /dev/tty01 19200

Το αρχείο /etc/ppp/kermit.dial είναι ένα script για το Kermit το οποίο κάνει
την κλήση και την πιστοποίηση του χρήστη στον απομακρυσμένο υπολογιστή (στο
τέλος αυτού του εγγράφου, θα βρείτε ένα παράδειγμα για ένα τέτοιο script).
Χρησιμοποιήστε το παρακάτω script /etc/ppp/pppdown για να αποσυνδέσετε την
γραμμή PPP:

  #!/bin/sh
  pid=`pgrep pppd`
  if [ X${pid} != "X" ] ; then
          echo 'killing pppd, PID=' ${pid}
          kill -TERM ${pid}
  fi

  pgrep -l kermit
  pid=`pgrep kermit`
  if [ "X${pid}" != "X" ] ; then
          echo 'killing kermit, PID=' ${pid}
          kill -9 ${pid}
  fi

  /sbin/ifconfig ppp0 down
  /sbin/ifconfig ppp0 delete
  kermit -y /etc/ppp/kermit.hup
  /etc/ppp/ppptest

Ελέγξτε αν εκτελείται ακόμα το pppd, εκτελώντας το /usr/etc/ppp/ppptest, το
οποίο θα μοιάζει με το παρακάτω:

  #!/bin/sh
  pid=`pgrep pppd`
  if [ X${pid} != "X" ] ; then
          echo 'pppd running: PID=' ${pid-NONE}
  else
          echo 'No pppd running.'
  fi
  set -x
  netstat -n -I ppp0
  ifconfig ppp0

Για να κλείσετε την γραμμή, εκτελέστε το /etc/ppp/kermit.hup, το οποίο θα
πρέπει να περιέχει:

  set line /dev/tty01	; put your modem device here
  set speed 19200
  set file type binary
  set file names literal
  set win 8
  set rec pack 1024
  set send pack 1024
  set block 3
  set term bytesize 8
  set command bytesize 8
  set flow none

  pau 1
  out +++
  inp 5 OK
  out ATH0\13
  echo \13
  exit

Μια εναλλακτική μέθοδος που χρησιμοποιεί το chat αντί για το kermit:
Τα παρακάτω δύο αρχεία επαρκούν για τη δημιουργία μιας σύνδεσης pppd.
/etc/ppp/options:

  /dev/cuad1 115200

  crtscts		# enable hardware flow control
  modem		# modem control line
  connect "/usr/bin/chat -f /etc/ppp/login.chat.script"
  noipdefault	# remote PPP serve must supply your IP address
  	        # if the remote host doesn't send your IP during
                  # IPCP negotiation, remove this option
  passive         # wait for LCP packets
  domain your.domain

# put your domain name here

:		# put the IP of remote PPP host here
	        # it will be used to route packets via PPP link
                # if you didn't specified the noipdefault option
                # change this line to local_ip:remote_ip

defaultroute	# put this if you want that PPP server will be
	        # your default router
/etc/ppp/login.chat.script:

     Σημείωση:Το παρακάτω θα πρέπει να γραφεί σε μια μόνο γραμμή.


  ABORT BUSY ABORT 'NO CARRIER' "" AT OK ATDTphone.number
    CONNECT "" TIMEOUT 10 ogin:-\\r-ogin: login-id
    TIMEOUT 5 sword: password

Μόλις τροποποιήσετε και εγκαταστήσετε σωστά τα παραπάνω αρχεία, το μόνο που
χρειάζεται να κάνετε είναι να εκτελέσετε την εντολή pppd, με τον τρόπο που
φαίνεται παρακάτω:

  # pppd

-------------------------------------------------------------------------------

28.3.3 Χρησιμοποιώντας το pppd ως Εξυπηρετητή

Το /etc/ppp/options θα πρέπει να περιέχει κάτι αντίστοιχο με το παρακάτω:

  crtscts                         # Hardware flow control
  netmask 255.255.255.0           # netmask (not required)
  192.114.208.20:192.114.208.165  # IP's of local and remote hosts
                                  # local ip must be different from one
                                  # you assigned to the Ethernet (or other)
                                  # interface on your machine.
                                  # remote IP is IP address that will be
                                  # assigned to the remote machine
  domain ppp.foo.com              # your domain
  passive                         # wait for LCP
  modem                           # modem line

Το script /etc/ppp/pppserv που φαίνεται παρακάτω, θα πει στο pppd να
λειτουργήσει ως εξυπηρετητής:

  #!/bin/sh
  pgrep -l pppd
  pid=`pgrep pppd`
  if [ "X${pid}" != "X" ] ; then
          echo 'killing pppd, PID=' ${pid}
          kill ${pid}
  fi
  pgrep -l kermit
  pid=`pgrep kermit`
  if [ "X${pid}" != "X" ] ; then
          echo 'killing kermit, PID=' ${pid}
          kill -9 ${pid}
  fi

  # reset ppp interface
  ifconfig ppp0 down
  ifconfig ppp0 delete

  # enable autoanswer mode
  kermit -y /etc/ppp/kermit.ans

  # run ppp
  pppd /dev/tty01 19200

Χρησιμοποιήστε το παρακάτω script /etc/ppp/pppservdown για να σταματήσετε τον
εξυπηρετητή:

  #!/bin/sh
  pgrep -l pppd
  pid=`pgrep pppd`
  if [ "X${pid}" != "X" ] ; then
          echo 'killing pppd, PID=' ${pid}
          kill ${pid}
  fi
  pgrep -l kermit
  pid=`pgrep kermit`
  if [ "X${pid}" != "X" ] ; then
          echo 'killing kermit, PID=' ${pid}
          kill -9 ${pid}
  fi
  ifconfig ppp0 down
  ifconfig ppp0 delete

  kermit -y /etc/ppp/kermit.noans

Το παρακάτω script για το Kermit (/etc/ppp/kermit.ans) μπορεί να ενεργοποιεί
και να απενεργοποιεί την λειτουργία αυτόματης απάντησης στο modem σας.

  set line /dev/tty01
  set speed 19200
  set file type binary
  set file names literal
  set win 8
  set rec pack 1024
  set send pack 1024
  set block 3
  set term bytesize 8
  set command bytesize 8
  set flow none

  pau 1
  out +++
  inp 5 OK
  out ATH0\13
  inp 5 OK
  echo \13
  out ATS0=1\13   ; change this to out ATS0=0\13 if you want to disable
                  ; autoanswer mode
  inp 5 OK
  echo \13
  exit

Στον απομακρυσμένο υπολογιστή, χρησιμοποιείται το script /etc/ppp/kermit.dial
για κλήση και πιστοποίηση του χρήστη. Θα πρέπει να το τροποποιήσετε σύμφωνα με
τις ανάγκες σας. Βάλτε το όνομα χρήστη και τον κωδικό σας σε αυτό το script. Θα
χρειαστεί επίσης να αλλάξετε την γραμμή για την είσοδο (input) ανάλογα με τις
απαντήσεις που δίνει το modem σας και ο απομακρυσμένος υπολογιστής.

  ;
  ; put the com line attached to the modem here:
  ;
  set line /dev/tty01
  ;
  ; put the modem speed here:
  ;
  set speed 19200
  set file type binary            ; full 8 bit file xfer
  set file names literal
  set win 8
  set rec pack 1024
  set send pack 1024
  set block 3
  set term bytesize 8
  set command bytesize 8
  set flow none
  set modem hayes
  set dial hangup off
  set carrier auto                ; Then SET CARRIER if necessary,
  set dial display on             ; Then SET DIAL if necessary,
  set input echo on
  set input timeout proceed
  set input case ignore
  def \%x 0                       ; login prompt counter
  goto slhup

  :slcmd                          ; put the modem in command mode
  echo Put the modem in command mode.
  clear                           ; Clear unread characters from input buffer
  pause 1
  output +++                      ; hayes escape sequence
  input 1 OK\13\10                ; wait for OK
  if success goto slhup
  output \13
  pause 1
  output at\13
  input 1 OK\13\10
  if fail goto slcmd              ; if modem doesn't answer OK, try again

  :slhup                          ; hang up the phone
  clear                           ; Clear unread characters from input buffer
  pause 1
  echo Hanging up the phone.
  output ath0\13                  ; hayes command for on hook
  input 2 OK\13\10
  if fail goto slcmd              ; if no OK answer, put modem in command mode

  :sldial                         ; dial the number
  pause 1
  echo Dialing.
  output atdt9,550311\13\10               ; put phone number here
  assign \%x 0                    ; zero the time counter

  :look
  clear                           ; Clear unread characters from input buffer
  increment \%x                   ; Count the seconds
  input 1 {CONNECT }
  if success goto sllogin
  reinput 1 {NO CARRIER\13\10}
  if success goto sldial
  reinput 1 {NO DIALTONE\13\10}
  if success goto slnodial
  reinput 1 {\255}
  if success goto slhup
  reinput 1 {\127}
  if success goto slhup
  if < \%x 60 goto look
  else goto slhup

  :sllogin                        ; login
  assign \%x 0                    ; zero the time counter
  pause 1
  echo Looking for login prompt.

  :slloop
  increment \%x                   ; Count the seconds
  clear                           ; Clear unread characters from input buffer
  output \13
  ;
  ; put your expected login prompt here:
  ;
  input 1 {Username: }
  if success goto sluid
  reinput 1 {\255}
  if success goto slhup
  reinput 1 {\127}
  if success goto slhup
  if < \%x 10 goto slloop         ; try 10 times to get a login prompt
  else goto slhup                 ; hang up and start again if 10 failures

  :sluid
  ;
  ; put your userid here:
  ;
  output ppp-login\13
  input 1 {Password: }
  ;
  ; put your password here:
  ;
  output ppp-password\13
  input 1 {Entering SLIP mode.}
  echo
  quit

  :slnodial
  echo \7No dialtone.  Check the telephone line!\7
  exit 1

  ; local variables:
  ; mode: csh
  ; comment-start: "; "
  ; comment-start-skip: "; "
  ; end:

-------------------------------------------------------------------------------

28.4 Αντιμετώπιση Προβλημάτων σε Συνδέσεις PPP

Συνεισφορά του Tom Rhodes.

     Προειδοποίηση:Από το FreeBSD 8.0 και μετά, το πρόγραμμα οδήγησης sio
     (4) αντικαταστάθηκε από το uart(4). Τα ονόματα συσκευών των σειριακών
     θυρών έχουν αλλάξει από /dev/cuadN σε /dev/cuauN και από /dev/ttydN
     σε /dev/ttyuN. Οι χρήστες του FreeBSD 7.X θα πρέπει να προσαρμόσουν
     τις παρακάτω οδηγίες σύμφωνα με αυτές τις αλλαγές.

Η ενότητα αυτή καλύπτει μερικά από τα προβλήματα που μπορεί να παρουσιαστούν
όταν γίνεται χρήση του PPP μέσω σύνδεσης modem. Για παράδειγμα, θα πρέπει να
ξέρετε με ακρίβεια τα μηνύματα εισόδου που θα εμφανίσει το σύστημα το οποίο
καλείτε. Μερικοί ISP δίνουν την προτροπή ssword, ενώ άλλοι δίνουν την password.
Αν δεν έχετε γράψει σωστά το script για το ppp, η απόπειρα εισόδου θα αποτύχει.
Ο πιο συνηθισμένος τρόπος να εκσφαλματώσετε μια σύνδεση ppp, είναι να
συνδεθείτε χειροκίνητα. Οι πληροφορίες που εμφανίζονται παρακάτω, θα σας
οδηγήσουν βήμα προς βήμα στη χειροκίνητη αποκατάσταση της σύνδεσης.
-------------------------------------------------------------------------------

28.4.1 Ελέγξτε τα Αρχεία Συσκευών

Αν χρησιμοποιείτε προσαρμοσμένο πυρήνα, βεβαιωθείτε ότι έχετε περιλάβει την
παρακάτω γραμμή στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα σας:

  device   uart

Αν χρησιμοποιείτε τον πυρήνα GENERIC, δεν χρειάζεται να κάνετε κάποια αλλαγή,
καθώς η συσκεύη uart περιλαμβάνεται ήδη σε αυτόν. Απλώς ελέγξτε τα μηνύματα της
dmesg για την συσκευή modem, χρησιμοποιώντας την παρακάτω εντολή:

  # dmesg | grep uart

Θα πρέπει να δείτε κάποια έξοδο σχετική με τις συσκευές uart. Πρόκειται για τις
θύρες COM που χρειαζόμαστε. Αν το modem σας λειτουργεί ως τυποποιημένη σειριακή
θύρα, θα πρέπει να το δείτε να αναφέρεται ως uart1, ή COM2. Αν συμβαίνει αυτό,
δεν χρειάζεται να επαναμεταγλωττίσετε τον πυρήνα σας. Αν η σειριακή θύρα που
αντιστοιχεί στο modem σας είναι η uart1 ή COM2 στο DOS, η αντίστοιχη συσκευή
modem θα είναι η /dev/cuau1.
-------------------------------------------------------------------------------

28.4.2 Χειροκίνητη Σύνδεση

Η χειροκίνητη σύνδεση στο Internet με χρήση της ppp, είναι ένας γρήγορος και
εύκολος τρόπος να εντοπίσετε τυχόν προβλήματα σύνδεσης, ή απλώς να πάρετε
πληροφορίες σχετικά με το πως ο ISP σας αντιμετωπίζει τις συνδέσεις πελατών
ppp. Θα ξεκινήσουμε την εφαρμογή PPP από την γραμμή εντολών. Σημειώστε ότι σε
όλα μας τα παραδείγματα, θα χρησιμοποιούμε το example ως το όνομα του
υπολογιστή που εκτελεί το PPP. Μπορείτε να ξεκινήσετε το ppp, γράφοντας απλώς
ppp:

  # ppp

Έχουμε τώρα ξεκινήσει το ppp.

  ppp ON example> set device /dev/cuau1

Θέτουμε τη συσκευή modem. Στο παράδειγμα μας, είναι η cuau1.

  ppp ON example> set speed 115200

Θέτουμε την ταχύτητα σύνδεσης, σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιούμε 115,200
kbps.

  ppp ON example> enable dns

Λέμε στο ppp να ρυθμίσει τον resolver και προσθέτουμε τις κατάλληλες γραμμές
για το διακομιστή ονομάτων στο /etc/resolv.conf. Αν το ppp δεν μπορεί να
καθορίσει το όνομα του διακομιστή, μπορούμε να το καθορίσουμε με χειροκίνητο
τρόπο αργότερα.

  ppp ON example> term

Αλλάζουμε σε κατάσταση «terminal» ώστε να μπορούμε να ελέγξουμε το modem
χειροκίνητα.

  deflink: Entering terminal mode on /dev/cuau1
  type '~h' for help


  at
  OK
  atdt123456789

Χρησιμοποιούμε το at για να αρχικοποιήσουμε το modem, και έπειτα χρησιμοποιούμε
το atdt και τον αριθμό του ISP για να ξεκινήσουμε τη διαδικασία της κλήσης.

  CONNECT

Εδώ έχουμε επιβεβαίωση της σύνδεσης. Αν έχουμε προβλήματα σύνδεσης τα οποία δεν
σχετίζονται με το υλικό μας, εδώ είναι το σημείο που πρέπει να προσπαθήσουμε να
τα επιλύσουμε.

  ISP Login:myusername

Η προτροπή αυτή είναι για να δώσουμε το όνομα χρήστη. Χρησιμοποιήστε το όνομα
χρήστη που σας έχει δοθεί από τον ISP σας.

  ISP Pass:mypassword

Η προτροπή αυτή είναι για τον κωδικό πρόσβασης. Απαντήστε με τον κωδικό που σας
έχει δοθεί από τον ISP σας. Ο κωδικός αυτός δεν θα εμφανιστεί στην οθόνη σας,
όπως ακριβώς συμβαίνει και με τον κωδικό σας όταν τον γράφετε στην προτροπή
εισόδου του FreeBSD συστήματος σας.

  Shell or PPP:ppp

Ανάλογα με τον ISP σας, μπορεί να μην δείτε και καθόλου την παραπάνω προτροπή.
Στην παραπάνω περίπτωση μας ρωτάει αν επιθυμούμε να εκτελέσουμε κάποιο κέλυφος
(shell) στο μηχάνημα του παροχέα, ή αν θέλουμε να εκκινήσουμε το ppp. Στο
παράδειγμα μας επιλέξαμε να χρησιμοποιήσουμε ppp καθώς θέλουμε να συνδεθούμε
στο Internet.

  Ppp ON example>

Παρατηρήστε ότι στο παράδειγμα το πρώτο p είναι κεφαλαίο. Αυτό δείχνει ότι
έχουμε συνδεθεί επιτυχώς με τον ISP.

  PPp ON example>

Έχουμε πιστοποιηθεί με επιτυχία από τον ISP μας, και περιμένουμε να μας
αποδοθεί διεύθυνση IP.

  PPP ON example>

Έχει πλέον καθοριστεί διεύθυνση IP, και έχουμε ολοκληρώσει τη σύνδεση με
επιτυχία.

  PPP ON example>add default HISADDR

Εδώ προσθέτουμε την προεπιλεγμένη διαδρομή (default route). Το βήμα αυτό είναι
απαραίτητο πριν μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε με τον έξω κόσμο, καθώς τη
δεδομένη στιγμή η μόνη σύνδεση που έχουμε είναι με ένα υπολογιστή από την άλλη
μεριά της γραμμής. Αν το παραπάνω αποτύχει επειδή υπάρχουν ήδη καθορισμένες
διαδρομές, μπορείτε να βάλετε ένα θαυμαστικό ! μπροστά από το add. Εναλλακτικά,
μπορείτε να κάνετε αυτή τη ρύθμιση πριν επιχειρήσετε τη σύνδεση, και θα γίνει
αυτόματα διαπραγμάτευση της νέας διαδρομής.
Αν όλα πήγαν καλά, θα πρέπει τώρα να έχετε ενεργή σύνδεση με το Internet, την
οποία μπορείτε να μετακινήσετε στο παρασκήνιο χρησιμοποιώντας το συνδυασμό
πλήκτρων CTRL+z. Αν παρατηρήσετε το PPP να γίνεται ξανά ppp, η σύνδεση έχει
διακοπεί. Με τον τρόπο αυτό μπορείτε να παρακολουθείτε την κατάσταση της
σύνδεση σας. Τα κεφαλαία P δείχνουν ότι υπάρχει σύνδεση με τον ISP ενώ τα μικρά
p δείχνουν ότι για κάποιο λόγο η σύνδεση έχει χαθεί. Το ppp έχει μόνο αυτές τις
δύο καταστάσεις.
-------------------------------------------------------------------------------

28.4.2.1 Αντιμετώπιση Προβλημάτων

Αν έχετε απευθείας γραμμή και δεν φαίνεται να μπορείτε να αποκαταστήσετε τη
σύνδεση, απενεργοποιήστε τον έλεγχο ροής μέσω υλικού (CTS/RTS) χρησιμοποιώντας
την επιλογή set ctsrts off. Το παραπάνω συμβαίνει συνήθως αν είστε συνδεμένος
σε κάποιο εξυπηρετητή τερματικών με δυνατότητα PPP, όπου το PPP σταματάει να
αποκρίνεται όταν προσπαθεί να γράψει δεδομένα στη σύνδεση σας. Στην περίπτωση
αυτή, συνήθως περιμένει για κάποιο σήμα CTS (Clear To Send) το οποίο δεν
έρχεται ποτέ. Αν ωστόσο χρησιμοποιήσετε αυτή την επιλογή, θα πρέπει επίσης να
χρησιμοποιήσετε και την επιλογή set accmap η οποία ενδεχομένως απαιτείται για
να απομονωθεί το υλικό που εξαρτάται από τη μετάδοση συγκεκριμένων χαρακτήρων
από τη μια άκρη στην άλλη, συνήθως μέσω του XON/XOFF. Δείτε τη σελίδα manual
του ppp(8) για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτή την επιλογή και πως
μπορείτε να την χρησιμοποιήσετε.
Αν διαθέτετε ένα παλαιότερο modem, ίσως χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε την
επιλογή set parity even. Η προεπιλεγμένη ρύθμιση είναι να μην υπάρχει ισοτιμία
(parity none), αλλά σε παλιά modems (και σε κάποιους ISP) χρησιμοποιείται για
έλεγχο λαθών (η χρήση της προκαλεί ωστόσο μεγάλη αύξηση στη μετακίνηση
δεδομένων). Ίσως χρειαστείτε αυτή την επιλογή, αν ο ISP σας είναι η Compuserve.
Το PPP ίσως να μην επανέλθει στην κατάσταση εντολών, το οποίο είναι συνήθως
σφάλμα διαπραγμάτευσης, καθώς ο ISP περιμένει από τη δική σας μεριά να
ξεκινήσει τη διαπραγμάτευση. Στο σημείο αυτό, η χρήση της εντολής ~p θα
εξαναγκάσει το ppp να αρχίσει να στέλνει τις πληροφορίες σχετικά με τη ρύθμιση.
Αν δεν πάρετε ποτέ προτροπή εισόδου, το πιθανότερο είναι να πρέπει να
χρησιμοποιήσετε πιστοποίηση PAP ή CHAP αντί για την τύπου UNIX πιστοποίηση που
περιγράψαμε στο παραπάνω παράδειγμα. Για να χρησιμοποιήσετε PAP ή CHAP απλώς
προσθέστε τις παρακάτω επιλογές στην εφαρμογή PPP πριν βρεθείτε σε κατάσταση
τερματικού:

  ppp ON example> set authname myusername

Θα πρέπει να αντικαταστήσετε το myusername με το όνομα χρήστη που σας έχει
δοθεί από τον ISP σας.

  ppp ON example> set authkey mypassword

Θα πρέπει να αντικαταστήσετε το mypassword με τον κωδικό χρήστη που σας έχει
δοθεί από τον ISP σας.
Αν συνδέεστε κανονικά, αλλά δεν φαίνεται να μπορείτε να επικοινωνήσετε με καμιά
διεύθυνση, προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε την εντολή ping(8) με μια διεύθυνση
IP για να δείτε αν θα λάβετε απάντηση. Αν βλέπετε απώλεια πακέτων 100%, το πιο
πιθανό είναι ότι δεν έχετε καθορίσει κάποια προεπιλεγμένη διαδρομή. Ελέγξτε
ξανά ότι έχετε ρυθμίσει την επιλογή add default HISADDR κατά τη διάρκεια της
σύνδεσης. Αν μπορείτε να επικοινωνήσετε με μια απομακρυσμένη διεύθυνση IP, το
πιθανότερο είναι ότι δεν έχετε βάλει τη διεύθυνση κάποιου διακομιστή ονομάτων
στο αρχείο /etc/resolv.conf. Το αρχείο αυτό θα πρέπει να μοιάζει με το
παρακάτω:

  domain example.com
  nameserver x.x.x.x
  nameserver y.y.y.y

Όπου τα x.x.x.x και y.y.y.y θα πρέπει να αντικατασταθούν με τις διευθύνσεις IP
των διακομιστών DNS του ISP σας. Ενδεχομένως οι πληροφορίες αυτές να σας έχουν
δοθεί κατά την εγγραφή σας στην υπηρεσία. Αν όχι, θα μπορέσετε να τις βρείτε
εύκολα με ένα τηλεφώνημα στον ISP σας.
Μπορείτε επίσης να ενεργοποιήσετε την καταγραφή συμβάντων για την PPP σύνδεση
σας, μέσω του syslog(3). Απλώς προσθέστε:

  !ppp
  *.*     /var/log/ppp.log

στο /etc/syslog.conf. Τις περισσότερες φορές, αυτή η λειτουργία υπάρχει ήδη.
-------------------------------------------------------------------------------

28.5 Χρησιμοποιώντας PPP μέσω Ethernet (PPPoE)

Συνεισφορά (από http://node.to/freebsd/how-tos/how-to-freebsd-pppoe.html) του
Jim Mock.
Η ενότητα αυτή περιγράφει πως να ρυθμίσετε μια σύνδεση PPP μέσω Ethernet
(PPPoE).
-------------------------------------------------------------------------------

28.5.1 Ρύθμιση του Πυρήνα

Δεν απαιτείται πλέον ειδική ρύθμιση του πυρήνα για τη λειτουργία PPPoE. Αν ο
πυρήνας σας δεν περιλαμβάνει την απαραίτητη υποστήριξη netgraph, το ppp θα την
φορτώσει αυτόματα ως άρθρωμα.
-------------------------------------------------------------------------------

28.5.2 Ρύθμιση του ppp.conf

Παρακάτω φαίνεται ένα υπόδειγμα αρχείου ppp.conf:

  default:
    set log Phase tun command # you can add more detailed logging if you wish
    set ifaddr 10.0.0.1/0 10.0.0.2/0

  name_of_service_provider:
    set device PPPoE:xl1 # replace xl1 with your Ethernet device
    set authname YOURLOGINNAME
    set authkey YOURPASSWORD
    set dial
    set login
    add default HISADDR

-------------------------------------------------------------------------------

28.5.3 Εκτέλεση του ppp

Ως χρήστης root, μπορείτε να εκτελέσετε:

  # ppp -ddial name_of_service_provider

-------------------------------------------------------------------------------

28.5.4 Εκκίνηση του ppp κατά την Εκκίνηση

Προσθέστε τις παρακάτω γραμμές στο αρχείο /etc/rc.conf:

  ppp_enable="YES"
  ppp_mode="ddial"
  ppp_nat="YES"	# if you want to enable nat for your local network, otherwise
  NO
  ppp_profile="name_of_service_provider"

-------------------------------------------------------------------------------

28.5.5 Χρήση μιας Ετικέτας Υπηρεσίας PPPoE

Μερικές φορές θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσετε μια ετικέτα υπηρεσίας (service
tag) για την αποκατάσταση της σύνδεσης σας. Οι ετικέτες υπηρεσιών
χρησιμοποιούνται για τον διαχωρισμό μεταξύ διαφορετικών εξυπηρετητών PPPoE που
βρίσκονται στο ίδιο δίκτυο.
Η τεκμηρίωση που σας έχει δώσει ο ISP σας, θα πρέπει να έχει τις απαιτούμενες
πληροφορίες για την ετικέτα υπηρεσίας που χρειάζεστε. Αν δεν μπορείτε να την
βρείτε, ρωτήστε την εξυπηρέτηση πελατών του ISP σας.
Ως τελευταία λύση, θα μπορούσατε να δοκιμάσετε την μέθοδο που συνίσταται στο
πρόγραμμα Roaring_Penguin_PPPoE το οποίο μπορείτε να βρείτε στην Συλλογή_των
Ports. Να έχετε υπόψη σας, ότι αυτό μπορεί να αποπρογραμματίσει και να
αχρηστεύσει το modem σας, έτσι σκεφτείτε το καλά πριν το κάνετε. Απλώς
εγκαταστήστε το πρόγραμμα που δίνει ο παροχέας σας μαζί με το modem. Έπειτα,
εισέλθετε στο μενού System του προγράμματος. Εκεί θα πρέπει να είναι το όνομα
του προφίλ σας. Συνήθως γράφει ISP.
Το όνομα του προφίλ (ετικέτα υπηρεσίας) θα χρησιμοποιηθεί στην καταχώριση για
την ρύθμιση του PPPoE στο αρχείο ppp.conf, ως το τμήμα που δηλώνει τον παροχέα
στην εντολή set device (δείτε τη σελίδα manual του ppp(8) για πλήρεις
λεπτομέρειες). θα δείχνει όπως το παρακάτω:

  set device PPPoE:xl1:ISP

Μην ξεχάσετε να αλλάξετε το xl1 με τη σωστή συσκευή που αντιστοιχεί στην κάρτα
Ethernet που χρησιμοποιείτε.
Μην ξεχάσετε να αλλάξετε το ISP με το προφίλ που βρήκατε παραπάνω.
Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε:

* Φθηνότερες_Ευρυζωνικές_Συνδέσεις_μέσω_FreeBSD_σε_Γραμμή_DSL από τον Renaud
  Waldura.

-------------------------------------------------------------------------------

28.5.6 Το PPPoE σε Modem 3Com® HomeConnect® ADSL Dual Link

Αυτό το modem δεν ακολουθεί το RFC_2516 (Μια μέθοδος για μετάδοση PPP μέσω
Ethernet (PPPoE), γραμμένο από τους L. Mamakos, K. Lidl, J. Evarts, D. Carrel,
D. Simone, και R. Wheeler). Αντίθετα, χρησιμοποιεί διαφορετικούς τύπους κωδικών
πακέτων για τα πλαίσια Ethernet. Παρακαλούμε να εκφράσετε τα παράπονα σας στην
3Com αν νομίζετε ότι θα πρέπει να συμμορφωθεί με τις προδιαγραφές του PPPoE.
Για να μπορεί το FreeBSD να επικοινωνεί με αυτή τη συσκευή, θα πρέπει να τεθεί
ένα κατάλληλο sysctl. Αυτό μπορεί να γίνεται αυτόματα κατά την εκκίνηση, με την
ενημέρωση του αρχείου /etc/sysctl.conf:

  net.graph.nonstandard_pppoe=1

ή μπορεί να γίνει άμεσα με την εντολή:

  # sysctl net.graph.nonstandard_pppoe=1

Δυστυχώς, επειδή πρόκειται για μια ρύθμιση που επηρεάζει ολόκληρο το σύστημα,
δεν είναι δυνατόν να επικοινωνείτε ταυτόχρονα με ένα κανονικό πελάτη ή
εξυπηρετητή PPPoE και με ένα ADSL modem 3Com HomeConnect®.
-------------------------------------------------------------------------------

28.6 Χρησιμοποιώντας PPP μέσω ATM (PPPoA)

Ή ενότητα που ακολουθεί, περιγράφει πως να ρυθμίσετε το PPP για λειτουργία μέσω
ATM (PPPoA). Το PPPoA είναι μια δημοφιλής επιλογή στους παροχείς υπηρεσιών DSL
στην Ευρώπη.
-------------------------------------------------------------------------------

28.6.1 Χρησιμοποιώντας PPPoA με το Alcatel SpeedTouch" USB

Η υποστήριξη PPPooA για αυτή τη συσκευή, παρέχεται ως port στο FreeBSD, καθώς
το firmware της συσκευής διανέμεται υπό την άδεια Alcatel's_license_agreement
και δεν μπορεί να διανεμηθεί ελεύθερα με το βασικό σύστημα του FreeBSD.
Για να εγκαταστήσετε το λογισμικό, απλά χρησιμοποιήστε την Συλλογή_των_Ports.
Εγκαταστήστε το port net/pppoa και ακολουθήστε τις οδηγίες που περιλαμβάνονται
σε αυτό.
Όπως πολλές συσκευές USB, το Alcatel SpeedTouch" χρειάζεται να κατεβάσει το
firmware του από τον υπολογιστή στο οποίο είναι συνδεμένο, προκειμένου να
λειτουργήσει σωστά. Η διαδικασία αυτή μπορεί να αυτοματοποιηθεί στο FreeBSD,
ώστε η μεταφορά να γίνεται κάθε φορά που συνδέεται η συσκευή στη θύρα USB.
Μπορείτε να προσθέσετε τις παρακάτω πληροφορίες στο αρχείο /etc/usbd.conf για
να ενεργοποιήσετε την αυτόματη μεταφορά του firmware. Θα πρέπει να
επεξεργαστείτε αυτό το αρχείο ως χρήστης root.

  device "Alcatel SpeedTouch USB"
      devname "ugen[0-9]+"
      vendor 0x06b9
      product 0x4061
      attach "/usr/local/sbin/modem_run -f /usr/local/libdata/mgmt.o"

Για να ενεργοποιήσετε το usbd, το δαίμονα USB, προσθέστε την παρακάτω γραμμή
στο αρχείο /etc/rc.conf:

  usbd_enable="YES"

Μπορεί επίσης να ρυθμίσετε το ppp ώστε να εκτελεί αυτόματα κλήση κατά την
εκκίνηση του συστήματος. Για να γίνει αυτό, προσθέστε τις παρακάτω γραμμές στο
/etc/rc.conf. Θα πρέπει και πάλι να εκτελέσετε τη διαδικασία αυτή ως root.

  ppp_enable="YES"
  ppp_mode="ddial"
  ppp_profile="adsl"

Για να λειτουργήσει σωστά το παραπάνω, θα πρέπει να έχετε χρησιμοποιήσει το
υπόδειγμα του αρχείου ppp.conf το οποίο παρέχεται με το port net/pppoa.
-------------------------------------------------------------------------------

28.6.2 Χρησιμοποιώντας το mpd

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το mpd για να συνδεθείτε σε ένα πλήθος υπηρεσιών,
και ειδικότερα υπηρεσίες PPTP. Μπορείτε να βρείτε το mpd στην Συλλογή των
Ports, στο net/mpd. Πολλά ADSL modem απαιτούν τη δημιουργία ενός PPTP τούνελ
μεταξύ του modem και του υπολογιστή. Ένα τέτοιο modem είναι το Alcatel
SpeedTouch Home.
Πρώτα πρέπει να εγκαταστήσετε το port, και μετά μπορείτε να ρυθμίσετε το mpd
ώστε να καλύπτει τις απαιτήσεις σας και τις ρυθμίσεις του παροχέα σας. Το port
εγκαθιστά κάποια παραδείγματα αρχείων ρυθμίσεων στον κατάλογο PREFIX/etc/mpd/.
Τα αρχεία αυτά περιέχουν αρκετά καλή τεκμηρίωση των ρυθμίσεων. Σημειώστε εδώ,
ότι το PREFIX είναι ο κατάλογος στον οποίο εγκαθίστανται τα ports, και από
προεπιλογή είναι ο /usr/local/. Μετά την εγκατάσταση του port, θα βρείτε ένα
πλήρη οδηγό για τη ρύθμιση του mpd σε μορφή HTML. Η τεκμηρίωση εγκαθίσταται
στον κατάλογο PREFIX/share/doc/mpd/. Παρακάτω φαίνεται ένα υπόδειγμα ρυθμίσεων
για σύνδεση σε μια υπηρεσία ADSL μέσω του mpd. Οι ρυθμίσεις χωρίζονται σε δύο
αρχεία, πρώτα δείχνουμε το mpd.conf:

     Σημείωση:Το παρακάτω υπόδειγμα mpd.conf λειτουργεί μόνο με την έκδοση
     4.X του mpd.


  default:
      load adsl

  adsl:
      new -i ng0 adsl adsl
      set bundle authname username  (1)
      set bundle password password  (2)
      set bundle disable multilink

      set link no pap acfcomp protocomp
      set link disable chap
      set link accept chap
      set link keep-alive 30 10

      set ipcp no vjcomp
      set ipcp ranges 0.0.0.0/0 0.0.0.0/0

      set iface route default
      set iface disable on-demand
      set iface enable proxy-arp
      set iface idle 0

      open



  _(1)_
      Το όνομα χρήστη με το οποίο γίνεται η πιστοποίηση στον ISP σας.

  _(2)_
      Ο κωδικός με τον οποίο γίνεται η πιστοποίηση στον ISP σας.

Το αρχείο mpd.links περιέχει πληροφορίες σχετικά με τη σύνδεση ή τις συνδέσεις
που θα πραγματοποιηθούν. Για παράδειγμα, το mpd.links που συνοδεύει το παραπάνω
παράδειγμα, φαίνεται παρακάτω:

  adsl:
      set link type pptp
      set pptp mode active
      set pptp enable originate outcall
      set pptp self 10.0.0.1  (1)
      set pptp peer 10.0.0.138  (2)



  _(1)_
      Η διεύθυνση IP του FreeBSD υπολογιστή σας, στον οποίο θα χρησιμοποιήσετε
      το mpd.

  _(2)_
      Η διεύθυνση IP του ADSL modem σας. Για το Alcatel SpeedTouch Home, η
      διεύθυνση αυτή είναι από προεπιλογή η 10.0.0.138.

Είναι δυνατόν να αρχικοποιήσετε τη σύνδεση εύκολα, δίνοντας την παρακάτω εντολή
ως root:

  # mpd -b adsl

Μπορείτε να δείτε την κατάσταση της σύνδεσης με την παρακάτω εντολή:

  % ifconfig ng0
  ng0: flags=88d1<UP,POINTOPOINT,RUNNING,NOARP,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
       inet 216.136.204.117 --> 204.152.186.171 netmask 0xffffffff

Το mpd αποτελεί τον συνιστώμενο τρόπο σύνδεσης του FreeBSD με μια υπηρεσία
ADSL.
-------------------------------------------------------------------------------

28.6.3 Χρησιμοποιώντας το pptpclient

Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήσετε το FreeBSD για να συνδεθείτε σε άλλες
υπηρεσίες PPPoA χρησιμοποιώντας το net/pptpclient.
Για να χρησιμοποιήσετε το net/pptpclient για να συνδεθείτε σε μια υπηρεσία DSL,
εγκαταστήστε το port ή το πακέτο, και επεξεργαστείτε το αρχείο /etc/ppp/
ppp.conf. Θα χρειαστεί να είστε root για να κάνετε και τις δύο παραπάνω
διαδικασίες. Παρακάτω φαίνεται ένα παράδειγμα μιας ενότητας του ppp.conf. Για
περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις επιλογές του ppp.conf, δείτε τη σελίδα
manual του ppp, ppp(8).

  adsl:
   set log phase chat lcp ipcp ccp tun command
   set timeout 0
   enable dns
   set authname username  (1)
   set authkey password  (2)
   set ifaddr 0 0
   add default HISADDR



  _(1)_
      Το όνομα χρήστη για τον λογαριασμό σας στον παροχέα DSL.

  _(2)_
      Ο κωδικός για τον λογαριασμό σας.


     Προειδοποίηση:Καθώς θα πρέπει να γράψετε τον κωδικό σας μορφή απλού
     κειμένου στο αρχείο ppp.conf, θα πρέπει να βεβαιωθείτε ότι κανένας
     άλλος δεν θα μπορεί να διαβάσει τα περιεχόμενα αυτού του αρχείου. Με
     τις παρακάτω εντολές, μπορείτε να εξασφαλίσετε ότι το αρχείο θα
     μπορεί να διαβαστεί μόνο μέσα από το λογαριασμό του root. Δείτε τις
     σελίδες manual των chmod(1) και chown(8) για περισσότερες
     πληροφορίες.

       # chown root:wheel /etc/ppp/ppp.conf
       # chmod 600 /etc/ppp/ppp.conf


Αυτό θα ανοίξει ένα τούνελ για μια συνεδρία PPP με τον DSL δρομολογητή σας. Τα
DSL modem τύπου ethernet έχουν μια προκαθορισμένη διεύθυνση IP στο τοπικό σας
δίκτυο, στην οποία μπορείτε να συνδεθείτε. Στην περίπτωση του Alcatel
SpeedTouch Home, η διεύθυνση αυτή είναι 10.0.0.138. Η τεκμηρίωση που διαθέτει ο
δρομολογητής σας, θα αναφέρει ποια διεύθυνση χρησιμοποιεί η συσκευή σας. Για να
ανοίξετε το τούνελ και να ξεκινήσετε μια συνεδρία PPP, εκτελέστε την ακόλουθη
εντολή:

  # pptp address adsl


     Υπόδειξη:Είναι καλή ιδέα να προσθέσετε ένα «&» στο τέλος της
     προηγούμενης εντολής, διαφορετικά το pptp δεν θα σας επιστρέψει τον
     έλεγχο (προτροπή) του τερματικού σας.

Θα δημιουργηθεί μια συσκευή tun (εικονικό τούνελ) για την αλληλεπίδραση μεταξύ
των διεργασιών pptp και ppp. Μόλις επιστρέψει η προτροπή στο τερματικό σας, ή
το pptp επιβεβαιώσει τη σύνδεση, μπορείτε να εξετάσετε το τούνελ με τον τρόπο
που φαίνεται παρακάτω:

  % ifconfig tun0
  tun0: flags=8051<UP,POINTOPOINT,RUNNING,MULTICAST> mtu 1500
          inet 216.136.204.21 --> 204.152.186.171 netmask 0xffffff00
          Opened by PID 918

Αν δεν μπορέσετε να συνδεθείτε, ελέγξτε τις ρυθμίσεις του δρομολογητή σας, οι
οποίες συνήθως είναι προσβάσιμες μέσω telnet ή μέσω κάποιου φυλλομετρητή. Αν
ακόμα δεν μπορείτε να συνδεθείτε, θα πρέπει να εξετάσετε την έξοδο της εντολής
pptp και τα περιεχόμενα του αρχείου καταγραφής του ppp, /var/log/ppp.log για
πιθανά στοιχεία.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7 Χρησιμοποιώντας το SLIP

Αρχική συνεισφορά του Satoshi Asami.Με τη βοήθεια των Guy Helmer και Piero
Serini.

     Προειδοποίηση:Η ενότητα αυτή εφαρμόζεται και είναι έγκυρη μόνο σε
     συστήματα FreeBSD 7.X.

-------------------------------------------------------------------------------

28.7.1 Ρυθμίζοντας ένα Πελάτη SLIP

Παρακάτω παρουσιάζουμε ένα τρόπο να ρυθμίσετε ένα μηχάνημα FreeBSD ως πελάτη
SLIP σε ένα δίκτυο με στατικές διευθύνσεις. Για μηχανήματα τα οποία λαμβάνουν
όνομα δυναμικά (η διεύθυνση τους αλλάζει κάθε φορά που συνδέονται), πιθανόν να
χρειαστεί να κάνετε πιο πολύπλοκες ρυθμίσεις.
Αρχικά, θα πρέπει να καθορίσετε σε ποια σειριακή θύρα είναι συνδεμένο το modem
σας. Αρκετοί χρήστες δημιουργούν ένα συμβολικό δεσμό π.χ. /dev/modem, το οποίο
δείχνει στην πραγματική συσκευή /dev/cuadN. Αυτό σας επιτρέπει να συνεχίσετε να
χρησιμοποιείτε το ίδιο όνομα συσκευής, ακόμα και αν μετακινήσετε το modem σε
διαφορετική θύρα. Είναι μάλλον άβολο να πρέπει να αλλάξετε πλήθος αρχείων στο /
etc καθώς και τα αρχεία .kermrc σε όλο το σύστημα!

     Σημείωση:Το /dev/cuad0 είναι η COM1, το /dev/cuad1 είναι η COM2,
     κ.ο.κ.

Βεβαιωθείτε ότι το αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα σας περιέχει τα παρακάτω:

  device   sl

Το παραπάνω περιλαμβάνεται στον πυρήνα GENERIC, και αν δεν το έχετε διαγράψει,
δεν θα έχετε πρόβλημα.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.1.1 Ρυθμίσεις που θα Χρειαστεί να Κάνετε Μόνο μια Φορά


  1. Προσθέστε το μηχάνημα σας, την πύλη (gateway) και τους διακομιστές
     ονομάτων (nameservers) στο αρχείο /etc/hosts. Στο παράδειγμα μας, το
     αρχείο αυτό μοιάζει με το παρακάτω:

       127.0.0.1               localhost loghost
       136.152.64.181          water.CS.Example.EDU water.CS water
       136.152.64.1            inr-3.CS.Example.EDU inr-3 slip-gateway
       128.32.136.9            ns1.Example.EDU ns1
       128.32.136.12           ns2.Example.EDU ns2

  2. Βεβαιωθείτε ότι η ενότητα files βρίσκεται πριν το dns στην ενότητα hosts:
     του αρχείου /etc/nsswitch.conf. Αν δεν υπάρχουν αυτές οι παράμετροι,
     μπορεί να εμφανιστούν παράξενα συμπτώματα.
  3. Τροποποιήστε το αρχείο /etc/rc.conf.

       1. Ορίστε το όνομα του υπολογιστή σας, τροποποιώντας τη γραμμή που
          γράφει:

            hostname="myname.my.domain"

          Θα πρέπει εδώ να τοποθετήσετε το πλήρες όνομα του υπολογιστή σας.
       2. Ορίστε τον προεπιλεγμένο δρομολογητή, αλλάζοντας τη γραμμή:

            defaultrouter="NO"

          σε:

            defaultrouter="slip-gateway"


  4. Δημιουργήστε ένα αρχείο /etc/resolv.conf το οποίο θα περιέχει:

       domain CS.Example.EDU
       nameserver 128.32.136.9
       nameserver 128.32.136.12

     Όπως μπορείτε να δείτε, το παραπάνω ορίζει τους διακομιστές DNS. Φυσικά,
     τα πραγματικά ονόματα και οι διευθύνσεις των τομέων εξαρτώνται από το
     περιβάλλον σας.
  5. Ρυθμίστε κωδικό πρόσβασης για τους χρήστες root και toor (καθώς και για
     όσους άλλους λογαριασμούς δεν έχουν κωδικό).
  6. Επανεκκινήστε το μηχάνημα σας, και βεβαιωθείτε ότι έχει τεθεί σωστά το
     όνομα υπολογιστή.

-------------------------------------------------------------------------------

28.7.1.2 Δημιουργώντας μια Σύνδεση SLIP


  1. Μετά την κλήση, γράψτε την εντολή slip στην προτροπή, γράψτε το όνομα του
     μηχανήματος σας και τον κωδικό. Το τι ακριβώς χρειάζεται να γράψετε,
     εξαρτάται από το περιβάλλον σας. Αν χρησιμοποιείτε το Kermit, μπορείτε να
     χρησιμοποιήσετε ένα script όπως το ακόλουθο:

       # kermit setup
       set modem hayes
       set line /dev/modem
       set speed 115200
       set parity none
       set flow rts/cts
       set terminal bytesize 8
       set file type binary
       # The next macro will dial up and login
       define slip dial 643-9600, input 10 =>, if failure stop, -
       output slip\x0d, input 10 Username:, if failure stop, -
       output silvia\x0d, input 10 Password:, if failure stop, -
       output ***\x0d, echo \x0aCONNECTED\x0a

     Φυσικά, θα πρέπει να αλλάξετε το όνομα χρήστη και τον κωδικό ώστε να
     ταιριάζουν με τα δικά σας. Μετά από αυτό, μπορείτε απλώς να
     πληκτρολογήσετε slip στην προτροπή σύνδεσης του Kermit.

          Σημείωση:Η ύπαρξη του κωδικού σας σε μορφή απλού κειμένου σε
          οποιοδήποτε σημείο ενός συστήματος αρχείων, είναι γενικά κακή
          ιδέα. Προχωρήστε με δική σας ευθύνη.

  2. Αφήστε το Kermit εκεί (μπορείτε να το στείλετε στο παρασκήνιο
     χρησιμοποιώντας τα πλήκτρα Ctrl-z) και ως root, γράψτε:

       # slattach -h -c -s 115200 /dev/modem

     Αν μπορείτε να κάνετε ping σε υπολογιστές στην άλλη μεριά του δρομολογητή,
     είστε συνδεμένοι! Αν αυτό δεν δουλεύει, δοκιμάστε την επιλογή -a αντί για
     την -c ως όρισμα στην slattach.

-------------------------------------------------------------------------------

28.7.1.3 Πως να Τερματίσετε την Σύνδεση

Κάντε τα ακόλουθα:

  # kill -INT `cat /var/run/slattach.modem.pid`

για να τερματίσετε το slattach. Θυμηθείτε ότι πρέπει να είστε root για να
εκτελέσετε το παραπάνω. Έπειτα επανέλθετε στο kermit (εκτελώντας την fg αν το
είχατε στείλει στο παρασκήνιο) και τερματίστε το (πιέζοντας q).
Η σελίδα manual του slattach(8) αναφέρει ότι μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την
εντολή ifconfig sl0 down για να διακόψετε τη σύνδεση, αλλά αυτό δεν φαίνεται να
έχει κανένα αποτέλεσμα. (To ifconfig sl0 αναφέρει το ίδιο πράγμα.)
Μερικές φορές, το modem σας μπορεί να αρνηθεί να κλείσει τη γραμμή. Στις
περιπτώσεις αυτές, ξεκινήστε ξανά το kermit και τερματίστε το ξανά. Τη δεύτερη
φορά συνήθως πετυχαίνει.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.1.4 Αντιμετώπιση Προβλημάτων

Αν το παραπάνω δεν λειτουργήσει, ρωτήστε στη λίστα freebsd-net. Μερικά από τα
συνηθισμένα προβλήματα τα οποία έχουμε μέχρι στιγμής αντιμετωπίσει:

* Να μην έχει χρησιμοποιηθεί η επιλογή -c ή -a στην slattach (Αυτό κανονικά δεν
  είναι κρίσιμο σφάλμα, αλλά μερικοί χρήστες ανέφεραν ότι αυτό έλυσε τα
  προβλήματα τους.)
* Χρήση του s10 αντί για sl0 (η διαφορά μπορεί να είναι πολύ μικρή σε μερικές
  γραμματοσειρές).
* Δοκιμάστε την εντολή ifconfig sl0 για να δείτε την κατάσταση της διεπαφής.
  Για παράδειγμα, μπορεί να δείτε το παρακάτω:

    # ifconfig sl0
    sl0: flags=10<POINTOPOINT>
            inet 136.152.64.181 --> 136.152.64.1 netmask ffffff00

* Αν η εντολή ping(8) δίνει μηνύματα no route to host, ίσως υπάρχει πρόβλημα
  με τον πίνακα δρομολόγησης σας. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή
  netstat -r για να δείτε την τρέχουσα δρομολόγηση:

    # netstat -r
    Routing tables
    Destination      Gateway            Flags     Refs     Use  IfaceMTU    Rtt
    Netmasks:

    (root node)
    (root node)

    Route Tree for Protocol Family inet:
    (root node) =>
    default          inr-3.Example.EDU  UG          8   224515  sl0 -      -
    localhost.Exampl localhost.Example. UH          5    42127  lo0 -
    0.438
    inr-3.Example.ED water.CS.Example.E UH          1        0  sl0 -      -
    water.CS.Example localhost.Example. UGH        34 47641234  lo0 -
    0.438
    (root node)

  Τα παραπάνω παραδείγματα είναι από ένα σχετικά απασχολημένο σύστημα. Οι
  αριθμοί θα διαφέρουν στο σύστημα σας, ανάλογα με τη δραστηριότητα του
  δικτύου.

-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2 Ρυθμίζοντας Ένα Εξυπηρετητή SLIP

Το κείμενο αυτό παρέχει κάποιες υποδείξεις για τη ρύθμιση ενός FreeBSD
συστήματος ως εξυπηρετητή SLIP. Τυπικά αυτό σημαίνει ότι το σύστημα σας θα
ρυθμιστεί να ξεκινά αυτόματα τις συνδέσεις μετά την είσοδο απομακρυσμένων
πελατών SLIP.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.1 Προϋποθέσεις

Η ενότητα αυτή είναι ιδιαίτερα τεχνικής φύσεως, και για το λόγο αυτό απαιτείται
να έχετε τις αντίστοιχες γνώσεις για να την κατανοήσετε. Υποθέτουμε ότι έχετε
μια εξοικείωση με το πρωτόκολλο TCP/IP και ειδικότερα με τη διευθυνσιοδότηση
κόμβων, τις μάσκες δικτύων, τα υποδίκτυα, τη δρομολόγηση και τα πρωτόκολλα
δρομολόγησης όπως το RIP. Η ρύθμιση των υπηρεσιών SLIP σε ένα εξυπηρετητή
επιλογικών συνδέσεων απαιτεί γνώση αυτών των εννοιών, και αν δεν είστε
εξοικειωμένος με αυτές, σας παρακαλούμε να διαβάσετε είτε το TCP/IP Network
Administration του Craig Hunt (εκδόσεις O'Reilly & Associates, Inc, Αριθμός
ISBN 0-937175-82-X) ή κάποιο από τα βιβλία του Douglas Comer σχετικά με το
πρωτόκολλο TCP/IP.
Επιπλέον, υποθέτουμε ότι ήδη έχετε ρυθμίσει το modem σας και έχετε τροποποιήσει
τα κατάλληλα αρχεία ρυθμίσεων του συστήματος ώστε να επιτρέπεται η είσοδος στο
σύστημα μέσω των modem. Αν δεν έχετε ακόμα προετοιμάσει το σύστημα για αυτό,
παρακαλούμε δείτε το Τμήμα_27.4 για λεπτομέρειες σχετικά με τη ρύθμιση των
επιλογικών συνδέσεων. Ενδεχομένως να θέλετε επίσης να δείτε τις σελίδες manual
της sio(4) για πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα οδήγησης της σειριακής
θύρας, τα ttys(5), gettytab(5), getty(8), και init(8) για πληροφορίες που
σχετίζονται με τη ρύθμιση του συστήματος ώστε να δέχεται είσοδο χρηστών μέσω
modem, και ίσως και τη stty(1) για πληροφορίες σχετικά με τις παραμέτρους
σειριακών θυρών (όπως την clocal για σειριακές διεπαφές που είναι απευθείας
συνδεμένες).
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.2 Γρήγορη Επισκόπηση

Τυπικά, ένας εξυπηρετητής SLIP που χρησιμοποιεί FreeBSD λειτουργεί με τον εξής
τρόπο: ένας χρήστης SLIP καλεί τον εξυπηρετητή SLIP, και εισέρχεται στο σύστημα
μέσω ενός ειδικού αναγνωριστικού εισόδου για το SLIP. Το κέλυφος του χρήστη
είναι το /usr/sbin/sliplogin. Το πρόγραμμα sliplogin διαβάζει το αρχείο /etc/
sliphome/slip.hosts για να βρει μια γραμμή που να ταιριάζει με τον χρήστη, και
αν υπάρχει, συνδέει την σειριακή γραμμή σε μια διαθέσιμη διεπαφή SLIP και
έπειτα εκτελεί το script του κελύφους /etc/sliphome/slip.login για να ρυθμίσει
τη διεπαφή SLIP.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.2.1 Ένα Παράδειγμα Εισόδου σε Εξυπηρετητή SLIP

Για παράδειγμα, για ένα χρήστη SLIP με ID Shelmerg, η αντίστοιχη καταχώριση στο
/etc/master.passwd θα έμοιαζε με την παρακάτω:

  Shelmerg:password:1964:89::0:0:Guy Helmer - SLIP:/usr/users/Shelmerg:/usr/
  sbin/sliplogin

Όταν εισέλθει ο Shelmerg, το sliplogin θα ψάξει το /etc/sliphome/slip.hosts για
μια γραμμή με ID χρήστη που να ταιριάζει. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχει μια
γραμμή στο /etc/sliphome/slip.hosts που να γράφει:

  Shelmerg        dc-slip sl-helmer       0xfffffc00		  autocomp

Το sliplogin θα βρει τη γραμμή αυτή, θα συνδέσει τη σειριακή γραμμή στην
επόμενη διαθέσιμη διεπαφή SLIP, και έπειτα θα εκτελέσει το /etc/sliphome/
slip.login όπως φαίνεται παρακάτω:

  /etc/sliphome/slip.login 0 19200 Shelmerg dc-slip sl-helmer 0xfffffc00
  autocomp

Αν όλα πάνε καλά, το /etc/sliphome/slip.login θα εκτελέσει μια εντολή ifconfig
για τη διεπαφή SLIP στην οποία έχει συνδεθεί η sliplogin (η διεπαφή 0 στο
παραπάνω παράδειγμα, η πρώτη παράμετρος της λίστας που δίνεται στο slip.login)
ώστε να ρυθμιστούν η τοπική διεύθυνση IP (dc-slip), η απομακρυσμένη διεύθυνση
IP (sl-helmer), η μάσκα δικτύου για τη διεπαφή SLIP (0xfffffc00), και
οποιεσδήποτε πρόσθετες επιλογές (autocomp). Αν κάτι πάει στραβά, θα μπορέσετε
να το εντοπίσετε από τα αρχεία καταγραφής της sliplogin. Η sliplogin καταγράφει
τα μηνύματα χρησιμοποιώντας το δαίμονα syslogd ο οποίος συνήθως χρησιμοποιεί το
αρχείο /var/log/messages (δείτε τις σελίδες βοήθειας για τα syslogd(8) και
syslog.conf(5) και ενδεχομένως ελέγξτε το /etc/syslog.conf για να δείτε την
τοποθεσία και το αρχείο που χρησιμοποιεί το syslogd για την καταγραφή).
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.3 Ρύθμιση του Πυρήνα

Ο προεπιλεγμένος πυρήνας του FreeBSD (ο GENERIC) διαθέτει ενσωματωμένη
υποστήριξη SLIP (sl(4)). Στην περίπτωση που θέλετε να δημιουργήσετε
προσαρμοσμένο πυρήνα, προσθέστε την παρακάτω γραμμή στο αρχείο ρυθμίσεων του
πυρήνα σας:

  device   sl

Το FreeBSD, από προεπιλογή, δεν προωθεί πακέτα. Αν θέλετε ο εξυπηρετητής σας να
ενεργεί ως δρομολογητής, θα πρέπει να επεξεργαστείτε το αρχείο /etc/rc.conf και
να αλλάξετε τη ρύθμιση της μεταβλητής gateway_enable σε YES. Με τον τρόπο αυτό,
θα είναι σίγουρο ότι η επιλογή της δρομολόγησης θα διατηρηθεί μετά από μια
επανεκκίνηση.
Θα πρέπει έπειτα να επανεκκινήσετε για να ενεργοποιηθούν οι νέες ρυθμίσεις.
Για να εφαρμόσετε αυτές τις ρυθμίσεις άμεσα, μπορείτε να εκτελέσετε την
παρακάτω εντολή ως root:

  # /etc/rc.d/routing start

Παρακαλούμε δείτε το Κεφάλαιο_9 για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την
ρύθμιση του πυρήνα του FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.4 Ρύθμιση του Sliplogin

Όπως αναφέρθηκε και πριν, υπάρχουν τρία αρχεία στον κατάλογο /etc/sliphome τα
οποία χρησιμοποιούνται στη ρύθμιση του /usr/sbin/sliplogin (δείτε και τη σελίδα
manual του sliplogin(8)): το slip.hosts, το οποίο ορίζει τους χρήστες SLIP και
τις αντίστοιχες IP διευθύνσεις τους, το slip.login το οποίο συνήθως ρυθμίζει
απλά την διεπαφή SLIP, και προαιρετικά το slip.logout, το οποίο αναιρεί τις
αλλαγές του slip.login όταν τερματίσει η σειριακή σύνδεση.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.4.1 Ρύθμιση του slip.hosts

Το /etc/sliphome/slip.hosts περιέχει γραμμές με τέσσερα πεδία που χωρίζονται
μεταξύ τους με κενά διαστήματα:

* Το αναγνωριστικό εισόδου του χρήστη SLIP
* Την τοπική διεύθυνση (τοπική ως προς τον εξυπηρετητή SLIP) της διασύνδεσης
  SLIP
* Την απομακρυσμένη διεύθυνση της διασύνδεσης SLIP
* Τη μάσκα του δικτύου

Η τοπική και η απομακρυσμένη διεύθυνση, μπορεί να είναι ονόματα υπολογιστών (τα
οποία να μετατρέπονται σε διευθύνσεις IP μέσω του /etc/hosts ή μέσω του DNS,
ανάλογα με τις καταχωρίσεις που υπάρχουν στο αρχείο /etc/nsswitch.conf), και η
μάσκα δικτύου μπορεί να είναι ένα όνομα το οποίο να μπορεί να διευκρινιστεί
μέσω αναζήτησης στο /etc/networks. Σε ένα δοκιμαστικό σύστημα, το /etc/
sliphome/slip.hosts μοιάζει με το παρακάτω:

  #
  # login local-addr      remote-addr     mask            opt1    opt2
  #                                               (normal,compress,noicmp)
  #
  Shelmerg  dc-slip       sl-helmerg      0xfffffc00      autocomp

Στο τέλος της γραμμής, βρίσκονται μια ή περισσότερες από τις παρακάτω επιλογές:

* normal  χωρίς συμπίεση των επικεφαλίδων
* compress  με συμπίεση των επικεφαλίδων
* autocomp  με συμπίεση των επικεφαλίδων, αν επιτρέπεται από τον απομακρυσμένο
  υπολογιστή
* noicmp  απενεργοποίηση των πακέτων ICMP (με τον τρόπο αυτό τα πακέτα «ping»
  θα απορρίπτονται αντί να καταναλώνουν το εύρος ζώνης της σύνδεσης σας)

Οι επιλογές που έχετε για τις τοπικές και απομακρυσμένες διευθύνσεις των SLIP
συνδέσεων σας, εξαρτώνται από το αν πρόκειται να αφιερώσετε ένα υποδίκτυο TCP/
IP ή αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε «proxy ARP» στο SLIP εξυπηρετητή σας (δεν
είναι «πραγματικό» proxy ARP, αλλά στην ενότητα αυτή περιγράφεται με αυτό τον
όρο). Αν δεν είστε σίγουρος ποια μέθοδο να επιλέξετε ή πως να αποδίδετε
διευθύνσεις IP, παρακαλούμε ανατρέξτε στα βιβλία του TCP/IP που αναφέρονται
στις Προϋποθέσεις SLIP (Τμήμα_28.7.2.1) ή/και συμβουλευθείτε το διαχειριστή
δικτύου σας.
Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε ξεχωριστό υποδίκτυο για τους SLIP πελάτες σας,
θα χρειαστεί να διαθέσετε τον αριθμό υποδικτύου από την διεύθυνση IP που σας
έχει αποδοθεί και να αποδώσετε στους πελάτες SLIP διευθύνσεις που ανήκουν σε
αυτό το υποδίκτυο. Έπειτα, θα χρειαστεί μάλλον να καθορίσετε μια στατική
διαδρομή στο υποδίκτυο SLIP μέσω του εξυπηρετητή SLIP στον κοντινότερο σας
δρομολογητή IP.
Διαφορετικά, αν χρησιμοποιήσετε τη μέθοδο «proxy ARP», θα χρειαστεί να
αποδίδετε στους SLIP πελάτες σας διευθύνσεις IP που ανήκουν στο υποδίκτυο
Ethernet στο οποίο ανήκει ο εξυπηρετητής SLIP, και θα χρειαστεί επίσης να
ρυθμίσετε τα scripts /etc/sliphome/slip.login και /etc/sliphome/slip.logout να
χρησιμοποιούν το arp(8) για να χειρίζονται τις καταχωρίσεις «proxy ARP» στον
πίνακα ARP του εξυπηρετητή SLIP.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.4.2 Ρύθμιση του slip.login

Ένα τυπικό /etc/sliphome/slip.login μοιάζει με το παρακάτω:

  #!/bin/sh -
  #
  #       @(#)slip.login  5.1 (Berkeley) 7/1/90

  #
  # generic login file for a slip line.  sliplogin invokes this with
  # the parameters:
  #      1        2         3        4          5         6     7-n
  #   slipunit ttyspeed loginname local-addr remote-addr mask opt-args
  #
  /sbin/ifconfig sl$1 inet $4 $5 netmask $6

Το αρχείο slip.login εκτελεί απλώς το ifconfig για την κατάλληλη διεπαφή SLIP,
με τις τοπικές και απομακρυσμένες διευθύνσεις και τη μάσκα δικτύου της διεπαφής
αυτής.
Αν έχετε αποφασίσει να χρησιμοποιήσετε την μέθοδο «proxy ARP» (αντί να
χρησιμοποιήσετε διαφορετικό υποδίκτυο για τους πελάτες SLIP), το αρχείο /etc/
sliphome/slip.login θα μοιάζει με το παρακάτω:

  #!/bin/sh -
  #
  #       @(#)slip.login  5.1 (Berkeley) 7/1/90

  #
  # generic login file for a slip line.  sliplogin invokes this with
  # the parameters:
  #      1        2         3        4          5         6     7-n
  #   slipunit ttyspeed loginname local-addr remote-addr mask opt-args
  #
  /sbin/ifconfig sl$1 inet $4 $5 netmask $6
  # Answer ARP requests for the SLIP client with our Ethernet addr
  /usr/sbin/arp -s $5 00:11:22:33:44:55 pub

Η πρόσθετη γραμμή σε αυτό το slip.login, η arp -s $5 00:11:22:33:44:55 pub,
δημιουργεί μια καταχώριση ARP στον πίνακα ARP του εξυπηρετητή SLIP. Αυτή η
καταχώριση ARP κάνει τον εξυπηρετητή SLIP να απαντά με την διεύθυνση Ethernet
MAC όταν κάποιος άλλος κόμβος IP στο Ethernet επιθυμεί να επικοινωνήσει με την
διεύθυνση IP του πελάτη SLIP.
Όταν χρησιμοποιείτε το παραπάνω παράδειγμα, βεβαιωθείτε ότι έχετε
αντικαταστήσει την διεύθυνση MAC του Ethernet (00:11:22:33:44:55) με την
αντίστοιχη της δικής σας κάρτας Ethernet, διαφορετικά το «proxy ARP» σίγουρα
δεν θα λειτουργήσει! Μπορείτε να ανακαλύψετε τη διεύθυνση MAC του δικού σας
εξυπηρετητή SLIP κοιτάζοντας τα αποτελέσματα της εντολής netstat -i. Η δεύτερη
γραμμή της εξόδου θα μοιάζει με την παρακάτω:

  ed0   1500  <Link>0.2.c1.28.5f.4a         191923	0   129457     0   116

Αυτό δείχνει ότι στο συγκεκριμένο σύστημα η διεύθυνση MAC του Ethernet είναι
00:02:c1:28:5f:4a. Οι τελείες στην διεύθυνση που δείχνει η netstat -i πρέπει να
αντικατασταθούν με άνω-κάτω τελείες, και κάθε μονό δεκαεξαδικό ψηφίο πρέπει να
μετατραπεί σε διπλό προσθέτοντας από μπροστά ένα μηδενικό. Η διεύθυνση
μετατρέπεται με αυτό τον τρόπο σε μια μορφή που μπορεί να χρησιμοποιήσει η arp
(8). Δείτε τη σελίδα manual της arp(8) για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με
τη χρήση της εντολής αυτής.

     Σημείωση:Όταν δημιουργείτε το /etc/sliphome/slip.login και το /etc/
     sliphome/slip.logout, θα πρέπει να θέσετε το bit «εκτέλεσης» (π.χ.
     chmod 755 /etc/sliphome/slip.login /etc/sliphome/slip.logout),
     διαφορετικά η sliplogin δεν θα μπορεί να τα εκτελέσει.

-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.4.3 Ρύθμιση του slip.logout

Το /etc/sliphome/slip.logout δεν είναι απόλυτα απαραίτητο (εκτός αν πρόκειται
να υλοποιήσετε «proxy ARP»), αλλά αν σκοπεύετε να το δημιουργήσετε, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε ως υπόδειγμα το παρακάτω απλό παράδειγμα:

  #!/bin/sh -
  #
  #       slip.logout

  #
  # logout file for a slip line.  sliplogin invokes this with
  # the parameters:
  #      1        2         3        4          5         6     7-n
  #   slipunit ttyspeed loginname local-addr remote-addr mask opt-args
  #
  /sbin/ifconfig sl$1 down

Αν χρησιμοποιείτε «proxy ARP», θα θέλετε το /etc/sliphome/slip.logout να
διαγράφει την καταχώριση ARP του πελάτη SLIP:

  #!/bin/sh -
  #
  #       @(#)slip.logout

  #
  # logout file for a slip line.  sliplogin invokes this with
  # the parameters:
  #      1        2         3        4          5         6     7-n
  #   slipunit ttyspeed loginname local-addr remote-addr mask opt-args
  #
  /sbin/ifconfig sl$1 down
  # Quit answering ARP requests for the SLIP client
  /usr/sbin/arp -d $5

Η arp -d $5 διαγράφει την καταχώριση ARP που προστέθηκε με την εκτέλεση του
slip.login του «proxy ARP», κατά την είσοδο του πελάτη SLIP.
Πρέπει να το επαναλάβουμε άλλη μια φορά: Βεβαιωθείτε ότι το /etc/sliphome/
slip.logout έχει οριστεί ως εκτελέσιμο μετά την δημιουργία του (π.χ., chmod 755
/etc/sliphome/slip.logout).
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.5 Παράγοντες που Πρέπει να Λάβετε Υπόψη σας στη Δρομολόγηση

Αν δεν χρησιμοποιείτε την μέθοδο «proxy ARP» για να δρομολογείτε πακέτα μεταξύ
των πελατών SLIP και του υπόλοιπου δικτύου σας (και ενδεχομένως και του
Internet), θα πρέπει μάλλον να προσθέσετε στατικές διαδρομές προς τον
πλησιέστερο σας προεπιλεγμένο δρομολογητή για να δρομολογείτε το υποδίκτυο των
SLIP πελατών σας διαμέσου του εξυπηρετητή SLIP.
-------------------------------------------------------------------------------

28.7.2.5.1 Στατικές Διαδρομές

Η προσθήκη στατικών διαδρομών προς τους πλησιέστερους σας προεπιλεγμένους
δρομολογητές, μπορεί να είναι προβληματική (ή και αδύνατη αν δεν έχετε τα
κατάλληλα δικαιώματα πρόσβασης). Αν η εταιρία σας διαθέτει δίκτυο με πολλαπλούς
δρομολογητές, κάποια μοντέλα (π.χ. από την Cisco και την Proteon), εκτός ότι
πρέπει να ρυθμιστούν με την στατική διαδρομή προς το υποδίκτυο SLIP, πρέπει
επίσης να ρυθμιστούν με τις στατικές διαδρομές που θα αναφέρουν στους άλλους
δρομολογητές. Θα χρειαστεί να πειραματιστείτε και να δοκιμάσετε διάφορες
ρυθμίσεις για να δουλέψει η δρομολόγηση μέσω στατικών διαδρομών.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 29 Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο

Αρχική συνεισφορά από τον Bill Lloyd.Γράφτηκε ξανά από τον Jim Mock.

29.1 Σύνοψη

Το «ηλεκτρονικό ταχυδρομείο», ευρύτερα γνωστό ως email, είναι στις μέρες μας
μια από τις πλέον διαδεδομένες μορφές επικοινωνίας. Το κεφάλαιο αυτό παρέχει
μια βασική εισαγωγή στη λειτουργία ενός διακομιστή email στο FreeBSD, καθώς και
μια εισαγωγή στη διαδικασία αποστολής και λήψης email στο FreeBSD. Ωστόσο η
αναφορά αυτή δεν πρέπει να θεωρηθεί πλήρης, καθώς υπάρχουν ακόμα αρκετοί
παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψιν και έχουν εδώ παραλειφθεί. Για πιο
πλήρη ανάλυση του θέματος, ο αναγνώστης παραπέμπεται στα πολλά εξαιρετικά
βιβλία που αναφέρονται στο Παράρτημα_B.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Το λογισμικό που χρησιμοποιείται στην αποστολή και λήψη ηλεκτρονικού
  ταχυδρομείου.
* Που βρίσκονται τα βασικά αρχεία ρυθμίσεων του sendmail στο FreeBSD.
* Τη διαφορά μεταξύ απομακρυσμένων και τοπικών θυρίδων ταχυδρομείου
  (mailboxes).
* Πως να εμποδίσετε ανεπιθύμητους spammers από το να χρησιμοποιήσουν τον δικό
  σας εξυπηρετητή email ως αναμεταδότη.
* Πως να εγκαταστήσετε και να ρυθμίσετε ένα εναλλακτικό Αντιπρόσωπο Μεταφοράς
  Ταχυδρομείου (Mail Transfer Agent) στο σύστημα σας, αντικαθιστώντας έτσι το
  sendmail.
* Πως να αντιμετωπίσετε συνηθισμένα προβλήματα στον διακομιστή ταχυδρομείου.
* Πως να χρησιμοποιήσετε το SMTP με το UUCP.
* Πως να ρυθμίσετε το σύστημα σας μόνο για αποστολή email.
* Πως να χρησιμοποιήσετε το email μέσω επιλογικής (dialup) σύνδεσης.
* Πως να ρυθμίσετε πιστοποίηση αυθεντικότητας στο SMTP για πρόσθετη ασφάλεια.
* Πως να εγκαταστήσετε και να χρησιμοποιήσετε μια εφαρμογή αποστολής και λήψης
  email για χρήστες, όπως το mutt.
* Πως να κατεβάσετε το email σας από ένα απομακρυσμένο διακομιστή POP ή IMAP.
* Πως να εφαρμόσετε φίλτρα και κανόνες στην εισερχόμενη αλληλογραφία σας, με
  αυτόματο τρόπο.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να ρυθμίσετε σωστά τη σύνδεση του δικτύου σας (Κεφάλαιο_32).
* Να ρυθμίσετε σωστά τις πληροφορίες DNS για τον διακομιστή αλληλογραφίας σας
  (Κεφάλαιο_30).
* Να γνωρίζετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).

-------------------------------------------------------------------------------

29.2 Χρησιμοποιώντας το Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο

Σε κάθε ανταλλαγή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, συνεργάζονται πέντε βασικά
τμήματα: Το πρόγραμμα_χρήστη, ο δαίμονας_του_εξυπηρετητή, το DNS, μια
απομακρυσμένη_ή_τοπική_θυρίδα_ταχυδρομείου_(mailbox) και φυσικά ο υπολογιστής
που_διαχειρίζεται_το_email_(mailhost).
-------------------------------------------------------------------------------

29.2.1 Το Πρόγραμμα Χρήστη

Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει προγράμματα όπως τα mutt, alpine, elm, και mail,
καθώς και προγράμματα που διαθέτουν GUI όπως είναι τα balsa, xfmail (για να
δώσουμε μερικά παραδείγματα) και κάποια πιο «εξελιγμένα» όπως είναι οι
φυλλομετρητές για το WWW. Τα προγράμματα αυτά, απλώς μεταβιβάζουν τις
συναλλαγές ταχυδρομείου στον τοπικό «mailhost», είτε καλώντας κάποιον από τους
δαίμονες_του_εξυπηρετητή που είναι διαθέσιμοι, ή παραδίδοντας τις απευθείας
μέσω TCP.
-------------------------------------------------------------------------------

29.2.2 Δαίμονας Εξυπηρετητή Mailhost

Το FreeBSD έρχεται με το sendmail εγκατεστημένο από προεπιλογή, αλλά
υποστηρίζει επίσης και μεγάλο αριθμό από άλλους δαίμονες ταχυδρομείου,
περιλαμβανομένων και των:

* exim
* postfix
* qmail

Ο δαίμονας έχει συνήθως δύο λειτουργίεςείναι υπεύθυνος για τη λήψη
εισερχόμενου mail, όπως επίσης και την παράδοση του εξερχόμενου mail. Όμως, δεν
είναι υπεύθυνος για τη συλλογή του mail με τη χρήση πρωτοκόλλων όπως τα POP ή
IMAP για την ανάγνωση του ταχυδρομείου σας, ούτε επιτρέπει τη σύνδεση στις
τοπικές θυρίδες τύπου mbox ή Maildir. Πιθανόν να χρειαστείτε κάποιο επιπρόσθετο
δαίμονα για αυτό το σκοπό.

     Προειδοποίηση:Παλιότερες εκδόσεις του sendmail έχουν κάποια σοβαρά
     προβλήματα ασφαλείας, μέσω των οποίων μπορεί κάποιος εισβολέας να
     αποκτήσει τοπική ή απομακρυσμένη πρόσβαση στο μηχάνημα σας. Για να
     αποφύγετε προβλήματα τέτοιου είδους, βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείτε
     κάποια πρόσφατη έκδοση. Εναλλακτικά, μπορείτε να εγκαταστήσετε κάποιο
     άλλο MTA από την Συλλογή_των_Ports_του_FreeBSD.

-------------------------------------------------------------------------------

29.2.3 Email και DNS

Το Σύστημα Ονομασίας Περιοχών (DNS) και ο δαίμονας του, ο named, έχουν
σημαντικό ρόλο στην παράδοση του email. Για την παράδοση του email από το ένα
site σε ένα άλλο, ο δαίμονας του εξυπηρετητή θα ψάξει για το απομακρυσμένο site
στο DNS, για να καθορίσει ποιος υπολογιστής λαμβάνει το email για το
συγκεκριμένο προορισμό. Η διαδικασία αυτή συμβαίνει επίσης όταν ο δικός σας
εξυπηρετητής λαμβάνει email από κάποιο απομακρυσμένο υπολογιστή.
Το DNS είναι υπεύθυνο για την αντιστοίχηση ονομάτων υπολογιστών σε διευθύνσεις
IP, όπως και για την αποθήκευση πληροφοριών που σχετίζονται με την παράδοση
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, όπως οι εγγραφές MX. Η εγγραφή MX (Mail Exchanger)
αναγνωρίζει ποιος υπολογιστής (ή υπολογιστές) θα είναι υπεύθυνος για τη λήψη
ταχυδρομείου ενός συγκεκριμένου τομέα (domain). Αν δεν έχετε εγγραφή MX για τον
υπολογιστή ή τον τομέα σας, το email θα παραδίδεται απευθείας στον υπολογιστή
σας, με την προϋπόθεσή ότι έχετε εγγραφή τύπου A που να δείχνει στον υπολογιστή
σας ή στην IP διεύθυνση του.
Μπορείτε να δείτε τις εγγραφές MX για οποιοδήποτε τομέα, χρησιμοποιώντας την
εντολή host(1), όπως φαίνεται στο παρακάτω παράδειγμα:

  % host -t mx FreeBSD.org
  FreeBSD.org mail is handled (pri=10) by mx1.FreeBSD.org

-------------------------------------------------------------------------------

29.2.4 Λαμβάνοντας Mail

Ο mailhost είναι υπεύθυνος για την λήψη mail που προορίζεται για τον τομέα σας.
Θα συλλέξει όλο το mail που έρχεται προς τον τομέα, και θα το αποθηκεύσει είτε
στο mbox (την προεπιλεγμένη μέθοδο για αποθήκευση mail) ή σε μορφή Maildir,
ανάλογα με τις ρυθμίσεις που έχετε κάνει. Από τη στιγμή που το mail έχει
αποθηκευθεί, μπορείτε είτε να το διαβάσετε τοπικά, χρησιμοποιώντας εφαρμογές
όπως το mail(1) ή το mutt, ή να το δείτε μέσω απομακρυσμένης σύνδεσης,
χρησιμοποιώντας κάποιο πρωτόκολλο όπως το POP ή το IMAP. Αυτό σημαίνει ότι αν
επιθυμείτε να διαβάζετε το mail σας μόνο τοπικά, δεν χρειάζεται να
εγκαταστήσετε εξυπηρετητή POP ή IMAP.
-------------------------------------------------------------------------------

29.2.4.1 Πρόσβαση σε Απομακρυσμένες Θυρίδες μέσω POP και IMAP

Για να έχετε απομακρυσμένη πρόσβαση στις θυρίδες ταχυδρομείου, είναι απαραίτητο
να έχετε πρόσβαση σε ένα εξυπηρετητή POP ή IMAP. Τα πρωτόκολλα αυτά, επιτρέπουν
στους χρήστες να συνδέονται στις θυρίδες τους από απόσταση, με μεγάλη ευκολία.
Και τα δύο πρωτόκολλα (POP και IMAP) επιτρέπουν στους χρήστες απομακρυσμένη
πρόσβαση στις θυρίδες τους, αλλά το IMAP προσφέρει αρκετά πλεονεκτήματα,
ορισμένα από τα οποία φαίνονται παρακάτω:

* Το IMAP μπορεί να αποθηκεύσει μηνύματα σε ένα απομακρυσμένο εξυπηρετητή, όπως
  επίσης και να τα ανακτήσει.
* Το IMAP υποστηρίζει ταυτόχρονες ενημερώσεις.
* Το IMAP μπορεί να φανεί εξαιρετικά χρήσιμο σε συνδέσεις χαμηλής ταχύτητας,
  καθώς επιτρέπει στους χρήστες να κατεβάσουν τη δομή των μηνυμάτων, χωρίς να
  κατεβάσουν το περιεχόμενο τους. Μπορεί επίσης να εκτελέσει εργασίες όπως
  εύρεση μηνυμάτων απευθείας στον εξυπηρετητή, ελαχιστοποιώντας με αυτό τον
  τρόπο τη μεταφορά δεδομένων μεταξύ των πελατών και των εξυπηρετητών.

Για να εγκαταστήσετε ένα εξυπηρετητή POP ή IMAP θα πρέπει να ακολουθήσετε τα
επόμενα βήματα:

  1. Επιλέξτε ένα εξυπηρετητή IMAP ή POP που να εξυπηρετεί τις ανάγκες σας. Οι
     παρακάτω εξυπηρετητές POP και IMAP είναι αρκετά διαδεδομένοι και αποτελούν
     καλά παραδείγματα:

     o qpopper
     o teapop
     o imap-uw
     o courier-imap
     o dovecot

  2. Εγκαταστήστε το δαίμονα POP ή IMAP της επιλογής σας, από την Συλλογή των
     Ports.
  3. Αν χρειάζεται, τροποποιήστε το αρχείο /etc/inetd.conf για να φορτώσετε τον
     εξυπηρετητή POP ή IMAP.


     Προειδοποίηση:Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι τόσο το POP όσο και το
     IMAP μεταδίδουν πληροφορίες όπως το όνομα χρήστη και τον κωδικό σε
     μορφή απλού κειμένου. Αυτό σημαίνει ότι αν θέλετε να ασφαλίσετε τη
     μετάδοση πληροφοριών μέσω αυτών των πρωτοκόλλων, θα πρέπει να
     περάσετε αυτές τις συνδέσεις μέσω του ssh(1) (tunneling) ή να
     χρησιμοποιήσετε SSL. Η διαδικασία tunneling περιγράφεται με
     λεπτομέρεια στο Τμήμα_15.11.8 και το SSL στο Τμήμα_15.9.

-------------------------------------------------------------------------------

29.2.4.2 Πρόσβαση σε Τοπικές Θυρίδες Ταχυδρομείου

Μπορείτε να έχετε τοπική πρόσβαση στις θυρίδες ταχυδρομείου χρησιμοποιώντας
απευθείας κάποιο πρόγραμμα αποστολής/λήψης (MUA) στον εξυπηρετητή που είναι
αποθηκευμένες. Κατάλληλες εφαρμογές για αυτό το σκοπό είναι π.χ. το mutt ή το
mail(1).
-------------------------------------------------------------------------------

29.2.5 Ο Εξυπηρετητής Mail

Εξυπηρετητής mail θεωρείται ο υπολογιστής ο οποίος είναι υπεύθυνος για την
παράδοση και λήψη mail για τον υπολογιστή σας, και ενδεχομένως για το δίκτυο
σας.
-------------------------------------------------------------------------------

29.3 Ρύθμιση του sendmail

Συνεισφορά του Christopher Shumway.
Το sendmail(8) είναι ο προεπιλεγμένος Αντιπρόσωπος Μεταφοράς Ταχυδρομείου (Mail
Transfer Agent, MTA) στο FreeBSD. Δουλειά του είναι να δέχεται το email από
τους Αντιπροσώπους Email Χρήστη (Mail User Agents, MUA) και να το παραδίδει στο
κατάλληλο mailer που ορίζεται στο αρχείο ρυθμίσεων του. Το sendmail μπορεί
επίσης να δεχθεί συνδέσεις δικτύου και να παραδώσει το mail σε τοπικές θυρίδες
ή και σε κάποιο άλλο πρόγραμμα.
Το sendmail χρησιμοποιεί τα ακόλουθα αρχεία ρυθμίσεων:

Όνομα Αρχείου              Λειτουργία
/etc/mail/access           Η βάση δεδομένων πρόσβασης του sendmail.
/etc/mail/aliases          Παρωνύμια (aliases) για τις θυρίδες (Mailboxes)
/etc/mail/local-host-names Λίστα των υπολογιστών για τους οποίους το sendmail
                           δέχεται mail
/etc/mail/mailer.conf      Ρυθμίσεις του προγράμματος mailer
/etc/mail/mailertable      Πίνακας παραδόσεων του mailer
/etc/mail/sendmail.cf      Το κεντρικό αρχείο ρυθμίσεων του sendmail
/etc/mail/virtusertable    Πίνακας εικονικών χρηστών και περιοχών (domains)

-------------------------------------------------------------------------------

29.3.1 /etc/mail/access

Η βάση δεδομένων πρόσβασης καθορίζει ποιοι υπολογιστές ή διευθύνσεις IP έχουν
πρόσβαση στον τοπικό εξυπηρετητή mail και τι είδους πρόσβαση έχουν. Η
καταχώρηση ενός υπολογιστή μπορεί να έχει τις επιλογές OK, REJECT, RELAY ή απλά
να μεταβιβάζει τον έλεγχο στη ρουτίνα διαχείρισης λαθών του sendmail με κάποιο
συγκεκριμένο σφάλμα. Οι υπολογιστές που είναι καταχωρημένοι με την επιλογή OK,
η οποία είναι και η προεπιλεγμένη, επιτρέπεται να στείλουν email σε αυτό τον
υπολογιστή, εφόσον ο τελικός προορισμός του μηνύματος είναι το τοπικό μηχάνημα.
Οι υπολογιστές που είναι καταχωρημένοι με την επιλογή REJECT απορρίπτονται για
οποιαδήποτε επικοινωνία έχει να κάνει με μετάδοση mail. Οι υπολογιστές που
είναι καταχωρημένοι με την επιλογή RELAY, έχουν τη δυνατότητα να στείλουν mail
προς οποιαδήποτε κατεύθυνση μέσω του συγκεκριμένου εξυπηρετητή.
Παράδειγμα 29-1. Ρύθμιση της Βάσης Δεδομένων Πρόσβασης του sendmail

  cyberspammer.com                550 We do not accept mail from spammers
  FREE.STEALTH.MAILER@            550 We do not accept mail from spammers
  another.source.of.spam          REJECT
  okay.cyberspammer.com           OK
  128.32                          RELAY

Σε αυτό το παράδειγμα έχουμε πέντε καταχωρήσεις. Οι διευθύνσεις που φαίνονται
στην αριστερή πλευρά του πίνακα, επηρεάζονται από τη ενέργεια που φαίνεται στη
δεξιά πλευρά. Τα πρώτα δύο παραδείγματα, επιστρέφουν ένα κωδικό σφάλματος στη
ρουτίνα διαχείρισης λαθών του sendmail. Το μήνυμα εκτυπώνεται στον
απομακρυσμένο υπολογιστή, όταν το mail που λαμβάνεται ανήκει σε κάποια από τις
κατηγορίες της αριστερής πλευράς του πίνακα. Η επόμενη καταχώρηση απορρίπτει
την παραλαβή mail από ένα συγκεκριμένο υπολογιστή στο Internet, τον
another.source.of.spam. Η επόμενη καταχώρηση κάνει δεκτές τις συνδέσεις mail
από τον υπολογιστή okay.cyberspammer.com, το όνομα του οποίου προσδιορίζεται
ακριβέστερα σε σχέση με τη γραμμή cyberspammer.com που είδαμε παραπάνω. Γραμμές
που καθορίζουν ονόματα με μεγαλύτερη ακρίβεια, έχουν προτεραιότητα σε σχέση με
πιο ανακριβείς. Η τελευταία καταχώρηση επιτρέπει την αναμετάδοση (relaying)
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από υπολογιστές με διευθύνσεις IP που ξεκινάνε με
128.32. Οι υπολογιστές αυτοί, μπορούν να στείλουν mail μέσω του συγκεκριμένου
εξυπηρετητή, το οποίο να κατευθύνεται σε άλλους εξυπηρετητές ταχυδρομείου.
Σε περίπτωση ανανέωσης αυτού του αρχείου, θα πρέπει να εκτελέσετε την εντολή
make στον κατάλογο /etc/mail/ για να ανανεώσετε τη βάση δεδομένων.
-------------------------------------------------------------------------------

29.3.2 /etc/mail/aliases

Η βάση δεδομένων των παρωνυμίων (aliases), περιέχει μια λίστα από εικονικές
θυρίδες ταχυδρομείου που επεκτείνονται σε άλλους χρήστες, αρχεία ή και άλλα
παρωνύμια. Μερικά παραδείγματα χρήσης του /etc/mail/aliases φαίνονται παρακάτω:
Παράδειγμα 29-2. Παρωνύμια Mail

  root: localuser
  ftp-bugs: joe,eric,paul
  bit.bucket:  /dev/null
  procmail: "|/usr/local/bin/procmail"

Η μορφή του αρχείου είναι απλή. Το όνομα της θυρίδας βρίσκεται στην αριστερή
πλευρά της άνω-κάτω τελείας, και επεκτείνεται στον προορισμό που βρίσκεται στη
δεξιά πλευρά. Το πρώτο παράδειγμα, ορίζει ότι η θυρίδα του χρήστη root θα είναι
στην πραγματικότητα η θυρίδα localuser. Για την θυρίδα αυτή, γίνεται ξανά
αναζήτηση στη βάση δεδομένων των παρωνυμιών. Αν δεν βρεθεί άλλο όνομα που να
ταιριάζει, το μήνυμα θα παραδοθεί στον τοπικό χρήστη localuser. Το επόμενο
παράδειγμα δείχνει μια λίστα ταχυδρομείου. Τα μηνύματα που απευθύνονται στη
θυρίδα ftp-bugs, κατευθύνονται σε τρεις τοπικές θυρίδες, τις joe, eric και
paul. Σημειώστε ότι είναι δυνατόν να καθοριστεί μια απομακρυσμένη θυρίδα
χρησιμοποιώντας τη μορφή <user@example.com>. Το επόμενο παράδειγμα, δείχνει πως
μπορεί να γίνει εγγραφή του mail σε ένα αρχείο, στη συγκεκριμένη περίπτωση το /
dev/null. Το τελευταίο παράδειγμα, δείχνει πως γίνεται η αποστολή mail προς ένα
πρόγραμμα. Στο παράδειγμα αυτό, το μήνυμα γράφεται στην τυποποιημένη είσοδο
(standard input) του προγράμματος /usr/local/bin/procmail χρησιμοποιώντας ένα
UNIX pipe.
Κάθε φορά που γίνεται ενημέρωση αυτού του αρχείου, θα πρέπει να εκτελείτε την
εντολή make στον κατάλογο /etc/mail/, ώστε να ενημερωθεί η βάση δεδομένων.
-------------------------------------------------------------------------------

29.3.3 /etc/mail/local-host-names

Πρόκειται για μια λίστα από ονόματα υπολογιστών, την οποία το sendmail(8) θα
δέχεται ως ονόματα για το τοπικό μηχάνημα. Τοποθετήστε σε αυτήν τα ονόματα των
υπολογιστών ή των τομέων για τους οποίους θέλετε το sendmail να λαμβάνει mail.
Για παράδειγμα, αν ο συγκεκριμένος εξυπηρετητής mail πρόκειται να λαμβάνει mail
για τον τομέα example.com και για τον υπολογιστή mail.example.com, το αρχείο
local-host-names θα μοιάζει με το παρακάτω:

  example.com
  mail.example.com

Κάθε φορά που ενημερώνεται αυτό το αρχείο, θα πρέπει να γίνεται επανεκκίνηση
του sendmail(8) για να διαβάσει τις αλλαγές.
-------------------------------------------------------------------------------

29.3.4 /etc/mail/sendmail.cf

Το sendmail.cf είναι το κεντρικό αρχείο ρυθμίσεων του sendmail. Το αρχείο αυτό
ρυθμίζει τη συνολική συμπεριφορά του sendmail, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων
την επανεγγραφή διευθύνσεων και την αποστολή μηνυμάτων απόρριψης προς
απομακρυσμένους εξυπηρετητές mail. Καθώς το αρχείο αυτό περιέχει τόσο
διαφορετικές ρυθμίσεις, είναι φυσικό να είναι αρκετά πολύπλοκο και οι
λεπτομέρειες του είναι έξω από το σκοπό αυτής της ενότητας. Ευτυχώς, αυτό το
αρχείο σπάνια χρειάζεται να αλλαχθεί σε τυπικούς εξυπηρετητές mail.
Το βασικό αρχείο ρυθμίσεων του sendmail μπορεί να παραχθεί με τη βοήθεια
μακροεντολών τύπου m4(1) που καθορίζουν τη συμπεριφορά και τα χαρακτηριστικά
του sendmail. Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλούμε διαβάστε το /usr/src/
contrib/sendmail/cf/README.
Για να ισχύσουν οι αλλαγές που κάνετε σε αυτό το αρχείο, θα πρέπει να
επανεκκινήσετε το sendmail.
-------------------------------------------------------------------------------

29.3.5 /etc/mail/virtusertable

Το αρχείο virtusertable αντιστοιχεί διευθύνσεις mail εικονικών τομέων σε
πραγματικές θυρίδες ταχυδρομείου. Οι θυρίδες αυτές μπορεί να είναι τοπικές,
απομακρυσμένες, παρωνύμια που έχουν οριστεί στο /etc/mail/aliases, ή αρχεία.
Παράδειγμα 29-3. Παράδειγμα Αντιστοίχησης Mail Εικονικού Τομέα

  root@example.com                root
  postmaster@example.com          postmaster@noc.example.net
  @example.com                    joe

Στο παραπάνω παράδειγμα, έχουμε μια αντιστοίχηση για τον τομέα example.com. Η
επεξεργασία αυτού του αρχείου γίνεται από πάνω προς τα κάτω, και σταματάει στην
εύρεση του πρώτου ονόματος που ταιριάζει. Η πρώτη γραμμή του παραδείγματος,
αντιστοιχεί το <root@example.com> στην τοπική θυρίδα root. Η επόμενη καταχώρηση
αντιστοιχεί το <postmaster@example.com> στη θυρίδα postmaster στον υπολογιστή
noc.example.net. Τέλος, αν δεν βρεθεί καμιά αντιστοίχηση για τον τομέα
example.com, θα εφαρμοστεί η τελευταία αντιστοίχηση, η οποία ταιριάζει με
οποιοδήποτε mail σταλθεί προς τον τομέα example.com. Στην περίπτωση αυτή, το
μήνυμα θα παραδοθεί στην τοπική θυρίδα joe.
-------------------------------------------------------------------------------

29.4 Αλλάζοντας τον Αντιπρόσωπο Μεταφοράς Ταχυδρομείου (MTA)

Γράφηκε από τον Andrew Boothman.Οι πληροφορίες που προέρχονται από e-mails
έχουν γραφεί από τον Gregory Neil Shapiro.
Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, το FreeBSD έρχεται με το sendmail προεγκατεστημένο ως
Αντιπρόσωπο Μεταφοράς Ταχυδρομείου (Mail Transfer Agent, MTA). Το πρόγραμμα
αυτό είναι από προεπιλογή υπεύθυνο για την εισερχόμενη και εξερχόμενη
αλληλογραφία.
Υπάρχει ωστόσο πληθώρα λόγων για τους οποίους κάποιοι διαχειριστές επιλέγουν να
αλλάξουν το MTA του συστήματος τους. Οι λόγοι αυτοί κυμαίνονται από το ότι απλά
θέλουν να δοκιμάσουν κάποιο άλλο MTA, ως και το ότι χρειάζονται κάποιο
ιδιαίτερο χαρακτηριστικό ή δυνατότητα που υπάρχει σε κάποιο άλλο mailer.
Ευτυχώς, το FreeBSD κάνει εύκολη την αλλαγή του αντιπροσώπου.
-------------------------------------------------------------------------------

29.4.1 Εγκαταστήστε Νέο MTA

Υπάρχουν αρκετοί MTA για να επιλέξετε. Ένα καλό σημείο εκκίνησης είναι η
Συλλογή_των_Ports_του_FreeBSD όπου και θα μπορέσετε να βρείτε αρκετούς. Φυσικά
είστε ελεύθερος να επιλέξετε όποιο MTA θέλετε από οπουδήποτε, όσο τουλάχιστον
μπορείτε να το κάνετε να εκτελείτε στο FreeBSD.
Ξεκινήστε εγκαθιστώντας το νέο σας MTA. Μετά την εγκατάσταση, θα έχετε την
ευκαιρία να αποφασίσετε αν πραγματικά καλύπτει τις ανάγκες σας, καθώς και να
ολοκληρώσετε τις ρυθμίσεις του πριν μεταφέρετε τη διαχείριση mail του
συστήματος από το sendmail στο νέο σας πρόγραμμα. Κατά την εγκατάσταση,
βεβαιωθείτε ότι το νέο σας λογισμικό δεν θα προσπαθήσει να εγκατασταθεί πάνω
στα υπάρχοντα εκτελέσιμα του συστήματος, όπως το /usr/bin/sendmail.
Διαφορετικά, θα έχετε ουσιαστικά βάλει το νέο σας λογισμικό mail σε χρήση, πριν
προλάβετε καλά-καλά να το ρυθμίσετε.
Παρακαλούμε να διαβάσετε την τεκμηρίωση του MTA που επιλέξατε, για πληροφορίες
σχετικά με τη ρύθμιση του.
-------------------------------------------------------------------------------

29.4.2 Απενεργοποιήστε το sendmail


     Προειδοποίηση:Αν απενεργοποιήσετε τη δυνατότητα αποστολής
     (εξερχόμενα) του sendmail, είναι σημαντικό να την αντικαταστήσετε με
     ένα εναλλακτικό σύστημα παράδοσης mail. Αν επιλέξετε να μην κάνετε το
     παραπάνω, τα μηνύματα του συστήματος, όπως αυτά που παράγονται από το
     periodic(8), δεν θα μπορούν να παραδοθούν μέσω email, όπως είναι το
     αναμενόμενο. Πολλά τμήματα του συστήματος σας αναμένουν ότι υπάρχει
     σε λειτουργία ένα σύστημα συμβατό με το sendmail. Αν οι εφαρμογές
     συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τα εκτελέσιμα του sendmail προσπαθώντας
     να στείλουν email μετά την απενεργοποίηση του, το mail πιθανώς θα
     βρεθεί σε μια ανενεργή ουρά του sendmail και δεν θα παραδοθεί ποτέ.

Για να απενεργοποιήσετε εντελώς το sendmail, συμπεριλαμβανομένης και της
υπηρεσίας εξερχόμενων μηνυμάτων, χρησιμοποιήστε:

  sendmail_enable="NO"
  sendmail_submit_enable="NO"
  sendmail_outbound_enable="NO"
  sendmail_msp_queue_enable="NO"

στο /etc/rc.conf.
Αν θέλετε να απενεργοποιήσετε μόνο την υπηρεσία εισερχομένων του sendmail θα
πρέπει να θέσετε:

  sendmail_enable="NO"

στο /etc/rc.conf. Περισσότερες πληροφορίες για τις επιλογές εκκίνησης του
sendmail, διατίθενται από την αντίστοιχη σελίδα manual, rc.sendmail(8).
-------------------------------------------------------------------------------

29.4.3 Εκκίνηση του Νέου σας MTA κατά την Εκκίνηση

Το νέο σας MTA θα ξεκινάει κατά την εκκίνηση, αν προσθέσετε μια κατάλληλη
γραμμή στο αρχείο /etc/rc.conf. Δείτε το παρακάτω παράδειγμα για το postfix:

  # echo 'postfix_enable="YES"' >> /etc/rc.conf

Το MTA θα ξεκινάει πλέον κατά την εκκίνηση.
-------------------------------------------------------------------------------

29.4.4 Αντικαθιστώντας το sendmail από Προεπιλεγμένο Mailer Συστήματος

Το sendmail είναι τόσο γνωστό ως στάνταρ λογισμικό στα συστήματα UNIX, ώστε
πολλά άλλα προγράμματα θεωρούν ότι είναι ήδη εγκατεστημένο και ρυθμισμένο. Για
το λόγο αυτό, πολλά εναλλακτικά MTA παρέχουν δικές τους συμβατές υλοποιήσεις
του sendmail. Οι υλοποιήσεις αυτές παρέχουν παρόμοιο σύνολο εντολών, και
μπορούν έτσι να χρησιμοποιηθούν ώστε να αντικαταστήσουν «απευθείας» το
sendmail.
Για το λόγο αυτό, αν χρησιμοποιείτε κάποιο εναλλακτικό mailer, θα θέλετε να
εξασφαλίσετε ότι άλλα προγράμματα που προσπαθούν να εκτελέσουν τα τυπικά
εκτελέσιμα του sendmail όπως το /usr/bin/sendmail, θα εκτελέσουν στην
πραγματικότητα τον επιλεγμένο σας mailer. Ευτυχώς, το FreeBSD παρέχει ένα
σύστημα που καλείτε mailwrapper(8) και το οποίο αναλαμβάνει αυτή τη δουλειά για
σας.
Όταν το sendmail λειτουργεί όπως έχει εγκατασταθεί αρχικά, θα βρείτε κάτι όπως
το παρακάτω στο /etc/mail/mailer.conf:

  sendmail	 /usr/libexec/sendmail/sendmail
  send-mail	/usr/libexec/sendmail/sendmail
  mailq		/usr/libexec/sendmail/sendmail
  newaliases	/usr/libexec/sendmail/sendmail
  hoststat	/usr/libexec/sendmail/sendmail
  purgestat	/usr/libexec/sendmail/sendmail

Αυτό σημαίνει ότι όταν εκτελείται κάποια από αυτές τις συνηθισμένες εντολές
(όπως το ίδιο το sendmail), το σύστημα στην πραγματικότητα εκτελεί ένα
αντίγραφο του mailwrapper που ονομάζεται sendmail, και το οποίο ελέγχει το
mailer.conf και εκτελεί το /usr/libexec/sendmail/sendmail αντί αυτού. Το
σύστημα αυτό διευκολύνει ιδιαίτερα την αλλαγή των εκτελέσιμων που εκτελούνται
στην πραγματικότητα όταν γίνεται κλήση των προεπιλεγμένων λειτουργιών του
sendmail.
Έτσι, αν θέλετε να εκτελείται το /usr/local/supermailer/bin/sendmail-compat
αντί για το sendmail, θα μπορούσατε να αλλάξετε το /etc/mail/mailer.conf ώστε
να γράφει:

  sendmail	 /usr/local/supermailer/bin/sendmail-compat
  send-mail	/usr/local/supermailer/bin/sendmail-compat
  mailq		/usr/local/supermailer/bin/mailq-compat
  newaliases	/usr/local/supermailer/bin/newaliases-compat
  hoststat	/usr/local/supermailer/bin/hoststat-compat
  purgestat	/usr/local/supermailer/bin/purgestat-compat

-------------------------------------------------------------------------------

29.4.5 Ολοκληρώνοντας

Μόλις έχετε ρυθμίσει τα πάντα όπως επιθυμείτε, μπορείτε είτε να κάνετε kill τις
διεργασίες του sendmail που δεν χρειάζεστε πλέον και να εκκινήσετε τις
αντίστοιχες του νέου σας λογισμικού, ή απλώς να κάνετε επανεκκίνηση. Η
επανεκκίνηση θα σας δώσει επίσης την ευκαιρία να βεβαιωθείτε ότι το σύστημα σας
έχει ρυθμιστεί σωστά, ώστε το νέο σας MTA να ξεκινάει αυτόματα σε κάθε
εκκίνηση.
-------------------------------------------------------------------------------

29.5 Αντιμετώπιση Προβλημάτων



  29.5.1. Γιατί_πρέπει_να_χρησιμοποιώ_το_πλήρες_όνομα_(FQDN)_για_υπολογιστές
  που_βρίσκονται_στον_τομέα_μου;

  29.5.2.

  29.5.3.

  29.5.4. Γιατί_λαμβάνω_συνέχεια_μηνύματα_λάθους_Relaying_Denied_όταν_στέλνω
  mail_από_άλλους_υπολογιστές;

29.5.1.Γιατί πρέπει να χρησιμοποιώ το πλήρες όνομα (FQDN) για υπολογιστές που
βρίσκονται στον τομέα μου;
Το πιο πιθανό είναι να διαπιστώσετε ότι ο υπολογιστής βρίσκεται στην
πραγματικότητα σε διαφορετικό τομέα. Για παράδειγμα, αν βρίσκεστε στο
foo.bar.edu και θέλετε να επικοινωνήσετε με ένα υπολογιστή με το όνομα mumble
στον τομέα bar.edu, θα πρέπει να αναφερθείτε σε αυτόν με το πλήρες του όνομα,
mumble.bar.edu, αντί για απλώς mumble.
Παραδοσιακά, αυτό επιτρεπόταν από τους DNS resolvers του BIND. Ωστόσο, η
τρέχουσα έκδοση του BIND που περιλαμβάνεται στο FreeBSD, δεν παρέχει πλέον
συντομεύσεις για μη-πλήρη ονόματα τομέων, εκτός για τον τομέα στον οποίο
βρίσκεστε. Έτσι, ένας υπολογιστής με μη-πλήρες όνομα mumble θα πρέπει να βρεθεί
ως mumble.foo.bar.edu, ή θα γίνει αναζήτηση για αυτόν στο ριζικό τομέα.
Η συμπεριφορά αυτή είναι διαφορετική από την προηγούμενη, όπου η αναζήτηση
συνεχιζόταν και στο mumble.bar.edu, και το mumble.edu. Ρίξτε μια ματιά στο RFC
1535 για το λόγο που το παραπάνω θεωρείτε κακή πρακτική, ή ακόμα και κενό
ασφαλείας.
Ένας τρόπος για να παρακάμψετε το πρόβλημα είναι να προσθέσετε τη γραμμή:

  search foo.bar.edu bar.edu

αντί για την προηγούμενη:

  domain foo.bar.edu

στο αρχείο /etc/resolv.conf. Βεβαιωθείτε ωστόσο ότι η σειρά αναζήτησης δεν
πηγαίνει πέρα από το «όριο μεταξύ τοπικής και δημόσιας διαχείρισης», όπως το
αποκαλεί το RFC 1535.
29.5.2.
Το sendmail δίνει το μήνυμα mail loops back to myself (το mail επιστρέφει
στον εαυτό μου)
Η απάντηση σε αυτό, υπάρχει στο FAQ του sendmail όπως φαίνεται παρακάτω:

  Λαμβάνω αυτά τα μηνύματα λάθους:

  553 MX list for domain.net points back to relay.domain.net
  554 <user@domain.net>... Local configuration error

  Πως μπορώ να λύσω το πρόβλημα;

  Έχετε ζητήσει το mail προς ένα τομέα (π.χ. το domain.net) να
  προωθείται προς ένα συγκεκριμένο υπολογιστή (στην περίπτωση αυτή
  το relay.domain.net) χρησιμοποιώντας μια εγγραφή MX, αλλά το
  μηχάνημα αναμετάδοσης (relay) δεν αναγνωρίζει τον εαυτό του ως
  domain.net.  Προσθέστε το domain.net στο /etc/mail/local-host-names
  [είναι γνωστό ως /etc/sendmail.cw πριν την έκδοση 8.10]
  (αν χρησιμοποιείτε το FEATURE(use_cw_file)), διαφορετικά προσθέστε το
  «Cw domain.net» στο /etc/mail/sendmail.cf.

Μπορείτε να βρείτε το FAQ του sendmail στη διεύθυνση http://www.sendmail.org/
faq/, και συνίσταται να το διαβάσετε αν θέλετε να «πειράξετε» τις ρυθμίσεις του
mail σας.
29.5.3.
Πως μπορώ να εκτελέσω εξυπηρετητή mail σε υπολογιστή που συνδέεται μέσω
επιλογικής σύνδεσης PPP;
Θέλετε να συνδέσετε ένα FreeBSD μηχάνημα σε ένα τοπικό δίκτυο (LAN) στο
Internet. Το FreeBSD μηχάνημα θα γίνει πύλη ταχυδρομείου για το LAN. Η σύνδεση
PPP δεν είναι αποκλειστική.
Υπάρχουν τουλάχιστον δύο τρόποι για να το κάνετε αυτό. Ο ένας είναι με τη χρήση
UUCP.
Ένας άλλος τρόπος είναι να βάλετε ένα εξυπηρετητή Internet ο οποίος έχει συνεχή
σύνδεση, να σας παρέχει υπηρεσία δευτερεύοντος MX για τον τομέα σας. Για
παράδειγμα, αν ο τομέας της εταιρίας σας είναι example.com και ο παροχέας σας
Internet έχει ορίσει το example.net να παρέχει υπηρεσίες δευτερεύοντος MX για
τον τομέα σας:

  example.com.          MX        10      example.com.
                        MX        20      example.net.

Μόνο ένας υπολογιστής μπορεί να καθοριστεί ως τελικός παραλήπτης (προσθέστε το
Cw example.com στο αρχείο /etc/mail/sendmail.cf στο example.com).
Όταν το μηχάνημα που στέλνει μέσω του sendmail προσπαθεί να παραδώσει το mail
θα προσπαθήσει να συνδεθεί στο δικό σας (example.com) μέσω της σύνδεσης modem.
Το πιο πιθανό είναι ότι δεν θα τα καταφέρει, γιατί δεν θα είστε συνδεμένος
εκείνη τη στιγμή. Το sendmail θα το παραδώσει αυτόματα στην υπηρεσία
δευτερεύοντος MX, π.χ. τον παροχέα σας Internet (example.net). Το δευτερεύον MX
θα προσπαθεί περιοδικά να συνδεθεί στο μηχάνημα σας και να παραδώσει το mail
στον κύριο εξυπηρετητή MX (example.com).
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε κάτι όπως το παρακάτω ως script εισόδου:

  #!/bin/sh
  # Put me in /usr/local/bin/pppmyisp
  ( sleep 60 ; /usr/sbin/sendmail -q ) &
  /usr/sbin/ppp -direct pppmyisp

Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε χωριστό script για την είσοδο κάποιου χρήστη,
μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αντί για το παραπάνω το sendmail -qRexample.com στο
script. Αυτό θα εξαναγκάσει την άμεση επεξεργασία όλου του mail στην ουρά για
το example.com.
Πιο λεπτομερής περιγραφή της κατάστασης φαίνεται παρακάτω:
Μήνυμα από την ηλεκτρονική_λίστα_του_FreeBSD_για_τους_παροχείς_υπηρεσιών
Internet.

  > παρέχουμε δευτερεύον MX για ένα πελάτη.  Ο πελάτης συνδέεται στις
  > υπηρεσίες μας αρκετές φορές τη μέρα αυτόματα, για να λαμβάνει τα email του
  > στο πρωτεύον του MX (Δεν καλούμε την τοποθεσία του όταν λαμβάνουμε email
  > για τον τομέα του).  Το sendmail μας στέλνει το  mailqueue κάθε 30 λεπτά.
  > Τη δεδομένη στιγμή θα πρέπει να μείνει συνδεμένος για 30 λεπτά,
  > για να είναι βέβαιος ότι όλο το email του θα έχει
  > παραδοθεί στον πρωτεύοντα MX.
  >
  > Υπάρχει κάποια εντολή που να εξαναγκάσει το sendmail να στείλει
  > όλα τα mails άμεσα; Ο χρήστης φυσικά δεν έχει δικαιώματα
  > root στο μηχάνημα μας.

  Στην ενότητα «privacy flags» του sendmail.cf, υπάρχει ένας
  ορισμός Opgoaway,restrictqrun

  Αφαιρέστε το restrictqrun για να επιτρέψετε σε μη-root χρήστες να ξεκινήσουν
  την επεξεργασία της ουράς.
  Μπορεί επίσης να θέλετε να αναδιατάξετε τα MX.  Είμαστε το 1ο MX για αυτού
  του είδους τους πελάτες, και έχουμε ορίσει:

  # If we are the best MX for a host, try directly instead of generating
  # local config error.
  OwTrue

  Με τον τρόπο αυτό, ένα απομακρυσμένο site θα παραδίδει απευθείας σε σας,
  χωρίς να προσπαθεί τη σύνδεση με το χρήστη.  Έπειτα τα στέλνετε στον
  πελάτη σας.  Αυτό λειτουργεί μόνο για «μηχανήματα», και έτσι
  χρειάζεται να βάλετε τον πελάτη σας να ονομάσει το μηχάνημα του mail
  «customer.com» και επίσης
  «hostname.customer.com» στο DNS.  Απλώς προσθέστε μια εγγραφή
  τύπου A στο DNS για το «customer.com».

29.5.4.Γιατί λαμβάνω συνέχεια μηνύματα λάθους Relaying Denied όταν στέλνω
mail από άλλους υπολογιστές;
Στις προεπιλεγμένες εγκαταστάσεις του FreeBSD, το sendmail είναι ρυθμισμένο να
στέλνει mail μόνο από τον υπολογιστή στον οποίο εκτελείται. Για παράδειγμα, αν
υπάρχει διαθέσιμος διακομιστής POP, οι χρήστες θα μπορούν να ελέγχουν το mail
τους από το σχολείο, το γραφείο, ή άλλη απομακρυσμένη τοποθεσία, αλλά θα
εξακολουθούν να μην μπορούν να στείλουν προς εξωτερικές διευθύνσεις. Τυπικά,
λίγο μετά από μια απόπειρα αποστολής, θα σταλεί ένα email από τον MAILER-DAEMON
με το μήνυμα λάθους 5.7 Relaying Denied.
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να ξεπεράσετε το πρόβλημα. Ο πλέον απλός είναι να
βάλετε τη διεύθυνση του ISP σας σε ένα αρχείο relay-domains, /etc/mail/relay-
domains. Ένας γρήγορος τρόπος για να το κάνετε αυτό είναι:

  # echo "your.isp.example.com" > /etc/mail/relay-domains

Αφού δημιουργήσετε ή επεξεργαστείτε αυτό το αρχείο, θα πρέπει να επανεκκινήσετε
το sendmail. Αυτό δουλεύει μια χαρά αν είστε διαχειριστής εξυπηρετητή και δεν
επιθυμείτε να στέλνετε mail τοπικά, ή αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε ένα σύστημα
τύπου point και click σε ένα άλλο μηχάνημα ή ακόμα και σε άλλο ISP. Είναι
επίσης πολύ χρήσιμο αν έχετε ρυθμίσει μόνο ένα ή δύο λογαριασμούς mail. Αν
θέλετε να προσθέσετε μεγαλύτερο αριθμό διευθύνσεων, μπορείτε να ανοίξετε αυτό
το αρχείο με τον επιθυμητό συντάκτη κειμένου, και να προσθέσετε όλους τους
τομείς, ένα σε κάθε γραμμή:

  your.isp.example.com
  other.isp.example.net
  users-isp.example.org
  www.example.org

Τώρα, οποιαδήποτε αποστολή mail από το σύστημα σας από οποιοδήποτε υπολογιστή
αυτής της λίστας (με την προϋπόθεσή ο χρήστης να έχει λογαριασμό στο σύστημα
σας), θα είναι επιτυχής. Πρόκειται για ένα πολύ καλό τρόπο να επιτρέψετε στους
χρήστες να στέλνουν mail από το σύστημα σας μέσω απομακρυσμένης σύνδεσης, χωρίς
να επιτρέπετε σε άλλους να στέλνουν SPAM μέσω του συστήματος σας.
-------------------------------------------------------------------------------

29.6 Προχωρημένα Θέματα

Η ακόλουθη ενότητα καλύπτει πιο προχωρημένα θέματα, όπως τη ρύθμιση του mail
και ρυθμίσεις για ένα ολόκληρο τομέα.
-------------------------------------------------------------------------------

29.6.1 Βασικές Ρυθμίσεις

Χωρίς να χρειαστεί να κάνετε καμιά ρύθμιση, θα μπορείτε να στείλετε mail προς
εξωτερικούς υπολογιστές, αρκεί να έχετε ρυθμίσει το /etc/resolv.conf ή να
εκτελείτε το δικό σας εξυπηρετητή DNS. Αν θέλετε να παραλαμβάνετε mail για τον
υπολογιστή σας στο δικό σας sendmail MTA, υπάρχουν δύο μέθοδοι:

* Μπορείτε να έχετε δικό σας τομέα και δικό σας εξυπηρετητή DNS για τον τομέα
  σας. Για παράδειγμα, FreeBSD.org
* Να παραλαμβάνετε mail απευθείας στο μηχάνημα σας. Αυτό γίνεται αν το mail
  παραδίδεται απευθείας στον υπολογιστή σας, χρησιμοποιώντας τον όνομα του
  (πρέπει να βρίσκεται στο DNS). Για παράδειγμα, example.FreeBSD.org.

Όποια επιλογή από τις παραπάνω και να κάνατε, για να είναι δυνατή η παραλαβή
mail απευθείας στον υπολογιστή σας, θα πρέπει να έχετε μόνιμη στατική διεύθυνση
IP (όχι δυναμική, όπως είναι οι περισσότερες επιλογικές συνδέσεις PPP). Αν
βρίσκεστε πίσω από κάποιο firewall, θα πρέπει να επιτρέπει τη διακίνηση SMTP
προς εσάς. Αν θέλετε να λαμβάνετε mail απευθείας στον υπολογιστή σας, θα πρέπει
να εξασφαλίσετε ένα από τα παρακάτω:

* Να βεβαιωθείτε ότι η εγγραφή MX (με το χαμηλότερο αριθμό) στο DNS σας,
  δείχνει προς τη διεύθυνση IP του μηχανήματος σας.
* Να βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχει καμιά εγγραφή MX στο DNS για τον υπολογιστή
  σας.

Όποιο από τα παραπάνω και αν κάνετε, θα μπορείτε να λαμβάνετε mail απευθείας
στον υπολογιστή σας.
Δοκιμάστε αυτό:

  # hostname
  example.FreeBSD.org
  # host example.FreeBSD.org
  example.FreeBSD.org has address 204.216.27.XX

Αν βλέπετε το παραπάνω, το mail που κατευθύνεται απευθείας στο
<yourlogin@example.FreeBSD.org> θα πρέπει να λαμβάνεται χωρίς προβλήματα
(θεωρώντας ότι το sendmail εκτελείτε σωστά στον υπολογιστή
example.FreeBSD.org).
Αν αντί για αυτό δείτε κάτι σαν το παρακάτω:

  # host example.FreeBSD.org
  example.FreeBSD.org has address 204.216.27.XX
  example.FreeBSD.org mail is handled (pri=10) by hub.FreeBSD.org

Όλο το mail που κατευθύνεται προς τον υπολογιστή σας (example.FreeBSD.org) θα
καταλήξει να συλλέγεται στο hub με το ίδιο όνομα χρήστη, αντί να σταλεί
απευθείας στο μηχάνημα σας.
Τις παραπάνω πληροφορίες, τις χειρίζεται ο δικός σας εξυπηρετητής DNS. Η
εγγραφή DNS που περιέχει τις πληροφορίες δρομολόγησης για το mail, είναι η Mail
eXchange. Αν δεν υπάρχει εγγραφή MX, το mail θα παραδίδεται απευθείας στον
υπολογιστή μέσω της IP διεύθυνσης του.
Η καταχώριση MX για τον freefall.FreeBSD.org έμοιαζε κάποια στιγμή με την
παρακάτω:

  freefall        MX   30   mail.crl.net
  freefall        MX   40   agora.rdrop.com
  freefall        MX   10   freefall.FreeBSD.org
  freefall        MX   20   who.cdrom.com

Όπως μπορείτε να δείτε, ο freefall είχε πολλές καταχωρήσεις MX. Η καταχώρηση με
τον μικρότερο αριθμό, είναι ο υπολογιστής που λαμβάνει το mail απευθείας, αν
είναι διαθέσιμος. Αν για κάποιο λόγο δεν είναι προσβάσιμος, οι άλλοι (που
ορισμένες φορές καλούνται «backup MXes») δέχονται τα μηνύματα προσωρινά και τα
μεταβιβάζουν σε κάποιο υπολογιστή με χαμηλότερη αρίθμηση, μόλις γίνει
διαθέσιμος. Τελικά τα μηνύματα καταλήγουν στον υπολογιστή με το μικρότερο
αριθμό.
Οι εναλλακτικές τοποθεσίες MX, θα πρέπει να χρησιμοποιούν διαφορετικές γραμμές
για τη σύνδεση τους με το Internet. Αυτή είναι η καλύτερη λύση. Ο παροχέας σας
ή κάποιο άλλο φιλικό site, δεν θα έχουν κανένα πρόβλημα να σας παρέχουν αυτή
την υπηρεσία.
-------------------------------------------------------------------------------

29.6.2 Mail για τον Τομέα Σας

Για να δημιουργήσετε ένα «mailhost» (δηλ. ένα εξυπηρετητή mail) θα πρέπει
οποιοδήποτε mail στέλνεται προς κάποιο σταθμό εργασίας, να λαμβάνεται σε αυτόν.
Βασικά θα θέλετε να «διεκδικείτε» οποιοδήποτε mail που κατευθύνεται προς
οποιοδήποτε όνομα μηχανήματος του τομέα σας (στην περίπτωση μας το
*.FreeBSD.org) και να το ανακατευθύνετε προς τον εξυπηρετητή mail, ώστε οι
χρήστες σας να μπορούν να λάβουν το mail τους από τον κεντρικό εξυπηρετητή.
Για ευκολία, θα πρέπει να έχετε ένα λογαριασμό χρήστη με το ίδιο όνομα χρήστη
και στα δύο μηχανήματα. Χρησιμοποιήστε για το σκοπό αυτό την εντολή adduser(8).
Ο mailhost που θα χρησιμοποιήσετε, πρέπει να είναι το καθορισμένο μηχάνημα για
την ανταλλαγή μηνυμάτων για κάθε σταθμό εργασίας του δικτύου. Αυτό γίνεται στις
ρυθμίσεις DNS με τον ακόλουθο τρόπο:

  example.FreeBSD.org        A      204.216.27.XX		; Workstation
                             MX  10 hub.FreeBSD.org	   ; Mailhost

Με τον τρόπο αυτό, το mail που κατευθύνεται προς κάποιο σταθμό εργασίας θα
ανακατευθυνθεί προς το mailhost, άσχετα με το που δείχνει η εγγραφή τύπου Α. Το
mail στέλνεται προς τον υπολογιστή MX.
Δεν μπορείτε να κάνετε το παραπάνω, αν δεν εκτελείτε το δικό σας εξυπηρετητή
DNS. Αν αυτό δεν συμβαίνει, και δεν μπορείτε να το αλλάξετε, συνεννοηθείτε με
τον παροχέα σας (ISP) ή με όποιον σας παρέχει υπηρεσίες DNS.
Αν παρέχετε υπηρεσίες εικονικού ταχυδρομείου, οι παρακάτω πληροφορίες θα σας
φανούν χρήσιμες. Για το παράδειγμα μας, θα υποθέσουμε ότι έχετε ένα πελάτη με
το δικό του τομέα, στην περίπτωση μας το customer1.org, και θέλετε όλο το mail
για το customer1.org να στέλνεται στο δικό σας mailhost, mail.myhost.com. Η
καταχώριση σας στο DNS θα μοιάζει με την παρακάτω:

  customer1.org		MX	10	mail.myhost.com

Σημειώστε ότι δεν χρειάζεστε εγγραφή τύπου Α για το customer1.org αν θέλετε
απλώς να χειρίζεστε email για αυτό τον τομέα.

     Σημείωση:Να έχετε υπόψη σας ότι δεν θα μπορείτε να κάνετε ping το
     customer1.org αν δεν υπάρχει για αυτό εγγραφή τύπου Α.

Το τελευταίο πράγμα που πρέπει να κάνετε, είναι να ορίσετε στο sendmail που
εκτελείται στο δικό σας mailhost, για ποιους τομείς ή / και μηχανήματα θα
δέχεται mail. Υπάρχουν μερικοί διαφορετικοί τρόποι για να γίνει αυτό. Μπορείτε
να χρησιμοποιήσετε έναν από τους παρακάτω:

* Προσθέστε τα μηχανήματα στο αρχείο /etc/mail/local-host-names αν
  χρησιμοποιείτε τη δυνατότητα FEATURE(use_cw_file). Αν χρησιμοποιείτε κάποια
  έκδοση του sendmail πριν την 8.10, το αρχείο είναι το /etc/sendmail.cw.
* Προσθέστε μια γραμμή Cwyour.host.com στο αρχείο σας /etc/sendmail.cf ή στο
  αρχείο /etc/mail/sendmail.cf αν χρησιμοποιείτε την έκδοση 8.10 του sendmail ή
  κάποια μεταγενέστερη.

-------------------------------------------------------------------------------

29.7 SMTP με UUCP

Η προεπιλεγμένη ρύθμιση του sendmail που έρχεται με το FreeBSD, προορίζεται για
δικτυακές τοποθεσίες που είναι απευθείας συνδεδεμένες στο Internet. Σε
περιπτώσεις που είναι επιθυμητή η ανταλλαγή email μέσω UUCP, θα πρέπει να
χρησιμοποιηθεί διαφορετικό αρχείο ρυθμίσεων για το sendmail.
Η χειροκίνητη ρύθμιση του αρχείου /etc/mail/sendmail.cf ανήκει στα προχωρημένα
θέματα. Η έκδοση 8 του sendmail παράγει αρχεία ρυθμίσεων μέσω του
προεπεξεργαστή m4(1), όπου οι ρυθμίσεις γίνονται σε ένα ανώτερο επίπεδο
αφαίρεσης. Μπορείτε να βρείτε τα αρχεία ρύθμισης τουm4(1) στον κατάλογο /usr/
share/sendmail/cf. Διαβάστε το README στον κατάλογο cf για μια βασική εισαγωγή
στις ρυθμίσεις του m4(1).
Ο καλύτερος τρόπος για την παράδοση mail μέσω του UUCP, είναι με την χρήση της
δυνατότητας mailertable. Παράγεται με αυτό τον τρόπο μια βάση δεδομένων που
μπορεί να χρησιμοποιήσει το sendmail για να πάρει αποφάσεις σχετικά με την
δρομολόγηση.
Θα πρέπει αρχικά να δημιουργήσετε το αρχείο .mc. Θα βρείτε μερικά παραδείγματα
στον κατάλογο /usr/share/sendmail/cf/cf. Υποθέτοντας ότι έχετε ονομάσει το
αρχείο σας foo.mc, το μόνο που χρειάζεται να κάνετε για να το μετατρέψετε σε
ένα έγκυρο αρχείο sendmail.cf είναι:

  # cd /etc/mail
  # make foo.cf
  # cp foo.cf /etc/mail/sendmail.cf

Ένα τυπικό αρχείο .mc θα δείχνει όπως το παρακάτω:

  VERSIONID(`Your version number') OSTYPE(bsd4.4)

  FEATURE(accept_unresolvable_domains)
  FEATURE(nocanonify)
  FEATURE(mailertable, `hash -o /etc/mail/mailertable')

  define(`UUCP_RELAY', your.uucp.relay)
  define(`UUCP_MAX_SIZE', 200000)
  define(`confDONT_PROBE_INTERFACES')

  MAILER(local)
  MAILER(smtp)
  MAILER(uucp)

  Cw    your.alias.host.name
  Cw    youruucpnodename.UUCP

Οι γραμμές που περιέχουν τις δυνατότητες accept_unresolvable_domains,
nocanonify, and confDONT_PROBE_INTERFACES θα αποτρέψουν τη χρήση του DNS κατά
την παράδοση του mail. Η οδηγία UUCP_RELAY απαιτείται για την υποστήριξη
παράδοσης μέσω του UUCP. Απλώς τοποθετήστε εκεί ένα όνομα μηχανήματος στο
Internet που να μπορεί να χειριστεί διευθύνσεις ψευδο-τομέων .UUCP. Το πιο
πιθανό είναι να βάλετε εκεί τον αναμεταδότη (relay) για mail που παρέχει ο ISP
σας.
Έχοντας κάνει το παραπάνω, θα χρειαστείτε ένα αρχείο /etc/mail/mailertable. Αν
έχετε μόνο μια σύνδεση με τον έξω κόσμο που χρησιμοποιείται για όλα σας τα
mail, το παρακάτω αρχείο είναι επαρκές:

  #
  # makemap hash /etc/mail/mailertable.db < /etc/mail/mailertable
  .                             uucp-dom:your.uucp.relay

Ένα πιο πολύπλοκο παράδειγμα θα μοιάζει με το παρακάτω:

  #
  # makemap hash /etc/mail/mailertable.db < /etc/mail/mailertable
  #
  horus.interface-business.de   uucp-dom:horus
  .interface-business.de        uucp-dom:if-bus
  interface-business.de         uucp-dom:if-bus
  .heep.sax.de                  smtp8:%1
  horus.UUCP                    uucp-dom:horus
  if-bus.UUCP                   uucp-dom:if-bus
  .                             uucp-dom:

Οι τρεις πρώτες γραμμές χειρίζονται ειδικές περιπτώσεις, όπου το mail που
απευθύνεται σε κάποιο τομέα δεν θα πρέπει να σταλθεί στην προεπιλεγμένη
διαδρομή, αλλά αντίθετα σε κάποιο γειτονικό UUCP προκειμένου να «συντομευθεί»
το μονοπάτι παράδοσης. Η επόμενη γραμμή χειρίζεται το mail προς τον τοπικό
τομέα Ethernet, όπου είναι δυνατή η παράδοση μέσω SMTP. Τέλος, οι γειτονικοί
UUCP αναφέρονται με γραφή ψευδο-τομέων UUCP ώστε να επιτρέπεται σε κάποιον
uucp-neighbor!recipient να παρακάμψει τους προεπιλεγμένους κανόνες. Η τελευταία
γραμμή είναι πάντα μια μοναδική τελεία, η οποία ταιριάζει με οτιδήποτε άλλο, με
παράδοση UUCP σε ένα γειτονικό UUCP ο οποίος ενεργεί ως γενική πύλη mail προς
τον υπόλοιπο κόσμο. Όλα τα ονόματα υπολογιστών που βρίσκονται μετά το uucp-dom:
θα πρέπει να είναι έγκυροι UUCP γείτονες, όπως μπορείτε να βεβαιώσετε
χρησιμοποιώντας το uuname.
Σας υπενθυμίζουμε ότι αυτό το αρχείο πρέπει να μετατραπεί σε μια βάση δεδομένων
DBM πριν χρησιμοποιηθεί. Μπορείτε να βάλετε τη γραμμή εντολών που απαιτείται
για να επιτευχθεί αυτό ως σχόλιο στην αρχή του αρχείου mailertable. Πρέπει
πάντοτε να εκτελείτε αυτή την εντολή κάθε φορά που αλλάζετε το αρχείο
mailertable.
Μια τελευταία υπόδειξη: αν δεν είστε βέβαιοι για το αν θα λειτουργήσει κάποια
συγκεκριμένη δρομολόγηση mail, θυμηθείτε την επιλογή -bt του sendmail. Αυτή
ξεκινάει το sendmail σε κατάσταση δοκιμής διευθύνσεων. Γράψτε 3,0,
ακολουθούμενο από τη διεύθυνση που θέλετε να ελέγξετε για δρομολόγηση mail. Η
τελευταία γραμμή θα σας πει τον εσωτερικό αντιπρόσωπο mail που χρησιμοποιήθηκε,
τη διεύθυνση προορισμού με την οποία κλήθηκε, καθώς και την (πιθανώς
μεταφρασμένη) διεύθυνση. Μπορείτε να βγείτε από αυτή την κατάσταση,
πληκτρολογώντας Ctrl+D.

  % sendmail -bt
  ADDRESS TEST MODE (ruleset 3 NOT automatically invoked)
  Enter <ruleset> <address>
  > 3,0 foo@example.com
  canonify           input: foo @ example . com
  ...
  parse            returns: $# uucp-dom $@ your.uucp.relay $: foo < @ example .
  com . >
  > ^D

-------------------------------------------------------------------------------

29.8 Ρύθμιση Εξυπηρετητή Μόνο για Αποστολή

Συνεισφορά από τον Bill Moran.
Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις, που μπορεί να θέλετε μόνο να στέλνετε mail μέσω
κάποιου αναμεταδότη. Μερικά παραδείγματα:

* Ο υπολογιστής σας χρησιμοποιείται ως desktop, αλλά θέλετε να χρησιμοποιήσετε
  προγράμματα όπως το send-pr(1). Για να γίνει αυτό θα πρέπει να
  χρησιμοποιήσετε τον αναμεταδότη mail που παρέχει ο ISP σας.
* Ο υπολογιστής σας είναι ένας εξυπηρετητής που δεν χειρίζεται το mail τοπικά,
  αλλά χρειάζεται να το δώσει εξ' ολοκλήρου σε κάποιο αναμεταδότη για
  επεξεργασία.

Οποιοδήποτε σχεδόν MTA είναι ικανό να καλύψει τον παραπάνω ρόλο. Δυστυχώς,
μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να ρυθμίσετε σωστά ένα πλήρες MTA ώστε απλώς να
στέλνει το mail προς αναμετάδοση. Προγράμματα όπως το sendmail και το postfix
είναι υπερβολικά μεγάλα για αυτή τη δουλειά.
Επιπρόσθετα, αν χρησιμοποιείτε κάποια συνηθισμένη υπηρεσία πρόσβασης στο
Internet, η συμφωνία με την εταιρία παροχής μπορεί να σας απαγορεύει να
εκτελείτε το δικό σας «εξυπηρετητή mail».
Ο ευκολότερος τρόπος για να εκπληρώσετε αυτές τις ανάγκες είναι να
εγκαταστήσετε το port mail/ssmtp Εκτελέστε τις ακόλουθες εντολές ως root:

  # cd /usr/ports/mail/ssmtp
  # make install replace clean

Μετά την εγκατάσταση, το mail/ssmtp μπορεί να ρυθμιστεί με ένα αρχείο τεσσάρων
μόλις γραμμών, το οποίο βρίσκεται στο /usr/local/etc/ssmtp/ssmtp.conf:

  root=yourrealemail@example.com
  mailhub=mail.example.com
  rewriteDomain=example.com
  hostname=_HOSTNAME_

Βεβαιωθείτε ότι χρησιμοποιείτε την πραγματική διεύθυνση email για τον root.
Βάλτε τον αναμεταδότη mail του ISP σας στη θέση mail.example.com (μερικοί ISP
τον ονομάζουν «εξυπηρετητή εξερχόμενου ταχυδρομείου» ή «εξυπηρετητή SMTP»).
Βεβαιωθείτε ότι έχετε απενεργοποιήσει πλήρως το sendmail, ακόμα και την
υπηρεσία εξερχόμενων μηνυμάτων. Δείτε το Τμήμα_29.4.2 για λεπτομέρειες.
Υπάρχουν κάποιες ακόμα διαθέσιμες επιλογές στο mail/ssmtp. Δείτε το παράδειγμα
του αρχείου ρυθμίσεων στο /usr/local/etc/ssmtp ή τη σελίδα manual του ssmtp για
περισσότερα παραδείγματα και πληροφορίες.
Ρυθμίζοντας το ssmtp με αυτό τον τρόπο, θα είναι δυνατή η σωστή λειτουργία
οποιουδήποτε λογισμικού στον υπολογιστή σας που χρειάζεται να στείλει mail.
Επίσης δεν παραβιάζεται με αυτό τον τρόπο η άδεια χρήσης του ISP σας και δεν
μπορεί ο υπολογιστής σας να παραβιαστεί και να χρησιμοποιηθεί για την αποστολή
ανεπιθύμητων μηνυμάτων (spam).
-------------------------------------------------------------------------------

29.9 Χρησιμοποιώντας το Mail Μέσω Επιλογικής (Dialup) Σύνδεσης

Αν έχετε στατική διεύθυνση IP, δεν θα χρειαστεί να αλλάξετε καμιά από τις
προεπιλογές. Ρυθμίστε το όνομα του υπολογιστή σας ώστε να ταιριάζει με αυτό που
σας έχει οριστεί για το Internet, και το sendmail θα κάνει τα υπόλοιπα.
Αν λαμβάνετε δυναμική IP και χρησιμοποιείτε επιλογική PPP σύνδεση με το
Internet, πιθανόν διαθέτετε μια θυρίδα ταχυδρομείου (mailbox) στον εξυπηρετητή
mail του παροχέα σας. Ας υποθέσουμε ότι ο τομέας του ISP σας είναι example.net,
και ότι το όνομα χρήστη σας είναι user, το μηχάνημα σας λέγεται bsd.home, και ο
ISP σας, σας έχει πει ότι μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το relay.example.net ως
αναμεταδότη για το mail.
Για να μπορέσετε να λάβετε mail από τη θυρίδα σας, θα χρειαστείτε κάποιο
αντιπρόσωπο ανάληψης (retrieval agent). Το βοηθητικό πρόγραμμα fetchmail είναι
μια καλή επιλογή, καθώς υποστηρίζει πολλά διαφορετικά πρωτόκολλα. Το πρόγραμμα
αυτό είναι διαθέσιμο ως πακέτο ή από την Συλλογή των Ports (mail/fetchmail).
Συνήθως, ο ISP σας θα παρέχει την υπηρεσία POP. Αν χρησιμοποιείτε PPP χρήστη,
μπορείτε να κατεβάσετε αυτόματα το mail σας μετά την αποκατάσταση της σύνδεσης
σας, χρησιμοποιώντας την ακόλουθη καταχώριση στο /etc/ppp/ppp.linkup:

  MYADDR:
  !bg su user -c fetchmail

Αν χρησιμοποιείτε το sendmail (όπως φαίνεται παρακάτω) για να παραδώσετε mail
σε μη-τοπικούς λογαριασμούς, πιθανόν να θέλετε το sendmail να επεξεργάζεται την
ουρά του mail αμέσως μετά την αποκατάσταση της σύνδεσης. Για να το κάνετε αυτό,
βάλτε την παρακάτω εντολή αμέσως μετά την εντολή fetchmail στο αρχείο /etc/ppp/
ppp.linkup:

    !bg su user -c "sendmail -q"

Ας υποθέσουμε ότι υπάρχει ένας λογαριασμός για τον user στον bsd.home. Στον
προσωπικό κατάλογο του user στο bsd.home, δημιουργήστε ένα αρχείο .fetchmailrc:

  poll example.net protocol pop3 fetchall pass MySecret

Το αρχείο αυτό δεν θα πρέπει να είναι αναγνώσιμο από κανένα, εκτός από τον
user, καθώς περιέχει τον κωδικό MySecret.
Για να μπορείτε να στείλετε mail με τη σωστή επικεφαλίδα from:, θα πρέπει να
ρυθμίσετε το sendmail να χρησιμοποιεί το <user@example.net> αντί για το
<user@bsd.home>. Ίσως επίσης να θέλετε να ρυθμίσετε το sendmail να στέλνει όλο
το mail μέσω του relay.example.net, ώστε η μετάδοση του mail να είναι ταχύτερη.
Το ακόλουθο αρχείο .mc θα πρέπει να είναι επαρκές:

  VERSIONID(`bsd.home.mc version 1.0')
  OSTYPE(bsd4.4)dnl
  FEATURE(nouucp)dnl
  MAILER(local)dnl
  MAILER(smtp)dnl
  Cwlocalhost
  Cwbsd.home
  MASQUERADE_AS(`example.net')dnl
  FEATURE(allmasquerade)dnl
  FEATURE(masquerade_envelope)dnl
  FEATURE(nocanonify)dnl
  FEATURE(nodns)dnl
  define(`SMART_HOST', `relay.example.net')
  Dmbsd.home
  define(`confDOMAIN_NAME',`bsd.home')dnl
  define(`confDELIVERY_MODE',`deferred')dnl

Διαβάστε την προηγούμενη ενότητα για λεπτομέρειες σχετικά με την μετατροπή
αυτού του αρχείου .mc σε ένα αρχείο sendmail.cf. Επίσης, μη ξεχάσετε να
επανεκκινήσετε το sendmail μετά την ενημέρωση του sendmail.cf.
-------------------------------------------------------------------------------

29.10 Πιστοποίηση Αυθεντικότητας στο SMTP

Γράφτηκε από τον James Gorham.
Η χρήση SMTP με πιστοποίηση αυθεντικότητας στον εξυπηρετητή ταχυδρομείου σας,
μπορεί να σας προσφέρει μια σειρά από οφέλη. Μπορεί να προσθέσει ένα ακόμα
επίπεδο ασφάλειας στο sendmail, ενώ έχει και το πλεονέκτημα ότι δίνει τη
δυνατότητα στους χρήστες φορητών υπολογιστών (που συχνά συνδέονται μέσω
διαφορετικών δικτύων) να χρησιμοποιούν τον ίδιο εξυπηρετητή ταχυδρομείου χωρίς
την ανάγκη επαναρύθμισης κάθε φορά του προγράμματος αποστολής / λήψης
ταχυδρομείου.

  1. Εγκαταστήστε το security/cyrus-sasl2 από τη Συλλογή των Ports. Το port
     αυτό υποστηρίζει μια σειρά από επιλογές που μπορείτε να θέσετε κατά την
     μεταγλώττιση. Για να μπορέσετε να χρησιμοποιήσετε την μέθοδο
     αυθεντικοποίησης στο SMTP που συζητάμε εδώ, βεβαιωθείτε ότι είναι
     ενεργοποιημένη η επιλογή LOGIN.
  2. Μετά την εγκατάσταση του security/cyrus-sasl2, τροποποιήστε το αρχείο /
     usr/local/lib/sasl2/Sendmail.conf (ή δημιουργήστε το αν δεν υπάρχει) και
     προσθέστε την παρακάτω γραμμή:

       pwcheck_method: saslauthd

  3. Εγκαταστήστε έπειτα το security/cyrus-sasl2-saslauthd, και προσθέστε στο /
     etc/rc.conf την ακόλουθη γραμμή:

       saslauthd_enable="YES"

     Τέλος, ξεκινήστε το δαίμονα saslauthd:

       # /usr/local/etc/rc.d/saslauthd start

     Ο δαίμονας αυτός δρα ως ενδιάμεσος για το sendmail ώστε να γίνεται
     πιστοποίηση αυθεντικότητας μέσω της βάσης δεδομένων κωδικών passwd του
     FreeBSD συστήματος σας. Με αυτό τον τρόπο απαλλάσσεστε από την ανάγκη
     δημιουργίας νέου σετ από ονόματα χρηστών και κωδικούς για κάθε χρήστη που
     χρειάζεται να χρησιμοποιήσει πιστοποίηση στο SMTP. Χρησιμοποιείται το ίδιο
     όνομα και κωδικός, τόσο για είσοδο στο σύστημα, όσο και για το mail.
  4. Επεξεργαστείτε τώρα το /etc/make.conf και προσθέστε τις ακόλουθες γραμμές:

       SENDMAIL_CFLAGS=-I/usr/local/include/sasl -DSASL
       SENDMAIL_LDFLAGS=-L/usr/local/lib
       SENDMAIL_LDADD=-lsasl2

     Οι γραμμές αυτές, παρέχουν στο sendmail τις κατάλληλες ρυθμίσεις ώστε να
     συνδεθεί σωστά με το cyrus-sasl2 κατά τη διάρκεια της μεταγλώττισης.
     Βεβαιωθείτε ότι είναι εγκατεστημένο το πακέτο cyrus-sasl2 πριν ξεκινήσετε
     την επαναμεταγλώττιση του sendmail.
  5. Επαναμεταγλωττίστε το sendmail εκτελώντας τις παρακάτω εντολές:

       # cd /usr/src/lib/libsmutil
       # make cleandir && make obj && make
       # cd /usr/src/lib/libsm
       # make cleandir && make obj && make
       # cd /usr/src/usr.sbin/sendmail
       # make cleandir && make obj && make && make install

     Η μεταγλώττιση του sendmail δεν πρέπει να παρουσιάσει προβλήματα, αν το /
     usr/src δεν έχει αλλάξει σε μεγάλο βαθμό και εφόσον υπάρχουν οι
     κοινόχρηστες βιβλιοθήκες που απαιτούνται.
  6. Μετά την μεταγλώττιση και επανεγκατάσταση του sendmail, επεξεργαστείτε το
     αρχείο /etc/mail/freebsd.mc (ή όποιο αρχείο χρησιμοποιείτε ως .mc. Πολλοί
     διαχειριστές επιλέγουν να χρησιμοποιήσουν την έξοδο της εντολής hostname
     (1) ως όνομα για το αρχείο .mc για να εξασφαλίσουν ότι είναι μοναδικό).
     Προσθέστε σε αυτό τις ακόλουθες γραμμές:

       dnl set SASL options
       TRUST_AUTH_MECH(`GSSAPI DIGEST-MD5 CRAM-MD5 LOGIN')dnl
       define(`confAUTH_MECHANISMS', `GSSAPI DIGEST-MD5 CRAM-MD5 LOGIN')dnl

     Οι επιλογές αυτές ρυθμίζουν τις διαφορετικές μεθόδους που έχει στη διάθεση
     του το sendmail, προκειμένου να πιστοποιήσει τους χρήστες. Αν θέλετε να
     χρησιμοποιήσετε κάποια μέθοδο διαφορετική από το pwcheck, δείτε την
     τεκμηρίωση που περιλαμβάνεται.
  7. Τέλος, εκτελέστε make(1) ενώ βρίσκεστε στον κατάλογο /etc/mail. Με τον
     τρόπο αυτό, θα χρησιμοποιηθεί το νέο σας .mc αρχείο και θα δημιουργηθεί
     ένα αρχείο .cf με όνομα freebsd.cf (ή οτιδήποτε όνομα είχατε δώσει στο
     αρχείο .mc). Χρησιμοποιήστε έπειτα την εντολή make install restart, η
     οποία θα αντιγράψει το αρχείο στο sendmail.cf, και θα επανεκκινήσει σωστά
     το sendmail. Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με αυτή τη διαδικασία,
     θα πρέπει να διαβάσετε το αρχείο /etc/mail/Makefile.

Αν όλα πήγαν καλά, θα πρέπει να μπορείτε να δώσετε τα στοιχεία εισόδου σας στο
πρόγραμμα που χρησιμοποιείτε για αποστολή και λήψη mail, και να στείλετε ένα
δοκιμαστικό μήνυμα. Για να διερευνήσετε περισσότερο τη λειτουργία, θέστε την
επιλογή LogLevel του sendmail στο 13 και παρακολουθήστε το /var/log/maillog για
τυχόν λάθη.
Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλούμε να δείτε τη σελίδα του sendmail που
αφορά την πιστοποίηση_αυθεντικότητας_στο_SMTP.
-------------------------------------------------------------------------------

29.11 Προγράμματα Ταχυδρομείου για τον Χρήστη

Συνεισφορά του Marc Silver.
Ένα πρόγραμμα Αντιπροσώπου Ταχυδρομείου Χρήστη (Mail User Agent, MUA), είναι
μια εφαρμογή που χρησιμοποιείται για την αποστολή και λήψη email. Επιπλέον,
καθώς το email «εξελίσσεται» και γίνεται πιο πολύπλοκο, τα MUA γίνονται όλο και
ισχυρότερα όσο αφορά τον τρόπο που αλληλεπιδρούν με το email. Αυτό δίνει στους
χρήστες περισσότερες λειτουργίες και ευελιξία. To FreeBSD περιέχει υποστήριξη
για μεγάλο αριθμό από προγράμματα ταχυδρομείου, και όλα μπορούν να
εγκατασταθούν πολύ εύκολα μέσω της Συλλογής_των_Ports_του_FreeBSD. Οι χρήστες
μπορούν να επιλέξουν μεταξύ γραφικών προγραμμάτων, όπως το evolution ή το
balsa, και προγράμματα κονσόλας όπως τα mutt, alpine ή mail, ή ακόμα και τις
διεπαφές web που προσφέρονται από μερικούς μεγάλους οργανισμούς.
-------------------------------------------------------------------------------

29.11.1 mail

Το mail(1) είναι το προεπιλεγμένο πρόγραμμα ταχυδρομείου (MUA) in FreeBSD.
Πρόκειται για ένα MUA κονσόλας, το οποίο προσφέρει όλες τις βασικές λειτουργίες
που απαιτούνται για την αποστολή και λήψη email σε μορφή κειμένου, αν και έχει
περιορισμένες δυνατότητες όσο αφορά συνημμένα αρχεία και υποστηρίζει μόνο
τοπικές θυρίδες.
Αν και το mail δεν υποστηρίζει εγγενώς τη λήψη email μέσω διακομιστών POP ή
IMAP, είναι ωστόσο δυνατόν να κατεβάσετε τα email σε μια τοπική θυρίδα (mbox)
χρησιμοποιώντας κάποια εφαρμογή όπως το fetchmail, το οποίο θα συζητήσουμε
αργότερα σε αυτό το κεφάλαιο (Τμήμα_29.12).
Για την αποστολή και λήψη email, εκτελέστε την εντολή mail:

  % mail

Τα περιεχόμενα της θυρίδας του χρήστη στον κατάλογο /var/mail θα διαβαστούν
αυτόματα από το πρόγραμμα mail. Αν η θυρίδα ταχυδρομείου είναι άδεια, το
πρόγραμμα τερματίζεται με το μήνυμα ότι δεν βρέθηκε αλληλογραφία. Μετά την
ανάγνωση της θυρίδας, ξεκινά η διεπαφή της εφαρμογής και εμφανίζεται μια λίστα
με μηνύματα. Τα μηνύματα αριθμούνται αυτόματα, όπως φαίνεται στο παρακάτω
παράδειγμα:

  Mail version 8.1 6/6/93.  Type ? for help.
  "/var/mail/marcs": 3 messages 3 new
  >N  1 root@localhost        Mon Mar  8 14:05  14/510   "test"
   N  2 root@localhost        Mon Mar  8 14:05  14/509   "user account"
   N  3 root@localhost        Mon Mar  8 14:05  14/509   "sample"

Τα μηνύματα μπορούν πλέον να διαβαστούν με την εντολή t της εντολής mail,
ακολουθούμενη με τον αριθμό του mail που θέλετε να εμφανιστεί. Στο παράδειγμα
αυτό θα διαβάσουμε το πρώτο μήνυμα:

  & t 1
  Message 1:
  From root@localhost  Mon Mar  8 14:05:52 2004
  X-Original-To: marcs@localhost
  Delivered-To: marcs@localhost
  To: marcs@localhost
  Subject: test
  Date: Mon,  8 Mar 2004 14:05:52 +0200 (SAST)
  From: root@localhost (Charlie Root)

  This is a test message, please reply if you receive it.

Όπως φαίνεται στο παραπάνω παράδειγμα, η χρήση του πλήκτρου t θα προκαλέσει την
εμφάνιση του μηνύματος με πλήρεις επικεφαλίδες. Για να δείτε ξανά τη λίστα με
τα μηνύματα, χρησιμοποιήστε το πλήκτρο h.
Αν το mail απαιτεί απάντηση, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή mail
χρησιμοποιώντας τις ενσωματωμένες εντολές R ή r. Το πλήκτρο R οδηγεί το mail να
απαντήσει μόνο στον αποστολέα του μηνύματος, ενώ το r απαντάει όχι μόνο στον
αποστολέα, αλλά σε όλους τους παραλήπτες του μηνύματος. Μπορείτε επίσης να
προσθέσετε μετά από τις εντολές αυτές, τον αριθμό του μηνύματος στο οποίο
θέλετε να απαντήσετε. Αφού το κάνετε αυτό, θα πρέπει να γράψετε την απάντηση
σας και να σημειώσετε το τέλος της γράφοντας μια μόνο . σε μια νέα γραμμή.
Μπορείτε να δείτε ένα παράδειγμα παρακάτω:

  & R 1
  To: root@localhost
  Subject: Re: test

  Thank you, I did get your email.
  .
  EOT

Για να στείλετε νέο mail, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε το πλήκτρο m,
ακολουθούμενο από την διεύθυνση του παραλήπτη. Μπορείτε να δώσετε πολλαπλούς
παραλήπτες, χωρίζοντας μεταξύ τους τις διευθύνσεις με ,. Μπορείτε έπειτα να
βάλετε το θέμα του μηνύματος και να συνεχίσετε με το περιεχόμενο. Το τέλος του
μηνύματος καθορίζεται γράφοντας μια μοναδική . σε μια νέα γραμμή.

  & mail root@localhost
  Subject: I mastered mail

  Now I can send and receive email using mail ... :)
  .
  EOT

Όσο βρίσκεστε μέσα στην εντολή mail, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το πλήκτρο ?
για την εμφάνιση βοήθειας οποιαδήποτε στιγμή. Μπορείτε επίσης να συμβουλευτείτε
την σελίδα manual του mail(1) για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την
εντολή mail.

     Σημείωση:Όπως αναφέραμε προηγουμένως, η εντολή mail(1) δεν
     σχεδιάστηκε αρχικά για να χειρίζεται συνημμένα, και για το λόγο αυτό
     οι δυνατότητες τις στο συγκεκριμένο θέμα είναι μικρές. Νεώτερα MUA,
     όπως το mutt, χειρίζονται τα συνημμένα με πολύ πιο έξυπνο τρόπο. Αλλά
     αν παρ' όλα αυτά επιθυμείτε να χρησιμοποιήσετε την εντολή mail,
     μάλλον θα σας φανεί χρήσιμο το port converters/mpack.

-------------------------------------------------------------------------------

29.11.2 mutt

Το mutt είναι ένα μικρό, αλλά πολύ ισχυρό πρόγραμμα αποστολής και λήψης mail,
με εξαιρετικά χαρακτηριστικά τα οποία περιλαμβάνουν:

* Την ικανότητα να δείχνει μηνύματα με την μορφή συζητήσεων
* Υποστήριξη PGP για ψηφιακή υπογραφή και κρυπτογράφηση email
* Υποστήριξη MIME
* Υποστήριξη Maildir
* Εξαιρετικές δυνατότητες παραμετροποίησης

Όλες αυτές οι δυνατότητες, κάνουν το mutt ένα από τα πιο εξελιγμένα διαθέσιμα
προγράμματα ταχυδρομείου. Δείτε την τοποθεσία http://www.mutt.org για
περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το mutt.
Μπορείτε να εγκαταστήσετε τη σταθερή έκδοση του mutt μέσω του port mail/mutt,
ενώ και η τρέχουσα υπό εξέλιξη έκδοση είναι διαθέσιμη μέσω του port mail/mutt-
devel. Μετά την εγκατάσταση του port, μπορείτε να εκτελέσετε το mutt, με την
ακόλουθη εντολή:

  % mutt

Το mutt θα διαβάσει αυτόματα τα περιεχόμενα της θυρίδας ταχυδρομείου χρήστη
στον κατάλογο /var/mail, και θα δείξει τα περιεχόμενα του αν αυτό είναι εφικτό.
Αν δεν υπάρχουν mails στη θυρίδα του χρήστη, το mutt θα εισέλθει σε κατάσταση
αναμονής εντολών. Το παρακάτω παράδειγμα, δείχνει το mutt να απεικονίζει μια
λίστα μηνυμάτων:
Για να διαβάσετε ένα email, επιλέξτε το χρησιμοποιώντας τα βελάκια, και πιέστε
Enter. Μπορείτε να δείτε ένα παράδειγμα απεικόνισης mail από το mutt παρακάτω:
Όπως και το mail(1), το mutt, σας επιτρέπει να απαντήσετε τόσο στον αποστολέα
του μηνύματος, όσο και σε όλους τους παραλήπτες. Για να απαντήσετε μόνο στον
αποστολέα του email, χρησιμοποιήστε το πλήκτρο r. Για να απαντήσετε στην ομάδα
χρηστών η οποία περιλαμβάνει τόσο τον αρχικό αποστολέα, όσο και τους υπόλοιπους
παραλήπτες του μηνύματος, χρησιμοποιήστε το πλήκτρο g.

     Σημείωση:Το mutt χρησιμοποιεί το vi(1) ως συντάκτη κειμένου για
     δημιουργία και απάντηση σε email. Η ρύθμιση αυτή μπορεί να αλλαχθεί
     από το χρήστη δημιουργώντας ή τροποποιώντας το αρχείο .muttrc στον
     προσωπικό του κατάλογο, και θέτοντας τη μεταβλητή editor, ή
     αλλάζοντας την μεταβλητή περιβάλλοντος EDITOR. Δείτε την τοποθεσία
     http://www.mutt.org/ για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη
     ρύθμιση του mutt.

Για να συντάξετε ένα νέο μήνυμα, πιέστε το πλήκτρο m. Αφού γράψετε το κατάλληλο
θέμα, το mutt θα ξεκινήσει το vi(1) επιτρέποντας σας να γράψετε το mail. Μόλις
ολοκληρώσετε, αποθηκεύστε και τερματίστε το vi και το mutt θα συνεχίσει,
δείχνοντας σας μια οθόνη περίληψης του mail το οποίο πρόκειται να σταλεί. Για
να στείλετε το mail, πιέστε το πλήκτρο y. Μπορείτε να δείτε παρακάτω ένα
παράδειγμα της οθόνης περίληψης:
Το mutt περιέχει επίσης εκτεταμένη βοήθεια, στην οποία μπορείτε να έχετε
πρόσβαση σχεδόν από κάθε σημείο του μενού, πιέζοντας το πλήκτρο ?. Η γραμμή
στην κορυφή της οθόνης δείχνει επίσης τις συντομεύσεις πληκτρολογίου, όπου
υπάρχουν.
-------------------------------------------------------------------------------

29.11.3 alpine

Το alpine απευθύνεται κυρίως στον αρχάριο χρήστη, αλλά περιλαμβάνει επίσης
κάποια προχωρημένα χαρακτηριστικά.

     Προειδοποίηση:Το alpine έχει ιστορικό προβλημάτων ασφαλείας. Στο
     παρελθόν, ανακαλύφθηκαν προβλήματα που επέτρεπαν σε απομακρυσμένους
     εισβολείς να εκτελέσουν το δικό τους κώδικα στο τοπικό σύστημα,
     στέλνοντας απλώς ένα ειδικά διαμορφωμένο email. Όλα αυτά τα γνωστά
     προβλήματα έχουν πλέον διορθωθεί, αλλά ο κώδικας του alpine είναι
     γραμμένος με ιδιαίτερα ανασφαλή τρόπο, και ο Υπεύθυνος Ασφάλειας του
     FreeBSD, πιστεύει ότι είναι αρκετά πιθανόν να υπάρχουν και άλλα κενά
     ασφαλείας που δεν έχουν ανακαλυφθεί ακόμα. Εγκαταστήστε το alpine με
     δική σας ευθύνη.

Η τρέχουσα έκδοση του alpine μπορεί να εγκατασταθεί χρησιμοποιώντας το port
mail/alpine. Μετά την εγκατάσταση του port το alpine μπορεί να ξεκινήσει
χρησιμοποιώντας την παρακάτω εντολή:

  % alpine

Την πρώτη φορά που θα εκτελέσετε το alpine θα σας δείξει μια αρχική σελίδα
χαιρετισμού, με μια σύντομη εισαγωγή, καθώς και μια αίτηση από την ομάδα
ανάπτυξης του alpine να τους στείλετε ένα ανώνυμο mail το οποίο θα τους
βοηθήσει να έχουν μια ιδέα για το πόσοι χρήστες χρησιμοποιούν το λογισμικό. Για
να στείλετε αυτό το ανώνυμο μήνυμα, πιέστε Enter, ή εναλλακτικά πιέστε E για να
κλείσετε την οθόνη χαιρετισμού χωρίς να στείλετε το ανώνυμο μήνυμα. Ένα
παράδειγμα της σελίδας χαιρετισμού φαίνεται παρακάτω:
Θα εμφανιστεί κατόπιν το κύριο μενού, στο οποίο μπορείτε να μετακινηθείτε
εύκολα χρησιμοποιώντας τα βελάκια. Αυτό το κύριο μενού παρέχει πλήκτρα
συντόμευσης για δημιουργία νέων mail, για ανίχνευση στους καταλόγους mail, και
ακόμα για διαχείριση καταχωρήσεων στο βιβλίο διευθύνσεων. Κάτω από το κύριο
μενού, εμφανίζονται συντομεύσεις πληκτρολογίου σχετικές με την εργασία που
γίνεται τη συγκεκριμένη στιγμή.
Ο προεπιλεγμένος κατάλογος που ανοίγει το alpine είναι το inbox. Για να δείτε
το ευρετήριο των μηνυμάτων, πιέστε το I, ή επιλέξτε το MESSAGE INDEX όπως
φαίνεται παρακάτω:
Το ευρετήριο μηνυμάτων δείχνει μηνύματα από τον τρέχοντα κατάλογο, και μπορείτε
να μετακινηθείτε σε αυτό με τα βελάκια. Μπορείτε να διαβάσετε το επιλεγμένο
μήνυμα, πιέζοντας το πλήκτρο Enter.
Στην εικόνα που φαίνεται παρακάτω, το alpine απεικονίζει ένα υπόδειγμα
μηνύματος. Στο κάτω μέρος της οθόνης φαίνονται σχετικές συντομεύσεις
πληκτρολογίου. Ένα παράδειγμα τέτοιας συντόμευσης, είναι το πλήκτρο r το οποίο
λέει στο MUA να δημιουργήσει απάντηση προς το τρέχον μήνυμα που απεικονίζεται.
Η απάντηση σε ένα mail μέσω του alpine γίνεται με τη χρήση του συντάκτη
κειμένου pico, ο οποίος εγκαθίσταται από προεπιλογή μαζί με το alpine. Το pico
διευκολύνει τη μετακίνηση μέσα στο μήνυμα, και είναι κάπως πιο εύκολο για τους
αρχάριους χρήστες σε σχέση με το vi(1) ή το mail(1). Μόλις ολοκληρώσετε την
απάντηση, μπορείτε να στείλετε το μήνυμα πιέζοντας τα πλήκτρα Ctrl+X. Το alpine
θα σας ζητήσει να το επιβεβαιώσετε.
Μπορείτε να προσαρμόσετε το alpine με τη χρήση της επιλογής SETUP από το κύριο
μενού. Συμβουλευθείτε την τοποθεσία http://www.washington.edu/alpine/ για
περισσότερες πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

29.12 Χρησιμοποιώντας το fetchmail

Συνεισφορά από τον Marc Silver.
Το fetchmail είναι ένας πλήρης πελάτης για IMAP και POP, ο οποίος επιτρέπει
στους χρήστες να κατεβάζουν αυτόματα mail από απομακρυσμένους εξυπηρετητές IMAP
και POP και να το αποθηκεύουν σε τοπικές θυρίδες, από όπου μπορεί έπειτα να
υπάρχει πιο εύκολη πρόσβαση. Το fetchmail μπορεί να εγκατασταθεί
χρησιμοποιώντας το port mail/fetchmail και παρέχει διάφορα χαρακτηριστικά,
μερικά από τα οποία περιλαμβάνουν:

* Υποστήριξη των πρωτοκόλλων POP3, APOP, KPOP, IMAP, ETRN και ODMR.
* Δυνατότητα προώθησης email μέσω SMTP, το οποίο επιτρέπει τη φυσιολογική
  λειτουργία του φιλτραρίσματος, της προώθησης, και των παρωνυμίων (aliases).
* Μπορεί να λειτουργήσει σε κατάσταση δαίμονα, ώστε να ελέγχει περιοδικά για
  νέα μηνύματα.
* Μπορεί να ανακτά πολλαπλές θυρίδες και να τις προωθεί, ανάλογα με τις
  ρυθμίσεις του, σε διαφορετικούς τοπικούς χρήστες.

Αν και είναι έξω από τους σκοπούς αυτού του κειμένου να εξηγήσει όλες τις
δυνατότητες του fetchmail, θα αναφερθούμε σε κάποιες βασικές λειτουργίες. Το
fetchmail χρησιμοποιεί ένα αρχείο ρυθμίσεων γνωστό ως .fetchmailrc, για να
λειτουργήσει σωστά. Το αρχείο αυτό περιέχει τις πληροφορίες του εξυπηρετητή
αλλά και τα στοιχεία εισόδου του χρήστη. Λόγω των ευαίσθητων πληροφοριών του
αρχείου αυτού, σας συμβουλεύουμε να χρησιμοποιήσετε την παρακάτω εντολή ώστε η
ανάγνωση του να επιτρέπεται μόνο από τον ιδιοκτήτη του:

  % chmod 600 .fetchmailrc

Το .fetchmailrc που φαίνεται παρακάτω είναι ένα παράδειγμα με το οποίο μπορείτε
να κατεβάσετε τη θυρίδα ενός χρήστη μέσω του πρωτοκόλλου POP. Κατευθύνει το
fetchmail να συνδεθεί στο example.com χρησιμοποιώντας όνομα χρήστη joesoap και
κωδικό XXX. Το παράδειγμα υποθέτει ότι ο χρήστης joesoap είναι επίσης και
χρήστης του τοπικού συστήματος.

  poll example.com protocol pop3 username "joesoap" password "XXX"

Το επόμενο παράδειγμα, δείχνει σύνδεση σε πολλαπλούς POP και IMAP εξυπηρετητές,
και ανακατευθύνει σε διαφορετικούς τοπικούς χρήστες όπου είναι απαραίτητο:

  poll example.com proto pop3:
  user "joesoap", with password "XXX", is "jsoap" here;
  user "andrea", with password "XXXX";
  poll example2.net proto imap:
  user "john", with password "XXXXX", is "myth" here;

Το βοηθητικό πρόγραμμα fetchmail μπορεί να λειτουργήσει σε κατάσταση δαίμονα,
αν το εκτελέσετε με την επιλογή -d, ακολουθούμενη από ένα διάστημα (σε
δευτερόλεπτα) το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για να ερωτώνται οι εξυπηρετητές που
είναι καταχωρημένοι στο αρχείο .fetchmailrc. Το παρακάτω παράδειγμα οδηγεί το
fetchmail να ανιχνεύει για νέο mail κάθε 600 δευτερόλεπτα:

  % fetchmail -d 600

Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για το fetchmail στην τοποθεσία
http://fetchmail.berlios.de/.
-------------------------------------------------------------------------------

29.13 Χρησιμοποιώντας το procmail

Συνεισφορά από τον Marc Silver.
Το βοηθητικό πρόγραμμα procmail είναι μια απίστευτα ισχυρή εφαρμογή που μπορεί
να χρησιμοποιηθεί για το φιλτράρισμα του εισερχόμενου mail. Επιτρέπει στους
χρήστες να ορίζουν «κανόνες» οι οποίοι μπορεί να ταιριάζουν σε εισερχόμενα mail
και να εκτελούν διάφορες λειτουργίες, ή να ανακατευθύνουν το mail σε
εναλλακτικές θυρίδες ή / και διευθύνσεις ταχυδρομείου. Το procmail μπορεί να
εγκατασταθεί χρησιμοποιώντας το port mail/procmail. Μετά την εγκατάσταση του,
μπορεί να ενσωματωθεί σχεδόν σε οποιοδήποτε MTA. Συμβουλευθείτε την τεκμηρίωση
του MTA που χρησιμοποιείτε για περισσότερες πληροφορίες. Εναλλακτικά, μπορείτε
να ενσωματώσετε το procmail προσθέτοντας την ακόλουθη γραμμή σε ένα αρχείο
.forward στον κατάλογο του χρήστη, χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες του
procmail:

  "|exec /usr/local/bin/procmail || exit 75"

Στην παρακάτω ενότητα, θα δείξουμε μερικούς από τους βασικούς κανόνες του
procmail, καθώς και σύντομες περιγραφές της λειτουργίας τους. Πρέπει να
τοποθετήσετε αυτούς (και άλλους) κανόνες σε ένα αρχείο .procmailrc, το οποίο θα
πρέπει να βρίσκεται μέσα στον κατάλογο του χρήστη:
Μπορείτε να βρείτε τους περισσότερους από αυτούς τους κανόνες, στη σελίδα
manual του procmailex(5).
Προώθηση όλου του email της διεύθυνσης <user@example.com> προς την εξωτερική
διεύθυνση <goodmail@example2.com>:

  :0
  * ^From.*user@example.com
  ! goodmail@example2.com

Προώθηση όλων των email που είναι μικρότερα από 1000 bytes προς μια εξωτερική
διεύθυνση email <goodmail@example2.com>:

  :0
  * < 1000
  ! goodmail@example2.com

Αποστολή όλου του mail που στάλθηκε προς το <alternate@example.com> σε μια
θυρίδα που καλείται alternate:

  :0
  * ^TOalternate@example.com
  alternate

Αποστολή όλου του mail με θέμα «Spam» προς το /dev/null:

  :0
  ^Subject:.*Spam
  /dev/null

Μια χρήσιμη λύση που ξεχωρίζει τα email από τις λίστες ταχυδρομείου FreeBSD.org
και τοποθετεί το κάθε μήνυμα σε διαφορετική θυρίδα:

  :0
  * ^Sender:.owner-freebsd-\/[^@]+@FreeBSD.ORG
  {
  	LISTNAME=${MATCH}
  	:0
  	* LISTNAME??^\/[^@]+
  	FreeBSD-${MATCH}
  }

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 30 Εξυπηρετητές Δικτύου

Αναδιοργανώθηκε από τον Murray Stokely.

30.1 Σύνοψη

Το κεφάλαιο αυτό καλύπτει ορισμένες από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες
δικτυακές υπηρεσίες των συστημάτων UNIX. Θα παρουσιάσουμε την εγκατάσταση,
ρύθμιση, έλεγχο και συντήρηση πολλών διαφορετικών τύπων δικτυακών υπηρεσιών. Σε
όλο το κεφάλαιο, για τη δική σας διευκόλυνση, υπάρχουν παραδείγματα διαφόρων
αρχείων ρυθμίσεων.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να διαχειρίζεστε την υπηρεσία inetd.
* Πως να ρυθμίσετε ένα δικτυακό σύστημα αρχείων.
* Πως να ρυθμίσετε ένα εξυπηρετητή δικτυακών πληροφοριών για το διαμοιρασμό
  λογαριασμών χρηστών.
* Πως να χρησιμοποιήσετε το DHCP για την αυτόματη ρύθμιση των παραμέτρων του
  δικτύου.
* Πως να ρυθμίσετε ένα εξυπηρετητή ονομασίας περιοχών (DNS).
* Πως να ρυθμίσετε τον εξυπηρετητή ιστοσελίδων Apache.
* Πως να ρυθμίσετε ένα εξυπηρετητή μεταφοράς αρχείων (FTP).
* Πως να ρυθμίσετε ένα εξυπηρετητή αρχείων και εκτυπωτών για πελάτες Windows με
  χρήση της εφαρμογής Samba.
* Πως να συγχρονίσετε την ημερομηνία και την ώρα, και να ρυθμίσετε ένα
  εξυπηρετητή ώρας με τη βοήθεια του NTP πρωτοκόλλου.

Πριν διαβάσετε αυτό κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε τις βασικές έννοιες των αρχείων script /etc/rc.
* Να είστε εξοικειωμένοι με τη βασική ορολογία των δικτύων.
* Να γνωρίζετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).

-------------------------------------------------------------------------------

30.2 The inetd «Super-Server»

Contributed by Chern Lee.Updated for FreeBSD 6.1-RELEASE by The FreeBSD
Documentation Project.

30.2.1 Overview

inetd(8) is sometimes referred to as the «Internet Super-Server» because it
manages connections for several services. When a connection is received by
inetd, it determines which program the connection is destined for, spawns the
particular process and delegates the socket to it (the program is invoked with
the service socket as its standard input, output and error descriptors).
Running inetd for servers that are not heavily used can reduce the overall
system load, when compared to running each daemon individually in stand-alone
mode.
Primarily, inetd is used to spawn other daemons, but several trivial protocols
are handled directly, such as chargen, auth, and daytime.
This section will cover the basics in configuring inetd through its command-
line options and its configuration file, /etc/inetd.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

30.2.2 Settings

inetd is initialized through the rc(8) system. The inetd_enable option is set
to NO by default, but may be turned on by sysinstall during installation,
depending on the configuration chosen by the user. Placing:

  inetd_enable="YES"

or

  inetd_enable="NO"

into /etc/rc.conf will enable or disable inetd starting at boot time. The
command:

  /etc/rc.d/inetd rcvar

can be run to display the current effective setting.
Additionally, different command-line options can be passed to inetd via the
inetd_flags option.
-------------------------------------------------------------------------------

30.2.3 Command-Line Options

Like most server daemons, inetd has a number of options that it can be passed
in order to modify its behaviour. The full list of options reads:
inetd [-d] [-l] [-w] [-W] [-c maximum] [-C rate] [-a address | hostname] [-
p filename] [-R rate] [-s maximum] [configuration file]
Options can be passed to inetd using the inetd_flags option in /etc/rc.conf. By
default, inetd_flags is set to -wW -C 60, which turns on TCP wrapping for
inetd's services, and prevents any single IP address from requesting any
service more than 60 times in any given minute.
Novice users may be pleased to note that these parameters usually do not need
to be modified, although we mention the rate-limiting options below as they be
useful should you find that you are receiving an excessive amount of
connections. A full list of options can be found in the inetd(8) manual.


  -c maximum
      Specify the default maximum number of simultaneous invocations of each
      service; the default is unlimited. May be overridden on a per-service
      basis with the max-child parameter.

  -C rate
      Specify the default maximum number of times a service can be invoked from
      a single IP address in one minute; the default is unlimited. May be
      overridden on a per-service basis with the max-connections-per-ip-per-
      minute parameter.

  -R rate
      Specify the maximum number of times a service can be invoked in one
      minute; the default is 256. A rate of 0 allows an unlimited number of
      invocations.

  -s maximum
      Specify the maximum number of times a service can be invoked from a
      single IP address at any one time; the default is unlimited. May be
      overridden on a per-service basis with the max-child-per-ip parameter.

-------------------------------------------------------------------------------

30.2.4 inetd.conf

Configuration of inetd is done via the file /etc/inetd.conf.
When a modification is made to /etc/inetd.conf, inetd can be forced to re-read
its configuration file by running the command:
Παράδειγμα 30-1. Reloading the inetd configuration file

  # /etc/rc.d/inetd reload

Each line of the configuration file specifies an individual daemon. Comments in
the file are preceded by a «#». The format of each entry in /etc/inetd.conf is
as follows:

  service-name
  socket-type
  protocol
  {wait|nowait}[/max-child[/max-connections-per-ip-per-minute[/max-child-per-
  ip]]]
  user[:group][/login-class]
  server-program
  server-program-arguments

An example entry for the ftpd(8) daemon using IPv4 might read:

  ftp     stream  tcp     nowait  root    /usr/libexec/ftpd       ftpd -l



  service-name
      This is the service name of the particular daemon. It must correspond to
      a service listed in /etc/services. This determines which port inetd must
      listen to. If a new service is being created, it must be placed in /etc/
      services first.

  socket-type
      Either stream, dgram, raw, or seqpacket. stream must be used for
      connection-based, TCP daemons, while dgram is used for daemons utilizing
      the UDP transport protocol.

  protocol
      One of the following:

      Protocol  Explanation
      tcp, tcp4 TCP IPv4
      udp, udp4 UDP IPv4
      tcp6      TCP IPv6
      udp6      UDP IPv6
      tcp46     Both TCP IPv4 and v6
      udp46     Both UDP IPv4 and v6


  {wait|nowait}[/max-child[/max-connections-per-ip-per-minute[/max-child-per-
  ip]]]
      wait|nowait indicates whether the daemon invoked from inetd is able to
      handle its own socket or not. dgram socket types must use the wait
      option, while stream socket daemons, which are usually multi-threaded,
      should use nowait. wait usually hands off multiple sockets to a single
      daemon, while nowait spawns a child daemon for each new socket.
      The maximum number of child daemons inetd may spawn can be set using the
      max-child option. If a limit of ten instances of a particular daemon is
      needed, a /10 would be placed after nowait. Specifying /0 allows an
      unlimited number of children
      In addition to max-child, two other options which limit the maximum
      connections from a single place to a particular daemon can be enabled.
      max-connections-per-ip-per-minute limits the number of connections from
      any particular IP address per minutes, e.g. a value of ten would limit
      any particular IP address connecting to a particular service to ten
      attempts per minute. max-child-per-ip limits the number of children that
      can be started on behalf on any single IP address at any moment. These
      options are useful to prevent intentional or unintentional excessive
      resource consumption and Denial of Service (DoS) attacks to a machine.
      In this field, either of wait or nowait is mandatory. max-child, max-
      connections-per-ip-per-minute and max-child-per-ip are optional.
      A stream-type multi-threaded daemon without any max-child, max-
      connections-per-ip-per-minute or max-child-per-ip limits would simply be:
      nowait.
      The same daemon with a maximum limit of ten daemons would read: nowait/
      10.
      The same setup with a limit of twenty connections per IP address per
      minute and a maximum total limit of ten child daemons would read: nowait/
      10/20.
      These options are utilized by the default settings of the fingerd(8)
      daemon, as seen here:

        finger stream  tcp     nowait/3/10 nobody /usr/libexec/fingerd fingerd
        -s

      Finally, an example of this field with a maximum of 100 children in
      total, with a maximum of 5 for any one IP address would read: nowait/100/
      0/5.

  user
      This is the username that the particular daemon should run as. Most
      commonly, daemons run as the root user. For security purposes, it is
      common to find some servers running as the daemon user, or the least
      privileged nobody user.

  server-program
      The full path of the daemon to be executed when a connection is received.
      If the daemon is a service provided by inetd internally, then internal
      should be used.

  server-program-arguments
      This works in conjunction with server-program by specifying the
      arguments, starting with argv[0], passed to the daemon on invocation. If
      mydaemon -d is the command line, mydaemon -d would be the value of
      server-program-arguments. Again, if the daemon is an internal service,
      use internal here.

-------------------------------------------------------------------------------

30.2.5 Security

Depending on the choices made at install time, many of inetd's services may be
enabled by default. If there is no apparent need for a particular daemon,
consider disabling it. Place a «#» in front of the daemon in question in /etc/
inetd.conf, and then reload_the_inetd_configuration. Some daemons, such as
fingerd, may not be desired at all because they provide information that may be
useful to an attacker.
Some daemons are not security-conscious and have long, or non-existent,
timeouts for connection attempts. This allows an attacker to slowly send
connections to a particular daemon, thus saturating available resources. It may
be a good idea to place max-connections-per-ip-per-minute, max-child or max-
child-per-ip limitations on certain daemons if you find that you have too many
connections.
By default, TCP wrapping is turned on. Consult the hosts_access(5) manual page
for more information on placing TCP restrictions on various inetd invoked
daemons.
-------------------------------------------------------------------------------

30.2.6 Miscellaneous

daytime, time, echo, discard, chargen, and auth are all internally provided
services of inetd.
The auth service provides identity network services, and is configurable to a
certain degree, whilst the others are simply on or off.
Consult the inetd(8) manual page for more in-depth information.
-------------------------------------------------------------------------------

30.3 Network File System (NFS)

Reorganized and enhanced by Tom Rhodes.Written by Bill Swingle.
Among the many different file systems that FreeBSD supports is the Network File
System, also known as NFS. NFS allows a system to share directories and files
with others over a network. By using NFS, users and programs can access files
on remote systems almost as if they were local files.
Some of the most notable benefits that NFS can provide are:

* Local workstations use less disk space because commonly used data can be
  stored on a single machine and still remain accessible to others over the
  network.
* There is no need for users to have separate home directories on every network
  machine. Home directories could be set up on the NFS server and made
  available throughout the network.
* Storage devices such as floppy disks, CDROM drives, and Zip® drives can be
  used by other machines on the network. This may reduce the number of
  removable media drives throughout the network.

-------------------------------------------------------------------------------

30.3.1 How NFS Works

NFS consists of at least two main parts: a server and one or more clients. The
client remotely accesses the data that is stored on the server machine. In
order for this to function properly a few processes have to be configured and
running.
The server has to be running the following daemons:

Daemon  Description
nfsd    The NFS daemon which services requests from the NFS clients.
mountd  The NFS mount daemon which carries out the requests that nfsd(8) passes
        on to it.
rpcbind This daemon allows NFS clients to discover which port the NFS server is
        using.

The client can also run a daemon, known as nfsiod. The nfsiod daemon services
the requests from the NFS server. This is optional, and improves performance,
but is not required for normal and correct operation. See the nfsiod(8) manual
page for more information.
-------------------------------------------------------------------------------

30.3.2 Configuring NFS

NFS configuration is a relatively straightforward process. The processes that
need to be running can all start at boot time with a few modifications to your
/etc/rc.conf file.
On the NFS server, make sure that the following options are configured in the /
etc/rc.conf file:

  rpcbind_enable="YES"
  nfs_server_enable="YES"
  mountd_flags="-r"

mountd runs automatically whenever the NFS server is enabled.
On the client, make sure this option is present in /etc/rc.conf:

  nfs_client_enable="YES"

The /etc/exports file specifies which file systems NFS should export (sometimes
referred to as «share»). Each line in /etc/exports specifies a file system to
be exported and which machines have access to that file system. Along with what
machines have access to that file system, access options may also be specified.
There are many such options that can be used in this file but only a few will
be mentioned here. You can easily discover other options by reading over the
exports(5) manual page.
Here are a few example /etc/exports entries:
The following examples give an idea of how to export file systems, although the
settings may be different depending on your environment and network
configuration. For instance, to export the /cdrom directory to three example
machines that have the same domain name as the server (hence the lack of a
domain name for each) or have entries in your /etc/hosts file. The -ro flag
makes the exported file system read-only. With this flag, the remote system
will not be able to write any changes to the exported file system.

  /cdrom -ro host1 host2 host3

The following line exports /home to three hosts by IP address. This is a useful
setup if you have a private network without a DNS server configured. Optionally
the /etc/hosts file could be configured for internal hostnames; please review
hosts(5) for more information. The -alldirs flag allows the subdirectories to
be mount points. In other words, it will not mount the subdirectories but
permit the client to mount only the directories that are required or needed.

  /home  -alldirs  10.0.0.2 10.0.0.3 10.0.0.4

The following line exports /a so that two clients from different domains may
access the file system. The -maproot=root flag allows the root user on the
remote system to write data on the exported file system as root. If the -
maproot=root flag is not specified, then even if a user has root access on the
remote system, he will not be able to modify files on the exported file system.

  /a  -maproot=root  host.example.com box.example.org

In order for a client to access an exported file system, the client must have
permission to do so. Make sure the client is listed in your /etc/exports file.
In /etc/exports, each line represents the export information for one file
system to one host. A remote host can only be specified once per file system,
and may only have one default entry. For example, assume that /usr is a single
file system. The following /etc/exports would be invalid:

  # Invalid when /usr is one file system
  /usr/src   client
  /usr/ports client

One file system, /usr, has two lines specifying exports to the same host,
client. The correct format for this situation is:

  /usr/src /usr/ports  client

The properties of one file system exported to a given host must all occur on
one line. Lines without a client specified are treated as a single host. This
limits how you can export file systems, but for most people this is not an
issue.
The following is an example of a valid export list, where /usr and /exports are
local file systems:

  # Export src and ports to client01 and client02, but only
  # client01 has root privileges on it
  /usr/src /usr/ports -maproot=root    client01
  /usr/src /usr/ports               client02
  # The client machines have root and can mount anywhere
  # on /exports. Anyone in the world can mount /exports/obj read-only
  /exports -alldirs -maproot=root      client01 client02
  /exports/obj -ro

The mountd daemon must be forced to recheck the /etc/exports file whenever it
has been modified, so the changes can take effect. This can be accomplished
either by sending a HUP signal to the running daemon:

  # kill -HUP `cat /var/run/mountd.pid`

or by invoking the mountd rc(8) script with the appropriate parameter:

  # /etc/rc.d/mountd onereload

Please refer to Τμήμα_12.7 for more information about using rc scripts.
Alternatively, a reboot will make FreeBSD set everything up properly. A reboot
is not necessary though. Executing the following commands as root should start
everything up.
On the NFS server:

  # rpcbind
  # nfsd -u -t -n 4
  # mountd -r

On the NFS client:

  # nfsiod -n 4

Now everything should be ready to actually mount a remote file system. In these
examples the server's name will be server and the client's name will be client.
If you only want to temporarily mount a remote file system or would rather test
the configuration, just execute a command like this as root on the client:

  # mount server:/home /mnt

This will mount the /home directory on the server at /mnt on the client. If
everything is set up correctly you should be able to enter /mnt on the client
and see all the files that are on the server.
If you want to automatically mount a remote file system each time the computer
boots, add the file system to the /etc/fstab file. Here is an example:

  server:/home	/mnt	nfs	rw	0	0

The fstab(5) manual page lists all the available options.
-------------------------------------------------------------------------------

30.3.3 Locking

Some applications (e.g. mutt) require file locking to operate correctly. In the
case of NFS, rpc.lockd can be used for file locking. To enable it, add the
following to the /etc/rc.conf file on both client and server (it is assumed
that the NFS client and server are configured already):

  rpc_lockd_enable="YES"
  rpc_statd_enable="YES"

Start the application by using:

  # /etc/rc.d/nfslocking start

If real locking between the NFS clients and NFS server is not required, it is
possible to let the NFS client do locking locally by passing -L to mount_nfs
(8). Refer to the mount_nfs(8) manual page for further details.
-------------------------------------------------------------------------------

30.3.4 Practical Uses

NFS has many practical uses. Some of the more common ones are listed below:

* Set several machines to share a CDROM or other media among them. This is
  cheaper and often a more convenient method to install software on multiple
  machines.
* On large networks, it might be more convenient to configure a central NFS
  server in which to store all the user home directories. These home
  directories can then be exported to the network so that users would always
  have the same home directory, regardless of which workstation they log in to.
* Several machines could have a common /usr/ports/distfiles directory. That
  way, when you need to install a port on several machines, you can quickly
  access the source without downloading it on each machine.

-------------------------------------------------------------------------------

30.3.5 Automatic Mounts with amd

Contributed by Wylie Stilwell.Rewritten by Chern Lee.
amd(8) (the automatic mounter daemon) automatically mounts a remote file system
whenever a file or directory within that file system is accessed. Filesystems
that are inactive for a period of time will also be automatically unmounted by
amd. Using amd provides a simple alternative to permanent mounts, as permanent
mounts are usually listed in /etc/fstab.
amd operates by attaching itself as an NFS server to the /host and /net
directories. When a file is accessed within one of these directories, amd looks
up the corresponding remote mount and automatically mounts it. /net is used to
mount an exported file system from an IP address, while /host is used to mount
an export from a remote hostname.
An access to a file within /host/foobar/usr would tell amd to attempt to mount
the /usr export on the host foobar.
Παράδειγμα 30-2. Mounting an Export with amd
You can view the available mounts of a remote host with the showmount command.
For example, to view the mounts of a host named foobar, you can use:

  % showmount -e foobar
  Exports list on foobar:
  /usr                               10.10.10.0
  /a                                 10.10.10.0
  % cd /host/foobar/usr

As seen in the example, the showmount shows /usr as an export. When changing
directories to /host/foobar/usr, amd attempts to resolve the hostname foobar
and automatically mount the desired export.
amd can be started by the startup scripts by placing the following lines in /
etc/rc.conf:

  amd_enable="YES"

Additionally, custom flags can be passed to amd from the amd_flags option. By
default, amd_flags is set to:

  amd_flags="-a /.amd_mnt -l syslog /host /etc/amd.map /net /etc/amd.map"

The /etc/amd.map file defines the default options that exports are mounted
with. The /etc/amd.conf file defines some of the more advanced features of amd.
Consult the amd(8) and amd.conf(5) manual pages for more information.
-------------------------------------------------------------------------------

30.3.6 Problems Integrating with Other Systems

Contributed by John Lind.
Certain Ethernet adapters for ISA PC systems have limitations which can lead to
serious network problems, particularly with NFS. This difficulty is not
specific to FreeBSD, but FreeBSD systems are affected by it.
The problem nearly always occurs when (FreeBSD) PC systems are networked with
high-performance workstations, such as those made by Silicon Graphics, Inc.,
and Sun Microsystems, Inc. The NFS mount will work fine, and some operations
may succeed, but suddenly the server will seem to become unresponsive to the
client, even though requests to and from other systems continue to be
processed. This happens to the client system, whether the client is the FreeBSD
system or the workstation. On many systems, there is no way to shut down the
client gracefully once this problem has manifested itself. The only solution is
often to reset the client, because the NFS situation cannot be resolved.
Though the «correct» solution is to get a higher performance and capacity
Ethernet adapter for the FreeBSD system, there is a simple workaround that will
allow satisfactory operation. If the FreeBSD system is the server, include the
option -w=1024 on the mount from the client. If the FreeBSD system is the
client, then mount the NFS file system with the option -r=1024. These options
may be specified using the fourth field of the fstab entry on the client for
automatic mounts, or by using the -o parameter of the mount(8) command for
manual mounts.
It should be noted that there is a different problem, sometimes mistaken for
this one, when the NFS servers and clients are on different networks. If that
is the case, make certain that your routers are routing the necessary UDP
information, or you will not get anywhere, no matter what else you are doing.
In the following examples, fastws is the host (interface) name of a high-
performance workstation, and freebox is the host (interface) name of a FreeBSD
system with a lower-performance Ethernet adapter. Also, /sharedfs will be the
exported NFS file system (see exports(5)), and /project will be the mount point
on the client for the exported file system. In all cases, note that additional
options, such as hard or soft and bg may be desirable in your application.
Examples for the FreeBSD system (freebox) as the client in /etc/fstab on
freebox:

  fastws:/sharedfs /project nfs rw,-r=1024 0 0

As a manual mount command on freebox:

  # mount -t nfs -o -r=1024 fastws:/sharedfs /project

Examples for the FreeBSD system as the server in /etc/fstab on fastws:

  freebox:/sharedfs /project nfs rw,-w=1024 0 0

As a manual mount command on fastws:

  # mount -t nfs -o -w=1024 freebox:/sharedfs /project

Nearly any 16-bit Ethernet adapter will allow operation without the above
restrictions on the read or write size.
For anyone who cares, here is what happens when the failure occurs, which also
explains why it is unrecoverable. NFS typically works with a «block» size of
8 K (though it may do fragments of smaller sizes). Since the maximum Ethernet
packet is around 1500 bytes, the NFS «block» gets split into multiple Ethernet
packets, even though it is still a single unit to the upper-level code, and
must be received, assembled, and acknowledged as a unit. The high-performance
workstations can pump out the packets which comprise the NFS unit one right
after the other, just as close together as the standard allows. On the smaller,
lower capacity cards, the later packets overrun the earlier packets of the same
unit before they can be transferred to the host and the unit as a whole cannot
be reconstructed or acknowledged. As a result, the workstation will time out
and try again, but it will try again with the entire 8 K unit, and the process
will be repeated, ad infinitum.
By keeping the unit size below the Ethernet packet size limitation, we ensure
that any complete Ethernet packet received can be acknowledged individually,
avoiding the deadlock situation.
Overruns may still occur when a high-performance workstations is slamming data
out to a PC system, but with the better cards, such overruns are not guaranteed
on NFS «units». When an overrun occurs, the units affected will be
retransmitted, and there will be a fair chance that they will be received,
assembled, and acknowledged.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4 Network Information System (NIS/YP)

Written by Bill Swingle.Enhanced by Eric Ogren και Udo Erdelhoff.

30.4.1 What Is It?

NIS, which stands for Network Information Services, was developed by Sun
Microsystems to centralize administration of UNIX (originally SunOS) systems.
It has now essentially become an industry standard; all major UNIX like systems
(Solaris, HP-UX, AIX®, Linux, NetBSD, OpenBSD, FreeBSD, etc) support NIS.
NIS was formerly known as Yellow Pages, but because of trademark issues, Sun
changed the name. The old term (and yp) is still often seen and used.
It is a RPC-based client/server system that allows a group of machines within
an NIS domain to share a common set of configuration files. This permits a
system administrator to set up NIS client systems with only minimal
configuration data and add, remove or modify configuration data from a single
location.
It is similar to the Windows NT® domain system; although the internal
implementation of the two are not at all similar, the basic functionality can
be compared.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.2 Terms/Processes You Should Know

There are several terms and several important user processes that you will come
across when attempting to implement NIS on FreeBSD, whether you are trying to
create an NIS server or act as an NIS client:

Term           Description
               An NIS master server and all of its clients (including its slave
NIS domainname servers) have a NIS domainname. Similar to an Windows NT domain
               name, the NIS domainname does not have anything to do with DNS.
               Must be running in order to enable RPC (Remote Procedure Call, a
rpcbind        network protocol used by NIS). If rpcbind is not running, it
               will be impossible to run an NIS server, or to act as an NIS
               client.
               «Binds» an NIS client to its NIS server. It will take the NIS
               domainname from the system, and using RPC, connect to the
ypbind         server. ypbind is the core of client-server communication in an
               NIS environment; if ypbind dies on a client machine, it will not
               be able to access the NIS server.
               Should only be running on NIS servers; this is the NIS server
               process itself. If ypserv(8) dies, then the server will no
               longer be able to respond to NIS requests (hopefully, there is a
               slave server to take over for it). There are some
ypserv         implementations of NIS (but not the FreeBSD one), that do not
               try to reconnect to another server if the server it used before
               dies. Often, the only thing that helps in this case is to
               restart the server process (or even the whole server) or the
               ypbind process on the client.
               Another process that should only be running on NIS master
               servers; this is a daemon that will allow NIS clients to change
rpc.yppasswdd  their NIS passwords. If this daemon is not running, users will
               have to login to the NIS master server and change their
               passwords there.

-------------------------------------------------------------------------------

30.4.3 How Does It Work?

There are three types of hosts in an NIS environment: master servers, slave
servers, and clients. Servers act as a central repository for host
configuration information. Master servers hold the authoritative copy of this
information, while slave servers mirror this information for redundancy.
Clients rely on the servers to provide this information to them.
Information in many files can be shared in this manner. The master.passwd,
group, and hosts files are commonly shared via NIS. Whenever a process on a
client needs information that would normally be found in these files locally,
it makes a query to the NIS server that it is bound to instead.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.3.1 Machine Types


* A NIS master server. This server, analogous to a Windows NT primary domain
  controller, maintains the files used by all of the NIS clients. The passwd,
  group, and other various files used by the NIS clients live on the master
  server.

       Σημείωση:It is possible for one machine to be an NIS master server
       for more than one NIS domain. However, this will not be covered in
       this introduction, which assumes a relatively small-scale NIS
       environment.

* NIS slave servers. Similar to the Windows NT backup domain controllers, NIS
  slave servers maintain copies of the NIS master's data files. NIS slave
  servers provide the redundancy, which is needed in important environments.
  They also help to balance the load of the master server: NIS Clients always
  attach to the NIS server whose response they get first, and this includes
  slave-server-replies.
* NIS clients. NIS clients, like most Windows NT workstations, authenticate
  against the NIS server (or the Windows NT domain controller in the Windows NT
  workstations case) to log on.

-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4 Using NIS/YP

This section will deal with setting up a sample NIS environment.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.1 Planning

Let us assume that you are the administrator of a small university lab. This
lab, which consists of 15 FreeBSD machines, currently has no centralized point
of administration; each machine has its own /etc/passwd and /etc/master.passwd.
These files are kept in sync with each other only through manual intervention;
currently, when you add a user to the lab, you must run adduser on all 15
machines. Clearly, this has to change, so you have decided to convert the lab
to use NIS, using two of the machines as servers.
Therefore, the configuration of the lab now looks something like:

Machine name IP address    Machine role
ellington    10.0.0.2      NIS master
coltrane     10.0.0.3      NIS slave
basie        10.0.0.4      Faculty workstation
bird         10.0.0.5      Client machine
cli[1-11]    10.0.0.[6-17] Other client machines

If you are setting up a NIS scheme for the first time, it is a good idea to
think through how you want to go about it. No matter what the size of your
network, there are a few decisions that need to be made.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.1.1 Choosing a NIS Domain Name

This might not be the «domainname» that you are used to. It is more accurately
called the «NIS domainname». When a client broadcasts its requests for info, it
includes the name of the NIS domain that it is part of. This is how multiple
servers on one network can tell which server should answer which request. Think
of the NIS domainname as the name for a group of hosts that are related in some
way.
Some organizations choose to use their Internet domainname for their NIS
domainname. This is not recommended as it can cause confusion when trying to
debug network problems. The NIS domainname should be unique within your network
and it is helpful if it describes the group of machines it represents. For
example, the Art department at Acme Inc. might be in the «acme-art» NIS domain.
For this example, assume you have chosen the name test-domain.
However, some operating systems (notably SunOS) use their NIS domain name as
their Internet domain name. If one or more machines on your network have this
restriction, you must use the Internet domain name as your NIS domain name.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.1.2 Physical Server Requirements

There are several things to keep in mind when choosing a machine to use as a
NIS server. One of the unfortunate things about NIS is the level of dependency
the clients have on the server. If a client cannot contact the server for its
NIS domain, very often the machine becomes unusable. The lack of user and group
information causes most systems to temporarily freeze up. With this in mind you
should make sure to choose a machine that will not be prone to being rebooted
regularly, or one that might be used for development. The NIS server should
ideally be a stand alone machine whose sole purpose in life is to be an NIS
server. If you have a network that is not very heavily used, it is acceptable
to put the NIS server on a machine running other services, just keep in mind
that if the NIS server becomes unavailable, it will affect all of your NIS
clients adversely.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.2 NIS Servers

The canonical copies of all NIS information are stored on a single machine
called the NIS master server. The databases used to store the information are
called NIS maps. In FreeBSD, these maps are stored in /var/yp/[domainname]
where [domainname] is the name of the NIS domain being served. A single NIS
server can support several domains at once, therefore it is possible to have
several such directories, one for each supported domain. Each domain will have
its own independent set of maps.
NIS master and slave servers handle all NIS requests with the ypserv daemon.
ypserv is responsible for receiving incoming requests from NIS clients,
translating the requested domain and map name to a path to the corresponding
database file and transmitting data from the database back to the client.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.2.1 Setting Up a NIS Master Server

Setting up a master NIS server can be relatively straight forward, depending on
your needs. FreeBSD comes with support for NIS out-of-the-box. All you need is
to add the following lines to /etc/rc.conf, and FreeBSD will do the rest for
you.

  1.
       nisdomainname="test-domain"

     This line will set the NIS domainname to test-domain upon network setup
     (e.g. after reboot).
  2.
       nis_server_enable="YES"

     This will tell FreeBSD to start up the NIS server processes when the
     networking is next brought up.
  3.
       nis_yppasswdd_enable="YES"

     This will enable the rpc.yppasswdd daemon which, as mentioned above, will
     allow users to change their NIS password from a client machine.


     Σημείωση:Depending on your NIS setup, you may need to add further
     entries. See the section_about_NIS_servers_that_are_also_NIS_clients,
     below, for details.

Now, all you have to do is to run the command /etc/netstart as superuser. It
will set up everything for you, using the values you defined in /etc/rc.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.2.2 Initializing the NIS Maps

The NIS maps are database files, that are kept in the /var/yp directory. They
are generated from configuration files in the /etc directory of the NIS master,
with one exception: the /etc/master.passwd file. This is for a good reason, you
do not want to propagate passwords to your root and other administrative
accounts to all the servers in the NIS domain. Therefore, before we initialize
the NIS maps, you should:

  # cp /etc/master.passwd /var/yp/master.passwd
  # cd /var/yp
  # vi master.passwd

You should remove all entries regarding system accounts (bin, tty, kmem, games,
etc), as well as any accounts that you do not want to be propagated to the NIS
clients (for example root and any other UID 0 (superuser) accounts).

     Σημείωση:Make sure the /var/yp/master.passwd is neither group nor
     world readable (mode 600)! Use the chmod command, if appropriate.

When you have finished, it is time to initialize the NIS maps! FreeBSD includes
a script named ypinit to do this for you (see its manual page for more
information). Note that this script is available on most UNIX Operating
Systems, but not on all. On Digital UNIX/Compaq Tru64 UNIX it is called
ypsetup. Because we are generating maps for an NIS master, we are going to pass
the -m option to ypinit. To generate the NIS maps, assuming you already
performed the steps above, run:

  ellington# ypinit -m test-domain
  Server Type: MASTER Domain: test-domain
  Creating an YP server will require that you answer a few questions.
  Questions will all be asked at the beginning of the procedure.
  Do you want this procedure to quit on non-fatal errors? [y/n: n] n
  Ok, please remember to go back and redo manually whatever fails.
  If you don't, something might not work.
  At this point, we have to construct a list of this domains YP servers.
  rod.darktech.org is already known as master server.
  Please continue to add any slave servers, one per line. When you are
  done with the list, type a <control D>.
  master server   :  ellington
  next host to add:  coltrane
  next host to add:  ^D
  The current list of NIS servers looks like this:
  ellington
  coltrane
  Is this correct?  [y/n: y] y

  [..output from map generation..]

  NIS Map update completed.
  ellington has been setup as an YP master server without any errors.

ypinit should have created /var/yp/Makefile from /var/yp/Makefile.dist. When
created, this file assumes that you are operating in a single server NIS
environment with only FreeBSD machines. Since test-domain has a slave server as
well, you must edit /var/yp/Makefile:

  ellington# vi /var/yp/Makefile

You should comment out the line that says

  NOPUSH = "True"

(if it is not commented out already).
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.2.3 Setting up a NIS Slave Server

Setting up an NIS slave server is even more simple than setting up the master.
Log on to the slave server and edit the file /etc/rc.conf as you did before.
The only difference is that we now must use the -s option when running ypinit.
The -s option requires the name of the NIS master be passed to it as well, so
our command line looks like:

  coltrane# ypinit -s ellington test-domain

  Server Type: SLAVE Domain: test-domain Master: ellington

  Creating an YP server will require that you answer a few questions.
  Questions will all be asked at the beginning of the procedure.

  Do you want this procedure to quit on non-fatal errors? [y/n: n]  n

  Ok, please remember to go back and redo manually whatever fails.
  If you don't, something might not work.
  There will be no further questions. The remainder of the procedure
  should take a few minutes, to copy the databases from ellington.
  Transferring netgroup...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring netgroup.byuser...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring netgroup.byhost...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring master.passwd.byuid...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring passwd.byuid...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring passwd.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring group.bygid...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring group.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring services.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring rpc.bynumber...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring rpc.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring protocols.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring master.passwd.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring networks.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring networks.byaddr...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring netid.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring hosts.byaddr...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring protocols.bynumber...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring ypservers...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred
  Transferring hosts.byname...
  ypxfr: Exiting: Map successfully transferred

  coltrane has been setup as an YP slave server without any errors.
  Don't forget to update map ypservers on ellington.

You should now have a directory called /var/yp/test-domain. Copies of the NIS
master server's maps should be in this directory. You will need to make sure
that these stay updated. The following /etc/crontab entries on your slave
servers should do the job:

  20      *       *       *       *       root   /usr/libexec/ypxfr
  passwd.byname
  21      *       *       *       *       root   /usr/libexec/ypxfr
  passwd.byuid

These two lines force the slave to sync its maps with the maps on the master
server. Although these entries are not mandatory, since the master server
attempts to ensure any changes to its NIS maps are communicated to its slaves
and because password information is vital to systems depending on the server,
it is a good idea to force the updates. This is more important on busy networks
where map updates might not always complete.
Now, run the command /etc/netstart on the slave server as well, which again
starts the NIS server.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.3 NIS Clients

An NIS client establishes what is called a binding to a particular NIS server
using the ypbind daemon. ypbind checks the system's default domain (as set by
the domainname command), and begins broadcasting RPC requests on the local
network. These requests specify the name of the domain for which ypbind is
attempting to establish a binding. If a server that has been configured to
serve the requested domain receives one of the broadcasts, it will respond to
ypbind, which will record the server's address. If there are several servers
available (a master and several slaves, for example), ypbind will use the
address of the first one to respond. From that point on, the client system will
direct all of its NIS requests to that server. ypbind will occasionally «ping»
the server to make sure it is still up and running. If it fails to receive a
reply to one of its pings within a reasonable amount of time, ypbind will mark
the domain as unbound and begin broadcasting again in the hopes of locating
another server.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.4.3.1 Setting Up a NIS Client

Setting up a FreeBSD machine to be a NIS client is fairly straightforward.

  1. Edit the file /etc/rc.conf and add the following lines in order to set the
     NIS domainname and start ypbind upon network startup:

       nisdomainname="test-domain"
       nis_client_enable="YES"

  2. To import all possible password entries from the NIS server, remove all
     user accounts from your /etc/master.passwd file and use vipw to add the
     following line to the end of the file:

       +:::::::::


          Σημείωση:This line will afford anyone with a valid account in
          the NIS server's password maps an account. There are many ways
          to configure your NIS client by changing this line. See the
          netgroups_section below for more information. For more detailed
          reading see O'Reilly's book on Managing NFS and NIS.


          Σημείωση:You should keep at least one local account (i.e. not
          imported via NIS) in your /etc/master.passwd and this account
          should also be a member of the group wheel. If there is
          something wrong with NIS, this account can be used to log in
          remotely, become root, and fix things.

  3. To import all possible group entries from the NIS server, add this line to
     your /etc/group file:

       +:*::


After completing these steps, you should be able to run ypcat passwd and see
the NIS server's passwd map.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.5 NIS Security

In general, any remote user can issue an RPC to ypserv(8) and retrieve the
contents of your NIS maps, provided the remote user knows your domainname. To
prevent such unauthorized transactions, ypserv(8) supports a feature called
«securenets» which can be used to restrict access to a given set of hosts. At
startup, ypserv(8) will attempt to load the securenets information from a file
called /var/yp/securenets.

     Σημείωση:This path varies depending on the path specified with the -
     p option. This file contains entries that consist of a network
     specification and a network mask separated by white space. Lines
     starting with «#» are considered to be comments. A sample securenets
     file might look like this:


  # allow connections from local host -- mandatory
  127.0.0.1     255.255.255.255
  # allow connections from any host
  # on the 192.168.128.0 network
  192.168.128.0 255.255.255.0
  # allow connections from any host
  # between 10.0.0.0 to 10.0.15.255
  # this includes the machines in the testlab
  10.0.0.0      255.255.240.0

If ypserv(8) receives a request from an address that matches one of these
rules, it will process the request normally. If the address fails to match a
rule, the request will be ignored and a warning message will be logged. If the
/var/yp/securenets file does not exist, ypserv will allow connections from any
host.
The ypserv program also has support for Wietse Venema's TCP Wrapper package.
This allows the administrator to use the TCP Wrapper configuration files for
access control instead of /var/yp/securenets.

     Σημείωση:While both of these access control mechanisms provide some
     security, they, like the privileged port test, are vulnerable to «IP
     spoofing» attacks. All NIS-related traffic should be blocked at your
     firewall.
     Servers using /var/yp/securenets may fail to serve legitimate NIS
     clients with archaic TCP/IP implementations. Some of these
     implementations set all host bits to zero when doing broadcasts and/
     or fail to observe the subnet mask when calculating the broadcast
     address. While some of these problems can be fixed by changing the
     client configuration, other problems may force the retirement of the
     client systems in question or the abandonment of /var/yp/securenets.
     Using /var/yp/securenets on a server with such an archaic
     implementation of TCP/IP is a really bad idea and will lead to loss
     of NIS functionality for large parts of your network.
     The use of the TCP Wrapper package increases the latency of your NIS
     server. The additional delay may be long enough to cause timeouts in
     client programs, especially in busy networks or with slow NIS
     servers. If one or more of your client systems suffers from these
     symptoms, you should convert the client systems in question into NIS
     slave servers and force them to bind to themselves.

-------------------------------------------------------------------------------

30.4.6 Barring Some Users from Logging On

In our lab, there is a machine basie that is supposed to be a faculty only
workstation. We do not want to take this machine out of the NIS domain, yet the
passwd file on the master NIS server contains accounts for both faculty and
students. What can we do?
There is a way to bar specific users from logging on to a machine, even if they
are present in the NIS database. To do this, all you must do is add -username
to the end of the /etc/master.passwd file on the client machine, where username
is the username of the user you wish to bar from logging in. This should
preferably be done using vipw, since vipw will sanity check your changes to /
etc/master.passwd, as well as automatically rebuild the password database when
you finish editing. For example, if we wanted to bar user bill from logging on
to basie we would:

  basie# vipw
  [add -bill to the end, exit]
  vipw: rebuilding the database...
  vipw: done

  basie# cat /etc/master.passwd

  root:[password]:0:0::0:0:The super-user:/root:/bin/csh
  toor:[password]:0:0::0:0:The other super-user:/root:/bin/sh
  daemon:*:1:1::0:0:Owner of many system processes:/root:/sbin/nologin
  operator:*:2:5::0:0:System &:/:/sbin/nologin
  bin:*:3:7::0:0:Binaries Commands and Source,,,:/:/sbin/nologin
  tty:*:4:65533::0:0:Tty Sandbox:/:/sbin/nologin
  kmem:*:5:65533::0:0:KMem Sandbox:/:/sbin/nologin
  games:*:7:13::0:0:Games pseudo-user:/usr/games:/sbin/nologin
  news:*:8:8::0:0:News Subsystem:/:/sbin/nologin
  man:*:9:9::0:0:Mister Man Pages:/usr/share/man:/sbin/nologin
  bind:*:53:53::0:0:Bind Sandbox:/:/sbin/nologin
  uucp:*:66:66::0:0:UUCP pseudo-user:/var/spool/uucppublic:/usr/libexec/uucp/
  uucico
  xten:*:67:67::0:0:X-10 daemon:/usr/local/xten:/sbin/nologin
  pop:*:68:6::0:0:Post Office Owner:/nonexistent:/sbin/nologin
  nobody:*:65534:65534::0:0:Unprivileged user:/nonexistent:/sbin/nologin
  +:::::::::
  -bill

  basie#

-------------------------------------------------------------------------------

30.4.7 Using Netgroups

Contributed by Udo Erdelhoff.
The method shown in the previous section works reasonably well if you need
special rules for a very small number of users and/or machines. On larger
networks, you will forget to bar some users from logging onto sensitive
machines, or you may even have to modify each machine separately, thus losing
the main benefit of NIS: centralized administration.
The NIS developers' solution for this problem is called netgroups. Their
purpose and semantics can be compared to the normal groups used by UNIX file
systems. The main differences are the lack of a numeric ID and the ability to
define a netgroup by including both user accounts and other netgroups.
Netgroups were developed to handle large, complex networks with hundreds of
users and machines. On one hand, this is a Good Thing if you are forced to deal
with such a situation. On the other hand, this complexity makes it almost
impossible to explain netgroups with really simple examples. The example used
in the remainder of this section demonstrates this problem.
Let us assume that your successful introduction of NIS in your laboratory
caught your superiors' interest. Your next job is to extend your NIS domain to
cover some of the other machines on campus. The two tables contain the names of
the new users and new machines as well as brief descriptions of them.

User Name(s)              Description
alpha, beta               Normal employees of the IT department
charlie, delta            The new apprentices of the IT department
echo, foxtrott, golf, ... Ordinary employees
able, baker, ...          The current interns


Machine Name(s)                        Description
                                       Your most important servers. Only the IT
war, death, famine, pollution          employees are allowed to log onto these
                                       machines.
                                       Less important servers. All members of
pride, greed, envy, wrath, lust, sloth the IT department are allowed to login
                                       onto these machines.
                                       Ordinary workstations. Only the real
one, two, three, four, ...             employees are allowed to use these
                                       machines.
                                       A very old machine without any critical
trashcan                               data. Even the intern is allowed to use
                                       this box.

If you tried to implement these restrictions by separately blocking each user,
you would have to add one -user line to each system's passwd for each user who
is not allowed to login onto that system. If you forget just one entry, you
could be in trouble. It may be feasible to do this correctly during the initial
setup, however you will eventually forget to add the lines for new users during
day-to-day operations. After all, Murphy was an optimist.
Handling this situation with netgroups offers several advantages. Each user
need not be handled separately; you assign a user to one or more netgroups and
allow or forbid logins for all members of the netgroup. If you add a new
machine, you will only have to define login restrictions for netgroups. If a
new user is added, you will only have to add the user to one or more netgroups.
Those changes are independent of each other: no more «for each combination of
user and machine do...» If your NIS setup is planned carefully, you will only
have to modify exactly one central configuration file to grant or deny access
to machines.
The first step is the initialization of the NIS map netgroup. FreeBSD's ypinit
(8) does not create this map by default, but its NIS implementation will
support it once it has been created. To create an empty map, simply type

  ellington# vi /var/yp/netgroup

and start adding content. For our example, we need at least four netgroups: IT
employees, IT apprentices, normal employees and interns.

  IT_EMP  (,alpha,test-domain)    (,beta,test-domain)
  IT_APP  (,charlie,test-domain)  (,delta,test-domain)
  USERS   (,echo,test-domain)     (,foxtrott,test-domain) \
          (,golf,test-domain)
  INTERNS (,able,test-domain)     (,baker,test-domain)

IT_EMP, IT_APP etc. are the names of the netgroups. Each bracketed group adds
one or more user accounts to it. The three fields inside a group are:

  1. The name of the host(s) where the following items are valid. If you do not
     specify a hostname, the entry is valid on all hosts. If you do specify a
     hostname, you will enter a realm of darkness, horror and utter confusion.
  2. The name of the account that belongs to this netgroup.
  3. The NIS domain for the account. You can import accounts from other NIS
     domains into your netgroup if you are one of the unlucky fellows with more
     than one NIS domain.

Each of these fields can contain wildcards. See netgroup(5) for details.

     Σημείωση:Netgroup names longer than 8 characters should not be used,
     especially if you have machines running other operating systems
     within your NIS domain. The names are case sensitive; using capital
     letters for your netgroup names is an easy way to distinguish between
     user, machine and netgroup names.
     Some NIS clients (other than FreeBSD) cannot handle netgroups with a
     large number of entries. For example, some older versions of SunOS
     start to cause trouble if a netgroup contains more than 15 entries.
     You can circumvent this limit by creating several sub-netgroups with
     15 users or less and a real netgroup that consists of the sub-
     netgroups:

       BIGGRP1  (,joe1,domain)  (,joe2,domain)  (,joe3,domain) [...]
       BIGGRP2  (,joe16,domain)  (,joe17,domain) [...]
       BIGGRP3  (,joe31,domain)  (,joe32,domain)
       BIGGROUP  BIGGRP1 BIGGRP2 BIGGRP3

     You can repeat this process if you need more than 225 users within a
     single netgroup.

Activating and distributing your new NIS map is easy:

  ellington# cd /var/yp
  ellington# make

This will generate the three NIS maps netgroup, netgroup.byhost and
netgroup.byuser. Use ypcat(1) to check if your new NIS maps are available:

  ellington% ypcat -k netgroup
  ellington% ypcat -k netgroup.byhost
  ellington% ypcat -k netgroup.byuser

The output of the first command should resemble the contents of /var/yp/
netgroup. The second command will not produce output if you have not specified
host-specific netgroups. The third command can be used to get the list of
netgroups for a user.
The client setup is quite simple. To configure the server war, you only have to
start vipw(8) and replace the line

  +:::::::::

with

  +@IT_EMP:::::::::

Now, only the data for the users defined in the netgroup IT_EMP is imported
into war's password database and only these users are allowed to login.
Unfortunately, this limitation also applies to the ~ function of the shell and
all routines converting between user names and numerical user IDs. In other
words, cd ~user will not work, ls -l will show the numerical ID instead of the
username and find . -user joe -print will fail with No such user. To fix
this, you will have to import all user entries without allowing them to login
onto your servers.
This can be achieved by adding another line to /etc/master.passwd. This line
should contain:
+:::::::::/sbin/nologin, meaning «Import all entries but replace the shell with
/sbin/nologin in the imported entries». You can replace any field in the passwd
entry by placing a default value in your /etc/master.passwd.

     Προειδοποίηση:Make sure that the line +:::::::::/sbin/nologin is
     placed after +@IT_EMP:::::::::. Otherwise, all user accounts imported
     from NIS will have /sbin/nologin as their login shell.

After this change, you will only have to change one NIS map if a new employee
joins the IT department. You could use a similar approach for the less
important servers by replacing the old +::::::::: in their local version of /
etc/master.passwd with something like this:

  +@IT_EMP:::::::::
  +@IT_APP:::::::::
  +:::::::::/sbin/nologin

The corresponding lines for the normal workstations could be:

  +@IT_EMP:::::::::
  +@USERS:::::::::
  +:::::::::/sbin/nologin

And everything would be fine until there is a policy change a few weeks later:
The IT department starts hiring interns. The IT interns are allowed to use the
normal workstations and the less important servers; and the IT apprentices are
allowed to login onto the main servers. You add a new netgroup IT_INTERN, add
the new IT interns to this netgroup and start to change the configuration on
each and every machine... As the old saying goes: «Errors in centralized
planning lead to global mess».
NIS' ability to create netgroups from other netgroups can be used to prevent
situations like these. One possibility is the creation of role-based netgroups.
For example, you could create a netgroup called BIGSRV to define the login
restrictions for the important servers, another netgroup called SMALLSRV for
the less important servers and a third netgroup called USERBOX for the normal
workstations. Each of these netgroups contains the netgroups that are allowed
to login onto these machines. The new entries for your NIS map netgroup should
look like this:

  BIGSRV    IT_EMP  IT_APP
  SMALLSRV  IT_EMP  IT_APP  ITINTERN
  USERBOX   IT_EMP  ITINTERN USERS

This method of defining login restrictions works reasonably well if you can
define groups of machines with identical restrictions. Unfortunately, this is
the exception and not the rule. Most of the time, you will need the ability to
define login restrictions on a per-machine basis.
Machine-specific netgroup definitions are the other possibility to deal with
the policy change outlined above. In this scenario, the /etc/master.passwd of
each box contains two lines starting with «+». The first of them adds a
netgroup with the accounts allowed to login onto this machine, the second one
adds all other accounts with /sbin/nologin as shell. It is a good idea to use
the «ALL-CAPS» version of the machine name as the name of the netgroup. In
other words, the lines should look like this:

  +@BOXNAME:::::::::
  +:::::::::/sbin/nologin

Once you have completed this task for all your machines, you will not have to
modify the local versions of /etc/master.passwd ever again. All further changes
can be handled by modifying the NIS map. Here is an example of a possible
netgroup map for this scenario with some additional goodies:

  # Define groups of users first
  IT_EMP    (,alpha,test-domain)    (,beta,test-domain)
  IT_APP    (,charlie,test-domain)  (,delta,test-domain)
  DEPT1     (,echo,test-domain)     (,foxtrott,test-domain)
  DEPT2     (,golf,test-domain)     (,hotel,test-domain)
  DEPT3     (,india,test-domain)    (,juliet,test-domain)
  ITINTERN  (,kilo,test-domain)     (,lima,test-domain)
  D_INTERNS (,able,test-domain)     (,baker,test-domain)
  #
  # Now, define some groups based on roles
  USERS     DEPT1   DEPT2     DEPT3
  BIGSRV    IT_EMP  IT_APP
  SMALLSRV  IT_EMP  IT_APP    ITINTERN
  USERBOX   IT_EMP  ITINTERN  USERS
  #
  # And a groups for a special tasks
  # Allow echo and golf to access our anti-virus-machine
  SECURITY  IT_EMP  (,echo,test-domain)  (,golf,test-domain)
  #
  # machine-based netgroups
  # Our main servers
  WAR       BIGSRV
  FAMINE    BIGSRV
  # User india needs access to this server
  POLLUTION  BIGSRV  (,india,test-domain)
  #
  # This one is really important and needs more access restrictions
  DEATH     IT_EMP
  #
  # The anti-virus-machine mentioned above
  ONE       SECURITY
  #
  # Restrict a machine to a single user
  TWO       (,hotel,test-domain)
  # [...more groups to follow]

If you are using some kind of database to manage your user accounts, you should
be able to create the first part of the map with your database's report tools.
This way, new users will automatically have access to the boxes.
One last word of caution: It may not always be advisable to use machine-based
netgroups. If you are deploying a couple of dozen or even hundreds of identical
machines for student labs, you should use role-based netgroups instead of
machine-based netgroups to keep the size of the NIS map within reasonable
limits.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.8 Important Things to Remember

There are still a couple of things that you will need to do differently now
that you are in an NIS environment.

* Every time you wish to add a user to the lab, you must add it to the master
  NIS server only, and you must remember to rebuild the NIS maps. If you forget
  to do this, the new user will not be able to login anywhere except on the NIS
  master. For example, if we needed to add a new user jsmith to the lab, we
  would:

    # pw useradd jsmith
    # cd /var/yp
    # make test-domain

  You could also run adduser jsmith instead of pw useradd jsmith.
* Keep the administration accounts out of the NIS maps. You do not want to be
  propagating administrative accounts and passwords to machines that will have
  users that should not have access to those accounts.
* Keep the NIS master and slave secure, and minimize their downtime. If
  somebody either hacks or simply turns off these machines, they have
  effectively rendered many people without the ability to login to the lab.
  This is the chief weakness of any centralized administration system. If you
  do not protect your NIS servers, you will have a lot of angry users!

-------------------------------------------------------------------------------

30.4.9 NIS v1 Compatibility

FreeBSD's ypserv has some support for serving NIS v1 clients. FreeBSD's NIS
implementation only uses the NIS v2 protocol, however other implementations
include support for the v1 protocol for backwards compatibility with older
systems. The ypbind daemons supplied with these systems will try to establish a
binding to an NIS v1 server even though they may never actually need it (and
they may persist in broadcasting in search of one even after they receive a
response from a v2 server). Note that while support for normal client calls is
provided, this version of ypserv does not handle v1 map transfer requests;
consequently, it cannot be used as a master or slave in conjunction with older
NIS servers that only support the v1 protocol. Fortunately, there probably are
not any such servers still in use today.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.10 NIS Servers That Are Also NIS Clients

Care must be taken when running ypserv in a multi-server domain where the
server machines are also NIS clients. It is generally a good idea to force the
servers to bind to themselves rather than allowing them to broadcast bind
requests and possibly become bound to each other. Strange failure modes can
result if one server goes down and others are dependent upon it. Eventually all
the clients will time out and attempt to bind to other servers, but the delay
involved can be considerable and the failure mode is still present since the
servers might bind to each other all over again.
You can force a host to bind to a particular server by running ypbind with the
-S flag. If you do not want to do this manually each time you reboot your NIS
server, you can add the following lines to your /etc/rc.conf:

  nis_client_enable="YES"	# run client stuff as well
  nis_client_flags="-S NIS domain,server"

See ypbind(8) for further information.
-------------------------------------------------------------------------------

30.4.11 Password Formats

One of the most common issues that people run into when trying to implement NIS
is password format compatibility. If your NIS server is using DES encrypted
passwords, it will only support clients that are also using DES. For example,
if you have Solaris NIS clients in your network, then you will almost certainly
need to use DES encrypted passwords.
To check which format your servers and clients are using, look at /etc/
login.conf. If the host is configured to use DES encrypted passwords, then the
default class will contain an entry like this:

  default:\
  	:passwd_format=des:\
  	:copyright=/etc/COPYRIGHT:\
  	[Further entries elided]

Other possible values for the passwd_format capability include blf and md5 (for
Blowfish and MD5 encrypted passwords, respectively).
If you have made changes to /etc/login.conf, you will also need to rebuild the
login capability database, which is achieved by running the following command
as root:

  # cap_mkdb /etc/login.conf


     Σημείωση:The format of passwords already in /etc/master.passwd will
     not be updated until a user changes his password for the first time
     after the login capability database is rebuilt.

Next, in order to ensure that passwords are encrypted with the format that you
have chosen, you should also check that the crypt_default in /etc/auth.conf
gives precedence to your chosen password format. To do this, place the format
that you have chosen first in the list. For example, when using DES encrypted
passwords, the entry would be:

  crypt_default	=	des blf md5

Having followed the above steps on each of the FreeBSD based NIS servers and
clients, you can be sure that they all agree on which password format is used
within your network. If you have trouble authenticating on an NIS client, this
is a pretty good place to start looking for possible problems. Remember: if you
want to deploy an NIS server for a heterogenous network, you will probably have
to use DES on all systems because it is the lowest common standard.
-------------------------------------------------------------------------------

30.5 Automatic Network Configuration (DHCP)

Written by Greg Sutter.

30.5.1 What Is DHCP?

DHCP, the Dynamic Host Configuration Protocol, describes the means by which a
system can connect to a network and obtain the necessary information for
communication upon that network. FreeBSD versions prior to 6.0 use the ISC
(Internet Software Consortium) DHCP client (dhclient(8)) implementation. Later
versions use the OpenBSD dhclient taken from OpenBSD 3.7. All information here
regarding dhclient is for use with either of the ISC or OpenBSD DHCP clients.
The DHCP server is the one included in the ISC distribution.
-------------------------------------------------------------------------------

30.5.2 What This Section Covers

This section describes both the client-side components of the ISC and OpenBSD
DHCP client and server-side components of the ISC DHCP system. The client-side
program, dhclient, comes integrated within FreeBSD, and the server-side portion
is available from the net/isc-dhcp3-server port. The dhclient(8), dhcp-options
(5), and dhclient.conf(5) manual pages, in addition to the references below,
are useful resources.
-------------------------------------------------------------------------------

30.5.3 How It Works

When dhclient, the DHCP client, is executed on the client machine, it begins
broadcasting requests for configuration information. By default, these requests
are on UDP port 68. The server replies on UDP 67, giving the client an IP
address and other relevant network information such as netmask, router, and DNS
servers. All of this information comes in the form of a DHCP «lease» and is
only valid for a certain time (configured by the DHCP server maintainer). In
this manner, stale IP addresses for clients no longer connected to the network
can be automatically reclaimed.
DHCP clients can obtain a great deal of information from the server. An
exhaustive list may be found in dhcp-options(5).
-------------------------------------------------------------------------------

30.5.4 FreeBSD Integration

FreeBSD fully integrates the ISC or OpenBSD DHCP client, dhclient (according to
the FreeBSD version you run). DHCP client support is provided within both the
installer and the base system, obviating the need for detailed knowledge of
network configurations on any network that runs a DHCP server. dhclient has
been included in all FreeBSD distributions since 3.2.
DHCP is supported by sysinstall. When configuring a network interface within
sysinstall, the second question asked is: «Do you want to try DHCP
configuration of the interface?». Answering affirmatively will execute
dhclient, and if successful, will fill in the network configuration information
automatically.
There are two things you must do to have your system use DHCP upon startup:

* Make sure that the bpf device is compiled into your kernel. To do this, add
  device bpf to your kernel configuration file, and rebuild the kernel. For
  more information about building kernels, see Κεφάλαιο_9.
  The bpf device is already part of the GENERIC kernel that is supplied with
  FreeBSD, so if you do not have a custom kernel, you should not need to create
  one in order to get DHCP working.

       Σημείωση:For those who are particularly security conscious, you
       should be warned that bpf is also the device that allows packet
       sniffers to work correctly (although they still have to be run as
       root). bpf is required to use DHCP, but if you are very sensitive
       about security, you probably should not add bpf to your kernel in
       the expectation that at some point in the future you will be using
       DHCP.

* Edit your /etc/rc.conf to include the following:

    ifconfig_fxp0="DHCP"


       Σημείωση:Be sure to replace fxp0 with the designation for the
       interface that you wish to dynamically configure, as described in
       Τμήμα_12.8.

  If you are using a different location for dhclient, or if you wish to pass
  additional flags to dhclient, also include the following (editing as
  necessary):

    dhcp_program="/sbin/dhclient"
    dhcp_flags=""


The DHCP server, dhcpd, is included as part of the net/isc-dhcp3-server port in
the ports collection. This port contains the ISC DHCP server and documentation.
-------------------------------------------------------------------------------

30.5.5 Files


* /etc/dhclient.conf
  dhclient requires a configuration file, /etc/dhclient.conf. Typically the
  file contains only comments, the defaults being reasonably sane. This
  configuration file is described by the dhclient.conf(5) manual page.
* /sbin/dhclient
  dhclient is statically linked and resides in /sbin. The dhclient(8) manual
  page gives more information about dhclient.
* /sbin/dhclient-script
  dhclient-script is the FreeBSD-specific DHCP client configuration script. It
  is described in dhclient-script(8), but should not need any user modification
  to function properly.
* /var/db/dhclient.leases
  The DHCP client keeps a database of valid leases in this file, which is
  written as a log. dhclient.leases(5) gives a slightly longer description.

-------------------------------------------------------------------------------

30.5.6 Further Reading

The DHCP protocol is fully described in RFC_2131. An informational resource has
also been set up at http://www.dhcp.org/.
-------------------------------------------------------------------------------

30.5.7 Installing and Configuring a DHCP Server


30.5.7.1 What This Section Covers

This section provides information on how to configure a FreeBSD system to act
as a DHCP server using the ISC (Internet Software Consortium) implementation of
the DHCP server.
The server is not provided as part of FreeBSD, and so you will need to install
the net/isc-dhcp3-server port to provide this service. See Κεφάλαιο_5 for more
information on using the Ports Collection.
-------------------------------------------------------------------------------

30.5.7.2 DHCP Server Installation

In order to configure your FreeBSD system as a DHCP server, you will need to
ensure that the bpf(4) device is compiled into your kernel. To do this, add
device bpf to your kernel configuration file, and rebuild the kernel. For more
information about building kernels, see Κεφάλαιο_9.
The bpf device is already part of the GENERIC kernel that is supplied with
FreeBSD, so you do not need to create a custom kernel in order to get DHCP
working.

     Σημείωση:Those who are particularly security conscious should note
     that bpf is also the device that allows packet sniffers to work
     correctly (although such programs still need privileged access). bpf
     is required to use DHCP, but if you are very sensitive about
     security, you probably should not include bpf in your kernel purely
     because you expect to use DHCP at some point in the future.

The next thing that you will need to do is edit the sample dhcpd.conf which was
installed by the net/isc-dhcp3-server port. By default, this will be /usr/
local/etc/dhcpd.conf.sample, and you should copy this to /usr/local/etc/
dhcpd.conf before proceeding to make changes.
-------------------------------------------------------------------------------

30.5.7.3 Configuring the DHCP Server

dhcpd.conf is comprised of declarations regarding subnets and hosts, and is
perhaps most easily explained using an example :

  option domain-name "example.com"; (1)
  option domain-name-servers 192.168.4.100; (2)
  option subnet-mask 255.255.255.0; (3)

  default-lease-time 3600; (4)
  max-lease-time 86400; (5)
  ddns-update-style none; (6)

  subnet 192.168.4.0 netmask 255.255.255.0 {
    range 192.168.4.129 192.168.4.254; (7)
    option routers 192.168.4.1; (8)
  }

  host mailhost {
    hardware ethernet 02:03:04:05:06:07; (9)
    fixed-address mailhost.example.com; (10)
  }



  _(1)_
      This option specifies the domain that will be provided to clients as the
      default search domain. See resolv.conf(5) for more information on what
      this means.

  _(2)_
      This option specifies a comma separated list of DNS servers that the
      client should use.

  _(3)_
      The netmask that will be provided to clients.

  _(4)_
      A client may request a specific length of time that a lease will be
      valid. Otherwise the server will assign a lease with this expiry value
      (in seconds).

  _(5)_
      This is the maximum length of time that the server will lease for. Should
      a client request a longer lease, a lease will be issued, although it will
      only be valid for max-lease-time seconds.

  _(6)_
      This option specifies whether the DHCP server should attempt to update
      DNS when a lease is accepted or released. In the ISC implementation, this
      option is required.

  _(7)_
      This denotes which IP addresses should be used in the pool reserved for
      allocating to clients. IP addresses between, and including, the ones
      stated are handed out to clients.

  _(8)_
      Declares the default gateway that will be provided to clients.

  _(9)_
      The hardware MAC address of a host (so that the DHCP server can recognize
      a host when it makes a request).

  _(10)_
      Specifies that the host should always be given the same IP address. Note
      that using a hostname is correct here, since the DHCP server will resolve
      the hostname itself before returning the lease information.

Once you have finished writing your dhcpd.conf, you should enable the DHCP
server in /etc/rc.conf, i.e. by adding:

  dhcpd_enable="YES"
  dhcpd_ifaces="dc0"

Replace the dc0 interface name with the interface (or interfaces, separated by
whitespace) that your DHCP server should listen on for DHCP client requests.
Then, you can proceed to start the server by issuing the following command:

  # /usr/local/etc/rc.d/isc-dhcpd.sh start

Should you need to make changes to the configuration of your server in the
future, it is important to note that sending a SIGHUP signal to dhcpd does not
result in the configuration being reloaded, as it does with most daemons. You
will need to send a SIGTERM signal to stop the process, and then restart it
using the command above.
-------------------------------------------------------------------------------

30.5.7.4 Files


* /usr/local/sbin/dhcpd
  dhcpd is statically linked and resides in /usr/local/sbin. The dhcpd(8)
  manual page installed with the port gives more information about dhcpd.
* /usr/local/etc/dhcpd.conf
  dhcpd requires a configuration file, /usr/local/etc/dhcpd.conf before it will
  start providing service to clients. This file needs to contain all the
  information that should be provided to clients that are being serviced, along
  with information regarding the operation of the server. This configuration
  file is described by the dhcpd.conf(5) manual page installed by the port.
* /var/db/dhcpd.leases
  The DHCP server keeps a database of leases it has issued in this file, which
  is written as a log. The manual page dhcpd.leases(5), installed by the port
  gives a slightly longer description.
* /usr/local/sbin/dhcrelay
  dhcrelay is used in advanced environments where one DHCP server forwards a
  request from a client to another DHCP server on a separate network. If you
  require this functionality, then install the net/isc-dhcp3-relay port. The
  dhcrelay(8) manual page provided with the port contains more detail.

-------------------------------------------------------------------------------

30.6 Domain Name System (DNS)

Contributed by Chern Lee, Tom Rhodes, και Daniel Gerzo.

30.6.1 Overview

FreeBSD utilizes, by default, a version of BIND (Berkeley Internet Name
Domain), which is the most common implementation of the DNS protocol. DNS is
the protocol through which names are mapped to IP addresses, and vice versa.
For example, a query for www.FreeBSD.org will receive a reply with the IP
address of The FreeBSD Project's web server, whereas, a query for
ftp.FreeBSD.org will return the IP address of the corresponding FTP machine.
Likewise, the opposite can happen. A query for an IP address can resolve its
hostname. It is not necessary to run a name server to perform DNS lookups on a
system.
FreeBSD currently comes with BIND9 DNS server software by default. Our
installation provides enhanced security features, a new file system layout and
automated chroot(8) configuration.
DNS is coordinated across the Internet through a somewhat complex system of
authoritative root, Top Level Domain (TLD), and other smaller-scale name
servers which host and cache individual domain information.
Currently, BIND is maintained by the Internet Software Consortium http://
www.isc.org/.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.2 Terminology

To understand this document, some terms related to DNS must be understood.

Term                     Definition
Forward DNS              Mapping of hostnames to IP addresses.
Origin                   Refers to the domain covered in a particular zone
                         file.
named, BIND, name server Common names for the BIND name server package within
                         FreeBSD.
Resolver                 A system process through which a machine queries a
                         name server for zone information.
Reverse DNS              The opposite of forward DNS; mapping of IP addresses
                         to hostnames.
                         The beginning of the Internet zone hierarchy. All
Root zone                zones fall under the root zone, similar to how all
                         files in a file system fall under the root directory.
Zone                     An individual domain, subdomain, or portion of the DNS
                         administered by the same authority.

Examples of zones:

* . is the root zone.
* org. is a Top Level Domain (TLD) under the root zone.
* example.org. is a zone under the org. TLD.
* 1.168.192.in-addr.arpa is a zone referencing all IP addresses which fall
  under the 192.168.1.* IP space.

As one can see, the more specific part of a hostname appears to its left. For
example, example.org. is more specific than org., as org. is more specific than
the root zone. The layout of each part of a hostname is much like a file
system: the /dev directory falls within the root, and so on.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.3 Reasons to Run a Name Server

Name servers usually come in two forms: an authoritative name server, and a
caching name server.
An authoritative name server is needed when:

* One wants to serve DNS information to the world, replying authoritatively to
  queries.
* A domain, such as example.org, is registered and IP addresses need to be
  assigned to hostnames under it.
* An IP address block requires reverse DNS entries (IP to hostname).
* A backup or second name server, called a slave, will reply to queries.

A caching name server is needed when:

* A local DNS server may cache and respond more quickly than querying an
  outside name server.

When one queries for www.FreeBSD.org, the resolver usually queries the uplink
ISP's name server, and retrieves the reply. With a local, caching DNS server,
the query only has to be made once to the outside world by the caching DNS
server. Every additional query will not have to look to the outside of the
local network, since the information is cached locally.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.4 How It Works

In FreeBSD, the BIND daemon is called named for obvious reasons.

File                   Description
named(8)               The BIND daemon.
rndc(8)                Name server control utility.
/etc/namedb            Directory where BIND zone information resides.
/etc/namedb/named.conf Configuration file of the daemon.

Depending on how a given zone is configured on the server, the files related to
that zone can be found in the master, slave, or dynamic subdirectories of the /
etc/namedb directory. These files contain the DNS information that will be
given out by the name server in response to queries.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.5 Starting BIND

Since BIND is installed by default, configuring it all is relatively simple.
The default named configuration is that of a basic resolving name server, ran
in a chroot(8) environment. To start the server one time with this
configuration, use the following command:

  # /etc/rc.d/named forcestart

To ensure the named daemon is started at boot each time, put the following line
into the /etc/rc.conf:

  named_enable="YES"

There are obviously many configuration options for /etc/namedb/named.conf that
are beyond the scope of this document. However, if you are interested in the
startup options for named on FreeBSD, take a look at the named_* flags in /etc/
defaults/rc.conf and consult the rc.conf(5) manual page. The Τμήμα_12.7 section
is also a good read.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.6 Configuration Files

Configuration files for named currently reside in /etc/namedb directory and
will need modification before use, unless all that is needed is a simple
resolver. This is where most of the configuration will be performed.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.6.1 Using make-localhost

To configure a master zone for the localhost visit the /etc/namedb directory
and run the following command:

  # sh make-localhost

If all went well, a new file should exist in the master subdirectory. The
filenames should be localhost.rev for the local domain name and localhost-
v6.rev for IPv6 configurations. As the default configuration file, required
information will be present in the named.conf file.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.6.2 /etc/namedb/named.conf


  // $FreeBSD$
  //
  // Refer to the named.conf(5) and named(8) man pages, and the documentation
  // in /usr/share/doc/bind9 for more details.
  //
  // If you are going to set up an authoritative server, make sure you
  // understand the hairy details of how DNS works.  Even with
  // simple mistakes, you can break connectivity for affected parties,
  // or cause huge amounts of useless Internet traffic.

  options {
  	directory	"/etc/namedb";
  	pid-file	"/var/run/named/pid";
  	dump-file	"/var/dump/named_dump.db";
  	statistics-file	"/var/stats/named.stats";

  // If named is being used only as a local resolver, this is a safe default.
  // For named to be accessible to the network, comment this option, specify
  // the proper IP address, or delete this option.
  	listen-on	{ 127.0.0.1; };

  // If you have IPv6 enabled on this system, uncomment this option for
  // use as a local resolver.  To give access to the network, specify
  // an IPv6 address, or the keyword "any".
  //	listen-on-v6	{ ::1; };

  // In addition to the "forwarders" clause, you can force your name
  // server to never initiate queries of its own, but always ask its
  // forwarders only, by enabling the following line:
  //
  //	forward only;

  // If you've got a DNS server around at your upstream provider, enter
  // its IP address here, and enable the line below.  This will make you
  // benefit from its cache, thus reduce overall DNS traffic in the Internet.
  /*
  	forwarders {
  		127.0.0.1;
  	};
  */

Just as the comment says, to benefit from an uplink's cache, forwarders can be
enabled here. Under normal circumstances, a name server will recursively query
the Internet looking at certain name servers until it finds the answer it is
looking for. Having this enabled will have it query the uplink's name server
(or name server provided) first, taking advantage of its cache. If the uplink
name server in question is a heavily trafficked, fast name server, enabling
this may be worthwhile.

     Προειδοποίηση:127.0.0.1 will not work here. Change this IP address to
     a name server at your uplink.

/*
	 * If there is a firewall between you and nameservers you want
	 * to talk to, you might need to uncomment the query-source
	 * directive below.  Previous versions of BIND always asked
	 * questions using port 53, but BIND versions 8 and later
	 * use a pseudo-random unprivileged UDP port by default.
	 */
	 // query-source address * port 53;
};

// If you enable a local name server, don't forget to enter 127.0.0.1
// first in your /etc/resolv.conf so this server will be queried.
// Also, make sure to enable it in /etc/rc.conf.

zone "." {
	type hint;
	file "named.root";
};

zone "0.0.127.IN-ADDR.ARPA" {
	type master;
	file "master/localhost.rev";
};

// RFC 3152
zone "1.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.0.IP6.ARPA"
{
	type master;
	file "master/localhost-v6.rev";
};

// NB: Do not use the IP addresses below, they are faked, and only
// serve demonstration/documentation purposes!
//
// Example slave zone config entries.  It can be convenient to become
// a slave at least for the zone your own domain is in.  Ask
// your network administrator for the IP address of the responsible
// primary.
//
// Never forget to include the reverse lookup (IN-ADDR.ARPA) zone!
// (This is named after the first bytes of the IP address, in reverse
// order, with ".IN-ADDR.ARPA" appended.)
//
// Before starting to set up a primary zone, make sure you fully
// understand how DNS and BIND works.  There are sometimes
// non-obvious pitfalls.  Setting up a slave zone is simpler.
//
// NB: Don't blindly enable the examples below. :-)  Use actual names
// and addresses instead.

/* An example master zone
zone "example.net" {
	type master;
	file "master/example.net";
};
*/

/* An example dynamic zone
key "exampleorgkey" {
	algorithm hmac-md5;
	secret "sf87HJqjkqh8ac87a02lla==";
};
zone "example.org" {
	type master;
	allow-update {
		key "exampleorgkey";
	};
	file "dynamic/example.org";
};
*/

/* Examples of forward and reverse slave zones
zone "example.com" {
	type slave;
	file "slave/example.com";
	masters {
		192.168.1.1;
	};
};
zone "1.168.192.in-addr.arpa" {
	type slave;
	file "slave/1.168.192.in-addr.arpa";
	masters {
		192.168.1.1;
	};
};
*/
In named.conf, these are examples of slave entries for a forward and reverse
zone.
For each new zone served, a new zone entry must be added to named.conf.
For example, the simplest zone entry for example.org can look like:

  zone "example.org" {
  	type master;
  	file "master/example.org";
  };

The zone is a master, as indicated by the type statement, holding its zone
information in /etc/namedb/master/example.org indicated by the file statement.

  zone "example.org" {
  	type slave;
  	file "slave/example.org";
  };

In the slave case, the zone information is transferred from the master name
server for the particular zone, and saved in the file specified. If and when
the master server dies or is unreachable, the slave name server will have the
transferred zone information and will be able to serve it.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.6.3 Zone Files

An example master zone file for example.org (existing within /etc/namedb/
master/example.org) is as follows:

  $TTL 3600        ; 1 hour
  example.org.    IN      SOA      ns1.example.org. admin.example.org. (
                                  2006051501      ; Serial
                                  10800           ; Refresh
                                  3600            ; Retry
                                  604800          ; Expire
                                  86400           ; Minimum TTL
                          )

  ; DNS Servers
                  IN      NS      ns1.example.org.
                  IN      NS      ns2.example.org.

  ; MX Records
                  IN      MX 10   mx.example.org.
                  IN      MX 20   mail.example.org.

                  IN      A       192.168.1.1

  ; Machine Names
  localhost       IN      A       127.0.0.1
  ns1             IN      A       192.168.1.2
  ns2             IN      A       192.168.1.3
  mx              IN      A       192.168.1.4
  mail            IN      A       192.168.1.5

  ; Aliases
  www             IN      CNAME   @

Note that every hostname ending in a «.» is an exact hostname, whereas
everything without a trailing «.» is referenced to the origin. For example, www
is translated into www.origin. In our fictitious zone file, our origin is
example.org., so www would translate to www.example.org.
The format of a zone file follows:

  recordname      IN recordtype   value

The most commonly used DNS records:


  SOA
      start of zone authority

  NS
      an authoritative name server

  A
      a host address

  CNAME
      the canonical name for an alias

  MX
      mail exchanger

  PTR
      a domain name pointer (used in reverse DNS)


  
example.org. IN SOA ns1.example.org. admin.example.org. (
                          2006051501      ; Serial
                          10800           ; Refresh after 3 hours
                          3600            ; Retry after 1 hour
                          604800          ; Expire after 1 week
                          86400 )         ; Minimum TTL of 1 day



  example.org.
      the domain name, also the origin for this zone file.

  ns1.example.org.
      the primary/authoritative name server for this zone.

  admin.example.org.
      the responsible person for this zone, email address with «@» replaced.
      (<admin@example.org> becomes admin.example.org)

  2006051501
      the serial number of the file. This must be incremented each time the
      zone file is modified. Nowadays, many admins prefer a yyyymmddrr format
      for the serial number. 2006051501 would mean last modified 05/15/2006,
      the latter 01 being the first time the zone file has been modified this
      day. The serial number is important as it alerts slave name servers for a
      zone when it is updated.


  
       IN NS           ns1.example.org.

This is an NS entry. Every name server that is going to reply authoritatively
for the zone must have one of these entries.

  
localhost       IN      A       127.0.0.1
  ns1             IN      A       192.168.1.2
  ns2             IN      A       192.168.1.3
  mx              IN      A       192.168.1.4
  mail            IN      A       192.168.1.5

The A record indicates machine names. As seen above, ns1.example.org would
resolve to 192.168.1.2.

  
                IN      A       192.168.1.1

This line assigns IP address 192.168.1.1 to the current origin, in this case
example.org.

  
www             IN CNAME        @

The canonical name record is usually used for giving aliases to a machine. In
the example, www is aliased to the «master» machine which name equals to domain
name example.org (192.168.1.1). CNAMEs can be used to provide alias hostnames,
or round robin one hostname among multiple machines.

  
               IN MX   10      mail.example.org.

The MX record indicates which mail servers are responsible for handling
incoming mail for the zone. mail.example.org is the hostname of the mail
server, and 10 being the priority of that mail server.
One can have several mail servers, with priorities of 10, 20 and so on. A mail
server attempting to deliver to example.org would first try the highest
priority MX (the record with the lowest priority number), then the second
highest, etc, until the mail can be properly delivered.
For in-addr.arpa zone files (reverse DNS), the same format is used, except with
PTR entries instead of A or CNAME.

  $TTL 3600

  1.168.192.in-addr.arpa. IN SOA ns1.example.org. admin.example.org. (
                          2006051501      ; Serial
                          10800           ; Refresh
                          3600            ; Retry
                          604800          ; Expire
                          3600 )          ; Minimum

          IN      NS      ns1.example.org.
          IN      NS      ns2.example.org.

  1       IN      PTR     example.org.
  2       IN      PTR     ns1.example.org.
  3       IN      PTR     ns2.example.org.
  4       IN      PTR     mx.example.org.
  5       IN      PTR     mail.example.org.

This file gives the proper IP address to hostname mappings of our above
fictitious domain.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.7 Caching Name Server

A caching name server is a name server that is not authoritative for any zones.
It simply asks queries of its own, and remembers them for later use. To set one
up, just configure the name server as usual, omitting any inclusions of zones.
-------------------------------------------------------------------------------

30.6.8 Security

Although BIND is the most common implementation of DNS, there is always the
issue of security. Possible and exploitable security holes are sometimes found.
While FreeBSD automatically drops named into a chroot(8) environment; there are
several other security mechanisms in place which could help to lure off
possible DNS service attacks.
It is always good idea to read CERT's security advisories and to subscribe to
the ηλεκτρονική_λίστα_Ανακοινώσεων_για_Θέματα_Ασφάλειας_του_FreeBSD to stay up
to date with the current Internet and FreeBSD security issues.

     Υπόδειξη:If a problem arises, keeping sources up to date and having a
     fresh build of named would not hurt.

-------------------------------------------------------------------------------

30.6.9 Further Reading

BIND/named manual pages: rndc(8) named(8) named.conf(5)

* Official_ISC_BIND_Page
* Official_ISC_BIND_Forum
* BIND_FAQ
* O'Reilly_DNS_and_BIND_5th_Edition
* RFC1034_-_Domain_Names_-_Concepts_and_Facilities
* RFC1035_-_Domain_Names_-_Implementation_and_Specification

-------------------------------------------------------------------------------

30.7 Ο εξυπηρετητής HTTP Apache

Συνεισφορά του Μετάφραση Murray Stokely και Βαγγέλης Τυπάλδος.
-------------------------------------------------------------------------------

30.7.1 Σύνοψη

Το FreeBSD χρησιμοποιείται για να φιλοξενεί παγκοσμίως ιστοσελίδες μεγάλης
επισκεψιμότητας. Οι περισσότεροι διακομιστές web στο διαδίκτυο χρησιμοποιούν
τον εξυπηρετητή HTTP Apache. Τα πακέτα λογισμικού του Apache θα πρέπει να
περιέχονται στο μέσο εγκατατάστασης του FreeBSD που χρησιμοποιείτε. Αν δεν
εγκαταστήσατε τον Apache κατά την διάρκεια της εγκατάστασης του FreeBSD, τότε
μπορείτε να τον εγκαταστήσετε από το πακέτο www/apache13 ή από το πακέτο www/
apache20.
Αφού ολοκληρώσετε επιτυχώς την εγκατάσταση του Apache, θα πρέπει να κάνετε τις
απαραίτητες ρυθμίσεις.

     Σημείωση:Αυτή η ενότητα καλύπτει την έκδοση εξυπηρετητών Apache HTTP
     1.3.X, μιας που αυτή η έκδοση είναι η πιο διαδεδομένη για το FreeBSD.
     Ο Apache 2.X παρουσιάζει πολλές νέες τεχνολογίες αλλά αυτές δεν
     περιγράφονται σε αυτή την ενότητα. Περισσότερες πληροφορίες για τον
     Apache 2.X, μπορείτε να δείτε στην σελίδα http://httpd.apache.org/.

-------------------------------------------------------------------------------

30.7.2 Ρυθμίσεις

Στο FreeBSD το σημαντικότερο αρχείο ρυθμίσεων του Εξυπηρετητή HTTP Apache είναι
το /usr/local/etc/apache/httpd.conf. Είναι ένα τυπικό UNIX ρυθμιστικό αρχείο
κειμένου, με γραμμές σχολίων που ξεκινούν με τον χαρακτήρα #. Σκοπός μας εδώ
δεν είναι μια ολοκληρωμένη περιγραφή όλων των πιθανών επιλογών, επομένως θα
περιγράψουμε μόνο τις πιο δημοφιλείς επιλογές ρυθμίσεις (configuration
directives).


  ServerRoot "/usr/local"
      Εδώ περιγράφεται ο προεπιλεγμένος ιεραρχικά κατάλογος εγκατάστασης για
      τον Apache. Τα εκτελέσιμα αρχεία είναι αποθηκευμένα στους υποκαταλόγους
      bin και sbin του καταλόγου «ServerRoot» και τα αρχεία ρυθμίσεων
      αποθηκεύονται στον κατάλογο etc/apache.

  ServerAdmin you@your.address
      Η ηλεκτρονική διεύθυνση στην οποία θα πρέπει να αποστέλλονται αναφορές
      προβλημάτων σχετικά με τον εξυπηρετητή. Αυτή η διεύθυνση εμφανίζεται σε
      κάποιες σελίδες που δημιουργούνται από τον εξυπηρετητή, όπως οι σελίδες
      σφαλμάτων.

  ServerName www.example.com
      Το ServerName σας επιτρέπει να θέσετε ένα όνομα κόμβου (hostname) για τον
      εξυπηρετητή σας, το οποίο αποστέλλεται πίσω στους clients αν είναι
      διαφορετικό από εκείνο που έχετε ήδη ρυθμίσει στον κόμβο σας (εδώ
      μπορείτε, για παράδειγμα, να χρησιμοποιήσετε www αντί του πραγματικού
      ονόματος του κόμβου).

  DocumentRoot "/usr/local/www/data"
      DocumentRoot: Είναι ο κατάλογος από τον οποίο θα προσφέρονται τα έγγραφα
      σας. Προεπιλεγμένα, όλα τα αιτήματα θα εξυπηρετούνται από αυτό τον
      κατάλογο, αλλά μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν συμβολικοί δεσμοί
      (symbolic link) ή παρωνύμια (aliases) που θα στοχεύουν σε άλλες
      τοποθεσίες.

Πριν κάνετε οποιαδήποτε αλλαγή, είναι καλό να δημιουργείτε αντίγραφα ασφαλείας
(backup) του αρχείου ρυθμίσεων του Apache. Μόλις κρίνετε πως είστε
ικανοποιημένος με τις αρχικές ρυθμίσεις μπορείτε να ξεκινήσετε με την εκτέλεση
του Apache.
-------------------------------------------------------------------------------

30.7.3 Εκτέλεση του Apache

O Apache δεν τρέχει διαμέσου του υπερ-διακομιστή inetd όπως κάνουν πολλοί άλλοι
δικτυακοί εξυπηρετητές. Είναι ρυθμισμένος να τρέχει αυτόνομα για να εξυπηρετεί
καλύτερα τις αιτήσεις HTTP των πελατών του, δηλαδή των προγραμμάτων πλοήγησης
(browsers). Η εγκατάσταση του Apache από τα FreeBSD Ports περιέχει ένα
βοηθητικό shell script για την εκκίνηση, το σταμάτημα και την επανεκκίνηση του
εξυπηρετητή. Για να ξεκινήσετε τον Apache για πρώτη φορά, απλά τρέξτε:

  # /usr/local/sbin/apachectl start

Μπορείτε οποιαδήποτε στιγμή να σταματήσετε τον εξυπηρετητή, πληκτρολογώντας:

  # /usr/local/sbin/apachectl stop

Μετά από αλλαγές που πιθανώς να κάνατε για οποιονδήποτε λόγο στο αρχείο
ρυθμίσεων, θα χρειαστεί να επανεκκινήσετε τον εξυπηρετητή:

  # /usr/local/sbin/apachectl restart

Για να επανεκκινήσετε τον Apache δίχως να διακόψετε τις τρέχουσες συνδέσεις,
τρέξτε:

  # /usr/local/sbin/apachectl graceful

Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στη σελίδα βοήθειας του apachectl(8).
Για να ξεκινάει ο Apache αυτόματα κατά τη διάρκεια εκκίνησης του συστήματος,
προσθέστε την ακόλουθη γραμμή στο /etc/rc.conf:

  apache_enable="YES"

Αν επιθυμείτε να παρέχονται κατά την εκκίνηση του συστήματος πρόσθετες επιλογές
στην γραμμή εντολών για το πρόγραμμα Apache httpd μπορείτε να τις δηλώσετε με
μια πρόσθετη γραμμή στο rc.conf:

  apache_flags=""

Τώρα που έχει ξεκινήσει ο εξυπηρετής web, μπορείτε να δείτε την ιστοσελίδα σας
στοχεύοντας το πρόγραμμα πλοήγησης στο http://localhost/. Η προκαθορισμένη
σελίδα που εμφανίζεται είναι η /usr/local/www/data/index.html.
-------------------------------------------------------------------------------

30.7.4 Virtual Hosting

Ο Apache υποστηρίζει δύο διαφορετικούς τύπους Virtual Hosting. Το Ονομαστικό
virtual hosting χρησιμοποιεί τους HTTP/1.1 headers για να καθορίσει τον κόμβο.
Αυτό επιτρέπει την κοινή χρήση της ίδιας IP για πολλά και διαφορετικά domains.
Για να ρυθμίσετε τον Apache να χρησιμοποιεί το Ονομαστικό Virtual Hosting
εισάγετε μια καταχώριση στο httpd.conf σαν την ακόλουθη:

  NameVirtualHost *

Αν ο διακομιστής web ονομάζεται www.domain.tld και επιθυμείτε να εγκαταστήσετε
ένα virtual domain για το www.someotherdomain.tld τότε θα πρέπει να προσθέσετε
τις ακόλουθες καταχωρήσεις στοhttpd.conf:

  <VirtualHost *>
  ServerName www.domain.tld
  DocumentRoot /www/domain.tld
  </VirtualHost>

  <VirtualHost *>
  ServerName www.someotherdomain.tld
  DocumentRoot /www/someotherdomain.tld
  </VirtualHost>

Αντικαταστήστε τις παραπάνω διευθύνσεις με εκείνες που επιθυμείτε να
χρησιμοποιήσετε και την κατάλληλη διαδρομή προς τα έγγραφά σας.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις ρυθμίσεις για τα virtual host, σας
προτρέπουμε να συμβουλευτείτε την επίσημη τεκμηρίωση του Apache στο http://
httpd.apache.org/docs/vhosts/.
-------------------------------------------------------------------------------

30.7.5 Apache Modules

Υπάρχουν πολλοί και διάφοροι διαθέσιμοι τύποι αρθρωμάτων (modules) για τον
Apache, τα οποία επεκτείνουν κι εμπλουτίζουν τις λειτουργίες του βασικού
εξυπηρετητή. Η Συλλογή των Ports του FreeBSD παρέχει έναν εύκολο τρόπο για να
εγκαταστήσετε τον Apache και μερικά από τα πιο δημοφιλή αρθρώματα.
-------------------------------------------------------------------------------

30.7.5.1 mod_ssl

Το άρθρωμα mod_ssl χρησιμοποιεί την βιβλιοθήκη OpenSSL για να παρέχει ισχυρή
κρυπτογράφηση διαμέσου των πρωτοκόλων Secure Sockets Layer (SSL v2/v3) και
Transport Layer Security (TLS v1). Το άρθρωμα παρέχει όλα τα απαραίτητα
συστατικά για να μπορεί να αιτείται υπογεγγραμμένα πιστοποιητικά από έμπιστους
εξουσιοδοτημένους φορείς πιστοποίησης έτσι ώστε να μπορείτε να τρέχετε έναν
ασφαλή εξυπηρετητή web στο FreeBSD.
Εάν δεν έχετε εγκαταστήσει ακόμη τον Apache, μπορείτε να εγκαταστήσετε την
έκδοση του Apache 1.3.X που περιλαμβάνει το mod_ssl από την port www/apache13-
modssl . Το SSL είναι επίσης διαθέσιμο για τον Apache 2.X στην port www/
apache20, όπου το SSL είναι ενεργοποιημένο από προεπιλογή.
-------------------------------------------------------------------------------

30.7.5.2 Δυναμικές Ιστοσελίδες με Perl & PHP

Την τελευταία δεκαετία, πολλές επιχειρήσεις στρέψανε τις δραστηριότητες τους
προς το Ίντερνετ με σκοπό να βελτιώσουν τα έσοδα τους και για μεγαλύτερη
προβολή. Αυτό με τη σειρά του δημιούργησε την ανάγκη για διαδραστικό
διαδικτυακό περιεχόμενο. Ενώ κάποιες εταιρείες, όπως η Microsoft, παρουσίασαν
λύσεις ενσωματωμένες στα ιδιόκτητα προϊόντα τους, η κοινότητα ανοιχτού
λογισμικού έλαβε το μήνυμα. Στις σύγχρονες επιλογές για διαδικτυακές σελίδες
δυναμικού περιεχομένου περιλαμβάνονται τα Django, Ruby on Rails, mod_perl και
mod_php. mod_perl & mod_php.
-------------------------------------------------------------------------------

30.7.5.2.1 mod_perl

Το γεγονός συνύπαρξης Apache/Perl φέρνει κοντά τη μεγάλη δύναμη της γλώσσας
προγραμματισμού Perl και τον εξυπηρετητή HTTP Apache. Με το άρθρωμα mod_perl
έχετε τη δυνατότητα να γράψετε επεκτάσεις για τον Apache εξ' ολοκλήρου σε Perl.
Επιπλέον, ο διατηρήσιμος μεταγλωττιστής που είναι ενσωματωμένος στον
εξυπηρετητή σας επιτρέπει να αποφύγετε την χρήση ενός εξωτερικού μεταγλωττιστή
Perl και να επιβαρυνθείτε από το χρόνο εκκίνησης του.
Το mod_perl διατίθεται με διάφορους τρόπους. Για να χρησιμοποιήσετε το mod_perl
να θυμάστε ότι το mod_perl 1.0 mod_perl 1.0 δουλεύει μόνο με τον Apache 1.3 και
το mod_perl 2.0 δουλεύει μόνο με τον Apache 2. Το mod_perl 1.0 είναι διαθέσιμο
στο port www/mod_perl ενώ μια στατικά μεταγλωττισμένη έκδοση είναι διαθέσιμη
στο www/apache13-modperl. Το mod_perl 2.0 διατίθεται στο port www/mod_perl2.
-------------------------------------------------------------------------------

30.7.5.2.2 mod_php

Συγγραφή από τον Tom Rhodes.
Το PHP, γνωστό και ως «PHP: Hypertext Preprocessor» είναι μια script γλώσσα
προγραμματισμού γενικής χρήσης αλλά ιδιαίτερα κατάλληλη για ανάπτυξη λογισμικού
Web. Η σύνταξή της προέρχεται από τις C, Java και Perl και έχει την δυνατότητα
να ενσωματώνεται σε κώδικα HTML, με σκοπό να επιτρέπει στους προγραμματιστές
web να γράφουν γρήγορα δυναμικές ιστοσελίδες.
Ο Apache υποστηρίζει το PHP5. Μπορείτε να ξεκινήσετε εγκαθιστώντας το πακέτο
lang/php5.
Αν το πακέτο lang/php5 εγκαθίσταται για πρώτη φορά, αυτόματα θα σας εμφανιστούν
όλες οι δυνατές επιλογές OPTIONS. Αν κάποιο μενού δεν εμφανίζεται, π.χ. επειδή
το πακέτο lang/php5 είχε εγκατασταθεί στο παρελθόν, μπορείτε πάντα να ρυθμίσετε
από την αρχή το πακέτο, τρέχοντας στον κατάλογο του port:

  # make config

Στις επιλογές εγκατάστασης, διαλέξτε την επιλογή APACHE ώστε να συμπεριληφθεί
και το άρθρωμα mod_php για τον εξυπηρετητή Apache.

     Σημείωση:Μερικές τοποθεσίες χρησιμοποιούν ακόμη το PHP4 για διάφορους
     λόγους (π.χ. θέματα συμβατότητος ή επειδή έχουν ήδη εγκατεστημένες
     εφαρμογές που το απαιτούν). Αν είναι ανάγκη να χρησιμοποιήσετε το
     mod_php4 αντί του mod_php5, τότε χρησιμοποιείστε το port lang/php4.
     Το port lang/php4 υποστηρίζει πολλές από τις ρυθμίσεις και τις
     επιλογές εγκατάστασης του port lang/php5.

Με αυτό τον τρόπο θα εγκατασταθούν και θα ρυθμιστούν τα απαιτούμενα αρθρώματα
ώστε να υποστηρίζουν δυναμικές εφαρμογές PHP. Για επιβεβαίωση ελέγξτε πως έχουν
προστεθεί στις αντίστοιχες ενότητες του /usr/local/etc/apache/httpd.conf τα
ακόλουθα::

  LoadModule php5_module        libexec/apache/libphp5.so


  AddModule mod_php5.c
      <IfModule mod_php5.c>
          DirectoryIndex index.php index.html
      </IfModule>
      <IfModule mod_php5.c>
          AddType application/x-httpd-php .php
          AddType application/x-httpd-php-source .phps
      </IfModule>

Αφού ολοκληρώσετε τον έλεγχο, για να φορτωθεί το άρθρωμα PHP χρειάζεται μια
απλή κλήση με την εντολή apachectl για μια κανονική (graceful) επανεκκίνηση:

  # apachectl graceful

Για μελλοντικές αναβαθμίσεις του PHP, δεν απαιτείται η εντολή make config. Οι
επιλεγμένες OPTIONS αποθηκεύονται αυτόματα από το μηχανισμό εγκατάστασης των
Ports του FreeBSD.
Η σύνθεση του PHP στο FreeBSD, είναι εξαιρετικά στοιχειακή, και ο βασικός
κορμός που έχει εγκατασταθεί είναι πολύ περιορισμένος. Είναι πολύ εύκολο όμως
να προσθέσουμε επεκτάσεις χρησιμοποιώντας το port lang/php5-extensions. Αυτό το
port παρέχει μενού επιλογών για την εγκατάσταση των επεκτάσιμων συστατικών του
PHP. Εναλλακτικά, μπορείτε να εγκαταστήσετε καθεμία επέκταση ξεχωριστά
χρησιμοποιώντας το κατάλληλο port.
Για παράδειγμα, για να προσθέσετε στο PHP5, τη δυνατότητα υποστήριξης για
βάσεις δεδομένωνMySQL απλά εγκαταστήστε το port databases/php5-mysql.
Μετά την εγκατάσταση ενός νέου αρθρώματος ή κάποιας άλλης επέκτασης, ο
εξυπηρετητής Apache θα πρέπει να επαναφορτωθεί για να ενεργοποιηθούν οι νέες
ρυθμίσεις:

  # apachectl graceful

-------------------------------------------------------------------------------

30.8 Πρωτόκολο Μεταφοράς Αρχείων (FTP)

Συνεισφορά του Murray Stokely.
-------------------------------------------------------------------------------

30.8.1 Σύνοψη

Το Πρωτόκολο Μεταφοράς Αρχείων (File Transfer Protocol - FTP) παρέχει στους
χρήστες έναν εύκολο τρόπο για να μεταφέρουν τα αρχεία τους από και προς έναν
εξυπηρετητή FTP. Το βασικό σύστημα του FreeBSD περιλαμβάνει ένα εξυπηρετητή
FTP, το ftpd. Αυτό καθιστά την εγκατάσταση και την διαχείριση του εξυπηρετητή
FTP πολύ εύκολη υπόθεση.
-------------------------------------------------------------------------------

30.8.2 Ρυθμίσεις

Το πιο σημαντικό βήμα στις ρυθμίσεις είναι να αποφασίσετε σε ποιούς
λογαριασμούς θα επιτραπεί η πρόσβαση στον εξυπηρετητή FTP. Ένα συνηθισμένο
σύστημα FreeBSD δημιουργεί μερικούς λογαριασμούς συστήματος για διάφορους
δαίμονες, αλλά δεν πρέπει να επιτρέπεται η πρόσβαση στο σύστημα με αυτούς τους
λογαριασμούς. Το αρχείο /etc/ftpusers περιέχει μια λίστα από χρήστες για τους
οποίους απορρίπτεται η πρόσβαση μέσω FTP. Προεπιλεγμένα, περιέχονται οι
προαναφερθέντες λογαριασμοί του συστήματος, αλλά μπορείτε επίσης να προσθέσετε
συγκεκριμένους χρήστες που δε θα πρέπει να έχουν πρόσβαση μέσω FTP.
Μπορείτε αν θέλετε να περιορίσετε την πρόσβαση σε κάποιους χρήστες, δίχως όμως
να τους εμποδίσετε πλήρως. Αυτό μπορεί να συμβεί με τις ρυθμίσεις του αρχείου /
etc/ftpchroot. Αυτό το αρχείο περιέχει λίστες χρηστών και ομάδων περιορισμένης
πρόσβασης FTP. Η σελίδα βοήθειας ftpchroot(5) περιέχει όλες τις απαραίτητες
λεπτομέρειες, επομένως δε θα χρειαστεί να μπούμε σε λεπτομέρειες εδώ.
Αν επιθυμείτε να ενεργοποιήσετε ανώνυμη πρόσβαση FTP στον εξυπηρετητή σας, θα
πρέπει να δημιουργήσετε, στο FreeBSD σύστημα σας, ένα χρήστη με όνομα ftp . Οι
ανώνυμοι χρήστες θα μπορούν να εισέρχονται στον εξυπηρετητή FTP με το γενικό
όνομα χρήστη ftp ή με anonymous και με οποιαδήποτε κωδικό πρόσβασης
(συνηθίζεται να ζητείται η διεύθυνση email του χρήστη ως κωδικός πρόσβασης). Ο
εξυπηρετητής FTP θα καλέσει το chroot(2) μόλις εισέλθη ο ανώνυμος χρήστης, για
να του περιορίσει την πρόσβαση, επιτρέποντας του μόνο τον αρχικό κατάλογο (home
directory) του χρήστη ftp.
Υπάρχουν δύο αρχεία κειμένου για τον ορισμό μηνυμάτων καλωσορίσματος που θα
εμφανίζονται στους πελάτες FTP. Το περιεχόμενο του αρχείου /etc/ftpwelcome
εμφανίζεται στους χρήστες πριν φτάσουν στην προτροπή εισόδου. Μετά από μια
πετυχημένη είσοδο στο σύστημα, εμφανίζεται το περιεχόμενο του αρχείου /etc/
ftpmotd. Παρατηρήστε πως η διαδρομή σε αυτό το αρχείο είναι σχετική με το
περιβάλλον πρόσβασης, επομένως για τους ανώνυμους χρήστες θα εμφανίζεται το
περιεχόμενο του αρχείου ~ftp/etc/ftpmotd.
Αφού ρυθμίσετε κατάλληλα τον εξυπηρετητή FTP, θα πρέπει να τον ενεργοποιήσετε
στο αρχείο /etc/inetd.conf. Το μόνο που χρειάζεται να κάνετε είναι να
αφαιρέσετε το σύμβολο σχολιασμού «#» μπροστά από την υπάρχουσα γραμμή ftpd :

  ftp	stream	tcp	nowait	root	/usr/libexec/ftpd	ftpd -l

Όπως εξηγήσαμε στο Παράδειγμα_30-1, η διεργασία inetd θα πρέπει να
ξαναφορτώνεται αν έχουν γίνει αλλαγές στο αρχείο ρυθμίσεων της.
Τώρα μπορείτε να δώσετε τα στοιχεία του λογαριασμού σας για να εισέλθετε στον
εξυπηρετητή FTP.

  % ftp localhost

-------------------------------------------------------------------------------

30.8.3 Συντήρηση

Ο δαίμονας ftpd χρησιμοποιεί το syslog(3) για την δημιουργία μηνυμάτων
αναφοράς. Προεπιλεγμένα, ο δαίμονας των log του συστήματος θα εναποθέτει τις
σχετικές με το FTP αναφορές στο αρχείο /var/log/xferlog. Η τοποθεσία του
αρχείου αναφοράς μπορεί να τροποποιηθεί αλλάζοντας την ακόλουθη γραμμή στο /
etc/syslog.conf:

  ftp.info      /var/log/xferlog

Πρέπει να είστε ενήμεροι για τα προβλήματα που μπορούν να παρουσιαστούν σχετικά
με τη λειτουργία ενός ανώνυμου εξυπηρετητή FTP. Ειδικότερα, θα πρέπει να
σκεφτείτε σοβαρά αν όντως επιθυμείτε να έχουν δυνατότητα να ανεβάζουν αρχεία οι
ανώνυμοι χρήστες σας. Αν αφήσετε οποιονδήποτε ανώνυμο χρήστη να ανεβάζει
αρχεία, μπορεί ξαφνικά να ανακαλύψετε πως ο εξυπηρετητής σας FTP
χρησιμοποιείται για διακίνηση πειρατικού εμπορικού λογισμικού ή για άλλο, ακόμα
χειρότερο, παράνομο υλικό. Εάν όντως χρειάζεται οι χρήστες να έχουν άδεια
προσθήκης αρχείων, τότε θα πρέπει να ρυθμίσετε τις άδειες έτσι ώστε τα αρχεία
αυτά να μην είναι ορατά από άλλους ανώνυμους χρήστες, έως ότου να πάρουν την
ασφαλή έγκριση σας.
-------------------------------------------------------------------------------

30.9 File and Print Services for Microsoft Windows clients (Samba)

Contributed by Murray Stokely.
-------------------------------------------------------------------------------

30.9.1 Overview

Samba is a popular open source software package that provides file and print
services for Microsoft Windows clients. Such clients can connect to and use
FreeBSD filespace as if it was a local disk drive, or FreeBSD printers as if
they were local printers.
Samba software packages should be included on your FreeBSD installation media.
If you did not install Samba when you first installed FreeBSD, then you can
install it from the net/samba3 port or package.
-------------------------------------------------------------------------------

30.9.2 Configuration

A default Samba configuration file is installed as /usr/local/etc/
smb.conf.default. This file must be copied to /usr/local/etc/smb.conf and
customized before Samba can be used.
The smb.conf file contains runtime configuration information for Samba, such as
definitions of the printers and «file system shares» that you would like to
share with Windows clients. The Samba package includes a web based tool called
swat which provides a simple way of configuring the smb.conf file.
-------------------------------------------------------------------------------

30.9.2.1 Using the Samba Web Administration Tool (SWAT)

The Samba Web Administration Tool (SWAT) runs as a daemon from inetd.
Therefore, the following line in /etc/inetd.conf should be uncommented before
swat can be used to configure Samba:

  swat   stream  tcp     nowait/400      root    /usr/local/sbin/swat

As explained in Παράδειγμα_30-1, the inetd must be reloaded after this
configuration file is changed.
Once swat has been enabled in inetd.conf, you can use a browser to connect to
http://localhost:901. You will first have to log on with the system root
account.
Once you have successfully logged on to the main Samba configuration page, you
can browse the system documentation, or begin by clicking on the Globals tab.
The Globals section corresponds to the variables that are set in the [global]
section of /usr/local/etc/smb.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

30.9.2.2 Global Settings

Whether you are using swat or editing /usr/local/etc/smb.conf directly, the
first directives you are likely to encounter when configuring Samba are:


  workgroup
      NT Domain-Name or Workgroup-Name for the computers that will be accessing
      this server.

  netbios name
      This sets the NetBIOS name by which a Samba server is known. By default
      it is the same as the first component of the host's DNS name.

  server string
      This sets the string that will be displayed with the net view command and
      some other networking tools that seek to display descriptive text about
      the server.

-------------------------------------------------------------------------------

30.9.2.3 Security Settings

Two of the most important settings in /usr/local/etc/smb.conf are the security
model chosen, and the backend password format for client users. The following
directives control these options:


  security
      The two most common options here are security = share and security =
      user. If your clients use usernames that are the same as their usernames
      on your FreeBSD machine then you will want to use user level security.
      This is the default security policy and it requires clients to first log
      on before they can access shared resources.
      In share level security, client do not need to log onto the server with a
      valid username and password before attempting to connect to a shared
      resource. This was the default security model for older versions of
      Samba.

  passdb backend
      Samba has several different backend authentication models. You can
      authenticate clients with LDAP, NIS+, a SQL database, or a modified
      password file. The default authentication method is smbpasswd, and that
      is all that will be covered here.

Assuming that the default smbpasswd backend is used, the /usr/local/private/
smbpasswd file must be created to allow Samba to authenticate clients. If you
would like to give your UNIX user accounts access from Windows clients, use the
following command:

  # smbpasswd -a username

Please see the Official_Samba_HOWTO for additional information about
configuration options. With the basics outlined here, you should have
everything you need to start running Samba.
-------------------------------------------------------------------------------

30.9.3 Starting Samba

The net/samba3 port adds a new startup script, which can be used to control
Samba. To enable this script, so that it can be used for example to start, stop
or restart Samba, add the following line to the /etc/rc.conf file:

  samba_enable="YES"


     Σημείωση:This will also configure Samba to automatically start at
     system boot time.

It is possible then to start Samba at any time by typing:

  # /usr/local/etc/rc.d/samba start
  Starting SAMBA: removing stale tdbs :
  Starting nmbd.
  Starting smbd.

Please refer to Τμήμα_12.7 for more information about using rc scripts.
Samba actually consists of three separate daemons. You should see that both the
nmbd and smbd daemons are started by the samba.sh script. If you enabled
winbind name resolution services in smb.conf, then you will also see that the
winbindd daemon is started.
You can stop Samba at any time by typing :

  # /usr/local/etc/rc.d/samba.sh stop

Samba is a complex software suite with functionality that allows broad
integration with Microsoft Windows networks. For more information about
functionality beyond the basic installation described here, please see http://
www.samba.org.
-------------------------------------------------------------------------------

30.10 Συγχρονισμός Ρολογιού Συστήματος με NTP

Συνεισφορά του Tom Hukins.
-------------------------------------------------------------------------------

30.10.1 Σύνοψη

Με το πέρασμα του χρόνου, το ρολόι συστήματος ενός υπολογιστή έχει την τάση να
αποσυγχρονίζεται. Το Πρωτόκολο Χρονισμού Δικτύων (Network Time Protocol ή NTP)
παρέχει ένα τρόπο για να εξασφαλίσετε την ακρίβεια του clock σας.
Πολλές διαδικτυακές υπηρεσίες βασίζονται ή ωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από την
ακρίβεια του ρολογιού συστήματος ενός υπολογιστή. Για παράδειγμα, ένας
εξυπηρετητής web μπορεί να δεχθεί αιτήσεις για αποστολή ενός αρχείου όταν το
αρχείο αυτό έχει τροποποιηθεί μέχρι κάποια συγκεκριμένη ώρα. Σε ένα περιβάλλον
τοπικού δικτύου, είναι θεμελιώδης αρχή οι υπολογιστές που θα διαμοιραστούν
αρχεία από τον ίδιο διακομιστή αρχείων να έχουν συγχρονισμένα ρολόγια, έτσι
ώστε τα χρονικά χαρακτηριστικά του αρχείου να συμφωνούν. Επίσης διεργασίες όπως
η cron(8) βασίζονται σε ένα ακριβές ρολόι ώστε να μπορούν να τρέχουν εντολές
στους προκαθορισμένους χρόνους.
Το FreeBSD διατίθεται με τον εξυπηρετητή NTP ntpd(8), ο οποίος μπορεί να
χρησιμοποιηθεί για να συγχρονίζει το ρολόι συστήματος του υπολογιστή σας,
εξετάζοντας άλλους εξυπηρετητές NTP ή να παρέχει ο ίδιος υπηρεσίες συγχρονισμού
σε άλλα μηχανήματα.
-------------------------------------------------------------------------------

30.10.2 Επιλογή των Κατάλληλων Εξυπηρετητών NTP

Για να συγχρονίσετε το ρολόι συστήματος του υπολογιστή σας θα πρέπει να βρείτε
έναν ή περισσότερους διαθέσιμους NTP εξυπηρετητές για να χρησιμοποιήσετε. Ο
διαχειριστής δικτύου ή ο ISP σας μπορεί να έχουν εγκαταστήσει κάποιον
εξυπηρετητή NTP για αυτό το σκοπό  ελέγξτε την τεκμηρίωση τους να δείτε αν
υπάρχει τέτοια περίπτωση. Επιπλέον, υπάρχει μία online_λίστα_εξυπηρετητών
δημόσιας_πρόσβασης, που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για να βρείτε έναν κοντινό
εξυπηρετητή NTP. Όποιον εξυπηρετητή κι αν επιλέξετε, ενημερωθείτε για την
πολιτική χρήσης του και ζητήστε άδεια να τον χρησιμοποιήσετε αν χρειάζεται
τέτοια άδεια.
Είναι καλή ιδέα να επιλέξετε πολλούς εξυπηρετητές NTP, οι οποίοι να μην
συνδέονται μεταξύ τους, στην περίπτωση που κάποιος από τους εξυπηρετητές που
χρησιμοποιείτε γίνει απρόσιτος ή το ρολόι του είναι ανακριβές. Ο εξυπηρετητής
ntpd(8) του FreeBSD χειρίζεται έξυπνα τις απαντήσεις που λαμβάνει από τους
υπόλοιπους εξυπηρετητές  ευνοεί τους πιο αξιόπιστους και δείχνει μικρότερη
προτίμηση στους λιγότερο αξιόπιστους εξυπηρετητές.
-------------------------------------------------------------------------------

30.10.3 Ρυθμίστε Το Μηχάνημα Σας

-------------------------------------------------------------------------------

30.10.3.1 Βασικές Ρυθμίσεις

Αν επιθυμείτε να συγχρονίζεται το clock σας μόνο κατά την εκκίνηση λειτουργίας
του μηχανήματος, τότε μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το ntpdate(8). Αυτός ο τρόπος
συγχρονισμού είναι κατάλληλος για μηχανήματα desktop τα οποία κάνουν
επανακκίνηση ανά τακτά χρονικά διαστήματα και μόνο σε ειδικές περιπτώσεις έχουν
ανάγκη συγχρονισμού. Αντιθέτως, τα υπόλοιπα μηχανήματα θα πρέπει να τρέχουν την
διεργασία ntpd(8).
Είναι καλή πρακτική τα μηχανήματα που τρέχουν ntpd(8) να χρησιμοποιούν και το
ntpdate(8) κατά τη διάρκεια εκκίνησης τους. Το ntpd(8) μεταβάλλει το clock
βαθμιαία, ενώ το ntpdate(8) ρυθμίζει άμεσα το clock ανεξάρτητα από το πόσο
μεγάλη είναι η χρονική διαφορά μεταξύ πραγματικής και τρέχουσας ώρας του clock
του μηχανήματος.
Για να ενεργοποιήσετε το ntpdate(8) κατά την εκκίνηση, προσθέστε
ntpdate_enable="YES" στο /etc/rc.conf. Θα πρέπει να προσδιορίσετε στο
ntpdate_flags όλους τους διακομιστές με τους οποίους επιθυμείτε να
συγχρονίζεστε και όλα τα flag που θέλετε να συνοδεύουν τοntpdate(8).
-------------------------------------------------------------------------------

30.10.3.2 Γενικές Ρυθμίσεις

Οι ρυθμίσεις του NTP βρίσκονται στο αρχείο /etc/ntp.conf και είναι στη μορφή
που περιγράφεται στο ntp.conf(5). Ακολουθεί ένα απλό παράδειγμα:

  server ntplocal.example.com prefer
  server timeserver.example.org
  server ntp2a.example.net

  driftfile /var/db/ntp.drift

Η επιλογή server προσδιορίζει ποιοι εξυπηρετητές θα χρησιμοποιηθούν,
παραθέτοντας έναν σε κάθε γραμμή. Αν ένας εξυπηρετητής φέρει το πρόθεμα prefer,
όπως συμβαίνει με τον ntplocal.example.com, τότε αυτός ο εξυπηρετητής είναι ο
προτιμώμενος. Θα απορριφθεί η απάντηση από τον προτιμώμενο εξυπηρετητή σε
περίπτωση που διαφέρει σημαντικά από όλους τους άλλους εξυπηρετητές, Σε
περίπτωση που δεν υπάρχει μεγάλη απόκλιση θα χρησιμοποιηθεί δίχως να ληφθούν
υπόψιν οι άλλες απαντήσεις. Το πρόθεμα prefer συνήθως χρησιμοποιείται με
εξυπηρετητές NTP ακριβείας, όπως αυτοί που φέρουν ειδικούς μηχανισμούς
παρακολούθησης χρονισμού.
Η επιλογή driftfile προσδιορίζει ποιό αρχείο χρησιμοποιείται για να διατηρεί τη
συχνότητα διόρθωσης του clock του συστήματος. Το πρόγραμμα ntpd(8) χρησιμοποιεί
αυτόματα αυτή τη τιμή για να αντισταθμίζει τις φυσικές αποκλίσεις του clock,
επιτρέποντας του να διατηρεί μια λογική ρύθμιση, ακόμη κι αν του απαγορευτεί
για κάποιο χρονικό διάστημα η πρόσβαση προς όλες τις εξωτερικές πηγές
συγχρονισμού.
Η επιλογή driftfile προσδιορίζει ποιό αρχείο χρησιμοποιείται για να αποθηκεύει
πληροφορίες σχετικά με τις προηγούμενες απαντήσεις από τους εξυπηρετητές NTP.
Αυτό το αρχείο περιέχει εσωτερικές πληροφορίες του NTP. Δεν θα έπρεπε να
τροποποιείτε από καμμία άλλη διεργασία.
-------------------------------------------------------------------------------

30.10.3.3 Έλεγχος Πρόσβασης στον Εξυπηρετητή Σας

Προεπιλεγμένα, ο εξυπηρετητής σας NTP θα είναι προσβάσιμος από όλους τους
κόμβους στο διαδίκτυο. Η επιλογή restrict στο /etc/ntp.conf σας επιτρέπει να
ελέγχετε ποια μηχανήματα θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στον εξυπηρετή σας.
Αν επιθυμείτε να απορρίψετε την πρόσβαση προς τον εξυπηρετητή σας NTP για όλα
τα μηχανήματα, προσθέστε την ακόλουθη γραμμή στο /etc/ntp.conf:

  restrict default ignore

Αν θέλετε μόνο να επιτρέψετε τον συγχρονισμό του εξυπηρετητή σας με μηχανήματα
εντός του δικτύου σας, αλλά δίχως δυνατότητα ρύθμισης του εξυπηρετητή ή να
γίνουν ομοιόβαθμα με άδεια συγχρονισμού, τότε αντιθέτως προσθέστε:

  restrict 192.168.1.0 mask 255.255.255.0 nomodify notrap

όπου 192.168.1.0 είναι η διεύθυνση IP του δικτύου και 255.255.255.0 είναι η
μάσκα του δικτύου σας.
Το /etc/ntp.conf μπορεί να περιέχει πολλαπλές επιλογές restrict. Για
περισσότερες πληροφορίες, δείτε την υποενότητα Υποστήριξη Ελέγχου Πρόσβασης
(Access Control Support), υποενότητα του ntp.conf(5).
-------------------------------------------------------------------------------

30.10.4 Εκτέλεση του NTP Εξυπηρετητή Σας

Για να βεβαιωθείτε πως ο εξυπηρετητής NTP θα ξεκινάει κατά την διάρκεια
εκκίνησης του συστήματος, προσθέστε τη γραμμή ntpd_enable="YES"στο/etc/rc.conf.
Για να ξεκινήσετε τον εξυπηρετητή δίχως να επανεκκινήσετε το μηχάνημα σας,
τρέξτε ntpd(8) προσδιορίζοντας κάθε επιπρόσθετη παράμετρο από τα ntpd_flags στο
/etc/rc.conf. Για παράδειγμα:

  # ntpd -p /var/run/ntpd.pid

-------------------------------------------------------------------------------

30.10.5 Χρήση του ntpd με Προσωρινή Σύνδεση στο Ίντερνετ

Το πρόγραμμα ntpd(8) δεν χρειάζεται μια μόνιμη σύνδεση στο Ίντερνετ για να
δουλέψει σωστά. Αν έχετε μια προσωρινή σύνδεση που είναι ρυθμισμένη να κάνει
κλήσεις μέσω τηλεφώνου (dial out on demand), είναι καλό να μην είναι η κίνηση
δεδομένων του NTP το αίτιο της κλήσης ή αυτή που θα κρατάει ενεργή την σύνδεση.
Αν χρησιμοποιείτε PPP χρήστη, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε φίλτρα στους κώδικες
παραπομπής του /etc/ppp/ppp.conf, όπως για παράδειγμα:

   set filter dial 0 deny udp src eq 123
   # Prevent NTP traffic from initiating dial out
   set filter dial 1 permit 0 0
   set filter alive 0 deny udp src eq 123
   # Prevent incoming NTP traffic from keeping the connection open
   set filter alive 1 deny udp dst eq 123
   # Prevent outgoing NTP traffic from keeping the connection open
   set filter alive 2 permit 0/0 0/0

Για περισσότερες λεπτομέρειες δείτε το PACKET FILTERING στην ενότητα ppp(8) και
τα παραδείγματα στο /usr/share/examples/ppp/.

     Σημείωση:Σημείωση: Μερικοί ISP μπλοκάρουν την χρήση θύρας με χαμηλό
     αριθμό, εμποδίζοντας στο NTP να δουλεύει αφού οι απαντήσεις δεν
     φτάνουν ποτέ στο μηχάνημα σας.

-------------------------------------------------------------------------------

30.10.6 Περαιτέρω Πληροφορίες

Η τεκμηρίωση για τους εξυπηρετητές NTP διατίθεται και σε φόρμα HTML στο /usr/
share/doc/ntp/.
-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 31 Firewalls

Συνεισφορά του Joseph J. Barbish.Μετατράπηκε σε SGML και ανανεώθηκε από τον
Brad Davis.
-------------------------------------------------------------------------------

31.1 Σύνοψη

Το firewall (τείχος προστασίας) καθιστά δυνατό το φιλτράρισμα της εισερχόμενης
και εξερχόμενης κίνησης που διέρχεται από το σύστημα σας. Ένα firewall μπορεί
να χρησιμοποιεί ένα ή περισσότερα σετ «κανόνων» για να επιθεωρεί τα πακέτα κατά
την είσοδο ή έξοδο τους από μια δικτυακή σύνδεση, και να τα επιτρέπει ή να τα
απορρίπτει. Οι κανόνες του firewall μπορούν να ελέγχουν ένα ή περισσότερα
χαρακτηριστικά των πακέτων, συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων και του τύπου του
πρωτοκόλλου, καθώς και την διεύθυνση ή/και θύρα (port) της αφετηρίας ή του
προορισμού.
Τα firewalls μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά την ασφάλεια ενός κόμβου ή ενός
δικτύου. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες
λειτουργίες:

* Να προστατεύουν και να απομονώνουν τις εφαρμογές, τις υπηρεσίες και τα
  μηχανήματα του εσωτερικού σας δικτύου από ανεπιθύμητη κίνηση που προέρχεται
  από το Internet.
* Να περιορίζουν ή να αποκλείουν την πρόσβαση μηχανημάτων του εσωτερικού
  δικτύου σε υπηρεσίες του Internet.
* Να υποστηρίζουν μετάφραση δικτυακών διευθύνσεων (NAT), η οποία επιτρέπει στο
  εσωτερικό σας δίκτυο να χρησιμοποιεί ιδιωτικές IP διευθύνσεις και να
  μοιράζεται μία μοναδική σύνδεση με το Internet (είτε μέσω μίας μοναδικής
  δημόσιας IP διεύθυνσης, είτε μέσω ενός πλήθους δημοσίων διευθύνσεων που
  ανατίθενται αυτόματα).

Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Πως να δημιουργήσετε σωστούς κανόνες φιλτραρίσματος πακέτων.
* Τους διάφορους τύπους firewall που υπάρχουν στο FreeBSD και τις διαφορές
  τους.
* Πως να ρυθμίσετε και να χρησιμοποιήσετε το PF firewall του OpenBSD.
* Πως να ρυθμίσετε και να χρησιμοποιήσετε το IPFILTER.
* Πως να ρυθμίσετε και να χρησιμοποιήσετε το IPFW.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε βασικές αρχές του FreeBSD και του Internet.

-------------------------------------------------------------------------------

31.2 Βασικές Έννοιες των Firewalls

Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι για τη δημιουργία κανόνων σε ένα firewall: ο
«inclusive» και ο «exclusive». Ένα exclusive firewall επιτρέπει τη διέλευση
όλης της κίνησης, εκτός από αυτή που ταιριάζει με τους κανόνες του. Ένα
inclusive firewall κάνει το ανάποδο. Επιτρέπει μόνο τη διέλευση της κίνησης που
ταιριάζει με τους κανόνες του, και αποκλείει οτιδήποτε άλλο.
Τα inclusive firewalls προσφέρουν πολύ καλύτερο έλεγχο της εξερχόμενης κίνησης
και για το λόγο αυτό είναι καλύτερα για συστήματα που προσφέρουν υπηρεσίες στο
δημόσιο Internet. Ελέγχουν επίσης και τα πακέτα που προέρχονται από το δημόσιο
Internet με προορισμό το ιδιωτικό σας δίκτυο. Από προεπιλογή, όλη η κίνηση που
δεν ταιριάζει με τους κανόνες απορρίπτεται και καταγράφεται. Τα inclusive
firewalls είναι γενικά ασφαλέστερα από τα exclusive, καθώς μειώνουν σημαντικά
την πιθανότητα διέλευσης ανεπιθύμητης κίνησης μέσα από αυτά.

     Σημείωση:Εκτός και αν αναφέρεται διαφορετικά, όλα τα παραδείγματα
     ρυθμίσεων και κανόνων που φαίνονται σε αυτό το κεφάλαιο, δημιουργούν
     inclusive firewalls.

Η ασφάλεια μπορεί να γίνει ακόμα ισχυρότερη με τη χρήση ενός «stateful
firewall». Αυτός ο τύπος firewall αποθηκεύει την κατάσταση των συνδέσεων που
μεταφέρουν δεδομένα μέσα από αυτό, και επιτρέπει μόνο την κίνηση που είτε
ταιριάζει με μια από τις υπάρχουσες συνδέσεις, ή που ξεκινά μια νέα σύνδεση. Το
μειονέκτημα ενός stateful firewall είναι ότι μπορεί να είναι ευάλωτο σε
επιθέσεις Denial of Service (¶ρνησης Υπηρεσίας, DoS) αν δεχθεί ταυτόχρονα
πολλές αιτήσεις για άνοιγμα νέων συνδέσεων σε μικρό χρονικό διάστημα. Με τα
περισσότερα firewalls, είναι δυνατόν να γίνει συνδυασμός και των δύο
συμπεριφορών (τόσο stateful όσο και μη-stateful) ώστε να δημιουργηθεί το
βέλτιστο firewall για την συγκεκριμένη χρήση.
-------------------------------------------------------------------------------

31.3 Προγράμματα Firewall

Το FreeBSD έχει τρία διαφορετικά προγράμματα firewall ενσωματωμένα στο βασικό
σύστημα. Είναι τα: IPFILTER (γνωστό επίσης και ως IPF), το IPFIREWALL (γνωστό
επίσης και ως IPFW), και το PacketFilter του OpenBSD (γνωστό επίσης και ως PF).
Το FreeBSD ενσωματώνει επίσης δύο προγράμματα για διαμόρφωση κυκλοφορίας
(traffic shaping, έλεγχος του διαθέσιμου εύρους ζώνης): το altq(4) και το
dummynet(4). Το Dummynet είναι κατά παράδοση στενά συνδεμένο με το IPFW, και το
ALTQ με το PF. Η διαμόρφωση κυκλοφορίας για το IPFILTER μπορεί τη δεδομένη
στιγμή να γίνει με το IPFILTER για το NAT και το φιλτράρισμα και με το IPFW σε
συνδυασμό με το dummynet(4) ή χρησιμοποιώντας το PF σε συνδυασμό με το ALTQ.
Τόσο το IPFW όσο και το PF χρησιμοποιούν κανόνες για να ελέγξουν την κίνηση των
πακέτων από και προς το σύστημά σας, αν και διαθέτουν διαφορετικούς τρόπους για
να το επιτύχουν, και οι κανόνες τους χρησιμοποιούν διαφορετική σύνταξη.
Ο λόγος για τον οποίο το FreeBSD διαθέτει πολλαπλά firewall, είναι ότι
διαφορετικοί άνθρωποι έχουν διαφορετικές ανάγκες και προτιμήσεις. Δεν υπάρχει
ένα και μοναδικό firewall που να είναι το καλύτερο.
Ο συγγραφέας προτιμά το IPFILTER, καθώς οι κανόνες τύπου stateful που διαθέτει
είναι λιγότερο πολύπλοκοι όταν χρησιμοποιούνται σε ένα περιβάλλον NAT, ενώ
διαθέτει και ενσωματωμένο ftp proxy το οποίο τους απλοποιεί ακόμα περισσότερο,
επιτρέποντας ασφαλή σύνδεση σε εξωτερικούς εξυπηρετητές FTP.
Καθώς όλα τα firewall βασίζονται στην επιθεώρηση τιμών ελέγχου των πακέτων, ο
διαχειριστής που πρόκειται να δημιουργήσει τους κανόνες πρέπει να κατανοεί τον
τρόπο λειτουργίας του TCP/IP, το ρόλο των διαφόρων τιμών στα πεδία ελέγχου των
πακέτων και πως χρησιμοποιούνται στην ανταλλαγή πληροφοριών σε μια συνηθισμένη
συνεδρία. Για περισσότερες λεπτομέρειες, διαβάστε το http://www.ipprimer.com/
overview.cfm.
-------------------------------------------------------------------------------

31.4 Το Packet Filter (PF) και το ALTQ του OpenBSD

Αναθεωρήθηκε και ενημερώθηκε από τον John Ferrell.
Τον Ιούλιο του 2003, η εφαρμογή firewall του OpenBSD (γνωστή ως PF) μεταφέρθηκε
στο FreeBSD και έγινε διαθέσιμη στην Συλλογή των Ports. Το FreeBSD 5.3 που
κυκλοφόρησε το 2004, ήταν η πρώτη επίσημη έκδοση η οποία περιείχε το PF ως
τμήμα του βασικού πλέον συστήματος. Το PF είναι ένα ολοκληρωμένο firewall, με
πλήθος χαρακτηριστικών, το οποίο επίσης διαθέτει προαιρετικά υποστήριξη για το
ALTQ (Alternate Queuing). Το ALTQ προσφέρει υπηρεσίες Διασφάλισης Ποιότητας
(Quality of Service, QoS).
Το OpenBSD Project κάνει εξαιρετική δουλειά στη συντήρηση του PF_FAQ. Για το
λόγο αυτό, η παρούσα ενότητα του Εγχειριδίου εστιάζει κυρίως στις
ιδιαιτερότητες του PF όσο αφορά το FreeBSD, ενώ παρέχει και μερικές γενικές
πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του. Για πιο λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με
τη χρήση του PF, παρακαλούμε διαβάστε το PF_FAQ.
Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το PF στο FreeBSD μπορείτε να βρείτε στο
http://pf4freebsd.love2party.net/.
-------------------------------------------------------------------------------

31.4.1 Χρησιμοποιώντας τα Αρθρώματα Πυρήνα για το PF

Για να φορτώσετε το άρθρωμα πυρήνα για το PF, προσθέστε την παρακάτω γραμμή στο
στο /etc/rc.conf:

  pf_enable="YES"

Εκτελέστε έπειτα το script εκκίνησης για να φορτώσετε το άρθρωμα:

  # /etc/rc.d/pf start

Σημειώστε ότι το άρθρωμα PF δεν πρόκειται να φορτωθεί αν δεν βρει το
καθορισμένο αρχείο κανόνων. Το προεπιλεγμένο αρχείο είναι το /etc/pf.conf. Αν
το αρχείο κανόνων βρίσκεται σε κάποια άλλη τοποθεσία, μπορείτε να την
καθορίσετε προσθέτοντας μια γραμμή όπως την παρακάτω στο /etc/rc.conf:

  pf_rules="/path/to/pf.conf"

Μπορείτε να βρείτε ένα παράδειγμα του αρχείου pf.conf στον κατάλογο /usr/share/
examples/pf
Το άρθρωμα PF μπορεί επίσης να φορτωθεί χειροκίνητα από την γραμμή εντολών:

  # kldload pf.ko

Η υποστήριξης καταγραφής του PF παρέχεται από το άρθρωμα pflog.ko και μπορείτε
να την φορτώσετε προσθέτοντας την παρακάτω γραμμή στο /etc/rc.conf:

  pflog_enable="YES"

Εκτελέστε έπειτα το script εκκίνησης για να φορτώσετε το άρθρωμα:

  # /etc/rc.d/pflog start

Αν χρειάζεστε κάποιο από τα προχωρημένα χαρακτηριστικά του PF, θα πρέπει να
μεταγλωττίσετε την υποστήριξη για το PF απευθείας μέσα στον πυρήνα.
-------------------------------------------------------------------------------

31.4.2 Επιλογές του PF για τον Πυρήνα

Αν και δεν είναι απαραίτητο να μεταγλωττίσετε την υποστήριξη PF μέσα στον
πυρήνα του FreeBSD, ίσως να θέλετε να χρησιμοποιήσετε ένα από τα προχωρημένα
χαρακτηριστικά του PF το οποίο δεν περιλαμβάνεται στο άρθρωμα του πυρήνα: το
pfsync(4). Πρόκειται για μια ψευδο-συσκευή η οποία αποκαλύπτει συγκεκριμένες
αλλαγές στον πίνακα καταστάσεων που χρησιμοποιείται από το PF. Μπορεί να
συνδυαστεί με το carp(4) για να δημιουργηθούν με το PF firewalls με δυνατότητα
αυτόματης αλλαγής σε περίπτωση αποτυχίας (failover). Περισσότερες πληροφορίες
σχετικά με το CARP μπορείτε να βρείτε στο Τμήμα_32.12 του Εγχειριδίου.
Μπορείτε να δείτε όλες τις επιλογές πυρήνα για το PF στο αρχείο /usr/src/sys/
conf/NOTES. Οι επιλογές φαίνονται επίσης παρακάτω:

  device pf
  device pflog
  device pfsync

Η επιλογή device pf ενεργοποιεί την υποστήριξη για το firewall «Packet Filter»
(pf(4)).
Η επιλογή device pflog ενεργοποιεί την προαιρετική ψευδο-δικτυακή συσκευή pflog
(4) που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την καταγραφή της κίνησης σε ένα bpf(4)
descriptor. Ο δαίμονας pflogd(8) μπορεί να αποθηκεύσει την καταγραφή αυτή στο
σκληρό δίσκο.
Η επιλογή device pfsync ενεργοποιεί την προαιρετική ψευδό-δικτυακή συσκευή
pfsync(4) η οποία χρησιμοποιείται για να ανιχνεύει «αλλαγές κατάστασης».
-------------------------------------------------------------------------------

31.4.3 Επιλογές στο rc.conf

Το PF και το pflog(4) μπορούν να ρυθμιστούν κατά την εκκίνηση με τις παρακάτω
καταχωρίσεις στο rc.conf(5):

  pf_enable="YES"                 # Enable PF (load module if required)
  pf_rules="/etc/pf.conf"         # rules definition file for pf
  pf_flags=""                     # additional flags for pfctl startup
  pflog_enable="YES"              # start pflogd(8)
  pflog_logfile="/var/log/pflog"  # where pflogd should store the logfile
  pflog_flags=""                  # additional flags for pflogd startup

Αν πίσω από αυτό το firewall υπάρχει κάποιο τοπικό δίκτυο (LAN) προς το οποίο
επιθυμείτε να προωθήσετε πακέτα, ή αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε NAT, θα
χρειαστείτε επίσης και την παρακάτω επιλογή:

  gateway_enable="YES"            # Enable as LAN gateway

-------------------------------------------------------------------------------

31.4.4 Δημιουργία Κανόνων Φιλτραρίσματος

Το PF διαβάζει τις ρυθμίσεις του από το pf.conf(5) (η προεπιλεγμένη τοποθεσία
είναι στο /etc/pf.conf) και τροποποιεί, απορρίπτει ή αποδέχεται πακέτα σύμφωνα
με τους κανόνες και τους ορισμούς που περιέχονται σε αυτό. Η εγκατάσταση του
FreeBSD περιλαμβάνει αρκετά υποδείγματα αρχείων ρύθμισης, στην τοποθεσία /usr/
share/examples/pf/. Παρακαλούμε να διαβάσετε το PF_FAQ για πλήρη ανάλυση των
κανόνων του PF.

     Προειδοποίηση:Καθώς διαβάζετε το PF_FAQ, να έχετε υπόψη σας ότι
     διαφορετικές εκδόσεις του FreeBSD περιέχουν διαφορετικές εκδόσεις του
     PF. Τη δεδομένη στιγμή, το FreeBSD 8.X και οι προηγούμενες εκδόσεις
     χρησιμοποιούν την ίδια έκδοση του PF που χρησιμοποιεί και το
     OpenBSD 4.1. Το FreeBSD 9.X και νεώτερες εκδόσεις χρησιμοποιούν την
     ίδια έκδοση του PF με το OpenBSD 4.5.

Η ηλεκτρονική_λίστα_του_FreeBSD_για_το_packet_filter_firewall είναι ένα καλό
μέρος για να κάνετε ερωτήσεις σχετικές με τη ρύθμιση και τη λειτουργία του PF
firewall. Μη ξεχάσετε να ελέγξετε τα αρχεία της λίστας πριν ξεκινήσετε τις
ερωτήσεις!
-------------------------------------------------------------------------------

31.4.5 Δουλεύοντας με το PF

Χρησιμοποιήστε το pfctl(8) για να ελέγξετε το PF. Παρακάτω θα βρείτε κάποιες
χρήσιμες εντολές (βεβαιωθείτε ότι έχετε διαβάσει τη σελίδα manual του pfctl(8)
για να δείτε όλες τις διαθέσιμες επιλογές):

Εντολή                           Σκοπός
pfctl -e                         Ενεργοποίηση του PF
pfctl -d                         Απενεργοποίηση του PF
                                 Διαγραφή όλων των κανόνων (nat, filter, state,
pfctl -F all -f /etc/pf.conf     table, κ.λ.π.) και εκ νέου ανάγνωση από το
                                 αρχείο /etc/pf.conf
pfctl -s [ rules | nat | state ] Εκτύπωση αναφοράς σχετικά με τους κανόνες του
                                 φίλτρου, του NAT, ή του πίνακα κατάστασης
pfctl -vnf /etc/pf.conf          Ελέγχει το /etc/pf.conf για λάθη, αλλά δεν
                                 φορτώνει τους κανόνες

-------------------------------------------------------------------------------

31.4.6 Ενεργοποίηση του ALTQ

Το ALTQ διατίθεται μόνο αν μεταγλωττίσετε απευθείας την υποστήριξη του μέσα
στον πυρήνα του FreeBSD. Το ALTQ δεν υποστηρίζεται από όλα τα προγράμματα
οδήγησης καρτών δικτύου. Παρακαλούμε δείτε τη σελίδα manual του altq(4) για τη
λίστα των οδηγών που υποστηρίζονται στην έκδοση του FreeBSD που διαθέτετε.
Οι παρακάτω επιλογές του πυρήνα ενεργοποιούν το ALTQ και παρέχουν επιπρόσθετες
λειτουργίες:

  options         ALTQ
  options         ALTQ_CBQ        # Class Bases Queuing (CBQ)
  options         ALTQ_RED        # Random Early Detection (RED)
  options         ALTQ_RIO        # RED In/Out
  options         ALTQ_HFSC       # Hierarchical Packet Scheduler (HFSC)
  options         ALTQ_PRIQ       # Priority Queuing (PRIQ)
  options         ALTQ_NOPCC      # Required for SMP build

Η γραμμή options ALTQ ενεργοποιεί το πλαίσιο λειτουργιών ALTQ.
Η γραμμή options ALTQ_CBQ ενεργοποιεί το Class Based Queuing (CBQ). Το CBQ σας
επιτρέπει να χωρίσετε το εύρος ζώνης μιας σύνδεσης σε διαφορετικές κλάσεις ή
ουρές, ώστε να δίνονται προτεραιότητες στην κίνηση ανάλογα με τους κανόνες του
φίλτρου.
Η γραμμή options ALTQ_RED ενεργοποιεί το Random Early Detection (RED). Το RED
χρησιμοποιείται για να αποφευχθεί η συμφόρηση του δικτύου. Για το σκοπό αυτό,
το RED μετράει το μήκος της ουράς και το συγκρίνει με το μέγιστο και ελάχιστο
όριο της. Αν η ουρά είναι πάνω από το μέγιστο, όλα τα νέα πακέτα θα
απορρίπτονται. Σύμφωνα και με το όνομα του, το RED απορρίπτει πακέτα από
διάφορες συνδέσεις με τυχαίο τρόπο.
Η γραμμή options ALTQ_RIO ενεργοποιεί το Random Early Detection In and Out.
Η γραμμή options ALTQ_HFSC ενεργοποιεί το Hierarchical Fair Service Curve
Packet Scheduler. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το HFSC δείτε: http:/
/www-2.cs.cmu.edu/~hzhang/HFSC/main.html.
Η γραμμή options ALTQ_PRIQ ενεργοποιεί το Priority Queuing (PRIQ). Το PRIQ
πάντοτε περνάει πρώτα την κίνηση με τη μεγαλύτερη προτεραιότητα.
Η γραμμή options ALTQ_NOPCC ενεργοποιεί την υποστήριξη SMP για το ALTQ. Η
επιλογή αυτή απαιτείται σε συστήματα SMP.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5 Το IPFILTER (IPF) Firewall

Ο συγγραφέας του IPFILTER είναι ο Darren Reed. Το IPFILTER δεν εξαρτάται από το
λειτουργικό σύστημα: είναι μια εφαρμογή ανοικτού κώδικα που έχει μεταφερθεί στο
FreeBSD, το NetBSD, το OpenBSD, το SunOS, το HP/UX και το Solaris. Το IPFILTER
είναι υπό διαρκή και ενεργή ανάπτυξη και συντήρηση, και κυκλοφορούν τακτικά οι
νέες εκδόσεις του.
Το IPFILTER είναι ένα firewall και μηχανισμός NAT που λειτουργεί στον πυρήνα
και μπορεί να ελέγχεται και να παρακολουθείται από προγράμματα χρήστη. Οι
κανόνες του firewall μπορούν να τίθενται σε ισχύ ή να διαγράφονται μέσω του
βοηθητικού προγράμματος ipf(8). Οι κανόνες για το NAT μπορούν να τίθενται σε
ισχύ ή να διαγράφονται μέσω του βοηθητικού προγράμματος ipnat(1). Το βοηθητικό
πρόγραμμα ipfstat(8) μπορεί να εκτυπώσει στατιστικά εκτέλεσης για το τμήμα του
IPFILTER που εκτελείται στον πυρήνα. Το πρόγραμμα ipmon(8) μπορεί να καταγράψει
τις ενέργειες του IPFILTER στο αρχεία καταγραφής συμβάντων του συστήματος.
Το IPF γράφηκε αρχικά χρησιμοποιώντας μια λογική επεξεργασίας κανόνων του τύπου
«ο τελευταίο κανόνας που ταιριάζει, είναι και ο νικητής» και χρησιμοποιούσε
μόνο κανόνες τύπου stateless. Με την πάροδο του χρόνου, το IPF βελτιώθηκε για
να περιλαμβάνει την επιλογή «quick» και την επιλογή «keep state» για stateful
κανόνες. Οι επιλογές αυτές εκσυγχρόνισαν δραματικά τη λογική επεξεργασίας των
κανόνων. Η επίσημη τεκμηρίωση του IPF καλύπτει μόνο τις παλιές παραμέτρους
ρύθμισης και επεξεργασίας των κανόνων. Οι σύγχρονες λειτουργίες καλύπτονται
μόνο ως πρόσθετες επιλογές, και έτσι δεν τονίζονται αρκετά τα πλεονεκτήματα
τους στη δημιουργία ενός πολύ καλύτερου και ασφαλέστερου firewall.
Οι οδηγίες που περιέχονται σε αυτή την ενότητα, βασίζονται στη χρήση κανόνων
που περιέχουν την επιλογή «quick» καθώς και την stateful επιλογή «keep state».
Αυτό είναι και το βασικό πλαίσιο λειτουργιών για την δημιουργία του σετ κανόνων
ενός inclusive firewall.
Για λεπτομέρειες σχετικά με τον παλιότερο τρόπο επεξεργασίας των κανόνων,
δείτε: http://www.obfuscation.org/ipf/ipf-howto.html#TOC_1 και http://
coombs.anu.edu.au/~avalon/ip-filter.html.
Μπορείτε να δείτε το IPF FAQ στην τοποθεσία http://www.phildev.net/ipf/
index.html.
Μπορείτε να βρείτε τις παλαιότερες δημοσιεύσεις τις λίστας ταχυδρομείου του
IPFILTER στο http://marc.theaimsgroup.com/?l=ipfilter. Παρέχεται δυνατότητα
αναζήτησης.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.1 Ενεργοποιώντας το IPF

Το IPF περιλαμβάνεται στη βασική εγκατάσταση του FreeBSD ως άρθρωμα το οποίο
μπορεί να φορτωθεί χωριστά. Το σύστημα θα φορτώσει δυναμικά το άρθρωμα του IPF
αν υπάρχει η καταχώριση ipfilter_enable="YES" στο αρχείο /etc/rc.conf. Το
άρθρωμα έχει δημιουργηθεί με ενεργοποιημένη την δυνατότητα καταγραφής και με
την επιλογή default pass all. Για να αλλάξετε αυτή την προεπιλογή σε block all,
μπορείτε απλώς να προσθέσετε τον κανόνα απόρριψης (block all) στο τέλος των
κανόνων σας. Δεν χρειάζεται να μεταγλωττίσετε την επιλογή IPF στο πυρήνα του
FreeBSD για το σκοπό αυτό.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.2 Επιλογές για τον Πυρήνα

Δεν είναι υποχρεωτικό να μεταγλωττίσετε τις παρακάτω επιλογές στον πυρήνα του
FreeBSD για να ενεργοποιήσετε το IPF. Η παρουσίαση τους εδώ είναι καθαρά
ενημερωτική. Αν μεταγλωττίσετε το IPF απευθείας στον πυρήνα, δεν θα
χρησιμοποιηθεί ποτέ το αντίστοιχο άρθρωμα.
Στο αρχείο /usr/src/sys/conf/NOTES θα βρείτε παραδείγματα καταχωρίσεων IPF για
το αρχείο ρύθμισης του πυρήνα. Οι επιλογές αυτές φαίνονται επίσης παρακάτω:

  options IPFILTER
  options IPFILTER_LOG
  options IPFILTER_DEFAULT_BLOCK

Η επιλογή options IPFILTER ενεργοποιεί την υποστήριξη για το «IPFILTER»
firewall.
Η επιλογή options IPFILTER_LOG ενεργοποιεί την υποστήριξη καταγραφής του IPF, η
οποία γράφει στην ψευδο-συσκευή καταγραφής πακέτων ipl για κάθε κανόνα που
περιλαμβάνει την επιλογή log.
Η επιλογή options IPFILTER_DEFAULT_BLOCK αλλάζει την προεπιλεγμένη συμπεριφορά,
ώστε κάθε πακέτο που δεν ταιριάζει με κάποιο κανόνα pass του firewall, να
απορρίπτεται αυτόματα.
Οι παραπάνω επιλογές θα ενεργοποιηθούν μόνο αφού μεταγλωττίσετε και
εγκαταστήσετε ένα προσαρμοσμένο πυρήνα που να τις περιλαμβάνει.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.3 Διαθέσιμες Επιλογές για το rc.conf

Χρειάζεστε τις παρακάτω καταχωρίσεις στο /etc/rc.conf για να ενεργοποιήσετε το
IPF κατά την εκκίνηση του υπολογιστή:

  ipfilter_enable="YES"             # Start ipf firewall
  ipfilter_rules="/etc/ipf.rules"   # loads rules definition text file
  ipmon_enable="YES"                # Start IP monitor log
  ipmon_flags="-Ds"                 # D = start as daemon
                                    # s = log to syslog
                                    # v = log tcp window, ack, seq
                                    # n = map IP & port to names

Αν πίσω από αυτό το firewall υπάρχει κάποιο LAN που χρησιμοποιεί δεσμευμένες
ιδιωτικές διευθύνσεις, θα χρειαστεί να προσθέσετε τις παρακάτω καταχωρίσεις για
να ενεργοποιήσετε τη λειτουργία NAT:

  gateway_enable="YES"              # Enable as LAN gateway
  ipnat_enable="YES"                # Start ipnat function
  ipnat_rules="/etc/ipnat.rules"    # rules definition file for ipnat

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.4 IPF

Η εντολή ipf(8) χρησιμοποιείται για να φορτώσει το αρχείο των κανόνων.
Φυσιολογικά, θα δημιουργήσετε ένα αρχείο με τους δικούς σας προσαρμοσμένους
κανόνες και θα αντικαταστήσετε με αυτό εξ'ολοκλήρου τους ενσωματωμένους κανόνες
του firewall:

  # ipf -Fa -f /etc/ipf.rules

Η επιλογή -Fa αδειάζει τους κανόνες από τους εσωτερικούς πίνακες του firewall.
Η επιλογή -f καθορίζει το αρχείο των κανόνων που θα φορτωθεί.
Αυτό σας δίνει την δυνατότητα να αλλάξετε το αρχείο κανόνων σας, να εκτελέσετε
την εντολή IPF που αναφέραμε παραπάνω, και να ανανεώσετε με αυτό τον τρόπο τους
κανόνες στο firewall που εκτελείται ήδη με καινούργιους, χωρίς να χρειαστεί να
επανεκκινήσετε το σύστημα σας. Η μέθοδος αυτή είναι πολύ βολική για να
δοκιμάσετε νέους κανόνες, καθώς μπορεί να επαναληφθεί όσες φορές θέλετε.
Δείτε τη σελίδα manual του ipf(8) για λεπτομέρειες σχετικά με τις υπόλοιπες
επιλογές που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε με την εντολή αυτή.
Η εντολή ipf(8) αναμένει ένα απλό αρχείο κειμένου ως αρχείο κανόνων. Δεν θα
δεχθεί αρχείο κανόνων γραμμένο ως script με συμβολικές αντικαταστάσεις.
Υπάρχει ωστόσο τρόπος να γράψετε κανόνες IPF που να χρησιμοποιούν την ισχύ των
συμβολικών αντικαταστάσεων. Για περισσότερες πληροφορίες, δείτε το Τμήμα
31.5.9.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.5 IPFSTAT

Η προεπιλεγμένη συμπεριφορά του ipfstat(8) είναι να ανακτά και να απεικονίζει
το σύνολο των στατιστικών που συγκεντρώθηκαν ως αποτέλεσμα της εφαρμογής των
κανόνων του χρήστη στα πακέτα που εισέρχονται και εξέρχονται από το firewall,
από τη στιγμή της τελευταίας του εκκίνησης ή από τον τελευταίο τους μηδενισμό
μέσω της εντολής ipf -Z.
Δείτε τη σελίδα manual ipfstat(8) για λεπτομέρειες.
Η προεπιλεγμένη έξοδος της εντολής ipfstat(8) θα μοιάζει με την παρακάτω:

  input packets: blocked 99286 passed 1255609 nomatch 14686 counted 0
   output packets: blocked 4200 passed 1284345 nomatch 14687 counted 0
   input packets logged: blocked 99286 passed 0
   output packets logged: blocked 0 passed 0
   packets logged: input 0 output 0
   log failures: input 3898 output 0
   fragment state(in): kept 0 lost 0
   fragment state(out): kept 0 lost 0
   packet state(in): kept 169364 lost 0
   packet state(out): kept 431395 lost 0
   ICMP replies: 0 TCP RSTs sent: 0
   Result cache hits(in): 1215208 (out): 1098963
   IN Pullups succeeded: 2 failed: 0
   OUT Pullups succeeded: 0 failed: 0
   Fastroute successes: 0 failures: 0
   TCP cksum fails(in): 0 (out): 0
   Packet log flags set: (0)

Όταν χρησιμοποιηθεί η επιλογή -i για τα εισερχόμενα ή η επιλογή -o για τα
εξερχόμενα πακέτα, η εντολή θα ανακτήσει και θα απεικονίσει την αντίστοιχη
λίστα κανόνων που είναι εγκατεστημένη και χρησιμοποιείται από τον πυρήνα τη
δεδομένη στιγμή.
Η εντολή ipfstat -in δείχνει ένα αριθμημένο πίνακα κανόνων για εισερχόμενα
πακέτα.
Η εντολή ipfstat -on δείχνει ένα αριθμημένο πίνακα κανόνων για εξερχόμενα
πακέτα.
Η έξοδος θα μοιάζει με την παρακάτω:

  @1 pass out on xl0 from any to any
  @2 block out on dc0 from any to any
  @3 pass out quick on dc0 proto tcp/udp from any to any keep state

Η εντολή ipfstat -ih δείχνει τον πίνακα κανόνων για τα εισερχόμενα πακέτα,
τοποθετώντας μπροστά από τον κάθε κανόνα ένα αριθμό που δείχνει πόσες φορές
έχει χρησιμοποιηθεί.
Η εντολή ipfstat -oh δείχνει τον πίνακα κανόνων για τα εξερχόμενα πακέτα,
τοποθετώντας μπροστά από τον κάθε κανόνα ένα αριθμό που δείχνει πόσες φορές
έχει χρησιμοποιηθεί.
Η έξοδος θα μοιάζει με την παρακάτω:

  2451423 pass out on xl0 from any to any
  354727 block out on dc0 from any to any
  430918 pass out quick on dc0 proto tcp/udp from any to any keep state

Μια από τις πιο σημαντικές λειτουργίες της εντολής ipfstat είναι η επιλογή -t η
οποία απεικονίζει τον πίνακα καταστάσεων, με τρόπο όμοιο με αυτό που
χρησιμοποιεί η εντολή top(1) για να δείξει τον πίνακα διεργασιών που
εκτελούνται στο FreeBSD. Όταν το firewall σας δέχεται επίθεση, η λειτουργία
αυτή σας δίνει την δυνατότητα να αναγνωρίσετε και να εστιάσετε στα ίδια τα
πακέτα που την αποτελούν. Οι προαιρετικές υπο-επιλογές σας δίνουν την
δυνατότητα να επιλέξετε το IP αφετηρίας ή προορισμού, την θύρα, ή το πρωτόκολλο
το οποίο θέλετε να παρακολουθήσετε σε πραγματικό χρόνο. Δείτε τη σελίδα manual
του ipfstat(8) για περισσότερες λεπτομέρειες.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.6 IPMON

Για να λειτουργήσει σωστά η εντολή ipmon, θα πρέπει να ενεργοποιηθεί η επιλογή
IPFILTER_LOG στον πυρήνα. Η εντολή αυτή διαθέτει δύο διαφορετικούς τρόπους
λειτουργίας. Ο προεπιλεγμένος κανονικός τρόπος λειτουργίας ενεργοποιείται όταν
η εντολή χρησιμοποιείται χωρίς την επιλογή -D.
Η εντολή μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε λειτουργία δαίμονα όταν επιθυμείτε να
έχετε ένα συνεχόμενο αρχείο καταγραφής ώστε να μπορείτε να εξετάσετε τις
προηγούμενες εγγραφές. Αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίο έχει ρυθμιστεί να
συνεργάζεται το FreeBSD με το IPFILTER. Το FreeBSD έχει ενσωματωμένη δυνατότητα
εναλλαγής αρχείων καταγραφής. Για αυτό το λόγο, είναι καλύτερο η καταγραφή να
γίνεται μέσω του syslogd(8) παρά σε ένα συνηθισμένο αρχείο. Από προεπιλογή, η
ρύθμιση ipmon_flags στο αρχείο rc.conf χρησιμοποιεί τις επιλογές -Ds:

  ipmon_flags="-Ds" # D = start as daemon
                    # s = log to syslog
                    # v = log tcp window, ack, seq
                    # n = map IP & port to names

Τα πλεονεκτήματα της καταγραφής είναι προφανή. Παρέχει την δυνατότητα
επισκόπησης πληροφοριών όπως τα πακέτα που απορρίφθηκαν, τις διευθύνσεις από
τις οποίες λήφθηκαν, και τον προορισμό τους. Έχετε έτσι ένα σημαντικό
πλεονέκτημα όταν προσπαθείτε να αναγνωρίσετε ένα εισβολέα.
Ακόμα και όταν ενεργοποιήσετε την δυνατότητα καταγραφής, το IPF δεν θα
καταγράψει τίποτα αν δεν έχει γίνει η αντίστοιχη ρύθμιση στους κανόνες. Ο
διαχειριστής του firewall αποφασίζει για ποιους κανόνες του σετ θέλει να
ενεργοποιήσει την καταγραφή, και προσθέτει σε αυτούς την λέξη log. Φυσιολογικά,
η καταγραφή ενεργοποιείται μόνο σε κανόνες που απορρίπτουν πακέτα.
Είναι πολύ συνηθισμένο να περιλαμβάνεται ένας κανόνας στο τέλος του συνόλου,
που να απορρίπτει από προεπιλογή όλα τα πακέτα που φτάνουν μέχρι εκεί (default
deny). Με τον τρόπο αυτό μπορείτε να δείτε όλα τα πακέτα που δεν ταίριαξαν με
κανένα κανόνα του σετ.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.7 Καταγραφή του IPMON

Το syslogd χρησιμοποιεί τη δική του ειδική μέθοδο για το διαχωρισμό των
δεδομένων καταγραφής. Διαθέτει ειδικές ομαδοποιήσεις που ονομάζονται «facility»
και «level». Όταν το IPMON χρησιμοποιείται με την επιλογή -Ds, χρησιμοποιεί από
προεπιλογή το local0 ως όνομα «facility». Αν το επιθυμείτε, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε τα παρακάτω επίπεδα για περαιτέρω διαχωρισμό των δεδομένων
καταγραφής:

  LOG_INFO - packets logged using the "log" keyword as the action rather than
  pass or block.
  LOG_NOTICE - packets logged which are also passed
  LOG_WARNING - packets logged which are also blocked
  LOG_ERR - packets which have been logged and which can be considered short

Για να ρυθμίσετε το IPFILTER να καταγράφει όλα τα δεδομένα στο /var/log/
ipfilter.log, θα χρειαστεί να δημιουργήσετε από πριν το αρχείο. Αυτό μπορεί να
γίνει με την παρακάτω εντολή:

  # touch /var/log/ipfilter.log

Η λειτουργία του syslogd(8) μπορεί να ρυθμιστεί με καταχωρίσεις στο αρχείο /
etc/syslog.conf. Το αρχείο syslog.conf προσφέρει σημαντική ευελιξία στον τρόπο
με τον οποίο το syslog αντιμετωπίζει τα μηνύματα συστήματος που προέρχονται από
εφαρμογές όπως το IPF.
Προσθέστε την παρακάτω καταχώριση στο αρχείο /etc/syslog.conf:

  local0.* /var/log/ipfilter.log

Το local0.* σημαίνει ότι θα γίνεται καταγραφή όλων των μηνυμάτων αυτού του
τύπου στην τοποθεσία που έχει οριστεί.
Για να ενεργοποιήσετε τις αλλαγές στο /etc/syslog.conf θα πρέπει να
επανεκκινήσετε το μηχάνημα ή να αναγκάσετε το syslogd(8) να ξαναδιαβάσει το /
etc/syslog.conf, εκτελώντας την εντολή /etc/rc.d/syslogd reload
Μην ξεχάσετε να τροποποιήσετε το /etc/newsyslog.conf ώστε να εναλλάσσει το
αρχείο καταγραφής που δημιουργήσατε παραπάνω.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.8 Η Μορφή των Μηνυμάτων Καταγραφής

Τα μηνύματα που παράγονται από την ipmon αποτελούνται από πεδία δεδομένων που
χωρίζονται από λευκό διάστημα. Τα πεδία που είναι κοινά σε όλα τα μηνύματα,
είναι τα παρακάτω:

  1. Η ημερομηνία παραλαβής του πακέτου
  2. Η ώρα παραλαβής του πακέτου. Έχει την μορφή HH:MM:SS.F, η οποία υποδηλώνει
     ώρες, λεπτά, δευτερόλεπτα και κλάσματα δευτερολέπτου (τα οποία μπορεί να
     είναι πολλά δεκαδικά ψηφία).
  3. Το όνομα της διεπαφής στην οποία έγινε η επεξεργασία του πακέτου π.χ. dc0.
  4. Ο αριθμός ομάδας και ο αύξων αριθμός του κανόνα, π.χ. @0:17.

Μπορείτε να δείτε τα παρακάτω με την εντολή ipfstat -in:

  1. Το είδος της ενέργειας: p αν το πακέτο πέρασε, b αν το πακέτο απορρίφθηκε,
     S για σύντομο πακέτο, n αν δεν ταίριαξε με κανένα κανόνα, L για κανόνα με
     καταγραφή. Η σειρά προτεραιότητας στην απεικόνιση των παραπάνω, είναι S,
     p, b, n, L. Το κεφαλαίο P ή το B σημαίνουν ότι η καταγραφή του πακέτου
     έγινε λόγω κάποιας γενικής ρύθμισης καταγραφής και όχι εξαιτίας κάποιου
     κανόνα.
  2. Οι διευθύνσεις. Πρόκειται στην πραγματικότητα για τρία πεδία: τη διεύθυνση
     και τη θύρα αφετηρίας (χωρίζονται με κόμμα), το σύμβολο -> και την
     διεύθυνση και θύρα προορισμού, π.χ. 209.53.17.22,80 -> 198.73.220.17,1722.
  3. Το PR ακολουθούμενο από το όνομα ή τον αριθμό του πρωτοκόλλου, π.χ. PR
     tcp.
  4. Το len ακολουθούμενο από το μήκος της επικεφαλίδας και το συνολικό μήκος
     του πακέτου, π.χ. len 20 40.

Αν πρόκειται για πακέτο TCP, θα υπάρχει ένα επιπλέον πεδίο το οποίο θα ξεκινάει
με μια παύλα και θα ακολουθείται από γράμματα τα οποία αντιστοιχούν στις
επιλογές (flags) που έχουν τεθεί. Δείτε τη σελίδα manual ipf(5) για τη λίστα
των γραμμάτων και των αντίστοιχων flags.
Αν πρόκειται για πακέτο ICMP, θα υπάρχουν δύο πεδία στο τέλος, το πρώτο θα
είναι πάντα «ICMP» και το επόμενο θα είναι ο τύπος του μηνύματος και του υπό-
μηνύματος ICMP, χωρισμένα με μια κάθετο, π.χ. ICMP 3/3 για ένα μήνυμα μη
προσβάσιμης θύρας (port unreachable).
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.9 Δημιουργία Script Κανόνων με Συμβολική Υποκατάσταση

Ορισμένοι έμπειροι χρήστες του IPF δημιουργούν ένα αρχείο κανόνων το οποίο
μπορεί να εκτελεστεί ως script με δυνατότητα συμβολικής υποκατάστασης. Το
βασικό όφελος του παραπάνω, είναι ότι χρειάζεται να αλλάξετε μόνο την τιμή που
σχετίζεται με το συμβολικό όνομα και όταν το script εκτελεστεί, η τιμή θα
υποκατασταθεί σε όλους τους κανόνες που περιέχουν το όνομα αυτό. Καθώς
πρόκειται για script, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε συμβολική υποκατάσταση για να
κωδικοποιήσετε συχνά χρησιμοποιούμενες τιμές και να τις υποκαθιστάτε σε
πολλαπλούς κανόνες. Αυτό φαίνεται και στο παράδειγμα που ακολουθεί.
Η σύνταξη του script που χρησιμοποιείται εδώ, είναι συμβατή με τα κελύφη sh(1),
csh(1), και tcsh(1).
Τα πεδία στα οποία γίνεται συμβολική υποκατάσταση προσημειώνονται με το σήμα
του δολαρίου: $.
Τα συμβολικά πεδία δεν έχουν την προσημείωση με το $.
Η τιμή που θα χρησιμοποιηθεί στο συμβολικό πεδίο, θα πρέπει να εσωκλείεται σε
διπλά εισαγωγικά (").
Ξεκινήστε το αρχείο των κανόνων σας με κάτι αντίστοιχο με το παρακάτω:

  ############# Start of IPF rules script ########################

  oif="dc0"            # name of the outbound interface
  odns="192.0.2.11"    # ISP's DNS server IP address
  myip="192.0.2.7"     # my static IP address from ISP
  ks="keep state"
  fks="flags S keep state"

  # You can choose between building /etc/ipf.rules file
  # from this script or running this script "as is".
  #
  # Uncomment only one line and comment out another.
  #
  # 1) This can be used for building /etc/ipf.rules:
  #cat > /etc/ipf.rules << EOF
  #
  # 2) This can be used to run script "as is":
  /sbin/ipf -Fa -f - << EOF

  # Allow out access to my ISP's Domain name server.
  pass out quick on $oif proto tcp from any to $odns port = 53 $fks
  pass out quick on $oif proto udp from any to $odns port = 53 $ks

  # Allow out non-secure standard www function
  pass out quick on $oif proto tcp from $myip to any port = 80 $fks

  # Allow out secure www function https over TLS SSL
  pass out quick on $oif proto tcp from $myip to any port = 443 $fks
  EOF
  ################## End of IPF rules script ########################

Αυτό είναι όλο. Στο παραπάνω παράδειγμα δεν είναι σημαντικοί οι κανόνες, αλλά ο
τρόπος με τον οποίο λειτουργούν και παίρνουν τιμές τα πεδία υποκατάστασης. Αν
το παραπάνω παράδειγμα βρίσκονταν σε ένα αρχείο με το όνομα /etc/
ipf.rules.script, θα μπορούσατε να επαναφορτώσετε αυτούς τους κανόνες με την
παρακάτω εντολή:

  # sh /etc/ipf.rules.script

Υπάρχει ένα πρόβλημα όταν χρησιμοποιούνται αρχεία κανόνων με ενσωματωμένους
συμβολισμούς: Το IPF δεν καταλαβαίνει τη συμβολική υποκατάσταση, και δεν μπορεί
να διαβάσει αυτά τα scripts άμεσα.
Ένα τέτοιο script μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ένα από τους δύο παρακάτω
τρόπους:

* Αφαιρέστε το σχόλιο από τη γραμμή που ξεκινάει με cat, και μετατρέψτε σε
  σχόλιο τη γραμμή που ξεκινάει με /sbin/ipf. Τοποθετήστε το
  ipfilter_enable="YES" στο αρχείο /etc/rc.conf όπως συνήθως, και εκτελέστε το
  script μια φορά μετά από κάθε αλλαγή για να δημιουργήσετε ή να ενημερώσετε το
  /etc/ipf.rules.
* Απενεργοποιήστε το IPFILTER στα scripts εκκίνησης του συστήματος,
  προσθέτοντας την καταχώριση ipfilter_enable="NO" (πρόκειται για την
  προεπιλεγμένη τιμή) στο αρχείο /etc/rc.conf.
  Προσθέστε ένα script όπως το παρακάτω στον κατάλογο εκκίνησης /usr/local/etc/
  rc.d/. Το script θα πρέπει να έχει ένα προφανές όνομα, όπως ipf.loadrules.sh.
  Η επέκταση .sh είναι υποχρεωτική.

    #!/bin/sh
    sh /etc/ipf.rules.script

  Οι άδειες σε αυτό το αρχείο, θα πρέπει να επιτρέπουν ανάγνωση, εγγραφή και
  εκτέλεση για τον χρήστη root.

    # chmod 700 /usr/local/etc/rc.d/ipf.loadrules.sh


Οι κανόνες του IPF θα φορτώνονται πλέον κατά την εκκίνηση του συστήματος σας.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.10 Το Σύνολο Κανόνων του IPF

Ως «σύνολο κανόνων» στο IPF, ορίζουμε μια ομάδα κανόνων που έχουν γραφεί για να
επιτρέπουν ή να απορρίπτουν πακέτα ανάλογα με τις τιμές που περιέχονται σε
αυτά. Η διπλής κατεύθυνσης ανταλλαγή πακέτων μεταξύ υπολογιστών αποτελεί μια
συνεδρία. Το σύνολο κανόνων του firewall επεξεργάζεται τόσο τα πακέτα που
έρχονται από το Internet, όσο και τα πακέτα που παράγονται από το σύστημα ως
απάντηση σε αυτά. Κάθε υπηρεσία TCP/IP (π.χ. telnet, www, mail, κ.λ.π.)
καθορίζεται από το πρωτόκολλο και την προνομιακή (privileged) θύρα που
χρησιμοποιεί για να δέχεται αιτήματα εξυπηρέτησης. Τα πακέτα που προορίζονται
για μια συγκεκριμένη υπηρεσία, ξεκινούν από τη διεύθυνση αφετηρίας
χρησιμοποιώντας μια μη-προνομιακή θύρα και καταλήγουν στη συγκεκριμένη θύρα
υπηρεσίας στον προορισμό. Όλες οι παραπάνω παράμετροι (θύρες και διευθύνσεις)
μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως κριτήρια επιλογής για την δημιουργία κανόνων που
επιτρέπουν ή εμποδίζουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Το IPF γράφτηκε αρχικά χρησιμοποιώντας μια λογική επεξεργασίας κανόνων του
τύπου «ο τελευταίος κανόνας που ταιριάζει, είναι ο νικητής» και χρησιμοποιούσε
μόνο κανόνες stateless. Με την πάροδο του χρόνου, το IPF ενισχύθηκε με την
επιλογή «quick» και με δυνατότητα αποθήκευσης κατάστασης μέσω της επιλογής
«keep state». Με τον τρόπο αυτό, εκσυγχρονίστηκε δραματικά η λογική
επεξεργασίας των κανόνων.
Οι οδηγίες που περιέχονται σε αυτή την ενότητα βασίζονται στη χρήση κανόνων που
περιέχουν την επιλογή «quick» και την επιλογή «keep state» για τη διατήρηση της
κατάστασης. Αυτές είναι και οι βασικές λειτουργίες για την κωδικοποίηση του
συνόλου κανόνων ενός inclusive firewall.

     Προειδοποίηση:Όταν δουλεύετε με τους κανόνες του firewall, θα πρέπει
     να είστε πολύ προσεκτικοί. Αν βάλετε λανθασμένες ρυθμίσεις, μπορεί να
     κλειδωθείτε έξω από τον εξυπηρετητή σας. Για να είστε ασφαλείς, είναι
     προτιμότερο να κάνετε τις αρχικές σας ρυθμίσεις από την τοπική
     κονσόλα, παρά μέσω απομακρυσμένης σύνδεσης (π.χ. μέσω ssh).

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11 Συντακτικό Κανόνων

Το συντακτικό των κανόνων που παρουσιάζουμε εδώ, έχει απλοποιηθεί ώστε να
απεικονίζει τη σύγχρονη stateful υλοποίηση και τη λογική του τύπου «ο πρώτος
κανόνας που ταιριάζει είναι και ο νικητής». Για την περιγραφή του παλιότερου
τρόπου λειτουργίας, διαβάστε τη σελίδα manual του ipf(8).
Ο χαρακτήρας # χρησιμοποιείται για να επισημάνει την αρχή ενός σχολίου, και
μπορεί να εμφανίζεται στο τέλος μιας γραμμής κανόνα ή στη δική του γραμμή. Οι
κενές γραμμές αγνοούνται.
Οι κανόνες περιέχουν λέξεις-κλειδιά. Οι λέξεις αυτές θα πρέπει να
κωδικοποιηθούν με συγκεκριμένη σειρά από τα αριστερά προς τα δεξιά της γραμμής.
Οι λέξεις-κλειδιά φαίνονται παρακάτω με έντονα γράμματα. Μερικές λέξεις έχουν
υπο-επιλογές οι οποίες μπορεί να είναι επίσης λέξεις-κλειδιά και να
περιλαμβάνουν επίσης περισσότερες υπο-επιλογές. Κάθε μια από τις επικεφαλίδες
στο παράδειγμα που φαίνεται παρακάτω έχει μια κεφαλίδα με έντονα γράμματα η
οποία επεξηγεί το περιεχόμενο της.
ACTION IN-OUT OPTIONS SELECTION STATEFUL PROTO SRC_ADDR,DST_ADDR OBJECT
PORT_NUM TCP_FLAG STATEFUL
ACTION = block | pass
IN-OUT = in | out
OPTIONS = log | quick | on interface-name
SELECTION = proto value | source/destination IP | port = number | flags flag-
value
PROTO = tcp/udp | udp | tcp | icmp
SRC_ADD,DST_ADDR = all | from object to object
OBJECT = IP address | any
PORT_NUM = port number
TCP_FLAG = S
STATEFUL = keep state
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.1 ACTION

Η ενέργεια (action) δείχνει τι πρέπει να γίνει με το πακέτο αν ταιριάζει με τον
κανόνα του φίλτρου. Κάθε κανόνας πρέπει να διαθέτει μια ενέργεια. Οι ενέργειες
που αναγνωρίζονται, φαίνονται παρακάτω:
Το block δείχνει ότι το πακέτο θα πρέπει να απορριφθεί αν ταιριάζει με τις
παραμέτρους επιλογής του κανόνα.
Το pass δείχνει ότι το πακέτο θα πρέπει να εξέλθει από το firewall, αν
ταιριάζει με τις παραμέτρους επιλογής του κανόνα.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.2 IN-OUT

Κάθε κανόνας του φίλτρου πρέπει υποχρεωτικά να διευκρινίζει με σαφήνεια αν
αναφέρεται στην είσοδο ή την έξοδο πακέτων. Η επόμενη λέξη-κλειδί πρέπει να
είναι in ή out και αν δεν υπάρχει, ο κανόνας θα αποτύχει κατά το συντακτικό
έλεγχο.
Το in σημαίνει ότι ο κανόνας θα εφαρμοστεί σε ένα εισερχόμενο πακέτο το οποίο
μόλις λήφθηκε στη διεπαφή που συνδέεται με το Διαδίκτυο.
Το out σημαίνει ότι ο κανόνας θα εφαρμοστεί σε ένα πακέτο που προορίζεται για
έξοδο μέσω της διεπαφής που συνδέεται με το Διαδίκτυο.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.3 OPTIONS


     Σημείωση:Οι παρακάτω επιλογές πρέπει να χρησιμοποιηθούν με τη σειρά
     που φαίνονται εδώ.

Το log δείχνει ότι η επικεφαλίδα του πακέτου θα γραφεί στο αρχείο καταγραφής
του ipl (όπως περιγράφεται στην ενότητα LOGGING που ακολουθεί) αν οι παράμετροι
της επιλογής ταιριάζουν με το πακέτο.
To quick δείχνει ότι αν οι παράμετροι της επιλογής ταιριάζουν με το πακέτο, ο
συγκεκριμένος κανόνας θα είναι και ο τελευταίος κανόνας που θα ελεγχθεί. Η
επιλογή αυτή είναι υποχρεωτική για τη σύγχρονη λογική επεξεργασίας πακέτων.
Το on δείχνει το όνομα της διεπαφής που θα ενσωματωθεί στις παραμέτρους
επιλογής. Τα ονόματα των διεπαφών φαίνονται όταν εκτελείται η εντολή ifconfig
(8). Χρησιμοποιώντας την επιλογή αυτή, ο κανόνας θα ελεγχθεί μόνο αν το πακέτο
διέρχεται μέσω της συγκεκριμένης διεπαφής και προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση
(εισερχόμενα/εξερχόμενα). Η επιλογή αυτή είναι υποχρεωτική για την σύγχρονη
λογική επεξεργασίας των κανόνων.
Όταν γίνεται καταγραφή ενός πακέτου, οι επικεφαλίδες γράφονται στην ψευδο-
συσκευή καταγραφής πακέτων IPL. Μετά την εντολή log, μπορούν να χρησιμοποιηθούν
οι παρακάτω παράμετροι (με τη σειρά που φαίνονται):
Το body δείχνει ότι θα γίνει καταγραφή των πρώτων 128 bytes των περιεχομένων
του πακέτου, που βρίσκονται αμέσως μετά την επικεφαλίδα.
Η επιλογή first συνίσταται να χρησιμοποιηθεί αν η επιλογή log χρησιμοποιείται
σε συνδυασμό με την keep state. Με τον τρόπο αυτό γίνεται καταγραφή μόνο του
πρώτου πακέτου (με το οποίο ξεκίνησε η επικοινωνία), και όχι όλων των υπολοίπων
τα οποία ταιριάζουν με την πληροφορία «keep state».
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.4 SELECTION

Οι λέξεις κλειδιά που περιγράφονται σε αυτή την ενότητα, χρησιμοποιούνται για
να περιγράψουν ποιες ιδιότητες του πακέτου θα διερευνηθούν για να καθοριστεί αν
ταιριάζει ή όχι με τους κανόνες. Μια λέξη-κλειδί ορίζει το κεντρικό θέμα και
ακολουθείται από άλλες λέξεις που ορίζουν τις ακριβείς επιλογές. Πρέπει πάντοτε
να επιλέγεται μια από αυτές τις λέξεις. Παρέχονται οι παρακάτω ιδιότητες
γενικής χρήσης οι οποίες πρέπει να χρησιμοποιηθούν με αυτή τη σειρά:
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.5 PROTO

Το proto είναι η βασική λέξη, και πρέπει να γράφεται μαζί με κάποια αντίστοιχη
τιμή για περαιτέρω επιλογή. Η τιμή επιτρέπει το ταίριασμα με ένα συγκεκριμένο
πρωτόκολλο. Είναι υποχρεωτικό να χρησιμοποιηθεί για να λειτουργεί η σύγχρονη
λογική επεξεργασίας των κανόνων.
Τα ονόματα πρωτοκόλλων που αναγνωρίζονται και μπορούν να χρησιμοποιηθούν, είναι
τα tcp/udp | udp | tcp | icmp ή οποιαδήποτε άλλα εμφανίζονται στο /etc/
protocols. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το ειδικό όνομα tcp/udp το οποίο
ταιριάζει είτε με πακέτο TCP είτε με UDP. Η ειδική αυτή ονομασία προστέθηκε
ώστε να αποφεύγονται διπλοί, αλλά κατά τα άλλα όμοιοι, κανόνες.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.6 SRC_ADDR/DST_ADDR

Η λέξη all είναι ουσιαστικά συνώνυμη με την φράση «from any to any» χωρίς να
υπάρχουν άλλες παράμετροι για το ταίριασμα.
Όταν χρησιμοποιείται το from src to dst, οι λέξεις from και to δηλώνουν
διευθύνσεις IP που θα χρησιμοποιηθούν για το ταίριασμα. Οι κανόνες πρέπει να
καθορίζουν τις παραμέτρους τόσο της αφετηρίας όσο και του προορισμού. Η λέξη
any έχει την ειδική ιδιότητα να ταιριάζει με οποιαδήποτε διεύθυνση IP.
Παραδείγματα χρήσης: from any to any ή from 0.0.0.0/0 to any ή from any to
0.0.0.0/0 ή from 0.0.0.0 to any ή from any to 0.0.0.0.
Δεν υπάρχει τρόπος να περιγραφούν περιοχές IP διευθύνσεων που δεν μπορούν να
εκφραστούν εύκολα με τη μορφή αριθμών χωρισμένων με τελείες / μάσκας
υποδικτύου. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το βοηθητικό πρόγραμμα net-mgmt/ipcalc
για διευκόλυνση σας στους υπολογισμούς. Δείτε την δικτυακή τοποθεσία του
προγράμματος για περισσότερες πληροφορίες: http://jodies.de/ipcalc.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.7 PORT

Το ταίριασμα με κάποια συγκεκριμένη θύρα αφετηρίας ή/και προορισμού (αν
υπάρχει) εφαρμόζεται μόνο σε πακέτα TCP και UDP. Κατά την δημιουργία συγκρίσεων
με θύρες, μπορείτε είτε να χρησιμοποιήσετε τον αριθμό της θύρας, είτε το όνομα
της αντίστοιχης υπηρεσίας από το αρχείο /etc/services. Όταν η θύρα εμφανίζεται
ως τμήμα του αντικειμένου from, το ταίριασμα θα γίνει με την θύρα της
αφετηρίας. Όταν εμφανίζεται ως τμήμα του αντικειμένου to, το ταίριασμα θα γίνει
με τη θύρα προορισμού. Για να λειτουργεί η σύγχρονη λογική ταιριάσματος
κανόνων, θα πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχει η επιλογή θύρας στο αντικείμενο to.
Παράδειγμα χρήσης: from any to any port = 80
Οι συγκρίσεις που αναφέρονται σε μια μόνο θύρα, μπορούν να γίνουν με πολλούς
διαφορετικούς τρόπους, χρησιμοποιώντας διαφορετικούς τελεστές σύγκρισης. Είναι
επίσης δυνατόν να καθοριστούν ολόκληρες περιοχές από θύρες.
port "=" | "!=" | "<" | ">" | "<=" | ">=" | "eq" | "ne" | "lt" | "gt" | "le" |
"ge".
Για να καθορίσετε περιοχές θυρών, χρησιμοποιήστε port "<>" | "><"

     Προειδοποίηση:Μετά τις παραμέτρους για το ταίριασμα της αφετηρίας και
     του προορισμού, οι παρακάτω δύο παράμετροι είναι υποχρεωτικές για να
     λειτουργεί η σύγχρονη λογική επεξεργασίας των κανόνων.

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.8 TCP_FLAG

Τα flags είναι ενεργά μόνο στο φιλτράρισμα του πρωτοκόλλου TCP. Το κάθε γράμμα
αντιπροσωπεύει ένα πιθανό flag το για το οποίο γίνεται ανίχνευση στην
επικεφαλίδα του πακέτου TCP.
Η σύγχρονη λογική επεξεργασίας των κανόνων, χρησιμοποιεί την παράμετρο flags S
για την αναγνώριση της έναρξης μια συνεδρίας tcp.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.11.9 STATEFUL

Σε ένα κανόνα που επιτρέπει (pass) το πέρασμα των πακέτων, η επιλογή keep state
δείχνει ότι θα πρέπει να ενεργοποιείται η λειτουργία stateful filtering όταν το
πακέτο ταιριάζει με τα κριτήρια επιλογής.

     Σημείωση:Η επιλογή αυτή είναι υποχρεωτική για τη λειτουργία της
     σύγχρονης λογικής επεξεργασίας κανόνων.

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.12 Φιλτράρισμα με Διατήρηση της Κατάστασης (stateful)

Το stateful φιλτράρισμα, αντιμετωπίζει την κίνηση του δικτύου ως μιας διπλής
κατεύθυνσης ανταλλαγή πακέτων τα οποία δημιουργούν μια συνεδρία. Όταν
ενεργοποιηθεί, η διατήρηση της κατάστασης (keep-state) δημιουργεί δυναμικά
εσωτερικούς κανόνες για κάθε πακέτο το οποίο ανταλλάσσεται κατά τη διάρκεια
αυτής της συνεδρίας. Έχει επίσης τη δυνατότητα να διερευνήσει αν ακολουθούνται
οι έγκυροι κανόνες ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ του αποστολέα και του παραλήπτη.
Οποιαδήποτε πακέτα δεν ταιριάζουν με το πρότυπο αυτής της επικοινωνίας,
απορρίπτονται ως ψεύτικα.
Η διατήρηση της κατάστασης επιτρέπει επίσης να περάσουν τα πακέτα ICMP που
σχετίζονται με μια συνεδρία TCP ή UDP. Έτσι, αν ληφθούν πακέτα ICMP τύπου 3
code 4 ως απάντηση κατά τη διάρκεια της επίσκεψης σας σε μια ιστοσελίδα, (η
οποία επιτρέπεται από τον αντίστοιχο κανόνα εξερχομένων), θα τους επιτραπεί η
είσοδος. Οποιοδήποτε πακέτο για το οποίο το IPF είναι σίγουρο ότι πρόκειται για
τμήμα μιας ενεργής συνεδρίας, θα περάσει ακόμα και αν είναι διαφορετικό
πρωτόκολλο.
Αυτό που συμβαίνει είναι το παρακάτω:
Τα πακέτα που προορίζονται να εξέλθουν μέσω της διεπαφής που συνδέεται στο
Internet, ελέγχονται αρχικά σύμφωνα με το δυναμικό πίνακα καταστάσεων. Αν το
πακέτο ταιριάζει με το επόμενο που αναμένεται σε μια ενεργή συνεδρία, εξέρχεται
από το firewall και ταυτόχρονα ενημερώνεται η κατάσταση της συγκεκριμένης
συνεδρίας στον παραπάνω δυναμικό πίνακα. Τα υπόλοιπα πακέτα (που δεν ταιριάζουν
με κάποια συνεδρία σε εξέλιξη) ελέγχονται σύμφωνα με το σύνολο κανόνων για τα
εξερχόμενα πακέτα.
Τα πακέτα που έρχονται από τη διεπαφή που είναι συνδεμένη με το Internet,
ελέγχονται αρχικά μέσω του δυναμικού πίνακα καταστάσεων. Αν το πακέτο ταιριάζει
με το επόμενο που αναμένεται σε μια ενεργή συνεδρία, εξέρχεται από το firewall
και ταυτόχρονα ενημερώνεται η κατάσταση της συγκεκριμένης συνεδρίας στον
παραπάνω πίνακα. Τα υπόλοιπα πακέτα (που δεν ταιριάζουν με κάποια συνεδρία σε
εξέλιξη) ελέγχονται σύμφωνα με το σύνολο κανόνων για τα εισερχόμενα πακέτα.
Όταν η επικοινωνία ολοκληρωθεί, διαγράφεται από τον δυναμικό πίνακα
καταστάσεων.
Το stateful φιλτράρισμα επιτρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας στην αποδοχή ή
απόρριψη των νέων συνδέσεων. Αν επιτραπεί μια νέα συνεδρία, όλα τα υπόλοιπα
πακέτα της θα επιτρέπονται αυτόματα, ενώ τυχόν ψεύτικα πακέτα θα απορρίπτονται
επίσης αυτόματα. Το stateful φιλτράρισμα διαθέτει μια σειρά από προχωρημένες
ικανότητες διερεύνησης των πακέτων, με δυνατότητα να αμύνεται σε πολλές
διαφορετικές μεθόδους που χρησιμοποιούν οι επιτιθέμενοι.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.13 Παράδειγμα Συνόλου Κανόνων για ένα Inclusive Firewall

Το παρακάτω σύνολο κανόνων δίνεται ως παράδειγμα για να φτιάξετε ένα ιδιαίτερα
ασφαλές inclusive firewall. Ένα inclusive firewall επιτρέπει το πέρασμα μόνο
των υπηρεσιών που ταιριάζουν με τους κανόνες που έχει για αποδοχή πακέτων, και
απορρίπτει όλα τα υπόλοιπα. Τα firewalls που προστατεύουν άλλα μηχανήματα (τα
οποία καλούνται και «network firewalls») θα πρέπει να διαθέτουν τουλάχιστον δύο
διεπαφές. Η μια διεπαφή συνδέεται με το τοπικό δίκτυο (LAN) το οποίο θεωρείται
έμπιστο, και η άλλη με το δημόσιο Internet. Εναλλακτικά, ένα firewall μπορεί να
προστατεύει μόνο το σύστημα στο οποίο εκτελείταιαυτό καλείται «host based
firewall» και είναι κατάλληλο ιδιαίτερα για εξυπηρετητές που λειτουργούν σε μη
έμπιστα δίκτυα.
Όλα τα συστήματα τύπου UNIX, συμπεριλαμβανομένου και του FreeBSD, έχουν
σχεδιαστεί να χρησιμοποιούν την διεπαφή lo0 και την IP διεύθυνση 127.0.0.1 για
εσωτερική επικοινωνία μέσα στο ίδιο το λειτουργικό σύστημα. Το firewall πρέπει
να περιέχει κανόνες που να επιτρέπουν την ελεύθερη και χωρίς περιορισμούς
κίνηση των ειδικών αυτών εσωτερικών πακέτων.
Οι κανόνες που εξουσιοδοτούν την πρόσβαση προς το Internet, ορίζονται στην
διεπαφή του δικτύου που συνδέεται σε αυτό. Οι κανόνες αυτοί ελέγχουν τόσο την
εισερχόμενη όσο και την εξερχόμενη κίνηση στο Internet. Η διεπαφή αυτή μπορεί
να είναι η tun0 που χρησιμοποιείται στο PPP χρήστη, ή ακόμα και η κάρτα δικτύου
που συνδέεται σε ένα DSL router ή modem.
Σε περίπτωση που μια ή περισσότερες κάρτες δικτύου συνδέονται σε εσωτερικά
ιδιωτικά δίκτυα πίσω από το firewall, θα πρέπει να υπάρχουν οι αντίστοιχοι
κανόνες που να επιτρέπουν την ελεύθερη διακίνηση των πακέτων ανάμεσα στις
διεπαφές αυτές ή/και στο Internet.
Οι κανόνες πρέπει να οργανώνονται σε τρεις κύριες ενότητες: αρχικά όλες οι
διεπαφές στις οποίες επιτρέπεται η ελεύθερη διακίνηση δεδομένων, έπειτα η
διεπαφή από την οποία εξέρχονται τα πακέτα προς το δημόσιο δίκτυο (Internet)
και τέλος η διεπαφή από την οποία λαμβάνονται πακέτα από το Internet.
Σε κάθε μια από τις ενότητες των διεπαφών που συνδέονται στο Internet, πρέπει
να τοποθετούνται πρώτοι οι κανόνες που ταιριάζουν συχνότερα με την αντίστοιχη
κίνηση. Ο τελευταίος κανόνας της ενότητας θα πρέπει να απορρίπτει και να
καταγράφει όλα τα πακέτα της συγκεκριμένης διεπαφής/κατεύθυνσης.
Η ενότητα των Εξερχομένων (Outbound) στο ακόλουθο σύνολο κανόνων, περιέχει μόνο
κανόνες τύπου pass οι οποίοι επιτρέπουν (μέσω κατάλληλων τιμών στις παραμέτρους
τους) σε συγκεκριμένες υπηρεσίες να αποκτήσουν πρόσβαση στο Internet. Όλοι οι
κανόνες διαθέτουν τις επιλογές quick, on, proto, port και keep state. Οι
κανόνες proto tcp περιλαμβάνουν την επιλογή flag ώστε να αναγνωρίζουν την
αίτηση έναρξης της συνεδρίας και να ενεργοποιούν τη λειτουργία διατήρησης της
κατάστασης (stateful).
Στην ενότητα των εισερχόμενων πακέτων (Inbound) που φαίνεται παρακάτω, πρώτοι
εμφανίζονται οι κανόνες που χρησιμοποιούνται για την απόρριψη των ανεπιθύμητων
πακέτων. Αυτό γίνεται για δύο διαφορετικούς λόγους. Ο πρώτος είναι ότι τα
κακόβουλα πακέτα μπορεί εν μέρει να ταιριάζουν με κάποια χαρακτηριστικά της
έγκυρης κίνησης. Τα πακέτα αυτά θα πρέπει να απορριφθούν, αντί να γίνουν δεκτά
από κάποιο επόμενο κανόνα allow. Ο δεύτερος είναι ότι μπορείτε να απορρίψετε
συγκεκριμένα πακέτα τα οποία γνωρίζετε ότι δεν είναι έγκυρα, αλλά σας είναι
αδιάφορη η καταγραφή τους. Με τον τρόπο αυτό εμποδίζεται η λήψη και καταγραφή
τους από τον τελευταίο κανόνα. Ο τελευταίος κανόνας τυπικά απορρίπτει και
καταγράφει όλα τα πακέτα που έφτασαν μέχρι αυτόν. Ο κανόνας αυτός
χρησιμοποιείται για την παροχή νομικών αποδείξεων σε περίπτωση που κινήσετε
δικαστική διαδικασία κατά ατόμων που προέβησαν σε επιθέσεις στο σύστημα σας.
Θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσετε ότι το σύστημα σας δεν θα δώσει καμιά απάντηση
σε κανένα από τα ανεπιθύμητα πακέτα. Τα πακέτα αυτά θα πρέπει να απορριφθούν
και να εξαφανιστούν. Με τον τρόπο αυτό, ο επιτιθέμενος δεν έχει καμιά γνώση αν
τα πακέτα του έφτασαν μέχρι το σύστημα σας. Όσο λιγότερα μπορούν να μάθουν οι
επιτιθέμενοι σχετικά με το σύστημα σας, τόσο περισσότερο χρόνο θα χρειαστεί να
επενδύσουν για να καταφέρουν να σας βλάψουν στα αλήθεια. Οι κανόνες με την
επιλογή log first καταγράφουν το συμβάν μόνο την πρώτη φορά που
ενεργοποιούνται. Η επιλογή αυτή περιλαμβάνεται στον κανόνα nmap OS fingerprint
στο παράδειγμα που φαίνεται παρακάτω. Το βοηθητικό πρόγραμμα security/nmap
χρησιμοποιείται συχνά από κακόβουλα άτομα, που προσπαθούν με αυτό τον τρόπο να
αναγνωρίσουν το λειτουργικό σύστημα του μηχανήματος σας.
Κάθε φορά που υπάρχει καταγραφή από κάποιο κανόνα με την επιλογή log first, θα
πρέπει να εκτελέσετε την εντολή ipfstat -hio για να δείτε πόσες φορές έχει
ενεργοποιηθεί αυτός ο κανόνας συνολικά. Έτσι θα ξέρετε αν π.χ. σας κάνουν
επίθεση υπερχείλισης (flood).
Δείτε το αρχείο /etc/services για να βρείτε αριθμούς θυρών που δεν
αναγνωρίζετε. Μπορείτε επίσης να επισκεφθείτε την τοποθεσία http://
www.securitystats.com/tools/portsearch.php και να κάνετε αναζήτηση για τη
συγκεκριμένη θύρα, ώστε να δείτε ποια υπηρεσία εξυπηρετεί.
Δείτε την επόμενη τοποθεσία για τις θύρες που χρησιμοποιούνται συνήθως από
κακόβουλα προγράμματα (trojans): http://www.simovits.com/trojans/trojans.html.
Το παρακάτω σύνολο κανόνων είναι αρκετά πλήρες και πολύ ασφαλές. Δημιουργεί
firewall τύπου inclusive, και έχει δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες
λειτουργίας. Μπορεί να εξυπηρετήσει το ίδιο καλά και το δικό σας σύστημα. Απλώς
μετατρέψτε σε σχόλιο τους κανόνες για τις υπηρεσίες που δεν θέλετε να
ενεργοποιήσετε.
Για να αποφύγετε την καταγραφή ανεπιθύμητων μηνυμάτων, απλώς προσθέστε ένα
αντίστοιχο κανόνα απόρριψης (block) στην ενότητα των εισερχομένων (inbound).
Θα πρέπει να αλλάξετε το όνομα της διεπαφής dc0 του παραδείγματος, με το
πραγματικό όνομα της κάρτας δικτύου που συνδέει το σύστημα σας με το Internet.
Για όσους χρησιμοποιούν το PPP χρήστη, το όνομα θα είναι tun0.
Προσθέστε τις ακόλουθες καταχωρίσεις στο αρχείο /etc/ipf.rules:

  #################################################################
  # No restrictions on Inside LAN Interface for private network
  # Not needed unless you have LAN
  #################################################################

  #pass out quick on xl0 all
  #pass in quick on xl0 all

  #################################################################
  # No restrictions on Loopback Interface
  #################################################################
  pass in quick on lo0 all
  pass out quick on lo0 all

  #################################################################
  # Interface facing Public Internet (Outbound Section)
  # Match session start requests originating from behind the
  # firewall on the private network
  # or from this gateway server destined for the public Internet.
  #################################################################

  # Allow out access to my ISP's Domain name server.
  # xxx must be the IP address of your ISP's DNS.
  # Dup these lines if your ISP has more than one DNS server
  # Get the IP addresses from /etc/resolv.conf file
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to xxx port = 53 flags S keep state
  pass out quick on dc0 proto udp from any to xxx port = 53 keep state

  # Allow out access to my ISP's DHCP server for cable or DSL networks.
  # This rule is not needed for 'user ppp' type connection to the
  # public Internet, so you can delete this whole group.
  # Use the following rule and check log for IP address.
  # Then put IP address in commented out rule & delete first rule
  pass out log quick on dc0 proto udp from any to any port = 67 keep state
  #pass out quick on dc0 proto udp from any to z.z.z.z port = 67 keep state


  # Allow out non-secure standard www function
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 80 flags S keep state

  # Allow out secure www function https over TLS SSL
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 443 flags S keep state

  # Allow out send & get email function
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 110 flags S keep state
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 25 flags S keep state

  # Allow out Time
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 37 flags S keep state

  # Allow out nntp news
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 119 flags S keep state

  # Allow out gateway & LAN users' non-secure FTP ( both passive & active
  modes)
  # This function uses the IPNAT built in FTP proxy function coded in
  # the nat rules file to make this single rule function correctly.
  # If you want to use the pkg_add command to install application packages
  # on your gateway system you need this rule.
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 21 flags S keep state

  # Allow out ssh/sftp/scp (telnet/rlogin/FTP replacements)
  # This function is using SSH (secure shell)
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 22 flags S keep state

  # Allow out insecure Telnet
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 23 flags S keep state

  # Allow out FreeBSD CVSup function
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 5999 flags S keep
  state

  # Allow out ping to public Internet
  pass out quick on dc0 proto icmp from any to any icmp-type 8 keep state

  # Allow out whois from LAN to public Internet
  pass out quick on dc0 proto tcp from any to any port = 43 flags S keep state

  # Block and log only the first occurrence of everything
  # else that's trying to get out.
  # This rule implements the default block
  block out log first quick on dc0 all

  #################################################################
  # Interface facing Public Internet (Inbound Section)
  # Match packets originating from the public Internet
  # destined for this gateway server or the private network.
  #################################################################

  # Block all inbound traffic from non-routable or reserved address spaces
  block in quick on dc0 from 192.168.0.0/16 to any    #RFC 1918 private IP
  block in quick on dc0 from 172.16.0.0/12 to any     #RFC 1918 private IP
  block in quick on dc0 from 10.0.0.0/8 to any        #RFC 1918 private IP
  block in quick on dc0 from 127.0.0.0/8 to any       #loopback
  block in quick on dc0 from 0.0.0.0/8 to any         #loopback
  block in quick on dc0 from 169.254.0.0/16 to any    #DHCP auto-config
  block in quick on dc0 from 192.0.2.0/24 to any      #reserved for docs
  block in quick on dc0 from 204.152.64.0/23 to any   #Sun cluster interconnect
  block in quick on dc0 from 224.0.0.0/3 to any       #Class D & E multicast

  ##### Block a bunch of different nasty things. ############
  # That I do not want to see in the log

  # Block frags
  block in quick on dc0 all with frags

  # Block short tcp packets
  block in quick on dc0 proto tcp all with short

  # block source routed packets
  block in quick on dc0 all with opt lsrr
  block in quick on dc0 all with opt ssrr

  # Block nmap OS fingerprint attempts
  # Log first occurrence of these so I can get their IP address
  block in log first quick on dc0 proto tcp from any to any flags FUP

  # Block anything with special options
  block in quick on dc0 all with ipopts

  # Block public pings
  block in quick on dc0 proto icmp all icmp-type 8

  # Block ident
  block in quick on dc0 proto tcp from any to any port = 113

  # Block all Netbios service. 137=name, 138=datagram, 139=session
  # Netbios is MS/Windows sharing services.
  # Block MS/Windows hosts2 name server requests 81
  block in log first quick on dc0 proto tcp/udp from any to any port = 137
  block in log first quick on dc0 proto tcp/udp from any to any port = 138
  block in log first quick on dc0 proto tcp/udp from any to any port = 139
  block in log first quick on dc0 proto tcp/udp from any to any port = 81

  # Allow traffic in from ISP's DHCP server. This rule must contain
  # the IP address of your ISP's DHCP server as it's the only
  # authorized source to send this packet type. Only necessary for
  # cable or DSL configurations. This rule is not needed for
  # 'user ppp' type connection to the public Internet.
  # This is the same IP address you captured and
  # used in the outbound section.
  pass in quick on dc0 proto udp from z.z.z.z to any port = 68 keep state

  # Allow in standard www function because I have apache server
  pass in quick on dc0 proto tcp from any to any port = 80 flags S keep state

  # Allow in non-secure Telnet session from public Internet
  # labeled non-secure because ID/PW passed over public Internet as clear text.
  # Delete this sample group if you do not have telnet server enabled.
  #pass in quick on dc0 proto tcp from any to any port = 23 flags S keep state

  # Allow in secure FTP, Telnet, and SCP from public Internet
  # This function is using SSH (secure shell)
  pass in quick on dc0 proto tcp from any to any port = 22 flags S keep state

  # Block and log only first occurrence of all remaining traffic
  # coming into the firewall. The logging of only the first
  # occurrence avoids filling up disk with Denial of Service logs.
  # This rule implements the default block.
  block in log first quick on dc0 all
  ################### End of rules file #####################################

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.14 NAT

Το NAT είναι ακρωνύμιο των λέξεων Network Address Translation ή Μετάφραση
Διευθύνσεων Δικτύου. Για όσους είναι εξοικειωμένοι με το Linux, βασίζεται στην
αρχή του IP Masquerading. Στην πραγματικότητα το NAT και το IP Masquerading
είναι το ίδιο πράγμα. Μια από τις πολλές δυνατότητες που παρέχει η λειτουργία
NAT του IPF, είναι και η δυνατότητα να έχουμε ένα ιδιωτικό τοπικό δίκτυο (LAN)
πίσω από το firewall το οποίο να μοιράζεται μια μοναδική δημόσια διεύθυνση IP
στο Internet.
Ίσως να αναρωτηθείτε γιατί να θέλει κάποιος να το κάνει αυτό. Οι ISPs συνήθως
αποδίδουν δυναμικές διευθύνσεις σε μη εταιρικούς πελάτες. Αυτό ουσιαστικά
σημαίνει ότι η διεύθυνση IP που αποδίδεται στο μηχάνημα σας, μπορεί να είναι
διαφορετική κάθε φορά που κάνετε κλήση για να συνδεθείτε. Για τους χρήστες DSL
modem και router, η αλλαγή διεύθυνσης πραγματοποιείται κάθε φορά που
ενεργοποιείται το modem. Η διεύθυνση IP που σας αποδίδεται από τον ISP σας,
είναι αυτή με την οποία φαίνεστε στο Internet.
Ας υποθέσουμε τώρα ότι έχετε πέντε PC στο σπίτι σας, και χρειάζεστε σε όλα
σύνδεση Internet. Κανονικά, θα έπρεπε να πληρώσετε τον ISP σας χωριστό
λογαριασμό για κάθε PC και να διαθέτετε πέντε γραμμές τηλεφώνου.
Με το NAT, χρειάζεστε μόνο ένα λογαριασμό με τον ISP σας. Μπορείτε απλώς να
συνδέσετε τα τέσσερα PC σε ένα διανομέα ή switch στο οποίο θα συνδέσετε επίσης
και το FreeBSD μηχάνημα σας. Το μηχάνημα αυτό θα ενεργεί ως πύλη του τοπικού
σας δικτύου για το Internet. Το NAT θα μεταφράσει αυτόματα τις ιδιωτικές
διευθύνσεις IP του κάθε μηχανήματος στην μοναδική δημόσια IP διεύθυνση που
έχετε, καθώς το πακέτο φεύγει από το firewall και κατευθύνεται προς το
Internet. Εκτελεί επίσης και την αντίστροφη μετάφραση για τα πακέτα που
επιστρέφουν.
Υπάρχει μια ειδική περιοχή διευθύνσεων IP που έχουν παραχωρηθεί για χρήση σε
τοπικά δίκτυα με NAT. Σύμφωνα με το RFC 1918, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε για
αυτό το σκοπό τις παρακάτω περιοχές, οι οποίες δεν δρομολογούνται ποτέ
απευθείας στο δημόσιο Internet:

Αρχικό IP 10.0.0.0    - Τελικό IP 10.255.255.255
Αρχικό IP 172.16.0.0  - Τελικό IP 172.31.255.255
Αρχικό IP 192.168.0.0 - Τελικό IP 192.168.255.255

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.15 IPNAT

Οι κανόνες του NAT φορτώνονται με τη χρήση της εντολής ipnat. Τυπικά, οι
κανόνες του NAT αποθηκεύονται στο αρχείο /etc/ipnat.rules. Δείτε τη σελίδα
manual του ipnat(1) για λεπτομέρειες.
Για να αλλάξετε τους κανόνες του NAT καθώς αυτό εκτελείται, τροποποιήστε το
αρχείο που τους περιέχει, και εκτελέστε την εντολή ipnat με την παράμετρο -CF
για να διαγράψετε τους εσωτερικούς κανόνες του NAT και να αδειάσετε όλες τις
ενεργές καταχωρίσεις του πίνακα μεταφράσεων.
Για να φορτώσετε τους κανόνες του NAT από την αρχή, εκτελέστε μια εντολή όπως
την παρακάτω:

  # ipnat -CF -f /etc/ipnat.rules

Για να δείτε κάποια στατιστικά σχετικά με το NAT, χρησιμοποιήστε την παρακάτω
εντολή:

  # ipnat -s

Για να δείτε μια λίστα με τις τρέχουσες καταχωρίσεις του πίνακα NAT,
χρησιμοποιήστε την παρακάτω εντολή:

  # ipnat -l

Για να ενεργοποιήσετε την λεπτομερή απεικόνιση μηνυμάτων και να δείτε
πληροφορίες που σχετίζονται με την επεξεργασία των κανόνων και τους ενεργούς
κανόνες και καταχωρίσεις στον πίνακα, γράψτε:

  # ipnat -v

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.16 Κανόνες του IPNAT

Οι κανόνες του NAT είναι αρκετά ευέλικτοι, και διαθέτουν πλήθος δυνατοτήτων
ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες των οικιακών αλλά και των επιχειρησιακών χρηστών.
Η σύνταξη των κανόνων που παρουσιάζεται εδώ, έχει απλοποιηθεί ώστε να
συμβαδίζει με τη συνήθη χρήση σε μη-εμπορικά περιβάλλοντα. Για πιο πλήρη
περιγραφή της σύνταξης, δείτε τη σελίδα manual του ipnat(5).
Η σύνταξη ενός κανόνα NAT μοιάζει με την παρακάτω:

  map IF LAN_IP_RANGE -> PUBLIC_ADDRESS

Ο κανόνας ξεκινάει με τη λέξη map.
Αντικαταστήστε το IF με την εξωτερική διεπαφή (τη κάρτα δικτύου που συνδέεται
στο Internet).
Η παράμετρος LAN_IP_RANGE είναι η περιοχή διευθύνσεων που χρησιμοποιείται από
το εσωτερικό σας δίκτυο. Στην πραγματικότητα θα μοιάζει με κάτι σαν το
192.168.1.0/24.
Η παράμετρος PUBLIC_ADDRESS μπορεί να είναι είτε η εξωτερική IP διεύθυνση, είτε
η ειδική λέξη 0/32, η οποία σημαίνει ότι θα χρησιμοποιηθεί η IP διεύθυνση που
έχει αποδοθεί στο IF.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.17 Πως Λειτουργεί το NAT

Ένα πακέτο φτάνει στο firewall από το LAN με προορισμό το Internet. Περνάει
διαμέσου των κανόνων φιλτραρίσματος εξερχομένων, όπου γίνεται η επεξεργασία του
από το NAT. Οι κανόνες εφαρμόζονται από τον πρώτο και προς τα κάτω, και
κερδίζει ο πρώτος που ταιριάζει. Ο έλεγχος γίνεται με βάση τη διεπαφή από την
οποία λήφθηκε το πακέτο και τη διεύθυνση IP από την οποία προέρχεται. Όταν το
όνομα της διεπαφής ενός πακέτου ταιριάζει με κάποιο κανόνα του NAT, η διεύθυνση
IP της αφετηρίας (που προέρχεται από το ιδιωτικό δίκτυο) ελέγχεται για να
εξακριβωθεί αν ταιριάζει με την περιοχή διευθύνσεων που καθορίζεται στην
αριστερά πλευρά του συμβόλου (βέλος) του κανόνα NAT. Αν ταιριάζει, η διεύθυνση
του πακέτου ξαναγράφεται, χρησιμοποιώντας τη δημόσια διεύθυνση IP η οποία
παρέχεται από το 0/32. Το NAT δημιουργεί μια καταχώριση στον εσωτερικό του
πίνακα, έτσι ώστε όταν επιστρέψει η απάντηση από το Internet, να μπορεί να
αντιστοιχηθεί ξανά στην αρχική ιδιωτική διεύθυνση IP και να περάσει έπειτα από
τους κανόνες του φίλτρου για περαιτέρω επεξεργασία.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.18 Ενεργοποιώντας το IPNAT

Για να ενεργοποιήσετε το IPNAT, προσθέστε τις παρακάτω γραμμές στο /etc/
rc.conf.
Για να επιτρέψετε στο μηχάνημα σας να δρομολογεί πακέτα μεταξύ διεπαφών
δικτύου:

  gateway_enable="YES"

Για να ξεκινάει αυτόματα το IPNAT σε κάθε εκκίνηση:

  ipnat_enable="YES"

Για να καθορίσετε από που επιθυμείτε να φορτώνονται οι κανόνες του IPNAT:

  ipnat_rules="/etc/ipnat.rules"

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.19 Το NAT σε Ένα Μεγάλο Τοπικό Δίκτυο

Για τοπικά δίκτυα με μεγάλο αριθμό υπολογιστών, ή για δίκτυα που διασυνδέουν
περισσότερα από ένα LAN, η διαδικασία της μετατροπής όλων αυτών των ιδιωτικών
διευθύνσεων σε μια μοναδική δημόσια διεύθυνση, δημιουργεί πρόβλημα κατανομής
πόρων, καθώς χρησιμοποιούνται πολλές φορές οι ίδιοι αριθμοί θυρών, οδηγώντας τα
PC του δικτύου σε συγκρούσεις. Υπάρχουν δύο τρόποι για να ελαττώσουμε αυτό το
πρόβλημα.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.19.1 Ανάθεση των θυρών που θα Χρησιμοποιηθούν

Ένα συνηθισμένος κανόνας NAT μοιάζει με τον παρακάτω:

  map dc0 192.168.1.0/24 -> 0/32

Στον παραπάνω κανόνα, η θύρα αφετηρίας του πακέτου παραμένει αναλλοίωτη καθώς
το πακέτο διέρχεται μέσω του IPNAT. Αν προσθέσετε την λέξη-κλειδί portmap,
μπορείτε να ρυθμίσετε το IPNAT να χρησιμοποιεί θύρες που ανήκουν σε μια
καθορισμένη περιοχή. Για παράδειγμα, ο παρακάτω κανόνας θα οδηγήσει το NAT να
τροποποιήσει την θύρα της αφετηρίας, ώστε να είναι μέσα στην περιοχή που
φαίνεται:

  map dc0 192.168.1.0/24 -> 0/32 portmap tcp/udp 20000:60000

Μπορούμε επίσης να απλοποιήσουμε ακόμα περισσότερο τη διαδικασία
χρησιμοποιώντας τη λέξη auto ώστε το IPNAT να καθορίζει από μόνο του ποιες
θύρες είναι διαθέσιμες για χρήση:

  map dc0 192.168.1.0/24 -> 0/32 portmap tcp/udp auto

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.19.2 Χρησιμοποιώντας ένα Απόθεμα Δυναμικών Διευθύνσεων

Σε ένα πολύ μεγάλο τοπικό δίκτυο, αργά ή γρήγορα φτάνουμε στο σημείο που μια
μοναδική δημόσια διεύθυνση δεν επαρκεί για να καλύψει τόσες πολλές ιδιωτικές.
Αν υπάρχει διαθέσιμο ένα εύρος δημοσίων διευθύνσεων, μπορούν να χρησιμοποιηθούν
ως «απόθεμα (pool)», επιτρέποντας στην IPNAT να επιλέξει μια από αυτές καθώς
αντιστοιχεί τα πακέτα κατά την έξοδο τους προς το δημόσιο δίκτυο.
Για παράδειγμα, αντί να αντιστοιχούν όλα τα πακέτα μέσω μιας μοναδικής δημόσιας
IP διεύθυνσης όπως παρακάτω:

  map dc0 192.168.1.0/24 -> 204.134.75.1

μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα εύρος IP διευθύνσεων, είτε με τη χρήση μάσκας
δικτύου:

  map dc0 192.168.1.0/24 -> 204.134.75.0/255.255.255.0

είτε με συμβολισμό CIDR:

  map dc0 192.168.1.0/24 -> 204.134.75.0/24

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.20 Ανακατεύθυνση Θυρών

Είναι κοινή πρακτική να εγκαθίστανται υπηρεσίες όπως ο εξυπηρετητής
ιστοσελίδων, ταχυδρομείου, βάσης δεδομένων και DNS σε διαφορετικά PC στο τοπικό
δίκτυο. Στην περίπτωση αυτή, η κίνηση πακέτων από αυτά τα μηχανήματα
εξακολουθεί να χρειάζεται το NAT, αλλά χρειάζεται επίσης να υπάρχει κάποιος
τρόπος να κατευθύνεται η εισερχόμενη κίνηση στα σωστά PC του δικτύου. Το IPNAT
έχει τις κατάλληλες δυνατότητες για την επίλυση αυτού του προβλήματος. Για
παράδειγμα, έστω ότι ένας εξυπηρετητής ιστοσελίδων βρίσκεται στην διεύθυνση LAN
10.0.10.25 και η μοναδική δημόσια IP είναι 20.20.20.5. Ο κανόνας που θα γράφατε
θα έμοιαζε με τον παρακάτω:

  rdr dc0 20.20.20.5/32 port 80 -> 10.0.10.25 port 80

ή:

  rdr dc0 0.0.0.0/0 port 80 -> 10.0.10.25 port 80

ή για ένα εξυπηρετητή DNS με διεύθυνση στο τοπικό δίκτυο 10.0.10.33 ο οποίος
πρέπει να δέχεται αναζητήσεις από το δημόσιο δίκτυο:

  rdr dc0 20.20.20.5/32 port 53 -> 10.0.10.33 port 53 udp

-------------------------------------------------------------------------------

31.5.21 FTP και NAT

Το FTP είναι ένας δεινόσαυρος που έχει απομείνει από την εποχή που το Internet
ήταν στα αρχικά του στάδια, όπου τα ερευνητικά εργαστήρια των πανεπιστήμιων
ήταν συνδεμένα μεταξύ τους με μισθωμένες γραμμές και οι ερευνητές το
χρησιμοποιούσαν για να στέλνουν αρχεία ο ένας στον άλλο. Την εποχή εκείνη, δεν
υπήρχαν ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια. Με το πέρασμα του χρόνου, το FTP
θάφτηκε στο πίσω μέρος του ταχέως εξελισσόμενου Internet. Δεν εξελίχθηκε ποτέ
ώστε να ξεπεράσει προβλήματα ασφάλειας, όπως π.χ. το γεγονός ότι στέλνει το
όνομα και τον κωδικό του χρήστη ως απλό κείμενο. Το FTP έχει δυο καταστάσεις
λειτουργίας, την ενεργή και την παθητική. Η διαφορά είναι στο πως γίνεται η
ανάκτηση του καναλιού δεδομένων. Η παθητική λειτουργία είναι πιο ασφαλής, καθώς
το κανάλι δεδομένων αποτελεί το κύριο κανάλι της συνεδρίας. Μπορείτε να βρείτε
πολύ καλή περιγραφή του πρωτοκόλλου και των διαφορετικών τρόπων λειτουργίας
του, στο http://www.slacksite.com/other/ftp.html.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.21.1 Κανόνες του IPNAT

Το IPNAT διαθέτει μια ειδική επιλογή για διαμεσολάβηση FTP (proxy) η οποία
μπορεί να καθοριστεί στον κατάλληλο κανόνα του NAT. Μπορεί να παρακολουθήσει
όλα τα εξερχόμενα πακέτα για να ανιχνεύσει την έναρξη μιας ενεργής ή παθητικής
συνεδρίας FTP, και να δημιουργήσει δυναμικά προσωρινούς κανόνες στο φίλτρο που
να περιέχουν μόνο τον αριθμό της θύρας που χρησιμοποιείται από το κανάλι
δεδομένων. Αυτό εξαλείφει το πρόβλημα ασφάλειας που δημιουργείται από το
γεγονός ότι διαφορετικά θα χρειαζόταν να ανοιχθεί μια μεγάλη περιοχή θυρών
(στην υψηλή περιοχή) στο firewall.
Ο παρακάτω κανόνας χειρίζεται όλα τα δεδομένα για το εσωτερικό δίκτυο (LAN):

  map dc0 10.0.10.0/29 -> 0/32 proxy port 21 ftp/tcp

Ο παρακάτω κανόνας χειρίζεται την κίνηση FTP από την πύλη (gateway):

  map dc0 0.0.0.0/0 -> 0/32 proxy port 21 ftp/tcp

Ο παρακάτω κανόνας χειρίζεται όλη την κίνηση από το εσωτερικό LAN που δεν
ανήκει στο πρωτόκολλο FTP:

  map dc0 10.0.10.0/29 -> 0/32

Ο κανόνας χαρτογράφησης του FTP τοποθετείται πριν από τον κανονικό κανόνα
χαρτογράφησης. Κάθε πακέτο ελέγχεται αρχικά από τον κανόνα που βρίσκεται στην
κορυφή. Αν ταιριάζει στη διεπαφή και στην ιδιωτική διεύθυνση IP και πρόκειται
για πακέτο FTP, ο διαμεσολαβητής FTP δημιουργεί προσωρινούς κανόνες στο φίλτρο
οι οποίοι επιτρέπουν την εισερχόμενη και εξερχόμενη κίνηση FTP ενώ ταυτόχρονα
εκτελούν και την απαραίτητη μετάφραση NAT. Όλα τα πακέτα που δεν ανήκουν σε
μετάδοση FTP δεν ταιριάζουν με τον πρώτο κανόνα, έτσι κατευθύνονται στον τρίτο
κανόνα, εξετάζονται όσο αφορά τη διεπαφή και το IP από το οποίο προέρχονται,
και γίνεται η αντίστοιχη μετάφραση τους από το NAT.
-------------------------------------------------------------------------------

31.5.21.2 Κανόνες Φίλτρου για το IPNAT

Όταν χρησιμοποιείται ο μεσολαβητής FTP, χρειάζεται μόνο ένας κανόνας για το
NAT.
Χωρίς το μεσολαβητή FTP, χρειάζονται οι παρακάτω τρεις κανόνες:

  # Allow out LAN PC client FTP to public Internet
  # Active and passive modes
  pass out quick on rl0 proto tcp from any to any port = 21 flags S keep state

  # Allow out passive mode data channel high order port numbers
  pass out quick on rl0 proto tcp from any to any port > 1024 flags S keep
  state

  # Active mode let data channel in from FTP server
  pass in quick on rl0 proto tcp from any to any port = 20 flags S keep state

-------------------------------------------------------------------------------

31.6 IPFW

Το IPFIREWALL (IPFW) είναι λογισμικό που αναπτύχθηκε για το FreeBSD. Έχει
γραφεί και συντηρείται από εθελοντές που ανήκουν στο Project. Χρησιμοποιεί τους
κλασικούς κανόνες χωρίς διατήρηση της κατάστασης (stateless) καθώς και μια
τεχνική κωδικοποίησης που επιτυγχάνει αυτό που αναφέρεται ως Απλή Stateful
Λογική (Simple Stateful Logic).
Το υπόδειγμα κανόνων για το IPFW (στα αρχεία /etc/rc.firewall και /etc/
rc.firewall6) της τυπικής εγκατάστασης του FreeBSD είναι μάλλον απλό και θα
χρειαστεί να κάνετε κάποιες αλλαγές πριν το χρησιμοποιήσετε. Το παράδειγμα δεν
χρησιμοποιεί φιλτράρισμα τύπου stateful. Η stateful λειτουργία είναι ευεργετική
στις περισσότερες περιπτώσεις, έτσι δεν θα χρησιμοποιήσουμε αυτό το παράδειγμα
ως βάση αυτής της ενότητας.
Η σύνταξη των κανόνων stateless του IPFW έχει ενισχυθεί με εξελιγμένες
δυνατότητες επιλογής οι οποίες συνήθως ξεπερνάνε κατά πολύ τις τυπικές γνώσεις
του ατόμου που καλείται να το ρυθμίσει. Το IPFW απευθύνεται στον επαγγελματία
χρήστη ή τον τεχνικά προχωρημένο χομπίστα, ο οποίος έχει ανάγκη προχωρημένου
φιλτραρίσματος πακέτων. Η πραγματική δύναμη των κανόνων του IPFW αποκαλύπτεται
μόνο αν διαθέτετε προχωρημένες γνώσεις σχετικά με το πως διαφορετικά πρωτόκολλα
δημιουργούν και χρησιμοποιούν την επικεφαλίδα των πακέτων τους. Τέτοιο επίπεδο
επεξηγήσεων είναι πέρα από το σκοπό αυτής της ενότητας του Εγχειριδίου.
Το IPFW αποτελείται από επτά εξαρτήματα. Το βασικό εξάρτημα είναι ο
επεξεργαστής κανόνων του firewall στον πυρήνα, με ενσωματωμένη τη δυνατότητα
καταγραφής. Τα υπόλοιπα εξαρτήματα είναι το σύστημα καταγραφής (logging), ο
κανόνας divert ο οποίος ενεργοποιεί τη λειτουργία NAT, καθώς και οι
προχωρημένες δυνατότητες ειδικού σκοπού: το σύστημα διαμόρφωσης κίνησης
(traffic shaper) dummynet, η δυνατότητα προώθησης μέσω του fwd rule, η
δυνατότητα γεφύρωσης (bridge) καθώς και η δυνατότητα απόκρυψης (ipstealth). To
IPFW υποστηρίζει τόσο το πρωτόκολλο IPv4 όσο και το IPv6.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.1 Ενεργοποιώντας το IPFW

Το IPFW περιλαμβάνεται στην βασική εγκατάσταση του FreeBSD ως άρθρωμα του
πυρήνα το οποίο μπορεί να φορτωθεί δυναμικά. Το σύστημα θα φορτώσει δυναμικά το
άρθρωμα όταν βρει την καταχώριση firewall_enable="YES" στο αρχείο /etc/rc.conf.
Δεν χρειάζεται να μεταγλωττίσετε το IPFW μέσα στον πυρήνα.
Αφού επανεκκινήσετε το σύστημα σας με την καταχώριση firewall_enable="YES" στο
rc.conf, θα δείτε με άσπρα έντονα γράμματα το ακόλουθο μήνυμα κατά τη
διαδικασία της εκκίνησης:

  ipfw2 initialized, divert disabled, rule-based forwarding disabled, default
  to deny, logging disabled

Το άρθρωμα έχει ενσωματωμένη τη δυνατότητα καταγραφής. Για να ενεργοποιήσετε
την καταγραφή και να θέσετε το επίπεδο λεπτομέρειας, υπάρχουν κάποιες ρυθμίσεις
που μπορείτε να θέσετε στο /etc/sysctl.conf. Προσθέτοντας τις παρακάτω
καταχωρίσεις, θα ενεργοποιηθεί η καταγραφή στις επόμενες εκκινήσεις:

  net.inet.ip.fw.verbose=1
  net.inet.ip.fw.verbose_limit=5

-------------------------------------------------------------------------------

31.6.2 Επιλογές του Πυρήνα

Δεν είναι υποχρεωτικό να ενεργοποιήσετε το IPFW μεταγλωττίζοντας τις παρακάτω
επιλογές στον πυρήνα του FreeBSD. Ο σκοπός αυτής της παρουσίασης είναι καθαρά
ενημερωτικός.

  options    IPFIREWALL

Η επιλογή αυτή ενεργοποιεί το IPFW ως μέρος του πυρήνα.

  options    IPFIREWALL_VERBOSE

Ενεργοποιεί την καταγραφή των πακέτων που περνούν μέσω του IPFW και
περιλαμβάνουν τη λέξη log στον κανόνα τους.

  options    IPFIREWALL_VERBOSE_LIMIT=5

Περιορίζει τον πλήθος των πακέτων που καταγράφονται μέσω του syslogd(8) σε
συγκεκριμένο αριθμό ανά καταχώριση. Η ρύθμιση είναι χρήσιμη σε εχθρικά
περιβάλλοντα στα οποία είναι επιθυμητή η καταγραφή. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να
αποφευχθεί μια πιθανή επίθεση με στόχο την υπερχείλιση των αρχείων καταγραφής.

  options    IPFIREWALL_DEFAULT_TO_ACCEPT

Η επιλογή αυτή αφήνει τα πάντα να περνάνε μέσα από το firewall, το οποίο είναι
καλή ιδέα την πρώτη φορά που ρυθμίζετε το firewall σας.

  options    IPDIVERT

Η επιλογή αυτή ενεργοποιεί τη λειτουργία NAT.

     Σημείωση:Το firewall θα απορρίπτει όλα τα πακέτα που κατευθύνονται
     από και προς το μηχάνημα, αν δεν περιλάβετε την επιλογή
     IPFIREWALL_DEFAULT_TO_ACCEPT ή αν δεν ρυθμίσετε ένα κατάλληλο κανόνα
     που να επιτρέπει αυτές τις συνδέσεις.

-------------------------------------------------------------------------------

31.6.3 Επιλογές στο /etc/rc.conf

Ενεργοποιήστε το firewall:

  firewall_enable="YES"

Για να επιλέξετε ένα από τους προεπιλεγμένους τύπους firewall που
υποστηρίζονται από το FreeBSD, διαβάστε το αρχείο /etc/rc.firewall και
δημιουργήστε μια εγγραφή όπως την παρακάτω:

  firewall_type="open"

Οι διαθέσιμες τιμές για αυτή τη ρύθμιση είναι:

* open  επιτρέπει τη διέλευση όλης της κίνησης.
* client  προστατεύει μόνο το συγκεκριμένο μηχάνημα.
* simple  προστατεύει ολόκληρο το δίκτυο.
* closed  απενεργοποιεί εντελώς την κίνηση πακέτων, εκτός από την εσωτερική
  διεπαφή (loopback).
* UNKNOWN  απενεργοποιεί την φόρτωση κανόνων του firewall.
* filename  το πλήρες μονοπάτι του αρχείου που περιέχει τους κανόνες του
  firewall.

Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε δύο διαφορετικούς τρόπους για να φορτώσετε
προσαρμοσμένους κανόνες στο ipfw firewall. Ο ένας είναι θέτοντας τη μεταβλητή
firewall_type στην απόλυτη διαδρομή του αρχείου που περιέχει τους κανόνες του
firewall, χωρίς να δώσετε ορίσματα στην γραμμή εντολών για το ίδιο το ipfw(8).
Το αρχείο κανόνων που φαίνεται παρακάτω, απορρίπτει όλη την εισερχόμενη και
εξερχόμενη κίνηση:

  add deny in
  add deny out

Από την άλλη μεριά, είναι επίσης δυνατό να θέσετε τη μεταβλητή firewall_script
στην απόλυτη διαδρομή ενός εκτελέσιμου script που περιλαμβάνει μια σειρά από
εντολές ipfw που θα εκτελεστούν κατά την εκκίνηση. Ένα έγκυρο τέτοιο script το
οποίο είναι αντίστοιχο με το αρχείο κανόνων που δείξαμε παραπάνω, είναι το
ακόλουθο:

  #!/bin/sh

  ipfw -q flush

  ipfw add deny in
  ipfw add deny out


     Σημείωση:Αν θέσετε την τιμή του firewall_type είτε σε client είτε σε
     simple, θα πρέπει να ελέγξετε ότι οι προεπιλεγμένοι κανόνες που
     περιέχονται στο /etc/rc.firewall ταιριάζουν με τις ρυθμίσεις του
     συγκεκριμένου μηχανήματος. Παρατηρήστε επίσης ότι τα παραδείγματα που
     χρησιμοποιούνται σε αυτό το κεφάλαιο αναμένουν να να έχετε θέσει τη
     μεταβλητή firewall_script στην τιμή /etc/ipfw.rules.

Ενεργοποιήστε την καταγραφή:

  firewall_logging="YES"


     Προειδοποίηση:Το μόνο πράγμα που κάνει η μεταβλητή firewall_logging
     είναι να θέσει την τιμή της μεταβλητής sysctl net.inet.ip.fw.verbose
     στην τιμή 1 (δείτε το Τμήμα_31.6.1). Δεν υπάρχει μεταβλητή του
     rc.conf που να ορίζει περιορισμούς στην καταγραφή, αλλά αυτό μπορεί
     να ρυθμιστεί μέσω της παραπάνω μεταβλητής sysctl είτε χειροκίνητα,
     είτε μέσω του αρχείου /etc/sysctl.conf:

       net.inet.ip.fw.verbose_limit=5


Αν το μηχάνημα σας λειτουργεί ως πύλη (gateway), δηλαδή παρέχει υπηρεσία
μετάφρασης διευθύνσεων δικτύου (Network Address Translation, NAT) μέσω του natd
(8), παρακαλούμε να διαβάσετε το Τμήμα_32.8 για πληροφορίες σχετικά με τις
ρυθμίσεις που απαιτούνται στο αρχείο /etc/rc.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.4 Η Εντολή IPFW

Η εντολή ipfw είναι ο συνήθης τρόπος για την προσθήκη η διαγραφή κανόνων στους
εσωτερικούς ενεργούς κανόνες του firewall, καθώς αυτό εκτελείται. Το πρόβλημα
με τη χρήση αυτής της μεθόδου είναι ότι οι αλλαγές χάνονται με τον τερματισμό
λειτουργίας του μηχανήματος. Μπορείτε να γράψετε όλους τους κανόνες σας σε ένα
αρχείο και να το χρησιμοποιείτε για να τους φορτώνετε στην εκκίνηση. Μπορείτε
να χρησιμοποιήσετε το ίδιο αρχείο για να αντικαταστήσετε τους τρέχοντες κανόνες
του firewall, την ώρα που αυτό εκτελείται. Αυτός είναι και ο συνιστώμενος
τρόπος που χρησιμοποιούμε στα παραδείγματα μας.
Η εντολή ipfw είναι επίσης χρήσιμη για να απεικονίζει τους τρέχοντες κανόνες
στη κονσόλα σας. Το σύστημα καταγραφής χρήσης της IPFW δημιουργεί αυτόματα ένα
μετρητή για κάθε κανόνα, ο οποίος μετράει πόσα πακέτα ταίριαξαν με αυτόν. Κατά
τη διάρκεια των δοκιμών, η δυνατότητα να ελέγξετε την τιμή του μετρητή είναι
ένας τρόπος για να διαπιστώσετε αν ο κανόνας λειτουργεί κανονικά.
Για να δείτε όλους τους κανόνες με τη σειρά:

  # ipfw list

Για να δείτε μια λίστα όλων των κανόνων, μαζί με την ώρα που ενεργοποιήθηκε
τελευταία φορά ο κάθε κανόνας, γράψτε:

  # ipfw -t list

Το επόμενο παράδειγμα δείχνει τον αριθμό των πακέτων που ταίριαξαν μαζί με τον
αντίστοιχο κανόνα. Η πρώτη στήλη δείχνει τον αριθμό του κανόνα, ακολουθείται
από τον αριθμό πακέτων που ταίριαξαν (πρώτα τα εξερχόμενα και μετά τα
εισερχόμενα) και τέλος από τον ίδιο τον κανόνα.

  # ipfw -a list

Για να δείτε μια λίστα που να περιλαμβάνει τόσο τους δυναμικούς όσο και τους
στατικούς κανόνες:

  # ipfw -d list

Για να δείτε και τους δυναμικούς κανόνες που έχουν λήξει:

  # ipfw -d -e list

Για να μηδενίσετε τους μετρητές:

  # ipfw zero

Για να μηδενίσετε τους μετρητές μόνο για τον κανόνα με τον αριθμό NUM:

  # ipfw zero NUM

-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5 Το Σύνολο Κανόνων του IPFW

Ως «σύνολο κανόνων» στο IPFW, ορίζουμε μια ομάδα κανόνων που έχουν γραφεί για
να επιτρέπουν ή να απορρίπτουν πακέτα ανάλογα με τις τιμές που περιέχονται σε
αυτά. Η διπλής κατεύθυνσης ανταλλαγή πακέτων μεταξύ υπολογιστών αποτελεί μια
συνεδρία. Το σύνολο κανόνων του firewall επεξεργάζεται τόσο τα πακέτα που
έρχονται από το Internet, όσο και τα πακέτα που παράγονται από το σύστημα ως
απάντηση σε αυτά. Κάθε υπηρεσία TCP/IP (π.χ. telnet, www, mail, κ.λ.π.)
καθορίζεται από το πρωτόκολλο και την προνομιακή (privileged) θύρα που
χρησιμοποιεί για να δέχεται αιτήματα εξυπηρέτησης. Τα πακέτα που προορίζονται
για μια συγκεκριμένη υπηρεσία, ξεκινούν από τη διεύθυνση αφετηρίας
χρησιμοποιώντας μια μη-προνομιακή θύρα και καταλήγουν στη συγκεκριμένη θύρα
υπηρεσίας στον προορισμό. Όλες οι παραπάνω παράμετροι (θύρες και διευθύνσεις)
μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως κριτήρια επιλογής για την δημιουργία κανόνων που
επιτρέπουν ή εμποδίζουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Όταν ένα πακέτο εισέρχεται στο firewall, συγκρίνεται με βάση τον πρώτο κανόνα.
Η σύγκριση συνεχίζεται διαδοχικά με τους υπόλοιπους κανόνες, από τον πρώτο προς
τον τελευταίο, με βάση τον αύξοντα αριθμό τους. Όταν το πακέτο ταιριάξει με τις
παραμέτρους επιλογής κάποιου κανόνα, εκτελείται η οδηγία που αναφέρεται στο
πεδίο ενεργειών του κανόνα αυτού και η αναζήτηση κανόνων για το συγκεκριμένο
πακέτο τερματίζεται. Σε αυτή τη μέθοδο αναζήτησης, «ο πρώτος κανόνας που
ταιριάζει, είναι ο νικητής». Αν το πακέτο δεν ταιριάζει με κανένα από τους
κανόνες, θα ληφθεί από τον υποχρεωτικό προεπιλεγμένο κανόνα του IPFW, με αριθμό
65535, ο οποίος εμποδίζει τη διέλευση όλων των πακέτων, και τα απορρίπτει χωρίς
να στείλει καμιά απάντηση στον αρχικό αποστολέα τους.

     Σημείωση:Η αναζήτηση συνεχίζεται μετά από κανόνες τύπου count, skipto
     και tee.

Οι οδηγίες που φαίνονται εδώ, βασίζονται στη χρήση κανόνων που περιέχουν τις
οδηγίες keep state, limit, in, out και via. Αυτές είναι και οι βασικές
λειτουργίες για την δόμηση ενός firewall τύπου inclusive με stateful
λειτουργία.

     Προειδοποίηση:Να δίνετε μεγάλη προσοχή όταν δουλεύετε με τους κανόνες
     ενός firewall. Μπορεί άθελα σας να κλειδωθείτε έξω από το σύστημα
     σας.

-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.1 Σύνταξη Κανόνων

Στην ενότητα αυτή, θα παρουσιάσουμε μια απλοποιημένη σύνταξη κανόνων. Δείχνουμε
μόνο ότι χρειάζεται για να δημιουργηθεί ένα τυποποιημένο σύνολο κανόνων για ένα
inclusive firewall. Για πλήρη περιγραφή, δείτε τη σελίδα manual του ipfw(8).
Οι κανόνες περιέχουν λέξεις-κλειδιά. Οι λέξεις αυτές θα πρέπει να
κωδικοποιηθούν με συγκεκριμένη σειρά από τα αριστερά προς τα δεξιά της γραμμής.
Οι λέξεις-κλειδιά φαίνονται παρακάτω με έντονα γράμματα. Μερικές λέξεις έχουν
υπο-επιλογές οι οποίες μπορεί να είναι επίσης λέξεις-κλειδιά και να
περιλαμβάνουν επίσης ακόμα περισσότερες υπο-επιλογές.
Η αρχή ενός σχολίου, σηματοδοτείται με το σύμβολο #, το οποίο μπορεί να
εμφανίζεται στο τέλος μιας γραμμής κανόνα, ή και σε μια δική του γραμμή. Οι
κενές γραμμές αγνοούνται.
CMD RULE_NUMBER ACTION LOGGING SELECTION STATEFUL
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.1.1 CMD

Για να γίνει η προσθήκη ενός νέου κανόνα στον εσωτερικό πίνακα, τοποθετείται
μπροστά από αυτόν η παράμετρος add.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.1.2 RULE_NUMBER

Κάθε κανόνας σχετίζεται με ένα αριθμό κανόνα (rule_number) στην περιοχή
1..65535.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.1.3 ACTION

Ένας κανόνας μπορεί να σχετίζεται με μια ή περισσότερες ενέργειες, οι οποίες
εκτελούνται όταν το πακέτο ταιριάζει με τα κριτήρια επιλογής αυτού του κανόνα.
allow | accept | pass | permit
Όλα τα παραπάνω έχουν το ίδιο αποτέλεσμα: το πακέτο εξέρχεται από την σύστημα
του firewall. Η αναζήτηση για το συγκεκριμένο πακέτο τερματίζεται σε αυτό τον
κανόνα.
check-state
Ελέγχει το πακέτο με βάση το δυναμικό πίνακα κανόνων. Αν βρεθεί κανόνας που να
ταιριάζει, θα εκτελεστεί η ενέργεια του κανόνα ο οποίος δημιούργησε τον
συγκεκριμένο δυναμικό κανόνα. Διαφορετικά, η αναζήτηση συνεχίζεται με τον
επόμενο κανόνα. Ένας κανόνας check-state δεν έχει κριτήρια επιλογής. Αν δεν
υπάρχει κανόνας check-state στο σύνολο κανόνων, ο έλεγχος του πίνακα δυναμικών
κανόνων ξεκινάει από τον πρώτο κανόνα τύπου keep-state ή limit.
deny | drop
Και οι δύο λέξεις σημαίνουν το ίδιο πράγμα: τα πακέτα που ταιριάζουν με αυτό
τον κανόνα απορρίπτονται. Η αναζήτηση τερματίζεται.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.1.4 Καταγραφή

log ή logamount
Όταν ένα πακέτο ταιριάζει με ένα κανόνα που περιέχει τη λέξη log, γίνεται
καταγραφή του μηνύματος μέσω του syslogd(8) στη δυνατότητα SECURITY. Η
καταγραφή συμβαίνει μόνο αν ο αριθμός των πακέτων που έχει καταγραφεί μέχρι
στιγμής δεν υπερβαίνει την παράμετρο logamount. Αν η παράμετρος αυτή δεν έχει
καθοριστεί, το όριο ρυθμίζεται με βάση την τιμή της μεταβλητής sysctl
net.inet.ip.fw.verbose_limit. Και στις δύο περιπτώσεις, μια μηδενική τιμή
σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει όριο στην καταγραφή. Μόλις η καταγραφή φτάσει στο
όριο, μπορεί να γίνει επανενεργοποίηση της με το μηδενισμό του μετρητή
καταγραφής, ή του μετρητή για το συγκεκριμένο κανόνα. Δείτε την εντολή ipfw
reset log.

     Σημείωση:Η καταγραφή γίνεται μόνο αφού επαληθευθούν όλες οι άλλες
     συνθήκες ταιριάσματος του πακέτου, και πριν την τελική αποδοχή ή
     απόρριψη του. Είναι στη δική σας ευχέρεια να αποφασίσετε σε ποιους
     κανόνες θα ενεργοποιήσετε την καταγραφή.

-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.1.5 Επιλογή

Οι λέξεις-κλειδιά που περιγράφονται σε αυτή την ενότητα, χρησιμοποιούνται για
να περιγράψουν χαρακτηριστικά του πακέτου που θα πρέπει να διερευνηθούν για να
καθοριστεί αν το πακέτο ταιριάζει ή όχι με τον κανόνα. Η επιλογή μπορεί να
γίνει με βάση τα παρακάτω γενικής φύσεως χαρακτηριστικά, τα οποία και θα πρέπει
να χρησιμοποιηθούν με τη σειρά που φαίνονται:
udp | tcp | icmp
Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν τα πρωτόκολλα που περιέχονται στο αρχείο /
etc/protocols. Η τιμή που καθορίζεται χρησιμοποιείται για το ταίριασμα του
πρωτοκόλλου. Πρόκειται για υποχρεωτική παράμετρο.
from src to dst
Οι λέξεις from και to χρησιμοποιούνται για το ταίριασμα IP διευθύνσεων. Οι
κανόνες πρέπει να καθορίζουν τόσο την πηγή όσο και τον προορισμό. Η λέξη any
μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ταίριασμα με οποιαδήποτε διεύθυνση. Η λέξη me έχει
επίσης ειδική σημασία. Ταιριάζει με οποιαδήποτε διεύθυνση που έχει ρυθμιστεί σε
κάποια διεπαφή του συστήματος σας, αντιπροσωπεύοντας έτσι το PC στο οποίο
εκτελείται το firewall. Μπορούν έτσι να γραφούν κανόνες του τύπου from me to
any ή from any to me ή from any to 0.0.0.0/0 ή from 0.0.0.0/0 to me ή from any
to 0.0.0.0 ή from me to 0.0.0.0. Οι διευθύνσεις IP καθορίζονται ως αριθμητικές
οκτάδες χωρισμένες με τελείες και ακολουθούνται από το μήκος της μάσκας
υποδικτύου. Μια IP διεύθυνση μπορεί να καθορίζεται με αριθμούς που χωρίζονται
με τελείες. Μπορεί επίσης να ακολουθείται από το μέγεθος της μάσκας υποδικτύου
(μορφή CIDR). Πρόκειται για υποχρεωτική παράμετρο. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε
το βοηθητικό πρόγραμμα net-mgmt/ipcalc για διευκόλυνση σας στους υπολογισμούς.
Δείτε την δικτυακή τοποθεσία του προγράμματος για περισσότερες πληροφορίες:
http://jodies.de/ipcalc.
port number
Χρησιμοποιείται σε πρωτόκολλα που υποστηρίζουν αριθμούς θυρών (όπως είναι τα
TCP και UDP). Είναι υποχρεωτικό να δίνεται ο αριθμός θύρας της υπηρεσίας που
θέλετε να ταιριάξετε. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τα ονόματα των υπηρεσιών
(μπορείτε να τα βρείτε στο αρχείο /etc/services) αντί για τους κανονικούς
αριθμούς θυρών.
in | out
Με το παραπάνω μπορεί να καθοριστεί αν το ταίριασμα θα γίνεται σε εισερχόμενα ή
σε εξερχόμενα πακέτα αντίστοιχα. Είναι υποχρεωτικό να έχετε ως μέρος των
κριτηρίων του κανόνα σας, είτε τη λέξη in είτε τη λέξη out.
via IF
Ταιριάζει τα πακέτα τα οποία διέρχονται μέσω της διεπαφής με το όνομα που
καθορίζεται. Η λέξη via εξασφαλίζει ότι το όνομα της διεπαφής θα είναι πάντα
μέρος των κριτηρίων κατά τη διαδικασία ταιριάσματος.
setup
Πρόκειται για υποχρεωτική παράμετρο που αναγνωρίζει την αίτηση έναρξης μιας
συνεδρίας για πακέτα TCP.
keep-state
Πρόκειται για υποχρεωτική παράμετρο. Μόλις υπάρξει ταίριασμα, το firewall θα
δημιουργήσει ένα δυναμικό κανόνα, του οποίου η προεπιλεγμένη συμπεριφορά είναι
να ταιριάζει επικοινωνία διπλής κατεύθυνσης μεταξύ της διεύθυνσης IP και της
θύρας αφετηρίας και προορισμού, χρησιμοποιώντας το ίδιο πρωτόκολλο.
limit {src-addr | src-port | dst-addr | dst-port}
Το firewall θα επιτρέψει μόνο N πλήθος συνδέσεων με τις παραμέτρους που
περιγράφονται σε αυτό τον κανόνα. Μπορούν να καθοριστούν περισσότερες από μια
διευθύνσεις και πόρτες αφετηρίας και προορισμού. Δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν
στον ίδιο κανόνα οι παράμετροι limit και keep-state. Η επιλογή limit παρέχει
την ίδια λειτουργία stateful με την keep-state, καθώς και επιπρόσθετες δικές
της λειτουργίες.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.2 Επιλογή για Stateful Κανόνες

Το stateful φιλτράρισμα, αντιμετωπίζει την κίνηση του δικτύου ως διπλής
κατεύθυνσης ανταλλαγή πακέτων τα οποία δημιουργούν μια συνεδρία. Έχει επίσης τη
δυνατότητα να διερευνήσει αν τηρούνται οι έγκυροι κανόνες ανταλλαγής μηνυμάτων
μεταξύ του αποστολέα και του παραλήπτη. Οποιαδήποτε πακέτα δεν ταιριάζουν με το
πρότυπο αυτής της επικοινωνίας, απορρίπτονται ως ψεύτικα.
Η επιλογή check-state χρησιμοποιείται για να αναγνωριστεί σε ποιο σημείο του
συνόλου κανόνων του IPFW θα ελεγχθεί το πακέτο με βάση τη δυνατότητα των
δυναμικών κανόνων. Σε περίπτωση ταιριάσματος, το πακέτο εξέρχεται από το
firewall και συνεχίζει την πορεία του, ενώ την ίδια στιγμή δημιουργείται ένας
νέος δυναμικός κανόνας για το επόμενο πακέτο που αναμένεται να έρθει με βάση τη
συγκεκριμένη διπλής κατεύθυνσης επικοινωνία. Σε περίπτωση που το πακέτο δεν
ταιριάζει με το δυναμικό κανόνα, θα προχωρήσει για να ελεγχθεί από τον επόμενο
κανόνα του firewall.
Η δυνατότητα δυναμικών κανόνων είναι ευάλωτη σε εξάντληση πόρων σε περίπτωση
επίθεσης υπερχείλισης (flood) SYN. Η επίθεση αυτή μπορεί να δημιουργήσει πολύ
μεγάλο πλήθος δυναμικών κανόνων. Για την αντιμετώπιση μιας τέτοιας επίθεσης, το
FreeBSD χρησιμοποιεί μια ακόμα επιλογή που ονομάζεται limit. Η επιλογή αυτή
μπορεί να περιορίσει τον αριθμό των ταυτόχρονων συνεδριών, εξετάζοντας τα πεδία
αφετηρίας και προορισμού των κανόνων. Ανιχνεύει με αυτό τον τρόπο το πλήθος των
δυναμικών κανόνων και πόσες φορές έχει χρησιμοποιηθεί ο καθένας από τη
συγκεκριμένη IP διεύθυνση. Αν ο αριθμός αυτός ξεπερνάει το όριο που έχει τεθεί
με την επιλογή limit, το πακέτο απορρίπτεται.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.3 Καταγραφή Μηνυμάτων του Firewall

Τα πλεονεκτήματα της καταγραφής συμβάντων του firewall, είναι προφανή: παρέχουν
τη δυνατότητα να δείτε για ποιο λόγο ενεργοποιήθηκαν οι κανόνες στους οποίους
έχετε ενεργοποιήσει την καταγραφή. Οι πληροφορίες περιλαμβάνουν τα πακέτα που
απορρίφθηκαν, τις διευθύνσεις από τις οποίες προήλθαν και που κατευθύνονταν. Με
αυτό τον τρόπο, έχετε ένα σημαντικό πλεονέκτημα στην ανίχνευση των εισβολέων.
Ακόμα και αν ενεργοποιήσετε τη λειτουργία καταγραφής, το IPFW δεν θα αρχίσει
από μόνο του την καταγραφή για κανένα κανόνα. Ο διαχειριστής του firewall θα
αποφασίσει σε ποιους από όλους τους κανόνες θα ενεργοποιήσει την καταγραφή, και
θα προσθέσει την λέξη log στην αντίστοιχη καταχώριση. Φυσιολογικά, γίνεται
καταγραφή μόνο για κανόνες που απορρίπτουν πακέτα (κανόνες deny), όπως για
παράδειγμα ο κανόνας απόρριψης των εισερχόμενων ICMP pings. Είναι κοινή
πρακτική, να αντιγράφεται στο τέλος των κανόνων ο κανόνας «ipfw default deny
everything» και να προστίθεται σε αυτόν η επιλογή log. Με τον τρόπο αυτό,
μπορείτε να δείτε όλα τα πακέτα που δεν ταίριαξαν με κανένα κανόνα του συνόλου.
Η καταγραφή συμβάντων είναι δίκοπο μαχαίρι. Αν δεν είστε προσεκτικός, θα
χαθείτε μέσα στο πλήθος των δεδομένων της καταγραφής και θα γεμίσετε το δίσκο
σας με άχρηστα αρχεία. Οι πιο παλιές και κοινές επιθέσεις τύπου άρνησης
υπηρεσίας (DoS), είναι αυτές που προσπαθούν να γεμίσουν τους δίσκους σας. Τα
μηνύματα αυτά όχι μόνο καταγράφονται στο syslogd, αλλά εμφανίζονται και στην
κονσόλα του συστήματος σας, και σύντομα γίνονται πολύ ενοχλητικά.
Η επιλογή IPFIREWALL_VERBOSE_LIMIT=5 στον πυρήνα, περιορίζει τον αριθμό των
συνεχόμενων όμοιων μηνυμάτων που στέλνονται στον καταγραφέα συστήματος syslogd
(8) σχετικά με το ταίριασμα πακέτων ενός συγκεκριμένου κανόνα. Όταν
ενεργοποιείται αυτή η επιλογή στον πυρήνα, ο αριθμός των συνεχόμενων μηνυμάτων
ενός συγκεκριμένου κανόνα, σταματάει μετά τον αριθμό που καθορίζεται. Δεν
υπάρχει κανένα όφελος από 200 συνεχόμενα μηνύματα με το ίδιο ακριβώς
περιεχόμενο. Για παράδειγμα, πέντε συνεχόμενα μηνύματα για ένα συγκεκριμένο
κανόνα θα καταγράφονταν κανονικά στο syslogd. Τα υπόλοιπα όμοια μηνύματα θα
καταμετρηθούν και θα καταγραφούν όπως φαίνεται παρακάτω:

  last message repeated 45 times

Όλα τα μηνύματα καταγραφής των πακέτων, γράφονται από προεπιλογή στο αρχείο /
var/log/security το οποίο καθορίζεται στο αρχείο /etc/syslog.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.4 Δημιουργία Ενός Script Κανόνων

Οι περισσότεροι έμπειροι χρήστες του IPFW, δημιουργούν ένα αρχείο που περιέχει
τους κανόνες και το γράφουν με τέτοιο τρόπο ώστε να να μπορεί να εκτελεστεί ως
script. Το βασικό πλεονέκτημα του παραπάνω τρόπου, είναι ότι οι κανόνες του
firewall μπορούν να ανανεωθούν χωρίς την ανάγκη να επανεκκινήσει το σύστημα για
να φορτωθούν οι νέοι. Η μέθοδος αυτή είναι πολύ βολική για την δοκιμή νέων
κανόνων, καθώς η διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί όσες φορές χρειάζεται. Καθώς
πρόκειται για κανονικό script, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε συμβολική
υποκατάσταση για να κωδικοποιήσετε και να υποκαταστήσετε συχνά
χρησιμοποιούμενες τιμές σε πολλαπλούς κανόνες. Αυτό φαίνεται στο παρακάτω
παράδειγμα.
Η σύνταξη που χρησιμοποιείται εδώ, είναι συμβατή με τα κελύφη sh(1), csh(1) και
tcsh(1). Μπροστά από τα πεδία της συμβολικής υποκατάστασης, υπάρχει το σήμα του
δολαρίου, $. Το σύμβολο αυτό δεν υπάρχει μπροστά από τα συμβολικά πεδία. Η τιμή
που θα αποδοθεί στο συμβολικό πεδίο, πρέπει να εσωκλείεται σε διπλά εισαγωγικά.
Ξεκινήστε το αρχείο των κανόνων σας όπως φαίνεται παρακάτω:

  ############### start of example ipfw rules script #############
  #
  ipfw -q -f flush       # Delete all rules
  # Set defaults
  oif="tun0"             # out interface
  odns="192.0.2.11"      # ISP's DNS server IP address
  cmd="ipfw -q add "     # build rule prefix
  ks="keep-state"        # just too lazy to key this each time
  $cmd 00500 check-state
  $cmd 00502 deny all from any to any frag
  $cmd 00501 deny tcp from any to any established
  $cmd 00600 allow tcp from any to any 80 out via $oif setup $ks
  $cmd 00610 allow tcp from any to $odns 53 out via $oif setup $ks
  $cmd 00611 allow udp from any to $odns 53 out via $oif $ks
  ################### End of example ipfw rules script ############

Αυτό είναι όλο. Στο παράδειγμα αυτό δεν είναι σημαντικοί οι κανόνες, αλλά ο
τρόπος με τον οποίο λειτουργούν και παίρνουν τιμές τα πεδία συμβολικής
υποκατάστασης.
Αν το παραπάνω παράδειγμα ήταν στο αρχείο /etc/ipfw.rules θα μπορούσατε να
φορτώσετε αυτούς τους κανόνες, γράφοντας την παρακάτω εντολή:

  # sh /etc/ipfw.rules

Το αρχείο /etc/ipfw.rules μπορεί να βρίσκεται σε όποιο κατάλογο θέλετε, και να
ονομάζεται επίσης όπως θέλετε.
Θα μπορούσατε να επιτύχετε το ίδιο πράγμα, εκτελώντας τις παρακάτω εντολές
χειροκίνητα:

  # ipfw -q -f flush
  # ipfw -q add check-state
  # ipfw -q add deny all from any to any frag
  # ipfw -q add deny tcp from any to any established
  # ipfw -q add allow tcp from any to any 80 out via tun0 setup keep-state
  # ipfw -q add allow tcp from any to 192.0.2.11 53 out via tun0 setup keep-
  state
  # ipfw -q add 00611 allow udp from any to 192.0.2.11 53 out via tun0 keep-
  state

-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.5 Σύνολο Κανόνων Stateful

Το παρακάτω σύνολο κανόνων (που δεν περιέχει κανόνες για NAT) είναι ένα
παράδειγμα γραφής ενός inclusive firewall. Ένα inclusive firewall επιτρέπει την
είσοδο μόνο των πακέτων που ταιριάζουν με τους κανόνες αποδοχής (pass) και
απορρίπτει από προεπιλογή όλα τα άλλα. Τα firewalls που έχουν σχεδιαστεί να
προστατεύουν ολόκληρα δίκτυα, διαθέτουν το λιγότερο δύο διεπαφές, στις οποίες
πρέπει να υπάρχουν κανόνες ώστε το firewall να λειτουργεί.
Όλα τα λειτουργικά συστήματα τύπου UNIX, συμπεριλαμβανομένου και του FreeBSD,
έχουν σχεδιαστεί να χρησιμοποιούν τη διεπαφή lo0 και τη διεύθυνση IP 127.0.0.1
για εσωτερική επικοινωνία με το λειτουργικό σύστημα. Το firewall πρέπει να
περιέχει κανόνες που να επιτρέπουν την απρόσκοπτη κίνηση αυτών των ειδικών, για
εσωτερική χρήση, πακέτων.
Οι κανόνες που ορίζουν την πρόσβαση εισερχόμενων και εξερχόμενων πακέτων,
γράφονται για τη διεπαφή που συνδέεται στο δημόσιο Internet. Η διεπαφή αυτή
μπορεί να είναι για παράδειγμα η tun0 (σε περίπτωση που χρησιμοποιείτε το PPP
χρήστη), ή η κάρτα δικτύου που συνδέεται στο καλωδιακό ή DSL modem σας.
Σε περίπτωση που μια ή περισσότερες κάρτες δικτύου συνδέονται σε εσωτερικά
ιδιωτικά δίκτυα πίσω από το firewall, θα πρέπει να υπάρχουν οι αντίστοιχοι
κανόνες που να επιτρέπουν την ελεύθερη διακίνηση των πακέτων ανάμεσα στις
διεπαφές αυτές ή/και στο Internet.
Οι κανόνες πρέπει να οργανώνονται σε τρεις κύριες ενότητες: αρχικά όλες οι
διεπαφές στις οποίες επιτρέπεται η ελεύθερη διακίνηση δεδομένων, έπειτα η
διεπαφή από την οποία εξέρχονται τα πακέτα προς το δημόσιο δίκτυο (Internet)
και τέλος η διεπαφή από την οποία λαμβάνονται πακέτα από το Internet.
Σε κάθε μια από τις ενότητες των διεπαφών που συνδέονται στο Internet, πρέπει
να τοποθετούνται πρώτοι οι κανόνες που ταιριάζουν συχνότερα με την αντίστοιχη
κίνηση. Ο τελευταίος κανόνας της ενότητας θα πρέπει να απορρίπτει και να
καταγράφει όλα τα πακέτα της συγκεκριμένης διεπαφής/κατεύθυνσης.
Η ενότητα εξερχομένων (Outbound) στο σύνολο κανόνων που φαίνεται παρακάτω,
περιέχει μόνο κανόνες τύπου allow. Οι κανόνες αυτοί περιέχουν συγκεκριμένες
επιλεγμένες τιμές, με τις οποίες αναγνωρίζεται με μοναδικό τρόπο η υπηρεσία
στην οποία επιτρέπεται η πρόσβαση από το δημόσιο Internet. Όλοι οι κανόνες
έχουν τις επιλογές proto, port, in/out και keep-state. Οι κανόνες τύπου proto
tcp περιέχουν την επιλογή setup για την αναγνώριση του πακέτου έναρξης της
συνεδρίας, ώστε να γίνει η καταχώριση της στον πίνακα συνδέσεων (stateful).
Στην ενότητα των εισερχόμενων πακέτων (Inbound) που φαίνεται παρακάτω,
εμφανίζονται πρώτοι οι κανόνες που χρησιμοποιούνται για την απόρριψη των
ανεπιθύμητων πακέτων. Αυτό γίνεται για δύο διαφορετικούς λόγους. Ο πρώτος είναι
ότι τα κακόβουλα πακέτα μπορεί εν μέρει να ταιριάζουν με κάποια χαρακτηριστικά
της έγκυρης κίνησης. Τα πακέτα αυτά θα πρέπει να απορριφθούν, αντί να γίνουν
δεκτά από κάποιο επόμενο κανόνα allow. Ο δεύτερος είναι ότι μπορείτε να
απορρίψετε συγκεκριμένα πακέτα τα οποία γνωρίζετε ότι δεν είναι έγκυρα, αλλά
σας είναι αδιάφορη η καταγραφή τους. Με τον τρόπο αυτό εμποδίζεται η λήψη και
καταγραφή τους από τον τελευταίο κανόνα. Ο τελευταίος κανόνας τυπικά απορρίπτει
και καταγράφει όλα τα πακέτα που έφτασαν μέχρι αυτόν. Ο κανόνας αυτός
χρησιμοποιείται για την παροχή νομικών αποδείξεων σε περίπτωση που κινήσετε
νομική διαδικασία κατά ατόμων που προέβησαν σε επιθέσεις στο σύστημα σας.
Θα πρέπει επίσης να εξασφαλίσετε ότι το σύστημα σας δεν θα δώσει καμιά απάντηση
σε κανένα από τα ανεπιθύμητα πακέτα. Τα πακέτα αυτά θα πρέπει να απορριφθούν
και να εξαφανιστούν. Με τον τρόπο αυτό, ο επιτιθέμενος δεν έχει καμιά γνώση αν
τα πακέτα του έφτασαν μέχρι το σύστημα σας. Όσο λιγότερα μπορούν να μάθουν οι
επιτιθέμενοι σχετικά με το σύστημα σας, τόσο πιο ασφαλές είναι. Όταν εκτελείτε
καταγραφή πακέτων με αριθμούς θυρών που δεν αναγνωρίζετε, κοιτάξτε στο αρχείο /
etc/services/ ή δείτε το http://www.securitystats.com/tools/portsearch.php και
αναζητήστε τον αριθμό της θύρας για να δείτε ποιος είναι ο σκοπός της. Ελέγξτε
την παρακάτω τοποθεσία για τους αριθμούς θυρών που χρησιμοποιούνται συχνά από
κακόβουλα προγράμματα (Trojans): http://www.simovits.com/trojans/trojans.html.
-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.6 Ένα Υπόδειγμα Συνόλου Κανόνων Inclusive

Το παρακάτω σύνολο κανόνων (στο οποίο δεν υλοποιείται λειτουργία NAT) είναι
αρκετά πλήρες και πολύ ασφαλές. Δημιουργεί firewall τύπου inclusive, και έχει
δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες λειτουργίας. Μπορεί να εξυπηρετήσει το ίδιο
καλά και το δικό σας σύστημα. Απλώς μετατρέψτε σε σχόλιο τους κανόνες pass για
τις υπηρεσίες που δεν θέλετε να ενεργοποιήσετε. Για να αποφύγετε την καταγραφή
ανεπιθύμητων μηνυμάτων, απλώς προσθέστε ένα κανόνα τύπου deny στην ενότητα των
εισερχομένων. Σε όλους τους κανόνες, Θα πρέπει να αλλάξετε το όνομα της
διεπαφής από dc0 στο πραγματικό όνομα της διεπαφής που συνδέεται στο δημόσιο
Internet. Σε περίπτωση που χρησιμοποιείτε το PPP χρήστη, το όνομα της διεπαφής
θα είναι tun0.
Θα διαπιστώσετε ότι υπάρχει μια συγκεκριμένη λογική στη χρήση αυτών των
κανόνων.

* Όλοι οι κανόνες που αποτελούν αίτηση για έναρξη μιας νέας συνεδρίας με το
  δημόσιο Internet, χρησιμοποιούν την επιλογή keep-state.
* Όλες οι διαπιστευμένες υπηρεσίες που προέρχονται από το δημόσιο Internet,
  διαθέτουν την επιλογή limit, για την αποφυγή επιθέσεων υπερχείλισης
  (flooding).
* Όλοι οι κανόνες χρησιμοποιούν τις επιλογές in ή out για να διευκρινίζουν την
  κατεύθυνση της επικοινωνίας.
* Όλοι οι κανόνες χρησιμοποιούν την επιλογή via όνομα-διεπαφής για να
  καθορίσουν τη διεπαφή από την οποία διέρχεται το πακέτο.

Οι κανόνες που φαίνονται παρακάτω, θα πρέπει να γραφούν στο /etc/ipfw.rules.

  ################ Start of IPFW rules file ###############################
  # Flush out the list before we begin.
  ipfw -q -f flush

  # Set rules command prefix
  cmd="ipfw -q add"
  pif="dc0"     # public interface name of NIC
                # facing the public Internet

  #################################################################
  # No restrictions on Inside LAN Interface for private network
  # Not needed unless you have LAN.
  # Change xl0 to your LAN NIC interface name
  #################################################################
  #$cmd 00005 allow all from any to any via xl0

  #################################################################
  # No restrictions on Loopback Interface
  #################################################################
  $cmd 00010 allow all from any to any via lo0

  #################################################################
  # Allow the packet through if it has previous been added to the
  # the "dynamic" rules table by a allow keep-state statement.
  #################################################################
  $cmd 00015 check-state

  #################################################################
  # Interface facing Public Internet (Outbound Section)
  # Check session start requests originating from behind the
  # firewall on the private network or from this gateway server
  # destined for the public Internet.
  #################################################################

  # Allow out access to my ISP's Domain name server.
  # x.x.x.x must be the IP address of your ISP.s DNS
  # Dup these lines if your ISP has more than one DNS server
  # Get the IP addresses from /etc/resolv.conf file
  $cmd 00110 allow tcp from any to x.x.x.x 53 out via $pif setup keep-state
  $cmd 00111 allow udp from any to x.x.x.x 53 out via $pif keep-state

  # Allow out access to my ISP's DHCP server for cable/DSL configurations.
  # This rule is not needed for .user ppp. connection to the public Internet.
  # so you can delete this whole group.
  # Use the following rule and check log for IP address.
  # Then put IP address in commented out rule & delete first rule
  $cmd 00120 allow log udp from any to any 67 out via $pif keep-state
  #$cmd 00120 allow udp from any to x.x.x.x 67 out via $pif keep-state

  # Allow out non-secure standard www function
  $cmd 00200 allow tcp from any to any 80 out via $pif setup keep-state

  # Allow out secure www function https over TLS SSL
  $cmd 00220 allow tcp from any to any 443 out via $pif setup keep-state

  # Allow out send & get email function
  $cmd 00230 allow tcp from any to any 25 out via $pif setup keep-state
  $cmd 00231 allow tcp from any to any 110 out via $pif setup keep-state

  # Allow out FBSD (make install & CVSUP) functions
  # Basically give user root "GOD" privileges.
  $cmd 00240 allow tcp from me to any out via $pif setup keep-state uid root

  # Allow out ping
  $cmd 00250 allow icmp from any to any out via $pif keep-state

  # Allow out Time
  $cmd 00260 allow tcp from any to any 37 out via $pif setup keep-state

  # Allow out nntp news (i.e. news groups)
  $cmd 00270 allow tcp from any to any 119 out via $pif setup keep-state

  # Allow out secure FTP, Telnet, and SCP
  # This function is using SSH (secure shell)
  $cmd 00280 allow tcp from any to any 22 out via $pif setup keep-state

  # Allow out whois
  $cmd 00290 allow tcp from any to any 43 out via $pif setup keep-state

  # deny and log everything else that.s trying to get out.
  # This rule enforces the block all by default logic.
  $cmd 00299 deny log all from any to any out via $pif

  #################################################################
  # Interface facing Public Internet (Inbound Section)
  # Check packets originating from the public Internet
  # destined for this gateway server or the private network.
  #################################################################

  # Deny all inbound traffic from non-routable reserved address spaces
  $cmd 00300 deny all from 192.168.0.0/16 to any in via $pif  #RFC 1918 private
  IP
  $cmd 00301 deny all from 172.16.0.0/12 to any in via $pif     #RFC 1918
  private IP
  $cmd 00302 deny all from 10.0.0.0/8 to any in via $pif          #RFC 1918
  private IP
  $cmd 00303 deny all from 127.0.0.0/8 to any in via $pif        #loopback
  $cmd 00304 deny all from 0.0.0.0/8 to any in via $pif            #loopback
  $cmd 00305 deny all from 169.254.0.0/16 to any in via $pif   #DHCP auto-
  config
  $cmd 00306 deny all from 192.0.2.0/24 to any in via $pif       #reserved for
  docs
  $cmd 00307 deny all from 204.152.64.0/23 to any in via $pif  #Sun cluster
  interconnect
  $cmd 00308 deny all from 224.0.0.0/3 to any in via $pif         #Class D & E
  multicast

  # Deny public pings
  $cmd 00310 deny icmp from any to any in via $pif

  # Deny ident
  $cmd 00315 deny tcp from any to any 113 in via $pif

  # Deny all Netbios service. 137=name, 138=datagram, 139=session
  # Netbios is MS/Windows sharing services.
  # Block MS/Windows hosts2 name server requests 81
  $cmd 00320 deny tcp from any to any 137 in via $pif
  $cmd 00321 deny tcp from any to any 138 in via $pif
  $cmd 00322 deny tcp from any to any 139 in via $pif
  $cmd 00323 deny tcp from any to any 81 in via $pif

  # Deny any late arriving packets
  $cmd 00330 deny all from any to any frag in via $pif

  # Deny ACK packets that did not match the dynamic rule table
  $cmd 00332 deny tcp from any to any established in via $pif

  # Allow traffic in from ISP's DHCP server. This rule must contain
  # the IP address of your ISP.s DHCP server as it.s the only
  # authorized source to send this packet type.
  # Only necessary for cable or DSL configurations.
  # This rule is not needed for .user ppp. type connection to
  # the public Internet. This is the same IP address you captured
  # and used in the outbound section.
  #$cmd 00360 allow udp from any to x.x.x.x 67 in via $pif keep-state

  # Allow in standard www function because I have apache server
  $cmd 00400 allow tcp from any to me 80 in via $pif setup limit src-addr 2

  # Allow in secure FTP, Telnet, and SCP from public Internet
  $cmd 00410 allow tcp from any to me 22 in via $pif setup limit src-addr 2

  # Allow in non-secure Telnet session from public Internet
  # labeled non-secure because ID & PW are passed over public
  # Internet as clear text.
  # Delete this sample group if you do not have telnet server enabled.
  $cmd 00420 allow tcp from any to me 23 in via $pif setup limit src-addr 2

  # Reject & Log all incoming connections from the outside
  $cmd 00499 deny log all from any to any in via $pif

  # Everything else is denied by default
  # deny and log all packets that fell through to see what they are
  $cmd 00999 deny log all from any to any
  ################ End of IPFW rules file ###############################

-------------------------------------------------------------------------------

31.6.5.7 Ένα Υπόδειγμα NAT με Stateful Σύνολο Κανόνων

Για να ενεργοποιηθεί η λειτουργία NAT στο IPFW, χρειάζονται κάποιες επιπλέον
ρυθμίσεις. Θα πρέπει να προσθέσετε την επιλογή option IPDIVERT μαζί με τις
υπόλοιπες επιλογές για το IPFIREWALL στο αρχείο ρυθμίσεων του πυρήνα. Θα πρέπει
έπειτα να μεταγλωττίσετε και να εγκαταστήσετε το νέο σας προσαρμοσμένο πυρήνα.
Εκτός από τις συνηθισμένες επιλογές για το IPFW, θα πρέπει να προσθέσετε και
τις παρακάτω στο αρχείο /etc/rc.conf:

  natd_enable="YES"                   # Enable NATD function
  natd_interface="rl0"                # interface name of public Internet NIC
  natd_flags="-dynamic -m"            # -m = preserve port numbers if possible

Η χρήση κανόνων stateful μαζί με τον κανόνα divert natd (NAT), περιπλέκει πολύ
την λογική συγγραφής των κανόνων. Η θέση εμφάνισης των κανόνων check-state και
divert natd μέσα στο σύνολο κανόνων γίνεται πολύ κρίσιμη. Δεν πρόκειται πλέον
για απλή λογική περάσματος από τον ένα κανόνα στον επόμενο. Χρησιμοποιείται ένα
νέο είδος ενέργειας που ονομάζεται skipto. Για να χρησιμοποιηθεί η εντολή
skipto, είναι υποχρεωτικό να έχετε αριθμήσει τους κανόνες, ώστε να ξέρετε σε
ποιο κανόνα θα καταλήξει το άλμα που θα εκτελεστεί από την εντολή αυτή.
Παρακάτω θα βρείτε ένα υπόδειγμα (χωρίς πρόσθετα σχόλια) μιας μεθόδου συγγραφής
που επιλέξαμε εδώ για να εξηγήσουμε την ακολουθία ροής του πακέτου μέσα στο
σύνολο κανόνων.
Η ροή της επεξεργασίας ξεκινάει με τον πρώτο από την κορυφή κανόνα και
συνεχίζει ένα κανόνα κάθε φορά προς τα κάτω, είτε μέχρι να φτάσει τον
τελευταίο, ή μέχρι το πακέτο να ταιριάξει με τα κριτήρια επιλογής κάποιου
κανόνα και να ελευθερωθεί από το firewall. Είναι σημαντικό να παρατηρήσουμε τη
θέση των κανόνων με αριθμούς 100, 101, 450, 500 και 510. Οι κανόνες αυτοί
ελέγχουν την μετάφραση των εξερχόμενων και εισερχόμενων πακέτων, ώστε οι
καταχωρήσεις τους στο δυναμικό πίνακα καταστάσεων να περιέχουν πάντα την
ιδιωτική IP διεύθυνση του τοπικού δικτύου. Παρατηρήστε επίσης ότι όλοι οι
κανόνες allow και deny καθορίζουν την κατεύθυνση κίνησης του πακέτου καθώς και
την διεπαφή. Επίσης, όλες οι εξερχόμενες αιτήσεις για νέες συνεδρίες
μεταφέρονται απευθείας (μέσω του skipto rule 500) στον κανόνα 500 για να γίνει
η μετάφραση διευθύνσεων δικτύου (NAT).
Ας υποθέσουμε ότι ένα χρήστης του τοπικού δικτύου χρησιμοποιεί τον φυλλομετρητή
του για να δει μια ιστοσελίδα. Οι ιστοσελίδες χρησιμοποιούν την πόρτα 80 για
την επικοινωνία. Το πακέτο εισέρχεται στο firewall. Δεν ταιριάζει με τον κανόνα
100 γιατί είναι εξερχόμενο και όχι εισερχόμενο. Περνάει τον κανόνα 101 γιατί
πρόκειται για νέα επικοινωνία και έτσι δεν υπάρχει ακόμα στον δυναμικό πίνακα
καταστάσεων. Το πακέτο τελικά φτάνει στον κανόνα 125 με τον οποίο και
ταιριάζει. Εξέρχεται μέσω της κάρτας δικτύου που συνδέεται στο δημόσιο
Internet. Το πακέτο έχει ακόμα ως IP αφετηρίας την ιδιωτική διεύθυνση του
τοπικού δικτύου. Το ταίριασμα με αυτό τον κανόνα προκαλεί δύο ενέργειες. Η
επιλογή keep-state θα δημιουργήσει ένα νέο δυναμικό κανόνα, θα τον καταχωρήσει
στον πίνακα, και θα εκτελέσει την αντίστοιχη ενέργεια. Η ενέργεια αυτή είναι
μέρος της πληροφορίας που γράφεται στον δυναμικό πίνακα. Στην περίπτωση αυτή
είναι η «skipto rule 500». Ο κανόνας 500 μεταφράζει μέσω NAT τη διεύθυνση IP
του πακέτου, πριν αυτό εξέλθει προς το Internet. Αυτό είναι ιδιαίτερα
σημαντικό. Το πακέτο κατευθύνεται προς τον προορισμό του, όπου δημιουργείται
και αποστέλλεται ένα νέο πακέτο ως απάντηση. Το νέο αυτό πακέτο εισέρχεται ξανά
στο firewall, στον κανόνα που είναι στην κορυφή της λίστας. Αυτή τη φορά
ταιριάζει με τον κανόνα 100 και η διεύθυνση προορισμού του αλλάζει ξανά στην
αρχική του τοπικού δικτύου. Έπειτα, γίνεται η επεξεργασία του από τον κανόνα
check-state ο οποίος ανακαλύπτει ότι πρόκειται για πακέτο συνεδρίας σε εξέλιξη
και το απελευθερώνει στο τοπικό δίκτυο. Κατευθύνεται προς τον υπολογιστή του
τοπικού δικτύου που το έστειλε, ο οποίος στέλνει ένα νέο πακέτο ζητώντας
περισσότερα δεδομένα από τον απομακρυσμένο εξυπηρετητή. Το πακέτο αυτό
ελέγχεται από τον κανόνα check-state, ο οποίος βρίσκει την καταχώριση του στα
εξερχόμενα και εκτελεί την αντίστοιχη ενέργεια που σε αυτή την περίπτωση είναι
«skipto 500». Το πακέτο προωθείται στον κανόνα 500, γίνεται η μετάφραση της
διεύθυνσης του μέσω NAT και απελευθερώνεται στο Internet.
Από την μεριά των εισερχόμενων, όποιο πακέτο αναγνωρίζεται ως μέρος μιας
υπάρχουσας συνεδρίας, ελέγχεται αυτόματα από τον κανόνα check-state και τους
αντίστοιχους κανόνες divert natd. Το μόνο που χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε
είναι η απόρριψη όλων των προβληματικών πακέτων και η έγκριση μόνο των πακέτων
που προορίζονται για εγκεκριμένες υπηρεσίες. Ας υποθέσουμε ότι έχουμε ένα
εξυπηρετητή apache ο οποίος εκτελείται στο μηχάνημα με το firewall, και
επιθυμούμε το τοπικό site να είναι προσβάσιμο από το δημόσιο Internet. Η
εισερχόμενη αίτηση νέας συνεδρίας ταιριάζει με τον κανόνα 100 και η IP
διεύθυνση της αντιστοιχίζεται στο τοπικό IP του μηχανήματος με το firewall. Το
πακέτο έπειτα ελέγχεται για οποιοδήποτε πρόβλημα μπορεί να έχει σύμφωνα με τους
κανόνες που χρησιμοποιούμε, και τελικά ταιριάζει με τον κανόνα 425. Στην
περίπτωση αυτή συμβαίνουν δύο πράγματα. Ο κανόνας για το πακέτο γράφεται στο
δυναμικό πίνακα καταστάσεων, αλλά αυτή τη φορά περιορίζεται ο αριθμός αιτήσεων
νέας συνεδρίας από το συγκεκριμένο IP σε 2. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να
αμυνθούμε σε επιθέσεις τύπου άρνησης υπηρεσίας (DoS) όσο αφορά τη συγκεκριμένη
θύρα επικοινωνίας. Η ενέργεια του κανόνα είναι το allow, και έτσι το πακέτο
απελευθερώνεται στο τοπικό δίκτυο. Το πακέτο που παράγεται ως απάντηση,
ελέγχεται από τον κανόνα check-state, ο οποίος αναγνωρίζει ότι ανήκει σε μια
ήδη ενεργή συνεδρία, και αποστέλλεται στον κανόνα 500 όπου γίνεται η μετάφραση
της διεύθυνσης του μέσω NAT. Το πακέτο τελικά απελευθερώνεται μέσω της διεπαφής
εξερχομένων.
Υπόδειγμα Κανόνων #1:

  #!/bin/sh
  cmd="ipfw -q add"
  skip="skipto 500"
  pif=rl0
  ks="keep-state"
  good_tcpo="22,25,37,43,53,80,443,110,119"

  ipfw -q -f flush

  $cmd 002 allow all from any to any via xl0  # exclude LAN traffic
  $cmd 003 allow all from any to any via lo0  # exclude loopback traffic

  $cmd 100 divert natd ip from any to any in via $pif
  $cmd 101 check-state

  # Authorized outbound packets
  $cmd 120 $skip udp from any to xx.168.240.2 53 out via $pif $ks
  $cmd 121 $skip udp from any to xx.168.240.5 53 out via $pif $ks
  $cmd 125 $skip tcp from any to any $good_tcpo out via $pif setup $ks
  $cmd 130 $skip icmp from any to any out via $pif $ks
  $cmd 135 $skip udp from any to any 123 out via $pif $ks


  # Deny all inbound traffic from non-routable reserved address spaces
  $cmd 300 deny all from 192.168.0.0/16  to any in via $pif  #RFC 1918 private
  IP
  $cmd 301 deny all from 172.16.0.0/12   to any in via $pif  #RFC 1918 private
  IP
  $cmd 302 deny all from 10.0.0.0/8      to any in via $pif  #RFC 1918 private
  IP
  $cmd 303 deny all from 127.0.0.0/8     to any in via $pif  #loopback
  $cmd 304 deny all from 0.0.0.0/8       to any in via $pif  #loopback
  $cmd 305 deny all from 169.254.0.0/16  to any in via $pif  #DHCP auto-config
  $cmd 306 deny all from 192.0.2.0/24    to any in via $pif  #reserved for docs
  $cmd 307 deny all from 204.152.64.0/23 to any in via $pif  #Sun cluster
  $cmd 308 deny all from 224.0.0.0/3     to any in via $pif  #Class D & E
  multicast

  # Authorized inbound packets
  $cmd 400 allow udp from xx.70.207.54 to any 68 in $ks
  $cmd 420 allow tcp from any to me 80 in via $pif setup limit src-addr 1


  $cmd 450 deny log ip from any to any

  # This is skipto location for outbound stateful rules
  $cmd 500 divert natd ip from any to any out via $pif
  $cmd 510 allow ip from any to any

  ######################## end of rules  ##################

Οι παρακάτω κανόνες είναι σχεδόν ίδιοι με τους παραπάνω, αλλά περιέχουν
περισσότερα σχόλια για να βοηθήσουν τον αρχάριο χρήστη του IPFW να καταλάβει
καλύτερα πως λειτουργούν.
Υπόδειγμα Κανόνων #2:

  #!/bin/sh
  ################ Start of IPFW rules file ###############################
  # Flush out the list before we begin.
  ipfw -q -f flush

  # Set rules command prefix
  cmd="ipfw -q add"
  skip="skipto 800"
  pif="rl0"     # public interface name of NIC
                # facing the public Internet

  #################################################################
  # No restrictions on Inside LAN Interface for private network
  # Change xl0 to your LAN NIC interface name
  #################################################################
  $cmd 005 allow all from any to any via xl0

  #################################################################
  # No restrictions on Loopback Interface
  #################################################################
  $cmd 010 allow all from any to any via lo0

  #################################################################
  # check if packet is inbound and nat address if it is
  #################################################################
  $cmd 014 divert natd ip from any to any in via $pif

  #################################################################
  # Allow the packet through if it has previous been added to the
  # the "dynamic" rules table by a allow keep-state statement.
  #################################################################
  $cmd 015 check-state

  #################################################################
  # Interface facing Public Internet (Outbound Section)
  # Check session start requests originating from behind the
  # firewall on the private network or from this gateway server
  # destined for the public Internet.
  #################################################################

  # Allow out access to my ISP's Domain name server.
  # x.x.x.x must be the IP address of your ISP's DNS
  # Dup these lines if your ISP has more than one DNS server
  # Get the IP addresses from /etc/resolv.conf file
  $cmd 020 $skip tcp from any to x.x.x.x 53 out via $pif setup keep-state


  # Allow out access to my ISP's DHCP server for cable/DSL configurations.
  $cmd 030 $skip udp from any to x.x.x.x 67 out via $pif keep-state

  # Allow out non-secure standard www function
  $cmd 040 $skip tcp from any to any 80 out via $pif setup keep-state

  # Allow out secure www function https over TLS SSL
  $cmd 050 $skip tcp from any to any 443 out via $pif setup keep-state

  # Allow out send & get email function
  $cmd 060 $skip tcp from any to any 25 out via $pif setup keep-state
  $cmd 061 $skip tcp from any to any 110 out via $pif setup keep-state

  # Allow out FreeBSD (make install & CVSUP) functions
  # Basically give user root "GOD" privileges.
  $cmd 070 $skip tcp from me to any out via $pif setup keep-state uid root

  # Allow out ping
  $cmd 080 $skip icmp from any to any out via $pif keep-state

  # Allow out Time
  $cmd 090 $skip tcp from any to any 37 out via $pif setup keep-state

  # Allow out nntp news (i.e. news groups)
  $cmd 100 $skip tcp from any to any 119 out via $pif setup keep-state

  # Allow out secure FTP, Telnet, and SCP
  # This function is using SSH (secure shell)
  $cmd 110 $skip tcp from any to any 22 out via $pif setup keep-state

  # Allow out whois
  $cmd 120 $skip tcp from any to any 43 out via $pif setup keep-state

  # Allow ntp time server
  $cmd 130 $skip udp from any to any 123 out via $pif keep-state

  #################################################################
  # Interface facing Public Internet (Inbound Section)
  # Check packets originating from the public Internet
  # destined for this gateway server or the private network.
  #################################################################

  # Deny all inbound traffic from non-routable reserved address spaces
  $cmd 300 deny all from 192.168.0.0/16  to any in via $pif  #RFC 1918 private
  IP
  $cmd 301 deny all from 172.16.0.0/12   to any in via $pif  #RFC 1918 private
  IP
  $cmd 302 deny all from 10.0.0.0/8      to any in via $pif  #RFC 1918 private
  IP
  $cmd 303 deny all from 127.0.0.0/8     to any in via $pif  #loopback
  $cmd 304 deny all from 0.0.0.0/8       to any in via $pif  #loopback
  $cmd 305 deny all from 169.254.0.0/16  to any in via $pif  #DHCP auto-config
  $cmd 306 deny all from 192.0.2.0/24    to any in via $pif  #reserved for docs
  $cmd 307 deny all from 204.152.64.0/23 to any in via $pif  #Sun cluster
  $cmd 308 deny all from 224.0.0.0/3     to any in via $pif  #Class D & E
  multicast

  # Deny ident
  $cmd 315 deny tcp from any to any 113 in via $pif

  # Deny all Netbios service. 137=name, 138=datagram, 139=session
  # Netbios is MS/Windows sharing services.
  # Block MS/Windows hosts2 name server requests 81
  $cmd 320 deny tcp from any to any 137 in via $pif
  $cmd 321 deny tcp from any to any 138 in via $pif
  $cmd 322 deny tcp from any to any 139 in via $pif
  $cmd 323 deny tcp from any to any 81  in via $pif

  # Deny any late arriving packets
  $cmd 330 deny all from any to any frag in via $pif

  # Deny ACK packets that did not match the dynamic rule table
  $cmd 332 deny tcp from any to any established in via $pif

  # Allow traffic in from ISP's DHCP server. This rule must contain
  # the IP address of your ISP's DHCP server as it's the only
  # authorized source to send this packet type.
  # Only necessary for cable or DSL configurations.
  # This rule is not needed for 'user ppp' type connection to
  # the public Internet. This is the same IP address you captured
  # and used in the outbound section.
  $cmd 360 allow udp from x.x.x.x to any 68 in via $pif keep-state

  # Allow in standard www function because I have Apache server
  $cmd 370 allow tcp from any to me 80 in via $pif setup limit src-addr 2

  # Allow in secure FTP, Telnet, and SCP from public Internet
  $cmd 380 allow tcp from any to me 22 in via $pif setup limit src-addr 2

  # Allow in non-secure Telnet session from public Internet
  # labeled non-secure because ID & PW are passed over public
  # Internet as clear text.
  # Delete this sample group if you do not have telnet server enabled.
  $cmd 390 allow tcp from any to me 23 in via $pif setup limit src-addr 2

  # Reject & Log all unauthorized incoming connections from the public Internet
  $cmd 400 deny log all from any to any in via $pif

  # Reject & Log all unauthorized out going connections to the public Internet
  $cmd 450 deny log all from any to any out via $pif

  # This is skipto location for outbound stateful rules
  $cmd 800 divert natd ip from any to any out via $pif
  $cmd 801 allow ip from any to any

  # Everything else is denied by default
  # deny and log all packets that fell through to see what they are
  $cmd 999 deny log all from any to any
  ################ End of IPFW rules file ###############################

-------------------------------------------------------------------------------


Κεφάλαιο 32 Προχωρημένα Θέματα Δικτύωσης


32.1 Σύνοψη

Το κεφάλαιο αυτό καλύπτει προχωρημένα θέματα δικτύωσης.
Αφού διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα ξέρετε:

* Τα βασικά των πυλών (gateways) και των δρομολογήσεων (routes).
* Πως να ρυθμίσετε συσκευές IEEE 802.11 και Bluetooth.
* Πως να κάνετε το FreeBSD να δρα ως γέφυρα (bridge).
* Πως να ρυθμίσετε εκκίνηση από το δίκτυο σε ένα μηχάνημα χωρίς σκληρό δίσκο.
* Πως να ρυθμίσετε μετάφραση δικτυακών διευθύνσεων (NAT).
* Πως να συνδέσετε δύο υπολογιστές μέσω PLIP.
* Πως να ρυθμίσετε το IPv6 σε ένα μηχάνημα FreeBSD.
* Πως να ρυθμίσετε το ATM.
* Πως να ρυθμίσετε και να χρησιμοποιήσετε τις δυνατότητες του CARP (Common
  Access Redundancy Protocol) στο FreeBSD.

Πριν διαβάσετε αυτό το κεφάλαιο, θα πρέπει:

* Να κατανοείτε τις βασικές έννοιες των αρχείων script /etc/rc.
* Να είστε εξοικειωμένος με τη βασική ορολογία των δικτύων.
* Να γνωρίζετε πως να ρυθμίσετε και να εγκαταστήσετε ένα νέο πυρήνα στο FreeBSD
  (Κεφάλαιο_9).
* Να γνωρίζετε πως να εγκαταστήσετε πρόσθετο λογισμικό τρίτου κατασκευαστή
  (Κεφάλαιο_5).

-------------------------------------------------------------------------------

32.2 Gateways and Routes

Contributed by Coranth Gryphon.
For one machine to be able to find another over a network, there must be a
mechanism in place to describe how to get from one to the other. This is called
routing. A «route» is a defined pair of addresses: a «destination» and a
«gateway». The pair indicates that if you are trying to get to this
destination, communicate through this gateway. There are three types of
destinations: individual hosts, subnets, and «default». The «default route» is
used if none of the other routes apply. We will talk a little bit more about
default routes later on. There are also three types of gateways: individual
hosts, interfaces (also called «links»), and Ethernet hardware addresses (MAC
addresses).
-------------------------------------------------------------------------------

32.2.1 An Example

To illustrate different aspects of routing, we will use the following example
from netstat:

  % netstat -r
  Routing tables

  Destination      Gateway            Flags     Refs     Use     Netif Expire

  default          outside-gw         UGSc       37      418      ppp0
  localhost        localhost          UH          0      181       lo0
  test0            0:e0:b5:36:cf:4f   UHLW        5    63288       ed0     77
  10.20.30.255     link#1             UHLW        1     2421
  example.com      link#1             UC          0        0
  host1            0:e0:a8:37:8:1e    UHLW        3     4601       lo0
  host2            0:e0:a8:37:8:1e    UHLW        0        5       lo0 =>
  host2.example.com link#1             UC          0        0
  224              link#1             UC          0        0

The first two lines specify the default route (which we will cover in the next
section) and the localhost route.
The interface (Netif column) that this routing table specifies to use for
localhost is lo0, also known as the loopback device. This says to keep all
traffic for this destination internal, rather than sending it out over the LAN,
since it will only end up back where it started.
The next thing that stands out are the addresses beginning with 0:e0:. These
are Ethernet hardware addresses, which are also known as MAC addresses. FreeBSD
will automatically identify any hosts (test0 in the example) on the local
Ethernet and add a route for that host, directly to it over the Ethernet
interface, ed0. There is also a timeout (Expire column) associated with this
type of route, which is used if we fail to hear from the host in a specific
amount of time. When this happens, the route to this host will be automatically
deleted. These hosts are identified using a mechanism known as RIP (Routing
Information Protocol), which figures out routes to local hosts based upon a
shortest path determination.
FreeBSD will also add subnet routes for the local subnet (10.20.30.255 is the
broadcast address for the subnet 10.20.30, and example.com is the domain name
associated with that subnet). The designation link#1 refers to the first
Ethernet card in the machine. You will notice no additional interface is
specified for those.
Both of these groups (local network hosts and local subnets) have their routes
automatically configured by a daemon called routed. If this is not run, then
only routes which are statically defined (i.e. entered explicitly) will exist.
The host1 line refers to our host, which it knows by Ethernet address. Since we
are the sending host, FreeBSD knows to use the loopback interface (lo0) rather
than sending it out over the Ethernet interface.
The two host2 lines are an example of what happens when we use an ifconfig(8)
alias (see the section on Ethernet for reasons why we would do this). The =>
symbol after the lo0 interface says that not only are we using the loopback
(since this address also refers to the local host), but specifically it is an
alias. Such routes only show up on the host that supports the alias; all other
hosts on the local network will simply have a link#1 line for such routes.
The final line (destination subnet 224) deals with multicasting, which will be
covered in another section.
Finally, various attributes of each route can be seen in the Flags column.
Below is a short table of some of these flags and their meanings:

U Up: The route is active.
H Host: The route destination is a single host.
G Gateway: Send anything for this destination on to this remote system, which
  will figure out from there where to send it.
S Static: This route was configured manually, not automatically generated by
  the system.
C Clone: Generates a new route based upon this route for machines we connect
  to. This type of route is normally used for local networks.
W WasCloned: Indicated a route that was auto-configured based upon a local area
  network (Clone) route.
L Link: Route involves references to Ethernet hardware.

-------------------------------------------------------------------------------

32.2.2 Default Routes

When the local system needs to make a connection to a remote host, it checks
the routing table to determine if a known path exists. If the remote host falls
into a subnet that we know how to reach (Cloned routes), then the system checks
to see if it can connect along that interface.
If all known paths fail, the system has one last option: the «default» route.
This route is a special type of gateway route (usually the only one present in
the system), and is always marked with a c in the flags field. For hosts on a
local area network, this gateway is set to whatever machine has a direct
connection to the outside world (whether via PPP link, DSL, cable modem, T1, or
another network interface).
If you are configuring the default route for a machine which itself is
functioning as the gateway to the outside world, then the default route will be
the gateway machine at your Internet Service Provider's (ISP) site.
Let us look at an example of default routes. This is a common configuration:

  
[Local2]  <--ether-->  [Local1]  <--PPP--> [ISP-Serv]  <--ether-->  [T1-GW]

The hosts Local1 and Local2 are at your site. Local1 is connected to an ISP via
a dial up PPP connection. This PPP server computer is connected through a local
area network to another gateway computer through an external interface to the
ISPs Internet feed.
The default routes for each of your machines will be:

Host   Default Gateway Interface
Local2 Local1          Ethernet
Local1 T1-GW           PPP

A common question is «Why (or how) would we set the T1-GW to be the default
gateway for Local1, rather than the ISP server it is connected to?».
Remember, since the PPP interface is using an address on the ISP's local
network for your side of the connection, routes for any other machines on the
ISP's local network will be automatically generated. Hence, you will already
know how to reach the T1-GW machine, so there is no need for the intermediate
step of sending traffic to the ISP server.
It is common to use the address X.X.X.1 as the gateway address for your local
network. So (using the same example), if your local class-C address space was
10.20.30 and your ISP was using 10.9.9 then the default routes would be:

Host                           Default Route
Local2 (10.20.30.2)            Local1 (10.20.30.1)
Local1 (10.20.30.1, 10.9.9.30) T1-GW (10.9.9.1)

You can easily define the default route via the /etc/rc.conf file. In our
example, on the Local2 machine, we added the following line in /etc/rc.conf:

  defaultrouter="10.20.30.1"

It is also possible to do it directly from the command line with the route(8)
command:

  # route add default 10.20.30.1

For more information on manual manipulation of network routing tables, consult
route(8) manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

32.2.3 Dual Homed Hosts

There is one other type of configuration that we should cover, and that is a
host that sits on two different networks. Technically, any machine functioning
as a gateway (in the example above, using a PPP connection) counts as a dual-
homed host. But the term is really only used to refer to a machine that sits on
two local-area networks.
In one case, the machine has two Ethernet cards, each having an address on the
separate subnets. Alternately, the machine may only have one Ethernet card, and
be using ifconfig(8) aliasing. The former is used if two physically separate
Ethernet networks are in use, the latter if there is one physical network
segment, but two logically separate subnets.
Either way, routing tables are set up so that each subnet knows that this
machine is the defined gateway (inbound route) to the other subnet. This
configuration, with the machine acting as a router between the two subnets, is
often used when we need to implement packet filtering or firewall security in
either or both directions.
If you want this machine to actually forward packets between the two
interfaces, you need to tell FreeBSD to enable this ability. See the next
section for more details on how to do this.
-------------------------------------------------------------------------------

32.2.4 Building a Router

A network router is simply a system that forwards packets from one interface to
another. Internet standards and good engineering practice prevent the FreeBSD
Project from enabling this by default in FreeBSD. You can enable this feature
by changing the following variable to YES in rc.conf(5):

  gateway_enable=YES          # Set to YES if this host will be a gateway

This option will set the sysctl(8) variable net.inet.ip.forwarding to 1. If you
should need to stop routing temporarily, you can reset this to 0 temporarily.
Your new router will need routes to know where to send the traffic. If your
network is simple enough you can use static routes. FreeBSD also comes with the
standard BSD routing daemon routed(8), which speaks RIP (both version 1 and
version 2) and IRDP. Support for BGP v4, OSPF v2, and other sophisticated
routing protocols is available with the net/zebra package. Commercial products
such as GateD® are also available for more complex network routing solutions.
-------------------------------------------------------------------------------

32.2.5 Setting Up Static Routes

Contributed by Al Hoang.

32.2.5.1 Manual Configuration

Let us assume we have a network as follows:

  
    INTERNET
        | (10.0.0.1/24) Default Router to Internet
        |
        |Interface xl0
        |10.0.0.10/24
     +------+
     |      | RouterA
     |      | (FreeBSD gateway)
     +------+
        | Interface xl1
        | 192.168.1.1/24
        |
    +--------------------------------+
     Internal Net 1      | 192.168.1.2/24
                         |
                     +------+
                     |      | RouterB
                     |      |
                     +------+
                         | 192.168.2.1/24
                         |
                       Internal Net 2
  	

In this scenario, RouterA is our FreeBSD machine that is acting as a router to
the rest of the Internet. It has a default route set to 10.0.0.1 which allows
it to connect with the outside world. We will assume that RouterB is already
configured properly and knows how to get wherever it needs to go. (This is
simple in this picture. Just add a default route on RouterB using 192.168.1.1
as the gateway.)
If we look at the routing table for RouterA we would see something like the
following:

  % netstat -nr
  Routing tables

  Internet:
  Destination        Gateway            Flags    Refs      Use  Netif  Expire
  default            10.0.0.1           UGS         0    49378    xl0
  127.0.0.1          127.0.0.1          UH          0        6    lo0
  10.0.0/24          link#1             UC          0        0    xl0
  192.168.1/24       link#2             UC          0        0    xl1

With the current routing table RouterA will not be able to reach our Internal
Net 2. It does not have a route for 192.168.2.0/24. One way to alleviate this
is to manually add the route. The following command would add the Internal Net
2 network to RouterA's routing table using 192.168.1.2 as the next hop:

  # route add -net 192.168.2.0/24 192.168.1.2

Now RouterA can reach any hosts on the 192.168.2.0/24 network.
-------------------------------------------------------------------------------

32.2.5.2 Persistent Configuration

The above example is perfect for configuring a static route on a running
system. However, one problem is that the routing information will not persist
if you reboot your FreeBSD machine. The way to handle the addition of a static
route is to put it in your /etc/rc.conf file:

  # Add Internal Net 2 as a static route
  static_routes="internalnet2"
  route_internalnet2="-net 192.168.2.0/24 192.168.1.2"

The static_routes configuration variable is a list of strings separated by a
space. Each string references to a route name. In our above example we only
have one string in static_routes. This string is internalnet2. We then add a
configuration variable called route_internalnet2 where we put all of the
configuration parameters we would give to the route(8) command. For our example
above we would have used the command:

  # route add -net 192.168.2.0/24 192.168.1.2

so we need "-net 192.168.2.0/24 192.168.1.2".
As said above, we can have more than one string in static_routes. This allows
us to create multiple static routes. The following lines shows an example of
adding static routes for the 192.168.0.0/24 and 192.168.1.0/24 networks on an
imaginary router:

  static_routes="net1 net2"
  route_net1="-net 192.168.0.0/24 192.168.0.1"
  route_net2="-net 192.168.1.0/24 192.168.1.1"

-------------------------------------------------------------------------------

32.2.6 Routing Propagation

We have already talked about how we define our routes to the outside world, but
not about how the outside world finds us.
We already know that routing tables can be set up so that all traffic for a
particular address space (in our examples, a class-C subnet) can be sent to a
particular host on that network, which will forward the packets inbound.
When you get an address space assigned to your site, your service provider will
set up their routing tables so that all traffic for your subnet will be sent
down your PPP link to your site. But how do sites across the country know to
send to your ISP?
There is a system (much like the distributed DNS information) that keeps track
of all assigned address-spaces, and defines their point of connection to the
Internet Backbone. The «Backbone» are the main trunk lines that carry Internet
traffic across the country, and around the world. Each backbone machine has a
copy of a master set of tables, which direct traffic for a particular network
to a specific backbone carrier, and from there down the chain of service
providers until it reaches your network.
It is the task of your service provider to advertise to the backbone sites that
they are the point of connection (and thus the path inward) for your site. This
is known as route propagation.
-------------------------------------------------------------------------------

32.2.7 Troubleshooting

Sometimes, there is a problem with routing propagation, and some sites are
unable to connect to you. Perhaps the most useful command for trying to figure
out where routing is breaking down is the traceroute(8) command. It is equally
useful if you cannot seem to make a connection to a remote machine (i.e. ping
(8) fails).
The traceroute(8) command is run with the name of the remote host you are
trying to connect to. It will show the gateway hosts along the path of the
attempt, eventually either reaching the target host, or terminating because of
a lack of connection.
For more information, see the manual page for traceroute(8).
-------------------------------------------------------------------------------

32.2.8 Multicast Routing

FreeBSD supports both multicast applications and multicast routing natively.
Multicast applications do not require any special configuration of FreeBSD;
applications will generally run out of the box. Multicast routing requires that
support be compiled into the kernel:

  options MROUTING

In addition, the multicast routing daemon, mrouted(8) must be configured to set
up tunnels and DVMRP via /etc/mrouted.conf. More details on multicast
configuration may be found in the manual page for mrouted(8).
-------------------------------------------------------------------------------

32.3 Wireless Networking

Loader, Marc Fonvieille, και Murray Stokely.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.1 Wireless Networking Basics

Most wireless networks are based on the IEEE 802.11 standards. A basic wireless
network consists of multiple stations communicating with radios that broadcast
in either the 2.4GHz or 5GHz band (though this varies according to the locale
and is also changing to enable communication in the 2.3GHz and 4.9GHz ranges).
802.11 networks are organized in two ways: in infrastructure mode one station
acts as a master with all the other stations associating to it; the network is
known as a BSS and the master station is termed an access point (AP). In a BSS
all communication passes through the AP; even when one station wants to
communicate with another wireless station messages must go through the AP. In
the second form of network there is no master and stations communicate
directly. This form of network is termed an IBSS and is commonly known as an
ad-hoc network.
802.11 networks were first deployed in the 2.4GHz band using protocols defined
by the IEEE 802.11 and 802.11b standard. These specifications include the
operating frequencies, MAC layer characteristics including framing and
transmission rates (communication can be done at various rates). Later the
802.11a standard defined operation in the 5GHz band, including different
signalling mechanisms and higher transmission rates. Still later the 802.11g
standard was defined to enable use of 802.11a signalling and transmission
mechanisms in the 2.4GHz band in such a way as to be backwards compatible with
802.11b networks.
Separate from the underlying transmission techniques 802.11 networks have a
variety of security mechanisms. The original 802.11 specifications defined a
simple security protocol called WEP. This protocol uses a fixed pre-shared key
and the RC4 cryptographic cipher to encode data transmitted on a network.
Stations must all agree on the fixed key in order to communicate. This scheme
was shown to be easily broken and is now rarely used except to discourage
transient users from joining networks. Current security practice is given by
the IEEE 802.11i specification that defines new cryptographic ciphers and an
additional protocol to authenticate stations to an access point and exchange
keys for doing data communication. Further, cryptographic keys are periodically
refreshed and there are mechanisms for detecting intrusion attempts (and for
countering intrusion attempts). Another security protocol specification
commonly used in wireless networks is termed WPA. This was a precursor to
802.11i defined by an industry group as an interim measure while waiting for
802.11i to be ratified. WPA specifies a subset of the requirements found in
802.11i and is designed for implementation on legacy hardware. Specifically WPA
requires only the TKIP cipher that is derived from the original WEP cipher.
802.11i permits use of TKIP but also requires support for a stronger cipher,
AES-CCM, for encrypting data. (The AES cipher was not required in WPA because
it was deemed too computationally costly to be implemented on legacy hardware.)
Other than the above protocol standards the other important standard to be
aware of is 802.11e. This defines protocols for deploying multi-media
applications such as streaming video and voice over IP (VoIP) in an 802.11
network. Like 802.11i, 802.11e also has a precursor specification termed WME
(later renamed WMM) that has been defined by an industry group as a subset of
802.11e that can be deployed now to enable multi-media applications while
waiting for the final ratification of 802.11e. The most important thing to know
about 802.11e and WME/WMM is that it enables prioritized traffic use of a
wireless network through Quality of Service (QoS) protocols and enhanced media
access protocols. Proper implementation of these protocols enable high speed
bursting of data and prioritized traffic flow.
Since the 6.0 version, FreeBSD supports networks that operate using 802.11a,
802.11b, and 802.11g. The WPA and 802.11i security protocols are likewise
supported (in conjunction with any of 11a, 11b, and 11g) and QoS and traffic
prioritization required by the WME/WMM protocols are supported for a limited
set of wireless devices.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.2 Basic Setup


32.3.2.1 Kernel Configuration

To use wireless networking you need a wireless networking card and to configure
the kernel with the appropriate wireless networking support. The latter is
separated into multiple modules so that you only need to configure the software
you are actually going to use.
The first thing you need is a wireless device. The most commonly used devices
are those that use parts made by Atheros. These devices are supported by the
ath(4) driver and require the following line to be added to the /boot/
loader.conf file:

  if_ath_load="YES"

The Atheros driver is split up into three separate pieces: the driver proper
(ath(4)), the hardware support layer that handles chip-specific functions
(ath_hal(4)), and an algorithm for selecting which of several possible rates
for transmitting frames (ath_rate_sample here). When you load this support as
modules these dependencies are automatically handled for you. If instead of an
Atheros device you had another device you would select the module for that
device; e.g.:

  if_wi_load="YES"

for devices based on the Intersil Prism parts (wi(4) driver).

     Σημείωση:In the rest of this document, we will use an ath(4) device,
     the device name in the examples must be changed according to your
     configuration. A list of available wireless drivers can be found at
     the beginning of the wlan(4) manual page. If a native FreeBSD driver
     for your wireless device does not exist, it may be possible to
     directly use the Windows driver with the help of the NDIS driver
     wrapper.

With a device driver configured you need to also bring in the 802.11 networking
support required by the driver. For the ath(4) driver this is at least the wlan
(4) module; this module is automatically loaded with the wireless device
driver. With that you will need the modules that implement cryptographic
support for the security protocols you intend to use. These are intended to be
dynamically loaded on demand by the wlan(4) module but for now they must be
manually configured. The following modules are available: wlan_wep(4),
wlan_ccmp(4) and wlan_tkip(4). Both wlan_ccmp(4) and wlan_tkip(4) drivers are
only needed if you intend to use the WPA and/or 802.11i security protocols. If
your network is to run totally open (i.e., with no encryption) then you do not
even need the wlan_wep(4) support. To load these modules at boot time, add the
following lines to /boot/loader.conf:

  wlan_wep_load="YES"
  wlan_ccmp_load="YES"
  wlan_tkip_load="YES"

With this information in the system bootstrap configuration file (i.e., /boot/
loader.conf), you have to reboot your FreeBSD box. If you do not want to reboot
your machine for the moment, you can just load the modules by hand using
kldload(8).

     Σημείωση:If you do not want to use modules, it is possible to compile
     these drivers into the kernel by adding the following lines to your
     kernel configuration file:

       device ath               # Atheros IEEE 802.11 wireless network
       driver
       device ath_hal           # Atheros Hardware Access Layer
       device ath_rate_sample   # John Bicket's SampleRate control
       algorithm.
       device wlan              # 802.11 support (Required)
       device wlan_wep          # WEP crypto support for 802.11 devices
       device wlan_ccmp         # AES-CCMP crypto support for 802.11
       devices
       device wlan_tkip         # TKIP and Michael crypto support for
       802.11 devices

     With this information in the kernel configuration file, recompile the
     kernel and reboot your FreeBSD machine.

When the system is up, we could find some information about the wireless device
in the boot messages, like this:

  ath0: <Atheros 5212> mem 0xff9f0000-0xff9fffff irq 17 at device 2.0 on pci2
  ath0: Ethernet address: 00:11:95:d5:43:62
  ath0: mac 7.9 phy 4.5 radio 5.6

-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3 Infrastructure Mode

The infrastructure mode or BSS mode is the mode that is typically used. In this
mode, a number of wireless access points are connected to a wired network. Each
wireless network has its own name, this name is called the SSID of the network.
Wireless clients connect to the wireless access points.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1 FreeBSD Clients


32.3.3.1.1 How to Find Access Points

To scan for networks, use the ifconfig command. This request may take a few
moments to complete as it requires that the system switches to each available
wireless frequency and probes for available access points. Only the super-user
can initiate such a scan:

  # ifconfig ath0 up scan
  SSID            BSSID              CHAN RATE  S:N   INT CAPS
  dlinkap         00:13:46:49:41:76    6   54M 29:0   100 EPS  WPA WME
  freebsdap       00:11:95:c3:0d:ac    1   54M 22:0   100 EPS  WPA


     Σημείωση:You must mark the interface up before you can scan.
     Subsequent scan requests do not require you to mark the interface up
     again.

The output of a scan request lists each BSS/IBSS network found. Beside the name
of the network, SSID, we find the BSSID which is the MAC address of the access
point. The CAPS field identifies the type of each network and the capabilities
of the stations operating there:


  E
      Extended Service Set (ESS). Indicates that the station is part of an
      infrastructure network (in contrast to an IBSS/ad-hoc network).

  I
      IBSS/ad-hoc network. Indicates that the station is part of an ad-hoc
      network (in contrast to an ESS network).

  P
      Privacy. Data confidentiality is required for all data frames exchanged
      within the BSS. This means that this BSS requires the station to use
      cryptographic means such as WEP, TKIP or AES-CCMP to encrypt/decrypt data
      frames being exchanged with others.

  S
      Short Preamble. Indicates that the network is using short preambles
      (defined in 802.11b High Rate/DSSS PHY, short preamble utilizes a 56 bit
      sync field in contrast to a 128 bit field used in long preamble mode).

  s
      Short slot time. Indicates that the 802.11g network is using a short slot
      time because there are no legacy (802.11b) stations present.

One can also display the current list of known networks with:

  # ifconfig ath0 list scan

This information may be updated automatically by the adapter or manually with a
scan request. Old data is automatically removed from the cache, so over time
this list may shrink unless more scans are done.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.2 Basic Settings

This section provides a simple example of how to make the wireless network
adapter work in FreeBSD without encryption. After you are familiar with these
concepts, we strongly recommend using WPA to set up your wireless network.
There are three basic steps to configure a wireless network: selecting an
access point, authenticating your station, and configuring an IP address. The
following sections discuss each step.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.2.1 Selecting an Access Point

Most of time it is sufficient to let the system choose an access point using
the builtin heuristics. This is the default behaviour when you mark an
interface up or otherwise configure an interface by listing it in /etc/rc.conf,
e.g.:

  ifconfig_ath0="DHCP"

If there are multiple access points and you want to select a specific one, you
can select it by its SSID:

  ifconfig_ath0="ssid your_ssid_here DHCP"

In an environment where there are multiple access points with the same SSID
(often done to simplify roaming) it may be necessary to associate to one
specific device. In this case you can also specify the BSSID of the access
point (you can also leave off the SSID):

  ifconfig_ath0="ssid your_ssid_here bssid xx:xx:xx:xx:xx:xx DHCP"

There are other ways to constrain the choice of an access point such as
limiting the set of frequencies the system will scan on. This may be useful if
you have a multi-band wireless card as scanning all the possible channels can
be time-consuming. To limit operation to a specific band you can use the mode
parameter; e.g.:

  ifconfig_ath0="mode 11g ssid your_ssid_here DHCP"

will force the card to operate in 802.11g which is defined only for 2.4GHz
frequencies so any 5GHz channels will not be considered. Other ways to do this
are the channel parameter, to lock operation to one specific frequency, and the
chanlist parameter, to specify a list of channels for scanning. More
information about these parameters can be found in the ifconfig(8) manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.2.2 Authentication

Once you have selected an access point your station needs to authenticate
before it can pass data. Authentication can happen in several ways. The most
common scheme used is termed open authentication and allows any station to join
the network and communicate. This is the authentication you should use for test
purpose the first time you set up a wireless network. Other schemes require
cryptographic handshakes be completed before data traffic can flow; either
using pre-shared keys or secrets, or more complex schemes that involve backend
services such as RADIUS. Most users will use open authentication which is the
default setting. Next most common setup is WPA-PSK, also known as WPA Personal,
which is described below.

     Σημείωση:If you have an Apple AirPort® Extreme base station for an
     access point you may need to configure shared-key authentication
     together with a WEP key. This can be done in the /etc/rc.conf file or
     using the wpa_supplicant(8) program. If you have a single AirPort
     base station you can setup access with something like:

       ifconfig_ath0="authmode shared wepmode on weptxkey 1 wepkey
       01234567 DHCP"

     In general shared key authentication is to be avoided because it uses
     the WEP key material in a highly-constrained manner making it even
     easier to crack the key. If WEP must be used (e.g., for compatibility
     with legacy devices) it is better to use WEP with open
     authentication. More information regarding WEP can be found in the
     Τμήμα_32.3.3.1.4.

-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.2.3 Getting an IP Address with DHCP

Once you have selected an access point and set the authentication parameters,
you will have to get an IP address to communicate. Most of time you will obtain
your wireless IP address via DHCP. To achieve that, simply edit /etc/rc.conf
and add DHCP to the configuration for your device as shown in various examples
above:

  ifconfig_ath0="DHCP"

At this point, you are ready to bring up the wireless interface:

  # /etc/rc.d/netif start

Once the interface is running, use ifconfig to see the status of the interface
ath0:

  # ifconfig ath0
  ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
          inet6 fe80::211:95ff:fed5:4362%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x1
          inet 192.168.1.100 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.1.255
          ether 00:11:95:d5:43:62
          media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect (OFDM/54Mbps)
          status: associated
          ssid dlinkap channel 6 bssid 00:13:46:49:41:76
          authmode OPEN privacy OFF txpowmax 36 protmode CTS bintval 100

The status: associated means you are connected to the wireless network (to the
dlinkap network in our case). The bssid 00:13:46:49:41:76 part is the MAC
address of your access point; the authmode line informs you that the
communication is not encrypted (OPEN).
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.2.4 Static IP Address

In the case you cannot obtain an IP address from a DHCP server, you can set a
fixed IP address. Replace the DHCP keyword shown above with the address
information. Be sure to retain any other parameters you have set up for
selecting an access point:

  ifconfig_ath0="inet 192.168.1.100 netmask 255.255.255.0 ssid your_ssid_here"

-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.3 WPA

WPA (Wi-Fi Protected Access) is a security protocol used together with 802.11
networks to address the lack of proper authentication and the weakness of WEP.
WPA leverages the 802.1X authentication protocol and uses one of several
ciphers instead of WEP for data integrity. The only cipher required by WPA is
TKIP (Temporary Key Integrity Protocol) which is a cipher that extends the
basic RC4 cipher used by WEP by adding integrity checking, tamper detection,
and measures for responding to any detected intrusions. TKIP is designed to
work on legacy hardware with only software modification; it represents a
compromise that improves security but is still not entirely immune to attack.
WPA also specifies the AES-CCMP cipher as an alternative to TKIP and that is
preferred when possible; for this specification the term WPA2 (or RSN) is
commonly used.
WPA defines authentication and encryption protocols. Authentication is most
commonly done using one of two techniques: by 802.1X and a backend
authentication service such as RADIUS, or by a minimal handshake between the
station and the access point using a pre-shared secret. The former is commonly
termed WPA Enterprise with the latter known as WPA Personal. Since most people
will not set up a RADIUS backend server for wireless network, WPA-PSK is by far
the most commonly encountered configuration for WPA.
The control of the wireless connection and the authentication (key negotiation
or authentication with a server) is done with the wpa_supplicant(8) utility.
This program requires a configuration file, /etc/wpa_supplicant.conf, to run.
More information regarding this file can be found in the wpa_supplicant.conf(5)
manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.3.1 WPA-PSK

WPA-PSK also known as WPA-Personal is based on a pre-shared key (PSK) generated
from a given password and that will be used as the master key in the wireless
network. This means every wireless user will share the same key. WPA-PSK is
intended for small networks where the use of an authentication server is not
possible or desired.

     Προειδοποίηση:Always use strong passwords that are sufficiently long
     and made from a rich alphabet so they will not be guessed and/or
     attacked.

The first step is the configuration of the /etc/wpa_supplicant.conf file with
the SSID and the pre-shared key of your network:

  network={
    ssid="freebsdap"
    psk="freebsdmall"
  }

Then, in /etc/rc.conf, we indicate that the wireless device configuration will
be done with WPA and the IP address will be obtained with DHCP:

  ifconfig_ath0="WPA DHCP"

Then, we can bring up the interface:

  # /etc/rc.d/netif start
  Starting wpa_supplicant.
  DHCPDISCOVER on ath0 to 255.255.255.255 port 67 interval 5
  DHCPDISCOVER on ath0 to 255.255.255.255 port 67 interval 6
  DHCPOFFER from 192.168.0.1
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPACK from 192.168.0.1
  bound to 192.168.0.254 -- renewal in 300 seconds.
  ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
        inet6 fe80::211:95ff:fed5:4362%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x1
        inet 192.168.0.254 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
        ether 00:11:95:d5:43:62
        media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect (OFDM/36Mbps)
        status: associated
        ssid freebsdap channel 1 bssid 00:11:95:c3:0d:ac
        authmode WPA privacy ON deftxkey UNDEF TKIP 2:128-bit txpowmax 36
        protmode CTS roaming MANUAL bintval 100

Or you can try to configure it manually using the same /etc/wpa_supplicant.conf
above, and run:

  # wpa_supplicant -i ath0 -c /etc/wpa_supplicant.conf
  Trying to associate with 00:11:95:c3:0d:ac (SSID='freebsdap' freq=2412 MHz)
  Associated with 00:11:95:c3:0d:ac
  WPA: Key negotiation completed with 00:11:95:c3:0d:ac [PTK=TKIP GTK=TKIP]

The next operation is the launch of the dhclient command to get the IP address
from the DHCP server:

  # dhclient ath0
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPACK from 192.168.0.1
  bound to 192.168.0.254 -- renewal in 300 seconds.
  # ifconfig ath0
  ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
        inet6 fe80::211:95ff:fed5:4362%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x1
        inet 192.168.0.254 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
        ether 00:11:95:d5:43:62
        media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect (OFDM/48Mbps)
        status: associated
        ssid freebsdap channel 1 bssid 00:11:95:c3:0d:ac
        authmode WPA privacy ON deftxkey UNDEF TKIP 2:128-bit txpowmax 36
        protmode CTS roaming MANUAL bintval 100


     Σημείωση:If the /etc/rc.conf is set up with the line
     ifconfig_ath0="DHCP" then it is no need to run the dhclient command
     manually, dhclient will be launched after wpa_supplicant plumbs the
     keys.

In the case where the use of DHCP is not possible, you can set a static IP
address after wpa_supplicant has authenticated the station:

  # ifconfig ath0 inet 192.168.0.100 netmask 255.255.255.0
  # ifconfig ath0
  ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
        inet6 fe80::211:95ff:fed5:4362%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x1
        inet 192.168.0.100 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
        ether 00:11:95:d5:43:62
        media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect (OFDM/36Mbps)
        status: associated
        ssid freebsdap channel 1 bssid 00:11:95:c3:0d:ac
        authmode WPA privacy ON deftxkey UNDEF TKIP 2:128-bit txpowmax 36
        protmode CTS roaming MANUAL bintval 100

When DHCP is not used, you also have to manually set up the default gateway and
the nameserver:

  # route add default your_default_router
  # echo "nameserver your_DNS_server" >> /etc/resolv.conf

-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.3.2 WPA with EAP-TLS

The second way to use WPA is with an 802.1X backend authentication server, in
this case WPA is called WPA-Enterprise to make difference with the less secure
WPA-Personal with its pre-shared key. The authentication in WPA-Enterprise is
based on EAP (Extensible Authentication Protocol).
EAP does not come with an encryption method, it was decided to embed EAP inside
an encrypted tunnel. Many types of EAP authentication methods have been
designed, the most common methods are EAP-TLS, EAP-TTLS and EAP-PEAP.
EAP-TLS (EAP with Transport Layer Security) is a very well-supported
authentication protocol in the wireless world since it was the first EAP method
to be certified by the Wi-Fi_alliance. EAP-TLS will require three certificates
to run: the CA certificate (installed on all machines), the server certificate
for your authentication server, and one client certificate for each wireless
client. In this EAP method, both authentication server and wireless client
authenticate each other in presenting their respective certificates, and they
verify that these certificates were signed by your organization's certificate
authority (CA).
As previously, the configuration is done via /etc/wpa_supplicant.conf:

  network={
    ssid="freebsdap"  (1)
    proto=RSN   (2)
    key_mgmt=WPA-EAP  (3)
    eap=TLS  (4)
    identity="loader"  (5)
    ca_cert="/etc/certs/cacert.pem"  (6)
    client_cert="/etc/certs/clientcert.pem"  (7)
    private_key="/etc/certs/clientkey.pem"  (8)
    private_key_passwd="freebsdmallclient"  (9)
  }



  _(1)_
      This field indicates the network name (SSID).

  _(2)_
      Here, we use RSN (IEEE 802.11i) protocol, i.e., WPA2.

  _(3)_
      The key_mgmt line refers to the key management protocol we use. In our
      case it is WPA using EAP authentication: WPA-EAP.

  _(4)_
      In this field, we mention the EAP method for our connection.

  _(5)_
      The identity field contains the identity string for EAP.

  _(6)_
      The ca_cert field indicates the pathname of the CA certificate file. This
      file is needed to verify the server certificat.

  _(7)_
      The client_cert line gives the pathname to the client certificate file.
      This certificate is unique to each wireless client of the network.

  _(8)_
      The private_key field is the pathname to the client certificate private
      key file.

  _(9)_
      The private_key_passwd field contains the passphrase for the private key.

Then add the following line to /etc/rc.conf:

  ifconfig_ath0="WPA DHCP"

The next step is to bring up the interface with the help of the rc.d facility:

  # /etc/rc.d/netif start
  Starting wpa_supplicant.
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPACK from 192.168.0.20
  bound to 192.168.0.254 -- renewal in 300 seconds.
  ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
        inet6 fe80::211:95ff:fed5:4362%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x1
        inet 192.168.0.254 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
        ether 00:11:95:d5:43:62
        media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect (DS/11Mbps)
        status: associated
        ssid freebsdap channel 1 bssid 00:11:95:c3:0d:ac
        authmode WPA2/802.11i privacy ON deftxkey UNDEF TKIP 2:128-bit
        txpowmax 36 protmode CTS roaming MANUAL bintval 100

As previously shown, it is also possible to bring up the interface manually
with both wpa_supplicant and ifconfig commands.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.3.3 WPA with EAP-TTLS

With EAP-TLS both the authentication server and the client need a certificate,
with EAP-TTLS (EAP-Tunneled Transport Layer Security) a client certificate is
optional. This method is close to what some secure web sites do , where the web
server can create a secure SSL tunnel even if the visitors do not have client-
side certificates. EAP-TTLS will use the encrypted TLS tunnel for safe
transport of the authentication data.
The configuration is done via the /etc/wpa_supplicant.conf file:

  network={
    ssid="freebsdap"
    proto=RSN
    key_mgmt=WPA-EAP
    eap=TTLS  (1)
    identity="test"  (2)
    password="test"  (3)
    ca_cert="/etc/certs/cacert.pem"  (4)
    phase2="auth=MD5"  (5)
  }



  _(1)_
      In this field, we mention the EAP method for our connection.

  _(2)_
      The identity field contains the identity string for EAP authentication
      inside the encrypted TLS tunnel.

  _(3)_
      The password field contains the passphrase for the EAP authentication.

  _(4)_
      The ca_cert field indicates the pathname of the CA certificate file. This
      file is needed to verify the server certificat.

  _(5)_
      In this field, we mention the authentication method used in the encrypted
      TLS tunnel. In our case, EAP with MD5-Challenge has been used. The «inner
      authentication» phase is often called «phase2».

You also have to add the following line to /etc/rc.conf:

  ifconfig_ath0="WPA DHCP"

The next step is to bring up the interface:

  # /etc/rc.d/netif start
  Starting wpa_supplicant.
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPACK from 192.168.0.20
  bound to 192.168.0.254 -- renewal in 300 seconds.
  ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
        inet6 fe80::211:95ff:fed5:4362%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x1
        inet 192.168.0.254 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
        ether 00:11:95:d5:43:62
        media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect (DS/11Mbps)
        status: associated
        ssid freebsdap channel 1 bssid 00:11:95:c3:0d:ac
        authmode WPA2/802.11i privacy ON deftxkey UNDEF TKIP 2:128-bit
        txpowmax 36 protmode CTS roaming MANUAL bintval 100

-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.3.4 WPA with EAP-PEAP

PEAP (Protected EAP) has been designed as an alternative to EAP-TTLS. There are
two types of PEAP methods, the most common one is PEAPv0/EAP-MSCHAPv2. In the
rest of this document, we will use the PEAP term to refer to that EAP method.
PEAP is the most used EAP standard after EAP-TLS, in other words if you have a
network with mixed OSes, PEAP should be the most supported standard after EAP-
TLS.
PEAP is similar to EAP-TTLS: it uses a server-side certificate to authenticate
clients by creating an encrypted TLS tunnel between the client and the
authentication server, which protects the ensuing exchange of authentication
information. In term of security the difference between EAP-TTLS and PEAP is
that PEAP authentication broadcasts the username in clear, only the password is
sent in the encrypted TLS tunnel. EAP-TTLS will use the TLS tunnel for both
username and password.
We have to edit the /etc/wpa_supplicant.conf file and add the EAP-PEAP related
settings:

  network={
    ssid="freebsdap"
    proto=RSN
    key_mgmt=WPA-EAP
    eap=PEAP  (1)
    identity="test"  (2)
    password="test"  (3)
    ca_cert="/etc/certs/cacert.pem"  (4)
    phase1="peaplabel=0"  (5)
    phase2="auth=MSCHAPV2"  (6)
  }



  _(1)_
      In this field, we mention the EAP method for our connection.

  _(2)_
      The identity field contains the identity string for EAP authentication
      inside the encrypted TLS tunnel.

  _(3)_
      The password field contains the passphrase for the EAP authentication.

  _(4)_
      The ca_cert field indicates the pathname of the CA certificate file. This
      file is needed to verify the server certificat.

  _(5)_
      This field contains the parameters for the first phase of the
      authentication (the TLS tunnel). According to the authentication server
      used, you will have to specify a specific label for the authentication.
      Most of time, the label will be «client EAP encryption» which is set by
      using peaplabel=0. More information can be found in the
      wpa_supplicant.conf(5) manual page.

  _(6)_
      In this field, we mention the authentication protocol used in the
      encrypted TLS tunnel. In the case of PEAP, it is auth=MSCHAPV2.

The following must be added to /etc/rc.conf:

  ifconfig_ath0="WPA DHCP"

Then, we can bring up the interface:

  # /etc/rc.d/netif start
  Starting wpa_supplicant.
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPREQUEST on ath0 to 255.255.255.255 port 67
  DHCPACK from 192.168.0.20
  bound to 192.168.0.254 -- renewal in 300 seconds.
  ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
        inet6 fe80::211:95ff:fed5:4362%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x1
        inet 192.168.0.254 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
        ether 00:11:95:d5:43:62
        media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect (DS/11Mbps)
        status: associated
        ssid freebsdap channel 1 bssid 00:11:95:c3:0d:ac
        authmode WPA2/802.11i privacy ON deftxkey UNDEF TKIP 2:128-bit
        txpowmax 36 protmode CTS roaming MANUAL bintval 100

-------------------------------------------------------------------------------

32.3.3.1.4 WEP

WEP (Wired Equivalent Privacy) is part of the original 802.11 standard. There
is no authentication mechanism, only a weak form of access control, and it is
easily to be cracked.
WEP can be set up with ifconfig:

  # ifconfig ath0 inet 192.168.1.100 netmask 255.255.255.0 ssid my_net \
  	    wepmode on weptxkey 3 wepkey 3:0x3456789012


* The weptxkey means which WEP key will be used in the transmission. Here we
  used the third key. This must match the setting in the access point.
* The wepkey means setting the selected WEP key. It should in the format index:
  key, if the index is not given, key 1 is set. That is to say we need to set
  the index if we use keys other than the first key.

       Σημείωση:You must replace the 0x3456789012 with the key configured
       for use on the access point.


You are encouraged to read ifconfig(8) manual page for further information.
The wpa_supplicant facility also can be used to configure your wireless
interface with WEP. The example above can be set up by adding the following
lines to /etc/wpa_supplicant.conf:

  network={
    ssid="my_net"
    key_mgmt=NONE
    wep_key3=3456789012
    wep_tx_keyidx=3
  }

Then:

  # wpa_supplicant -i ath0 -c /etc/wpa_supplicant.conf
  Trying to associate with 00:13:46:49:41:76 (SSID='dlinkap' freq=2437 MHz)
  Associated with 00:13:46:49:41:76

-------------------------------------------------------------------------------

32.3.4 Ad-hoc Mode

IBSS mode, also called ad-hoc mode, is designed for point to point connections.
For example, to establish an ad-hoc network between the machine A and the
machine B we will just need to choose two IP adresses and a SSID.
On the box A:

  # ifconfig ath0 inet 192.168.0.1 netmask 255.255.255.0 ssid freebsdap
  mediaopt adhoc
  # ifconfig ath0
    ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
  	  inet 192.168.0.1 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
  	  inet6 fe80::211:95ff:fec3:dac%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x4
  	  ether 00:11:95:c3:0d:ac
  	  media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect <adhoc> (autoselect
  <adhoc>)
  	  status: associated
  	  ssid freebsdap channel 2 bssid 02:11:95:c3:0d:ac
  	  authmode OPEN privacy OFF txpowmax 36 protmode CTS bintval 100

The adhoc parameter indicates the interface is running in the IBSS mode.
On B, we should be able to detect A:

  # ifconfig ath0 up scan
    SSID            BSSID              CHAN RATE  S:N   INT CAPS
    freebsdap       02:11:95:c3:0d:ac    2   54M 19:0   100 IS

The I in the output confirms the machine A is in ad-hoc mode. We just have to
configure B with a different IP address:

  # ifconfig ath0 inet 192.168.0.2 netmask 255.255.255.0 ssid freebsdap
  mediaopt adhoc
  # ifconfig ath0
    ath0: flags=8843<UP,BROADCAST,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
  	  inet6 fe80::211:95ff:fed5:4362%ath0 prefixlen 64 scopeid 0x1
  	  inet 192.168.0.2 netmask 0xffffff00 broadcast 192.168.0.255
  	  ether 00:11:95:d5:43:62
  	  media: IEEE 802.11 Wireless Ethernet autoselect <adhoc> (autoselect
  <adhoc>)
  	  status: associated
  	  ssid freebsdap channel 2 bssid 02:11:95:c3:0d:ac
  	  authmode OPEN privacy OFF txpowmax 36 protmode CTS bintval 100

Both A and B are now ready to exchange informations.
-------------------------------------------------------------------------------

32.3.5 Troubleshooting

If you are having trouble with wireless networking, there are a number of steps
you can take to help troubleshoot the problem.

* If you do not see the access point listed when scanning be sure you have not
  configured your wireless device to a limited set of channels.
* If you cannot associate to an access point verify the configuration of your
  station matches the one of the access point. This includes the authentication
  scheme and any security protocols. Simplify your configuration as much as
  possible. If you are using a security protocol such as WPA or WEP configure
  the access point for open authentication and no security to see if you can
  get traffic to pass.
* Once you can associate to the access point diagnose any security
  configuration using simple tools like ping(8).
  The wpa_supplicant has much debugging support; try running it manually with
  the -dd option and look at the system logs.
* There are also many lower-level debugging tools. You can enable debugging
  messages in the 802.11 protocol support layer using the wlandebug program
  found in /usr/src/tools/tools/net80211. For example:

    # wlandebug -i ath0 +scan+auth+debug+assoc
      net.wlan.0.debug: 0 => 0xc80000<assoc,auth,scan>

  can be used to enable console messages related to scanning for access points
  and doing the 802.11 protocol handshakes required to arrange communication.
  There are also many useful statistics maintained by the 802.11 layer; the
  wlanstats tool will dump these informations. These statistics should identify
  all errors identified by the 802.11 layer. Beware however that some errors
  are identified in the device drivers that lie below the 802.11 layer so they
  may not show up. To diagnose device-specific problems you need to refer to
  the drivers' documentation.

If the above information does not help to clarify the problem, please submit a
problem report and include output from the above tools.
-------------------------------------------------------------------------------

32.4 Bluetooth

Written by Pav Lucistnik.
-------------------------------------------------------------------------------

32.4.1 Introduction

Bluetooth is a wireless technology for creating personal networks operating in
the 2.4 GHz unlicensed band, with a range of 10 meters. Networks are usually
formed ad-hoc from portable devices such as cellular phones, handhelds and
laptops. Unlike the other popular wireless technology, Wi-Fi, Bluetooth offers
higher level service profiles, e.g. FTP-like file servers, file pushing, voice
transport, serial line emulation, and more.
The Bluetooth stack in FreeBSD is implemented using the Netgraph framework (see
netgraph(4)). A broad variety of Bluetooth USB dongles is supported by the
ng_ubt(4) driver. The Broadcom BCM2033 chip based Bluetooth devices are
supported via the ubtbcmfw(4) and ng_ubt(4) drivers. The 3Com Bluetooth PC Card
3CRWB60-A is supported by the ng_bt3c(4) driver. Serial and UART based
Bluetooth devices are supported via sio(4), ng_h4(4) and hcseriald(8). This
section describes the use of the USB Bluetooth dongle.
-------------------------------------------------------------------------------

32.4.2 Plugging in the Device

By default Bluetooth device drivers are available as kernel modules. Before
attaching a device, you will need to load the driver into the kernel:

  # kldload ng_ubt

If the Bluetooth device is present in the system during system startup, load
the module from /boot/loader.conf:

  ng_ubt_load="YES"

Plug in your USB dongle. The output similar to the following will appear on the
console (or in syslog):

  ubt0: vendor 0x0a12 product 0x0001, rev 1.10/5.25, addr 2
  ubt0: Interface 0 endpoints: interrupt=0x81, bulk-in=0x82, bulk-out=0x2
  ubt0: Interface 1 (alt.config 5) endpoints: isoc-in=0x83, isoc-out=0x3,
        wMaxPacketSize=49, nframes=6, buffer size=294


     Σημείωση:The Bluetooth stack has to be started manually on FreeBSD
     6.0, and on FreeBSD 5.X before 5.5. It is done automatically from
     devd(8) on FreeBSD 5.5, 6.1 and newer.
     Copy /usr/share/examples/netgraph/bluetooth/rc.bluetooth into some
     convenient place, like /etc/rc.bluetooth. This script is used to
     start and stop the Bluetooth stack. It is a good idea to stop the
     stack before unplugging the device, but it is not (usually) fatal.
     When starting the stack, you will receive output similar to the
     following:

       # /etc/rc.bluetooth start ubt0
       BD_ADDR: 00:02:72:00:d4:1a
       Features: 0xff 0xff 0xf 00 00 00 00 00
       <3-Slot> <5-Slot> <Encryption> <Slot offset>
       <Timing accuracy> <Switch> <Hold mode> <Sniff mode>
       <Park mode> <RSSI> <Channel quality> <SCO link>
       <HV2 packets> <HV3 packets> <u-law log> <A-law log> <CVSD>
       <Paging scheme> <Power control> <Transparent SCO data>
       Max. ACL packet size: 192 bytes
       Number of ACL packets: 8
       Max. SCO packet size: 64 bytes
       Number of SCO packets: 8


-------------------------------------------------------------------------------

32.4.3 Host Controller Interface (HCI)

Host Controller Interface (HCI) provides a command interface to the baseband
controller and link manager, and access to hardware status and control
registers. This interface provides a uniform method of accessing the Bluetooth
baseband capabilities. HCI layer on the Host exchanges data and commands with
the HCI firmware on the Bluetooth hardware. The Host Controller Transport Layer
(i.e. physical bus) driver provides both HCI layers with the ability to
exchange information with each other.
A single Netgraph node of type hci is created for a single Bluetooth device.
The HCI node is normally connected to the Bluetooth device driver node
(downstream) and the L2CAP node (upstream). All HCI operations must be
performed on the HCI node and not on the device driver node. Default name for
the HCI node is «devicehci». For more details refer to the ng_hci(4) manual
page.
One of the most common tasks is discovery of Bluetooth devices in RF proximity.
This operation is called inquiry. Inquiry and other HCI related operations are
done with the hccontrol(8) utility. The example below shows how to find out
which Bluetooth devices are in range. You should receive the list of devices in
a few seconds. Note that a remote device will only answer the inquiry if it put
into discoverable mode.

  % hccontrol -n ubt0hci inquiry
  Inquiry result, num_responses=1
  Inquiry result #0
         BD_ADDR: 00:80:37:29:19:a4
         Page Scan Rep. Mode: 0x1
         Page Scan Period Mode: 00
         Page Scan Mode: 00
         Class: 52:02:04
         Clock offset: 0x78ef
  Inquiry complete. Status: No error [00]

BD_ADDR is unique address of a Bluetooth device, similar to MAC addresses of a
network card. This address is needed for further communication with a device.
It is possible to assign human readable name to a BD_ADDR. The /etc/bluetooth/
hosts file contains information regarding the known Bluetooth hosts. The
following example shows how to obtain human readable name that was assigned to
the remote device:

  % hccontrol -n ubt0hci remote_name_request 00:80:37:29:19:a4
  BD_ADDR: 00:80:37:29:19:a4
  Name: Pav's T39

If you perform an inquiry on a remote Bluetooth device, it will find your
computer as «your.host.name (ubt0)». The name assigned to the local device can
be changed at any time.
The Bluetooth system provides a point-to-point connection (only two Bluetooth
units involved), or a point-to-multipoint connection. In the point-to-
multipoint connection the connection is shared among several Bluetooth devices.
The following example shows how to obtain the list of active baseband
connections for the local device:

  % hccontrol -n ubt0hci read_connection_list
  Remote BD_ADDR    Handle Type Mode Role Encrypt Pending Queue State
  00:80:37:29:19:a4     41  ACL    0 MAST    NONE       0     0 OPEN

A connection handle is useful when termination of the baseband connection is
required. Note, that it is normally not required to do it by hand. The stack
will automatically terminate inactive baseband connections.

  # hccontrol -n ubt0hci disconnect 41
  Connection handle: 41
  Reason: Connection terminated by local host [0x16]

Refer to hccontrol help for a complete listing of available HCI commands. Most
of the HCI commands do not require superuser privileges.
-------------------------------------------------------------------------------

32.4.4 Logical Link Control and Adaptation Protocol (L2CAP)

Logical Link Control and Adaptation Protocol (L2CAP) provides connection-
oriented and connectionless data services to upper layer protocols with
protocol multiplexing capability and segmentation and reassembly operation.
L2CAP permits higher level protocols and applications to transmit and receive
L2CAP data packets up to 64 kilobytes in length.
L2CAP is based around the concept of channels. Channel is a logical connection
on top of baseband connection. Each channel is bound to a single protocol in a
many-to-one fashion. Multiple channels can be bound to the same protocol, but a
channel cannot be bound to multiple protocols. Each L2CAP packet received on a
channel is directed to the appropriate higher level protocol. Multiple channels
can share the same baseband connection.
A single Netgraph node of type l2cap is created for a single Bluetooth device.
The L2CAP node is normally connected to the Bluetooth HCI node (downstream) and
Bluetooth sockets nodes (upstream). Default name for the L2CAP node is
«devicel2cap». For more details refer to the ng_l2cap(4) manual page.
A useful command is l2ping(8), which can be used to ping other devices. Some
Bluetooth implementations might not return all of the data sent to them, so 0
bytes in the following example is normal.

  # l2ping -a 00:80:37:29:19:a4
  0 bytes from 0:80:37:29:19:a4 seq_no=0 time=48.633 ms result=0
  0 bytes from 0:80:37:29:19:a4 seq_no=1 time=37.551 ms result=0
  0 bytes from 0:80:37:29:19:a4 seq_no=2 time=28.324 ms result=0
  0 bytes from 0:80:37:29:19:a4 seq_no=3 time=46.150 ms result=0

The l2control(8) utility is used to perform various operations on L2CAP nodes.
This example shows how to obtain the list of logical connections (channels) and
the list of baseband connections for the local device:

  % l2control -a 00:02:72:00:d4:1a read_channel_list
  L2CAP channels:
  Remote BD_ADDR     SCID/ DCID   PSM  IMTU/ OMTU State
  00:07:e0:00:0b:ca    66/   64     3   132/  672 OPEN
  % l2control -a 00:02:72:00:d4:1a read_connection_list
  L2CAP connections:
  Remote BD_ADDR    Handle Flags Pending State
  00:07:e0:00:0b:ca     41 O           0 OPEN

Another diagnostic tool is btsockstat(1). It does a job similar to as netstat
(1) does, but for Bluetooth network-related data structures. The example below
shows the same logical connection as l2control(8) above.

  % btsockstat
  Active L2CAP sockets
  PCB      Recv-Q Send-Q Local address/PSM       Foreign address   CID   State
  c2afe900      0      0 00:02:72:00:d4:1a/3     00:07:e0:00:0b:ca 66    OPEN
  Active RFCOMM sessions
  L2PCB    PCB      Flag MTU   Out-Q DLCs State
  c2afe900 c2b53380 1    127   0     Yes  OPEN
  Active RFCOMM sockets
  PCB      Recv-Q Send-Q Local address     Foreign address   Chan DLCI State
  c2e8bc80      0    250 00:02:72:00:d4:1a 00:07:e0:00:0b:ca 3    6    OPEN

-------------------------------------------------------------------------------

32.4.5 RFCOMM Protocol

The RFCOMM protocol provides emulation of serial ports over the L2CAP protocol.
The protocol is based on the ETSI standard TS 07.10. RFCOMM is a simple
transport protocol, with additional provisions for emulating the 9 circuits of
RS-232 (EIATIA-232-E) serial ports. The RFCOMM protocol supports up to 60
simultaneous connections (RFCOMM channels) between two Bluetooth devices.
For the purposes of RFCOMM, a complete communication path involves two
applications running on different devices (the communication endpoints) with a
communication segment between them. RFCOMM is intended to cover applications
that make use of the serial ports of the devices in which they reside. The
communication segment is a Bluetooth link from one device to another (direct
connect).
RFCOMM is only concerned with the connection between the devices in the direct
connect case, or between the device and a modem in the network case. RFCOMM can
support other configurations, such as modules that communicate via Bluetooth
wireless technology on one side and provide a wired interface on the other
side.
In FreeBSD the RFCOMM protocol is implemented at the Bluetooth sockets layer.
-------------------------------------------------------------------------------

32.4.6 Pairing of Devices

By default, Bluetooth communication is not authenticated, and any device can
talk to any other device. A Bluetooth device (for example, cellular phone) may
choose to require authentication to provide a particular service (for example,
Dial-Up service). Bluetooth authentication is normally done with PIN codes. A
PIN code is an ASCII string up to 16 characters in length. User is required to
enter the same PIN code on both devices. Once user has entered the PIN code,
both devices will generate a link key. After that the link key can be stored
either in the devices themselves or in a persistent storage. Next time both
devices will use previously generated link key. The described above procedure
is called pairing. Note that if the link key is lost by any device then pairing
must be repeated.
The hcsecd(8) daemon is responsible for handling of all Bluetooth
authentication requests. The default configuration file is /etc/bluetooth/
hcsecd.conf. An example section for a cellular phone with the PIN code
arbitrarily set to «1234» is shown below:

  device {
          bdaddr  00:80:37:29:19:a4;
          name    "Pav's T39";
          key     nokey;
          pin     "1234";
        }

There is no limitation on PIN codes (except length). Some devices (for example
Bluetooth headsets) may have a fixed PIN code built in. The -d switch forces
the hcsecd(8) daemon to stay in the foreground, so it is easy to see what is
happening. Set the remote device to receive pairing and initiate the Bluetooth
connection to the remote device. The remote device should say that pairing was
accepted, and request the PIN code. Enter the same PIN code as you have in
hcsecd.conf. Now your PC and the remote device are paired. Alternatively, you
can initiate pairing on the remote device.
On FreeBSD 5.5, 6.1 and newer, the following line can be added to the /etc/
rc.conf file to have hcsecd started automatically on system start:

  hcsecd_enable="YES"

The following is a sample of the hcsecd daemon output:

  hcsecd[16484]: Got Link_Key_Request event from 'ubt0hci', remote bdaddr 0:80:
  37:29:19:a4
  hcsecd[16484]: Found matching entry, remote bdaddr 0:80:37:29:19:a4, name
  'Pav's T39', link key doesn't exist
  hcsecd[16484]: Sending Link_Key_Negative_Reply to 'ubt0hci' for remote bdaddr
  0:80:37:29:19:a4
  hcsecd[16484]: Got PIN_Code_Request event from 'ubt0hci', remote bdaddr 0:80:
  37:29:19:a4
  hcsecd[16484]: Found matching entry, remote bdaddr 0:80:37:29:19:a4, name
  'Pav's T39', PIN code exists
  hcsecd[16484]: Sending PIN_Code_Reply to 'ubt0hci' for remote bdaddr 0:80:37:
  29:19:a4

-------------------------------------------------------------------------------

32.4.7 Service Discovery Protocol (SDP)

The Service Discovery Protocol (SDP) provides the means for client applications
to discover the existence of services provided by server applications as well
as the attributes of those services. The attributes of a service include the
type or class of service offered and the mechanism or protocol information
needed to utilize the service.
SDP involves communication between a SDP server and a SDP client. The server
maintains a list of service records that describe the characteristics of
services associated with the server. Each service record contains information
about a single service. A client may retrieve information from a service record
maintained by the SDP server by issuing a SDP request. If the client, or an
application associated with the client, decides to use a service, it must open
a separate connection to the service provider in order to utilize the service.
SDP provides a mechanism for discovering services and their attributes, but it
does not provide a mechanism for utilizing those services.
Normally, a SDP client searches for services based on some desired
characteristics of the services. However, there are times when it is desirable
to discover which types of services are described by an SDP server's service
records without any a priori information about the services. This process of
looking for any offered services is called browsing.
The Bluetooth SDP server sdpd(8) and command line client sdpcontrol(8) are
included in the standard FreeBSD installation. The following example shows how
to perform a SDP browse query.

  % sdpcontrol -a 00:01:03:fc:6e:ec browse
  Record Handle: 00000000
  Service Class ID List:
          Service Discovery Server (0x1000)
  Protocol Descriptor List:
          L2CAP (0x0100)
                  Protocol specific parameter #1: u/int/uuid16 1
                  Protocol specific parameter #2: u/int/uuid16 1

  Record Handle: 0x00000001
  Service Class ID List:
          Browse Group Descriptor (0x1001)

  Record Handle: 0x00000002
  Service Class ID List:
          LAN Access Using PPP (0x1102)
  Protocol Descriptor List:
          L2CAP (0x0100)
          RFCOMM (0x0003)
                  Protocol specific parameter #1: u/int8/bool 1
  Bluetooth Profile Descriptor List:
          LAN Access Using PPP (0x1102) ver. 1.0

... and so on. Note that each service has a list of attributes (RFCOMM channel
for example). Depending on the service you might need to make a note of some of
the attributes. Some Bluetooth implementations do not support service browsing
and may return an empty list. In this case it is possible to search for the
specific service. The example below shows how to search for the OBEX Object
Push (OPUSH) service:

  % sdpcontrol -a 00:01:03:fc:6e:ec search OPUSH

Offering services on FreeBSD to Bluetooth clients is done with the sdpd(8)
server. On FreeBSD 5.5, 6.1 and newer, the following line can be added to the /
etc/rc.conf file:

  sdpd_enable="YES"

Then the sdpd daemon can be started with:

  # /etc/rc.d/sdpd start

On FreeBSD 6.0, and on FreeBSD 5.X before 5.5, sdpd is not integrated into the
system startup scripts. It has to be started manually with:

  # sdpd

The local server application that wants to provide Bluetooth service to the
remote clients will register service with the local SDP daemon. The example of
such application is rfcomm_pppd(8). Once started it will register Bluetooth LAN
service with the local SDP daemon.
The list of services registered with the local SDP server can be obtained by
issuing SDP browse query via local control channel:

  # sdpcontrol -l browse

-------------------------------------------------------------------------------

32.4.8 Dial-Up Networking (DUN) and Network Access with PPP (LAN) Profiles

The Dial-Up Networking (DUN) profile is mostly used with modems and cellular
phones. The scenarios covered by this profile are the following:

* use of a cellular phone or modem by a computer as a wireless modem for
  connecting to a dial-up Internet access server, or using other dial-up
  services;
* use of a cellular phone or modem by a computer to receive data calls.

Network Access with PPP (LAN) profile can be used in the following situations:

* LAN access for a single Bluetooth device;
* LAN access for multiple Bluetooth devices;
* PC to PC (using PPP networking over serial cable emulation).

In FreeBSD both profiles are implemented with ppp(8) and rfcomm_pppd(8) - a
wrapper that converts RFCOMM Bluetooth connection into something PPP can
operate with. Before any profile can be used, a new PPP label in the /etc/ppp/
ppp.conf must be created. Consult rfcomm_pppd(8) manual page for examples.
In the following example rfcomm_pppd(8) will be used to open RFCOMM connection
to remote device with BD_ADDR 00:80:37:29:19:a4 on DUN RFCOMM channel. The
actual RFCOMM channel number will be obtained from the remote device via SDP.
It is possible to specify RFCOMM channel by hand, and in this case rfcomm_pppd
(8) will not perform SDP query. Use sdpcontrol(8) to find out RFCOMM channel on
the remote device.

  # rfcomm_pppd -a 00:80:37:29:19:a4 -c -C dun -l rfcomm-dialup

In order to provide Network Access with PPP (LAN) service the sdpd(8) server
must be running. A new entry for LAN clients must be created in the /etc/ppp/
ppp.conf file. Consult rfcomm_pppd(8) manual page for examples. Finally, start
RFCOMM PPP server on valid RFCOMM channel number. The RFCOMM PPP server will
automatically register Bluetooth LAN service with the local SDP daemon. The
example below shows how to start RFCOMM PPP server.

  # rfcomm_pppd -s -C 7 -l rfcomm-server

-------------------------------------------------------------------------------

32.4.9 OBEX Object Push (OPUSH) Profile

OBEX is a widely used protocol for simple file transfers between mobile
devices. Its main use is in infrared communication, where it is used for
generic file transfers between notebooks or PDAs, and for sending business
cards or calendar entries between cellular phones and other devices with PIM
applications.
The OBEX server and client are implemented as a third-party package obexapp,
which is available as comms/obexapp port.
OBEX client is used to push and/or pull objects from the OBEX server. An object
can, for example, be a business card or an appointment. The OBEX client can
obtain RFCOMM channel number from the remote device via SDP. This can be done
by specifying service name instead of RFCOMM channel number. Supported service
names are: IrMC, FTRN and OPUSH. It is possible to specify RFCOMM channel as a
number. Below is an example of an OBEX session, where device information object
is pulled from the cellular phone, and a new object (business card) is pushed
into the phone's directory.

  % obexapp -a 00:80:37:29:19:a4 -C IrMC
  obex> get telecom/devinfo.txt devinfo-t39.txt
  Success, response: OK, Success (0x20)
  obex> put new.vcf
  Success, response: OK, Success (0x20)
  obex> di
  Success, response: OK, Success (0x20)

In order to provide OBEX Object Push service, sdpd(8) server must be running. A
root folder, where all incoming objects will be stored, must be created. The
default path to the root folder is /var/spool/obex. Finally, start OBEX server
on valid RFCOMM channel number. The OBEX server will automatically register
OBEX Object Push service with the local SDP daemon. The example below shows how
to start OBEX server.

  # obexapp -s -C 10

-------------------------------------------------------------------------------

32.4.10 Serial Port Profile (SPP)

The Serial Port Profile (SPP) allows Bluetooth devices to perform RS232 (or
similar) serial cable emulation. The scenario covered by this profile deals
with legacy applications using Bluetooth as a cable replacement, through a
virtual serial port abstraction.
The rfcomm_sppd(1) utility implements the Serial Port profile. A pseudo tty is
used as a virtual serial port abstraction. The example below shows how to
connect to a remote device Serial Port service. Note that you do not have to
specify a RFCOMM channel - rfcomm_sppd(1) can obtain it from the remote device
via SDP. If you would like to override this, specify a RFCOMM channel on the
command line.

  # rfcomm_sppd -a 00:07:E0:00:0B:CA -t /dev/ttyp6
  rfcomm_sppd[94692]: Starting on /dev/ttyp6...

Once connected, the pseudo tty can be used as serial port:

  # cu -l ttyp6

-------------------------------------------------------------------------------

32.4.11 Troubleshooting


32.4.11.1 A remote device cannot connect

Some older Bluetooth devices do not support role switching. By default, when
FreeBSD is accepting a new connection, it tries to perform a role switch and
become master. Devices, which do not support this will not be able to connect.
Note that role switching is performed when a new connection is being
established, so it is not possible to ask the remote device if it does support
role switching. There is a HCI option to disable role switching on the local
side:

  # hccontrol -n ubt0hci write_node_role_switch 0

-------------------------------------------------------------------------------

32.4.11.2 Something is going wrong, can I see what exactly is happening?

Yes, you can. Use the third-party package hcidump, which is available as comms/
hcidump port. The hcidump utility is similar to tcpdump(1). It can be used to
display the content of the Bluetooth packets on the terminal and to dump the
Bluetooth packets to a file.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5 Bridging

Written by Steve Peterson.

32.5.1 Introduction

It is sometimes useful to divide one physical network (such as an Ethernet
segment) into two separate network segments without having to create IP subnets
and use a router to connect the segments together. A device that connects two
networks together in this fashion is called a «bridge». A FreeBSD system with
two network interface cards can act as a bridge.
The bridge works by learning the MAC layer addresses (Ethernet addresses) of
the devices on each of its network interfaces. It forwards traffic between two
networks only when its source and destination are on different networks.
In many respects, a bridge is like an Ethernet switch with very few ports.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5.2 Situations Where Bridging Is Appropriate

There are two common situations in which a bridge is used today.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5.2.1 High Traffic on a Segment

Situation one is where your physical network segment is overloaded with
traffic, but you do not want for whatever reason to subnet the network and
interconnect the subnets with a router.
Let us consider an example of a newspaper where the Editorial and Production
departments are on the same subnetwork. The Editorial users all use server A
for file service, and the Production users are on server B. An Ethernet network
is used to connect all users together, and high loads on the network are
slowing things down.
If the Editorial users could be segregated on one network segment and the
Production users on another, the two network segments could be connected with a
bridge. Only the network traffic destined for interfaces on the «other» side of
the bridge would be sent to the other network, reducing congestion on each
network segment.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5.2.2 Filtering/Traffic Shaping Firewall

The second common situation is where firewall functionality is needed without
network address translation (NAT).
An example is a small company that is connected via DSL or ISDN to their ISP.
They have a 13 globally-accessible IP addresses from their ISP and have 10 PCs
on their network. In this situation, using a router-based firewall is difficult
because of subnetting issues.
A bridge-based firewall can be configured and dropped into the path just
downstream of their DSL/ISDN router without any IP numbering issues.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5.3 Configuring a Bridge


32.5.3.1 Network Interface Card Selection

A bridge requires at least two network cards to function. Unfortunately, not
all network interface cards support bridging. Read bridge(4) for details on the
cards that are supported.
Install and test the two network cards before continuing.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5.3.2 Kernel Configuration Changes

To enable kernel support for bridging, add the:

  options BRIDGE

statement to your kernel configuration file, and rebuild your kernel.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5.3.3 Firewall Support

If you are planning to use the bridge as a firewall, you will need to add the
IPFIREWALL option as well. Read Κεφάλαιο_31 for general information on
configuring the bridge as a firewall.
If you need to allow non-IP packets (such as ARP) to flow through the bridge,
there are three options available. The first is to add the following option to
the kernel and rebuild:

  option	IPFIREWALL_DEFAULT_TO_ACCEPT

The second is to set the firewall type to «open» in the rc.conf file:

  firewall_type="open"

Note that these options will make the firewall seem completely transparent; any
packet or connection will be permitted by default. This may require significant
changes to the firewall ruleset.
The third option is to apply the following ipfw(8) rule:

  # ipfw add allow mac-type arp layer2

Or add it to the current firewall ruleset. This rule effectively allows arp(8)
packets through, so it must be be applied near the beginning of the ruleset for
early evaluation.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5.3.4 Traffic Shaping Support

If you want to use the bridge as a traffic shaper, you will need to add the
DUMMYNET option to your kernel configuration. Read dummynet(4) for further
information.
-------------------------------------------------------------------------------

32.5.4 Enabling the Bridge

Add the line:

  net.link.ether.bridge.enable=1

to /etc/sysctl.conf to enable the bridge at runtime, and the line:

  net.link.ether.bridge.config=if1,if2

to enable bridging on the specified interfaces (replace if1 and if2 with the
names of your two network interfaces). If you want the bridged packets to be
filtered by ipfw(8), you should add:

  net.link.ether.bridge.ipfw=1

as well.
For versions prior to FreeBSD 5.2-RELEASE, use instead the following lines:

  net.link.ether.bridge=1
  net.link.ether.bridge_cfg=if1,if2
  net.link.ether.bridge_ipfw=1

-------------------------------------------------------------------------------

32.5.5 Other Information

If you want to be able to ssh(1) into the bridge from the network, it is
correct to assign one of the network cards an IP address. The consensus is that
assigning both cards an address is a bad idea.
If you have multiple bridges on your network, there cannot be more than one
path between any two workstations. Technically, this means that there is no
support for spanning tree link management.
A bridge can add latency to your ping(8) times, especially for traffic from one
segment to another.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6 Diskless Operation

Updated by Jean-Franηois Dockθs.Reorganized and enhanced by Alex Dupre.
A FreeBSD machine can boot over the network and operate without a local disk,
using file systems mounted from an NFS server. No system modification is
necessary, beyond standard configuration files. Such a system is relatively
easy to set up because all the necessary elements are readily available:

* There are at least two possible methods to load the kernel over the network:

  o PXE: The Intel Preboot eXecution Environment system is a form of smart boot
    ROM built into some networking cards or motherboards. See pxeboot(8) for
    more details.
  o The Etherboot port (net/etherboot) produces ROM-able code to boot kernels
    over the network. The code can be either burnt into a boot PROM on a
    network card, or loaded from a local floppy (or hard) disk drive, or from a
    running MS-DOS system. Many network cards are supported.

* A sample script (/usr/share/examples/diskless/clone_root) eases the creation
  and maintenance of the workstation's root file system on the server. The
  script will probably require a little customization but it will get you
  started very quickly.
* Standard system startup files exist in /etc to detect and support a diskless
  system startup.
* Swapping, if needed, can be done either to an NFS file or to a local disk.

There are many ways to set up diskless workstations. Many elements are
involved, and most can be customized to suit local taste. The following will
describe variations on the setup of a complete system, emphasizing simplicity
and compatibility with the standard FreeBSD startup scripts. The system
described has the following characteristics:

* The diskless workstations use a shared read-only / file system, and a shared
  read-only /usr.
  The root file system is a copy of a standard FreeBSD root (typically the
  server's), with some configuration files overridden by ones specific to
  diskless operation or, possibly, to the workstation they belong to.
  The parts of the root which have to be writable are overlaid with md(4) file
  systems. Any changes will be lost when the system reboots.
* The kernel is transferred and loaded either with Etherboot or PXE as some
  situations may mandate the use of either method.


     Προσοχή:As described, this system is insecure. It should live in a
     protected area of a network, and be untrusted by other hosts.

All the information in this section has been tested using FreeBSD 5.2.1-
RELEASE.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6.1 Background Information

Setting up diskless workstations is both relatively straightforward and prone
to errors. These are sometimes difficult to diagnose for a number of reasons.
For example:

* Compile time options may determine different behaviors at runtime.
* Error messages are often cryptic or totally absent.

In this context, having some knowledge of the background mechanisms involved is
very useful to solve the problems that may arise.
Several operations need to be performed for a successful bootstrap:

* The machine needs to obtain initial parameters such as its IP address,
  executable filename, server name, root path. This is done using the DHCP or
  BOOTP protocols. DHCP is a compatible extension of BOOTP, and uses the same
  port numbers and basic packet format.
  It is possible to configure a system to use only BOOTP. The bootpd(8) server
  program is included in the base FreeBSD system.
  However, DHCP has a number of advantages over BOOTP (nicer configuration
  files, possibility of using PXE, plus many others not directly related to
  diskless operation), and we will describe mainly a DHCP configuration, with
  equivalent examples using bootpd(8) when possible. The sample configuration
  will use the ISC DHCP software package (release 3.0.1.r12 was installed on
  the test server).
* The machine needs to transfer one or several programs to local memory. Either
  TFTP or NFS are used. The choice between TFTP and NFS is a compile time
  option in several places. A common source of error is to specify filenames
  for the wrong protocol: TFTP typically transfers all files from a single
  directory on the server, and would expect filenames relative to this
  directory. NFS needs absolute file paths.
* The possible intermediate bootstrap programs and the kernel need to be
  initialized and executed. There are several important variations in this
  area:

  o PXE will load pxeboot(8), which is a modified version of the FreeBSD third
    stage loader. The loader(8) will obtain most parameters necessary to system
    startup, and leave them in the kernel environment before transferring
    control. It is possible to use a GENERIC kernel in this case.
  o Etherboot, will directly load the kernel, with less preparation. You will
    need to build a kernel with specific options.

  PXE and Etherboot work equally well; however, because kernels normally let
  the loader(8) do more work for them, PXE is the preferred method.
  If your BIOS and network cards support PXE, you should probably use it.
* Finally, the machine needs to access its file systems. NFS is used in all
  cases.

See also diskless(8) manual page.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2 Setup Instructions


32.6.2.1 Configuration Using ISC DHCP

The ISC DHCP server can answer both BOOTP and DHCP requests.
ISC DHCP 3.0 is not part of the base system. You will first need to install the
net/isc-dhcp3-server port or the corresponding package.
Once ISC DHCP is installed, it needs a configuration file to run (normally
named /usr/local/etc/dhcpd.conf). Here follows a commented example, where host
margaux uses Etherboot and host corbieres uses PXE:

  
default-lease-time 600;
  max-lease-time 7200;
  authoritative;

  option domain-name "example.com";
  option domain-name-servers 192.168.4.1;
  option routers 192.168.4.1;

  subnet 192.168.4.0 netmask 255.255.255.0 {
    use-host-decl-names on;  (1)
    option subnet-mask 255.255.255.0;
    option broadcast-address 192.168.4.255;

    host margaux {
      hardware ethernet 01:23:45:67:89:ab;
      fixed-address margaux.example.com;
      next-server 192.168.4.4;  (2)
      filename "/data/misc/kernel.diskless";  (3)
      option root-path "192.168.4.4:/data/misc/diskless";  (4)
    }
    host corbieres {
      hardware ethernet 00:02:b3:27:62:df;
      fixed-address corbieres.example.com;
      next-server 192.168.4.4;
      filename "pxeboot";
      option root-path "192.168.4.4:/data/misc/diskless";
    }
  }



  _(1)_
      This option tells dhcpd to send the value in the host declarations as the
      hostname for the diskless host. An alternate way would be to add an
      option host-name margaux inside the host declarations.

  _(2)_
      The next-server directive designates the TFTP or NFS server to use for
      loading loader or kernel file (the default is to use the same host as the
      DHCP server).

  _(3)_
      The filename directive defines the file that Etherboot or PXE will load
      for the next execution step. It must be specified according to the
      transfer method used. Etherboot can be compiled to use NFS or TFTP. The
      FreeBSD port configures NFS by default. PXE uses TFTP, which is why a
      relative filename is used here (this may depend on the TFTP server
      configuration, but would be fairly typical). Also, PXE loads pxeboot, not
      the kernel. There are other interesting possibilities, like loading
      pxeboot from a FreeBSD CD-ROM /boot directory (as pxeboot(8) can load a
      GENERIC kernel, this makes it possible to use PXE to boot from a remote
      CD-ROM).

  _(4)_
      The root-path option defines the path to the root file system, in usual
      NFS notation. When using PXE, it is possible to leave off the host's IP
      as long as you do not enable the kernel option BOOTP. The NFS server will
      then be the same as the TFTP one.

-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.2 Configuration Using BOOTP

Here follows an equivalent bootpd configuration (reduced to one client). This
would be found in /etc/bootptab.
Please note that Etherboot must be compiled with the non-default option
NO_DHCP_SUPPORT in order to use BOOTP, and that PXE needs DHCP. The only
obvious advantage of bootpd is that it exists in the base system.

  
.def100:\
    :hn:ht=1:sa=192.168.4.4:vm=rfc1048:\
    :sm=255.255.255.0:\
    :ds=192.168.4.1:\
    :gw=192.168.4.1:\
    :hd="/tftpboot":\
    :bf="/kernel.diskless":\
    :rp="192.168.4.4:/data/misc/diskless":

  margaux:ha=0123456789ab:tc=.def100

-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.3 Preparing a Boot Program with Etherboot

Etherboot's_Web_site contains extensive_documentation mainly intended for Linux
systems, but nonetheless containing useful information. The following will just
outline how you would use Etherboot on a FreeBSD system.
You must first install the net/etherboot package or port.
You can change the Etherboot configuration (i.e. to use TFTP instead of NFS) by
editing the Config file in the Etherboot source directory.
For our setup, we shall use a boot floppy. For other methods (PROM, or MS-DOS
program), please refer to the Etherboot documentation.
To make a boot floppy, insert a floppy in the drive on the machine where you
installed Etherboot, then change your current directory to the src directory in
the Etherboot tree and type:

  
# gmake bin32/devicetype.fd0
  	

devicetype depends on the type of the Ethernet card in the diskless
workstation. Refer to the NIC file in the same directory to determine the right
devicetype.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.4 Booting with PXE

By default, the pxeboot(8) loader loads the kernel via NFS. It can be compiled
to use TFTP instead by specifying the LOADER_TFTP_SUPPORT option in /etc/
make.conf. See the comments in /usr/share/examples/etc/make.conf for
instructions.
There are two other make.conf options which may be useful for setting up a
serial console diskless machine: BOOT_PXELDR_PROBE_KEYBOARD, and
BOOT_PXELDR_ALWAYS_SERIAL.
To use PXE when the machine starts, you will usually need to select the Boot
from network option in your BIOS setup, or type a function key during the PC
initialization.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.5 Configuring the TFTP and NFS Servers

If you are using PXE or Etherboot configured to use TFTP, you need to enable
tftpd on the file server:

  1. Create a directory from which tftpd will serve the files, e.g. /tftpboot.
  2. Add this line to your /etc/inetd.conf:

       tftp	dgram	udp	wait	root	/usr/libexec/tftpd	tftpd -l -s /tftpboot


          Σημείωση:It appears that at least some PXE versions want the TCP
          version of TFTP. In this case, add a second line, replacing
          dgram udp with stream tcp.

  3. Tell inetd to reread its configuration file. The inetd_enable="YES" must
     be in the /etc/rc.conf file for this command to execute correctly:

       # /etc/rc.d/inetd restart


You can place the tftpboot directory anywhere on the server. Make sure that the
location is set in both inetd.conf and dhcpd.conf.
In all cases, you also need to enable NFS and export the appropriate file
system on the NFS server.

  1. Add this to /etc/rc.conf:

       nfs_server_enable="YES"

  2. Export the file system where the diskless root directory is located by
     adding the following to /etc/exports (adjust the volume mount point and
     replace margaux corbieres with the names of the diskless workstations):

       /data/misc -alldirs -ro margaux corbieres

  3. Tell mountd to reread its configuration file. If you actually needed to
     enable NFS in /etc/rc.conf at the first step, you probably want to reboot
     instead.

       # /etc/rc.d/mountd restart


-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.6 Building a Diskless Kernel

If using Etherboot, you need to create a kernel configuration file for the
diskless client with the following options (in addition to the usual ones):

  
options     BOOTP          # Use BOOTP to obtain IP address/hostname
  options     BOOTP_NFSROOT  # NFS mount root file system using BOOTP info
  	

You may also want to use BOOTP_NFSV3, BOOT_COMPAT and BOOTP_WIRED_TO (refer to
NOTES).
These option names are historical and slightly misleading as they actually
enable indifferent use of DHCP and BOOTP inside the kernel (it is also possible
to force strict BOOTP or DHCP use).
Build the kernel (see Κεφάλαιο_9), and copy it to the place specified in
dhcpd.conf.

     Σημείωση:When using PXE, building a kernel with the above options is
     not strictly necessary (though suggested). Enabling them will cause
     more DHCP requests to be issued during kernel startup, with a small
     risk of inconsistency between the new values and those retrieved by
     pxeboot(8) in some special cases. The advantage of using them is that
     the host name will be set as a side effect. Otherwise you will need
     to set the host name by another method, for example in a client-
     specific rc.conf file.


     Σημείωση:In order to be loadable with Etherboot, a kernel needs to
     have the device hints compiled in. You would typically set the
     following option in the configuration file (see the NOTES
     configuration comments file):

       hints		"GENERIC.hints"


-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.7 Preparing the Root Filesystem

You need to create a root file system for the diskless workstations, in the
location listed as root-path in dhcpd.conf.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.7.1 Using make world to populate root

This method is quick and will install a complete virgin system (not only the
root file system) into DESTDIR. All you have to do is simply execute the
following script:

  #!/bin/sh
  export DESTDIR=/data/misc/diskless
  mkdir -p ${DESTDIR}
  cd /usr/src; make buildworld && make buildkernel
  cd /usr/src/etc; make distribution

Once done, you may need to customize your /etc/rc.conf and /etc/fstab placed
into DESTDIR according to your needs.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.8 Configuring Swap

If needed, a swap file located on the server can be accessed via NFS.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.8.1 NFS Swap

The kernel does not support enabling NFS swap at boot time. Swap must be
enabled by the startup scripts, by mounting a writable file system and creating
and enabling a swap file. To create a swap file of appropriate size, you can do
like this:

  # dd if=/dev/zero of=/path/to/swapfile bs=1k count=1 oseek=100000

To enable it you have to add the following line to your rc.conf:

  swapfile=/path/to/swapfile

-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.9 Miscellaneous Issues


32.6.2.9.1 Running with a Read-only /usr

If the diskless workstation is configured to run X, you will have to adjust the
XDM configuration file, which puts the error log on /usr by default.
-------------------------------------------------------------------------------

32.6.2.9.2 Using a Non-FreeBSD Server

When the server for the root file system is not running FreeBSD, you will have
to create the root file system on a FreeBSD machine, then copy it to its
destination, using tar or cpio.
In this situation, there are sometimes problems with the special files in /dev,
due to differing major/minor integer sizes. A solution to this problem is to
export a directory from the non-FreeBSD server, mount this directory onto a
FreeBSD machine, and use devfs(5) to allocate device nodes transparently for
the user.
-------------------------------------------------------------------------------

32.7 ISDN

A good resource for information on ISDN technology and hardware is Dan_Kegel's
ISDN_Page.
A quick simple road map to ISDN follows:

* If you live in Europe you might want to investigate the ISDN card section.
* If you are planning to use ISDN primarily to connect to the Internet with an
  Internet Provider on a dial-up non-dedicated basis, you might look into
  Terminal Adapters. This will give you the most flexibility, with the fewest
  problems, if you change providers.
* If you are connecting two LANs together, or connecting to the Internet with a
  dedicated ISDN connection, you might consider the stand alone router/bridge
  option.

Cost is a significant factor in determining what solution you will choose. The
following options are listed from least expensive to most expensive.
-------------------------------------------------------------------------------

32.7.1 ISDN Cards

Contributed by Hellmuth Michaelis.
FreeBSD's ISDN implementation supports only the DSS1/Q.931 (or Euro-ISDN)
standard using passive cards. Some active cards are supported where the
firmware also supports other signaling protocols; this also includes the first
supported Primary Rate (PRI) ISDN card.
The isdn4bsd software allows you to connect to other ISDN routers using either
IP over raw HDLC or by using synchronous PPP: either by using kernel PPP with
isppp, a modified sppp(4) driver, or by using userland ppp(8). By using
userland ppp(8), channel bonding of two or more ISDN B-channels is possible. A
telephone answering machine application is also available as well as many
utilities such as a software 300 Baud modem.
Some growing number of PC ISDN cards are supported under FreeBSD and the
reports show that it is successfully used all over Europe and in many other
parts of the world.
The passive ISDN cards supported are mostly the ones with the Infineon
(formerly Siemens) ISAC/HSCX/IPAC ISDN chipsets, but also ISDN cards with chips
from Cologne Chip (ISA bus only), PCI cards with Winbond W6692 chips, some
cards with the Tiger300/320/ISAC chipset combinations and some vendor specific
chipset based cards such as the AVM Fritz!Card PCI V.1.0 and the AVM Fritz!Card
PnP.
Currently the active supported ISDN cards are the AVM B1 (ISA and PCI) BRI
cards and the AVM T1 PCI PRI cards.
For documentation on isdn4bsd, have a look at /usr/share/examples/isdn/
directory on your FreeBSD system or at the homepage_of_isdn4bsd which also has
pointers to hints, erratas and much more documentation such as the isdn4bsd
handbook.
In case you are interested in adding support for a different ISDN protocol, a
currently unsupported ISDN PC card or otherwise enhancing isdn4bsd, please get
in touch with Hellmuth Michaelis <hm@FreeBSD.org>.
For questions regarding the installation, configuration and troubleshooting
isdn4bsd, a freebsd-isdn mailing list is available.
-------------------------------------------------------------------------------

32.7.2 ISDN Terminal Adapters

Terminal adapters (TA), are to ISDN what modems are to regular phone lines.
Most TA's use the standard Hayes modem AT command set, and can be used as a
drop in replacement for a modem.
A TA will operate basically the same as a modem except connection and
throughput speeds will be much faster than your old modem. You will need to
configure PPP exactly the same as for a modem setup. Make sure you set your
serial speed as high as possible.
The main advantage of using a TA to connect to an Internet Provider is that you
can do Dynamic PPP. As IP address space becomes more and more scarce, most
providers are not willing to provide you with a static IP anymore. Most stand-
alone routers are not able to accommodate dynamic IP allocation.
TA's completely rely on the PPP daemon that you are running for their features
and stability of connection. This allows you to upgrade easily from using a
modem to ISDN on a FreeBSD machine, if you already have PPP set up. However, at
the same time any problems you experienced with the PPP program and are going
to persist.
If you want maximum stability, use the kernel PPP option, not the userland_PPP.
The following TA's are known to work with FreeBSD:

* Motorola BitSurfer and Bitsurfer Pro
* Adtran

Most other TA's will probably work as well, TA vendors try to make sure their
product can accept most of the standard modem AT command set.
The real problem with external TA's is that, like modems, you need a good
serial card in your computer.
You should read the FreeBSD_Serial_Hardware tutorial for a detailed
understanding of serial devices, and the differences between asynchronous and
synchronous serial ports.
A TA running off a standard PC serial port (asynchronous) limits you to
115.2 Kbs, even though you have a 128 Kbs connection. To fully utilize the
128 Kbs that ISDN is capable of, you must move the TA to a synchronous serial
card.
Do not be fooled into buying an internal TA and thinking you have avoided the
synchronous/asynchronous issue. Internal TA's simply have a standard PC serial
port chip built into them. All this will do is save you having to buy another
serial cable and find another empty electrical socket.
A synchronous card with a TA is at least as fast as a stand-alone router, and
with a simple 386 FreeBSD box driving it, probably more flexible.
The choice of synchronous card/TA v.s. stand-alone router is largely a
religious issue. There has been some discussion of this in the mailing lists.
We suggest you search the archives for the complete discussion.
-------------------------------------------------------------------------------

32.7.3 Stand-alone ISDN Bridges/Routers

ISDN bridges or routers are not at all specific to FreeBSD or any other
operating system. For a more complete description of routing and bridging
technology, please refer to a networking reference book.
In the context of this section, the terms router and bridge will be used
interchangeably.
As the cost of low end ISDN routers/bridges comes down, it will likely become a
more and more popular choice. An ISDN router is a small box that plugs directly
into your local Ethernet network, and manages its own connection to the other
bridge/router. It has built in software to communicate via PPP and other
popular protocols.
A router will allow you much faster throughput than a standard TA, since it
will be using a full synchronous ISDN connection.
The main problem with ISDN routers and bridges is that interoperability between
manufacturers can still be a problem. If you are planning to connect to an
Internet provider, you should discuss your needs with them.
If you are planning to connect two LAN segments together, such as your home LAN
to the office LAN, this is the simplest lowest maintenance solution. Since you
are buying the equipment for both sides of the connection you can be assured
that the link will work.
For example to connect a home computer or branch office network to a head
office network the following setup could be used:
Παράδειγμα 32-1. Branch Office or Home Network
Network uses a bus based topology with 10 base 2 Ethernet («thinnet»). Connect
router to network cable with AUI/10BT transceiver, if necessary.

  ---Sun workstation
  |
  ---FreeBSD box
  |
  ---Windows 95
  |
  Stand-alone router
     |
  ISDN BRI line

If your home/branch office is only one computer you can use a twisted pair
crossover cable to connect to the stand-alone router directly.
Παράδειγμα 32-2. Head Office or Other LAN
Network uses a star topology with 10 base T Ethernet («Twisted Pair»).

      -------Novell Server
      | H |
      |   ---Sun
      |   |
      | U ---FreeBSD
      |   |
      |   ---Windows 95
      | B |
      |___---Stand-alone router
                  |
          ISDN BRI line

One large advantage of most routers/bridges is that they allow you to have 2
separate independent PPP connections to 2 separate sites at the same time. This
is not supported on most TA's, except for specific (usually expensive) models
that have two serial ports. Do not confuse this with channel bonding, MPP, etc.
This can be a very useful feature if, for example, you have an dedicated ISDN
connection at your office and would like to tap into it, but do not want to get
another ISDN line at work. A router at the office location can manage a
dedicated B channel connection (64 Kbps) to the Internet and use the other B
channel for a separate data connection. The second B channel can be used for
dial-in, dial-out or dynamically bonding (MPP, etc.) with the first B channel
for more bandwidth.
An Ethernet bridge will also allow you to transmit more than just IP traffic.
You can also send IPX/SPX or whatever other protocols you use.
-------------------------------------------------------------------------------

32.8 Network Address Translation

Contributed by Chern Lee.

32.8.1 Overview

FreeBSD's Network Address Translation daemon, commonly known as natd(8) is a
daemon that accepts incoming raw IP packets, changes the source to the local
machine and re-injects these packets back into the outgoing IP packet stream.
natd(8) does this by changing the source IP address and port such that when
data is received back, it is able to determine the original location of the
data and forward it back to its original requester.
The most common use of NAT is to perform what is commonly known as Internet
Connection Sharing.
-------------------------------------------------------------------------------

32.8.2 Setup

Due to the diminishing IP space in IPv4, and the increased number of users on
high-speed consumer lines such as cable or DSL, people are increasingly in need
of an Internet Connection Sharing solution. The ability to connect several
computers online through one connection and IP address makes natd(8) a
reasonable choice.
Most commonly, a user has a machine connected to a cable or DSL line with one
IP address and wishes to use this one connected computer to provide Internet
access to several more over a LAN.
To do this, the FreeBSD machine on the Internet must act as a gateway. This
gateway machine must have two NICsone for connecting to the Internet router,
the other connecting to a LAN. All the machines on the LAN are connected
through a hub or switch.

     Σημείωση:There are many ways to get a LAN connected to the Internet
     through a FreeBSD gateway. This example will only cover a gateway
     with at least two NICs.


    _______       __________       ________
   |       |     |          |     |        |
   |  Hub  |-----| Client B |-----| Router |----- Internet
   |_______|     |__________|     |________|
       |
   ____|_____
  |          |
  | Client A |
  |__________|

A setup like this is commonly used to share an Internet connection. One of the
LAN machines is connected to the Internet. The rest of the machines access the
Internet through that «gateway» machine.
-------------------------------------------------------------------------------

32.8.3 Configuration

The following options must be in the kernel configuration file:

  options IPFIREWALL
  options IPDIVERT

Additionally, at choice, the following may also be suitable:

  options IPFIREWALL_DEFAULT_TO_ACCEPT
  options IPFIREWALL_VERBOSE

The following must be in /etc/rc.conf:

  gateway_enable="YES"  (1)
  firewall_enable="YES"  (2)
  firewall_type="OPEN"  (3)
  natd_enable="YES"
  natd_interface="fxp0"  (4)
  natd_flags=""  (5)



  _(1)_
      Sets up the machine to act as a gateway. Running sysctl
      net.inet.ip.forwarding=1 would have the same effect.

  _(2)_
      Enables the firewall rules in /etc/rc.firewall at boot.

  _(3)_
      This specifies a predefined firewall ruleset that allows anything in. See
      /etc/rc.firewall for additional types.

  _(4)_
      Indicates which interface to forward packets through (the interface
      connected to the Internet).

  _(5)_
      Any additional configuration options passed to natd(8) on boot.

Having the previous options defined in /etc/rc.conf would run natd -interface
fxp0 at boot. This can also be run manually.

     Σημείωση:It is also possible to use a configuration file for natd(8)
     when there are too many options to pass. In this case, the
     configuration file must be defined by adding the following line to /
     etc/rc.conf:

       natd_flags="-f /etc/natd.conf"

     The /etc/natd.conf file will contain a list of configuration options,
     one per line. For example the next section case would use the
     following file:

       redirect_port tcp 192.168.0.2:6667 6667
       redirect_port tcp 192.168.0.3:80 80

     For more information about the configuration file, consult the natd
     (8) manual page about the -f option.

Each machine and interface behind the LAN should be assigned IP address numbers
in the private network space as defined by RFC_1918 and have a default gateway
of the natd machine's internal IP address.
For example, client A and B behind the LAN have IP addresses of 192.168.0.2 and
192.168.0.3, while the natd machine's LAN interface has an IP address of
192.168.0.1. Client A and B's default gateway must be set to that of the natd
machine, 192.168.0.1. The natd machine's external, or Internet interface does
not require any special modification for natd(8) to work.
-------------------------------------------------------------------------------

32.8.4 Port Redirection

The drawback with natd(8) is that the LAN clients are not accessible from the
Internet. Clients on the LAN can make outgoing connections to the world but
cannot receive incoming ones. This presents a problem if trying to run Internet
services on one of the LAN client machines. A simple way around this is to
redirect selected Internet ports on the natd machine to a LAN client.
For example, an IRC server runs on client A, and a web server runs on client B.
For this to work properly, connections received on ports 6667 (IRC) and 80
(web) must be redirected to the respective machines.
The -redirect_port must be passed to natd(8) with the proper options. The
syntax is as follows:

       -redirect_port proto targetIP:targetPORT[-targetPORT]
                   [aliasIP:]aliasPORT[-aliasPORT]
                   [remoteIP[:remotePORT[-remotePORT]]]

In the above example, the argument should be:

      -redirect_port tcp 192.168.0.2:6667 6667
      -redirect_port tcp 192.168.0.3:80 80

This will redirect the proper tcp ports to the LAN client machines.
The -redirect_port argument can be used to indicate port ranges over individual
ports. For example, tcp 192.168.0.2:2000-3000 2000-3000 would redirect all
connections received on ports 2000 to 3000 to ports 2000 to 3000 on client A.
These options can be used when directly running natd(8), placed within the
natd_flags="" option in /etc/rc.conf, or passed via a configuration file.
For further configuration options, consult natd(8)
-------------------------------------------------------------------------------

32.8.5 Address Redirection

Address redirection is useful if several IP addresses are available, yet they
must be on one machine. With this, natd(8) can assign each LAN client its own
external IP address. natd(8) then rewrites outgoing packets from the LAN
clients with the proper external IP address and redirects all traffic incoming
on that particular IP address back to the specific LAN client. This is also
known as static NAT. For example, the IP addresses 128.1.1.1, 128.1.1.2, and
128.1.1.3 belong to the natd gateway machine. 128.1.1.1 can be used as the natd
gateway machine's external IP address, while 128.1.1.2 and 128.1.1.3 are
forwarded back to LAN clients A and B.
The -redirect_address syntax is as follows:

  -redirect_address localIP publicIP


localIP  The internal IP address of the LAN client.
publicIP The external IP address corresponding to the LAN client.

In the example, this argument would read:

  -redirect_address 192.168.0.2 128.1.1.2
  -redirect_address 192.168.0.3 128.1.1.3

Like -redirect_port, these arguments are also placed within the natd_flags=""
option of /etc/rc.conf, or passed via a configuration file. With address
redirection, there is no need for port redirection since all data received on a
particular IP address is redirected.
The external IP addresses on the natd machine must be active and aliased to the
external interface. Look at rc.conf(5) to do so.
-------------------------------------------------------------------------------

32.9 Parallel Line IP (PLIP)

PLIP lets us run TCP/IP between parallel ports. It is useful on machines
without network cards, or to install on laptops. In this section, we will
discuss:

* Creating a parallel (laplink) cable.
* Connecting two computers with PLIP.

-------------------------------------------------------------------------------

32.9.1 Creating a Parallel Cable

You can purchase a parallel cable at most computer supply stores. If you cannot
do that, or you just want to know how it is done, the following table shows how
to make one out of a normal parallel printer cable.
Πίνακας 32-1. Wiring a Parallel Cable for Networking

A-name A-End B-End Descr. Post/Bit
DATA0  2     15    Data   0/0x01
-ERROR 15    2            1/0x08
DATA1  3     13    Data   0/0x02
+SLCT  13    3            1/0x10
DATA2  4     12    Data   0/0x04
+PE    12    4            1/0x20
DATA3  5     10    Strobe 0/0x08
-ACK   10    5            1/0x40
DATA4  6     11    Data   0/0x10
BUSY   11    6            1/0x80
GND    18-25 18-25 GND    -

-------------------------------------------------------------------------------

32.9.2 Setting Up PLIP

First, you have to get a laplink cable. Then, confirm that both computers have
a kernel with lpt(4) driver support:

  # grep lp /var/run/dmesg.boot
  lpt0: <Printer> on ppbus0
  lpt0: Interrupt-driven port

The parallel port must be an interrupt driven port, you should have lines
similar to the following in your in the /boot/device.hints file:

  hint.ppc.0.at="isa"
  hint.ppc.0.irq="7"

Then check if the kernel configuration file has a device plip line or if the
plip.ko kernel module is loaded. In both cases the parallel networking
interface should appear when you use the ifconfig(8) command to display it:

  # ifconfig plip0
  plip0: flags=8810<POINTOPOINT,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500

Plug the laplink cable into the parallel interface on both computers.
Configure the network interface parameters on both sites as root. For example,
if you want to connect the host host1 with another machine host2:

                   host1 <-----> host2
  IP Address    10.0.0.1      10.0.0.2

Configure the interface on host1 by doing:

  # ifconfig plip0 10.0.0.1 10.0.0.2

Configure the interface on host2 by doing:

  # ifconfig plip0 10.0.0.2 10.0.0.1

You now should have a working connection. Please read the manual pages lp(4)
and lpt(4) for more details.
You should also add both hosts to /etc/hosts:

  127.0.0.1               localhost.my.domain localhost
  10.0.0.1                host1.my.domain host1
  10.0.0.2                host2.my.domain

To confirm the connection works, go to each host and ping the other. For
example, on host1:

  # ifconfig plip0
  plip0: flags=8851<UP,POINTOPOINT,RUNNING,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
          inet 10.0.0.1 --> 10.0.0.2 netmask 0xff000000
  # netstat -r
  Routing tables

  Internet:
  Destination        Gateway          Flags     Refs     Use      Netif Expire
  host2              host1            UH          0       0       plip0
  # ping -c 4 host2
  PING host2 (10.0.0.2): 56 data bytes
  64 bytes from 10.0.0.2: icmp_seq=0 ttl=255 time=2.774 ms
  64 bytes from 10.0.0.2: icmp_seq=1 ttl=255 time=2.530 ms
  64 bytes from 10.0.0.2: icmp_seq=2 ttl=255 time=2.556 ms
  64 bytes from 10.0.0.2: icmp_seq=3 ttl=255 time=2.714 ms

  --- host2 ping statistics ---
  4 packets transmitted, 4 packets received, 0% packet loss
  round-trip min/avg/max/stddev = 2.530/2.643/2.774/0.103 ms

-------------------------------------------------------------------------------

32.10 IPv6

Originally Written by Aaron Kaplan.Restructured and Added by Tom
Rhodes.Extended by Brad Davis.
IPv6 (also known as IPng «IP next generation») is the new version of the well
known IP protocol (also known as IPv4). Like the other current *BSD systems,
FreeBSD includes the KAME IPv6 reference implementation. So your FreeBSD system
comes with all you will need to experiment with IPv6. This section focuses on
getting IPv6 configured and running.
In the early 1990s, people became aware of the rapidly diminishing address
space of IPv4. Given the expansion rate of the Internet there were two major
concerns:

* Running out of addresses. Today this is not so much of a concern anymore
  since RFC1918 private address space (10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12, and
  192.168.0.0/16) and Network Address Translation (NAT) are being employed.
* Router table entries were getting too large. This is still a concern today.

IPv6 deals with these and many other issues:

* 128 bit address space. In other words theoretically there are
  340,282,366,920,938,463,463,374,607,431,768,211,456 addresses available. This
  means there are approximately 6.67 * 10^27 IPv6 addresses per square meter on
  our planet.
* Routers will only store network aggregation addresses in their routing tables
  thus reducing the average space of a routing table to 8192 entries.

There are also lots of other useful features of IPv6 such as:

* Address autoconfiguration (RFC2462)
* Anycast addresses («one-out-of many»)
* Mandatory multicast addresses
* IPsec (IP security)
* Simplified header structure
* Mobile IP
* IPv6-to-IPv4 transition mechanisms

For more information see:

* IPv6 overview at playground.sun.com
* KAME.net

-------------------------------------------------------------------------------

32.10.1 Background on IPv6 Addresses

There are different types of IPv6 addresses: Unicast, Anycast and Multicast.
Unicast addresses are the well known addresses. A packet sent to a unicast
address arrives exactly at the interface belonging to the address.
Anycast addresses are syntactically indistinguishable from unicast addresses
but they address a group of interfaces. The packet destined for an anycast
address will arrive at the nearest (in router metric) interface. Anycast
addresses may only be used by routers.
Multicast addresses identify a group of interfaces. A packet destined for a
multicast address will arrive at all interfaces belonging to the multicast
group.

     Σημείωση:The IPv4 broadcast address (usually xxx.xxx.xxx.255) is
     expressed by multicast addresses in IPv6.

Πίνακας 32-2. Reserved IPv6 addresses

IPv6 address     Prefixlength (Bits) Description      Notes
::               128 bits            unspecified      cf. 0.0.0.0 in IPv4
::1              128 bits            loopback address cf. 127.0.0.1 in IPv4
                                                      The lower 32 bits are
::00:xx:xx:xx:xx 96 bits             embedded IPv4    the IPv4 address. Also
                                                      called «IPv4 compatible
                                                      IPv6 address»
                                                      The lower 32 bits are
::ff:xx:xx:xx:xx 96 bits             IPv4 mapped IPv6 the IPv4 address. For
                                     address          hosts which do not
                                                      support IPv6.
fe80:: - feb::   10 bits             link-local       cf. loopback address in
                                                      IPv4
fec0:: - fef::   10 bits             site-local        
ff::             8 bits              multicast         
                                                      All global unicast
001 (base 2)     3 bits              global unicast   addresses are assigned
                                                      from this pool. The
                                                      first 3 bits are «001».

-------------------------------------------------------------------------------

32.10.2 Reading IPv6 Addresses

The canonical form is represented as: x:x:x:x:x:x:x:x, each «x» being a 16 Bit
hex value. For example FEBC:A574:382B:23C1:AA49:4592:4EFE:9982
Often an address will have long substrings of all zeros therefore one such
substring per address can be abbreviated by «::». Also up to three leading «0»s
per hexquad can be omitted. For example fe80::1 corresponds to the canonical
form fe80:0000:0000:0000:0000:0000:0000:0001.
A third form is to write the last 32 Bit part in the well known (decimal) IPv4
style with dots «.» as separators. For example 2002::10.0.0.1 corresponds to
the (hexadecimal) canonical representation 2002:0000:0000:0000:0000:0000:0a00:
0001 which in turn is equivalent to writing 2002::a00:1.
By now the reader should be able to understand the following:

  # ifconfig


  rl0: flags=8943<UP,BROADCAST,RUNNING,PROMISC,SIMPLEX,MULTICAST> mtu 1500
           inet 10.0.0.10 netmask 0xffffff00 broadcast 10.0.0.255
           inet6 fe80::200:21ff:fe03:8e1%rl0 prefixlen 64 scopeid 0x1
           ether 00:00:21:03:08:e1
           media: Ethernet autoselect (100baseTX )
           status: active

fe80::200:21ff:fe03:8e1%rl0 is an auto configured link-local address. It is
generated from the MAC address as part of the auto configuration.
For further information on the structure of IPv6 addresses see RFC3513.
-------------------------------------------------------------------------------

32.10.3 Getting Connected

Currently there are four ways to connect to other IPv6 hosts and networks:

* Getting an IPv6 network from your upstream provider. Talk to your Internet
  provider for instructions.
* Tunnel via 6-to-4 (RFC3068)
* Use the net/freenet6 port if you are on a dial-up connection.

-------------------------------------------------------------------------------

32.10.4 DNS in the IPv6 World

There used to be two types of DNS records for IPv6. The IETF has declared A6
records obsolete. AAAA records are the standard now.
Using AAAA records is straightforward. Assign your hostname to the new IPv6
address you just received by adding:

  MYHOSTNAME           AAAA    MYIPv6ADDR

To your primary zone DNS file. In case you do not serve your own DNS zones ask
your DNS provider. Current versions of bind (version 8.3 and 9) and dns/djbdns
(with the IPv6 patch) support AAAA records.
-------------------------------------------------------------------------------

32.10.5 Applying the needed changes to /etc/rc.conf


32.10.5.1 IPv6 Client Settings

These settings will help you configure a machine that will be on your LAN and
act as a client, not a router. To have rtsol(8) autoconfigure your interface on
boot all you need to add is:

  ipv6_enable="YES"

To statically assign an IP address such as 2001:471:1f11:251:290:27ff:fee0:
2093, to your fxp0 interface, add:

  ipv6_ifconfig_fxp0="2001:471:1f11:251:290:27ff:fee0:2093"

To assign a default router of 2001:471:1f11:251::1 add the following to /etc/
rc.conf:

  ipv6_defaultrouter="2001:471:1f11:251::1"

-------------------------------------------------------------------------------

32.10.5.2 IPv6 Router/Gateway Settings

This will help you take the directions that your tunnel provider has given you
and convert it into settings that will persist through reboots. To restore your
tunnel on startup use something like the following in /etc/rc.conf:
List the Generic Tunneling interfaces that will be configured, for example
gif0:

  gif_interfaces="gif0"

To configure the interface with a local endpoint of MY_IPv4_ADDR to a remote
endpoint of REMOTE_IPv4_ADDR:

  gifconfig_gif0="MY_IPv4_ADDR REMOTE_IPv4_ADDR"

To apply the IPv6 address you have been assigned for use as your IPv6 tunnel
endpoint, add:

  ipv6_ifconfig_gif0="MY_ASSIGNED_IPv6_TUNNEL_ENDPOINT_ADDR"

Then all you have to do is set the default route for IPv6. This is the other
side of the IPv6 tunnel:

  ipv6_defaultrouter="MY_IPv6_REMOTE_TUNNEL_ENDPOINT_ADDR"

-------------------------------------------------------------------------------

32.10.5.3 IPv6 Tunnel Settings

If the server is to route IPv6 between the rest of your network and the world,
the following /etc/rc.conf setting will also be needed:

  ipv6_gateway_enable="YES"

-------------------------------------------------------------------------------

32.10.6 Router Advertisement and Host Auto Configuration

This section will help you setup rtadvd(8) to advertise the IPv6 default route.
To enable rtadvd(8) you will need the following in your /etc/rc.conf:

  rtadvd_enable="YES"

It is important that you specify the interface on which to do IPv6 router
solicitation. For example to tell rtadvd(8) to use fxp0:

  rtadvd_interfaces="fxp0"

Now we must create the configuration file, /etc/rtadvd.conf. Here is an
example:

  fxp0:\
  	:addrs#1:addr="2001:471:1f11:246::":prefixlen#64:tc=ether:

Replace fxp0 with the interface you are going to be using.
Next, replace 2001:471:1f11:246:: with the prefix of your allocation.
If you are dedicated a /64 subnet you will not need to change anything else.
Otherwise, you will need to change the prefixlen# to the correct value.
-------------------------------------------------------------------------------

32.11 Asynchronous Transfer Mode (ATM)

Contributed by Harti Brandt.

32.11.1 Configuring classical IP over ATM (PVCs)

Classical IP over ATM (CLIP) is the simplest method to use Asynchronous
Transfer Mode (ATM) with IP. It can be used with switched connections (SVCs)
and with permanent connections (PVCs). This section describes how to set up a
network based on PVCs.
-------------------------------------------------------------------------------

32.11.1.1 Fully meshed configurations

The first method to set up a CLIP with PVCs is to connect each machine to each
other machine in the network via a dedicated PVC. While this is simple to
configure it tends to become impractical for a larger number of machines. The
example supposes that we have four machines in the network, each connected to
the ATM network with an ATM adapter card. The first step is the planning of the
IP addresses and the ATM connections between the machines. We use the
following:

Host  IP Address
hostA 192.168.173.1
hostB 192.168.173.2
hostC 192.168.173.3
hostD 192.168.173.4

To build a fully meshed net we need one ATM connection between each pair of
machines:

Machines      VPI.VCI couple
hostA - hostB 0.100
hostA - hostC 0.101
hostA - hostD 0.102
hostB - hostC 0.103
hostB - hostD 0.104
hostC - hostD 0.105

The VPI and VCI values at each end of the connection may of course differ, but
for simplicity we assume that they are the same. Next we need to configure the
ATM interfaces on each host:

  hostA# ifconfig hatm0 192.168.173.1 up
  hostB# ifconfig hatm0 192.168.173.2 up
  hostC# ifconfig hatm0 192.168.173.3 up
  hostD# ifconfig hatm0 192.168.173.4 up

assuming that the ATM interface is hatm0 on all hosts. Now the PVCs need to be
configured on hostA (we assume that they are already configured on the ATM
switches, you need to consult the manual for the switch on how to do this).

  hostA# atmconfig natm add 192.168.173.2 hatm0 0 100 llc/snap ubr
  hostA# atmconfig natm add 192.168.173.3 hatm0 0 101 llc/snap ubr
  hostA# atmconfig natm add 192.168.173.4 hatm0 0 102 llc/snap ubr

  hostB# atmconfig natm add 192.168.173.1 hatm0 0 100 llc/snap ubr
  hostB# atmconfig natm add 192.168.173.3 hatm0 0 103 llc/snap ubr
  hostB# atmconfig natm add 192.168.173.4 hatm0 0 104 llc/snap ubr

  hostC# atmconfig natm add 192.168.173.1 hatm0 0 101 llc/snap ubr
  hostC# atmconfig natm add 192.168.173.2 hatm0 0 103 llc/snap ubr
  hostC# atmconfig natm add 192.168.173.4 hatm0 0 105 llc/snap ubr

  hostD# atmconfig natm add 192.168.173.1 hatm0 0 102 llc/snap ubr
  hostD# atmconfig natm add 192.168.173.2 hatm0 0 104 llc/snap ubr
  hostD# atmconfig natm add 192.168.173.3 hatm0 0 105 llc/snap ubr

Of course other traffic contracts than UBR can be used given the ATM adapter
supports those. In this case the name of the traffic contract is followed by
the parameters of the traffic. Help for the atmconfig(8) tool can be obtained
with:

  # atmconfig help natm add

or in the atmconfig(8) manual page.
The same configuration can also be done via /etc/rc.conf. For hostA this would
look like:

  network_interfaces="lo0 hatm0"
  ifconfig_hatm0="inet 192.168.173.1 up"
  natm_static_routes="hostB hostC hostD"
  route_hostB="192.168.173.2 hatm0 0 100 llc/snap ubr"
  route_hostC="192.168.173.3 hatm0 0 101 llc/snap ubr"
  route_hostD="192.168.173.4 hatm0 0 102 llc/snap ubr"

The current state of all CLIP routes can be obtained with:

  hostA# atmconfig natm show

-------------------------------------------------------------------------------

32.12 Common Access Redundancy Protocol (CARP)

Contributed by Tom Rhodes.
The Common Access Redundancy Protocol, or CARP allows multiple hosts to share
the same IP address. In some configurations, this may be used for availability
or load balancing. Hosts may use separate IP addresses as well, as in the
example provided here.
To enable support for CARP, the FreeBSD kernel must be rebuilt with the
following option:

  device	carp

CARP functionality should now be available and may be tuned via several sysctl
OIDs. Devices themselves may be loaded via the ifconfig command:

  # ifconfig carp0 create

In a real environment, these interfaces will need unique identification numbers
known as a VHID. This VHID or Virtual Host Identification will be used to
distinguish the host on the network.
-------------------------------------------------------------------------------

32.12.1 Using CARP For Server Availability (CARP)

One use of CARP, as noted above, is for server availability. This example will
provide failover support for three hosts, all with unique IP addresses and
providing the same web content. These machines will act in conjunction with a
Round Robin DNS configuration. The failover machine will have two additional
CARP interfaces, one for each of the content server's IPs. When a failure
occurs, the failover server should pick up the failed machine's IP address.
This means the failure should go completely unnoticed to the user. The failover
server requires identical content and services as the other content servers it
is expected to pick up load for.
The two machines should be configured identically other than their issued
hostnames and VHIDs. This example calls these machines hosta.example.org and
hostb.example.org respectively. First, the required lines for a CARP
configuration have to be added to rc.conf. For hosta.example.org, the rc.conf
file should contain the following lines:

  hostname="hosta.example.org"
  ifconfig_fxp0="inet 192.168.1.3 netmask 255.255.255.0"
  cloned_interfaces="carp0"
  ifconfig_carp0="vhid 1 pass testpast 192.168.1.50/24"

On hostb.example.org the following lines should be in rc.conf:

  hostname="hostb.example.org"
  ifconfig_fxp0="inet 192.168.1.4 netmask 255.255.255.0"
  cloned_interfaces="carp0"
  ifconfig_carp0="vhid 2 pass testpass 192.168.1.51/24"


     Σημείωση:It is very important that the passwords, specified by the
     pass option to ifconfig, are identical. The carp devices will only
     listen to and accept advertisements from machines with the correct
     password. The VHID must also be different for each machine.

The third machine, provider.example.org, should be prepared so that it may
handle failover from either host. This machine will require two carp devices,
one to handle each host. The appropriate rc.conf configuration lines will be
similar to the following:

  hostname="provider.example.org"
  ifconfig_fxp0="inet 192.168.1.5 netmask 255.255.255.0"
  cloned_interfaces="carp0 carp1"
  ifconfig_carp0="vhid 1 advskew 100 pass testpass 192.168.1.50/24"
  ifconfig_carp1="vhid 2 advskew 100 pass testpass 192.168.1.51/24"

Having the two carp devices will allow provider.example.org to notice and pick
up the IP address of either machine should it stop responding.

     Σημείωση:The default FreeBSD kernel may have preemption enabled. If
     so, provider.example.org may not relinquish the IP address back to
     the original content server. In this case, an administrator may
     «nudge» the interface. The following command should be issued on
     provider.example.org:

       # ifconfig carp0 down && ifconfig carp0 up

     This should be done on the carp interface which corresponds to the
     correct host.

At this point, CARP should be completely enabled and available for testing. For
testing, either networking has to be restarted or the machines need to be
rebooted.
More information is always available in the carp(4) manual page.


V. Παραρτήματα



  Πίνακας Περιεχομένων

  A. Που_θα_Βρείτε_το_FreeBSD

  B. Βιβλιογραφία

  C. Πηγές_Πληροφόρησης_στο_Διαδίκτυο

  D. Κλειδιά_PGP

-------------------------------------------------------------------------------


Παράρτημα A. Που θα Βρείτε το FreeBSD


A.1 Εκδόσεις σε CDROM και DVD


A.1.1 Retail Εκδόσεις

Το FreeBSD είναι διαθέσιμο ως εμπορικό προϊόν (FreeBSD CD, επιπρόσθετο
λογισμικό, και τυπωμένη τεκμηρίωση) από διάφορους προμηθευτές:

*
      Frys Electronics
      WWW: http://www.frys.com/
    

-------------------------------------------------------------------------------

A.1.2 CD και DVD διανομές

Το FreeBSD είναι διαθέσιμο σε CD και DVD για αγορά μέσω διαδικτύου από τους
παρακάτω προμηθευτές:

*
      FreeBSD Mall, Inc.
      700 Harvest Park Ste F
      Brentwood, CA 94513
      USA
      Τηλέφωνο: +1 925 674-0783
      Fax: +1 925 674-0821
      Email: <info@freebsdmall.com>
      WWW: http://www.freebsdmall.com/
    
*
      Dr. Hinner EDV
      St. Augustinus-Str. 10
      D-81825 Mόnchen
      Germany
      Τηλέφωνο: (089) 428 419
      WWW: http://www.hinner.de/linux/freebsd.html
    
*
      JMC Software
      Ireland
      Τηλέφωνο: 353 1 6291282
      WWW: http://www.thelinuxmall.com
    
*
      Linux Distro UK
      42 Wharfedale Road
      Margate
      CT9 2TB
      United Kingdom
      WWW: https://linux-distro.co.uk/
    
*
      The Linux Emporium
      Hilliard House, Lester Way
      Wallingford
      OX10 9TA
      United Kingdom
      Τηλέφωνο: +44 1491 837010
      Fax: +44 1491 837016
      WWW: http://www.linuxemporium.co.uk/products/bsd/
    
*
      Linux+ DVD Magazine
      Lewartowskiego 6
      Warsaw
      00-190
      Poland
      Τηλέφωνο: +48 22 860 18 18
      Email: <editors@lpmagazine.org>
      WWW: http://www.lpmagazine.org/
    
*
      Linux System Labs Australia
      21 Ray Drive
      Balwyn North
      VIC - 3104
      Australia
      Τηλέφωνο: +61 3 9857 5918
      Fax: +61 3 9857 8974
      WWW: http://www.lsl.com.au
    
*
      LinuxCenter.Ru
      Galernaya Street, 55
      Saint-Petersburg
      190000
      Russia
      Τηλέφωνο: +7-812-3125208
      Email: <info@linuxcenter.ru>
      WWW: http://linuxcenter.ru/shop/freebsd
    

-------------------------------------------------------------------------------

A.1.3 Διανομείς

Αν είστε μεταπωλητής και μπορείτε να διανείμετε σε CD-ROM προϊόντα βασισμένα
στο FreeBSD, παρακαλούμε επικοινωνήστε με κάποιον από τους διανομείς:

*
      Ingram Micro
      1600 E. St. Andrew Place
      Santa Ana, CA 92705-4926
      USA
      Τηλέφωνο: 1 (800) 456-8000
      WWW: http://www.ingrammicro.com/
    
*
      Kudzu, LLC
      7375 Washington Ave. S.
      Edina, MN 55439
      USA
      Τηλέφωνο: +1 952 947-0822
      Fax: +1 952 947-0876
      Email: <sales@kudzuenterprises.com>
    
*
      LinuxCenter.Ru
      Galernaya Street, 55
      Saint-Petersburg
      190000
      Russia
      Τηλέφωνο: +7-812-3125208
      Email: <info@linuxcenter.ru>
      WWW: http://linuxcenter.ru/freebsd
    

-------------------------------------------------------------------------------

A.2 Εξυπηρετητές FTP

Οι επίσημες εκδόσεις του FreeBSD είναι διαθέσιμες μέσω ανώνυμης FTP σύνδεσης
από διάφορους εξυπηρετητές FTP σε όλο τον κόσμο. Ο κεντρικός εξυπηρετητής ftp:/
/ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ έχει πολύ καλή σύνδεση με τον υπόλοιπο κόσμο, και
επιτρέπει ένα μεγάλο αριθμό ταυτόχρονων συνδέσεων. Ακόμα κι έτσι όμως, είναι
μάλλον καλή ιδέα να βρείτε κάποιο εξυπηρετητή FTP που είναι πιο «κοντά» σας
(ειδικά αν θέλετε να στήσετε κάποιο τοπικό mirror site).
Το FreeBSD είναι επίσης διαθέσιμο μέσω σύνδεσης ανώνυμου FTP από τα παρακάτω
mirror sites. Αν επιλέξετε να κατεβάσετε το FreeBSD μέσω ανώνυμου FTP, σας
παρακαλούμε να διαλέξετε κάποιο εξυπηρετητή ο οποίος είναι κοντά σας. Τα mirror
sites που αναφέρονται ως «Κύρια Mirror Sites» έχουν συνήθως την πλήρη συλλογή
αρχείων του FreeBSD (όλες τις διαθέσιμες εκδόσεις, για κάθε διαθέσιμη
αρχιτεκτονική συστήματος), αλλά είναι πιθανόν να πετύχετε καλύτερες ταχύτητες
εξυπηρέτησης με κάποιο εξυπηρετητή που είναι στη δική σας χώρα ή περιοχή. Τα
τοπικά sites έχουν συνήθως τις πιο πρόσφατες εκδόσεις για τις πιο δημοφιλείς
αρχιτεκτονικές συστήματος, οπότε μπορεί να μην έχουν όλες τις πιθανές εκδόσεις
του FreeBSD. Όλα τα sites δέχονται συνδέσεις μέσω ανώνυμου FTP. Μερικά από αυτά
μπορεί να υποστηρίζουν και άλλης μορφής συνδέσεις. Οι εναλλακτικές μορφές
σύνδεσης αναφέρονται ξεχωριστά για κάθε site παρακάτω:
Central_Servers, Primary_Mirror_Sites, Armenia, Australia, Austria, Brazil,
Canada, China, Czech_Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Germany,
Greece, Hong_Kong, Iceland, Ireland, Israel, Italy, Japan, Korea, Latvia,
Lithuania, Netherlands, New_Zealand, Norway, Poland, Portugal, Romania, Russia,
Saudi_Arabia, Slovak_Republic, Slovenia, South_Africa, Spain, Sweden,
Switzerland, Taiwan, Turkey, Ukraine, United_Kingdom, USA.
(as of UTC)


  Central Servers

      * ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6)


  Primary Mirror Sites
      In case of problems, please contact the hostmaster <mirror-
      admin@FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp1.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp3.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6)
      * ftp://ftp5.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp6.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp7.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp8.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp9.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp10.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6)
      * ftp://ftp11.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp12.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp13.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp14.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)


  Armenia
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@am.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp1.am.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)


  Australia
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@au.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.au.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.au.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp3.au.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Austria
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@at.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.at.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6)


  Brazil
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@br.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.br.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp2.br.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp3.br.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)
      * ftp://ftp4.br.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp5.br.FreeBSD.org
      * ftp://ftp6.br.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp7.br.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Canada
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@ca.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.ca.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.ca.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp3.ca.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  China
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@cn.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.cn.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Czech Republic
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@cz.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.cz.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6 /
        rsync / rsyncv6)
      * ftp://ftp2.cz.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)


  Denmark
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@dk.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.dk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6)


  Estonia
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@ee.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.ee.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Finland
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@fi.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.fi.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  France
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@fr.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp1.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp2.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp3.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6 /
        rsync / rsyncv6)
      * ftp://ftp5.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp6.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)
      * ftp://ftp7.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp8.fr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Germany
      In case of problems, please contact the hostmaster <de-bsd-
      hubs@de.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.de.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp1.de.FreeBSD.org/freebsd/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp2.de.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp3.de.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.de.FreeBSD.org/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp5.de.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp6.de.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp7.de.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp8.de.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Greece
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@gr.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.gr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.gr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Hong Kong

      * ftp://ftp.hk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Iceland
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@is.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.is.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)


  Ireland
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@ie.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.ie.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.ie.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp3.ie.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)


  Israel
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@il.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.il.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6)


  Italy
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@it.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.it.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Japan
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@jp.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp3.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp5.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp6.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp7.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp8.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp9.jp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Korea
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@kr.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.kr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)
      * ftp://ftp2.kr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)


  Latvia
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@lv.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.lv.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp2.lv.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Lithuania
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@lt.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.lt.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)


  Netherlands
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@nl.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.nl.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp2.nl.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  New Zealand

      * ftp://ftp.nz.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)


  Norway
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@no.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.no.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)
      * ftp://ftp3.no.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Poland
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@pl.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.pl.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.pl.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6 /
        rsync / rsyncv6)


  Portugal
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@pt.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.pt.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.pt.FreeBSD.org/pub/freebsd/ (ftp)
      * ftp://ftp4.pt.FreeBSD.org/pub/ISO/FreeBSD/ (ftp)


  Romania
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@ro.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.ro.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp1.ro.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6)


  Russia
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@ru.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.ru.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp2.ru.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp3.ru.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.ru.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp5.ru.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp6.ru.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Saudi Arabia
      In case of problems, please contact the hostmaster <ftpadmin@isu.net.sa>
      for this domain.

      * ftp://ftp.isu.net.sa/pub/ftp.freebsd.org/ (ftp)


  Slovak Republic
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@sk.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.sk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6 /
        rsync / rsyncv6)
      * ftp://ftp2.sk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6)


  Slovenia
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@si.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.si.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.si.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  South Africa
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@za.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.za.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.za.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp3.za.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.za.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Spain
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@es.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.es.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp2.es.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp3.es.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Sweden
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@se.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.se.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.se.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)
      * ftp://ftp3.se.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.se.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6 /
        rsync / rsyncv6)
      * ftp://ftp5.se.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp6.se.FreeBSD.org/pub/FreeBSD (ftp / http)


  Switzerland
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@ch.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.ch.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)


  Taiwan
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@tw.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / rsync / rsyncv6)
      * ftp://ftp2.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6 /
        rsync / rsyncv6)
      * ftp://ftp3.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp5.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp6.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp7.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp8.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp9.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp10.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp11.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp12.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp13.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp14.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp15.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  Turkey

      * ftp://ftp.tr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp2.tr.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)


  Ukraine

      * ftp://ftp.ua.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp2.ua.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp7.ua.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp8.ua.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp11.ua.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  United Kingdom
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@uk.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp.uk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.uk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp3.uk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.uk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp5.uk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp6.uk.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


  USA
      In case of problems, please contact the hostmaster
      <hostmaster@us.FreeBSD.org> for this domain.

      * ftp://ftp1.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp2.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp3.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp4.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / ftpv6 / http / httpv6)
      * ftp://ftp5.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)
      * ftp://ftp6.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp7.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp8.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp9.us.FreeBSD.org
      * ftp://ftp10.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp11.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)
      * ftp://ftp12.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / rsync)
      * ftp://ftp13.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http / rsync)
      * ftp://ftp14.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp / http)
      * ftp://ftp15.us.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/ (ftp)


-------------------------------------------------------------------------------

A.3 BitTorrent

Μπορείτε να ανακτήσετε τα βασικά αρχεία ISO των εκδόσεων του FreeBSD, μέσω του
συστήματος BitTorrent. Στην τοποθεσία http://torrents.freebsd.org:8080 υπάρχει
μια πλήρης συλλογή από αρχεία torrent που μπορείτε να κατεβάσετε.
Για να χρησιμοποιήσετε τα αρχεία torrent, θα χρειαστείτε κατάλληλο λογισμικό-
πελάτη, όπως αυτό που παρέχεται από το port ή πακέτο net-p2p/py-bittorrent.
Αφού κατεβάσετε το αρχείο ISO με το BitTorrent, μπορείτε να το γράψετε σε CD ή
DVD, όπως περιγράφεται στο Τμήμα_19.6.3 (burncd).
-------------------------------------------------------------------------------

A.4 Ανώνυμο CVS


A.4.1 Εισαγωγή

Η σύνδεση ανώνυμου CVS (ή anoncvs όπως λέγεται μερικές φορές) υποστηρίζεται από
τα εργαλεία CVS που διανέμονται με το ίδιο το FreeBSD για συγχρονισμό τοπικών
αρχείων με ένα απομακρυσμένο repository. Ένα από τα χαρακτηριστικά του CVS
είναι ότι επιτρέπει στους χρήστες του FreeBSD να συγχρονίζουν, χωρίς ιδιαίτερα
δικαιώματα χρήστη, τα τοπικά αντίγραφα πηγαίου κώδικα που έχουν με τους
κεντρικούς, επίσημους εξυπηρετητές CVS του FreeBSD project. Για να
χρησιμοποιήσει κανείς το CVS αρκεί: (α) να ορίσει την τιμή της μεταβλητής
περιβάλλοντος CVSROOT έτσι ώστε να δείχνει προς έναν από τους επίσημους
εξυπηρετητές, και (β) να δώσει τον κωδικό «anoncvs» στην προτροπή της εντολής
cvs login. Τότε μπορεί να χρησιμοποιήσει το εργαλείο cvs(1) για να προσπελάσει
το απομακρυσμένο CVS repository του FreeBSD σαν ένα οποιοδήποτε τοπικό
repository.

     Σημείωση:Η εντολή cvs login αποθηκεύει τους κωδικούς που
     χρησιμοποιούνται για πιστοποίησης της ταυτότητάς σας στον εξυπηρετητή
     CVS σε ένα αρχείο με όνομα .cvspass στον HOME κατάλογο του τοπικού
     σας λογαριασμού. Αν αυτό το αρχείο δεν υπάρχει ήδη, μπορεί να
     αποτύχει η εντολή cvs login την πρώτη φορά. Μπορείτε απλά να
     δημιουργήσετε ένα άδειο αρχείο .cvspass και να ξανατρέξετε την εντολή
     cvs login.

Μπορεί να πει κανείς ότι το CVSup και το anoncvs είναι ουσιαστικά παρόμοιοι
τρόποι συγχρονισμού αρχείων και υποστηρίζουν την ίδια λειτουργικότητα, αλλά
υπάρχουν κάποιες διαφορές οι οποίες μπορεί να παίξουν σημαντικό ρόλο στην
επιλογή μεταξύ αυτών των δύο μεθόδων. Γενικά, το CVSup κάνει πολύ πιο αποδοτική
χρήση της σύνδεσης που έχετε και χρησιμοποιεί ένα πολύ πιο έξυπνο πρωτόκολλο
επικοινωνίας, αλλά υπάρχει και το αντίστοιχο τίμημα. Για να χρησιμοποιήσετε το
CVSup πρέπει να εγκαταστήσετε και να ρυθμίσετε ένα ειδικό πρόγραμμα πελάτη, και
τότε μπορείτε να συγχρονίσετε μόνο μεγάλες συλλογές αρχείων  τις οποίες το
CVSup αποκαλεί «συλλογές» (collections).
Το anoncvs, από την άλλη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εξετάσει κανείς τις
αλλαγές ενός και μόνο αρχείου ή ενός μόνο προγράμματος και των συνοδευτικών του
αρχείων (π.χ. τον πηγαίο κώδικα της εντολής ls ή της grep), με χρήση του
ονόματος του κατάλληλου module. Το anoncvs είναι πιο βολικό για εργασίες που
απαιτούν βέβαια μόνο ανάγνωση. Οπότε, αν θέλετε να υποστηρίξετε την ανάπτυξη
προγραμμάτων τοπικά, το CVSup είναι μάλλον μονόδρομος.
-------------------------------------------------------------------------------

A.4.2 Χρησιμοποιώντας Ανώνυμο CVS

Η ρύθμιση του cvs(1) ώστε να χρησιμοποιεί ένα ανώνυμο CVS repository γίνεται
απλώς ρυθμίζοντας την μεταβλητή περιβάλλοντος CVSROOT ώστε να δείχνει σε έναν
από τους anoncvs εξυπηρετητές του FreeBSD project. Την ώρα που γράφονται αυτές
οι γραμμές, είναι διαθέσιμοι οι ακόλουθοι εξυπηρετητές:

* Γαλλία: :pserver:anoncvs@anoncvs.fr.FreeBSD.org:/home/ncvs (Για pserver
  χρησιμοποιήστε την εντολή cvs login και δώστε τον κωδικό «anoncvs» όταν σας
  ζητηθεί. Το ssh δεν απαιτεί τη χρήση κωδικού.)
* Ταΐβάν: :pserver:anoncvs@anoncvs.tw.FreeBSD.org:/home/ncvs (Για pserver
  χρησιμοποιήστε την εντολή cvs login και δώστε οτιδήποτε για κωδικό όταν σας
  ζητηθεί, Το ssh δεν απαιτεί τη χρήση κωδικού.)

    SSH2 HostKey: 1024 02:ed:1b:17:d6:97:2b:58:5e:5c:e2:da:3b:89:88:26 /etc/
    ssh/ssh_host_rsa_key.pub
    SSH2 HostKey: 1024 e8:3b:29:7b:ca:9f:ac:e9:45:cb:c8:17:ae:9b:eb:55 /etc/
    ssh/ssh_host_dsa_key.pub


Καθώς το CVS σας επιτρέπει να κάνετε «check out» ουσιαστικά οποιαδήποτε έκδοση
του πηγαίου κώδικα του FreeBSD υπήρξε ποτέ (και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα
και εκδόσεις που δεν έχουν κυκλοφορήσει ακόμα), θα πρέπει να είστε
εξοικειωμένος με την επιλογή του cvs(1) με την οποία επιλέγεται το revision
(πρόκειται για την -r) και ποιες είναι οι επιτρεπτές τιμές της για το
repository του FreeBSD project.
Υπάρχουν δύο είδη tags (ετικετών), τα revision tags (ετικέτες έκδοσης) και τα
branch tags. Ένα revision tag αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη έκδοση. Η έννοια
του παραμένει σταθερή μέρα με τη μέρα. Από την άλλη, ένα branch tag δείχνει την
τελευταία έκδοση μιας συγκεκριμένης πορείας ανάπτυξης, σε κάθε χρονική στιγμή.
Καθώς το branch tag δεν αναφέρεται σε κάποια συγκεκριμένη έκδοση, μπορεί αύριο
να σημαίνει κάτι διαφορετικό από ότι σημαίνει σήμερα.
Το Τμήμα_A.7 περιέχει revision tags τα οποία μπορεί να ενδιαφέρουν τους
χρήστες. Υπενθυμίζουμε ότι κανένα από αυτά δεν είναι έγκυρο για την Συλλογή των
Ports, καθώς αυτή δεν έχει πολλαπλές εκδόσεις (revisions).
Όταν καθορίζετε κάποιο branch tag, φυσιολογικά λαμβάνετε τις τελευταίες
εκδόσεις των αρχείων που υπάρχουν σε αυτή τη γραμμή ανάπτυξης. Αν θέλετε να
λάβετε κάποια παλιότερη έκδοση, μπορείτε χρησιμοποιώντας την ημερομηνία σε
συνδυασμό με την επιλογή -D date. Δείτε τη σελίδα manual του cvs(1) για
περισσότερες λεπτομέρειες.
-------------------------------------------------------------------------------

A.4.3 Παραδείγματα

Αν και πραγματικά συνίσταται να διαβάσετε προσεκτικά τη σελίδα manual του cvs
(1) πριν κάνετε οτιδήποτε, παρακάτω σας δίνουμε κάποια γρήγορα παραδείγματα τα
οποία ουσιαστικά θα σας δείξουν πως να χρησιμοποιήσετε το Ανώνυμο CVS:
Παράδειγμα A-1. Λήψη (Check out) Κάποιου Αρχείου από το -CURRENT (ls(1)):

  % setenv CVSROOT :pserver:anoncvs@anoncvs.tw.FreeBSD.org:/home/ncvs
  % cvs login
  Στην προτροπή, δώστε οποιαδήποτε λέξη για «password».
  % cvs co ls

Παράδειγμα A-2. Χρήση SSH για Λήψη (check out) του Δέντρου src/:

  % cvs -d anoncvs@anoncvs1.FreeBSD.org:/home/ncvs co src
  The authenticity of host 'anoncvs1.freebsd.org (216.87.78.137)' can't be
  established.
  DSA key fingerprint is 53:1f:15:a3:72:5c:43:f6:44:0e:6a:e9:bb:f8:01:62.
  Are you sure you want to continue connecting (yes/no)? yes
  Warning: Permanently added 'anoncvs1.freebsd.org' (DSA) to the list of known
  hosts.

Παράδειγμα A-3. Λήψη της Έκδοσης του Αρχείου ls(1) από το 8-STABLE Branch:

  % setenv CVSROOT :pserver:anoncvs@anoncvs.tw.FreeBSD.org:/home/ncvs
  % cvs login
  Στην προτροπή, δώστε οποιαδήποτε λέξη για «password».
  % cvs co -rRELENG_8 ls

Παράδειγμα A-4. Δημιουργία μιας Λίστας Αλλαγών (ως Unified Diffs) της ls(1):

  % setenv CVSROOT :pserver:anoncvs@anoncvs.tw.FreeBSD.org:/home/ncvs
  % cvs login
  Στην προτροπή, δώστε οποιαδήποτε λέξη για «password».
  % cvs rdiff -u -rRELENG_8_0_0_RELEASE -rRELENG_8_1_0_RELEASE ls

Παράδειγμα A-5. Βρίσκοντας Ποια ¶λλα Ονόματα Modules μπορούν να
Χρησιμοποιηθούν:

  % setenv CVSROOT :pserver:anoncvs@anoncvs.tw.FreeBSD.org:/home/ncvs
  % cvs login
  Στην προτροπή, δώστε οποιαδήποτε λέξη για «password».
  % cvs co modules
  % more modules/modules

-------------------------------------------------------------------------------

A.4.4 ¶λλες Πηγές Πληροφοριών

Οι παρακάτω πηγές πληροφοριών ίσως σας φανούν χρήσιμες για να μάθετε το CVS:

* CVS_Tutorial από το California Polytechnic State University.
* CVS_Home, η ομάδα ανάπτυξης και υποστήριξης του CVS.
* CVSweb Διεπαφή Web για το CVS του FreeBSD Project.

-------------------------------------------------------------------------------

A.5 Χρησιμοποιώντας το CTM

Το CTM είναι μια μέθοδος να διατηρούμε σε συγχρονισμό ένα απομακρυσμένο
κατάλογο με ένα κεντρικό. Αναπτύχθηκε για χρήση με το δέντρο πηγαίου κώδικα του
FreeBSD, αν και άλλοι άνθρωποι μπορεί να το βρουν χρήσιμο και για διαφορετικούς
σκοπούς καθώς περνάει ο καιρός. Τη δεδομένη στιγμή υπάρχει ελάχιστη ως
ανύπαρκτη τεκμηρίωση για την διαδικασία δημιουργίας αρχείων διαφορών (deltas),
και αν χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με τη λίστα
ταχυδρομείου ctm-users ειδικά αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε το CTM για άλλες
εφαρμογές.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.1 Γιατί Πρέπει να Χρησιμοποιήσω το CTM;

Το CTM θα σας δώσει ένα τοπικό αντίγραφο του δέντρου πηγαίου κώδικα του
FreeBSD. Υπάρχει διαθέσιμος ένας αριθμός από «γεύσεις» του δέντρου. Το CTM
μπορεί να σας παρέχει τις πληροφορίες που χρειάζεστε, είτε αποφασίσετε να
παρακολουθείτε ολόκληρο το δέντρο, είτε κάποιο από τα παρακλάδια του. Αν
ανήκετε στα ενεργά μέλη ανάπτυξης του FreeBSD αλλά έχετε κακής ποιότητας (ή
καθόλου) TCP/IP συνδεσιμότητα, ή απλά θέλετε οι αλλαγές να σας έρχονται
αυτόματα, το CTM έχει φτιαχτεί για σας. Θα χρειαστεί να παίρνετε ως τρία deltas
την ημέρα για τα κλαδιά του δέντρου που έχουν την πιο ενεργή ανάπτυξη. Θα
πρέπει ωστόσο να θεωρήσετε ως καλύτερη λύση την αυτόματη αποστολή τους μέσω
email. Τα μεγέθη των ανανεώσεων κρατούνται πάντα όσο το δυνατόν πιο μικρά.
Συνήθως είναι μικρότερα από 5Κ, περιστασιακά (ένα στα δέκα) είναι από 10-50Κ
και ορισμένες φορές εμφανίζονται και κάποια που είναι 100Κ ή και μεγαλύτερα.
Θα πρέπει επίσης να εξοικειωθείτε με τις διάφορες παγίδες που σχετίζονται με
την απευθείας εργασία στον υπό ανάπτυξη πηγαίο κώδικα σε σχέση με μια έτοιμη,
προκατασκευασμένη έκδοση. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο αν επιλέξετε να
χρησιμοποιήσετε τον πηγαίο κώδικα από το «current». Σας συνιστούμε να διαβάσετε
πως να χρησιμοποιήσετε_το_current_στο_FreeBSD.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.2 Τι Χρειάζομαι για να Χρησιμοποιήσω το CTM;

Θα χρειαστείτε δύο πράγματα: Την εφαρμογή CTM και τις αρχικές αλλαγές (deltas)
για να τις εισάγετε σε αυτήν (ώστε να φτάσετε στο επίπεδο του «current»).
Το CTM είναι μέρος του FreeBSD από την έκδοση 2.0, και βρίσκεται στον κατάλογο
/usr/src/usr.sbin/ctm εφόσον έχετε εγκατεστημένο τον πηγαίο κώδικα.
Τα «deltas» με τα οποία τροφοδοτείτε το CTM μπορείτε να τα αποκτήσετε με δύο
τρόπους, μέσω FTP ή μέσω email. Αν έχετε γενική FTP πρόσβαση στο Internet, θα
βρείτε υποστήριξη για το CTM στις ακόλουθες τοποθεσίες FTP:
ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/CTM/
ή δείτε το τμήμα mirrors.
Κάντε FTP στο σχετικό κατάλογο και διαβάστε το αρχείο README για να ξεκινήσετε.
Αν θέλετε να λαμβάνετε τα deltas μέσω email:
Γραφτείτε συνδρομητής σε μια από τις λίστες διανομής του CTM. Η λίστα ctm-cvs-
cur υποστηρίζει ολόκληρο το δέντρο του CVS. Η λίστα ctm-src-cur υποστηρίζει την
κεφαλή (head) του κλάδου ανάπτυξης (development branch). Η λίστα ctm-src-
7 υποστηρίζει την έκδοση 7.X κ.ο.κ. Αν δεν γνωρίζετε πως να εγγραφείτε σε μια
λίστα, κάντε κλικ στο όνομα της λίστας που εμφανίζεται παραπάνω ή πηγαίνετε στο
http://lists.FreeBSD.org/mailman/listinfo και κάντε κλικ στη λίστα που θέλετε
να εγγραφείτε. Η σελίδα της λίστας θα πρέπει να περιέχει όλες τις απαραίτητες
πληροφορίες σχετικά με τις συνδρομές.
Όταν αρχίσετε να λαμβάνετε ανανεώσεις CTM μέσω mail, μπορείτε να
χρησιμοποιήσετε το πρόγραμμα ctm_rmail για να τις αποσυμπιέσετε και να τις
εφαρμόσετε. Μπορείτε στην πραγματικότητα να χρησιμοποιήσετε το πρόγραμμα
ctm_rmail απευθείας μέσω μιας εγγραφής στο /etc/aliases αν θέλετε η διαδικασία
να εκτελείται αυτοματοποιημένα. Δείτε τη σελίδα manual του ctm_rmail για
περισσότερες λεπτομέρειες.

     Σημείωση:¶σχετα με τη μέθοδο που θα χρησιμοποιήσετε για να λάβετε τα
     deltas του CTM θα πρέπει να εγγραφείτε στη λίστα ctm-announce. Στο
     μέλλον, αυτό θα είναι και το μόνο μέρος στο οποίο θα δημοσιεύονται
     πληροφορίες σχετικά με τις λειτουργίες του συστήματος CTM. Κάντε κλικ
     στο όνομα της παραπάνω λίστας, και ακολουθείστε τις οδηγίες για να
     εγγραφείτε.

-------------------------------------------------------------------------------

A.5.3 Χρησιμοποιώντας το CTM για Πρώτη Φορά

Πριν αρχίσετε να χρησιμοποιείτε CTM deltas, θα πρέπει να έχετε ένα σημείο
εκκίνησης για τα delta που έχουν δημιουργηθεί μετά από αυτό.
Θα πρέπει πρώτα να καθορίσετε τι έχετε ήδη. Οποιοσδήποτε μπορεί να αρχίσει από
ένα «άδειο» κατάλογο. Θα πρέπει να ξεκινήσετε με ένα αρχικό «Κενό» delta για να
αρχίσετε με το CTM δέντρο σας. Από κάποιο σημείο θεωρούμε ότι ένα από αυτά τα
«αρχικά» deltas θα διανέμονται σε CD για τη δική σας διευκόλυνση, ωστόσο αυτό
δεν συμβαίνει τη δεδομένη στιγμή.
Καθώς τα δέντρα είναι αρκετές δεκάδες megabytes, είναι προτιμότερο να
ξεκινήσετε από κάτι που έχετε ήδη. Αν έχετε CD κάποιας διανομής (RELEASE),
μπορείτε να αντιγράψετε ή να αποσυμπιέσετε από εκεί τον αρχικό πηγαίο κώδικα.
Έτσι θα γλυτώσετε σημαντικό μέρος της μεταφοράς δεδομένων.
Μπορείτε να αναγνωρίσετε αυτά τα «αρχικά» deltas από το X που ακολουθεί τον
αριθμό τους (για παράδειγμα src-cur.3210XEmpty.gz). Ο χαρακτηρισμός μετά το X
αντιστοιχεί στην πηγή του αρχικού σας «seed». Το Empty είναι ένας άδειος
κατάλογος. Κατά κανόνα δημιουργείται μια μετάβαση από το Empty κάθε 100 deltas.
Επίσης τα αρχεία αυτά είναι μεγάλα! Συνηθισμένο μέγεθος για XEmpty deltas είναι
τα 70 ως 80 MB συμπιεσμένων με gzip δεδομένων.
Μόλις επιλέξετε ένα βασικό delta για να ξεκινήσετε, θα χρειαστείτε επίσης όλα
τα deltas με μεγαλύτερους από αυτό αριθμούς.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.4 Χρησιμοποιώντας το CTM στην Καθημερινή σας Ζωή

Για να εφαρμόσετε τα deltas, απλώς γράψτε:

  # cd /where/ever/you/want/the/stuff
  # ctm -v -v /where/you/store/your/deltas/src-xxx.*

Το CTM αντιλαμβάνεται deltas τα οποία έχουν συμπιεστεί μέσω gzip, και έτσι δεν
χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε την gunzip, γλυτώνοντας με αυτό τον τρόπο χώρο
στο δίσκο.
Το CTM δεν πρόκειται να πειράξει τα αρχεία σας αν δεν είναι απόλυτα σίγουρο για
τη διαδικασία ανανέωσης. Για να επαληθεύσετε ένα delta μπορείτε επίσης να
χρησιμοποιήσετε την επιλογή -c και το CTM δεν θα πειράξει τίποτα, απλώς θα
επαληθεύσει την ακεραιότητα του delta και θα δει αν μπορεί να το εφαρμόσει
χωρίς προβλήματα στο τρέχον δέντρο.
Υπάρχουν και άλλες επιλογές στο CTM, δείτε τις αντίστοιχες σελίδες manual ή
κοιτάξτε τον πηγαίο κώδικα για περισσότερες πληροφορίες.
Αυτό είναι όλο στην πραγματικότητα. Κάθε φορά που λαμβάνετε ένα νέο delta,
απλώς περάστε το στο CTM ώστε να έχετε πάντοτε ανανεωμένο τον πηγαίο σας
κώδικα.
Μην σβήνετε τα deltas αν είναι δύσκολο να τα κατεβάσετε ξανά. Ίσως θέλετε να τα
φυλάξετε για την περίπτωση που κάτι πάει στραβά. Ακόμα και αν το μόνο μέσο που
έχετε είναι δισκέτες, κάντε αντίγραφο χρησιμοποιώντας την fdwrite.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.5 Κρατώντας τις Τοπικές σας Αλλαγές

Ως προγραμματιστής, θα θέλετε να πειραματιστείτε και να αλλάξετε αρχεία στο
δέντρο του πηγαίου κώδικα. Το CTM υποστηρίζει περιορισμένου τύπου τοπικές
αλλαγές: πριν ελέγξει για την παρουσία ενός αρχείου foo, ελέγχει πρώτα για το
foo.ctm. Αν το αρχείο αυτό υπάρχει, το CTM θα χρησιμοποιήσει αυτό αντί για το
foo.
Η συμπεριφορά αυτή μας παρέχει ένα απλό τρόπο να διατηρήσουμε τοπικές αλλαγές:
απλώς αντιγράψτε τα αρχεία που σκοπεύετε να αλλάξετε σε αντίστοιχα αρχεία με
κατάληξη .ctm. Μπορείτε κατόπιν να κάνετε ότι αλλαγές θέλετε στον κώδικα ενώ το
CTM θα διατηρεί ανανεωμένο το αρχείο .ctm.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.6 ¶λλες Ενδιαφέρουσες Επιλογές του CTM


A.5.6.1 Βρίσκοντας τι Ακριβώς θα Αλλάξει σε μια Ανανέωση

Μπορείτε να προσδιορίσετε τις αλλαγές που θα προκαλέσει το CTM στο repository
του πηγαίου σας κώδικα, χρησιμοποιώντας την επιλογή -l.
Αυτό θα είναι χρήσιμο αν θέλετε να κρατήσετε ημερολόγιο των αλλαγών, αν θέλετε
να επεξεργαστείτε τα τροποποιημένα αρχεία πριν ή μετά την τροποποίηση τους, ή
αν απλώς αισθάνεστε ελαφρώς παρανοϊκός.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.6.2 Δημιουργώντας Αντίγραφα Ασφαλείας πριν την Ανανέωση

Μερικές φορές θα θέλετε να κρατήσετε αντίγραφο ασφαλείας όλων των αρχείων που
πρόκειται να αλλαχθούν από μια ανανέωση μέσω CTM.
Δίνοντας την επιλογή -B backup-file το CTM θα δημιουργήσει αντίγραφο ασφαλείας
όλων των αρχείων που πρόκειται να αλλαχθούν από κάποιο συγκεκριμένο delta στο
αρχείο backup-file.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.6.3 Περιορίζοντας τα Αρχεία που θα Αλλαχθούν από Κάποια Ανανέωση

Μερικές φορές ίσως να ενδιαφέρεστε να περιορίσετε την περιοχή δράσης μιας
συγκεκριμένης ανανέωσης μέσω CTM ή ίσως σας ενδιαφέρει να πάρετε μόνο λίγα
αρχεία από κάποια σειρά από deltas.
Μπορείτε να ελέγξετε τη λίστα των αρχείων στα οποία θα λειτουργήσει το CTM
χρησιμοποιώντας ως φίλτρα, regular expressions με τις επιλογές -e και -x.
Για παράδειγμα, για να εξάγετε ένα ανανεωμένο αντίγραφο του αρχείου lib/libc/
Makefile από την συλλογή σας των αποθηκευμένων CTM deltas, εκτελέστε τις
εντολές:

  # cd /where/ever/you/want/to/extract/it/
  # ctm -e '^lib/libc/Makefile' ~ctm/src-xxx.*

Για κάθε αρχείο που καθορίζεται σε ένα CTM delta, οι επιλογές -e και -
x εφαρμόζονται με τη σειρά που εμφανίζονται στη γραμμή εντολών. Στο αρχείο
γίνεται επεξεργασία από το CTM, μόνο αν μαρκαριστεί ως έγκυρο προς ανανέωση
μετά την εφαρμογή όλων των επιλογών -e και -x.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.7 Μελλοντικά Σχέδια για το CTM

Είναι πάρα πολλά:

* Χρήση κάποιου είδους πιστοποίησης στο σύστημα CTM ώστε να αναγνωρίζονται
  τυχόν ψεύτικες ανανεώσεις.
* Ξεκαθάρισμα των επιλογών του CTM, καθώς προκαλούν σύγχυση και δεν είναι
  προφανείς.

-------------------------------------------------------------------------------

A.5.8 Διάφορα

Υπάρχει επίσης και μια σειρά από deltas για την συλλογή των ports, αλλά δεν
έχει εκδηλωθεί ακόμα αρκετό ενδιαφέρον για αυτή.
-------------------------------------------------------------------------------

A.5.9 CTM Mirrors

Το CTM/FreeBSD διατίθεται μέσω ανώνυμου FTP από τα ακόλουθα mirrors. Αν
επιλέξετε να κατεβάσετε το CTM μέσω ανώνυμου FTP, σας παρακαλούμε προσπαθήστε
να επιλέξετε μια τοποθεσία κοντά σε σας.
Σε περίπτωση προβλημάτων, παρακαλούμε επικοινωνήστε με τη λίστα ctm-users.


  Καλιφόρνια, Bay Area, επίσημη πηγή

      * ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/development/CTM/


  Νότια Αφρική, αντίγραφα ασφαλείας για παλιά deltas

      * ftp://ftp.za.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/CTM/


  Ταϊβάν/R.O.C.

      * ftp://ctm.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/development/CTM/
      * ftp://ctm2.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/development/CTM/
      * ftp://ctm3.tw.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/development/CTM/


Αν δεν βρήκατε κάποιο mirror στην περιοχή σας, ή αν το mirror δεν είναι πλήρες,
προσπαθήστε να χρησιμοποιήσετε μια μηχανή αναζήτησης όπως η alltheweb.
-------------------------------------------------------------------------------

A.6 Χρησιμοποιώντας το CVSup


A.6.1 Εισαγωγή

Το CVSup είναι ένα λογισμικό για την διανομή και ανανέωση δέντρων πηγαίου
κώδικα από ένα κεντρικό (master) CVS repository το οποίο βρίσκεται σε κάποιο
απομακρυσμένο υπολογιστή. Το repository του FreeBSD βρίσκεται σε ένα κεντρικό
μηχάνημα στην Καλιφόρνια. Με το CVSup, οι χρήστες του FreeBSD μπορούν εύκολα να
διατηρήσουν ανανεωμένα τα αντίγραφα του πηγαίου τους κώδικα.
Το CVSup χρησιμοποιεί ένα μοντέλο ανανέωσης γνωστό ως pull. Στο μοντέλο αυτό,
κάθε πελάτης ζητά τις ανανεώσεις από τον εξυπηρετητή, όταν και αν τις επιθυμεί.
Ο εξυπηρετητής περιμένει, παθητικά, τις απαιτήσεις από τους πελάτες. Με τον
τρόπο αυτό, κάθε ανανέωση ξεκινάει κατόπιν απαίτησης του πελάτη. Ο εξυπηρετητής
ποτέ δεν στέλνει ανανεώσεις που δεν έχουν ζητηθεί. Οι χρήστες θα πρέπει είτε να
εκτελέσουν το CVSup χειροκίνητα για να λάβουν μια ανανέωση, είτε θα πρέπει να
ρυθμίσουν κατάλληλα το cron ώστε να το εκτελεί αυτόματα κατά τακτά χρονικά
διαστήματα.
Ο όρος CVSup, γραμμένος με κεφαλαία και μικρά όπως φαίνεται, αναφέρεται σε
ολόκληρο το πακέτο λογισμικού. Τα βασικά του τμήματα είναι η εντολή πελάτη
cvsup η οποία εκτελείται στο μηχάνημα του κάθε χρήστη, και το πρόγραμμα του
εξυπηρετητή cvsupd το οποίο εκτελείται σε κάθε ένα από τα mirror sites του
FreeBSD.
Καθώς διαβάζετε την τεκμηρίωση και τις λίστες ταχυδρομείου του FreeBSD, μπορεί
να βρείτε αναφορές στην εφαρμογή sup. Το sup ήταν ο πρόγονος του CVSup, και
εξυπηρετούσε παρόμοιο σκοπό. Το CVSup χρησιμοποιείται με αρκετά όμοιο τρόπο με
το sup, και στην πραγματικότητα, χρησιμοποιεί αρχεία ρυθμίσεων τα οποία έχουν
πίσω συμβατότητα με αυτά του sup. Το sup δεν χρησιμοποιείται πλέον στο FreeBSD
Project, επειδή το CVSup είναι ταχύτερο και προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία.

     Σημείωση:Το πρόγραμμα csup είναι το CVSup ξαναγραμμένο σε γλώσσα C.
     Το μεγαλύτερο του πλεονέκτημα είναι ότι είναι ταχύτερο, και δεν
     εξαρτάται από την γλώσσα προγραμματισμού Modula-3, την οποία και δεν
     χρειάζεται πλέον να εγκαταστήσετε. Επίσης μπορείτε να το
     χρησιμοποιήσετε άμεσα, καθώς περιλαμβάνεται στο βασικό σύστημα. Αν
     αποφασίσετε να χρησιμοποιήσετε το csup, απλώς παραλείψτε τα βήματα
     για την εγκατάσταση του CVSup και αντικαταστήστε κάθε αναφορά στο
     CVSup σε αυτό το άρθρο, με csup.

-------------------------------------------------------------------------------

A.6.2 Εγκατάσταση

Ο ευκολότερος τρόπος για να εγκαταστήσετε το CVSup είναι μέσω του έτοιμου
πακέτου net/cvsup από την συλλογή_πακέτων του FreeBSD. Αν προτιμάτε να
μεταγλωττίσετε το CVSup από τον πηγαίο κώδικα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το
port net/cvsup. Σας προειδοποιούμε ωστόσο ότι το port net/cvsup εξαρτάται από
την Modula-3, η οποία χρειάζεται αρκετό χρόνο και χώρο στο δίσκο για να κατέβει
και να μεταγλωττιστεί.

     Σημείωση:Αν πρόκειται να χρησιμοποιήσετε το CVSup σε ένα μηχάνημα το
     οποίο δεν θα διαθέτει γραφικό περιβάλλον μέσω του Xorg, όπως π.χ. σε
     ένα εξυπηρετητή, βεβαιωθείτε ότι εγκαθιστάτε το αντίστοιχο port το
     οποίο δεν περιλαμβάνει γραφικό περιβάλλον, δηλαδή το net/cvsup-
     without-gui.

-------------------------------------------------------------------------------

A.6.3 Ρύθμιση του CVSup

Η λειτουργία του CVSup ελέγχεται από ένα αρχείο ρυθμίσεων που καλείται supfile.
Υπάρχουν κάποια υποδείγματα από supfiles στον κατάλογο /usr/share/examples/
cvsup/.
Οι πληροφορίες στο supfile απαντούν τις ακόλουθες ερωτήσεις για το CVSup:

* Ποια_αρχεία_θέλετε_να_λάβετε;
* Ποιες_εκδόσεις_των_αρχείων_θέλετε;
* Από_που_θέλετε_να_τα_λάβετε;
* Που_θέλετε_να_τα_αποθηκεύσετε_στο_μηχάνημα_σας;
* Που_θέλετε_να_αποθηκεύσετε_τα_αρχεία_κατάστασης;

Στα επόμενα τμήματα, θα δημιουργήσουμε ένα τυπικό supfile απαντώντας κάθε μια
από τις ερωτήσεις αυτές με τη σειρά. Πρώτα, θα περιγράψουμε τη συνολική δομή
ενός supfile.
Ένα supfile είναι ένα αρχείο κειμένου. Τα σχόλια ξεκινάνε με # και
επεκτείνονται ως το τέλος της γραμμής. Οι κενές γραμμές, καθώς και αυτές που
περιέχουν μόνο σχόλια, αγνοούνται.
Κάθε γραμμή από τις υπόλοιπες περιγράφει ένα σετ αρχείων τα οποία επιθυμεί να
λάβει ο χρήστης. Η γραμμή ξεκινάει με το όνομα μιας «συλλογής», ενός λογικού
γκρουπ από αρχεία που ορίζεται από τον εξυπηρετητή. Το όνομα της συλλογής
δηλώνει στον εξυπηρετητή ποια αρχεία επιθυμείτε. Μετά το όνομα της συλλογής,
μπορεί να υπάρχουν από μηδέν ως κάποια πεδία, τα οποία χωρίζονται μεταξύ τους
με κενά διαστήματα. Τα πεδία αυτά απαντούν τις ερωτήσεις που τέθηκαν παραπάνω.
Υπάρχουν δύο τύποι πεδίων: πεδία σήμανσης (flags) και πεδία τιμών. Ένα πεδίο
σήμανσης αποτελείται από μια μόνο λέξη κλειδί π.χ. delete ή compress. Ένα πεδίο
τιμής ξεκινάει επίσης με μια λέξη κλειδί, αλλά αυτή ακολουθείτε χωρίς την
παρεμβολή κενού διαστήματος από = και μια δεύτερη λέξη. Για παράδειγμα το
release=cvs αποτελεί ένα πεδίο τιμής.
Ένα supfile τυπικά καθορίζει προς λήψη περισσότερες από μία συλλογές. Ένα
τρόπος για να δομήσετε ένα supfile είναι να καθορίσετε όλα τα σχετικά πεδία
χωριστά για κάθε συλλογή. Με τον τρόπο αυτό ωστόσο το supfile θα καταλάβει
αρκετές γραμμές και θα είναι άβολο, επειδή τα περισσότερα πεδία είναι ίδια για
όλες τις συλλογές που περιέχονται σε αυτό. Το CVSup παρέχει ένα μηχανισμό
χρήσης προεπιλεγμένων τιμών, ώστε να αποφεύγονται αυτά τα προβλήματα. Οι
γραμμές που ξεκινάνε με το ειδικό όνομα ψευτό-συλλογής *default μπορούν να
χρησιμοποιηθούν για να θέσουν πεδία σήμανσης και τιμών τα οποία θα
χρησιμοποιηθούν ως προεπιλογές για τις συλλογές του supfile που βρίσκονται μετά
από αυτά. Μια προεπιλεγμένη τιμή μπορεί να αλλάξει αν καθοριστεί ξανά με νέα
τιμή μέσα στην ίδια τη συλλογή. Οι προεπιλογές μπορούν επίσης να αλλάξουν, ή να
προστεθούν νέες, βάζοντας πρόσθετα *default σε οποιοδήποτε σημείο μέσα στο
supfile.
Γνωρίζοντας τα παραπάνω, θα προχωρήσουμε τώρα στη δόμηση ενός supfile για λήψη
και ανανέωση του κυρίως δέντρου πηγαίου κώδικα για το FreeBSD-CURRENT.

* Ποια αρχεία θέλετε να λάβετε;
  Τα αρχεία που είναι διαθέσιμα μέσω της CVSup είναι οργανωμένα σε γκρουπ που
  ονομάζονται «συλλογές». Περιγραφή των διαθέσιμων συλλογών θα βρείτε στο
  ακόλουθο_τμήμα. Στο παράδειγμα μας, θέλουμε να λάβουμε το πλήρες δέντρο
  πηγαίου κώδικα του FreeBSD συστήματος. Υπάρχει μια μεγάλη συλλογή src-all η
  οποία θα μας την δώσει όλη. Σαν πρώτο βήμα για την δόμηση του supfile, απλώς
  γράφουμε τις συλλογές, μία σε κάθε γραμμή (στην περίπτωση μας έχουμε μόνο μια
  γραμμή):

    src-all

* Ποιες εκδόσεις των αρχείων θέλετε να λάβετε;
  Με το CVSup, μπορείτε ουσιαστικά να λάβετε οποιαδήποτε έκδοση του πηγαίου
  κώδικα υπήρξε ποτέ. Αυτό είναι δυνατόν επειδή ο εξυπηρετητής cvsupd
  λειτουργεί απευθείας από το CVS repository, το οποίο περιέχει όλες τις
  εκδόσεις. Δηλώνετε ποια από αυτές θέλετε χρησιμοποιώντας τα πεδία τιμών tag=
  και date=.

       Προειδοποίηση:Θα πρέπει να δώσετε ιδιαίτερη προσοχή στον καθορισμό
       των πεδίων tag= ώστε να είναι σωστά. Κάποια tags είναι έγκυρα μόνο
       για συγκεκριμένες συλλογές αρχείων. Αν καθορίσετε λανθασμένο tag (ή
       κάνετε ορθογραφικό λάθος) το CVSup θα σβήσει αρχεία τα οποία
       πιθανώς δεν θέλετε να σβηστούν. Ειδικότερα, για την συλλογή των
       ports-*, χρησιμοποιήστε μόνο το tag=..

  Το πεδίο tag= δείχνει προς ένα συμβολικό tag στο repository. Υπάρχουν δύο
  είδη tags, τα tags εκδόσεων (revision tags) και τα tags κλάδων (branch tags).
  Ένα revision tag αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη έκδοση. Η σημασία του
  διατηρείται ίδια από τη μια μέρα στην άλλη. Από την άλλη, ένα branch tag,
  αναφέρεται στην τελευταία έκδοση μια συγκεκριμένης γραμμής ανάπτυξης, σε κάθε
  χρονική στιγμή. Επειδή ένα branch tag δεν αναφέρεται σε κάποια συγκεκριμένη
  έκδοση, μπορεί αύριο να σημαίνει κάτι διαφορετικό από ότι σημαίνει σήμερα.
  Στο Τμήμα_A.7 θα βρείτε branch tags τα οποία μπορεί να σας ενδιαφέρουν. Όταν
  καθορίζετε ένα tag στο αρχείο ρυθμίσεων του CVSup, θα πρέπει πριν από αυτό να
  βάζετε τη λέξη κλειδί tag= (δηλ. το RELENG_8 θα γίνει tag=RELENG_8). Να έχετε
  υπόψιν σας ότι για την συλλογή των Ports, το tag=. είναι το μόνο έγκυρο.

       Προειδοποίηση:Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικός, ώστε να γράψετε το
       tag ακριβώς όπως φαίνεται. Το CVSup δεν μπορεί να διαχωρίσει μεταξύ
       έγκυρων και μη-έγκυρων tags. Αν γράψετε λάθος το tag, το CVSup θα
       συμπεριφερθεί σαν να έχετε δώσει ένα έγκυρο tag το οποίο δεν
       αναφέρεται σε κανένα αρχείο. Στην περίπτωση αυτή θα διαγράψει τα
       υπάρχοντα αρχεία σας πηγαίου κώδικα.

  Όταν καθορίσετε κάποιο branch tag, φυσιολογικά θα λάβετε τις τελευταίες
  εκδόσεις των αρχείων που υπάρχουν σε αυτή τη γραμμή ανάπτυξης. Αν θέλετε να
  λάβετε κάποιες παλιότερες εκδόσεις, μπορείτε να το κάνετε καθορίζοντας μια
  ημερομηνία μέσω του πεδίου τιμών date=. Η σελίδα manual csup(1) εξηγεί πως
  μπορείτε να το κάνετε.
  Στο παράδειγμα μας, επιθυμούμε να λάβουμε το FreeBSD-CURRENT. Προσθέτουμε τη
  γραμμή αυτή στην αρχή του supfile αρχείου μας:

    *default tag=.

  Υπάρχει μια σημαντική ειδική περίπτωση όταν δεν καθορίσετε ούτε πεδίο tag=
  ούτε πεδίο date=. Στην περίπτωση αυτή θα λάβετε τα κανονικά αρχεία RCS
  απευθείας από το CVS repository του εξυπηρετητή, αντί για να λάβετε κάποια
  συγκεκριμένη έκδοση. Οι προγραμματιστές γενικά προτιμούν αυτό τον τρόπο
  λειτουργίας. Διατηρώντας πλήρες αντίγραφο του CVS repository στα συστήματα
  τους έχουν την ικανότητα να βλέπουν το ιστορικό αλλαγών κάθε έκδοσης και να
  εξετάζουν παλιότερες εκδόσεις των αρχείων. Τα παραπάνω πλεονεκτήματα ωστόσο
  έχουν το κόστος της μεγαλύτερης χρήσης χώρου στο σκληρό δίσκο.
* Από που θέλετε να τα λάβετε;
  Χρησιμοποιούμε το πεδίο host= για να πούμε στο cvsup από που να λάβει τις
  ανανεώσεις του. Οποιοδήποτε από τα CVSup_mirror_sites είναι κατάλληλο, αν και
  θα πρέπει να προσπαθήσετε να επιλέξετε κάποιο το οποίο να βρίσκεται κοντά
  σας. Στο παράδειγμα μας, θα χρησιμοποιήσουμε μια φανταστική τοποθεσία
  διανομής του FreeBSD, το cvsup99.FreeBSD.org:

    *default host=cvsup99.FreeBSD.org

  Θα πρέπει να αλλάξετε το host σε κάποιο που πραγματικά υπάρχει πριν
  εκτελέσετε το CVSup. Κάθε φορά που εκτελείτε το cvsup, έχετε την δυνατότητα
  να ανατρέπετε αυτή τη ρύθμιση μέσω της γραμμής εντολών με την επιλογή -
  h hostname.
* Που θέλετε να τα αποθηκεύσετε στο μηχάνημα σας;
  Το πεδίο prefix= δηλώνει στην cvsup που να αποθηκεύσει τα αρχεία που
  λαμβάνει. Στο παράδειγμα μας, θα βάλουμε τα αρχεία του πηγαίου κώδικα,
  απευθείας στο κύριο δέντρο πηγαίου κώδικα, /usr/src. Ο κατάλογος src
  θεωρείται δεδομένος για τις συλλογές που έχουμε επιλέξει να λάβουμε, και έτσι
  ο σωστός προσδιορισμός είναι αυτός που φαίνεται παρακάτω:

    *default prefix=/usr

* Που θα αποθηκεύσει το cvsup τα αρχεία κατάστασης του;
  Ο πελάτης CVSup διατηρεί κάποια αρχεία κατάστασης (status files) σε αυτό που
  αποκαλείται κατάλογος «base». Τα αρχεία αυτά βοηθούν το CVSup να λειτουργεί
  πιο αποδοτικά κρατώντας λογαριασμό των ανανεώσεων που έχετε ήδη λάβει. Θα
  χρησιμοποιήσουμε τον προεπιλεγμένο κατάλογο base, /var/db:

    *default base=/var/db

  Αν ο base κατάλογος σας δεν υπάρχει ήδη, τώρα είναι μια καλή στιγμή να τον
  δημιουργήσετε. O πελάτης cvsup δεν θα εκτελείται αν ο base κατάλογος δεν
  υπάρχει.
* Διάφορες ρυθμίσεις για το supfile:
  Υπάρχει ακόμα μια κοινή γραμμή ρυθμίσεων, η οποία τυπικά υπάρχει στο supfile:

    *default release=cvs delete use-rel-suffix compress

  Το release=cvs δείχνει ότι ο εξυπηρετητής θα πρέπει να λάβει τις πληροφορίες
  του μέσω του κύριου CVS repository του FreeBSD. Αυτό ισχύει σχεδόν πάντα,
  αλλά υπάρχουν και άλλες πιθανότητες που ξεφεύγουν από το σκοπό αυτής της
  συζήτησης.
  Η λέξη delete δίνει δικαιώματα στο CVSup να διαγράφει αρχεία. Θα πρέπει
  πάντοτε να έχετε την επιλογή αυτή, ώστε το CVSup να μπορεί να κρατήσει το
  δέντρο του πηγαίου σας κώδικα πλήρως ανανεωμένο. Το CVSup είναι αρκετά
  προσεκτικό ώστε να σβήνει μόνο τα αρχεία που βρίσκονται υπό την ευθύνη του.
  Αν τυχόν βάλετε έξτρα αρχεία στον ίδιο κατάλογο, δεν θα τα αγγίξει.
  Η επιλογή use-rel-suffix είναι... αρχαιολογική. Αν πραγματικά θέλετε να
  μάθετε σχετικά με αυτήν, διαβάστε τη σελίδα manual cvsup(1). Αλλιώς, απλώς
  χρησιμοποιήστε την, και μην ανησυχείτε ιδιαίτερα για αυτή.
  Η επιλογή compress ενεργοποιεί τη χρήση συμπίεσης τύπου gzip στο κανάλι
  επικοινωνίας. Αν έχετε σύνδεση δικτύου τύπου T1 ή και πιο γρήγορη, μάλλον δεν
  θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε συμπίεση. Σε διαφορετική περίπτωση, θα βοηθήσει
  εξαιρετικά.
* Όλες οι επιλογές μαζί:
  Εδώ είναι το πλήρες supfile για το παράδειγμα μας:

    *default tag=.
    *default host=cvsup99.FreeBSD.org
    *default prefix=/usr
    *default base=/var/db
    *default release=cvs delete use-rel-suffix compress

    src-all


-------------------------------------------------------------------------------

A.6.3.1 Το Αρχείο refuse

Όπως αναφέραμε παραπάνω, το CVSup χρησιμοποιεί μέθοδο pull. Βασικά αυτό
σημαίνει ότι συνδέεστε στον εξυπηρετητή CVSup, αυτός λέει «Αυτά είναι τα αρχεία
που μπορείτε να κατεβάσετε από μένα..», και το δικό σας πρόγραμμα απαντάει
«Εντάξει, θα πάρω αυτό, αυτό, αυτό, και αυτό.» Στην προεπιλεγμένη ρύθμιση, ο
πελάτης CVSup θα πάρει κάθε αρχείο που συνδέεται με την συλλογή και το tag που
έχετε καθορίσει στο αρχείο ρυθμίσεων. Ωστόσο μπορεί να μην το επιθυμείτε αυτό
πάντα, ειδικά αν συγχρονίζετε τα δέντρα doc, ports ή www  οι περισσότεροι
άνθρωποι δεν μπορούν να διαβάσουν τέσσερις ή πέντε γλώσσες και έτσι δεν
χρειάζεται να κατεβάσουν αρχεία που αναφέρονται ειδικά σε αυτές. Αν
χρησιμοποιείτε το CVSup για την συλλογή των Ports, μπορείτε να ξεπεράσετε αυτή
τη συμπεριφορά καθορίζοντας συγκεκριμένες συλλογές (π.χ. ports-astrology,
ports-biology αντί για ports-all). Ωστόσο, επειδή τα δέντρα doc και www δεν
διαθέτουν συλλογές χωρισμένες ανά γλώσσα, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα από
τα βολικά χαρακτηριστικά του CVSup: το αρχείο refuse.
Το αρχείο refuse ουσιαστικά λέει στο CVSup ότι δεν πρέπει να πάρει κάθε αρχείο
από μια συλλογή. Με άλλα λόγια, λέει στον πελάτη να αρνηθεί συγκεκριμένα αρχεία
που προσφέρει ο εξυπηρετητής. Το αρχείο refuse μπορεί να βρεθεί (ή να
δημιουργηθεί αν δεν έχετε ήδη) στο base/sup/. Το base καθορίζεται στο supfile.
Το δικό μας base είναι στο /var/db, το οποίο σημαίνει ότι το προεπιλεγμένο
αρχείο refuse θα είναι το /var/db/sup/refuse.
Το αρχείο refuse έχει ιδιαίτερα απλή μορφή. Απλώς περιέχει τα ονόματα των
αρχείων και καταλόγων τα οποία δεν επιθυμείτε να κατεβάσετε. Για παράδειγμα, αν
δεν μιλάτε γλώσσες εκτός από Αγγλικά και λίγα Γερμανικά, και δεν αισθάνεστε την
ανάγκη να διαβάσετε την Γερμανική μετάφραση της τεκμηρίωσης, μπορείτε να βάλετε
τα ακόλουθα στο δικό σας αρχείο refuse:

  doc/bn_*
  doc/da_*
  doc/de_*
  doc/el_*
  doc/es_*
  doc/fr_*
  doc/it_*
  doc/ja_*
  doc/nl_*
  doc/no_*
  doc/pl_*
  doc/pt_*
  doc/ru_*
  doc/sr_*
  doc/tr_*
  doc/zh_*

κ.ο.κ. για τις υπόλοιπες γλώσσες (μπορείτε να βρείτε την πλήρη λίστα στο
FreeBSD_CVS_repository).
Με αυτή τη χρήσιμη δυνατότητα, οι χρήστες που έχουν αργή σύνδεση ή πληρώνουν το
Internet με χρονοχρέωση ανά λεπτό, θα μπορέσουν να εξοικονομήσουν πολύτιμο
χρόνο καθώς δεν θα χρειάζεται πλέον να κατεβάσουν αρχεία που δεν πρόκειται να
χρησιμοποιήσουν ποτέ. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα αρχεία refuse
και άλλα χρήσιμα χαρακτηριστικά του CVSup, παρακαλούμε διαβάστε την αντίστοιχη
σελίδα του manual.
-------------------------------------------------------------------------------

A.6.4 Εκτελώντας το CVSup

Είστε τώρα έτοιμοι να δοκιμάσετε μια ανανέωση. Η γραμμή εντολής για το σκοπό
αυτό είναι ιδιαίτερα απλή:

  # cvsup supfile

όπου το supfile είναι φυσικά το όνομα του αρχείου supfile που μόλις
δημιουργήσατε. Υποθέτοντας ότι χρησιμοποιείτε τα X11, η εντολή cvsup θα σας
εμφανίσει ένα γραφικό παράθυρο με κάποια πλήκτρα συνηθισμένων λειτουργιών.
Πιέστε το πλήκτρο go, και παρακολουθήστε την εκτέλεση.
Καθώς στην περίπτωση μας ανανεώνεται το πραγματικό δέντρο /usr/src, θα
χρειαστεί να εκτελέσετε το πρόγραμμα ως root ώστε η cvsup να έχει τα δικαιώματα
που χρειάζεται για να ανανεώσει τα αρχεία σας. Καθώς μόλις έχετε δημιουργήσει
το αρχείο ρυθμίσεων, και δεν έχετε ποτέ πριν χρησιμοποιήσει το πρόγραμμα, ίσως
αισθάνεστε λίγο άβολα. Υπάρχει εύκολος τρόπος να κάνετε δοκιμαστική εκτέλεση
χωρίς να πειράξετε τα πολύτιμα αρχεία σας. Απλώς δημιουργήστε ένα άδειο
κατάλογο σε ένα βολικό μέρος, και δώστε το σαν έξτρα παράμετρο στην γραμμή
εντολών:

  # mkdir /var/tmp/dest
  # cvsup supfile /var/tmp/dest

Ο κατάλογος που καθορίσατε θα χρησιμοποιηθεί ως προορισμός για όλες τις
ανανεώσεις αρχείων. Το CVSup θα εξετάσει τα κανονικά αρχεία σας στο /usr/src,
αλλά δεν θα τροποποιήσει ούτε θα διαγράψει κανένα από αυτά. Κάθε ανανέωση
αρχείου θα γίνει στον κατάλογο /var/tmp/dest/usr/src. Το CVSup όταν εκτελείται
με αυτό τον τρόπο αφήνει επίσης ανέπαφα τα αρχεία κατάστασης του στον κατάλογο
base. Οι νέες εκδόσεις των αρχείων αυτών θα γραφούν στον καθορισμένο κατάλογο.
Αν έχετε απλώς πρόσβαση ανάγνωσης στο /usr/src, δεν χρειάζεστε να είστε καν
root για να κάνετε αυτή τη δοκιμαστική εκτέλεση.
Αν δεν εκτελείτε τα X11 ή απλώς δεν σας αρέσουν τα γραφικά περιβάλλοντα,
μπορείτε να δώσετε κάποιες επιλογές στην γραμμή εντολών όταν εκτελείτε την
cvsup:

  # cvsup -g -L 2 supfile

Η επιλογή -g λέει στο CVSup να μη χρησιμοποιήσει το γραφικό του περιβάλλον.
Αυτό γίνεται αυτόματα αν δεν εκτελούνται τα X11, αλλά διαφορετικά θα πρέπει να
το καθορίσετε.
Η επιλογή -L 2 λέει στο CVSup να εμφανίσει όλες τις λεπτομέρειες για όλες τις
ανανεώσεις αρχείων που εκτελεί. Υπάρχουν τρία επίπεδα περιγραφής, από το -L 0
ως το -L 2. Η προεπιλογή είναι το 0, που σημαίνει απόλυτη σιωπή εκτός από
μηνύματα λάθους.
Υπάρχουν διαθέσιμες αρκετές ακόμα επιλογές. Για μια περιληπτική λίστα, γράψτε
cvsup -H. Για περισσότερο λεπτομερείς περιγραφές, δείτε τη σελίδα του manual.
Όταν μείνετε ικανοποιημένος από τον τρόπο που γίνονται οι ανανεώσεις, μπορείτε
να κανονίσετε την σε τακτά διαστήματα εκτέλεση του CVSup με την χρήση του cron
(8). Προφανώς δεν θα πρέπει να αφήσετε το CVSup να χρησιμοποιεί το γραφικό του
περιβάλλον όταν το εκτελείτε μέσω του cron(8).
-------------------------------------------------------------------------------

A.6.5 Συλλογές Αρχείων τουCVSup

Οι συλλογές αρχείων που διατίθενται μέσω του CVSup είναι οργανωμένες ιεραρχικά.
Υπάρχουν λίγες μεγάλες συλλογές, και αυτές χωρίζονται σε μικρότερες υπο-
συλλογές. Η λήψη μιας μεγάλης συλλογής, ισοδυναμεί με την λήψη κάθε μιας από
τις υπο-συλλογές τις. Οι ιεραρχικές σχέσεις μεταξύ των συλλογών,
αντικατοπτρίζονται παρακάτω με την χρήση των εσοχών.
Οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες συλλογές είναι η src-all, και η ports-all. Οι
άλλες συλλογές χρησιμοποιούνται μόνο από μικρές ομάδες ανθρώπων για ειδικούς
σκοπούς, και κάποια mirror sites μπορεί να μην τις έχουν καθόλου.


  cvs-all release=cvs
      Το κύριο CVS repository του FreeBSD, που περιλαμβάνει και τον κώδικα
      κρυπτογραφίας.


        distrib release=cvs
            Αρχεία που αναφέρονται στην διανομή και το mirroring του FreeBSD.

        doc-all release=cvs
            Πηγαίος κώδικας για το FreeBSD Handbook και την υπόλοιπη
            τεκμηρίωση. Δεν περιλαμβάνει αρχεία για το web site του FreeBSD.

        ports-all release=cvs
            Η συλλογή Ports του FreeBSD.

                 Σημαντικό:Αν δεν θέλετε να ανανεώσετε όλο το ports-all
                 (το πλήρες δέντρο των ports), αλλά να χρησιμοποιήσετε μια
                 από τις υποσυλλογές που φαίνονται παρακάτω, βεβαιωθείτε
                 ότι πάντα ανανεώνετε την υποσυλλογή ports-base! Όταν κάτι
                 αλλάζει στο σύστημα μεταγλώττισης των ports που
                 αντιπροσωπεύεται από το ports-base, είναι πρακτικά βέβαιο
                 ότι οι αλλαγές αυτές πολύ σύντομα θα χρησιμοποιηθούν από
                 «πραγματικά» ports. Έτσι, αν ανανεώνετε μόνο τα
                 «πραγματικά» ports και αυτά χρησιμοποιούν κάποιες από τις
                 νέες δυνατότητες, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα η
                 μεταγλώττιση τους να αποτύχει με κάποιο μυστηριώδες
                 μήνυμα λάθους. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε σε
                 αυτή την περίπτωση είναι να βεβαιωθείτε ότι είναι
                 ενημερωμένη η συλλογή σας ports-base.


                 Σημαντικό:Αν σκοπεύετε να δημιουργήσετε το δικό σας
                 τοπικό αντίγραφο του ports/INDEX, θα πρέπει να δεχτείτε
                 τη συλλογή ports-all (ολόκληρο το δέντρο των ports). H
                 δημιουργία του ports/INDEX από μη-πλήρες δέντρο δεν
                 υποστηρίζεται. Δείτε το FAQ.



              ports-accessibility release=cvs
                  Λογισμικό για την βοήθεια χρηστών με αναπηρίες.

              ports-arabic release=cvs
                  Υποστήριξη Αραβικής Γλώσσας.

              ports-archivers release=cvs
                  Εργαλεία αποθήκευσης και συμπίεσης.

              ports-astro release=cvs
                  Ports σχετικά με αστρονομία.

              ports-audio release=cvs
                  Υποστήριξη ήχου.

              ports-base release=cvs
                  Βασικά αρχεία των ports για υποστήριξη του συστήματος
                  μεταγλώττισης. Διάφορα αρχεία που βρίσκονται στους
                  υποκαταλόγους Mk/ και Tools/ του /usr/ports.

                       Σημείωση:Παρακαλούμε δείτε την σημαντική
                       προειδοποίηση_παραπάνω: θα πρέπει πάντοτε να
                       ενημερώνετε αυτή την υποσυλλογή, όταν ενημερώνετε
                       οποιοδήποτε τμήμα της συλλογής Ports του FreeBSD.


              ports-benchmarks release=cvs
                  Προγράμματα μέτρησης απόδοσης (Benchmarks).

              ports-biology release=cvs
                  Βιολογία.

              ports-cad release=cvs
                  Εργαλεία σχεδίασης με τη βοήθεια υπολογιστή.

              ports-chinese release=cvs
                  Υποστήριξη Κινεζικής Γλώσσας.

              ports-comms release=cvs
                  Λογισμικό επικοινωνιών.

              ports-converters release=cvs
                  Μετατροπείς χαρακτήρων.

              ports-databases release=cvs
                  Βάσεις Δεδομένων.

              ports-deskutils release=cvs
                  Αντικείμενα που βρίσκονταν συνήθως σε ένα γραφείο πριν την
                  εφεύρεση των υπολογιστών.

              ports-devel release=cvs
                  Βοηθητικά προγράμματα για την ανάπτυξη λογισμικού.

              ports-dns release=cvs
                  Λογισμικό σχετικό με DNS.

              ports-editors release=cvs
                  Συντάκτες κειμένου.

              ports-emulators release=cvs
                  Εξομοιωτές άλλων λειτουργικών συστημάτων.

              ports-finance release=cvs
                  Χρηματοοικονομικά προγράμματα.

              ports-ftp release=cvs
                  Προγράμματα FTP (πελάτες και εξυπηρετητές).

              ports-games release=cvs
                  Παιχνίδια.

              ports-german release=cvs
                  Υποστήριξη Γερμανικής γλώσσας.

              ports-graphics release=cvs
                  Εργαλεία γραφικών.

              ports-hebrew release=cvs
                  Υποστήριξη εβραϊκής γλώσσας.

              ports-hungarian release=cvs
                  Υποστήριξη Ουγγαρέζικης γλώσσας.

              ports-irc release=cvs
                  Προγράμματα για το IRC.

              ports-japanese release=cvs
                  Υποστήριξη Ιαπωνικής γλώσσας.

              ports-java release=cvs
                  Εργαλεία για την Java.

              ports-korean release=cvs
                  Υποστήριξη Κορεατικής γλώσσας.

              ports-lang release=cvs
                  Γλώσσες προγραμματισμού.

              ports-mail release=cvs
                  Προγράμματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

              ports-math release=cvs
                  Λογισμικό μαθηματικών υπολογισμών.

              ports-misc release=cvs
                  Διάφορα βοηθητικά προγράμματα.

              ports-multimedia release=cvs
                  Λογισμικό πολυμέσων.

              ports-net release=cvs
                  Λογισμικό δικτύων.

              ports-net-im release=cvs
                  Λογισμικό άμεσων μηνυμάτων (instant messaging).

              ports-net-mgmt release=cvs
                  Λογισμικό διαχείρισης δικτύων.

              ports-net-p2p release=cvs
                  Δικτύωση peer-to-peer.

              ports-news release=cvs
                  Λογισμικό για το USENET.

              ports-palm release=cvs
                  Λογισμικό για την υποστήριξη συσκευών τύπου Palm".

              ports-polish release=cvs
                  Υποστήριξη Πολωνικής γλώσσας.

              ports-ports-mgmt release=cvs
                  Εργαλεία για τη διαχείριση πακέτων και ports.

              ports-portuguese release=cvs
                  Υποστήριξη Πορτογαλικής γλώσσας.

              ports-print release=cvs
                  Λογισμικό εκτυπώσεων.

              ports-russian release=cvs
                  Υποστήριξη Ρωσικής γλώσσας.

              ports-science release=cvs
                  Επιστημονικά προγράμματα.

              ports-security release=cvs
                  Εργαλεία ασφαλείας.

              ports-shells release=cvs
                  Shells για την γραμμή εντολών.

              ports-sysutils release=cvs
                  Βοηθητικά προγράμματα συστήματος.

              ports-textproc release=cvs
                  Εργαλεία επεξεργασίας κειμένου (δεν περιλαμβάνει επιτραπέζια
                  τυπογραφία).

              ports-ukrainian release=cvs
                  Υποστήριξη Ουκρανικής γλώσσας.

              ports-vietnamese release=cvs
                  Υποστήριξη Βιετναμέζικης γλώσσας.

              ports-www release=cvs
                  Λογισμικό που σχετίζεται με τον παγκόσμιο ιστό (World Wide
                  Web).

              ports-x11 release=cvs
                  Ports για υποστήριξη του συστήματος X Windows.

              ports-x11-clocks release=cvs
                  Ρολόγια για το X11.

              ports-x11-drivers release=cvs
                  Προγράμματα οδήγησης για τα X11.

              ports-x11-fm release=cvs
                  Διαχειριστές αρχείων για τα X11.

              ports-x11-fonts release=cvs
                  Γραμματοσειρές και εργαλεία γραμματοσειρών για X11.

              ports-x11-toolkits release=cvs
                  Εργαλειοθήκες X11.

              ports-x11-servers release=cvs
                  Εξυπηρετητές X11.

              ports-x11-themes release=cvs
                  Θέματα για X11.

              ports-x11-wm release=cvs
                  Διαχειριστές παραθύρων (window managers) για X11.


        projects-all release=cvs
            Πηγαίος κώδικας για το projects repository του FreeBSD.

        src-all release=cvs
            Ο βασικός πηγαίος κώδικα του FreeBSD, συμπεριλαμβανομένου του
            κώδικα κρυπτογραφίας.


              src-base release=cvs
                  Διάφορα αρχεία στην κορυφή του /usr/src.

              src-bin release=cvs
                  Εργαλεία που πιθανόν να απαιτούνται σε κατάσταση λειτουργίας
                  ενός χρήστη (single-user) (/usr/src/bin).

              src-cddl release=cvs
                  Εργαλεία και βιβλιοθήκες που καλύπτονται από την άδεια χρήσης
                  CDDL (/usr/src/cddl).

              src-contrib release=cvs
                  Εργαλεία και βιβλιοθήκες που δεν ανήκουν στο FreeBSD Project,
                  και τα οποία χρησιμοποιούνται ουσιαστικά αναλλοίωτα (/usr/
                  src/contrib).

              src-crypto release=cvs
                  Εργαλεία και βιβλιοθήκες κρυπτογράφησης που δεν ανήκουν στο
                  FreeBSD project και τα οποία χρησιμοποιούνται ουσιαστικά
                  αναλλοίωτα (/usr/src/crypto).

              src-eBones release=cvs
                  Kerberos και DES (/usr/src/eBones). Δεν χρησιμοποιούνται στις
                  τρέχουσες εκδόσεις του FreeBSD.

              src-etc release=cvs
                  Αρχεία ρυθμίσεων του συστήματος (/usr/src/etc).

              src-games release=cvs
                  Παιχνίδια (/usr/src/games).

              src-gnu release=cvs
                  Εργαλεία που καλύπτονται από την άδεια χρήσης GNU Public
                  License (/usr/src/gnu).

              src-include release=cvs
                  Αρχεία επικεφαλίδων (/usr/src/include).

              src-kerberos5 release=cvs
                  Πακέτο ασφαλείας Kerberos5 (/usr/src/kerberos5).

              src-kerberosIV release=cvs
                  Πακέτο ασφαλείας KerberosIV (/usr/src/kerberosIV).

              src-lib release=cvs
                  Βιβλιοθήκες (/usr/src/lib).

              src-libexec release=cvs
                  Προγράμματα συστήματος τα οποία φυσιολογικά εκτελούνται από
                  άλλα προγράμματα (/usr/src/libexec).

              src-release release=cvs
                  Αρχεία που απαιτούνται για την παραγωγή μιας έκδοσης του
                  FreeBSD (/usr/src/release).

              src-rescue release=cvs
                  Προγράμματα με στατική μεταγλώττιση για χρήση σε έκτακτες
                  περιπτώσεις επαναφοράς του συστήματος. Δείτε το rescue(8) (/
                  usr/src/rescue).

              src-sbin release=cvs
                  Εργαλεία συστήματος για λειτουργία σε κατάσταση ενός χρήστη
                  (single user mode) (/usr/src/sbin).

              src-secure release=cvs
                  Βιβλιοθήκες και εντολές κρυπτογράφησης (/usr/src/secure).

              src-share release=cvs
                  Αρχεία τα οποία μπορεί να είναι κοινά ανάμεσα σε πολλαπλά
                  συστήματα (/usr/src/share).

              src-sys release=cvs
                  Ο πυρήνας (/usr/src/sys).

              src-sys-crypto release=cvs
                  Κώδικας κρυπτογραφίας του πυρήνα (/usr/src/sys/crypto).

              src-tools release=cvs
                  Διάφορα εργαλεία για τη συντήρηση του FreeBSD (/usr/src/
                  tools).

              src-usrbin release=cvs
                  Εργαλεία χρήστη (/usr/src/usr.bin).

              src-usrsbin release=cvs
                  Εργαλεία συστήματος (/usr/src/usr.sbin).


        www release=cvs
            Ο πηγαίος κώδικας για την τοποθεσία WWW του FreeBSD.


  distrib release=self
      Τα αρχεία ρυθμίσεων του ίδιου του εξυπηρετητή CVSup. Χρησιμοποιείται από
      CVSup mirror sites.

  gnats release=current
      H βάση δεδομένων του συστήματος παρακολούθησης προβλημάτων GNATS.

  mail-archive release=current
      Τα αρχεία της λίστας ταχυδρομείου του FreeBSD.

  www release=current
      Προ-επεξεργασμένα αρχεία της δικτυακής τοποθεσίας (WWW) του FreeBSD (όχι
      ο πηγαίος κώδικας). Χρησιμοποιείται από WWW mirror sites.

-------------------------------------------------------------------------------

A.6.6 Για Περισσότερες Πληροφορίες

Για το FAQ του CVSup και άλλες πληροφορίες σχετικά με αυτό, δείτε τη Σελίδα_του
CVSup.
Συζητήσεις σχετικά με τη χρήση του CVSup στο FreeBSD λαμβάνουν χώρα στην
ηλεκτρονική_λίστα_τεχνικών_συζητήσεων_του_FreeBSD. Στη λίστα αυτή, καθώς και
στην ηλεκτρονική_λίστα_ανακοινώσεων_του_FreeBSD ανακοινώνονται και οι νέες
εκδόσεις του προγράμματος.
Για ερωτήσεις ή αναφορές σφαλμάτων σχετικά με το CVSup ρίξτε μια ματιά στο
CVSup_FAQ.
-------------------------------------------------------------------------------

A.6.7 Τοποθεσίες CVSup

Μπορείτε να βρείτε εξυπηρετητές CVSup για το FreeBSD στις ακόλουθες τοποθεσίες:
Central_Servers, Primary_Mirror_Sites, Armenia, Australia, Austria, Brazil,
Canada, China, Costa_Rica, Czech_Republic, Denmark, Estonia, Finland, France,
Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Israel, Italy, Japan, Korea,
Kuwait, Kyrgyzstan, Latvia, Lithuania, Netherlands, New_Zealand, Norway,
Philippines, Poland, Portugal, Romania, Russia, San_Marino, Slovak_Republic,
Slovenia, South_Africa, Spain, Sweden, Switzerland, Taiwan, Thailand, Turkey,
Ukraine, United_Kingdom, USA.
(as of UTC)


  Central Servers

      * cvsup.FreeBSD.org


  Primary Mirror Sites

      * cvsup1.FreeBSD.org
      * cvsup2.FreeBSD.org
      * cvsup3.FreeBSD.org
      * cvsup4.FreeBSD.org
      * cvsup5.FreeBSD.org
      * cvsup6.FreeBSD.org
      * cvsup7.FreeBSD.org
      * cvsup8.FreeBSD.org
      * cvsup9.FreeBSD.org
      * cvsup10.FreeBSD.org
      * cvsup11.FreeBSD.org
      * cvsup12.FreeBSD.org
      * cvsup13.FreeBSD.org
      * cvsup14.FreeBSD.org
      * cvsup15.FreeBSD.org
      * cvsup16.FreeBSD.org
      * cvsup18.FreeBSD.org


  Armenia

      * cvsup1.am.FreeBSD.org


  Australia

      * cvsup.au.FreeBSD.org


  Austria

      * cvsup.at.FreeBSD.org


  Brazil

      * cvsup.br.FreeBSD.org
      * cvsup2.br.FreeBSD.org
      * cvsup3.br.FreeBSD.org
      * cvsup4.br.FreeBSD.org
      * cvsup5.br.FreeBSD.org


  Canada

      * cvsup1.ca.FreeBSD.org


  China

      * cvsup.cn.FreeBSD.org
      * cvsup2.cn.FreeBSD.org


  Costa Rica

      * cvsup1.cr.FreeBSD.org


  Czech Republic

      * cvsup.cz.FreeBSD.org


  Denmark

      * cvsup.dk.FreeBSD.org
      * cvsup2.dk.FreeBSD.org


  Estonia

      * cvsup.ee.FreeBSD.org


  Finland

      * cvsup.fi.FreeBSD.org
      * cvsup2.fi.FreeBSD.org


  France

      * cvsup.fr.FreeBSD.org
      * cvsup1.fr.FreeBSD.org
      * cvsup2.fr.FreeBSD.org
      * cvsup3.fr.FreeBSD.org
      * cvsup4.fr.FreeBSD.org
      * cvsup5.fr.FreeBSD.org
      * cvsup8.fr.FreeBSD.org


  Germany

      * cvsup.de.FreeBSD.org
      * cvsup2.de.FreeBSD.org
      * cvsup3.de.FreeBSD.org
      * cvsup4.de.FreeBSD.org
      * cvsup5.de.FreeBSD.org
      * cvsup6.de.FreeBSD.org
      * cvsup7.de.FreeBSD.org
      * cvsup8.de.FreeBSD.org


  Greece

      * cvsup.gr.FreeBSD.org
      * cvsup2.gr.FreeBSD.org


  Hungary

      * cvsup.hu.FreeBSD.org


  Iceland

      * cvsup.is.FreeBSD.org


  Ireland

      * cvsup.ie.FreeBSD.org
      * cvsup2.ie.FreeBSD.org


  Israel

      * cvsup.il.FreeBSD.org


  Italy

      * cvsup.it.FreeBSD.org


  Japan

      * cvsup.jp.FreeBSD.org
      * cvsup2.jp.FreeBSD.org
      * cvsup3.jp.FreeBSD.org
      * cvsup4.jp.FreeBSD.org
      * cvsup5.jp.FreeBSD.org
      * cvsup6.jp.FreeBSD.org


  Korea

      * cvsup.kr.FreeBSD.org
      * cvsup2.kr.FreeBSD.org
      * cvsup3.kr.FreeBSD.org


  Kuwait

      * cvsup1.kw.FreeBSD.org


  Kyrgyzstan

      * cvsup.kg.FreeBSD.org


  Latvia

      * cvsup.lv.FreeBSD.org
      * cvsup2.lv.FreeBSD.org


  Lithuania

      * cvsup.lt.FreeBSD.org
      * cvsup2.lt.FreeBSD.org
      * cvsup3.lt.FreeBSD.org


  Netherlands

      * cvsup.nl.FreeBSD.org
      * cvsup2.nl.FreeBSD.org
      * cvsup3.nl.FreeBSD.org


  New Zealand

      * cvsup.nz.FreeBSD.org


  Norway

      * cvsup.no.FreeBSD.org


  Philippines

      * cvsup1.ph.FreeBSD.org


  Poland

      * cvsup.pl.FreeBSD.org
      * cvsup2.pl.FreeBSD.org
      * cvsup3.pl.FreeBSD.org


  Portugal

      * cvsup.pt.FreeBSD.org
      * cvsup2.pt.FreeBSD.org
      * cvsup3.pt.FreeBSD.org


  Romania

      * cvsup.ro.FreeBSD.org
      * cvsup1.ro.FreeBSD.org
      * cvsup2.ro.FreeBSD.org
      * cvsup3.ro.FreeBSD.org


  Russia

      * cvsup.ru.FreeBSD.org
      * cvsup2.ru.FreeBSD.org
      * cvsup3.ru.FreeBSD.org
      * cvsup4.ru.FreeBSD.org
      * cvsup5.ru.FreeBSD.org
      * cvsup6.ru.FreeBSD.org
      * cvsup7.ru.FreeBSD.org


  San Marino

      * cvsup.sm.FreeBSD.org


  Slovak Republic

      * cvsup.sk.FreeBSD.org


  Slovenia

      * cvsup.si.FreeBSD.org
      * cvsup2.si.FreeBSD.org


  South Africa

      * cvsup.za.FreeBSD.org
      * cvsup2.za.FreeBSD.org


  Spain

      * cvsup.es.FreeBSD.org
      * cvsup2.es.FreeBSD.org
      * cvsup3.es.FreeBSD.org


  Sweden

      * cvsup.se.FreeBSD.org
      * cvsup2.se.FreeBSD.org


  Switzerland

      * cvsup.ch.FreeBSD.org


  Taiwan

      * cvsup.tw.FreeBSD.org
      * cvsup3.tw.FreeBSD.org
      * cvsup4.tw.FreeBSD.org
      * cvsup5.tw.FreeBSD.org
      * cvsup6.tw.FreeBSD.org
      * cvsup7.tw.FreeBSD.org
      * cvsup8.tw.FreeBSD.org
      * cvsup9.tw.FreeBSD.org
      * cvsup10.tw.FreeBSD.org
      * cvsup11.tw.FreeBSD.org
      * cvsup12.tw.FreeBSD.org
      * cvsup13.tw.FreeBSD.org
      * cvsup14.tw.FreeBSD.org


  Thailand

      * cvsup.th.FreeBSD.org


  Turkey

      * cvsup.tr.FreeBSD.org
      * cvsup2.tr.FreeBSD.org


  Ukraine

      * cvsup3.ua.FreeBSD.org
      * cvsup5.ua.FreeBSD.org
      * cvsup6.ua.FreeBSD.org


  United Kingdom

      * cvsup.uk.FreeBSD.org
      * cvsup2.uk.FreeBSD.org
      * cvsup3.uk.FreeBSD.org
      * cvsup4.uk.FreeBSD.org


  USA

      * cvsup1.us.FreeBSD.org
      * cvsup2.us.FreeBSD.org
      * cvsup3.us.FreeBSD.org
      * cvsup4.us.FreeBSD.org
      * cvsup5.us.FreeBSD.org
      * cvsup6.us.FreeBSD.org
      * cvsup7.us.FreeBSD.org
      * cvsup8.us.FreeBSD.org
      * cvsup9.us.FreeBSD.org
      * cvsup10.us.FreeBSD.org
      * cvsup11.us.FreeBSD.org
      * cvsup12.us.FreeBSD.org
      * cvsup13.us.FreeBSD.org
      * cvsup14.us.FreeBSD.org
      * cvsup15.us.FreeBSD.org
      * cvsup16.us.FreeBSD.org
      * cvsup18.us.FreeBSD.org


-------------------------------------------------------------------------------

A.7 Ετικέτες (Tags) για το CVS

Όταν κατεβάζετε ή ανανεώνετε τον πηγαίο κώδικα μέσω της cvs η της CVSup, θα
πρέπει να καθορίσετε μια ετικέτα έκδοσης (revision tag). Ένα revision tag
αναφέρεται είτε σε μια συγκεκριμένη πορεία ανάπτυξης του FreeBSD, είτε σε ένα
συγκεκριμένο χρονικό σημείο. Ο πρώτος τύπος ονομάζεται «ετικέτα κλάδου (branch
tag)», και ο δεύτερος ονομάζεται «ετικέτα έκδοσης (release tag)».
-------------------------------------------------------------------------------

A.7.1 Ετικέτες Κλάδων (Branch Tags)

Όλες αυτές, με την εξαίρεση του HEAD (το οποίο είναι πάντα έγκυρη ετικέτα),
ισχύουν μόνο για το δέντρο src/. Τα δέντρα ports/, doc/, και www/ δεν έχουν
κλάδους.


  HEAD
      Πρόκειται για το συμβολικό όνομα της κύριας γραμμής ανάπτυξης, ή FreeBSD-
      CURRENT. Είναι επίσης το προεπιλεγμένο tag αν δεν καθοριστεί κάποιο
      συγκεκριμένο revision.
      Στο CVSup, το tag αυτό αντιπροσωπεύεται από μια . (δεν πρόκειται για
      σημείο στίξης της πρότασης, αλλά για τον πραγματικό χαρακτήρα .).

           Σημείωση:Στο CVS, αυτή είναι και η προεπιλογή αν δεν καθοριστεί
           revision tag. Συνήθως δεν είναι καλή ιδέα να κάνετε checkout
           και ανανέωση στον πηγαίο κώδικα του CURRENT σε ένα μηχάνημα
           STABLE, εκτός αν αυτή είναι πραγματικά η πρόθεση σας.


  RELENG_9
      Η γραμμή ανάπτυξης για το FreeBSD-9.X, γνωστή επίσης και ως FreeBSD 9-
      STABLE

  RELENG_9_0
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-9.0, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_8
      Η γραμμή ανάπτυξης για το FreeBSD-8.X, γνωστή επίσης και ως FreeBSD 8-
      STABLE

  RELENG_8_3
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-8.3, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_8_2
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-8.2, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_8_1
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-8.1, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_8_0
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-8.0, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_7
      Η γραμμή ανάπτυξης για το FreeBSD-7.X, γνωστή επίσης και ως FreeBSD 7-
      STABLE

  RELENG_7_4
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-7.4, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_7_3
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-7.3, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_7_2
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-7.2, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_7_1
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-7.1, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_7_0
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-7.0, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_6
      Η γραμμή ανάπτυξης για το FreeBSD-6.X, γνωστή επίσης και ως FreeBSD 6-
      STABLE

  RELENG_6_4
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-6.4, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_6_3
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-6.3, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_6_2
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-6.2, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_6_1
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-6.1, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_6_0
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-6.0, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_5
      Η γραμμή ανάπτυξης για το FreeBSD-5.X, γνωστή επίσης ως FreeBSD 5-STABLE.

  RELENG_5_5
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-5.5, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_5_4
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-5.4, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_5_3
      Η γραμμή έκδοσης του FreeBSD-5.3, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_5_2
      Η γραμμή έκδοσης FreeBSD-5.2 και FreeBSD-5.2.1, χρησιμοποιείται μόνο για
      ενημερώσεις ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_5_1
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-5.1, χρησιμοποιείται μόνο για για
      ενημερώσεις ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_5_0
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-5.0, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4
      Η γραμμή ανάπτυξης για το FreeBSD-4.X, γνωστή επίσης και ως FreeBSD 4-
      STABLE.

  RELENG_4_11
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-4.11, χρησιμοποιείται μόνο για
      ενημερώσεις ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4_10
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-4.10, χρησιμοποιείται μόνο για
      ενημερώσεις ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4_9
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-4.9, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4_8
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-4.8, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4_7
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-4.7, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4_6
      Η γραμμή έκδοσης για τα FreeBSD-4.6 και FreeBSD-4.6.2, χρησιμοποιείται
      μόνο για ενημερώσεις ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4_5
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-4.5, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4_4
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-4.4, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_4_3
      Η γραμμή έκδοσης για το FreeBSD-4.3, χρησιμοποιείται μόνο για ενημερώσεις
      ασφαλείας και άλλες κρίσιμες διορθώσεις.

  RELENG_3
      Η γραμμή ανάπτυξης για το FreeBSD-3.X, γνωστή επίσης και ως 3.X-STABLE.

  RELENG_2_2
      Η γραμμή ανάπτυξης για το FreeBSD-2.2.X, γνωστή επίσης και ως 2.2-STABLE.
      Η γραμμή αυτή θεωρείται ουσιαστικά παρωχημένη.

-------------------------------------------------------------------------------

A.7.2 Ετικέτες Εκδόσεων (Release Tags)

Οι ετικέτες αυτές αναφέρονται σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή κατά την οποία
έγινε μια κανονική έκδοση (release) του FreeBSD. Η διαδικασία της έκδοσης
τεκμηριώνεται με περισσότερες λεπτομέρειες στα έγγραφα Πληροφορίες_Διαδικασίας
Έκδοσης και Διαδικασία_Έκδοσης. Το δέντρο src χρησιμοποιεί ονόματα ετικετών που
ξεκινούν με τη λέξη RELENG_. Τα δέντρα ports και doc χρησιμοποιούν ετικέτες που
ξεκινούν με τη λέξη RELEASE. Τέλος, στο δέντρο www δεν δίνεται κάποια ειδική
ετικέτα που να έχει σχέση με τις εκδόσεις.


  RELENG_9_0_0_RELEASE
      FreeBSD 9.0

  RELENG_8_3_0_RELEASE
      FreeBSD 8.3

  RELENG_8_2_0_RELEASE
      FreeBSD 8.2

  RELENG_8_1_0_RELEASE
      FreeBSD 8.1

  RELENG_8_0_0_RELEASE
      FreeBSD 8.0

  RELENG_7_4_0_RELEASE
      FreeBSD 7.4

  RELENG_7_3_0_RELEASE
      FreeBSD 7.3

  RELENG_7_2_0_RELEASE
      FreeBSD 7.2

  RELENG_7_1_0_RELEASE
      FreeBSD 7.1

  RELENG_7_0_0_RELEASE
      FreeBSD 7.0

  RELENG_6_4_0_RELEASE
      FreeBSD 6.4

  RELENG_6_3_0_RELEASE
      FreeBSD 6.3

  RELENG_6_2_0_RELEASE
      FreeBSD 6.2

  RELENG_6_1_0_RELEASE
      FreeBSD 6.1

  RELENG_6_0_0_RELEASE
      FreeBSD 6.0

  RELENG_5_5_0_RELEASE
      FreeBSD 5.5

  RELENG_5_4_0_RELEASE
      FreeBSD 5.4

  RELENG_4_11_0_RELEASE
      FreeBSD 4.11

  RELENG_5_3_0_RELEASE
      FreeBSD 5.3

  RELENG_4_10_0_RELEASE
      FreeBSD 4.10

  RELENG_5_2_1_RELEASE
      FreeBSD 5.2.1

  RELENG_5_2_0_RELEASE
      FreeBSD 5.2

  RELENG_4_9_0_RELEASE
      FreeBSD 4.9

  RELENG_5_1_0_RELEASE
      FreeBSD 5.1

  RELENG_4_8_0_RELEASE
      FreeBSD 4.8

  RELENG_5_0_0_RELEASE
      FreeBSD 5.0

  RELENG_4_7_0_RELEASE
      FreeBSD 4.7

  RELENG_4_6_2_RELEASE
      FreeBSD 4.6.2

  RELENG_4_6_1_RELEASE
      FreeBSD 4.6.1

  RELENG_4_6_0_RELEASE
      FreeBSD 4.6

  RELENG_4_5_0_RELEASE
      FreeBSD 4.5

  RELENG_4_4_0_RELEASE
      FreeBSD 4.4

  RELENG_4_3_0_RELEASE
      FreeBSD 4.3

  RELENG_4_2_0_RELEASE
      FreeBSD 4.2

  RELENG_4_1_1_RELEASE
      FreeBSD 4.1.1

  RELENG_4_1_0_RELEASE
      FreeBSD 4.1

  RELENG_4_0_0_RELEASE
      FreeBSD 4.0

  RELENG_3_5_0_RELEASE
      FreeBSD-3.5

  RELENG_3_4_0_RELEASE
      FreeBSD-3.4

  RELENG_3_3_0_RELEASE
      FreeBSD-3.3

  RELENG_3_2_0_RELEASE
      FreeBSD-3.2

  RELENG_3_1_0_RELEASE
      FreeBSD-3.1

  RELENG_3_0_0_RELEASE
      FreeBSD-3.0

  RELENG_2_2_8_RELEASE
      FreeBSD-2.2.8

  RELENG_2_2_7_RELEASE
      FreeBSD-2.2.7

  RELENG_2_2_6_RELEASE
      FreeBSD-2.2.6

  RELENG_2_2_5_RELEASE
      FreeBSD-2.2.5

  RELENG_2_2_2_RELEASE
      FreeBSD-2.2.2

  RELENG_2_2_1_RELEASE
      FreeBSD-2.2.1

  RELENG_2_2_0_RELEASE
      FreeBSD-2.2.0

-------------------------------------------------------------------------------

A.8 Τοποθεσίες AFS

Εξυπηρετητές AFS για το FreeBSD θα βρείτε στις ακόλουθες τοποθεσίες:


  Σουηδία
      Η διαδρομή για τα αρχεία είναι: /afs/stacken.kth.se/ftp/pub/FreeBSD/

        stacken.kth.se         # Stacken Computer Club, KTH, Sweden
        130.237.234.43         #hot.stacken.kth.se
        130.237.237.230        #fishburger.stacken.kth.se
        130.237.234.3          #milko.stacken.kth.se

      Υπεύθυνος Συντήρησης: <ftp@stacken.kth.se>

-------------------------------------------------------------------------------

A.9 Τοποθεσίες rsync

Το FreeBSD είναι διαθέσιμο μέσω του πρωτοκόλλου rsync στις ακόλουθες
τοποθεσίες. Το βοηθητικό πρόγραμμα rsync λειτουργεί με περίπου τον ίδιο τρόπο
με την εντολή rcp(1), αλλά έχει περισσότερες επιλογές και χρησιμοποιεί το
πρωτόκολλο απομακρυσμένης ανανέωσης το οποίο μεταφέρει μόνο τις διαφορές μεταξύ
δύο σετ αρχείων, επιταχύνοντας έτσι ιδιαίτερα το συγχρονισμό μέσω του δικτύου.
Αυτό είναι περισσότερο χρήσιμο αν διατηρείτε mirror του διακομιστή FTP ή του
CVS Repository του FreeBSD. Η συλλογή εφαρμογών rsync διατίθεται για πολλά
λειτουργικά συστήματα, στο FreeBSD δείτε το port net/rsync ή χρησιμοποιήστε το
αντίστοιχο πακέτο.


  Δημοκρατία της Τσεχίας
      rsync://ftp.cz.FreeBSD.org/
      Διαθέσιμες Συλλογές:

      * ftp: Μερικό mirror του διακομιστή FTP του FreeBSD.
      * FreeBSD: Πλήρες mirror του διακομιστή FTP του FreeBSD.


  Ολλανδία
      rsync://ftp.nl.FreeBSD.org/
      Διαθέσιμες Συλλογές:

      * FreeBSD: Πλήρες mirror του διακομιστή FTP του FreeBSD.


  Ρωσία
      rsync://ftp.mtu.ru/
      Διαθέσιμες Συλλογές:

      * FreeBSD: Πλήρες mirror του διακομιστή FTP του FreeBSD.
      * FreeBSD-gnats: Η βάση δεδομένων του συστήματος παρακολούθησης σφαλμάτων
        GNATS.
      * FreeBSD-Archive: Mirror του διακομιστή FTP παλαιότερων εκδόσεων
        (archive) του FreeBSD.


  Σουηδία
      rsync://ftp4.se.freebsd.org/
      Διαθέσιμες Συλλογές:

      * FreeBSD: Πλήρες mirror του διακομιστή FTP του FreeBSD


  Ταΐβάν
      rsync://ftp.tw.FreeBSD.org/
      rsync://ftp2.tw.FreeBSD.org/
      rsync://ftp6.tw.FreeBSD.org/
      Διαθέσιμες Συλλογές:

      * FreeBSD: Πλήρες mirror του διακομιστή FTP του FreeBSD.


  Ηνωμένο Βασίλειο
      rsync://rsync.mirrorservice.org/
      Διαθέσιμες Συλλογές:

      * sites/ftp.freebsd.org: Πλήρες mirror του διακομιστή FTP του FreeBSD.


  Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής
      rsync://ftp-master.FreeBSD.org/
      Ο διακομιστής αυτός μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο από κύρια mirror sites
      του FreeBSD.
      Διαθέσιμες Συλλογές:

      * FreeBSD: To κύριο (master) σύστημα αρχείων του διακομιστή FTP του
        FreeBSD.
      * acl: Η κύρια λίστα ACL του FreeBSD.

      rsync://ftp13.FreeBSD.org/
      Διαθέσιμες Συλλογές:

      * FreeBSD: Πλήρες mirror του διακομιστή FTP του FreeBSD.


-------------------------------------------------------------------------------


Παράρτημα B. Βιβλιογραφία

Αν και τα manual pages παρέχουν μία επίσημη αναφορά για τα διάφορα τμήματα του
λειτουργικού συστήματος FreeBSD, δεν εξηγούν πως όλα αυτά ενώνονται μεταξύ τους
ώστε το λειτουργικό σύστημα να λειτουργεί ομαλά. Για αυτές τις πληροφορίες, θα
πρέπει να συμβουλευτείτε ένα καλό βιβλίο διαχείρισης συστημάτων UNIX και ένα
καλό εγχειρίδιο χρήστη.
-------------------------------------------------------------------------------

B.1 Βιβλία & Περιοδικά σχετικά με το FreeBSD

Διεθνή βιβλία & περιοδικά:

* Using_FreeBSD (σε Παραδοσιακά Κινέζικα).
* FreeBSD Unleashed (Μετάφραση σε Απλοποιημένα Κινέζικα), εκδόθηκε από την
  China_Machine_Press. ISBN 7-111-10201-0.
* FreeBSD From Scratch Second Edition (σε Απλοποιημένα Κινέζικα), εκδόθηκε από
  την China Machine Press. ISBN 7-111-10286-X.
* FreeBSD Handbook Second Edition (Μετάφραση σε Απλοποιημένα Κινέζικα),
  εκδόθηκε από την Posts_&_Telecom_Press. ISBN 7-115-10541-3.
* FreeBSD & Windows (σε Απλοποιημένα Κινέζικα), εκδόθηκε από την China_Railway
  Publishing_House. ISBN 7-113-03845-X
* FreeBSD Internet Services HOWTO (σε Απλοποιημένα Κινέζικα), εκδόθηκε από την
  China Railway Publishing House. ISBN 7-113-03423-3
* FreeBSD (στα Γιαπωνέζικα), εκδόθηκε από την CUTT. ISBN 4-906391-22-2 C3055
  P2400E.
* Complete_Introduction_to_FreeBSD (στα Γιαπωνέζικα), εκδόθηκε από την Shoeisha
  Co.,_Ltd. ISBN 4-88135-473-6 P3600E.
* Personal_UNIX_Starter_Kit_FreeBSD (στα Γιαπωνέζικα), εκδόθηκε από την ASCII.
  ISBN 4-7561-1733-3 P3000E.
* FreeBSD Handbook (Γιαπωνέζικη μετάφραση), εκδόθηκε από την ASCII. ISBN 4-
  7561-1580-2 P3800E.
* FreeBSD mit Methode (στα Γερμανικά), εκδόθηκε από την Computer_und_Literatur
  Verlag/Vertrieb Hanser, 1998. ISBN 3-932311-31-0.
* FreeBSD_de_Luxe (στα Γερμανικά), εκδόθηκε από την Verlag_Modere_Industrie,
  2003. ISBN 3-8266-1343-0.
* FreeBSD_Install_and_Utilization_Manual (στα Γιαπωνέζικα), εκδόθηκε από την
  Mainichi_Communications_Inc..
* Onno W Purbo, Dodi Maryanto, Syahrial Hubbany, Widjil Widodo Building
  Internet_Server_with_FreeBSD (στην Ινδονησιακή γλώσσα), εκδόθηκε από την Elex
  Media_Komputindo.
* Absolute BSD: The Ultimate Guide to FreeBSD (Μετάφραση σε Παραδοσιακά
  Κινέζικα), εκδόθηκε από την GrandTech_Press, 2003. ISBN 986-7944-92-5.
* The_FreeBSD_6.0_Book (σε Παραδοσιακά Κινέζικα), εκδόθηκε από την Drmaster,
  2006. ISBN 9-575-27878-X.

Βιβλία & περιοδικά στην Αγγλική γλώσσα:

* Absolute_FreeBSD,_2nd_Edition:_The_Complete_Guide_to_FreeBSD, εκδόθηκε από
  την No_Starch_Press, 2007. ISBN: 978-1-59327-151-0
* The_Complete_FreeBSD, εκδόθηκε από την O'Reilly, 2003. ISBN: 0596005164
* The_FreeBSD_Corporate_Networker's_Guide, εκδόθηκε από την Addison-Wesley,
  2000. ISBN: 0201704811
* FreeBSD:_An_Open-Source_Operating_System_for_Your_Personal_Computer, εκδόθηκε
  από την The Bit Tree Press, 2001. ISBN: 0971204500
* Teach Yourself FreeBSD in 24 Hours, εκδόθηκε από την Sams, 2002. ISBN:
  0672324245
* FreeBSD 6 Unleashed, εκδόθηκε από την Sams, 2006. ISBN: 0672328755
* FreeBSD: The Complete Reference, εκδόθηκε από την McGrawHill, 2003. ISBN:
  0072224096
* BSD_Magazine, εκδίδεται από την Software Press Sp. z o.o. SK. ISSN 1898-9144

-------------------------------------------------------------------------------

B.2 Οδηγοί χρήστη


* Το Ohio State University έγραψε τα Εισαγωγικά_μαθήματα_UNIX που διατίθενται
  σε HTML και PostScript.
  Μια Ιταλική μετάφραση αυτού του κειμένου διατίθεται ως μέρος του FreeBSD
  Italian Documentation Project.
* Jpman_Project,_Japan_FreeBSD_Users_Group. FreeBSD_User's_Reference_Manual
  (Japanese translation). Mainichi_Communications_Inc., 1998. ISBN4-8399-0088-
  4 P3800E.
* Το Edinburgh_University έγραψε ένα Online_οδηγό για νέους στο περιβάλλον του
  UNIX.

-------------------------------------------------------------------------------

B.3 Οδηγοί διαχειριστή


* Jpman_Project,_Japan_FreeBSD_Users_Group. FreeBSD_System_Administrator's
  Manual (Γιαπωνέζικη μετάφραση). Mainichi_Communications_Inc., 1998. ISBN4-
  8399-0109-0 P3300E.
* Dreyfus, Emmanuel. Cahiers_de_l'Admin:_BSD 2nd Ed. (στα Γαλλικά), Eyrolles,
  2004. ISBN 2-212-11463-X

-------------------------------------------------------------------------------

B.4 Οδηγοί προγραμματιστών


* Computer Systems Research Group, UC Berkeley. 4.4BSD Programmer's Reference
  Manual. O'Reilly & Associates, Inc., 1994. ISBN 1-56592-078-3
* Computer Systems Research Group, UC Berkeley. 4.4BSD Programmer's
  Supplementary Documents. O'Reilly & Associates, Inc., 1994. ISBN 1-56592-079-
  1
* Harbison, Samuel P. and Steele, Guy L. Jr. C: A Reference Manual. 4th ed.
  Prentice Hall, 1995. ISBN 0-13-326224-3
* Kernighan, Brian and Dennis M. Ritchie. The C Programming Language. 2nd Ed.
  PTR Prentice Hall, 1988. ISBN 0-13-110362-8
* Lehey, Greg. Porting UNIX Software. O'Reilly & Associates, Inc., 1995. ISBN
  1-56592-126-7
* Plauger, P. J. The Standard C Library. Prentice Hall, 1992. ISBN 0-13-131509-
  9
* Spinellis, Diomidis. Code_Reading:_The_Open_Source_Perspective. Addison-
  Wesley, 2003. ISBN 0-201-79940-5
* Spinellis, Diomidis. Code_Quality:_The_Open_Source_Perspective. Addison-
  Wesley, 2006. ISBN 0-321-16607-8
* Stevens, W. Richard and Stephen A. Rago. Advanced Programming in the UNIX
  Environment. 2nd Ed. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 2005. ISBN 0-201-43307-
  9
* Stevens, W. Richard. UNIX Network Programming. 2nd Ed, PTR Prentice Hall,
  1998. ISBN 0-13-490012-X

-------------------------------------------------------------------------------

B.5 Το εσωτερικό του λειτουργικού συστήματος


* Andleigh, Prabhat K. UNIX System Architecture. Prentice-Hall, Inc., 1990.
  ISBN 0-13-949843-5
* Jolitz, William. «Porting UNIX to the 386». Dr. Dobb's Journal. January 1991-
  July 1992.
* Leffler, Samuel J., Marshall Kirk McKusick, Michael J Karels and John
  Quarterman The Design and Implementation of the 4.3BSD UNIX Operating System.
  Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1989. ISBN 0-201-06196-1
* Leffler, Samuel J., Marshall Kirk McKusick, The Design and Implementation of
  the 4.3BSD UNIX Operating System: Answer Book. Reading, Mass. : Addison-
  Wesley, 1991. ISBN 0-201-54629-9
* McKusick, Marshall Kirk, Keith Bostic, Michael J Karels, and John Quarterman.
  The Design and Implementation of the 4.4BSD Operating System. Reading, Mass.
  : Addison-Wesley, 1996. ISBN 0-201-54979-4
  (Το κεφάλαιο 2 από αυτό το βιβλίο διατίθεται online ως μέρος του FreeBSD
  Documentation Project.)
* Marshall Kirk McKusick, George V. Neville-Neil The Design and Implementation
  of the FreeBSD Operating System. Boston, Mass. : Addison-Wesley, 2004. ISBN
  0-201-70245-2
* Stevens, W. Richard. TCP/IP Illustrated, Volume 1: The Protocols. Reading,
  Mass. : Addison-Wesley, 1996. ISBN 0-201-63346-9
* Schimmel, Curt. Unix Systems for Modern Architectures. Reading, Mass. :
  Addison-Wesley, 1994. ISBN 0-201-63338-8
* Stevens, W. Richard. TCP/IP Illustrated, Volume 3: TCP for Transactions,
  HTTP, NNTP and the UNIX Domain Protocols. Reading, Mass. : Addison-Wesley,
  1996. ISBN 0-201-63495-3
* Vahalia, Uresh. UNIX Internals -- The New Frontiers. Prentice Hall, 1996.
  ISBN 0-13-101908-2
* Wright, Gary R. and W. Richard Stevens. TCP/IP Illustrated, Volume 2: The
  Implementation. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-63354-X

-------------------------------------------------------------------------------

B.6 Αναφορές ασφαλείας


* Cheswick, William R. and Steven M. Bellovin. Firewalls and Internet Security:
  Repelling the Wily Hacker. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-
  63357-4
* Garfinkel, Simson. PGP Pretty Good Privacy O'Reilly & Associates, Inc., 1995.
  ISBN 1-56592-098-8

-------------------------------------------------------------------------------

B.7 Αναφορές υλικού


* Anderson, Don and Tom Shanley. Pentium Processor System Architecture. 2nd Ed.
  Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-40992-5
* Ferraro, Richard F. Programmer's Guide to the EGA, VGA, and Super VGA Cards.
  3rd ed. Reading, Mass. : Addison-Wesley, 1995. ISBN 0-201-62490-7
* Η Intel Corporation δημοσιεύει τεκμηρίωση για τις CPUs, τα chipsets και
  πρότυπα στο developer_web_site, συνήθως ως αρχεία PDF.
* Shanley, Tom. 80486 System Architecture. 3rd ed. Reading, Mass. : Addison-
  Wesley, 1995. ISBN 0-201-40994-1
* Shanley, Tom. ISA System Architecture. 3rd ed. Reading, Mass. : Addison-
  Wesley, 1995. ISBN 0-201-40996-8
* Shanley, Tom. PCI System Architecture. 4th ed. Reading, Mass. : Addison-
  Wesley, 1999. ISBN 0-201-30974-2
* Van Gilluwe, Frank. The Undocumented PC, 2nd Ed. Reading, Mass: Addison-
  Wesley Pub. Co., 1996. ISBN 0-201-47950-8
* Messmer, Hans-Peter. The Indispensable PC Hardware Book, 4th Ed. Reading,
  Mass: Addison-Wesley Pub. Co., 2002. ISBN 0-201-59616-4

-------------------------------------------------------------------------------

B.8 Ιστορία του UNIX


* Lion, John Lion's Commentary on UNIX, 6th Ed. With Source Code. ITP Media
  Group, 1996. ISBN 1573980137
* Raymond, Eric S. The New Hacker's Dictionary, 3rd edition. MIT Press, 1996.
  ISBN 0-262-68092-0. Γνωστό και ως το Jargon_File
* Salus, Peter H. A quarter century of UNIX. Addison-Wesley Publishing Company,
  Inc., 1994. ISBN 0-201-54777-5
* Simon Garfinkel, Daniel Weise, Steven Strassmann. The UNIX-HATERS Handbook.
  IDG Books Worldwide, Inc., 1994. ISBN 1-56884-203-1. Εκτός κυκλοφορίας, αλλά
  διατίθεται online.
* Don Libes, Sandy Ressler Life with UNIX  special edition. Prentice-Hall,
  Inc., 1989. ISBN 0-13-536657-7
* The BSD family tree. http://www.FreeBSD.org/cgi/cvsweb.cgi/src/share/misc/
  bsd-family-tree η το /usr/share/misc/bsd-family-tree σε ένα FreeBSD μηχάνημα.
* Networked Computer Science Technical Reports Library. http://www.ncstrl.org/
* Παλαιές BSD εκδόσεις από το Computer Systems Research group (CSRG). http://
  www.mckusick.com/csrg/: Το 4CD set έχει όλες τις BSD εκδόσεις από την 1BSD
  μέχρι την 4.4BSD και την 4.4BSD-Lite2 (αλλά όχι την 2.11BSD, δυστυχώς). Το
  τελευταίο δισκάκι περιέχει επίσης τον τελικό πηγαίο κώδικα συν τα αρχεία
  SCCS.

-------------------------------------------------------------------------------

B.9 Περιοδικά και εφημερίδες


* The C/C++ Users Journal. R&D Publications Inc. ISSN 1075-2838
* Sys Admin  The Journal for UNIX System Administrators Miller Freeman, Inc.,
  ISSN 1061-2688
* freeX  Das Magazin fόr Linux - BSD - UNIX (στα Γερμανικά) Computer- und
  Literaturverlag GmbH, ISSN 1436-7033

-------------------------------------------------------------------------------


Παράρτημα C. Πηγές Πληροφόρησης στο Διαδίκτυο

Η ραγδαία εξέλιξη του FreeBSD καθιστά τα έντυπα μέσα ανίκανα να ακολουθήσουν
τις τελευταίες εξελίξεις. Οι ηλεκτρονικές πηγές είναι ο καλύτερος (αν όχι ο
μόνος) τρόπος για να παραμείνετε ενήμερος για τις τελευταίες εξελίξεις. Καθώς
το FreeBSD είναι μια εθελοντική προσπάθεια, η κοινότητα των χρηστών λειτουργεί
και ως «τμήμα τεχνικής υποστήριξης», με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, τα web
forums, και τα USENET news να είναι οι πλέον αποτελεσματικοί τρόποι για να
έλθετε σε επαφή με αυτή την κοινότητα.
Στις παρακάτω ενότητες, θα βρείτε τα σημαντικότερα σημεία επικοινωνίας με την
κοινότητα χρηστών του FreeBSD. Αν γνωρίζετε και άλλες πηγές, οι οποίες δεν
αναφέρονται εδώ, παρακαλούμε να τις στείλετε στην ηλεκτρονική_λίστα_ομάδας
τεκμηρίωσης_του_FreeBSD ώστε να ενταχθούν και αυτές.
-------------------------------------------------------------------------------

C.1 Λίστες Ηλεκτρονικού Ταχυδρομείου

Οι λίστες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου είναι ο πιο άμεσος τρόπος για να απευθύνετε
τις ερωτήσεις σας ή να ανοίξετε μια τεχνική συζήτηση που να απευθύνεται σε
κοινό ειδικευμένο στο FreeBSD. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία από λίστες, οι οποίες
καλύπτουν ευρύ φάσμα θεμάτων του FreeBSD. Κατευθύνοντας τις ερωτήσεις σας στη
σωστή λίστα, θα εξασφαλίσετε ταχύτερη και ακριβέστερη απόκριση.
Στο τέλος αυτού του κειμένου θα βρείτε ένα πίνακα με τη θεματολογία της κάθε
λίστας. Παρακαλούμε να τον διαβάσετε πριν αρχίσετε να συμμετέχετε ή να στέλνετε
μηνύματα σε οποιαδήποτε λίστα. Οι περισσότεροι από τους συνδρομητές μας
δέχονται καθημερινά εκατοντάδες μηνύματα σχετικά με το FreeBSD. Οι κανόνες που
έχουμε καθιερώσει, βοηθάνε να γίνεται σωστή χρήση και να διατηρείται σε υψηλό
επίπεδο η αναλογία σήματος προς θόρυβο της κάθε λίστας. Εάν ήμασταν πιο
χαλαροί, οι λίστες μας θα έχαναν την αποτελεσματικότητα τους ως μέσο
επικοινωνίας για το Project.

     Σημείωση:Αν θέλετε να δοκιμάσετε την ικανότητα σας να στέλνετε
     μηνύματα στις λίστες του FreeBSD, στείλτε ένα δοκιμαστικό μήνυμα στην
     λίστα freebsd-test. Παρακαλούμε μη στέλνετε δοκιμαστικά μηνύματα σε
     οποιαδήποτε άλλη λίστα.

Αν βρίσκεστε σε δίλημμα σχετικά με το ποια λίστα να στείλετε μια ερώτηση, δείτε
το Πως_να_χρησιμοποιείτε_με_επιτυχία_την_λίστα_ηλεκτρονικού_ταχυδρομείου
FreeBSD-questions.
Πριν στείλετε κάτι σε οποιαδήποτε λίστα, μάθετε πως να χρησιμοποιείτε καλύτερα
τις λίστες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Για παράδειγμα, δείτε πως μπορείτε να
βοηθήσετε ώστε να αποφεύγονται συχνά επαναλαμβανόμενες συζητήσεις, διαβάζοντας
το κείμενο Συχνές_Ερωτήσεις_Σχετικά_με_τις_Λίστες_Ταχυδρομείου (FAQ).
Για όλες τις λίστες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου διατηρείται αρχείο με τις παλιές
δημοσιεύσεις, στο οποίο μπορεί να γίνει αναζήτηση χρησιμοποιώντας την Δικτυακή
Τοποθεσία_του_FreeBSD. Είναι δυνατή η αναζήτηση στο αρχείο μέσω λέξεων-
κλειδιών, το οποίο αποτελεί ένα άριστο τρόπο για να βρείτε απαντήσεις σε συχνές
ερωτήσεις. Πριν στείλετε μια ερώτηση, καλό θα είναι να πραγματοποιήσετε μια
τέτοια αναζήτηση. Σημειώστε επίσης ότι τα μηνύματα που στέλνονται σε αυτές τις
λίστες αποθηκεύονται για πάντα. Αν σας προβληματίζει η προστασία των προσωπικών
σας δεδομένων, σας συνιστούμε να χρησιμοποιήσετε μια δευτερεύουσα διεύθυνση
email, και να μην γράφετε ποτέ προσωπικές σας πληροφορίες.
-------------------------------------------------------------------------------

C.1.1 Σύνοψη Λιστών

Γενικές λίστες: Οι ακόλουθες είναι γενικές λίστες όπου ο καθένας είναι
ελεύθερος (και ενθαρρύνεται) να συμμετέχει:

Λίστα                          Σκοπός
freebsd-advocacy               Διαφήμιση και προώθηση του FreeBSD
freebsd-announce               Σημαντικά γεγονότα και ανακοινώσεις
freebsd-arch                   Συζητήσεις αρχιτεκτονικής και σχεδιασμού
                               Συζητήσεις που αναφέρονται στην συντήρηση της
freebsd-bugbusters             βάσης δεδομένων αναφοράς προβλημάτων του
                               FreeBSD, και των σχετικών εργαλείων της
freebsd-bugs                   Αναφορές σφαλμάτων
freebsd-chat                   Μη-τεχνικά θέματα που σχετίζονται με την
                               κοινότητα του FreeBSD
freebsd-chromium               Θέματα σχετικά με το Chromium στο FreeBSD
freebsd-current                Συζητήσεις που σχετίζονται με τη χρήση FreeBSD-
                               CURRENT
freebsd-isp                    Θέματα για Παροχείς Υπηρεσιών Διαδικτύου που
                               χρησιμοποιούν το FreeBSD
freebsd-jobs                   Συμβουλευτικές υπηρεσίες και θέσεις εργασίας
                               σχετικές με FreeBSD
freebsd-questions              Απορίες χρηστών και τεχνική υποστήριξη
freebsd-security-notifications Ειδοποιήσεις ασφαλείας
freebsd-stable                 Συζητήσεις που σχετίζονται με την χρήση του
                               FreeBSD-STABLE
freebsd-test                   Στείλτε εδώ τα δοκιμαστικά σας μηνύματα αντί για
                               μια από τις πραγματικές λίστες

Τεχνικές λίστες: Οι ακόλουθες λίστες είναι για τεχνικές συζητήσεις. Πριν
αρχίσετε να συμμετέχετε και να στέλνετε μηνύματα σε αυτές, θα πρέπει να
διαβάσετε προσεκτικά την περιγραφή τους. Υπάρχουν αυστηρές οδηγίες για τη χρήση
και το περιεχόμενο τους.

Λίστα                  Σκοπός
freebsd-acpi           Ανάπτυξη της διαχείρισης ενέργειας και του ACPI
freebsd-afs            Μεταφορά του AFS στο FreeBSD
freebsd-aic7xxx        Ανάπτυξη οδηγών για κάρτες Adaptec AIC 7xxx
freebsd-amd64          Μεταφορά του FreeBSD σε συστήματα AMD64
freebsd-apache         Συζήτηση για ports σχετικά με τον Apache
freebsd-arm            Μεταφορά του FreeBSD σε επεξεργαστές ARM®
freebsd-atm            Χρήση δικτύωσης ATM στο FreeBSD
freebsd-binup          Σχεδίαση και ανάπτυξη του συστήματος έτοιμων ενημερώσεων
                       (binary updates)
freebsd-bluetooth      Χρήση της τεχνολογίας Bluetooth στο FreeBSD
freebsd-cluster        Χρήση του FreeBSD σε παράλληλα συστήματα
freebsd-cvsweb         Συντήρηση του CVSweb
freebsd-database       Συζήτηση για την χρήση και ανάπτυξη βάσεων δεδομένων στο
                       FreeBSD
freebsd-doc            Δημιουργία τεκμηρίωσης για το FreeBSD
freebsd-desktop        Χρήση και βελτίωση του FreeBSD ως desktop
freebsd-drivers        Δημιουργία οδηγών συσκευών για το FreeBSD
                       Συζήτηση για τη χρήση του Eclipse IDE, των εργαλείων
freebsd-eclipse        του, καθώς και rich client εφαρμογών και ports στο
                       FreeBSD.
freebsd-embedded       Χρήση του FreeBSD σε embedded εφαρμογές
freebsd-eol            Ομότιμη υποστήριξη για λογισμικό σχετικό με FreeBSD, που
                       δεν υποστηρίζεται πλέον από το FreeBSD Project.
freebsd-emulation      Εξομοίωση άλλων συστημάτων, όπως είναι τα Linux/MS-DOS/
                       Windows
freebsd-firewire       Τεχνική συζήτηση για FreeBSD FireWire (iLink, IEEE 1394)
freebsd-fs             Συστήματα αρχείων
freebsd-gecko          Συζήτηση σχετικά με το Gecko Rendering Engine
freebsd-geom           Συζητήσεις σχετικές με το GEOM και τις υλοποιήσεις του
freebsd-gnome          Μεταφορά του GNOME και των εφαρμογών του
freebsd-hackers        Γενικές τεχνικές συζητήσεις
freebsd-hardware       Γενική συζήτηση για συμβατότητα υλικού με το FreeBSD
freebsd-i18n           Διεθνοποίηση του FreeBSD
freebsd-ia32           Το FreeBSD στην αρχιτεκτονική IA-32 (Intel x86)
freebsd-ia64           Μεταφορά του FreeBSD στα νέα συστήματα IA64 της Intel
freebsd-ipfw           Τεχνική συζήτηση που επικεντρώνεται στον επανασχεδιασμό
                       του κώδικα IP του firewall
freebsd-isdn           Ομάδα ανάπτυξης του ISDN
freebsd-jail           Συζήτηση σχετικά με τις δυνατότητες του jail(8)
freebsd-java           Ομάδα ανάπτυξης Java και άτομα που μεταφέρουν τα JDKs
                       στο FreeBSD
freebsd-kde            Μεταφορά του KDE και των εφαρμογών του
freebsd-lfs            Μεταφορά του LFS στο FreeBSD
freebsd-mips           Μεταφορά του FreeBSD σε επεξεργαστές MIPS®
freebsd-mobile         Συζητήσεις σχετικές με φορητά υπολογιστικά συστήματα
freebsd-mono           Εφαρμογές Mono και C# στο FreeBSD
freebsd-mozilla        Μεταφορά του Mozilla στο FreeBSD
freebsd-multimedia     Εφαρμογές πολυμέσων
freebsd-new-bus        Τεχνικές συζητήσεις σχετικές με την αρχιτεκτονική
                       διαύλων
freebsd-net            Συζητήσεις δικτύωσης και πηγαίος κώδικας TCP/IP
freebsd-numerics       Συζητήσεις για υλοποίηση υψηλής ποιότητας συναρτήσεων
                       της βιβλιοθήκης libm
freebsd-office         Εφαρμογές γραφείου στο FreeBSD
freebsd-performance    Ερωτήσεις σχετικές με βελτιστοποίηση απόδοσης για
                       εγκαταστάσεις υψηλής απόδοσης και μεγάλου φορτίου
freebsd-perl           Υποστήριξη ενός αριθμού από ports σχετικά με Perl
freebsd-pf             Συζήτηση και ερωτήσεις σχετικές με το σύστημα packet
                       filter firewall
freebsd-platforms      Συζήτηση για μεταφορά σε μη-Intel αρχιτεκτονικές
freebsd-ports          Συζήτηση για την Συλλογή των Ports
freebsd-ports-announce Σημαντικές ειδήσεις και οδηγίες σχετικές με την Συλλογή
                       των Ports
freebsd-ports-bugs     Συζήτηση για σφάλματα και αναφορές σφαλμάτων (PRs) που
                       αφορούν ports
freebsd-ppc            Μεταφορά του FreeBSD στο PowerPC
freebsd-proliant       Τεχνική συζήτηση για χρήση του FreeBSD σε διακομιστές HP
                       ProLiant
freebsd-python         Θέματα σχετικά με Python στο FreeBSD
freebsd-rc             Συζήτηση σχετικά με το σύστημα rc.d και την ανάπτυξή του
freebsd-realtime       Ανάπτυξη επεκτάσεων πραγματικού χρόνου του FreeBSD
freebsd-ruby           Συζήτηση σχετικά με τη Ruby στο FreeBSD
freebsd-scsi           Το υποσύστημα SCSI
freebsd-security       Θέματα ασφαλείας που επηρεάζουν το FreeBSD
                       Χρήση του FreeBSD σε embedded συστήματα (Δεν
freebsd-small          χρησιμοποιείται πλέον: αντί για αυτή τη λίστα,
                       χρησιμοποιήστε την freebsd-embedded)
freebsd-sparc64        Μεταφορά του FreeBSD σε SPARC® συστήματα
freebsd-standards      Συμμόρφωση του FreeBSD με τα πρότυπα C99 και POSIX
freebsd-sysinstall     Συζήτηση για την ανάπτυξη του sysinstall(8)
freebsd-threads        Πολυνηματική επεξεργασία στο FreeBSD
freebsd-tilera         Μεταφορά του FreeBSD στην οικογένεια CPU Tilera
freebsd-tokenring      Υποστήριξη του Token Ring στο FreeBSD
freebsd-toolchain      Συντήρηση των εργαλείων του FreeBSD
freebsd-usb            Συζήτηση υποστήριξης του USB στο FreeBSD
freebsd-virtualization Συζήτηση σχετικά με διάφορες τεχνικές εικονικοποίησης
                       που υποστηρίζονται από το FreeBSD
freebsd-vuxml          Συζήτηση για την υποδομή VuXML
freebsd-x11            Συντήρηση και υποστήριξη του X11 στο FreeBSD
freebsd-xen            Συζήτηση για τη μεταφορά του FreeBSD στο Xen" 
                       υλοποίηση και χρήση
freebsd-xfce           XFCE στο FreeBSD  Μεταφορά και συντήρηση
freebsd-zope           Zope στο FreeBSD  Μεταφορά και συντήρηση

Περιορισμένες λίστες: Οι ακόλουθες λίστες είναι για πιο ειδικό (και απαιτητικό)
κοινό και πιθανώς δεν ενδιαφέρουν το γενικό κοινό. Πριν αρχίσετε να συμμετέχετε
σε κάποια από αυτές, καλό θα είναι να έχετε παρακολουθήσει τις τεχνικές λίστες,
ώστε να αντιλαμβάνεστε τον κώδικα επικοινωνίας και συμπεριφοράς που ισχύει σε
αυτές.

Λίστα               Σκοπός
freebsd-hubs        ¶τομα που διατηρούν mirror sites (υποστήριξη υποδομών)
freebsd-user-groups Οργάνωση των συλλόγων χρηστών
freebsd-vendors     Οργάνωση μεταπωλητών πριν από επίσημες εκδόσεις
freebsd-wip-status  Κατάσταση εργασιών του FreeBSD που βρίσκονται σε εξέλιξη
                    (Work-in-Progress).
freebsd-wireless    Συζήτηση σχετικά με τη στοίβα 802.11, τα εργαλεία ασύρματου
                    δικτύου και την ανάπτυξη προγραμμάτων οδήγησης.
freebsd-www         Συντηρητές του www.FreeBSD.org

Λίστες digest: Όλες οι παραπάνω λίστες διατίθενται και σε μορφή digest
(περίληψης). Μόλις εγγραφείτε σε μία λίστα, μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές
digest στο τμήμα ρυθμίσεων του λογαριασμού σας.
Λίστες SVN: Οι ακόλουθες λίστες είναι για όσους ενδιαφέρονται να βλέπουν τα
μηνύματα (log) που δείχνουν τις αλλαγές σε διάφορες περιοχές του πηγαίου
κώδικα. Είναι λίστες μόνο για ανάγνωση και δεν πρέπει να στέλνετε μηνύματα σε
αυτές.

Λίστα                Περιοχή πηγαίου κώδικα Περιγραφή περιοχής (κώδικας για)
                                            Όλες οι αλλαγές στο δέντρο doc του
svn-doc-all          /usr/doc               Subversion (εκτός από τις περιοχές
                                            user, projects και translations)
svn-doc-head         /usr/doc               Όλες οι αλλαγές στoν κλάδο «head»
                                            του doc Subversion repository
                                            Όλες οι αλλαγές στην περιοχή
svn-doc-projects     /usr/doc/projects      «projects» του doc Subversion
                                            repository
                                            Όλες οι αλλαγές στα scripts
svn-doc-svnadmin     /usr/doc               διαχείρισης, hooks και άλλα
                                            δεδομένα ρυθμίσεων του doc
                                            Subversion repository
svn-ports-all        /usr/ports             Όλες οι αλλαγές στo ports
                                            Subversion repository
svn-ports-head       /usr/ports             Όλες οι αλλαγές στον κλάδο «head»
                                            του ports Subversion repository
                                            Όλες οι αλλαγές στα scripts
svn-ports-svnadmin   /usr/ports             διαχείρισης, hooks και άλλα
                                            δεδομένα ρυθμίσεων του ports
                                            Subversion repository.
                                            Όλες οι αλλαγές στο src Subversion
svn-src-all          /usr/src               repository (εκτός από τις περιοχές
                                            user και projects)
                                            Όλες οι αλλαγές στον κλάδο «head»
svn-src-head         /usr/src               του src Subversion repository
                                            (πρόκειται για τον κλάδο FreeBSD-
                                            CURRENT)
                                            Όλες οι αλλαγές στην περιοχή
svn-src-projects     /usr/projects          πηγαίου κώδικα projects του
                                            Subversion repository
                                            Όλες οι αλλαγές στην περιοχή
svn-src-release      /usr/src               πηγαίου κώδικα releases του
                                            Subversion repository
                                            Όλες οι αλλαγές σε όλους τους
                                            κλάδους πηγαίου κώδικα releng του
svn-src-releng       /usr/src               Subversion repository (πρόκειται
                                            για τους κλάδους security / release
                                            engineering)
                                            Όλες οι αλλαγές σε όλους τους
svn-src-stable       /usr/src               κλάδους πηγαίου κώδικα stable του
                                            Subversion repository
                                            Όλες οι αλλαγές στον κλάδο πηγαίου
svn-src-stable-6     /usr/src               κώδικα stable/6 του Subversion
                                            repository
                                            Όλες οι αλλαγές στον κλάδο πηγαίου
svn-src-stable-7     /usr/src               κώδικα stable/7 του Subversion
                                            repository
                                            Όλες οι αλλαγές στον κλάδο πηγαίου
svn-src-stable-8     /usr/src               κώδικα stable/8 του Subversion
                                            repository
                                            Όλες οι αλλαγές στον κλάδο πηγαίου
svn-src-stable-9     /usr/src               κώδικα stable/9 του Subversion
                                            repository
                                            Όλες οι αλλαγές στους παλιούς
svn-src-stable-other /usr/src               stable κλάδους πηγαίου κώδικα του
                                            Subversion repository
                                            Όλες οι αλλαγές στα scripts
svn-src-svnadmin     /usr/src               διαχείρισης, τα hooks, και άλλα
                                            δεδομένα που αφορούν τις ρυθμίσεις
                                            του Subversion repository
                                            Όλες οι αλλαγές στην πειραματική
svn-src-user         /usr/src               περιοχή πηγαίου κώδικα user του
                                            Subversion repository
                                            Όλες οι αλλαγές στην περιοχή
svn-src-vendor       /usr/src               εργασίας πηγαίου κώδικα vendor του
                                            Subversion repository

-------------------------------------------------------------------------------

C.1.2 Πως να Εγγραφείτε

Για να εγγραφείτε σε μία λίστα, επιλέξτε το όνομα της από τους παραπάνω δεσμούς
ή πηγαίνετε στο http://lists.FreeBSD.org/mailman/listinfo και επιλέξτε την
λίστα για την οποία ενδιαφέρεστε. Η σελίδα της λίστας πρέπει να περιέχει όλες
τις απαραίτητες πληροφορίες εγγραφής.
Για να γράψετε σε μια λίστα, στείλτε το μήνυμα σας στο <όνομα-
λίστας@FreeBSD.org>. Το μήνυμα σας θα διανεμηθεί σε όλα τα μέλη της λίστας, σε
οποιοδήποτε σημείο του κόσμου και αν βρίσκονται.
Για να διαγραφείτε από μια λίστα, επιλέξτε το URL που βρίσκεται στο τέλος κάθε
μηνύματος που λαμβάνετε από την λίστα. Μπορείτε επίσης να στείλετε ένα μήνυμα
στο <όνομα-λίστας-unsubscribe@FreeBSD.org> για να διαγραφείτε μόνος σας.
Για ακόμα μια φορά, θα θέλαμε να σας ζητήσουμε να διατηρήσετε τη συζήτηση των
τεχνικών λιστών στα αντίστοιχα τεχνικά θέματα. Αν ενδιαφέρεστε μόνο για
σημαντικές ανακοινώσεις, τότε προτείνουμε να εγγραφείτε στην ηλεκτρονική_λίστα
ανακοινώσεων_του_FreeBSD, η οποία έχει μικρή κίνηση.
-------------------------------------------------------------------------------

C.1.3 Πίνακες Λιστών

Όλες οι FreeBSD λίστες έχουν συγκεκριμένους βασικούς κανόνες οι οποίοι πρέπει
να ακολουθούνται από οποιονδήποτε τις χρησιμοποιεί. Όποιος αποτύχει να
ακολουθήσει αυτούς τους κανόνες θα λάβει δύο (2) γραπτές προειδοποιήσεις από
τον FreeBSD Postmaster <postmaster@FreeBSD.org>. Σε περίπτωση τρίτης
παραβίασης, το άτομο αυτό θα απομακρυνθεί από όλες τις λίστες του FreeBSD και
τα μηνύματα του προς αυτές θα φιλτράρονται. Λυπόμαστε που χρειάζεται να
επιβάλλουμε αυτούς τους κανόνες και μέτρα, αλλά το σημερινό Διαδίκτυο είναι
καθώς φαίνεται ένα πολύ σκληρό περιβάλλον, και πολλοί δεν εκτιμούν πόσο
εύθραυστοι είναι μερικοί μηχανισμοί του.
Κανόνες:

* Το θέμα κάθε μηνύματος πρέπει να είναι σχετικό με τον βασικό σκοπό της λίστας
  που στάλθηκε, π.χ. αν η λίστα σχετίζεται με τεχνικά θέματα τότε το μήνυμα σας
  πρέπει να περιέχει τεχνικό περιεχόμενο. Η άσχετη φλυαρία ή το flaming μειώνει
  την αξία της λίστας για όλους που την παρακολουθούν και δεν μπορούμε να
  ανεχτούμε αυτή τη συμπεριφορά. Για ελεύθερες συζητήσεις χωρίς κάποιο
  συγκεκριμένο θέμα, διατίθεται η ηλεκτρονική_λίστα_γενικών_συζητήσεων_του
  FreeBSD την οποία και θα πρέπει να χρησιμοποιείτε.
* Κανένα μήνυμα δεν θα πρέπει να σταλεί σε περισσότερες από 2 λίστες, και σε 2
  μόνο όταν υπάρχει ξεκάθαρος και προφανής λόγος για κάτι τέτοιο. Πολλοί
  συνδρομητές είναι έτσι και αλλιώς γραμμένοι σε περισσότερες από μία λίστες.
  Έτσι, αν δεν πρόκειται να κάνετε κάποιο περίεργο συνδυασμό (π.χ. «-stable & -
  scsi»), δεν υπάρχει λόγος να στείλετε μήνυμα σε περισσότερες από μία λίστα
  κάθε φορά. Αν λάβετε κάποιο μήνυμα στο οποίο φαίνονται πολλαπλές λίστες στην
  γραμμή Cc, καλό θα είναι να περικόψετε κάποιες από αυτές πριν στείλετε
  απάντηση. Θεωρείστε υπεύθυνος για τα δικά σας cross-postings, ανεξάρτητα
  ποιος είναι ο δημιουργός τους.
* Προσωπικές επιθέσεις και ασέβεια (στο περιεχόμενο μιας αντιπαράθεσης) δεν
  επιτρέπονται, και αυτό αφορά τόσο τους χρήστες όσο και τους developers.
  Μεγάλες παραβάσεις των κανόνων (netiquette), όπως χρήση τμημάτων ή ολόκληρων
  προσωπικών μηνυμάτων όταν δεν έχει δοθεί άδεια για να γίνει αυτό και δεν ήταν
  αναμενόμενο, αποδοκιμάζονται αλλά δεν απαγορεύονται ρητά. Όμως, υπάρχουν
  μερικές περιπτώσεις όπου τέτοιο περιεχόμενο εμπίπτει στους κανονισμούς
  κάποιας λίστας και μπορεί να οδηγήσει σε προειδοποίηση (ή ακόμα και
  αποκλεισμό) από αυτήν.
* Διαφήμιση προϊόντων ή υπηρεσιών που δεν σχετίζονται με το FreeBSD
  απαγορεύεται αυστηρά και θα οδηγήσει σε άμεσο αποκλεισμό αν είναι φανερό ότι
  ο πταίστης διαφημίζεται με spam.

Ατομικοί πίνακες λιστών:


  freebsd-acpi
      Ανάπτυξη της διαχείρισης ενέργειας και του ACPI

  freebsd-afs
      Andrew File System
      Αυτή η λίστα είναι για συζήτηση της μεταφοράς και της χρήσης του AFS από
      το CMU/Transarc

  freebsd-announce
      Σημαντικά γεγονότα και ανακοινώσεις
      Αυτή η λίστα είναι για άτομα που ενδιαφέρονται μόνο για περιστασιακές
      ανακοινώσεις σημαντικών γεγονότων του FreeBSD. Περιλαμβάνει ανακοινώσεις
      σχετικά με snapshots και άλλα releases. Επίσης δημοσιεύονται σε αυτήν
      ανακοινώσεις για νέες ικανότητες του FreeBSD. Μπορεί να περιέχει
      εκκλήσεις για εθελοντές κτλ. Πρόκειται για μία λίστα με μικρή κίνηση, και
      οι δημοσιεύσεις ελέγχονται αυστηρά.

  freebsd-arch
      Συζητήσεις αρχιτεκτονικής και σχεδιασμού
      Σε αυτή την λίστα συζητείται η αρχιτεκτονική του FreeBSD. Τα μηνύματα
      είναι κατά κύριο λόγο αρκετά τεχνικά. Παραδείγματα σχετικών θεμάτων
      είναι:

      * Πως να επανασχεδιαστεί το σύστημα μεταγλώττισης ώστε να εκτελεί
        ταυτόχρονα πολλές προσαρμοσμένες μεταγλωττίσεις.
      * Τι πρέπει να επισκευαστεί στο VFS ώστε να λειτουργούν τα Heidemann
        layers.
      * Πώς πρέπει να μετατρέψουμε τη διεπαφή (interface) των οδηγών συσκευών
        ώστε να μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα ίδια προγράμματα οδήγησης σε
        πολλούς διαύλους και αρχιτεκτονικές.
      * Πως να γράψετε ένα οδηγό δικτύου.


  freebsd-binup
      Project αναβάθμισης του FreeBSD μέσω έτοιμων (δυαδικών) αρχείων
      Σε αυτή την λίστα συζητείται το σύστημα αναβάθμισης μέσω έτοιμων (binary)
      αρχείων, ή binup. Σε αυτή τη λίστα ανήκουν θέματα σχεδιασμού,
      λεπτομέρειες υλοποίησης, «patches», αναφορές σφαλμάτων, αναφορές
      κατάστασης, αιτήσεις για πρόσθετα χαρακτηριστικά, commit logs, και ότι
      άλλο σχετίζεται με το binup.

  freebsd-bluetooth
      Χρήση της τεχνολογίας Bluetooth στο FreeBSD
      Σε αυτή τη λίστα συναθροίζονται οι χρήστες του Bluetooth στο FreeBSD. Η
      λίστα ασχολείται με θέματα σχεδιασμού, λεπτομέρειες υλοποίησης,
      «patches», αναφορές σφαλμάτων, αναφορές κατάστασης, αιτήσεις για πρόσθετα
      χαρακτηριστικά, και ότι άλλο σχετίζεται με το Bluetooth.

  freebsd-bugbusters
      Προσπάθεια οργάνωσης του χειρισμού των αναφορών προβλημάτων
      Σκοπός αυτής της λίστας είναι να λειτουργεί ως χώρος οργάνωσης και
      συζήτησης για τον Bugmeister, τους Bugbusters, και όσους άλλους
      ενδιαφέρονται για την βάση δεδομένων PR. Αυτή ή λίστα δεν είναι για
      συζητήσεις σχετικά με ιδιαίτερα σφάλματα, «patches» ή PRs.

  freebsd-bugs
      Αναφορές σφαλμάτων
      Αυτή η λίστα είναι για αναφορές σφαλμάτων του FreeBSD. Όποτε είναι
      δυνατό, τα σφάλματα πρέπει να στέλνονται με την εντολή send-pr(1) ή μέσω
      της αντίστοιχης διεπαφή_WEB.

  freebsd-chat
      Μη τεχνικά θέματα που σχετίζονται με την κοινότητα του FreeBSD
      Αυτή η λίστα περιέχει κοινωνικές συζητήσεις, και γενικότερα ότι δεν
      σχετίζεται με τεχνικές πληροφορίες με τις οποίες ασχολούνται οι υπόλοιπες
      λίστες. Περιέχει συζητήσεις για το αν ο Jordan μοιάζει με μικρό κουνάβι ή
      όχι, για το αν πρέπει ή όχι να γράφουμε με κεφαλαία, ποιος πίνει πολύ
      καφέ, που φτιάχνεται η καλύτερη μπύρα, ποιος φτιάχνει μπύρα στο υπόγειο
      του, και άλλα. Περιστασιακές ανακοινώσεις σημαντικών γεγονότων (όπως
      πάρτυ, γάμοι, γεννήσεις, καινούργιες δουλειές κλπ) μπορούν να γίνουν στις
      τεχνικές λίστες, αλλά οι απαντήσεις τους πρέπει να στέλνονται στην λίστα
      -chat.

  freebsd-chromium
      Θέματα σχετικά με το Chromium στο FreeBSD
      Λίστα συζητήσεων για την υποστήριξη του Chromium στο FreeBSD. Πρόκειται
      για τεχνική λίστα σχετική με την ανάπτυξη και εγκατάσταση του Chromium.

  freebsd-core
      Ομάδα core του FreeBSD
      Αυτή είναι μία εσωτερική λίστα για χρήση από τα μέλη του core. Σε αυτή τη
      λίστα μπορείτε να στείλετε μηνύματα, όταν προκύψει κάποιο θέμα σχετικό με
      το FreeBSD το οποίο απαιτεί διαιτησία ή λεπτομερή εξέταση.

  freebsd-current
      Συζητήσεις σχετικά με την χρήση του FreeBSD-CURRENT
      Αυτή η λίστα είναι για χρήστες του FreeBSD-CURRENT. Περιέχει
      προειδοποιήσεις για νέα χαρακτηριστικά που πρόκειται να προστεθούν στο -
      CURRENT και τα οποία θα επηρεάσουν τους χρήστες, και οδηγίες για τις
      κινήσεις που πρέπει να γίνουν ώστε να παραμείνετε στο -CURRENT. Όποιος
      εκτελεί το «CURRENT» πρέπει να εγγραφεί σε αυτήν την λίστα. Είναι μια
      τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-cvsweb
      FreeBSD CVSweb Project
      Τεχνικές συζητήσεις για την χρήση, την ανάπτυξη και την συντήρηση του
      FreeBSD-CVSweb.

  freebsd-desktop
      Χρήση και βελτίωση του FreeBSD ως desktop
      Ή λίστα αυτή προορίζεται για συζητήσεις σχετικές με τη χρήση του FreeBSD
      ως desktop. Απευθύνεται κυρίως σε χρήστες και προγραμματιστές που
      επιθυμούν να συζητήσουν τα προβλήματα που παρουσιάζει το FreeBSD σε
      desktop εφαρμογές, καθώς και αντίστοιχες βελτιώσεις.

  freebsd-doc
      Project τεκμηρίωσης του FreeBSD
      Αυτή η λίστα είναι για συζήτηση θεμάτων και projects που σχετίζονται με
      την δημιουργία τεκμηρίωσης για το FreeBSD. Τα μέλη αυτής της λίστας
      αποκαλούνται συνολικά ως «The FreeBSD Documentation Project». Είναι μια
      ανοικτή λίστα και είστε ελεύθερος να συμμετέχετε και να συνεισφέρετε!

  freebsd-drivers
      Δημιουργία οδηγών συσκευών για το FreeBSD
      Αυτή η λίστα προορίζεται για τεχνικές συζητήσεις σχετικές με οδηγούς
      συσκευών στο FreeBSD. Χρησιμοποιείται κυρίως από τους δημιουργούς οδηγών
      συσκευών για ερωτήσεις σχετικές με τη συγγραφή οδηγών, χρησιμοποιώντας τα
      APIs που παρέχει ο πυρήνας του FreeBSD.

  freebsd-eclipse
      FreeBSD χρήστες του Eclipse IDE, των εργαλείων του, rich client
      εφαρμογών, και ports.
      Πρόθεση της λίστας αυτής είναι να προσφέρει αμοιβαία υποστήριξη για ότι
      έχει να κάνει με την επιλογή, εγκατάσταση, χρήση, ανάπτυξη και συντήρηση
      του Eclipse IDE, των εργαλείων του, εφαρμογών rich client στην πλατφόρμα
      του FreeBSD και για βοήθεια σχετικά με την μεταφορά του Eclipse IDE και
      των πρόσθετων του στο περιβάλλον του FreeBSD.
      Πρόθεση της είναι επίσης να διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών ανάμεσα
      στην κοινότητα του Eclipse και στην κοινότητα του FreeBSD, προς όφελος
      και των δύο.
      Αν και η λίστα επικεντρώνεται κυρίως στις ανάγκες των χρηστών του
      Eclipse, προσφέρει επίσης ένα χώρο συζήτησης για όσους θέλουν να
      αναπτύξουν εφαρμογές σχετικές με το FreeBSD χρησιμοποιώντας το Eclipse.

  freebsd-embedded
      Χρήση του FreeBSD σε embedded εφαρμογές
      Η λίστα συζητά θέματα σχετικά με την χρήση του FreeBSD σε embedded
      συστήματα. Είναι μια τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά
      θέματα. Για τον σκοπό της λίστας αυτής, ορίζουμε ως embedded συστήματα
      τις υπολογιστικές συσκευές που δεν προορίζονται για desktop εφαρμογές,
      και που συνήθως καλύπτουν μια μόνο ανάγκη, αντίθετα με τα γενικά
      υπολογιστικά περιβάλλοντα. Συμπεριλαμβάνονται, εκτός των άλλων, όλα τα
      τηλέφωνα, δικτυακός εξοπλισμός όπως routers, switches και PBXs,
      εξοπλισμός μετρήσεων από απόσταση, PDAs, συστήματα Point Of Sale, και
      πάει λέγοντας.

  freebsd-emulation
      Εξομοίωση άλλων συστημάτων όπως είναι τα Linux/MS-DOS/Windows
      Είναι μια λίστα για τεχνικές συζητήσεις, σχετικές με την εκτέλεση στο
      FreeBSD προγραμμάτων που δημιουργήθηκαν για άλλα λειτουργικά.

  freebsd-eol
      Ομότιμη υποστήριξη για λογισμικό σχετικό με το FreeBSD που δεν
      υποστηρίζεται πλέον από το FreeBSD Project.
      Αυτή η λίστα είναι για όσους ενδιαφέρονται να παρέχουν ή να
      χρησιμοποιήσουν την ομότιμη υποστήριξη για λογισμικό σχετικό με το
      FreeBSD που δεν υποστηρίζεται πλέον από το FreeBSD Project (π.χ., με την
      μορφή «patches» και ανακοινώσεων ασφαλείας).

  freebsd-firewire
      FireWire (iLink, IEEE 1394)
      Αυτή η λίστα είναι για την συζήτηση της σχεδίασης και υλοποίησης ενός
      υποσυστήματος FireWire (γνωστό και ως IEEE 1394 ή iLink) για το FreeBSD.
      Σχετικά θέματα είναι τα πρότυπα, οι συσκευές διαύλου και τα πρωτόκολλά
      τους, κάρτες, προσαρμογείς και chipsets, και η αρχιτεκτονική και η
      υλοποίηση του κώδικα για την σωστή υποστήριξη τους.

  freebsd-fs
      Συστήματα αρχείων
      Συζητήσεις σχετικές με τα συστήματα αρχείων του FreeBSD. Είναι μια
      τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-gecko
      Gecko Rendering Engine
      Συζητήσεις σχετικές με εφαρμογές που χρησιμοποιούν την μηχανή Gecko στο
      FreeBSD.
      Η συζήτηση επικεντρώνεται σε εφαρμογές της Συλλογής των Ports που
      χρησιμοποιούν τη μηχανή Gecko, και ειδικότερα την εγκατάσταση, ανάπτυξη
      και υποστήριξη τους στο FreeBSD.

  freebsd-geom
      GEOM
      Συζητήσεις σχετικές με το GEOM και παρόμοιες υλοποιήσεις. Είναι μια
      τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-gnome
      GNOME
      Συζητήσεις σχετικές με το περιβάλλον GNOME για συστήματα FreeBSD. Είναι
      μια τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-ipfw
      IP Firewall
      Αυτή η λίστα είναι για τεχνικές συζητήσεις που αφορούν τον επανασχεδιασμό
      του κώδικα IP firewall στο FreeBSD. Είναι μια τεχνική λίστα και
      συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-ia64
      Μεταφορά του FreeBSD στην αρχιτεκτονική IA64
      Πρόκειται για μια τεχνική λίστα, για άτομα που δουλεύουν ενεργά στην
      μεταφορά του FreeBSD στην πλατφόρμα IA-64 της Intel, για να αναφέρουν
      προβλήματα ή να συζητήσουν εναλλακτικές λύσεις. ¶τομα που ενδιαφέρονται
      να παρακολουθήσουν την τεχνική συζήτηση είναι επίσης ευπρόσδεκτα.

  freebsd-isdn
      Ανάπτυξη του ISDN
      Αυτή η λίστα είναι για άτομα που συζητούν την ανάπτυξη της υποστήριξης
      ISDN στο FreeBSD.

  freebsd-java
      Ανάπτυξη της Java
      Αυτή η λίστα είναι για άτομα που συζητούν την ανάπτυξη σημαντικών
      εφαρμογών Java για το FreeBSD και την μεταφορά και συντήρηση των JDKs.

  freebsd-jobs
      Ζήτηση και προσφορά εργασίας
      Αυτός είναι ένας χώρος για δημοσίευση ανακοινώσεων για προσφορά και
      ζήτηση εργασίας που σχετίζεται με το FreeBSD, καθώς και βιογραφικών
      σχετικών με το FreeBSD. Αν για παράδειγμα αναζητάτε εργασία σχετική με το
      FreeBSD, ή προσφέρετε μια θέση εργασίας σχετική με το FreeBSD, αυτό είναι
      το σωστό μέρος για να τη διαφημίσετε. Η λίστα αυτή δεν είναι για γενικά
      θέματα εργασίας, για τα οποία υπάρχει πληθώρα από άλλες λίστες στο
      Διαδίκτυο.
      Αυτή η λίστα, όπως και οι υπόλοιπες λίστες του FreeBSD.org, διανέμονται
      παγκόσμια. Έτσι, πρέπει να είστε σαφής για την τοποθεσία και την
      δυνατότητα τηλεργασίας ή βοήθειας στην μετοίκηση.
      Το μήνυμα σας θα πρέπει να χρησιμοποιεί μόνο ανοιχτά πρότυπα  κατά
      προτίμηση απλό κείμενο, αν και βασικής μορφής Portable Document Format
      (PDF), HTML, και μερικά άλλα είναι αποδεκτά από πολλούς χρήστες. Κλειστά
      πρότυπα όπως το Microsoft Word (.doc) θα απορριφθούν από τον διακομιστή
      της λίστας.

  freebsd-kde
      KDE
      Συζητήσεις που αφορούν το KDE σε συστήματα FreeBSD. Είναι μια τεχνική
      λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-hackers
      Τεχνικές συζητήσεις
      Είναι ένας χώρος για τεχνικές συζητήσεις σχετικές με το FreeBSD. Αυτή
      είναι η κύρια τεχνική λίστα. Είναι για άτομα που αναπτύσσουν ενεργά το
      FreeBSD, για να αναφέρουν προβλήματα ή να συζητήσουν εναλλακτικές λύσεις.
      ¶τομα που ενδιαφέρονται να παρακολουθήσουν την τεχνική συζήτηση είναι
      ευπρόσδεκτα. Είναι μια τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά
      θέματα.

  freebsd-hardware
      Γενική συζήτηση για υλικό κι εξαρτήματα υπολογιστών στο FreeBSD
      Γενικές συζητήσεις για τύπους υλικού που λειτουργούν στο FreeBSD, διάφορα
      προβλήματα και προτάσεις σχετικά με το τι να αγοράσετε ή να αποφύγετε.

  freebsd-hubs
      Mirror sites
      Ανακοινώσεις και συζητήσεις για άτομα που συντηρούν mirror sites του
      FreeBSD.

  freebsd-isp
      Θέματα για Παροχείς Υπηρεσιών Διαδικτύου
      Αυτή η λίστα είναι για συζήτηση θεμάτων σχετικών με Παροχείς Υπηρεσιών
      Διαδικτύου (ISPs) που χρησιμοποιούν FreeBSD. Είναι μια τεχνική λίστα και
      συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-mono
      Εφαρμογές Mono και C# στο FreeBSD
      Αυτή η λίστα είναι για συζήτηση θεμάτων σχετικών με το σύστημα ανάπτυξης
      εφαρμογών Mono στο FreeBSD. Πρόκειται για μια τεχνική λίστα. Προορίζεται
      για οποιονδήποτε ασχολείται ενεργά με την ανάπτυξη ή τη μεταφορά
      εφαρμογών Mono ή C# στο FreeBSD. Η συζήτηση αφορά την επίλυση προβλημάτων
      η την εύρεση εναλλακτικών λύσεων. ¶τομα που ενδιαφέρονται να
      παρακολουθήσουν την τεχνική συζήτηση είναι επίσης ευπρόσδεκτα.

  freebsd-office
      Εφαρμογές γραφείου στο FreeBSD
      Συζητήσεις σχετικές με την εγκατάσταση, ανάπτυξη και υποστήριξη εφαρμογών
      γραφείου στο FreeBSD.

  freebsd-performance
      Συζητήσεις για την ρύθμιση και την βελτιστοποίηση του FreeBSD
      Αυτή η λίστα υπάρχει για να παρέχει ένα μέρος όπου οι hackers, οι
      διαχειριστές, και όσοι άλλοι ενδιαφέρονται, να συζητούν θέματα σχετικά με
      την απόδοση του FreeBSD. Αποδεκτά θέματα είναι οι συζητήσεις που
      αναφέρονται σε εγκαταστάσεις FreeBSD που υπόκεινται σε μεγάλο φόρτο,
      έχουν προβλήματα απόδοσης, ή φτάνουν το FreeBSD στα όρια του. Συνιστούμε
      ανεπιφύλακτα να γραφούν στη λίστα όσοι ενδιαφέρονται να βελτιώσουν την
      απόδοση του FreeBSD. Είναι μία τεχνική λίστα που απευθύνεται σε έμπειρους
      χρήστες του FreeBSD, hackers, ή διαχειριστές που ενδιαφέρονται να κάνουν
      το FreeBSD γρήγορο και αξιόπιστο. Δεν πρόκειται για μια λίστα ερωτήσεων
      και απαντήσεων που μπορεί να αντικαταστήσει την μελέτη της τεκμηρίωσης,
      αλλά ένα μέρος για συνεισφορές ή για απαντήσεις σε αναπάντητα θέματα
      σχετικά με την απόδοση.

  freebsd-pf
      Συζητήσεις και ερωτήσεις για το σύστημα packet filter firewall
      Συζητήσεις σχετικές με το packet filter (pf) firewall system στο FreeBSD.
      Τεχνικές συζητήσεις και ερωτήσεις χρηστών είναι ευπρόσδεκτες. Η λίστα
      είναι επίσης ένα μέρος για συζήτηση του ALTQ QoS framework.

  freebsd-platforms
      Μεταφορά του FreeBSD σε μη-Intel πλατφόρμες
      Προβλήματα του FreeBSD που εμφανίζονται σε περισσότερες από μία
      πλατφόρμες, καθώς και γενικές συζητήσεις και προτάσεις για μεταφορά του
      FreeBSD σε μη-Intel πλατφόρμες. Είναι μια τεχνική λίστα και συζητούνται
      μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-ports
      Συζήτηση για τα «ports»
      Συζητήσεις σχετικές με την «Συλλογή των Ports» του FreeBSD (/usr/ports),
      την υποδομή των ports, και γενικά τις προσπάθειες συντονισμού των ports.
      Είναι μια τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-ports-announce
      Σημαντικές ειδήσεις και οδηγίες σχετικές με την «Συλλογή των Ports» του
      FreeBSD.
      Σημαντικές ειδήσεις σχετικές με την «Συλλογή των Ports» (/usr/ports) που
      απευθυνόνται σε όσους αναπτύσσουν ή μεταφέρουν λογισμικό στο FreeBSD αλλά
      και στους τελικούς χρήστες. Περιλαμβάνονται ειδήσεις σχετικές με αλλαγές
      στην αρχιτεκτονική και την υποδομή, νέες δυνατότητες αλλά και σημαντικές
      πληροφορίες αναβάθμισης και νέων εκδόσεων. Πρόκειται για λίστα με μικρή
      κίνηση που προορίζεται για ανακοινώσεις.

  freebsd-ports-bugs
      Συζήτηση για τα σφάλματα των «ports»
      Συζητήσεις που σχετίζονται με τις αναφορές προβλημάτων της «Συλλογής των
      Ports» (/usr/ports) του FreeBSD, προτάσεις για νέα ports ή για αλλαγές σε
      υπάρχοντα ports. Είναι μια τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά
      τεχνικά θέματα.

  freebsd-proliant
      Τεχνική συζήτηση για το FreeBSD σε διακομιστές HP ProLiant
      Αυτή η λίστα είναι για τεχνικές συζητήσεις σχετικά με την χρήση του
      FreeBSD σε διακομιστές HP ProLiant. Η συζήτηση περιλαμβάνει θέματα
      προγραμμάτων οδήγησης για ProLiant, λογισμικό διαχείρισης, εργαλεία
      ρυθμίσεων, και ανανεώσεις του BIOS. Η λίστα αυτή είναι το καταλληλότερο
      μέρος για συζήτηση σχετικά με τα αρθρώματα hpasmd, hpasmcli, και
      hpacucli.

  freebsd-python
      Η Python στο FreeBSD
      Αυτή η λίστα είναι για συζητήσεις σχετικές με την βελτιστοποίηση της
      υποστήριξης της Python στο FreeBSD. Είναι μια τεχνική λίστα. Προορίζεται
      για άτομα που ασχολούνται με την μεταφορά της Python, των αρθρωμάτων της
      (modules) και του Zope στο FreeBSD. Όσοι ενδιαφέρονται να παρακολουθήσουν
      την τεχνική συζήτηση, είναι ευπρόσδεκτοι.

  freebsd-questions
      Ερωτήσεις χρηστών
      Αυτή η λίστα είναι για ερωτήσεις σχετικές με το FreeBSD. Δεν πρέπει να
      στέλνετε ερωτήσεις τύπου «how to» σε τεχνικές λίστες εκτός αν πιστεύετε
      ότι η ερώτηση σας είναι πολύ εξειδικευμένη.

  freebsd-ruby
      Συζήτηση σχετικά με τη Ruby στο FreeBSD
      Η λίστα αυτή είναι για συζητήσεις που σχετίζονται με την υποστήριξη της
      Ruby στο FreeBSD. Πρόκειται για μια λίστα τεχνικών ερωτήσεων. Απευθύνεται
      σε άτομα που δουλεύουν σε Ports της Ruby, σε βιβλιοθήκες τρίτων
      κατασκευαστών, και σε άλλα πλαίσια λειτουργιών.
      Είναι επίσης ευπρόσδεκτοι όσοι ενδιαφέρονται για αυτού του είδους την
      τεχνική συζήτηση.

  freebsd-scsi
      Το υποσύστημα SCSI
      Αυτή η λίστα είναι για άτομα που εργάζονται στο SCSI υποσύστημα του
      FreeBSD. Είναι μια τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά
      θέματα.

  freebsd-security
      Θέματα ασφαλείας
      Αφορά θέματα ασφαλείας υπολογιστών που εκτελούν FreeBSD (DES, Kerberos,
      γνωστά θέματα ασφαλείας και διορθώσεις, κτλ). Είναι μια τεχνική λίστα και
      συζητούνται μόνο αυστηρά τεχνικά θέματα. Σημειώστε ότι δεν πρόκειται για
      λίστα ερωτήσεων και απαντήσεων, αλλά η συνεισφορά (τόσο ερωτήσεων όσο ΚΑΙ
      απαντήσεων) στο FAQ είναι ευπρόσδεκτη.

  freebsd-security-notifications
      Ειδοποιήσεις ασφαλείας
      Ειδοποιήσεις για προβλήματα ασφαλείας και διορθώσεις στο FreeBSD. Δεν
      πρόκειται για λίστα συζητήσεων. Η λίστα συζητήσεων είναι η FreeBSD-
      security.

  freebsd-small
      Χρήση του FreeBSD σε embedded εφαρμογές
      Αυτή η λίστα συζητά θέματα σχετικά με ασυνήθιστα μικρές και embedded
      εγκαταστάσεις του FreeBSD. Είναι μια τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο
      αυστηρά τεχνικά θέματα.

           Σημείωση:Η λίστα αυτή έχει αντικατασταθεί από την freebsd-
           embedded.


  freebsd-stable
      Συζητήσεις σχετικές με την χρήση του FreeBSD-STABLE
      Αυτή η λίστα είναι για τους χρήστες του FreeBSD-STABLE. Περιέχει
      προειδοποιήσεις για νέα χαρακτηριστικά που πρόκειται να ενσωματωθούν στο
      -STABLE και τα οποία ενδεχομένως να επηρεάσουν τους χρήστες του. Επίσης
      περιέχει οδηγίες για τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε ώστε να
      παραμείνετε στο -STABLE. Θα πρέπει να εγγραφείτε σε αυτή τη λίστα, αν
      ακολουθείτε το «STABLE». Είναι μια τεχνική λίστα και συζητούνται μόνο
      αυστηρά τεχνικά θέματα.

  freebsd-standards
      Συμμόρφωση με τα πρότυπα C99 & POSIX
      Αυτή η λίστα είναι για τεχνικές συζητήσεις σχετικά με την συμμόρφωση του
      FreeBSD με τα πρότυπα C99 και POSIX.

  freebsd-toolchain
      Συντήρηση των ενσωματωμένων εργαλείων του FreeBSD
      Αυτή η λίστα είναι για συζητήσεις που σχετίζονται με την σειρά εργαλείων
      (toolchain) που έρχονται με το FreeBSD. Η συζήτηση μπορεί να περιλαμβάνει
      θέματα σχετικά με την κατάσταση του Clang και του GCC, αλλά και θέματα
      σχετικά με προγράμματα όπως μεταγλωττιστές, assemblers, linkers και
      debuggers.

  freebsd-usb
      Συζήτηση για την υποστήριξη του διαύλου USB στο FreeBSD
      Αυτή η λίστα είναι για τεχνικές συζητήσεις σχετικά με την υποστήριξη του
      διαύλου USB στο FreeBSD.

  freebsd-user-groups
      Οργάνωση των συλλόγων χρηστών
      Αυτή η λίστα είναι για τους συντονιστές των επιμέρους τοπικών συλλόγων
      χρηστών για συζήτηση θεμάτων μεταξύ τους και με κάποιο μέλος της ομάδας
      Core. Αυτή η λίστα θα πρέπει να αναφέρει μόνο τις συναντήσεις και την
      οργάνωση projects που αναφέρονται σε περισσότερους από ένα συλλόγους
      χρηστών.

  freebsd-vendors
      Πωλητές
      Οργάνωση συζητήσεων μεταξύ του FreeBSD Project και των πωλητών λογισμικού
      και υλικού σχετικού με το FreeBSD.

  freebsd-virtualization
      Συζήτηση διάφορων τεχνικών εικονικοποίησης που υποστηρίζονται από το
      FreeBSD.
      Μια λίστα για τη συζήτηση των διάφορων τεχνικών εικονικοποίησης που
      υποστηρίζονται από το FreeBSD. Από τη μια μεριά εστιάζει στην υλοποίηση
      των βασικών λειτουργιών αλλά και την προσθήκη νέων δυνατοτήτων. Από την
      άλλη, οι χρήστες θα έχουν μια ομάδα συζητήσεων όπου μπορούν να ζητούν
      βοήθεια σε περίπτωση προβλημάτων, ή να συζητούν τις δικές τους χρήσεις.

  freebsd-wip-status
      Κατάσταση εργασιών σε εξέλιξη στο FreeBSD
      Στη λίστα αυτή μπορείτε να ανακοινώσετε την έναρξη και την πρόοδο κάποιας
      εργασίας σας που σχετίζεται με το FreeBSD. Τα μηνύματα σε αυτή τη λίστα
      ελέγχονται. Συνίσταται να στείλετε το μήνυμα σας με παραλήπτη μια πιο
      τοπική σας λίστα του FreeBSD, και απλώς να κοινοποιήσετε το μήνυμα σας σε
      αυτή τη λίστα. Με τον τρόπο αυτό, μπορείτε επίσης να συζητήσετε για την
      εργασία σας στην τοπική λίστα, καθώς η συζήτηση σε αυτή τη λίστα δεν
      επιτρέπεται.
      Δείτε τα αρχεία της λίστας για να πάρετε μια ιδέα της μορφής των
      μηνυμάτων που μπορείτε να στείλετε.
      Μια περίληψη των περιεχομένων της λίστας ενδέχεται να δημοσιεύεται κατά
      τακτά διαστήματα στη δικτυακή τοποθεσία του FreeBSD, ως μέρος των
      Αναφορών Κατάστασης (Status Reports) [14]. Στην ίδια τοποθεσία, μπορείτε
      επίσης να βρείτε περισσότερα παραδείγματα και προηγούμενες αναφορές.

  freebsd-wireless
      Συζήτηση σχετικά με τη στοίβα 802.11, τα εργαλεία ασύρματου δικτύου και
      την ανάπτυξη προγραμμάτων οδήγησης
      H λίστα αυτή εστιάζει στη στοίβα δικτύου 802.11 (sys/net80211), την
      ανάπτυξη προγραμμάτων οδήγησης και εργαλείων. Περιλαμβάνει αναφορές
      προβλημάτων, νέα χαρακτηριστικά και πληροφορίες συντήρησης.

  freebsd-xen
      Συζήτηση για τη μεταφορά του FreeBSD στο Xen  υλοποίηση και χρήση
      Πρόκειται για μια λίστα που εστιάζει στην μεταφορά του FreeBSD στο Xen. Η
      κίνηση σε αυτή τη λίστα αναμένεται να είναι μικρή, και έτσι θα
      χρησιμοποιηθεί τόσο για τεχνικές συζητήσεις σχετικά με το σχεδιασμό και
      την υλοποίηση, όσο και με προβλήματα εγκατάστασης και διαχείρισης.

  freebsd-xfce
      XFCE
      Συζήτηση για τη μεταφορά του XFCE στο FreeBSD. Πρόκειται για μια λίστα
      τεχνικών συζητήσεων. Προορίζεται για όσους ασχολούνται ενεργά με τη
      μεταφορά του XFCE στο FreeBSD ώστε να συζητούν προβλήματα και
      εναλλακτικές λύσεις. Η λίστα είναι επίσης ανοικτή σε όσους ενδιαφέρονται
      για τεχνική συζήτηση αυτού του είδους.

  freebsd-zope
      Zope
      Μια λίστα συζητήσεων σχετικών με τη μεταφορά του περιβάλλοντος Zope στο
      FreeBSD. Πρόκειται για λίστα τεχνικών συζητήσεων. Απευθύνεται κυρίως σε
      άτομα που συμμετέχουν ενεργά στη μεταφορά του Zope στο FreeBSD και
      συζητούνται προβλήματα και εναλλακτικές λύσεις. Η λίστα είναι επίσης
      ανοικτή σε όσους ενδιαφέρονται για τεχνική συζήτηση αυτού του είδους.

-------------------------------------------------------------------------------

C.1.4 Φιλτράρισμα στις Λίστες Ηλεκτρονικού Ταχυδρομείου

Οι λίστες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του FreeBSD φιλτράρονται με πολλαπλούς
τρόπους για να αποφύγουμε την διανομή spam, ιών, και άλλων ανεπιθύμητων
μηνυμάτων. Το φιλτράρισμα που περιγράφεται σε αυτή την ενότητα, αποτελεί ένα
μόνο μέρος των συνολικών μέτρων που λαμβάνουμε για την προστασία των λιστών
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Στις λίστες επιτρέπονται μόνο συγκεκριμένοι τύποι συνημμένων αρχείων. Όλα τα
συνημμένα αρχεία με τύπο MIME που δεν βρίσκεται στην παρακάτω λίστα,
διαγράφονται πριν διανεμηθεί το μήνυμα στις λίστες.

* application/octet-stream
* application/pdf
* application/pgp-signature
* application/x-pkcs7-signature
* message/rfc822
* multipart/alternative
* multipart/related
* multipart/signed
* text/html
* text/plain
* text/x-diff
* text/x-patch


     Σημείωση:Μερικές λίστες μπορεί να επιτρέπουν συνημμένα αρχεία και
     άλλων τύπων MIME, αλλά οι παραπάνω τύποι ισχύουν στις περισσότερες
     λίστες.

Εάν το κείμενο ενός μηνύματος περιέχεται τόσο σε μορφή HTML όσο και απλού
κειμένου, το τμήμα HTML θα αφαιρεθεί. Εάν ένα μήνυμα περιέχει μόνο HTML, θα
μετατραπεί σε απλό κείμενο.
-------------------------------------------------------------------------------

C.2 Usenet Newsgroups

Εκτός από δύο newsgroups που ασχολούνται με το FreeBSD, υπάρχουν πολλά ακόμα
στα οποία γίνεται συζήτηση για το FreeBSD ή άλλα θέματα που ενδεχομένως
ενδιαφέρουν τους χρήστες του.
-------------------------------------------------------------------------------

C.2.1 Newsgroups Σχετικά με το BSD


* comp.unix.bsd.freebsd.announce
* comp.unix.bsd.freebsd.misc
* de.comp.os.unix.bsd (Στα Γερμανικά)
* fr.comp.os.bsd (Στα Γαλλικά)
* it.comp.os.freebsd (Στα Ιταλικά)
* tw.bbs.comp.386bsd (Σε Παραδοσιακά Κινέζικα)

-------------------------------------------------------------------------------

C.2.2 ¶λλα Ενδιαφέροντα UNIX Newsgroups


* comp.unix
* comp.unix.questions
* comp.unix.admin
* comp.unix.programmer
* comp.unix.shell
* comp.unix.user-friendly
* comp.security.unix
* comp.sources.unix
* comp.unix.advocacy
* comp.unix.misc
* comp.bugs.4bsd
* comp.bugs.4bsd.ucb-fixes
* comp.unix.bsd

-------------------------------------------------------------------------------

C.2.3 Σύστημα X Window


* comp.windows.x.i386unix
* comp.windows.x
* comp.windows.x.apps
* comp.windows.x.announce
* comp.windows.x.intrinsics
* comp.windows.x.motif
* comp.windows.x.pex
* comp.emulators.ms-windows.wine

-------------------------------------------------------------------------------

C.3 Διακομιστές Ιστοσελίδων


C.3.1 Forums, Blogs, και Κοινωνικά Δίκτυα


* Τα_Forums_του_FreeBSD βασίζονται σε διεπαφή web και είναι κατάλληλα για
  τεχνικές συζητήσεις και ερωτήσεις που αφορούν το FreeBSD.
* Το_Planet_FreeBSD συγκεντρώνει σε ένα σημείο τις ροές από δεκάδες ιστολόγια
  μελών της ομάδας ανάπτυξης του FreeBSD. Πολλά από τα μέλη, χρησιμοποιούν αυτή
  τη δυνατότητα για να γνωστοποιήσουν την εργασία που κάνουν τη δεδομένη
  στιγμή, τυχόν νέες διορθώσεις, καθώς και τα μελλοντικά τους σχέδια.
* Το_κανάλι_BSDConferences_στο_Youtube παρέχει μια συλλογή βίντεο υψηλής
  ποιότητας, από διάφορα BSD συνέδρια σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για ένα
  θαυμάσιο τρόπο να παρακολουθήσετε σημαντικά μέλη της ομάδας ανάπτυξης να
  παρουσιάζουν τη νέα τους δουλειά στο FreeBSD.

-------------------------------------------------------------------------------

C.3.2 Επίσημα Mirrors

Central_Servers, Armenia, Australia, Austria, Belgium, Brazil, Canada, China,
Costa_Rica, Czech_Republic, Denmark, Estonia, Finland, France, Germany, Greece,
Hong_Kong, Hungary, Iceland, Italy, Japan, Korea, Kuwait, Kyrgyzstan, Latvia,
Lithuania, Netherlands, Norway, Philippines, Portugal, Romania, Russia, San
Marino, Slovak_Republic, Slovenia, South_Africa, Spain, Sweden, Switzerland,
Taiwan, Thailand, Turkey, Ukraine, United_Kingdom, USA.
(as of UTC)

* Central Servers

  o http://www.FreeBSD.org/

* Armenia

  o http://www1.am.FreeBSD.org/ (IPv6)

* Australia

  o http://www.au.FreeBSD.org/
  o http://www2.au.FreeBSD.org/

* Austria

  o http://www.at.FreeBSD.org/ (IPv6)

* Belgium

  o http://freebsd.unixtech.be/

* Brazil

  o http://www.br.FreeBSD.org/ (IPv6)
  o http://www2.br.FreeBSD.org/www.freebsd.org/
  o http://www3.br.FreeBSD.org/

* Canada

  o http://www.ca.FreeBSD.org/
  o http://www2.ca.FreeBSD.org/

* China

  o http://www.cn.FreeBSD.org/

* Costa Rica

  o http://www1.cr.FreeBSD.org/

* Czech Republic

  o http://www.cz.FreeBSD.org/ (IPv6)

* Denmark

  o http://www.dk.FreeBSD.org/ (IPv6)

* Estonia

  o http://www.ee.FreeBSD.org/

* Finland

  o http://www.fi.FreeBSD.org/
  o http://www2.fi.FreeBSD.org/

* France

  o http://www.fr.FreeBSD.org/
  o http://www1.fr.FreeBSD.org/

* Germany

  o http://www.de.FreeBSD.org/

* Greece

  o http://www.gr.FreeBSD.org/

* Hong Kong

  o http://www.hk.FreeBSD.org/

* Hungary

  o http://www.hu.FreeBSD.org/
  o http://www2.hu.FreeBSD.org/

* Iceland

  o http://www.is.FreeBSD.org/

* Italy

  o http://www.it.FreeBSD.org/
  o http://www.gufi.org/mirrors/www.freebsd.org/data/

* Japan

  o http://www.jp.FreeBSD.org/www.FreeBSD.org/ (IPv6)

* Korea

  o http://www.kr.FreeBSD.org/
  o http://www2.kr.FreeBSD.org/

* Kuwait

  o http://www.kw.FreeBSD.org/

* Kyrgyzstan

  o http://www.kg.FreeBSD.org/

* Latvia

  o http://www.lv.FreeBSD.org/
  o http://www2.lv.FreeBSD.org/

* Lithuania

  o http://www.lt.FreeBSD.org/

* Netherlands

  o http://www.nl.FreeBSD.org/
  o http://www2.nl.FreeBSD.org/

* Norway

  o http://www.no.FreeBSD.org/

* Philippines

  o http://www.FreeBSD.org.ph/

* Portugal

  o http://www.pt.FreeBSD.org/
  o http://www1.pt.FreeBSD.org/
  o http://www4.pt.FreeBSD.org/
  o http://www5.pt.FreeBSD.org/

* Romania

  o http://www.ro.FreeBSD.org/
  o http://www1.ro.FreeBSD.org/
  o http://www2.ro.FreeBSD.org/
  o http://www3.ro.FreeBSD.org/

* Russia

  o http://www.ru.FreeBSD.org/
  o http://www2.ru.FreeBSD.org/
  o http://www3.ru.FreeBSD.org/
  o http://www4.ru.FreeBSD.org/
  o http://www5.ru.FreeBSD.org/

* San Marino

  o http://www.sm.FreeBSD.org/

* Slovak Republic

  o http://www.sk.FreeBSD.org/

* Slovenia

  o http://www.si.FreeBSD.org/
  o http://www2.si.FreeBSD.org/

* South Africa

  o http://www.za.FreeBSD.org/
  o http://www2.za.FreeBSD.org/

* Spain

  o http://www.es.FreeBSD.org/
  o http://www2.es.FreeBSD.org/
  o http://www3.es.FreeBSD.org/

* Sweden

  o http://www.se.FreeBSD.org/
  o http://www2.se.FreeBSD.org/

* Switzerland

  o http://www.ch.FreeBSD.org/ (IPv6)
  o http://www2.ch.FreeBSD.org/ (IPv6)

* Taiwan

  o http://www.tw.FreeBSD.org/ (IPv6)
  o http://www2.tw.FreeBSD.org/
  o http://www3.tw.FreeBSD.org/
  o http://www4.tw.FreeBSD.org/
  o http://www5.tw.FreeBSD.org/ (IPv6)
  o http://www6.tw.FreeBSD.org/
  o http://www7.tw.FreeBSD.org/

* Thailand

  o http://www.th.FreeBSD.org/

* Turkey

  o http://www.tr.FreeBSD.org/
  o http://www2.tr.FreeBSD.org/
  o http://www3.tr.FreeBSD.org/ (IPv6)

* Ukraine

  o http://www.ua.FreeBSD.org/
  o http://www2.ua.FreeBSD.org/
  o http://www5.ua.FreeBSD.org/
  o http://www4.ua.FreeBSD.org/

* United Kingdom

  o http://www1.uk.FreeBSD.org/
  o http://www3.uk.FreeBSD.org/

* USA

  o http://www2.us.FreeBSD.org/
  o http://www5.us.FreeBSD.org/ (IPv6)


-------------------------------------------------------------------------------

C.4 Διευθύνσεις Ηλεκτρονικού Ταχυδρομείου

Οι ακόλουθες ενώσεις χρηστών παρέχουν στα μέλη τους διευθύνσεις ηλεκτρονικού
ταχυδρομείου που σχετίζονται με το FreeBSD. Ο διαχειριστής που αναφέρεται
παρακάτω, διατηρεί το δικαίωμα να ανακαλέσει την διεύθυνση, αν γίνει κατάχρηση
της με οποιοδήποτε τρόπο.

Τομέας              Υπηρεσίες Ένωση Χρηστών              Διαχειριστής
ukug.uk.FreeBSD.org Μόνο      <ukfreebsd@uk.FreeBSD.org> Lee Johnston
                    προώθηση                             <lee@uk.FreeBSD.org>

-------------------------------------------------------------------------------


Παράρτημα D. Κλειδιά PGP

Στο παράρτημα αυτό, θα βρείτε τα δημόσια PGP κλειδιά των officers και των μελών
της ομάδας ανάπτυξης του FreeBSD. Μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε για να
ελέγξετε μια ψηφιακή υπογραφή ή για να στείλετε κρυπτογραφημένο email σε κάποιο
μέλος της ομάδας. Μπορείτε να κατεβάσετε την πλήρη λίστα από κλειδιά χρηστών
του FreeBSD.org, από την τοποθεσία http://www.FreeBSD.org/doc/pgpkeyring.txt.
-------------------------------------------------------------------------------

D.1 Officers


D.1.1 Ομάδα Ασφάλειας <security-officer@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/CA6CDFB2 2002-08-27 FreeBSD Security Officer <security-
  officer@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = C374 0FC5 69A6 FBB1 4AED  B131 15D6 8804 CA6C DFB2
  sub  2048g/A3071809 2002-08-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 7906 characters]
  KRrlaWusbYfqZn4BQsSpYw90evo=
  =BvhO
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.1.2 Γραμματέας της Ομάδας Core <core-secretary@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/2CA49776 2012-07-23
        Key fingerprint = 89F6 C031 B4E3 D472 E4CE  8372 4D58 FDCD 2CA4 9776
  uid                  FreeBSD Core Team Secretary <core-secretary@freebsd.org>
  sub   2048R/BBAD1C98 2012-07-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v2.0.19 (FreeBSD)

  mQENBFANQTEBCADwvspc52P27Eq2Wdm0/kbaEC84FHSud6fZdn1Zhib/7fjuAHoV
  U+61w64t9KQVA5NHKviO19j+7dm4CY20aOJHjcHj89q7NpIfE/05J/krTAJ0Ysk+
  HdztzVOD3Zt5c9wGVKKfXbzQ3AAoISmJWF5K8a5oJo1wPt4xD4J0up9OzHOQRUjM
  MKXOYkg/8RVNrdcuVJt/31wkhpsm0Bf6AnHzUybHdgnzSdhFEiQoWg+OFC3X6X4B
  gWH32fo2FiZNsogvLEbd5fdiGPxbsT58p3D6Zd83e7IhffPxjFMlCq2ZL506drAy
  jbadDdk7d76RWvDDuFGykFXwJOtxoKuH/drFABEBAAG0OEZyZWVCU0QgQ29yZSBU
  ZWFtIFNlY3JldGFyeSA8Y29yZS1zZWNyZXRhcnlAZnJlZWJzZC5vcmc+iQE4BBMB
  AgAiBQJQDUExAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBNWP3NLKSX
  dlVTB/9BZ7FcZK2YDB9ervPig3t35Z7ips/4KKbpnTwkWw4QktwkGEOLsAr2fdRC
  XBkRiTMzT2Zwh/M8OzNkDcgJcHic5EQSIKOF0HEj/YuCE7HOBvSkxo70wHN8F1eJ
  8mqTETgv6P2BpeM3pPoMeisGAhp9NFQWYb5N7Bb5x+U2jjLnDAjmcuc1AkzrOlth
  gPrs73PY0rnu73acrzrThavCaKRO/40+Xmp88+QYHhvGjsUF54kbjXitiFQJP9ha
  ZdV22OjIigm3tOmOkPGFHMHG7g1GYp52NLbeDcytMX42eYZi1pOSvovoi3OImRb5
  rMNvryEmT6yTWC93MJOKbQe7Yn8LiEYEEBECAAYFAlAN0EQACgkQk13vRKCTJitF
  ngCffyTfE6cq5Osi9c3QGFVHYxC8uAUAn3MZ4iqGJirIXdaNT8YCK79Brdw0iJwE
  EAECAAYFAlAN0JkACgkQ/KbBSP+K4wUKiAP/TqgTqqV7mCIwesCGf6MaYNlhdv0S
  GYuPNa3RfSTbEHMyhDt9FPjaiiHpuYSl39e1/tNPFO5+48XrKsII4lu8Qgjgakgu
  KeYt8cFTjSzAX9lz9uNMieZE4Lv1/mkc8LEKYfmbaipxwPVcaxz1HiGakPIITTJ3
  34jo2LkqZBII8Xq5AQ0EUA1BMQEIALrp6i6T/r8rqpTSUU6Y6RAzKe8tMW/hCs/0
  pJt4MdIVxboVg1WgNwZuKk3srJIim60REEaR0JG8awMG+GIf9t3BMckIsQ8Pm9W9
  VQ0084iVuhUQcrjpmI+T6fsX0ssX1AFrO7lH6hLXVEXoNmCaXG3lIc1OGlR8lYi7
  r7xAbCYkFz+2isttqZxcn/CNPSRzn+CXE/jNMaikNQGouUrF8twi3ubyzYhpBvVj
  dn1PO+KFLD/kbo5rPx3+sdgw65d8XedVMiS+U5OVVpY57zoYLjeCb/QTAR/Yunen
  epd3OlwW6fR2959njWbhPFG1Wfj9FR6kgw18hpcaY/qzLN87MvcAEQEAAYkBHwQY
  AQIACQUCUA1BMQIbDAAKCRBNWP3NLKSXdsXeB/9WxOG4sVcRYmcru1z6Y6L6XnIh
  IEn/awPWt5MY3qtTZzFBXWIyxJnQYr+U2Wk2ano6Vqc8Uco+GuXqA0IfMsmcCciV
  vYTUxQUmqqRxepJ0Yw0FZdcQ7V0aaUNStlqyfWopZsSycVvPrp+jOwPO1gP57DkI
  yGUDK+3tDoSuFCYIAf+0ZYhJiYI2y86T7UQ5j+m98c2VZejtFBRtBmEwu/dsuQqw
  UgbOFW6RakI1waLsGxZoG4nZCRWsDqN3NVe9agQy5FzVTHHiCqx0HZx2usdwpov+
  UWiwIJwPX1hpxtgkBOq/DG0go94EybMGrzSXFCP6NccYpmGY3o+8bYI4HjLY
  =Y5nS
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.1.3 Γραμματέας Ομάδας Διαχείρισης των Ports <portmgr-secretary@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/BBC4D7D5 2012-07-24
        Key fingerprint = FB37 45C8 6F15 E8ED AC81  32FC D829 4EC3 BBC4 D7D5
  uid                  FreeBSD Ports Management Team Secretary <portmgr-
  secretary@FreeBSD.org>
  sub   2048R/5F65CFE7 2012-07-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFAOzqYBCACYd+KGv0/DduIRpSEKWZG2yfDILStzWfdaQMD+8zdWihB0x7dd
  JDBUpV0o0Ixzt9mvu5CHybx+9lOHeFRhZshFXc+bIJOPyi+JrSs100o7Lo6jg6+c
  Si2vME0ixG4x9YjCi8DisXIGJ1kZiDXhmVWwCvL+vLInpeXrtJnK8yFkmszCOr4Y
  Q3GXuvdU0BF2tL/Wo/eCbSf+3U9syopVS2L2wKcP76bbYU0ioO35Y503rJEK6R5G
  TchwYvYjSXuhv4ec7N1/j3thrMC9GNpoqjVninTynOk2kn+YZuMpO3c6b/pfoNcq
  MxoizGlTu8VT4OO/SF1y52OkKjpAsENbFaNTABEBAAG0R0ZyZWVCU0QgUG9ydHMg
  TWFuYWdlbWVudCBUZWFtIFNlY3JldGFyeSA8cG9ydG1nci1zZWNyZXRhcnlARnJl
  ZUJTRC5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJQDs6mAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRDYKU7Du8TX1QW2B/0coHe8utbTfGKpeM4BY9IyC+PFgkE58Hq50o8d
  shoB9gfommcUaK9PNwJPxTEJNlwiKPZy+VoKs/+dO8gahovchbRdSyP1ejn3CFy+
  H8pol0hDDU4n7Ldc50q54GLuZijdcJZqlgOloZqWOYtXFklKPZjdUvYN8KHAntgf
  u361rwM4DZ40HngYY9fdGc4SbXurGA5m+vLAURLzPv+QRQqHfaI1DZF6gzMgY49x
  qS1JBF4kPoicpgvs3o6CuX8MD9ewGFSAMM3EdzV6ZdC8pnpXC8+8Q+p6FjNqmtjk
  GpW39Zq/p8SJVg1RortCH6qWLe7dW7TaFYov7gF1V/DYwDN5iQEcBBABAgAGBQJQ
  DuVrAAoJENk3EJekc8mQ3KwIAImNDMXAF8ajPwCZFpM6KDi3F/jpwyBPISGY1oWu
  YPEi1zN94k5jS90aZb3W8Y8x4JTh35Ewb6XODi3uGLSLCmnlqu2a80yPfXf5IuWm
  IQdFNQxvosj9UHrg+icZGFmm+f0hPJxMTsZREv3AvivQfnb/N3xIICxW4SjKSYXQ
  cq4hr4ObhUx7GKnjayq+ofU2cRlujr87uOH0fO3xhOJG4+cX5mI1HGK38k0Csc1z
  qYa/66Qe5dnIZz+sNXpEPMLAHIt1a45UB967igJdZSDFN33bPl1QWmf3aUXU3d1V
  ttiSyHkpm4kb9KgsDkUk1IJ5nUe9OXydWtoqNW5afDa5N0aIRgQQEQIABgUCUA7l
  wwAKCRB59uBxdBRinNh2AJ41+zfsaQSRHWvSkqOXGcP/fgOduwCfUJDT+M1eXe2u
  dmKof/9yzGYMirK5AQ0EUA7OpgEIAMzcSWKX+T66lfKXUV5J9+hXuOauu9WLW2dl
  q0+w9AlWfGfgGbMZz/7YmNUqzNjHqQngNsQQIShrFgVqNWkZOZn2TpLCrIl7Itl3
  gVYXWZQpKzjCgU1Ymp+yNZR+fWZzSDF9DZdLZY9y9SI3lljb33o+N1EVfNUvRJks
  KY2lm6Gra9gPtaCZLuZu5zw/SSDnJBNU8wbMoce8yFDfcOjCq+4BcPAws8qcFCsm
  ICmE6FZvEJZE/y9wdH7kB1oU+kThpOKPEgu9YmubXNU81MxhGdQEDvG2525iSwQy
  r3lhwqGngJEcyDc6A/cAJ/c+KZ4pc3ufULSgtXDqlJLE7wUg4esAEQEAAYkBHwQY
  AQIACQUCUA7OpgIbDAAKCRDYKU7Du8TX1Th6B/4uVcoIFXcKaj1/GAZjeZl0M4mG
  TUKIjjfCITrMaV+Ftp1wo+ZujAAlepyQ1VesMlB/P1bw0AvZx2qwntaGjbB1yc9B
  2pmLeYBydBtW2LgXLiafxRIy2uPFxSO510IyR5/K5cGTIyvz1o9ZcNlmYnpL4rs0
  xAx/HN2ErRiUmvoGHvBMqt1yVQHtlUDoSJqFoBg0d7Vn4K8mvyHRBW/45ox0huV1
  H2yNLzcKpX/N9gakkCjxv2YseDJgSYLwM+Ee9Tx/FgZm5jRYw3pcVcn8/NPojIBG
  /Wi/dTH3gTQtigdaRZoPdZkE7Iqu2o8FS1SSvDaZRwJHS5pAQjvDIDI8xoZR
  =k9Rx
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.2 Μέλη της Ομάδας Core


D.2.1 Thomas Abthorpe <tabthorpe@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/A473C990 2010-05-28
        Key fingerprint = D883 2D7C EB78 944A 69FC  36A6 D937 1097 A473 C990
  uid                  Thomas Abthorpe (FreeBSD Committer)
  <tabthorpe@FreeBSD.org>
  uid                  Thomas Abthorpe <tabthorpe@abthorpe.org>
  uid                  Thomas Abthorpe <tabthorpe@goodking.ca>
  uid                  Thomas Abthorpe <tabthorpe@goodking.org>
  uid                  Thomas Abthorpe <thomas@goodking.ca>
  sub   2048R/8CA60EE0 2010-05-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 71221 characters]
  QzgBefclBFqxGuJeC7jwAK5OvvZU
  =ie5/
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.2.2 Gavin Atkinson <gavin@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/A093262B 2005-02-18
        Key fingerprint = 313A A79F 697D 3A5C 216A  EDF5 935D EF44 A093 262B
  uid                  Gavin Atkinson <gavin@16squared.co.uk>
  uid                  Gavin Atkinson (FreeBSD key) <gavin@FreeBSD.org>
  uid                  Gavin Atkinson (Work e-mail) <ga9@york.ac.uk>
  uid                  Gavin Atkinson <gavin.atkinson@ury.york.ac.uk>
  sub   2048g/58F40B3D 2005-02-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 27135 characters]
  c1hAq4PIfgnpiErVWkaOiwCfcQSb29qCLTwsVXBkqZr02JdmGdg=
  =w86g
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.2.3 John Baldwin <jhb@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/C10A874D 1999-01-13 John Baldwin <jbaldwin@weather.com>
       Key fingerprint = 43 33 1D 37 72 B1 EF 5B  9B 5F 39 F8 BD C1 7C B5
  uid                            John Baldwin <john@baldwin.cx>
  uid                            John Baldwin <jhb@FreeBSD.org>
  uid                            John Baldwin <jobaldwi@vt.edu>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4820 characters]
  =BVS/
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.2.4 Konstantin Belousov <kib@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/C1BCAD41 2012-11-17
        Key fingerprint = 7DE0 3388 64AC 53C3 7B88  3A79 90C2 B92B C1BC AD41
  uid                  Konstantin Belousov <kib@FreeBSD.org>
  uid                  Konstantin Belousov <kostikbel@gmail.com>
  uid                  Konstantin Belousov <kib@kib.kiev.ua>
  sub   4096R/3BBC8F64 2012-11-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 5092 characters]
  Z3HzdaVN+w==
  =+dQH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.2.5 David Chisnall <theraven@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/65C4F55D 2012-11-28
        Key fingerprint = 3E8F 5E9F 7586 F090 AC2C  58C2 BA06 FF14 65C4 F55D
  uid                  David Chisnall <theraven@FreeBSD.org>
  sub   4096R/04B2A21D 2012-11-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Comment: GPGTools - http://gpgtools.org

  mQINBFC2eZ0BEAC7IeD+/alxWAqAR6YBi6XTfftZc83e6Q0q3PN7cCacCzbrsFSF
  8qTe3uJIsMTKprvF4/8kTvJG2/zeS8hUxpRhRe0I/7hDxErluQpeMf7lGdutrTCS
  J3GE+xgAI1Ho71FSOQjCvbFi+OoRNGFH6EjzNxzP8GWuv0nRmKO5Lo3l8Y839Hfv
  p8JCx1Yq3R72zfkcpwAPAj0aKICqHYlWOldL8nz/vAE31MWwcZwdyt/7IrnpzlA+
  +LSEMtj8brMid5xdxSeIg7sbgjdsenj9HOeYl4Y3Kpp5t3lHnXfAQza/b0ZCbFuG
  wnCPYJj3WJ3fH8JbUcgABUhJPCsjOvVJcOBOjlmrFYNmnOk2uZSRPX3lGf0egu+p
  RPjyIuJlVjGIMnLMChSBE0YlzWPk3UKMnTld8pbwnKuQJXrgQKkSL6Ip+0MiVZ+0
  9rcGm0LfkuK3KN49vnXdcTzaLzTbAeDcoI5h5jijeiuCYANsZow4/5euSfUB6hLE
  tf8xiz7haa7la8exx926L0kHMODHNXzmh8NM1gbFS0VR8sjgW1t2/A9Nesx3BAr+
  6pY9L5qI0+XWMtQX/OFlQqpBOB0IefK3nQgF4FD390iqsM+fM6lZT+Qo1bD5FpQL
  X1pLbonSZ64oGQaddG+fSfwVcXi5xw7axMqF7FFrshuOfj6ylDzkLyl0JQARAQAB
  tCVEYXZpZCBDaGlzbmFsbCA8dGhlcmF2ZW5ARnJlZUJTRC5vcmc+iQI5BBMBAgAj
  BQJQtnmdAhsvBwsJCAcDAgEGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQugb/FGXE9V3I
  xRAAlqizLbx4VkE/qziv+K9Di/P8BOI8fMlOBvWtO1NcvjYh2gpvS0v3ZcVhkfIb
  XLgUCRX6v5DeTEXEFAF7O3DPKYzKNlrwGbKmmn+akcUElkflmqQc4eVjc7NlEyJx
  sKhnZlpK0dAsG5r6KY4Hs8EqITJepi0ct2JtJZtW0OqhY++R5E7jXX9WvnyYtx1g
  NpY1oSagDbTH0QCUdU4Tspxvddr5PYQX841Cbsd6W0QO9moU5G5Se0q7sAsQSjnQ
  FdgmstYWnhD2a6QaCbSXdEG9Fzphx1S6kjQToZk56U+6GcgXWqOYJ/SqdxuUFkIV
  x3I8AdNNiVnFoHJ4k6FUGls2af1xRilJuU5Yd4ps3Ec1g8FpCzdNCi/uUVtAaUaY
  unU9od12zM36mL7ScF2WY7LAweXGjfuiswL/FzvraGbotYNQRJ12tbbQMyNIyGma
  X3DWsaiIto69IxxaIDgqoBptCibgIY2aJJ7OcCnQJ0aOAvdFnoQtcLKB6IusZS3K
  1Cj4sqVoqFzjCrY6RjNHjhNaeAf//E30GRow8j78dO2Ur2wG7jQOQJCRNqa1I8iy
  EUCc9Y2p2XHzHVNiHJzYJeHjxzoBefjZ4qY57a3PQicVPGR80WOPIVgyzVZYyy56
  NGrw5HxSrK1tf8nYi0E4/g2vBbPScQC1TaR1U8XyPUqjNeu5Ag0EULZ5nQEQANHm
  xy9h6ZKDqY1Go83OiB7R/sEkhHQyoN6bLvch+Ar+SIp4JoKd95z7UsSvsH+SiTgh
  82g1zgnw80IY32kyuWzcts6imGocVqeiCyUVESxkZssOq+pyvi9mBj7NiVhKH+bR
  vxYlu2+YG4OW0Vts4e9B7287xT6Bg/VrPmCJENjdSXD+WizeFQE0X7Am6F/PdPAy
  F6JLUYZFK2kZ+P9sCfJIBIEhjHbbBzaJL2MhnmLSDeTQAUKmNxAOU/Z0evR5uWHA
  vbicjJp/rbenUdu3a00shLWQR/whZLhJKD+ZspUOz/6sTOTs39AbVW9M/ychNb+x
  GsbOlgEi++LDX2lJlk1dDAl/NnXnFqIpcS0Q7vsr7dLLbDIaWyeROEtXkTthDPI2
  z/q75iLPU9X38bSsd7PqKH6TWK6dzDOMzuoJtAj+bjOcGoKxMzsrHunUs5fDHgds
  /rr0mnXr4oXUmIq8l9trzt+W0o0mzk1sBo1Jlzv27ClZBAdcEIccDL4bLGMXswYo
  RoBcIUD1zncVnhyujoqAJtLno82x1+XBWsJRWJq04lfMOcCpShvrHxoUj0H/oF1S
  tTUA+yJ7YFiXjlTU/5kAMmpU5XgSa+C33saWGg/FAnOPqHN3GMwT7Mqg+PmdmdWT
  B49CykN0GJwnub4KQlCspmFbo1iIxOrMXNHmoYydABEBAAGJBD4EGAECAAkFAlC2
  eZ0CGy4CKQkQugb/FGXE9V3BXSAEGQECAAYFAlC2eZ0ACgkQrHrkMQSyoh03thAA
  xu90VRRj69kWO+i5wRO2++Hb4an32PwwxfJSFBh6yYUqj98T4XiuhvJOHFlvBftE
  HXRiN4nJejyZuqmj7qHfwvpMRcmnmC4uFDFrzM3W7jj2LbiqAO1XTlGf7ApoKptU
  uJSb8SuCAp9HuTpn+FBOVeL0LP2RDOCE/1vJ3ZpkfMHA/UM0XtGOED+lRe/SidOd
  ISxF0OcUs3XV8VHDaIaqqaDIJ85MjO8xA/dWm+/R2UtytyM/YdIRgwmtsFsAE7gt
  gYiIc6PBhpUZX/etF+RDriBGv9QCTEHkiVdHtpgfUXGdubi0qHODG4cs2U80OIuf
  QBqiAMEitP8Irown2tkqc8H8CCkbFGpHyKK7eQGgmBfbcJA/Cn8Nn1q2hzU1MBOY
  L2zZ0tsxKrdtkU3+JDOovYjT4pkyyPgG+RALO/4m38pbvozCjx3pmjEJYOX+ALQW
  +7P6J3KfAtkvgG1oZjVKM8XbeUjRF87F8IprceIkXBoTW8zZtKfDaOe+Hfgmc5pG
  U+vkyGjtp5TQBF85K6EyiH3qegPanAiNf+oPUbwhOVl7nqW6sSz5DlJMTb+Qa3XA
  uRRjCxnhmfusX2o4+KW9+22QF8SqrkgIMk5eq0ex7RFXogIfI1cXHSLTDbWP7EL2
  aDtVsnD7aE1Vs9TXairGnD0mEbckSLktU+zpJGr7VrQehQ/9G/GbRNSJR1XgtsGN
  2wCiwqz/h91ltc0hhzADhXQs90DK8dGRDiP55DUKpLQRMov+JWQqanDaJBLprsRh
  TFr6GxV8foSQMSdCbC3lwiMzca5pOfWMiHv7BawlYNDSLdCMaAXOhUYDTzjia23t
  8xUBzSpuF0m1DpntOPxA6r4vvtZVXsyjtSwaCI8qLAPnwHYBAFiXjsxaCbhDXGv3
  sVD1l5Nfj3uJRfX+MhhtXH7u7kYfVUDpYm8oCENlv3p94O8HotoofnCK+DjRWP+d
  8VFzLQEyXTR+WYXm6qs21UPhnqRIAuqEbJ1Hwqbe+5V7OClV6iHPBrKx43RkOFtu
  xg1RioYz0FzuaiN4GoGeUUjmVGNXYt4xbKfQkctLeRG4lmb90q2Co16NWJytdOVY
  l69oryIACMqVhTUxf/vVYaQD7y2KdF2vw2AMW4BHtydBIfDSwbwor1nbv04y/tId
  wz0DmzFIWQ4WyqJgQEBnR6vDFXhSfvP8Dng12YKVY64/DzboxnFfBtKlrsZ3ABXS
  XPrCchELEaWSGO8ONmmpbMYBPp9UNrSRyDhewm4Qb9SCN9JVSmiNXtz9eSwhD9Ih
  HTT1GQ2bs7+ZL0mBJ7DqVcSNv3BtLVvPJBtxeEL6dvEu4580HnvKZM7JsEA2GupP
  JHb9JdgKmF4SXR4Z6/y3LFUPc4g=
  =70vB
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.2.6 Hiroki Sato <hrs@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/2793CF2D 2001-06-12
        Key fingerprint = BDB3 443F A5DD B3D0 A530  FFD7 4F2C D3D8 2793 CF2D
  uid                  Hiroki Sato <hrs@allbsd.org>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@eos.ocn.ne.jp>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@ring.gr.jp>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@FreeBSD.org>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@jp.FreeBSD.org>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@vlsi.ee.noda.tus.ac.jp>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@jp.NetBSD.org>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@NetBSD.org>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@ec.ss.titech.ac.jp>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@ieee.org>
  uid                  Hiroki Sato <hrs@acm.org>
  sub   1024g/8CD251FF 2001-06-12


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 52595 characters]
  Ln0edjW0+EBUAJ9r3AFbkHwm1E84aDQXsaLjWVwWEA==
  =ddbo
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.2.7 Peter Wemm <peter@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/7277717F 2003-12-14 Peter Wemm <peter@wemm.org>
       Key fingerprint = 622B 2282 E92B 3BAB 57D1  A417 1512 AE52 7277 717F
  uid                            Peter Wemm <peter@FreeBSD.ORG>
  sub  1024g/8B40D9D1 2003-12-14
  pub  1024R/D89CE319 1995-04-02 Peter Wemm <peter@netplex.com.au>
       Key fingerprint = 47 05 04 CA 4C EE F8 93  F6 DB 02 92 6D F5 58 8A
  uid                            Peter Wemm <peter@perth.dialix.oz.au>
  uid                            Peter Wemm <peter@haywire.dialix.com>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 6227 characters]
  =7AWH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.2.8 Martin Wilke <miwi@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/B1E6FCE9 2009-01-31
        Key fingerprint = C022 7D60 F598 8188 2635  0F6E 74B2 4884 B1E6 FCE9
  uid                  Martin Wilke <miwi@FreeBSD.org>
  sub   4096g/096DA69D 2009-01-31


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEmE02QRBACEWV7eL0shCAA+vdpkBCMxrQkbRAceOs8+uhsaocAai3TCiyUg
  Byzo9OKlenJ+bcZHFsBx0mUDPBRFF/NJPfhh0EpkMRc6VKvCHsuvjr1717gcWbLa
  ibbvard6cFAAUDXGIn0/hPABtBidFcA4vIb3EQES0PbnXEVfOz1gymojlwCg4/8D
  0ZICstqkxQMN+K6p/bpCV9cD/iMHVKnPCD9z9Bk9IJtkDGQ66OQpopY+oxUy9ZZE
  yO6Gnf8vDjPmPZ5RcDXu0XHlUpUF4yYkdnUKt9u71SVeDlBAQeFwRgDj0zbYKskA
  Py9YdR7bXbDPIuuAZyJv/93MKryHAEyr8aieAoRZ5zslRcOUrRbzueKi68P01xM2
  H6Y3A/0bE+8jz0WWugB4d/D1qmpnxIHIbzWN4S2NICJmMcj/jgoC+p+DTl7TH6Rw
  KfTt199A4n/g8bfrI86hOQWNY9l9CcBqxwJNMhlY5a3Y6y81tj98oIFuTonyZEDd
  GZmXp4JBDEIYHVVL0XyD6pvFT2NLr0UHWAFZwsiWK+W0IrByWLQfTWFydGluIFdp
  bGtlIDxtaXdpQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJJhNNkAhsDBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwECHgECF4AACgkQdLJIhLHm/OnvuACg499DhQhK0dsl+rDk2l+Y40Ec
  DiMAoNVTN6ybdr16bfoIoYddjsnKn9rPuQQNBEmE02QQEACo7w/pIuz1jhyXiKMh
  n6/LWwQNdIl5WT4E4DSB2/NmIVkGTwyyUET1nE4NyOVJWeHujK+PxZbtmx7OVe6J
  niwxv2NeWJ7EkLoeDTrSBKrFCqWRHpbN3bSUAaXiwU9HeHMbGjvvVRg86gzrPKlG
  I5blbT5N5QgQESuvS5eOgGZLbUptNIGwA0hUWOPN1YR6584XGeV0N18GzcB2nXn3
  4Tj82IpeqF/iRY2VxZU3EcN4BoeDYcibPygA3521jWvPOnC9/uqeY/RsORKvyLsT
  CsEx3pRew0vhbJ8me8WkFPwVczJNWqdhEjxMm0NS9FyBDRgXTn7cROJiuonrGWtY
  6HOEHIFsCIzCTfXG0zDaC6kc3k7g4Xlz3juzOL/mhDjnbH+G6VlqfHb6KP3YZnU5
  fXtwFTRF/AFDv58m7PFGwAWjIU3mARzbhdKN71FQnp6aEdWIY/3ZyTAs+En1RWgR
  bHEO7Jg+55V6pH/Cn1p/aIXYDOqIp9HMi9w8nxM2mFt55MiqdUX4RkPxwUdy6BPK
  22LxmxYBv4XrdQNbwy2n7k8H+wfQrKhP+oEKM9WFLTXpKPf52xTB4svJMd1yBZXZ
  FJZSArffJ/QlZ2HgC37V2HcXUOlvU1K+tan/xY2NbJmuetMU7N/ePUWyi4mg3Nww
  EzUpR59KjrqNI2if2qX7yjCB7wADBQ/8D2LYxz9SCqp6iebELuTBWbHtBX2r5xyl
  Z6CuDyjHQy+LOW2D2WEq3b1jI46HFp5O381jKNDJxx2z6o9E9dV63wFbGWIxoAec
  TEdbtf5NBKljFsEtdSg8xdaQa/8FdnTm9EK1MV3C8KqH8e1VBGaHDOlPU1t9zrhO
  Nc96n8OCl4yk+VldoVycqIgdpta4e8jR6kMGLlCXq4Mq6xR5usUoo6jSab4PSEC4
  BZDE4WCzbrahrsJGK4hVmpzi9ofGiqOPf0+XUWG7Na6HyW4GJPohVmjJHyjwc4rf
  bHtJTu53Hk6S10HHYwbRJz1YO+08KrybtvdzXgTv2C/dYBmjheN2ylKmaXYo6bAa
  GcVmW3gFEUTWQd8qQtUJzL6LgreUjuY9xv7Z9nUc7SL63XfAjs3H75vavNWZ8Y/J
  Su/WuKXKxkJDLwzcKHnUVOegEXe0Q6+Khe056WSJ3VtF8+tAaksN7RRslrf1MmVt
  nVag81z/1UvOwNsyLVEucPnh/8LZxD3plUvscKm3w7rsuWiQ/Wtn/NCW9MBeZuxR
  QAUnfWbvHPBo1Dgo1essw+Q4crMGAprk/T8/kPuxrHQ3ZydT0e+t+noDCxcLeoP+
  oqS1A/Za+idThWujkwos8clIyW4HryqAejrFhtzhfC8ELkpkjq0B7Yd/8Zv52O1T
  haaPTklRPcuISQQYEQIACQUCSYTTZAIbDAAKCRB0skiEseb86WULAKC5M2ASX7/v
  bNgnr3BzKKDpkqoskACfcKvwwi1c4AsPtLPxbySr6dUwhlg=
  =S3Qn
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3 Μέλη της Ομάδας Ανάπτυξης


D.3.1 Ariff Abdullah <ariff@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C5304CDA 2005-10-01
        Key fingerprint = 5C7C 6BF4 8293 DE76 27D9  FD57 96BF 9D78 C530 4CDA
  uid                  Ariff Abdullah <skywizard@MyBSD.org.my>
  uid                  Ariff Abdullah <ariff@MyBSD.org.my>
  uid                  Ariff Abdullah <ariff@FreeBSD.org>
  sub   2048g/8958C1D3 2005-10-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEM+MioRBACP2lgLXXL1cIqZ8sdgUMaon8gBQWTn40tjTV3N6GtR+NUYbQI2
  Fcg43aopA9VVoeVyBlCSAyaiLTzZkyg1XRDqsjz9BnRWotwTX2e26ndVgsUzmXs6
  NjBcCYYNfVQ09BN3B05FRlPRpveMzCkZCFmWJCzjAYBMg/60fSia2In4twCg6Pr9
  Bp/eR5Ny9z4WzpIsynAt6rMD/1pDoV+FbZ6iw80Zq7pdyspPdPCRIzXhYsoe5uTX
  kjWRWixctbphxgvMheQWZNPNhDyDo/YvuPa2qtrHCDqRYSgmAHPC+NWfyoJhCMjG
  WMjcW9wWZ0j2Oc2uCTvficrGKF8U9ol6E+x6tlc5Cw2jjrPkwJCd70W9SByrgIdv
  51bNA/4nBw7S9grYcnKChYu9mGMsAixCXzMeIVc043Y2SD1NBg59ZNiaSkmRyD6E
  dCYRDhQeF2CePV3ZhlXDxOm6vD2l4H+9sQ1TRlEP/ARejwJrPPRO+plCf8pLDgj+
  78Kj2OlEwC+ziMdXyk8W91FhtCCDXQgDnf3ND/h4IWTzrVD0dbQjQXJpZmYgQWJk
  dWxsYWggPGFyaWZmQE15QlNELm9yZy5teT6IYAQTEQIAIAIbAwIeAQIXgAUCQ1EY
  kQYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAAoJEJa/nXjFMEza1FsAnjbSH6NqUl+VC42MGNYG
  6xGCfJoxAJ93L2Zf9C/ug6afFr4Bh/HoJbFiOrQiQXJpZmYgQWJkdWxsYWggPGFy
  aWZmQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgAhsDAh4BAheABQJDURiFBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwEACgkQlr+deMUwTNqW7wCeLHdcpasWMJgoqfLIM8PTJ/UlZ28AoLF0
  V2UMd0CdWCANmPNdZcME6jietCdBcmlmZiBBYmR1bGxhaCA8c2t5d2l6YXJkQE15
  QlNELm9yZy5teT6IYAQTEQIAIAIbAwIeAQIXgAUCQ1EYnQYLCQgHAwIEFQIIAwQW
  AgMBAAoJEJa/nXjFMEzaMs0An0gHq10v/5mnLWBYqnwZ+SnZNCYbAKDaTpCa6ddQ
  7jdr/lmi8XwK+blRqLkCDQRDPjIxEAgAudaX6QqmUT7UjXmxjlNr6wdDT0BDCu9H
  ZJuYt9Nf5V0Yd9ExfhRKh2YoYoW0790gka92R7uvrs7FJiu35KrYvOUjmwbouVf8
  Cg2fQqDcw0Lj/CD0meEduZOS4moxv/5GcJc2vsQ1BDsRwX0DmLQYXIaqIsRSo4U4
  KxWi/zZC5TF1Iwo7JyGY1Gc1SMZuWeZC/qx8bQxvkLx1q3qyZybjUtE2WkfqH0bI
  /XCpN5kxDciq/U1IP0H2pU/Md/OAvylKID6uR9yPh9kaOOhcvmOID9oWIMbE8a7x
  eAQ0QkEVpoexA+5DbUarPzjfqUprpZCydaE8s7Gzy/ocegAYqiGQKwADBQf/fxph
  6IW/Be5YFg15+9wZ+1MlEszXw9pZnkLU4Ypwz6ksNjrbpHcEbBdK45kw17pOL+WW
  Yie5tA/b8ndzoga/qyaOa7lH3b4pA78GMhGd7gSzrziNkuE7Yc3WNqjpRVYmVgH+
  9K0rjJaK55hhKDdEGj1jMXNXAXtXra70DNWZt88HLs85goWm7vnnsiPBgOVquYEB
  /q5ExD/E46TkxF5/Kl02LyHTcyhWsUjksmoEi1O/wxXOAxi/GM3QRrkbF7voaC+d
  Og5pxQXsftoXsk5fBEDBD1iCqqs1m2IJIUwuMxVlcc+IvD/eYejrtNlkzh5NLash
  evj4a81s2LLPh5qd3YhJBBgRAgAJBQJDPjIxAhsMAAoJEJa/nXjFMEzaXHkAoLi5
  OZgXddFLJYSXXnK3iwzYho2tAJ0Ze7tHvJd2md4VSth52CSBYDEemA==
  =2tPN
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.2 Thomas Abthorpe <tabthorpe@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/A473C990 2010-05-28
        Key fingerprint = D883 2D7C EB78 944A 69FC  36A6 D937 1097 A473 C990
  uid                  Thomas Abthorpe (FreeBSD Committer)
  <tabthorpe@FreeBSD.org>
  uid                  Thomas Abthorpe <tabthorpe@abthorpe.org>
  uid                  Thomas Abthorpe <tabthorpe@goodking.ca>
  uid                  Thomas Abthorpe <tabthorpe@goodking.org>
  uid                  Thomas Abthorpe <thomas@goodking.ca>
  sub   2048R/8CA60EE0 2010-05-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 71221 characters]
  QzgBefclBFqxGuJeC7jwAK5OvvZU
  =ie5/
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.3 Eitan Adler <eadler@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/8FC8196C 2011-02-11
        Key fingerprint = 49C7 29DF E09C 0FC7 A1C4  6ECB A338 A6FC 8FC8 196C
  uid                  Eitan Adler <lists@eitanadler.com>
  sub   4096R/18763D51 2011-02-11
  sub   4096R/DAB9CF9B 2011-02-11


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 5293 characters]
  +sVQiiwYDqAYyG8DgM0FX7dOC0bTQOSHPJe4E5+xGU7v1g==
  =SP5X
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.4 Shaun Amott <shaun@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/6B387A9A 2001-03-19
        Key fingerprint = B506 E6C7 74A1 CC11 9A23  5C13 9268 5D08 6B38 7A9A
  uid                  Shaun Amott <shaun@inerd.com>
  uid                  Shaun Amott <shaun@FreeBSD.org>
  sub   2048g/26FA8703 2001-03-19
  sub   2048R/7FFF5151 2005-11-06
  sub   2048R/27C54137 2005-11-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDq2bMERBAD+HhpI3J/ftblnkB3BKL4SlcPuRgpzd+qdEZpVFBW9TF4RwZhq
  uVvuhTwcLsTlv8QBoCkUU2Wf508RnG14EtW1hoqciHRSKyKmCOOz5GNYQB9z0VkL
  n/KH3yxYtCVqcr/ZJPXSyGGSzLUuCxX8SgaByYOV8XWJbqlE44nmvTEqNwCg9CV9
  +Ifdl4ohYfPhvQGAQ0Z51JcD/0YNZMWcWruqawPYwQmzIiS5FB7bZa2etPkBzA+/
  EYVdO5L/8CfRy/QTsuF5w9OkRTVGzicjP5j8T0aGziARA7T7LdPGYdQQ8bR9cAWt
  TGeZmlGas4vbz22FN5mEMU1xO6EArt3RFq4uL2ePWM/nmRiTGWVWfZN9ps0qL0VV
  PPd4A/9oa3eSYuJs9bzyFtm4h0rAyQyr7koNIia3757kMQr1L/OmBXUiPS6r51EX
  WISBLslMksGtfLdzlprd21x7Y+iRhwysjX9fyoul5Tzn9HENbZdp5ACeEjFFX7LX
  K1sI6ZVeFDMfwex+TMBmWfv66HGzRgBCpjN3TtcOwHPNo6x6g7QdU2hhdW4gQW1v
  dHQgPHNoYXVuQGluZXJkLmNvbT6IYwQTEQIAIwIbAwIeAQIXgAIZAQUCRK2r0QYL
  CQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAAoJEJJoXQhrOHqa4A8AoLpKui3MGaN7QoP7+ABKFjar
  IVzkAJ0XMx2qfpovyhKEaD5mIVmE/HPdm7QfU2hhdW4gQW1vdHQgPHNoYXVuQEZy
  ZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgAhsDAh4BAheABQJEravfBgsJCAcDAgQVAggDBBYC
  AwEACgkQkmhdCGs4eppDtwCg5tYU74gBC7sqeDhEXKimC/7Tz0MAnjduBqG32uxo
  mc/IV69B0JSmJr6quQINBDq2bOAQCADLeZzD6b21ivZMLkZ8FD7gtkUK1x0CIcgz
  IWyyJgdPYc19woloRg6oytRDmrdaOI4Nw7x1Bqgosh33oawDL9DG8Z+ElnXNIx2x
  vAQpApWffU+CHKpk2lL66hZtAGOM3Hx3SGk0s25JamtsTwao1ZEoYTnIsnuvTEF4
  j84CAPEMITXKxON5fncm6y1aHZVbYy+wzfj7Tdz6YvLmasAMYE/Ycw9q1u8s7Am5
  UAPL/N7XLfD78WIAwKuLQOIkNjHHMA4EWnxOy+eDy5Ew6HYebF+mEhX2Nh7X0v0a
  7y7insRJGLCbapNR5SxX4nzgedw7LQCHUBKNlOxpFALRyXr+1onnAAURB/9lx5+X
  RzlJ/jN2vIQKV1Fdn/jdFSN32LhjjvTOla8g8hMgvdkawOiclCKIC8X8SZtXhwM+
  hTHj0OvYsJE1fu+xMOKLtMD+ayDwf2pxTK5GKIGLsvsigUTlM6asEBtQsvWyMATe
  Prao20BrxdEYb9xfEmdEGnmfXdbHN0PV7EvBE6UeuyiRdUcVtWaGaQXr0yw0nf1h
  O/VjuEIhjnZQYxjwrg+YY7EvHUWGIa2945ZpTl4ShGNjy1MQHsSrB5kN3D6N0wuz
  fU1wC1bSyaI+hcuEWvmr79i6sF06d7fvbtZ3HkvvjLmdY5W0GYlzxIxhzwU5FXrW
  fSjIbd+Jy/l0I+hiiEYEGBECAAYFAjq2bOAACgkQkmhdCGs4epr4pwCg4BZwVjOp
  QEQDCX5x8hQOu9rjGwcAnA7Xr9tPHD1DGinmsMh0c3rLC5cFuQELBENtYrQBCADm
  P/CuDdbokktItDF5wjpoj1oZ1zw76uNZnYqFD8bHjonxuUSJSHRgpfG1bEgpVLoT
  Zdx5yqJWI+fPOfTUctAciqiEt7ZFx2oujSe+nOpxDt9lN8148tVvBnhLrywFchn1
  Wgw4gZVIEjAcDpJ4zMblNJE8dskAK+eiO/UKkaLz9AqOLZrslCSxATwt8P3tSLFr
  PbyM52gtNHFcUriKoKyn+2KDS0EzYGPGPHI4LA+2kCCze2eYTTCKW4PgMYoxcYzu
  N2M6JtHSfHIUKsxBiAk41fH+8YudNZUx+SkZNbF3bnj6i7UHYuGpPZVOEpt0Hhou
  GFCzMU1FhWSuF6dtfOxRAAYpiEkEGBECAAkFAkNtYrQCGwIACgkQkmhdCGs4eppY
  egCgvQoZETQ7CgB6SeYKqpTdhf2S4/8An3WQnyj05jRtui6cGw6xHHts8lbEuQEL
  BENtYtgBCADYpNwsVwVgPJ2JxnJE0ovRQIrkrKDWpD46zqm+/ZO0iJQ7W82S9YNK
  0wCshHao6NdnVaz2TmGYeVzdG7ABXituW+FKpdHBcZ5OwcjXqC05XqMK2hmsbRXd
  FKcXgUZu6CJhUGa0sUsZ8Wbh2piw8ElewWwEAokF/BZWq9dEVSsGAlbYcBnXWpuF
  OSQkNiTcKlVxFVezGvbrzI6lTPr8qXdilRhecwAVu2FG9B4yfSrFq5UnTgI1QXtB
  QMYLnAm19J24fFDxz6G8wnp14eW7KSJgDS7A3pZwvzXaC9s059iZ84mOOssgf8cB
  ewI/TROWjZhd5oaHeknieHoplrvvLChXAAYpiEkEGBECAAkFAkNtYtgCGwwACgkQ
  kmhdCGs4epqDsQCfcoBp9tmmAEVGQ1dskrPb576rp/QAoOxAhjPsMbEXTa6q1lxG
  NnNrFxKZ
  =zwEb
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.5 Henrik Brix Andersen <brix@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/54E278F8 2003-04-09
        Key fingerprint = 7B63 EF32 7831 A704 220D  7E61 BFE4 387E 54E2 78F8
  uid                  Henrik Brix Andersen <henrik@brixandersen.dk>
  uid                  Henrik Brix Andersen <brix@FreeBSD.org>
  uid                  Henrik Brix Andersen <hbn@terma.com>
  uid                  Henrik Brix Andersen <brix@osaa.dk>
  sub   1024g/3B13C209 2003-04-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 14204 characters]
  iiCBRqfHnRhf3pTlzxGDUQCgw+Jkqwvej2KCMft2Xavc7w2qYVU=
  =79B1
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.6 Matthias Andree <mandree@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/052E7D95 2003-08-28
        Key fingerprint = FDD0 0C43 6E33 07E1 0758  C6A8 BE61 8339 052E 7D95
  uid                  Matthias Andree <mandree@freebsd.org>
  uid                  Matthias Andree <matthias.andree@gmx.de>
  sub   1536g/E65A83DA 2003-08-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD9Nuq4RBACDKQ43BknR+in3WdxPVF5GFkKGmozIhDuuNhDA6FietVo2JOhP
  4/GRALlfhYbI1j15LcbxXn9JYd4pDrg9RBHf7t0aC0IkkltE4/uZBNeKqaJnzIA5
  665WMBeTfWgdDB667V6KP+1hfC22Jck2JTwxBCaTnG28W3QR0L9Q0e3ZbwCg/UI9
  UFAU+PaAJVUm70xMFAO90fUD/0XuCLvRuKUmcxR7cSUFloMPxTJCLmPqR7b2o1zL
  EYFRnuiPEFg8SZ/5VGfs7vajvmKjX1soKxac1msPvJeiq37MEh9x14RCryNOMtv9
  650M3a4Uro898N40s2vKgRHhw4aCcZh1igEWeRNyRGFFlaDuy9HuW7EpFq8mjAwy
  h2x/A/wOUUn4FtGrfpwBdnUZZ94DNC1E7gNAWyNf92a+buySZDd0XsEazeGo0bGN
  B6nVcuc5jGqaLX+pXLtxrq2Lh0GjlODcsUs0fvbADvpbHeWtHoqLOdJRi1bnCsJT
  Ot5LFNlZy8hwoN+/NOBZKOk/v3LKePwqEdmBz+9ax+tIjI8HCrQoTWF0dGhpYXMg
  QW5kcmVlIDxtYXR0aGlhcy5hbmRyZWVAZ214LmRlPohfBBMRAgAfBQI/TbquAhsD
  BwsJCAcDAgEDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRC+YYM5BS59lY/1AJ0RvFdTrsAviBlF
  UA6GC1U5PNvw1gCfS2au0LW6SrNWWE+2enInOczX8gmInAQTAQIABgUCP0264wAK
  CRAnRKAdJr9cqaWDBADKS6cII7VZXIVLsdb8v746rDTusEz4RFGZOjhxK6biLBRz
  8cXniiP79MMGVIKZzxsFih+V/FtbNzZF9vmxjmv3bMQ5D5YYIEAsES9y4idiUFXu
  Czl7hJZNm9D1BXxnkXhTkqubrATpihVI7Kut4lrJh5cyLGsvlrAN+tXTfW1R9Yjc
  BBMBAgAGBQI/TbtDAAoJEINSvXixLRLzp+MF+wZ4PPVkZRCF5rRbNYFKOkuNWJmk
  LqGSwB7FdCWsXxoTeqU5E+Ib/AOA6TY+ENeZ5rriZWqLfhLWrUCw+r6Os6THY6zc
  l2474vMyG+On52Em5MFq5TGCaf6pWjcQAfSTQ1lTPAB7YA6mCX3BKMzLf+kHNChh
  iKWnJtvbgxEBtJJgptXq2wo5Najn1i6W1b3Z4OtbVqjXCvkdmsnTOp04ZG1ynqYb
  rQIY8t5T1wQ/m9HZcZZVb6N27uok3aMKZUrj/ohGBBMRAgAGBQI/dyE1AAoJEB0m
  GvTFSg6/6wwAnRctuSt22uDYE8H+vTlyq5qHpYBcAJ0b6tPAjKUP2eDb0/0AVTou
  G6Gc4IhGBBIRAgAGBQJA9hgSAAoJENmqtencLigvlsYAn1hrZQpzw8LGCPGMia40
  yrNFlxNgAJ9qweVaomRpw3gQUYC1Dux0xVZHEohGBBIRAgAGBQJC6ISOAAoJEGuS
  vENlxpT3+pcAn0UL5+OOOeuD1f9BwcJZ8MldnTFRAJ9gUGsdGi2t+DCU+fxpmxQ3
  F7x6GYhGBBMRAgAGBQI/V40OAAoJENjDuVLpGrm5yXYAnR2tFGRlrv1IEbiTAr+k
  10Wt4B7ZAJ9Jboh8SkhFi4BzYTPhd1h1R7W2V4hJBDARAgAJBQJBVxI5Ah0AAAoJ
  ENmqtencLigvIK0AoOeSxDKHD0aJL4BrhvHmyXUA2Qh6AKDzwAxnN+1cD1iuFdM/
  +kShdNiauohgBBMRAgAgAhsDAh4BAheABQJJnTmlBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwEA
  CgkQvmGDOQUufZW9/wCZAZ+9Jw6ozaW2DWXS33cbuGHQycsAoIjDqfGlbp+78sfb
  neEL0JreDalitCVNYXR0aGlhcyBBbmRyZWUgPG1hbmRyZWVAZnJlZWJzZC5vcmc+
  iGAEExECACAFAksDY3UCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRC+YYM5
  BS59lev4AJsFEopLiyNULL2jR8OFVVmQDv2yogCfXk89lfNgz92tVjGUxhA8Nm/h
  8AW5AY0EP026sxAGAPbWLZ/O4knBmNdDfmrCZFHO1ZNQK536voaHUTHdLjYgXoS4
  7iiYTWYeGiI5k2hnv59bj6zFGMQpc2qyUcp4kMeQlTW9HdIsFQ9Bk1xr7zyzpWeM
  HEyAKwoIz5rRvazxkalOd8Uzk9c0M/SMCw6nzOsDfnJAyBZvManCN/GqY+a18mmI
  8xI2nRrs0vKpLUfhGHtIrtjCKGhFbW6BC/x4Y0jtCBgUG5W1jxy0jKASVkhTbTY7
  kX+j6GUBRaicBsm7FwADBQYApYR9TX2Mod3yR6kDk0rYf3q0MP0UJrIDJS0yWtOv
  9wv06JXi6GcBPNSQbMqhKo5hgws6Zbh42xY/ofuHIMqA1K+49QwKPvfmzk8JpXhQ
  P36Miq6osBlIxsW9EVamRy03zS8iG47xlISPh7tHP0t27vzKo4qjf6hDkoPtr168
  9/jR2Ajg3srlrtHP0hUC58nw8l/W+9gELewHdv7aVrPcZSeAPjeHmYHd9iZdql11
  eUWJV0RZAh7BIJv35eZWjMuQiEkEGBECAAkFAj9NurMCGwwACgkQvmGDOQUufZXO
  JwCgwJGxWtPsNxanIetRYI7OiA35A+0An3xt2lPyLbkTdQ27liwG7Hf+PInH
  =PvSJ
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.7 Will Andrews <will@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/F81672C5 2000-05-22 Will Andrews (Key for official matters)
  <will@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 661F BBF7 9F5D 3D02 C862  5F6C 178E E274 F816 72C5
  uid                            Will Andrews <will@physics.purdue.edu>
  uid                            Will Andrews <will@puck.firepipe.net>
  uid                            Will Andrews <will@c-60.org>
  uid                            Will Andrews <will@csociety.org>
  uid                            Will Andrews <will@csociety.ecn.purdue.edu>
  uid                            Will Andrews <will@telperion.openpackages.org>
  sub  1024g/55472804 2000-05-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 39928 characters]
  =inzo
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.8 Dimitry Andric <dim@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/2E2096A3 1997-11-17
        Key fingerprint = 7AB4 62D2 CE35 FC6D 4239  4FCD B05E A30A 2E20 96A3
  uid                  Dimitry Andric <dimitry@andric.com>
  uid                  Dimitry Andric <dim@xs4all.nl>
  uid                  Dimitry Andric <dimitry.andric@tomtom.com>
  uid                  [jpeg image of size 5132]
  uid                  Dimitry Andric <dim@nah6.com>
  uid                  Dimitry Andric <dim@FreeBSD.org>
  sub   4096g/6852A5C5 1997-11-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 19698 characters]
  p3ZoprcVEgZAeA==
  =PPl8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.9 Eric Anholt <anholt@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/6CF0EAF7 2003-09-08
        Key fingerprint = 76FE 2475 820B B75F DCA4  0F3E 1D47 6F60 6CF0 EAF7
  uid                  Eric Anholt <eta@lclark.edu>
  uid                  Eric Anholt <anholt@FreeBSD.org>
  sub   1024g/80B404C1 2003-09-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD9dFQARBACzmGtuaKFqQwoRV32TI4ANBPHPlXkKXJ1WYQQkahzP/VfzNOUH
  VbjIMQqrNPawOcrFyEFuI/FJLWXewhrcrM+of831BXWqnQ7ketGqKUO3xT18N1MG
  BVCx7F1wpPW42YkhFVAubZ5tyHLOVSc+iJZVGgZ5mUi57odqZ1l+rnqpjwCgnXx5
  tas++vGBPk70vcIP+ZmswGMEAI0Lfr7Qy42P6hbYJZpk/NVAvXMZMUyK7fti2lR8
  BCOQr8lSdFUZMAqOhlGSfr75Lp8YhR4R4qCSISPXIbtkpYpS5A4YOk22qljLfyrC
  vki3U3Qum1eO2L67jswb+hQ7pCeaddNm9Jmsg+CJOZl6nfDIJpC8yoXH76W8tXAm
  1DgiA/96RKTseIR0z79ahlxX5HDr2A5bPM5CZBdPba4tSuFIwd28HVUdLhJmsGpC
  uVnQ5VnhBh5coNBhcb+ngZCOr9NvvyvwrxdYYGvuABeWS3v2UGx7XnJQmBQubWYq
  CEk3wScZWhEoFchvPEVfXtzNBjI6sF1FWMYkAhHaYiH4M7rBiLQgRXJpYyBBbmhv
  bHQgPGFuaG9sdEBGcmVlQlNELm9yZz6IWQQTEQIAGQUCP10VAAQLBwMCAxUCAwMW
  AgECHgECF4AACgkQHUdvYGzw6veNhgCgij4I47kRmhRkdzJeftLig2TG8/gAnRcb
  r7ah3d3nPKNLRN+nQDTp0uxctBxFcmljIEFuaG9sdCA8ZXRhQGxjbGFyay5lZHU+
  iF4EExECAB4FAj/CqF0CGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQHUdvYGzw
  6vfvYgCeIy1G5U6YPFK2QZNhB7SazQXwvjgAoJmxWRZr8zKOmcMiYFf1tj05UDhC
  uQENBD9dFQEQBACpBlENAalxZonZ7K2NU6xiH/qz+XI+ZU6WQh58iUlM0QPUU8ta
  Ot8uQUL5DT6G5myFDZufYomYrdzaLxuZbzpWzDOFGqb9aWLlHC16ydWbIRvPif0D
  ar9wFJX3b5DFkVICUYXTKTx/O/VqcpGHH7tLInuipYRapOBrUw1LU87qLwADBQP+
  KbuF41ujgb7QfPX5x5Cdg9D9SZAQyxu5TbsSXmc4fuel10QFMdWyMEUW2rMLixYn
  cWw7AfziHCy3uWOOm1qxm8npYCIRp0jG3M/Jydc8iQTqL59v0/UBOxPQ1pYZxE/8
  EOmbHRHe9BQt4pfouuLVKXGzxg3NW6nXXNQVEeOyqFaIRgQYEQIABgUCP10VAQAK
  CRAdR29gbPDq9y8MAJ0dP1d27SdsNNU4d8nFpwrXfXXa2wCfRvgv8i7ziyodkgwl
  B8LNmWvWUn8=
  =2V8B
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.10 Marcus von Appen <mva@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/B267A647 2009-02-14
        Key fingerprint = C7CC 1853 D8C5 E580 7795  B654 8BAF 3F12 B267 A647
  uid                  Marcus von Appen <freebsd@sysfault.org>
  uid                  Marcus von Appen <mva@freebsd.org>
  sub   2048g/D34A3BAF 2009-02-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEmWjSoRBACy4CsdR35YB6pGzU1aa1mbTkLuF44VBjV8O9qji80zo/VJs3JL
  El0wIhM9pg6zObKkzOU5HJFU/6uazzzDnc+A8y3NJL3u+HoX/7c03e3yUZ6xl7PC
  ua8tO3IAQiB/cg/Ltb6iJa8FflfmCKGE0I2DXeR2vN9PpgQVkJW+/NSDbwCg2Nxm
  mfeO83a7C28G/MV70z5CTg0EAKdHCkACr+iB1WpOIKEmFkZRD0NXHEXYa6L2kPdY
  XPNJ893yu5YUmHMFNUdVxoIKaUKpIGPa+V4q6ojAilWJiaEB74W+teqNBzwhzyNv
  xfp/W6fNJtvC1DJkrxkag0penU9ZROkVEnZajIclFh5la3muxX07Qf2HjGZM3Cqb
  nz6PA/9gdPecNwo1N+9aX/CGrCw0DC1QVFc1HJqcL3pe2qQkMVDO7sfQkewtQOW9
  H2ZrDWlVxIohQ9/+vbKV1uOcJr5+egSGNTCNNuimh9Kp4LYMc1vNouQe1D9fsCXW
  2kcgO8FozH0O3uJ60gCak2K06iA+mGziNYLQH3IvjVswivxOyLQiTWFyY3VzIHZv
  biBBcHBlbiA8bXZhQGZyZWVic2Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJJlo0qAhsDBgsJCAcD
  AgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQi68/ErJnpkfulACeI1WVnhrKTq/+O2Djbpuu
  Nyj/MYMAn0BMDpy4frZjlIMfhazixfk4cbjNtCdNYXJjdXMgdm9uIEFwcGVuIDxm
  cmVlYnNkQHN5c2ZhdWx0Lm9yZz6IYAQTEQIAIAUCSZwX8QIbAwYLCQgHAwIEFQII
  AwQWAgMBAh4BAheAAAoJEIuvPxKyZ6ZH48AAnRraNz0aFuSHUFaw8LXjROOTwld/
  AKCvawhTgwYKX3YjLzu9Jcc1t3UNj7kCDQRJlo0qEAgA2acv4O4JFQCzgJXhCQqn
  KHFeEqOcgpKlvIGlgfP4/hVOCms2LK3qk10JpcbDbkBn0cBW7usxvA3mDiF2ZnrY
  wIwAROI7SNSY60PydR6DXc6I21VAd7hmmcpqkJFXaSMvKkQcq7sAJGlSYVpPuBqZ
  1kCIu2vlPBdpT4W1hHxf7l4Q+h2ge4+C2beRv9V9vRVdlXeSqJT1o5EgE5CjZ6sV
  Eh+9/TQdkRAoGgQG4LZvDuhWfsSkDU6x/soFKOPCdTF/LytW8YZ6asN1EpVJihAe
  GseQdkwP8iK9Co90Ab27+5WVVrP+xkY+rULOngW2vIwJrWic6nk/a0/0MrPjFn3k
  IwADBQf/dMsSQncKSSn8Tg9KeeBLftirddz+Mos1j+1PYOc88vrMrHVodBfNtJlG
  zxAGwFyLtk/yA8/MuW219t57O3W49VYh+I8NenzlRmZr/ahn8t79UD7+SWmy8L5e
  3XD2+w9WTj9Lx1V41wFKvxVLItNAik58Oi9MHa/wR1LMRIeGFAVHWAZcxYLLKfGR
  lYcMmMTY4906sjJ6Z+ZVYILnTR360JdeiZbFdaCFGf2yUoM+HeA2+975CaRagu+N
  /HZKW4JSsiu15fvaLTPwFG6YXKcHL2zI0Vc5UF5nd9GGZdX9Y4ffBi3aPXgIOJm5
  eAf29A6Ne3/llt3RG3TduGacd1WghYhJBBgRAgAJBQJJlo0qAhsMAAoJEIuvPxKy
  Z6ZHPMYAn1s6Sdc/4Kkv8KQ0KaJNwmkQYkcSAKDLkzy/Ph4mOMm8jO6ZL+Orpo21
  CQ==
  =HKIb
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.11 Marcelo Araujo <araujo@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/53E4CFA8 2007-04-27
        Key fingerprint = 9D6A 2339 925C 4F61 ED88  ED8B A2FC 4977 53E4 CFA8
  uid                  Marcelo Araujo (Ports Committer) <araujo@FreeBSD.org>
  sub   2048g/63CC012D 2007-04-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEYxSRMRBACUOhoJNgNPJtP5AcENhALcif0n7o785oCDaTGrMNPV75DdnR8o
  +mHl4POS1bZ7RYHdo7SHCbJqu0nLO4OCeAagamnK4lW+qaa0KaC6WxBiS2/K3qFe
  Y4mDMQRPxBNUWUh7A6VpXMBWk8n6ieyMGLiLQj7+d0fImSY3NdX547qZswCgnjln
  RlpLKFjRIRtNt9RKZQbm0JcD+gMXo+MoUHHKKnSKIQt3u7rnN3Mpnr4OGsa7J6KJ
  whm6GPX0zHzjKUhXCDOJwaYBpOJYNLTTNS3nKpq7GOkQDg7Q4I89/Q8S6AVwCvX1
  N4Jdeebm0jJBrzVNdbezIYEBwL5k+2YN6FcaC1yKBTk3N7qF7/4dmfRNO14qLFaz
  E7T3A/94lP7YT9FHqmNr9RPuy9rmz1bZhU/7tEimLF2o2Y6ntxsbSY1StVHJj0ln
  cCNlMV4vrIP6Ce73W51Vw1iKNapQy2113lWVfc6dwLdhRxWDVMNPKW8ESxqrFSJ9
  IVTzZvPQoqrXOsuVKTej0MC395UbdiLGWckmsJIYVrPaX+C7lrQ1TWFyY2VsbyBB
  cmF1am8gKFBvcnRzIENvbW1pdHRlcikgPGFyYXVqb0BGcmVlQlNELm9yZz6IYAQT
  EQIAIAUCRjFJEwIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEKL8SXdT5M+o
  kMEAn26jMz7Tux/fTt8Z6V59+qhhd62EAKCGEPvDrh8Ye46LyJJj2ZeA8sWNtrkC
  DQRGMUkmEAgAgSVxd8hyDpx7nndMLjTIfpla4/mOP6VSkmzF0Enj1ESzOeTVC765
  gtnjjsFq5Vy5Gv3wdLwwDkcCij5FkBCgSi9EBcp5ooFpNfN9UtHT6/2Z9X7laLiS
  qQtS7xbqU1bxUQ4sK6AdjhOgzdDz8KOeWUjs6WO+/Touq/gouggxMbg/SWjywsfk
  SkgJ9SwH/o+QXvTEloyTwqwA7ptckvFKeBiyiA8RI/T2wqHUHmRE7YrI+HZz1b8q
  kPqALkZFoZVgYEVHjIuuuT5KttaQYvAdHgWjgTTjugeCfHj186yQbIG3TOD0ToLc
  KXFycft7oYFku55Elo0bRS2mxT6/SptmrwADBQf9Gws09t+AcOYUaLH3V8EKLg24
  1r/aEfu7tPYMZ/xHmibOkxxxQgJEUAIqE4jZY6fMrwUj4F9p4Q8E3mN/wkpY2qHJ
  4yUI71cv7NEOeXLvU3bdS5wwvlEK3obIJZfhzefmUncPQ+pEVdbtoGT2ehosqe4K
  nw+bBE9q1Q8elF4mr6mNTavSZBs2FTJ84S009pbMyqyZZZ61RL1H0XmZV4s03Ywf
  tJpc/uTSwgB5I9SiSi1clafGLRzWx4BzToIeHmE70Ycl1PGJQ5kmf2tmTPrVbKCX
  F/4+S3Sn85D9s3jk6LfxMfLiSzErBkkV/zZaXcNFTPfGZ21Dp6/0IyKF+HnNuYhJ
  BBgRAgAJBQJGMUkmAhsMAAoJEKL8SXdT5M+omBEAn3t4uIC5dceYeU8j15UnzECK
  pAWBAJwI/yul4wCtXeyIhg0vYCrExTl5Wg==
  =3ciY
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.12 Mathieu Arnold <mat@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/FE6D850F 2005-04-25
        Key fingerprint = 2771 11F4 0A7E 73F9 ADDD  A542 26A4 7C6A FE6D 850F
  uid                  Mathieu Arnold <mat@FreeBSD.org>
  uid                  Mathieu Arnold <mat@mat.cc>
  uid                  Mathieu Arnold <mat@cpan.org>
  uid                  Mathieu Arnold <m@absolight.fr>
  uid                  Mathieu Arnold <m@absolight.net>
  uid                  Mathieu Arnold <mat@club-internet.fr>
  uid                  Mathieu Arnold <marnold@april.org>
  uid                  Mathieu Arnold <paypal@mat.cc>
  sub   2048g/EAD18BD9 2005-04-25


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 33098 characters]
  ydMjrsBH+qwhoiGI8wCfdTd4ZU99kETGpnFIfO7mDHd1VEE=
  =vtoU
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.13 Satoshi Asami <asami@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/1E08D889 1997-07-23 Satoshi Asami <asami@cs.berkeley.edu>
       Key fingerprint = EB 3C 68 9E FB 6C EB 3F  DB 2E 0F 10 8F CE 79 CA
  uid                            Satoshi Asami <asami@FreeBSD.ORG>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAzPVyoQAAAEEAL7W+kipxB171Z4SVyyL9skaA7hG3eRsSOWk7lfvfUBLtPog
  f3OKwrApoc/jwLf4+Qpdzv5DLEt/6Hd/clskhJ+q1gMNHyZ5ABmUxrTRRNvJMTrb
  3fPU3oZj7sL/MyiFaT1zF8EaMP/iS2ZtcFsbYOqGeA8E/58uk4NA0SoeCNiJAAUR
  tCVTYXRvc2hpIEFzYW1pIDxhc2FtaUBjcy5iZXJrZWxleS5lZHU+iQCVAwUQM/AT
  +EqGN2HYnOMZAQF11QP/eSXb2FuTb1yX5yoo1Im8YnIk1SEgCGbyEbOMMBznVNDy
  5g2TAD0ofLxPxy5Vodjg8rf+lfMVtO5amUH6aNcORXRncE83T10JmeM6JEp0T6jw
  zOHKz8jRzygYLBayGsNIJ4BGxa4LeaGxJpO1ZEvRlNkPH/YEXK5oQmq9/DlrtYOJ
  AEUDBRAz42JT8ng6GBbVvu0BAU8nAYCsJ8PiJpRUGlrz6rxjX8hqM1v3vqFHLcG+
  G52nVMBSy+RZBgzsYIPwI5EZtWAKb22JAJUDBRAz4QBWdbtuOHaj97EBAaQPA/46
  +NLUp+Wubl90JoonoXocwAg88tvAUVSzsxPXj0lvypAiSI2AJKsmn+5PuQ+/IoQy
  lywRsxiQ5GD7C72SZ1yw2WI9DWFeAi+qa4b8n9fcLYrnHpyCY+zxEpu4pam8FJ7H
  JocEUZz5HRoKKOLHErzXDiuTkkm72b1glmCqAQvnB4kAlQMFEDPZ3gyDQNEqHgjY
  iQEBFfUEALu2C0uo+1Z7C5+xshWRYY5xNCzK20O6bANVJ+CO2fih96KhwsMof3lw
  fDso5HJSwgFd8WT/sR+Wwzz6BAE5UtgsQq5GcsdYQuGI1yIlCYUpDp5sgswNm+OA
  bX5a+r4F/ZJqrqT1J56Mer0VVsNfe5nIRsjd/rnFAFVfjcQtaQmjiQCVAwUQM9uV
  mcdm8Q+/vPRJAQELHgP9GqNiMpLQlZig17fDnCJ73P0e5t/hRLFehZDlmEI2TK7j
  Yeqbw078nZgyyuljZ7YsbstRIsWVCxobX5eH1kX+hIxuUqCAkCsWUY4abG89kHJr
  XGQn6X1CX7xbZ+b6b9jLK+bJKFcLSfyqR3M2eCyscSiZYkWKQ5l3FYvbUzkeb6K0
  IVNhdG9zaGkgQXNhbWkgPGFzYW1pQEZyZWVCU0QuT1JHPg==
  =39SC
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.14 Gavin Atkinson <gavin@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/A093262B 2005-02-18
        Key fingerprint = 313A A79F 697D 3A5C 216A  EDF5 935D EF44 A093 262B
  uid                  Gavin Atkinson <gavin@16squared.co.uk>
  uid                  Gavin Atkinson (FreeBSD key) <gavin@FreeBSD.org>
  uid                  Gavin Atkinson (Work e-mail) <ga9@york.ac.uk>
  uid                  Gavin Atkinson <gavin.atkinson@ury.york.ac.uk>
  sub   2048g/58F40B3D 2005-02-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 27135 characters]
  c1hAq4PIfgnpiErVWkaOiwCfcQSb29qCLTwsVXBkqZr02JdmGdg=
  =w86g
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.15 Joseph S. Atkinson <jsa@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/21AA7B06 2010-07-14
        Key fingerprint = 5B38 63B0 9CCA 12BE 3919  9412 CC9D FC84 21AA 7B06
  uid                  Joseph S. Atkinson <jsa@FreeBSD.org>
  uid                  Joseph S. Atkinson <jsa.bsd@gmail.com>
  uid                  Joseph S. Atkinson <jsa@wickedmachine.net>
  sub   2048R/5601C3E3 2010-07-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEw9JfkBCACYbhnwk/miOjf46p2L6WXieiOHXd8No26MCqfF8J4MnzzqYI3w
  //hll+jcx4KqUeLhYQZJsGt5C912Pi1akA79CW99AFF4YXKSr002mo2br0/aGCtz
  YS+0CfdpHG+WUds+hUWmqDD5hUCH91FRsp5vLjrmxec/zTy/uzeQ/BIrr1PbGqLp
  EjKL8OL082s3raHdHA2P+xWAVJJU8FDZaZMdlQpQ0hoE0H8WxImnohIzXTbsYyGn
  k0ZbJmdxyp4BwiXqhNYyUQyU558mytW1UYTBnxUnUtyr4Mv05AgdBu44ZEs0qR7D
  MzJK0eST4Id/xN0Vgliw99aah5ugrpYmmP3VABEBAAG0Jkpvc2VwaCBTLiBBdGtp
  bnNvbiA8anNhLmJzZEBnbWFpbC5jb20+iQE4BBMBAgAiAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJ
  CgsEFgIDAQIeAQIXgAUCTD4P5AAKCRDMnfyEIap7BshbB/4sdAZ2d0oC9+z5g89K
  Q04ZwB1ci7IPEFL1R5cexiy6Tffl4Lk+MO7LSB8dWZYyXCHklzojJQxizXgJjIAI
  +n9he2ERiRy4vsR4UGHDDx8vAoeiUmOVuvN84kn0//BiyMvghlDgFAXGTWO9N5Vt
  5QIdpuxzOBwa4g8RNXREVWAUXg3gOKAxlKsuVT1iKYvmfIVctiebYT+2togP7ASn
  AH2tbyq8/DBxPICaKCWazPTLtwjODbpkCpOFT9xv4jKep4eLrPBs8/c0NxrSrNh6
  8pNMdhR0pZdoZK5cz+aUaDkCRXuN5AGyoq3bjjbK+ZsZ+js0l5VABpznZBcbtMDB
  oKjyiEYEEBECAAYFAkw+DtAACgkQvlQxDBfwqjd5zQCgsKrfOUH7/kTiiSkuzQaF
  dh0aX5cAnj3KWkRRJ4vWv8Wuudj21+9uz2WziQE7BBMBAgAlAhsDBgsJCAcDAgYV
  CAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAUCTD0vGQIZAQAKCRDMnfyEIap7BnyTB/9/eq2FRn8A
  1BgYvM8dqhiXx36jGOlIbUAphCOXI9me++B3qdEvDolqPFJV3gaMzLX5G3TmrJRj
  BZ8dzL18TpIQFUexr28jsBNA8KBehzhqmTb58d6acePrj9IuumPIzi+K6+CZwbgd
  1E8w1Qpk4SRZgSbUtOXtltmmgpV14WMq/4cv18ViQ5u9Xqx4AbCMOlurkpEXCF4v
  5g+FMyXHHBK4chzJJu8m1WffihQ0Agnu6Nr0p8Atnqu+mYEhZwCyPcVoAoq3Jmxr
  dW31p2/ruyjPs2gmJ5KW8iabgkT+UI5Z9c3V7Og0xe9SoXhQHgKv2iKEjY6hQs/w
  sQrWDJRxWsHrtCpKb3NlcGggUy4gQXRraW5zb24gPGpzYUB3aWNrZWRtYWNoaW5l
  Lm5ldD6JATgEEwECACICGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJMPS8U
  AAoJEMyd/IQhqnsGQzEIAJLCxnC4LCYRvcCksOmhA+ot9oXES6HEGR+b5oldvGsz
  AZyn2twhTOcHBTjS+NqV49Jl9FeiChHO9Z1KzbE8OfSle66xdQA0zzUHSRF/YYBi
  cM/Nl+BA4MVEJnfJdT0iDtOjAxlvf/2eEg4dN26hEmVrzkAgUXW6RAIabSdvs58L
  DP++6nJONOhYQa/ph2eJSsnLNI3s2aIDyQUiZIKTrLjS0S28r6pyVxCL8rxZDeNP
  5APxYuaXxAp7PpQg5i6rFTjOxiVcZq7I9AT6HfK2bq5BbUALbYJG+L8tOkvLt2ZN
  U1Oqp0qAN5GqtXDkW972y093PXuMUN9faumQqvKDcQuIRgQQEQIABgUCTD4O4AAK
  CRC+VDEMF/CqN7oVAKCwkr0UwFhDDsRo6GX/9jLJSDiXkACfQWEijaQwdg2vOx3f
  eFBx5dJ2K+e0JEpvc2VwaCBTLiBBdGtpbnNvbiA8anNhQEZyZWVCU0Qub3JnPokB
  OwQTAQIAJQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AFAkw+D+gCGQEACgkQ
  zJ38hCGqewbqzgf+KcT2D/SzGcZ0rmb3bSgUotGesuyFARkGr8YbJWVZBYmjtf1B
  bAVsrwBQR9PZZhtSMMyPnhciLQJaLkYwBv1ONTyV+Bc+ZRwfQuKDvDPoIvHKjKIa
  7EsGw1KTnpq2U1Xp8HoDdFqOv/G3af2E3jJUjxKHmLXTuaNvrgQyBhRm+7Jy7rXI
  V3v94dG1UvhtTF47c4T0BanysVNSWe/f1OQikY6J6bdNq95xF+/wOYzUAxfytDTq
  Ko8J9Y3QwCYea4K3ellxNdfJI5abWLSI+s1sSyTyg/7/4d8/IcGgGGmaQ0e9kSa2
  PZ0wHh68tkDBn8U60FIP5cy+bJuLRGopT2kDqohGBBARAgAGBQJMPg7gAAoJEL5U
  MQwX8Ko3P/cAnjloNxXgyrJUBp31OtlD5JyL81FiAJ9naRMq963euz/HuXgoNd/8
  m3d2kIkBOAQTAQIAIgUCTD0nNQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AA
  CgkQzJ38hCGqewbkhAgAhfxgjsQrP1E6IekrhcpnLZACBwuQSFkCz+6gRZhZL/Ca
  3s/FLhkX9SSFlGCkEeISWEP2Y0qeMVZX+Xx2JlTjICzjEWrpu/2JC6eOACZIIWMi
  FxjEJ4rWxN/5lGaMEkFpY+BNI75jlK1rswN4997uGSZcz1EUdLdqOJHZZeu3f74r
  lV12Up8JIQzmxUOePOBNkNWJmFvCWedbxouHvLRZm5ClNSRED1fhS9XWel/UNfIg
  yLe+jiNRJeqFIrARCDwgoWvNMLuRM0anEf0irlsbz/tDrOPnX4nOCNPjH/5XP84g
  n11pw+RAShkirln8MeRqMS86TyamdXQWrUqJrf60IrkBDQRMPSX5AQgAvDd8Gg3P
  VmVWN2b8BjnmdefLWsjE7u0tJxCYW2tb8UbBJWagid7GS+pq4U7JNbbnLNQshXwJ
  7kLtFW9o99ql+oMkxctKpjmN6ZHUMmMtLenHkyrFVQtUzGZI13R0v9s5QqAg6O+v
  ZvESo9TlfLAoCBJmzqkp1jhqv/e2G437FNeSUqlVCq6mNqk3sLlY+Zh6RjADb1CT
  5HB0HWVzrUOj2xcvzrYduTjJJ7VQS4E4WGSTFyMVnEqvDahnaG0iTMeTn2Nfm/yk
  NMZ3knreBYrXC4lbvCVQugNifWqUj4LL0y+3DCJAG4TzMmeiomjvlVAOxYlpTAzF
  zIuuGl2eilO3FQARAQABiQEeBBgBAgAJBQJMPSX5AhsMAAoJEMyd/IQhqnsGm/gH
  +NvCjlIBTOWGEdBW75B0UTeSTCiAv3+CNbjk57mvA4k4iq7BM7KffLJtAKI4Oode
  MbrI8DqOvjav3uNUeiq+/CZJNZ/vOQUmgKpPRv+y5oDt2vMikTYxUAIuMItn0zoO
  jSQ2krVYxypf0tmZG9RSkk/EQrd5kOrSVdyrau5WTIhlcCle7BU/a1bYL+IX6kuL
  XEqr+vQDcqnpdCkmH/iNII9T1TSVaheELHfPQFdNemLfIiHef8F1oaKYesNR/QpE
  /nWvgalA/AtaOtMn8ls+FolKTYt1g77dS2c5RAJIo/RyLZKVfV3YEHjREjN8lVVn
  wmKGlCQF5zC50z2aIiJy6w==
  =99Ow
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.16 Philippe Audeoud <jadawin@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C835D40E 2005-04-13
        Key fingerprint = D090 8C96 3612 15C9 4E3E  7A4A E498 FC2B C835 D40E
  uid                  Philippe Audeoud <jadawin@tuxaco.net>
  uid                  Philippe Audeoud <philippe@tuxaco.net>
  uid                  Philippe Audeoud <philippe.audeoud@sitadelle.com>
  uid                  Philippe Audeoud <jadawin@freebsd.org>
  sub   2048g/EF8EA329 2005-04-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 10854 characters]
  7GNJJ3W8MechFeaHW8gi7wCfcvqc/uB5T9hc40vmQZTSMGsVwIo=
  =Ed5M
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.17 Timur I. Bakeyev <timur@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/60BA1F47 2002-04-27
        Key fingerprint = 84BF EAD1 607D 362F 210E  69B3 0BF0 6412 60BA 1F47
  uid                  Timur I. Bakeyev (BaT) <timur@bat.ru>
  uid                  Timur I. Bakeyev <timur@gnu.org>
  uid                  Timur I. Bakeyev (BaT) <bat@cpan.org>
  uid                  Timur I. Bakeyev (BaT) <timur@FreeBSD.org>
  uid                  Timur I. Bakeyev (BaT) <timur@gnome.org>
  uid                  Timur I. Bakeyev <timur@gnome.org>
  sub   2048g/8A5B0042 2002-04-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 34840 characters]
  0I7kYcd8hY9Z7akRmB7QZbKLRukAn1figHfNRdbksZ1MgA42+z1QS/fv
  =r3u1
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.18 Glen Barber <gjb@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/A0B946A3 2010-08-03 [expires: 2017-04-25]
        Key fingerprint = 78B3 42BA 26C7 B2AC 681E  A7BE 524F 0C37 A0B9 46A3
  uid                  Glen Barber <gjb@FreeBSD.org>
  uid                  Glen Barber <glen.j.barber@gmail.com>
  uid                  Glen Barber <gjb@glenbarber.us>
  sub   2048R/6C0527E5 2010-08-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBExXeNsBCAC7wmKFOV+UjSn48hWaRAImN0uGgJRVAYPWcNogyw000o0vMKjk
  5sNm5YUv2DutTVBQAHytkKGYX78ogpltIkvkr5K0eptVpl2iuWQNyGc4Nq418ZJa
  hgDLZOtMO4plEmbViLFuz97D6V7yNPSAX6adiCh3A0kc+GwCOhXtQrn/OWxZa4Uw
  FCGD6uqFXM6s+kkgtqFlWuFB4tAM5epxt++WLEyLCL/znRhZK+tTstZxqLudJnFB
  ooFOEffYvDB1pNWOarBmSKHncYNjHRqEcNFyMXJ9Fn39I50QDvoh9ps83V+NjuE/
  FYzt3MmYA1j9H79tDYpJp7OEvGY5sJCZrMKjABEBAAG0HUdsZW4gQmFyYmVyIDxn
  amJARnJlZUJTRC5vcmc+iQFSBBMBAgA8AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgEC
  F4ACGQEFCQyoT5oFAk+fMEUSGGhrcDovL3BncC5taXQuZWR1AAoJEFJPDDeguUaj
  NYUH+wS18HZnyFexvxYTP8wHvp68+LlPCSmouq6yqwHaB6qkv8vRS/9lrEGff8a9
  Ya5BeaSJ2+YllCIC6f3lnSRHJ3mINEGuny1UHpSMUys8vGdAqC0JsoLgMGU9GUE1
  1bYgweLBh5Z9xa7UESLUyGh8GEpcdkQzzXYFa/rmQyfwOt8yw7OjzRzTuHe91b5D
  iM3u/DhqIc6HfJs2cm4HEf5Hp6WFQH9vKH8MTeQYGAoxVZ6epzoRfTbbrDX8Dd/v
  hoxMYATTOOc7/kvITSqFxJ9cWuthHtQ6zwqR5dsMXl+XMPnDD3u8YP/xCgnhRJ3I
  NAjoUHP76YkFe33SRkqM4oKzY1m0JUdsZW4gQmFyYmVyIDxnbGVuLmouYmFyYmVy
  QGdtYWlsLmNvbT6JAVEEEwECADsCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheA
  BQkMqE+aBQJPnzBLEhhoa3A6Ly9wZ3AubWl0LmVkdQAKCRBSTww3oLlGo4mICACr
  42CZKktecfngCYzx0N39KAn55jiZmUeoxs8OGsbi7j98Bd3IU7tQEz7Czqsmv5D1
  aACctF2n4z5i41ekpfzlzkHeSPrR/Ul3e9CjTVyYf/RYYwootcL0tJiBJK/Hyd0u
  5mHPC+jyFSBoMYccncsnaOVrZx69tuVKfgLR9wk+ysYwrzXHAq8nuXhKd3SHJ7IP
  Zp1EoXhyYLL06kIU0/z64UdNKmWwNo2qtQa755KPCFnEfv2wDUXbHU6W53AVlKif
  pSijWxY5eCuyy7VWMfNuT28zUxS4IiCE3JKKYcxCkXjsaRbaUSSabaZpF30i/kXD
  KVidRkqSLkL1RQE1VRYmtB9HbGVuIEJhcmJlciA8Z2piQGdsZW5iYXJiZXIudXM+
  iQFPBBMBAgA5AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AFCQyoT5oFAk+fMEwS
  GGhrcDovL3BncC5taXQuZWR1AAoJEFJPDDeguUajNq0H/3FSIfM0aBB84iX4lOSn
  qzx9L6ubMWgOdYI0vTqDMnrWcbSYr706hVu9tGbKBncRkF5jIT4Qb5Z2QRCgVHMN
  xZ1/dtnm/sKaMPYEKnBo+gorY4ub4IxS5vpzi/HcR1APYyjxZ4a8k3NsDoImgVr4
  laOwYA/LSvi0xWnqtP12DDwgUkx1Ay+x02CFMMyupLOJ7QT/NJOpToiTACaiiPdX
  xmVIQm0dbM2cWYM0IKaz4D+5P3H9nxEdRsMK3pSbg9UqHjd6J2vwbAy8IomMNYrh
  /Zi6fgx6MblYHe0DQ5LmTwcFc1FZZrZ1XHJGDBU5buvqaa5ZFFPcnrCKXAfRgEej
  5gK0HkdsZW4gQmFyYmVyIDxnamIzNUBkcmV4ZWwuZWR1PokBSgQwAQIANAUCT58n
  4S0dIE5vIGxvbmdlciBzZW5kaW5nIG1haWwgZnJvbSBkcmV4ZWwgYWNjb3VudC4A
  CgkQUk8MN6C5RqMyvAf+M+xe9XdwWWCEyJ3GBSMhmXnC+c2303IdafSoFsm7cB8l
  nzvSHhjPQ9zC6W7wyFgUs2c5fOh5TeLtqo2AOHkvcyGRgqMViW8hIPaJU9ekxfui
  uLwpGwArRJwayEeyMT74Ry5/tEsDLLchoBMU3627jzJEQudFM3dYtc7gsinZOefJ
  S0aXNOT9yjtNB1RsVHVNfwW1pEkxIKEFwWu/aqcMA3jBYCVhs02jZg0jYTbPqjUF
  NPv8JFVb0+cSGNnGpmYKHQk8c+t3I2LLIthcDFFwc+eiPsSf39HrdP+oX/sFK9yY
  s0m8QlLR0yoJ2zOehy8r4e3vGWGN0iDjfAYojhPZw7kBDQRMV3jbAQgAyksBRs9a
  IpEU+j37aGKMhntVy4zCIALaZYV+E75nbhY3yjxHKiOlwOt4y8n4AxIPGvm7qneH
  acnASuKtlkmn7KvKhaxqVVkbk2l04w4kaHqDV0pGsve8CLv2KLQHDwq9MEKvwPqv
  ep3DXyocpe75cmvXfLyaTbmPk46+qPcXGlfNXXpMJbjy7RH51glx3rZS5uycoijK
  oNsblHdLCPvaTgpwyw7bHEpkgpoIFLoUwCog3xyUDZeQKtJwzCPDeJLZ8hxosye4
  y55KxcNIvEzAyV9dru444rbYVBm4W2lE15mGsaNZWzMcHohj9XRWepDCJwCC1i98
  eImAPsnoW4O7BQARAQABiQEfBBgBAgAJBQJMV3jbAhsMAAoJEFJPDDeguUaja6QH
  /2iofGwiJ9v59fmONgldH1o8W4n2A/IKAMB6xjPsSnVi/foAgl0l99JDOzMtVWk5
  Sa3tk5Hml4FDipAYYcfWG6IHlQ5CnRxdTYJ2mAU9eVjf60xmyhEgmvfC5hUPZDVv
  PeVouxzGCO0ZhnGnJnos0v3FXpJXL0bkroCyUWGDrwH708hXjWdwS0cNqCqsWaZf
  4k43+qdPA3qrQ9kdKDZTlDENDp4ORfiXr0Ae0fGMnCVx01qQfgyYY+M+X6CcnZuj
  2FtSaogz6k6ZDrkYC04XdywznP4eBWnokNSO/RGNAyIlsw3NwGu54NGzygaBQ+cs
  FP+168tqFBrd4DNIVjsbY1g=
  =KOGO
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.19 Nick Barkas <snb@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/DDADB9DC 2010-07-27
        Key fingerprint = B678 6ECB 303D F580 A050  098F BDFF 4F3D DDAD B9DC
  uid                  S. Nicholas Barkas <snb@freebsd.org>
  sub   2048R/36E181FB 2010-07-27
  sub   2048R/BDA4BED3 2010-07-29
  sub   2048R/782A8737 2010-07-29


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBExPKloBCADqhzBB/vYRc48HeilsVn6jNqbAvJyLsXSw281lu0joK5EHY/0u
  B3h+RmSSYcd23UCyLrMn4a6qGIa8T086feYEyACbwORe/4kFeuFLNmgZbAvs3ePr
  FTg2HqvErdhT/DcHLpBloAlJefwppKrN6tGyM6M49wvUZQhxq0TNZdEqSDM1MWnB
  dJsS4M2MNEO2kyBgLgcedb9h4uCK93AcEFzVImgW7+QVh6/97WNaHD0YN0TtmE/e
  /oA7rV5J05334kT8Y2Ejk9gIVVcKcu551P5FSn4uS2kZtuLMSJ9rgkM458p+s+8J
  vY4nhCB2cvT70OMx8I+2Iqlsztl/mf9fuGNdABEBAAG0JFMuIE5pY2hvbGFzIEJh
  cmthcyA8c25iQGZyZWVic2Qub3JnPokBNwQTAQgAIQUCTE8qWgIbAwULCQgHAwUV
  CgkICwUWAgMBAAIeAQIXgAAKCRC9/0893a253JD/B/wJIERQO91u09cz6mk7V4Jh
  Wj6+9ptevVDWTJrqM+yOhSEvaGxUqBAEhhhuIkiWwHNr5DZOEFBar5oQrZ74rOsR
  qY5b4/J1IYxm6B3S60KY2wUtazd/9Gz36lKPY9QmkSg7UcJXlPh45HTmKIXAjmNj
  ke6BUTrVYyXrv2CAtxKgSmX9SQFvR2j90tu5pu4LrnWujh/MK+DNY1AVxsKgEXPr
  KFYvLe/2YWEtyJFh7cNbtWt2sl1JAhxJ9mIarBrzLoWpy/AjogMLWIcGoAv9zunV
  tbWeoq9TkFzIi14kFuy5WJkBZynlvvwtIqiap+iV1qv20UBzVFLA/MjZ8TlM3pbs
  iEYEEBEIAAYFAkxPKu0ACgkQyLJCen51gqSVpQCfcYp1zGIiKNlGjaLdIz7HChcz
  uQAAoIYU20rzffZwbZNnvHpIIEIi8WcvuQENBExPKloBCADq9E7GPd/YXTu56kc9
  HEbnes9oG8+kN7v3c7Xnesu1N+B1R/cb7au9sA9Ao1LOJrqMd/jXhN3JlwYlwyQs
  kmfCZSh3J7EK3v+6vZ31zjv7lTi3kRyqqwRN51HNwIoq73nNp+V1Eu5SzjkFiUVo
  8H3V2wkSdtJygXT/BI9QY3A6pm7S4whNor75Gqyr7C15B6teDaVEWB/Zc7XqyQwL
  6Xy//1GdPCPeaqkNKYmlRyzz9SxJ8lnt4vZIK6CSeuRtJAscIod1XV+yaO2aZxJQ
  HjBVOlsktm+Q8//svB+UtziQ0HSxUri388HEyNk4MIxHx8nWySBVzmsKPodw76pX
  TmrPABEBAAGJAR8EGAEIAAkFAkxPKloCGwwACgkQvf9PPd2tudwhDQgA47c2h7lT
  lSnwtFRqhRPM7jByR4TN9BvK0TEcrh5jzGyEgrfSZCymgE43WpYO8emOSfTA/b77
  OFiewH/w4g/xZqV6UNDjQ6PWQb6oLvxERlagBOZEh7yx+13uI/x0SFvcqPdXgPwy
  SqcHLMkYdy9IWJOXt6BPNAQ8st9qBX8ThDuLavbI0j6wrajQH9CtnbcAH3/tQ05w
  9wXyNU7mWW+zA6h6OWWMRAyKYYfjdZhIA5Z1OiH8M7RYACJheZKGNze6VHoJGh7e
  QFHAlBMWyDB9gMyXj4sapf3ruiJymvu9cQBSlPiOD6MT27IyOmO52rMakwbYdZdr
  viwiYtHal67xjrkBDQRMUZiOAQgAj6wYdH2nsYMkxnY82KyIHC8Eh4r9YyuTmyNr
  vwOtXgSapxePv2Efcypkni9tdE1LnuGI9V0kPr7oFq7KdLqHxGwsBe75jV/4krHO
  5K5NQyOtih/1a31KBOKi5JWU2nFqUz8AzUYtUX2VKFZXOshyQGx+rSFy83rawe5f
  6JjWL2j2XGvndfkoWRV2fs1spe0pmzUPsjG6CgqDScIWwDqmey7UShR1cbxH+Mt9
  th0sMuM6J6ZO9tXpGOzM4CXaMU/qe1AiQCX7Qve3A1NFCCOofBt3x6xBSJZOko3P
  765eYWHvdBSddm8csuzPOuwGN375ooltfuK4bCRoaUOxCtDKiwARAQABiQI+BBgB
  CAAJBQJMUZiOAhsCASkJEL3/Tz3drbncwF0gBBkBCAAGBQJMUZiOAAoJEMd3KaK9
  pL7TW8oH/RviVB9OmDURm/CKeCbva+7XACaJdHTgsWnEyPG0rjX6MhkCu6YYtlcS
  K7HsmC/U37gs+sQq/n/M7Zd2oMd1vnYINuiIxHDyxIMnLiWTEgNvjTXtFaFggewD
  BNGg2i+2h0I80hLVTHPBqbXKupIwtdFQEu39exF8jBsJTfPnjbeboxwFTuCdiiK4
  4CminqsZ5CLDWXHzCLqC0CyZkJ1Ka76K6iOhUr8Impxqeh/JW08gBu9pN4ccvCrJ
  On5Zyw8A0Es0cTRqqnsbcgBjoUY3+S6mEvYQPTfiEh0oWiJGw5dFIHkhpoJGxmn7
  6+lA3nvxgvK/9mdQU4jXoYGI8qlJ55EXygf/T8S6pvkSDB/jbB0dVjO0b7D7hG+I
  XYPwp00rZ8VHTxairtqqxTAU8MaXXnJFIm+owa7OYYB4ctPuIS7tW3fLJ/Q9P8bc
  h8hZb9pDa9Ybuo4wHnxrgmytDA7OV6qeJEAepP7VhQcjYXwNlDsNKlghie9EJliP
  WUuZRapKXcv1R3MpC7dNG3I8FVEY3K/+ZH8xj6dcHEBw1QXihFGNF5frTOLD3tIn
  QwW+B2+JdWg+7MpUdf8ewNkBGfRAYNnH7nGkd7QJ7XEY5ly92RtrZo0AJudKz1HY
  Hg5RdUX2Pi/RUOSZ9bZpZ4v8gKqhNgWpAxIl3lgK4Y3D66nmTAZxv4z7iLkBDQRM
  UZjfAQgAzVZU/brxCgrK6PgB3Q+Dvq7l9oHmh/Tx7wRUqB0whf1PDUQ/G1isZbH2
  1j/kkB/Xu4NDEk9HObcfwLJ/Px8AeKgzRe+MO2sK6A4mfsKli3VUYnMzRbYmmeRb
  KYqBgski+2Ne4BlOi+eRmzq/jNbql6TmFtePLYcYaxKtarxvvOP+bmcsPLT1eHMV
  kiU6s7xm6JpBhvv3mR1/EGuopMzgtxKQLTGO14yCbw6N6PplUFqFJee/TnNwkMCI
  ixFg8SW6C2uCnzstmTtGRu8IceYF1J2WZoTacna0O4oLjBB3gwWqyxKF5B9ytwhr
  1GARL007xvQ4o9iz4JIu652nTHI2lwARAQABiQEfBBgBCAAJBQJMUZjfAhsgAAoJ
  EL3/Tz3drbncp9QIALLfYa0pzg3hzMK5SlHl45r9K+oFpXtK3JvW8l2U4PCnMjQt
  Z29bdPk5n/aqO6IzwgQm3zQFhXK3M5o12Bhj0oZu1pzOY8DDiXMgR4czByqzrsFP
  dFUsLmkzDp/nlAqsjBoof5YnYk1YoiHaBwBpEQvU2N5UO4GVGsC6K1Osw15FX8aZ
  HS8WTOzRGe/ctlZRjFhgY8kyrRcvSPNrJlx7pentqqMMPwDQzp+ig6YECQuPTPkN
  JkUdQ8GUTwVpXcuGRIhrWNYjbzuWcam8ywaXmesESvIJ+XJqJQ3eqmy0sspGsiXZ
  w7zsUcXBoDCfj8IfFwAxKholDgQBBt1pQcCbgIk=
  =zoiI
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.20 Simon Barner <barner@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/EBADA82A 2000-11-10
        Key fingerprint = 67D1 3562 9A2F 3177 E46A  35ED 0A49 FEFD EBAD A82A
  uid                  Simon Barner <barner@FreeBSD.org>
  uid                  Simon Barner <barner@in.tum.de>
  uid                  Simon Barner <barner@informatik.tu-muenchen.de>
  uid                  Simon Barner <barner@gmx.de>
  sub   2048g/F63052DE 2000-11-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDoMJEMRBAD9C2z1pr1D+V0OgztcnlU7sBqGQyjYFmzWhEDPquPdMQwIDtMs
  FH1QeE/90uc8J35Y2Ba1/O9b9zG13t2rSXz9zenGo89thgcaptTY527UAoNJZXqO
  1UbBsq+wfOuVTAnFSue9bdgyzqx6jmJpIqvm8J06iesBrXyB70U1oSF2AQCg/zR4
  QTdnrmfpDoC2vLpYdd/emmMEAJgbd14BbLebVrxUiS85dGbrWon1SxjxTza3vR1+
  3npc+VMpeoEOiCXaBwpMAq7dzbzalaU1dgkr031x98ZpXPIyEi9KkBLZ9kPZRzIV
  okH+XIZ3IU+eUFuLKuGg9xWtweOq4xL9X0Epe7uU3DouGaVN6i099zP9w2e2eLPk
  07grBADECiS7ejh3pYFwe9dSOKN5iI1SlAqNH69mvMEsPOPYVbsJmYU6dhPdEWa3
  O7o6CCho3gUejhdl+z7dnrsxHOHRHFAIr5o1gvIGkmKCn4H02KIr+S7cI11pqjJO
  mofEJ5w21I7Lr1fL7AA/7pZgnWePZaPeh9fXlQ8kAoJ/0UTemLQfU2ltb24gQmFy
  bmVyIDxiYXJuZXJAaW4udHVtLmRlPohTBBARAgALBQI6DCRWBAsDAQIAEgkQCkn+
  /eutqCoHZUdQRwABATxcAJ0ZfEhRc3q0UIY9eZtY2L+s7glyMgCg/UjC7MEKC1xq
  oHWkz5Zjz1oaXCKIPwMFEDqOp3zb0kX8s7KhLBECxOwAoLku1efxcFzT9B3loRuu
  lISktrZEAKD37jQuRlMyWf20uU13gSfJtCeLl7QvU2ltb24gQmFybmVyIDxiYXJu
  ZXJAaW5mb3JtYXRpay50dS1tdWVuY2hlbi5kZT6IUwQQEQIACwUCOgwkQwQLAwEC
  ABIJEApJ/v3rragqB2VHUEcAAQEnzwCfYt2w8JvMG7FD8Ae+sBa6bUpaB6cAoIQM
  0d25+IpshigRTM3djVgabwtGiD8DBRA6jqdN29JF/LOyoSwRAq9mAJ99N2SXxuOh
  SDt1dd3axBQS7U1dSACgjX8LFHWBZ75KSLNr22LMKuSEk1y0HFNpbW9uIEJhcm5l
  ciA8YmFybmVyQGdteC5kZT6IUwQQEQIACwUCOgwkTQQLAwECABIJEApJ/v3rragq
  B2VHUEcAAQFxcACfQfBW95c31MHGvSanzCk+D245McMAoI8nSI4dqDbGIPppKK92
  cq098ZyxiD8DBRA6jqds29JF/LOyoSwRAnNHAKDvjMCXb8PXP0zufz/nEksQwwaw
  4wCg0Li4kAQhbnKgLXOFq1sVB2GtfqW0IVNpbW9uIEJhcm5lciA8YmFybmVyQEZy
  ZWVCU0Qub3JnPoheBBMRAgAeBQJCHMdDAhsjBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheA
  AAoJEApJ/v3rragqCKMAoM5MXsScnfdD/rKoHkyfIWAOrHQSAKDDLfdDG1pMsfMa
  /4O0QPY3LN9hFbkCDQQ6DCRDEAgA9kJXtwh/CBdyorrWqULzBej5UxE5T7bxbrlL
  OCDaAadWoxTpj0BV89AHxstDqZSt90xkhkn4DIO9ZekX1KHTUPj1WV/cdlJPPT2N
  286Z4VeSWc39uK50T8X8dryDxUcwYc58yWb/Ffm7/ZFexwGq01uejaClcjrUGvC/
  RgBYK+X0iP1YTknbzSC0neSRBzZrM2w4DUUdD3yIsxx8Wy2O9vPJI8BD8KVbGI2O
  u1WMuF040zT9fBdXQ6MdGGzeMyEstSr/POGxKUAYEY18hKcKctaGxAMZyAcpesqV
  DNmWn6vQClCbAkbTCD1mpF1Bn5x8vYlLIhkmuquiXsNV6TILOwACAgf/bGaz5lw7
  KGb1+Yl0n+GXfFF/OwDbujxVoGn1KM+dKbColaX44Sr/L60px4cQ56ZxX1e6hxJi
  TaLrrtx3bxZSTUlJuzuNdOA0vfcw4yQzrPql12op9K2DVeoo/WzBwZecM1eeg+VU
  s4vlQuG46c3NbeTvXpuSyoHzDVgf5XMtwI/qTditup1g6tlViur0BMrUNJ6WZSpO
  TLAgN1DKjuEi1FGVEs2n+BSEGBk2dM2325j6qYQtE6iXEEc18s/xyT+CSEQYfAP3
  4/4UsCOi4pmuy/+OlBXYEv7rg8O0EpUqT4Po0BbhrMCdwzlhbb3LpMHyTwYSPdEi
  A9+h9Mv9c0QK9og/AwUYOgwkQwpJ/v3rragqEQIJBACg27m44rBDabiRWXVEGny1
  8o9/o+UAoI65F9bRERosGt0m0f0q1WwwdGcz
  =HMUk
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.21 Artem Belevich <art@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/9ED4C836 2011-03-28
        Key fingerprint = 7400 D541 07ED 3DF3 3E97  F2D5 8BDF 101C 9ED4 C836
  uid                  Artem Belevich <artemb@gmail.com>
  uid                  Artem Belevich <art@freebsd.org>
  sub   2048R/55B0E4EB 2011-03-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE2QwLUBCADc/D9RfANjFOApCDIAcYU4QeKmbk+kMvSHrKgesr1OFuIMdQRE
  n6O8VncPlxRvElWRgLCwOOm6wW5KQDqAJ5poLzNh3GQ/DljGvZr+VmbK8BRVM/ik
  oFmzv/7ebDY8e72Hne7klT9K6TIIeP35BNL18ft0xmhrIlVQHWr4jXz0pl9gzIwp
  qnkuwdd8X6I/jsvPCEiXhqB0px/LEFgtJ9OR0k3MW48AAmVir/aWAQJ3/vysNLXj
  T8jJSm9QDZTuyFCHmT45TYhx6oanFexpvGXtYr62cBAk3rlMiUcY5Mp938RQzjXY
  dB7dVHoTtDSb3eJRL5ZZpXROiVnulcRv1ZdHABEBAAG0IEFydGVtIEJlbGV2aWNo
  IDxhcnRAZnJlZWJzZC5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJNkic1AhsDBgsJCAcDAgYVCAIJ
  CgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCL3xAcntTINk42B/97vlVDERJfPNRg5kUFqW+R7VHN
  q1atqa6xY6r4NZzjmtkeyDVItzwSOohA0H1N9NsgNaJStcuruiqyfekohnZ3xHKi
  PMOwfebH1zX69K+J7M8GAtrT0APifScd+pU17kphhqjLoCoH0BY3AM8HR//AJkKb
  U68GZF1fA8LWdRlfx7xZSalPyQXMibXtfmb7t/AqoNgQYs2nXUhs2ENZtZHDAVlb
  2/LkDJ6OezOW7/Q4KZyeYcgzXYGchkXGhCV+8fiP5JZMaXZocJ8saO1R7pxR/fEu
  Lc9oQUCPzx7m0bI/mgmO3aKOREXrQTRX5ZwfAuLubEHougfIMfzIfAq/Iiy1tCFB
  cnRlbSBCZWxldmljaCA8YXJ0ZW1iQGdtYWlsLmNvbT6JATsEEwECACUCGwMGCwkI
  BwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJNk67XAhkBAAoJEIvfEBye1Mg26o0H/0f2
  oHP7o9zgcetork2zFEAlQyDYHW3X3IXXMrTk7xWsHJuu6hyVeeDuVFzp8TkrNOVq
  P9+hZqzy9g40iFXzQkFWo0X576XokQXk7rAqYCr0OBUDZ0uDrltMI1VoEtODCcdc
  bJMd46zchrhq0vl28FmwAXX0F8zH/9I5fWH/KWfUlQNGs8NklCP2HueFogrGeSNE
  lHVGmIJPqa90WXWmDZOBADeMBiWqLzgWR/0Vt48B7PJ1vwrJCyedbTGlwdbRaXGn
  g+Gyx0933AgPWiqobSvXOddqXVXj95YSqEVUlh3BQlj3ZbOxbkleyhf52mi3T/jp
  AIztYwhSi6iUHj/QRGiJARwEEAECAAYFAk2Q2MEACgkQ/95rP8ShvBXBLwf/UIB1
  ITOTfkmDamaR5w3FEKjQU6xN+LBy3+EBwcRiF5ydYLSdPmp5WpVc7EevkT+9Z4CL
  zzUQtx+Eyeql1W1PuK3SRAY98cmtNTE9A4KZyeCRgdoUiYqZl0bIzNKpAbNEFdKR
  CGOqt2/VpvFwePuVM65r06yL5qpL1im7Qlb3FUw40haczggd3nGSfq3kVj1Tmii/
  qDsT2ozkgIqbP6ubFXrLrElr8f77cd0F6nSnfjJdidju1WUsRPdNOhaJs6b3xIla
  BITUdDmfW30VJ62iRNhejbYI4S3zBNQt6yeGQhD2rLECD6ApjYjHEkMgBelnnkt7
  u1mlLz1lrGvk1dLnIIhGBBARAgAGBQJNkUtVAAoJEAsVQr2N9aGwA3wAnA2nWLTn
  E3JUtZuYrJ7NC5CHeV4mAJ0RVXXg9vDYFcqBmQnBNHWcmyAXaIhGBBARAgAGBQJN
  ke2gAAoJEG/I2r1/mpuimZcAn03PXI364s2DGDD50ClvVWyGaVWPAJ4lXabM9YA5
  1JKgYqXLUPCcuo+pyoikBBABAQAOBQJNkeaMBwZhcnRlbQAACgkQZWCprDT5+dW0
  DAP7BCGFNwYNpunxjM41mk4LRgHUAmeml2n2iVM1rCx6E+ph3SoFORJBJVLVaExp
  GEgiXA64K70M14aaN2BVKMjxmWyRGcjbXuslWNzWi2xLFX9+g/hj42CjW7+0mFZe
  /kXb/5Hnj9KnKGjaUKtyz65mIH6OVBPjdw2tJwCB8kQsr1uIRgQQEQIABgUCTZER
  lwAKCRBO0l+IUo9QMPMrAKCo5kaHkO+E0gxZbjMA+3yHdMvTfQCcCH6ssxbaAdXS
  lL5ASz/aIhXEZbmJATgEEwECACIFAk2QwLUCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMB
  Ah4BAheAAAoJEIvfEBye1Mg2fu0H/3dwETQ93nmEorD13/Elyp8SNPiHCoLyQ1uF
  GMQyLkZpqazvzE5WKdrwdoWLHkqMKevm8XBqtt9F94Trce7iT249tYFyMQb2+Irl
  Xha6DVFYE9y0p8vfc1nHQnn3xyHrYA1jFRN9Rt+ha3YKtALq7iSKleovJLwvCHqF
  8z1IPUU3+8IOw/2KzFMGb2I+vs4HbYr+Ed0UfZVlONkMHyHfZPN18jUZbUqNC6GU
  5TXiVmy0t6WTsth6UQY8d4EpIP+4griCAevy8Hqq0GnBUz7eyHoHJ3/U/H9+1NgV
  rIFHh+6UKHkWkmVM2wTM+J2E/bB27bNmt8noNaxHDip2MEzZZGe5AQ0ETZDAtQEI
  AML9itZRzpVYiQDfGcj0/YgJP/y2jEDGNnuN7Of9sVhhzxMvEXzlSd631b656kdT
  WcmbBim6eDtjRlbKJIAIbDyMXekTl0LLwWL0yfzaRIXwFxoD2CL/BbmWvwaJeckW
  VsIrFIXK3bLWulCfA83foS76azHVSOOp9EZQg/cJOaCOt1zyvS8rS8Qx0QBp+vSb
  ZHA1lDI2WYNoAm2e9lb3wta44es9VaCBWobWMRgHxIWrkjmZs9e4ejXKO59YEkng
  S53AylrZVYlyrKbeskqmxn7z9y6ciniFD5af5cEcGfuC9BH6i4Jwma+3ZWgGDZI4
  lOgzLWd4TS1ZD+jAeZkpwZkAEQEAAYkBHwQYAQIACQUCTZDAtQIbDAAKCRCL3xAc
  ntTINmuwCAC41x0gd7aeTRbtlNhYyuGmHo/yHMqHdjmiXTtsBCrsipSAQZQiNiUO
  XupVArSGB7MIaatCtqviOAyQ42172onOzcfB/iQRj0bknjNbItJMqtOFz0u79vN9
  JmWxYcFr5Mf1l/pupFcgNM0zt1KQkeOGm5Y3WJkq3CkAqIsd/MDbUU91Y6kzj3ZJ
  g6uoPYYKThH6KX3Y3undXTv1jlmPdbMHUYFg1GzvY2ujQJeQisMDfxWV2COYSF+Z
  fa8kp8xfSMnCWJCnbnmDdRe1W3zQ2uDKvoLBQNoF9lLrYAEzu3M5wKS1+W1Om00P
  yCBkjpo4Ly8FcmqW800W8yVAArhNUCID
  =IDLa
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.22 Anton Berezin <tobez@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/7A7BA3C0 2000-05-25 Anton Berezin <tobez@catpipe.net>
       Key fingerprint = CDD8 560C 174B D8E5 0323  83CE 22CA 584C 7A7B A3C0
  uid                            Anton Berezin <tobez@tobez.org>
  uid                            Anton Berezin <tobez@FreeBSD.org>
  sub  1024g/ADC71E87 2000-05-25


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDks22ERBACsqOob/YoPnaI/xubQKn/CCUFsaEMqL14TZ+FSlCphq3uZ7Y0W
  Qg2eqaTp97lG2NTVNEzF7K0yr/C3ofEQmTINQTd7DmEj04DDlR+t8BMFe6Xz2sBI
  WlEPD54ZfJVqhEX5P6T0xe9hiqjXKwQHHl1skKniKeO07o3K/4bCDDMfKwCg5DY1
  /2j/Gid0YmxsJCIlg9kzRGMD/1lkSkQ0KrPH3RVPMrkRWE3rvvMES/F7jYNfKDQj
  X5lJDKoIQyWh1JwAmW/O10V+24Vl6JEFNQ4QJ7ix9hlkI59YS4TERxCUGGDpl3jr
  Lae6FFxYc1D5H8LLpiTSApmZcLxUE8CFoZJLySHgjp8qzvA60wMOjkfkWMgw3BpE
  N8DVA/9UF+5ue4bLHsPn7Jv5NzOkzaTgC/9O3UZUj/jYOp/vkI+0wPnP0U5f304P
  iLpYl1tlCEpciWF88MS5k3+8zsk8trqorss/XQfFzhHVtvRtgVxj87V0Z01E2ZZr
  YlqrnzHKQZOAKM2X9FiRZOAkndkkpeB+7SSeXDP62I56B+690LQfQW50b24gQmVy
  ZXppbiA8dG9iZXpAdG9iZXoub3JnPohWBBMRAgAWBQI5LNthBAsKBAMDFQMCAxYC
  AQIXgAAKCRAiylhMenujwBepAKCCtVcVRS40E9SY4Su8GTOBVoH4UwCgu3gK3zMy
  /QhZnnhmTKaguG6XopqIRgQQEQIABgUCOSz5ngAKCRCBvdPEDh+beRnEAJ9xU+6P
  TJrLGk8PKtO+UY8Zt7MTxgCdHYzFsXZ81j9HY0Z4EaHkQBXv1JmITAQQEQIADAUC
  OS6PpwUDCWdTAAAKCRDXjLzlZqdLMXMaAJwOE+6Jh5PnfHc09x3JKN4/a0v63wCg
  6GdysmObSBQXATzYBuhy/0eFCCC0IUFudG9uIEJlcmV6aW4gPHRvYmV6QEZyZWVC
  U0Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI7JNTmBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQIspYTHp7
  o8CQ3wCeI+P8VsHzHpfmUMa5kCzjBeqj3zcAoKYmyZUSxhV9TBQPo2WQ7zF3zcoB
  tCFBbnRvbiBCZXJlemluIDx0b2JlekBjYXRwaXBlLm5ldD6IVwQTEQIAFwUCOyTV
  DwULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJECLKWEx6e6PATIsAn3clXqExEiP/Q/IDQb7e
  /yolgMrRAKDPw+6ZxTOJFba2HWEto0PwQ/COE7kBDQQ5LNt+EAQAjHltp9g75EOw
  pEDSUvK/B0aRUsjoIyAokRuW9Tg8S0xIhtV8ogcklvcXjQbjiEsAiO13hX7zmdmb
  yH7xLiSjea/m/whmNr9K094BS1K5i7mmUqNEFOyPB7VkPbRs5gF0dCkHT5uVgqFJ
  HSbss3zPyGYEBi8uDokIfOt4o5CEMYsAAwUD/269N/UwZkO4+NYivNX0ZpcUouqV
  YDPQ8YLwSrkwWpG7UNvNHd1HS43OWwAOy585SkLpZkjlW58NqyXJuWVC0xJtdTrI
  MKTZ3IJNXMK2wdK+nBuTL4IvJwkf04pwFel80F2NtgUjR3ZgIlRNvFtvtCkNPg0j
  t7J8pPvL2vU5hz7HiEYEGBECAAYFAjks234ACgkQIspYTHp7o8Bj7wCfSZsld8vv
  iM02pWobJy/VvsBJKU8An2auT0HLmVLClDph/fQa+k1R2qsR
  =ISZ3
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.23 Damien Bergamini <damien@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/D129F093 2005-03-02
        Key fingerprint = D3AB 28C3 1A4A E219 3145  54FE 220A 7486 D129 F093
  uid                  Damien Bergamini <damien.bergamini@free.fr>
  uid                  Damien Bergamini <damien@FreeBSD.org>
  sub   2048R/9FBA73A4 2005-03-02


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQELBEIlmIgBCAC0YtqJTRZ/ri1bBd6NyFd3r4fWx/M5NeqIYOa7S1x/b3wjlAdD
  Q6/mPMkGYqtUiQx9kMhrmZJHz/nC6SFxw0nSxKOfsvOQZgyJbeKZ7NS3SReOzUD1
  Xao0pt6yPH9eeLduI9R5AL+XMvWvPfWgh/kZbOoC25F3TrQQkp+lbmu//cxzn6Y5
  OybyTKiF0heYOcBOrmtp5AU9LZWdsEH2rDXBnEIFLTL3qK/HuJariizqUnPjDb1y
  OfNldKLkcq3Cs8QNpSGrrbWMoLvCtIXAY1kYRywKfT0BgTH6JOoGz6n1dLQHKubZ
  WCsyqzO07M43O5vhSLDXS3L4St2srV1XblaVAAYptCVEYW1pZW4gQmVyZ2FtaW5p
  IDxkYW1pZW5ARnJlZUJTRC5vcmc+iQE0BBMBAgAeBQJCJZiIAhsDBgsJCAcDAgMV
  AgMDFgIBAh4BAheAAAoJECIKdIbRKfCTKlMIAJmIx4DZmHkbpSHxERQyN4kQizY/
  x+7L2CuwuAtjabo1wlcE/XacMx01qN7FL931PGi9UEWxdp3FTu2MMH4e7DmY0F8A
  7oEbFecE1bjDRKLkRBFo+R6yHvZ9YjGB7dFlsTwaM4FpTfrgg81j3MSIHdg5i8G6
  OA5eBJSiL7IN3ftcxIoutYXfPnrOksba7ThEZ9631ft3athczyaISAtdQkIIO7J8
  pBBTkE4wbh1AzPRDmeN8DDU9h/pH9W0uVTOCqhAXnSE9C5kZ3SBhvXBPeN9vtHa6
  pyR6uqg2+N5FSJ5lENvCeRKC2W80m/an8n/1WCK6QuFTr02uVuGShksBTdy0K0Rh
  bWllbiBCZXJnYW1pbmkgPGRhbWllbi5iZXJnYW1pbmlAZnJlZS5mcj6JATQEEwEC
  AB4FAkIlo0sCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQIgp0htEp8JOVTQgA
  nah0cBkhmPhPVVKNGTQScbdPgu7TTLcAB4SVJHN4Je8ml/OeWrIaNXeQDD8wdfJZ
  svlddxvxB8r6ScJ3ZtLsSHQnGLejgiEsHEO+Fi/xmt1D+pn0l2dK+GMC4E8dPd5w
  ZGLg9nFDZolgLQP664eqzx3A+NSgh5A6IteAtrRDg+3uzlquhJNWqup01pymcery
  Cv0rnMaZJTjE2IsMyzc6hw9CQ9AC3YVfXT/xMlSe9cB3C1EDtmHkKQOpzarheQOT
  Xi4rqScHJTevKT4Pz50uYwoAC8B793ZRKJ5cYH0G3YuDB4lhPaOeAxOi4Ftt97De
  HTeeIqXmrDV2kOu3t7ifTrkBCwRCJZi8AQgAzF1fU7BHdNHHTFTmT9f/TWIoEhsv
  4oKue/cyAmVGjeg4jEFn6001JWjojzxe8IZzdYwAgOwHGRbfxiirvd1nzxJlOBVg
  8BfrplMcRAMh61IprrU310cd6tVDyxvFqENLM9fgCnAwWAEldZoOSBBgPmiV5+Cp
  xZJu959KpsoG6TuAn2PYUXdttjvdGgzU0lyji43GHZ58yJYtruFfikWoXJXlXvuh
  9GjNqFk28vKi4b7HBR79zvtyQLT+xkRLcGMbQemLeCQmi/O4umDpkVovDn/FgaPB
  iEZmtRbHtCAODO1vW4YrYvMYGlB224hQcUuiOiEMn8P/oMkg8dXe52xFEQAGKYkB
  HwQYAQIACQUCQiWYvAIbDAAKCRAiCnSG0Snwk/baCACJ3Ed4SX2BTo+jqt5f0hZx
  OO4s1B3MAD7y8LzL85QySYdr/3e5i1IrgLTVOH1UQQ2Bvpk/Ly3M40FBUapHzuOa
  TpOfqk3nHwj+o7HuFQr3yzVl5o50fQPkXhwf2PMr0iQLuwHdFzmF/A5aNW9lunsT
  ICRXApvEEQU/eq2nSUrIINxSYbzuXHfkNWjcFX0DIv3V/ZKBxCnVQknc7YFXmqXC
  PEjAsMS6mj7fzkr2c+JDH+AK7Y1gexDyjoSqZb7HeTiy1c4x+UXDs4605XAwKpZK
  757qxfG/ThAKmn2/xiy3bCYmHR9PQ0lBCCkXdNeRgdklUkawzZQdcqrO8ElYJERp
  =uQuq
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.24 Tim Bishop <tdb@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/5AE7D984 2000-10-07
        Key fingerprint = 1453 086E 9376 1A50 ECF6  AE05 7DCE D659 5AE7 D984
  uid                  Tim Bishop <tim@bishnet.net>
  uid                  Tim Bishop <T.D.Bishop@kent.ac.uk>
  uid                  Tim Bishop <tdb@i-scream.org>
  uid                  Tim Bishop <tdb@FreeBSD.org>
  sub   4096g/7F886031 2000-10-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 8844 characters]
  5ACdHjn4iuMiXZA8cDDPAi8VybndPak=
  =F66Y
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.25 Grzegorz Blach <gblach@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/D25B0682 2012-11-03 [expires: 2014-11-03]
        Key fingerprint = 225B 941C A886 05C6 1C87  9C03 DE72 593D D25B 0682
  uid                  Grzegorz Blach <gblach@FreeBSD.org>
  sub   2048R/5DE28719 2012-11-03 [expires: 2014-11-03]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFCVjegBCACjZOtHgTAG3s3XOVJt1VVM3LZTKKx0K5Aip1c4TDetBTkNIPCb
  V9UiflZUGv9v6OEF0O5rRwS6WwTLxjhuA9io9mSBWuCfZywsRSShpZQbEMZq5/F+
  OgHOMav3Gc+ITwvM/nFPtU2OHj1h3t4n6IBbuVfPh4Yb9TJsAWQlUchWAOBj7CG0
  oqfR2PuDbYFtXNnGVrpZZuxxBI9onvY0n5w2gmtmO9+GFQ8Ob9K6EI/jwqPVGSQK
  Tch14aaeRF5Uh+Ua7UDXKyZFBJUuGEvtHcn7eDNFEs4SY4tW7he6VGiCwr3gU3pZ
  CdQwEUDwXkBm/JZ8JjsDOq8NVtTX3d0mViTRABEBAAG0I0dyemVnb3J6IEJsYWNo
  IDxnYmxhY2hARnJlZUJTRC5vcmc+iQE+BBMBAgAoBQJQlY3oAhsDBQkDwmcABgsJ
  CAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDeclk90lsGgt6gB/4vyw2faWL5MntH
  grGiwqdeCdm1x++zGjxrs30RLaHPmSVXYA/bQIBbnVs/kR2wRpCO9fxl9xQ5bBnZ
  vHwK9+hbGqli/eqWuvgwRYmkIAd/xLVN8Ffyj73RXRead6bmpOQ8e2Osabttyccc
  Un4V8OZptpIYLbdnVGsiB147GYnooPv5uJ6RD+Wz+iSORFzcFEA6VD0Ft6vxe1on
  +dBxpHO8Np1wID8JH3Gl6oGfpYcPsp1QVknMZ197+94QNHgN23xzDVuKkbjFb1Du
  N7SegRdm1wwhF0QlqIWPIQT8jXY7WX1NWV6ns8gOUXChJxGMPRsOxCuhQJp8crsS
  q32CqqDmuQENBFCVjegBCAC56QSMFVZjklZSA9mxNm6GZyBcUoAYISM2hg4QSN92
  /8CY84TXiAB9x8+KoYeVukMu5B/2BhNW4bWA/3GwMk0tn1s2ZEVFz9ZbTBPmTA1Z
  x1wZOKdr4Y5feOO73ouBW1cyR4AgbYEsQtllfb3yQ2CukouEJNjesDT+zDAJnIS9
  JG+1MGngMIxddKasNfBliiN0iNNbGEKpFvcNpTBnIpbQ55/yMMJ9CZmey/1HFKBO
  setIET7f1Z3f2tUoxku73QhwfwBlrw269S4Aeuvk80bZa1YZLoQiZ5B2WqFz4V4H
  uxk9WgqOQ/gJEFCOYkpLjSctCuFQnLefsV44gveB+LU7ABEBAAGJASUEGAECAA8F
  AlCVjegCGwwFCQPCZwAACgkQ3nJZPdJbBoLnwwf/Z8bFOlDaLWkCP4K8Uz6kHGno
  nvRPc6l76aJhqDPceEiDU1DumjTSokQNj2i9jKqhM/b2cPLIwWbYbkypLer9R00o
  AJcM1i2nkZXRLRMIFfQTZUmXMSZvZ5NG+MyiSAI9zpfw/psgUUad6mDUZafYVWez
  KnCFybbJ2TwcFzFcHxi4desKNnrh/NTIt7XyFVof9Wkz8Zt9cGGf/BxQPA9oPbvd
  b8wN9Yjegb4OunNmHc309cuVCktSlr7u4kdMUn0LuZmi4xZj2XY0+GuHErD49G1b
  x4+G59TE5S619vSAcdjtmvXDvV8no1Y9ENp/blCkeKcGBoWZKc6dHSw3RsMawA==
  =/8wY
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.26 Martin Blapp <mbr@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/D300551E 2001-12-20 Martin Blapp <mb@imp.ch>
       Key fingerprint = B434 53FC C87C FE7B 0A18  B84C 8686 EF22 D300 551E
  sub  1024g/998281C8 2001-12-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDwhwB0RBACelK3FYxd6cT5ukbiSdVLHPLfzgH3F34JfS6Q4FMXgEAPtx7iy
  U4Lc8A4Z2gCq1ZHBZTzKc61U+nzHe+eUWtAj0h3qDP4DOd7JCZbh4SW6dMIC7MAM
  /9J5br6e2fIIn3rzbROXSW7CJPox2D/zZcT1b727Wgy5NHUob3qej/zhwwCgrZ0o
  KBapUXgnKhesQzKlH2wWCJkD/3njAzJsFS7nDdTssMtd7ip9W97uNOFLuJ1/Sg5S
  332BUby73hNzSXlS4rhtQB6NVBRLfGASuEYBJQIEz6aao/lDprIxTusCTrO/EGqa
  Dy5y4XE1ClIyZ0yVw05UJiTOZ7Mu/kUTBBzQ2i15lxjzXBt9pNifvtcKBhcDmdzQ
  zepQA/9Jio4IBFmjPDsl3kpvA8KqP7VXKFMMBVT9SztYVIeiFgbvff/YCqzkE5RD
  0PWUFPF3o8rzsCovlpySfUNLUlfqxEZ+5+/5ky7AbJ6Vmyn7Tl+mBSZs4mTV7ktN
  526ngUaW2j+aO2SdWao/di+sRutrgRjJqyvgGn1YGnrSoKbMJ7QYTWFydGluIEJs
  YXBwIDxtYkBpbXAuY2g+iFcEExECABcFAjwhwB0FCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAK
  CRCGhu8i0wBVHh3IAKCDMueq8RCcRO+3Lc+uQyXqDKCf3QCgpVWa7oS6lTiNxwSP
  enZ7+4g+TkK5AQ0EPCHAIhAEAI3iAhZEDBjyJvPS74CXq1ypWvXfQUCYADCc/Cuv
  3xrr1p4ff3oYc+IIVdeOQktKWRP1dK7v1JLmqFsNQQIs+NtgHyO+azyX5vJGVRTg
  aCIuMMTnrDBC7VbAnWXtTHF5VKmmd891Y+nk68p5YVnRPc/fReXEY6dA9lqW0bN2
  f2jLAAMGA/9rMbPpnRy+uvaAQChkHvOV1RnDAhN2R+U9u3d0uNnv7sWa/TJrcdig
  KNUsUvXqIXVkqEMrYHTbCVC4mLMd51MLARiIKOaHeynRZYkEmdi5X7EiBLS9dCUe
  7+vMz4jV6MRIGyr8TBy3CEFIdAnpY6EIVd326PzYIgx8UZw3oEvjGIhGBBgRAgAG
  BQI8IcAiAAoJEIaG7yLTAFUetM4AoJg56qwlr8E1iEs0F33G6POGCWnCAJ4mW9E3
  25TD51pcom8Plwy1BkuBSw==
  =oE+K
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.27 Warren Block <wblock@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/A1F360A3 2011-09-14
        Key fingerprint = 3A44 4DEC B304 5191 8A41  C317 5117 4BB6 A1F3 60A3
  uid                  Warren Block <wblock@FreeBSD.org>
  uid                  Warren Block <wblock@wonkity.com>
  sub   2048R/51F483F3 2011-09-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE5wBOQBCADWbqntvghQ1fBqaz7e+TmdobJf74hD8lC5f5qfAn6iGwbSJf3k
  3wWyNJvXYVBXzDaYIuU0R5Chl3+bKN12CrMRD5oUpFEtmmzRObHfuGCCAwHvxt9k
  ex6ektaCwriwoJanRAhxGDOihUt6Z4GPh5N8ye50HfDC7WehKNs0ovOCXBFAx73d
  uxWDno2eMawnveTjhXXo+XGxqLWCZVs4cu8RR2xG5W1OXCsLaVRy2xuFRd8gRhjA
  46XN4T8H7Db30tLKVVG0bzA4bhciGnS0BNaU3D3sdF+CzF6gcQcEwMirit1PLIlT
  X4rRYnzRaGij4keLJ/nccasdhK4eDCFHQpuJABEBAAG0IVdhcnJlbiBCbG9jayA8
  d2Jsb2NrQHdvbmtpdHkuY29tPokBOAQTAQIAIgUCTnAE5AIbAwYLCQgHAwIGFQgC
  CQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQURdLtqHzYKNPOAf/fXurCr2Ma2zkehWSsi0xXmpM
  V2U19nF5l8FoAkOO6yZ3KIQffXmYx9vNG6LpHss3VbZ8HwMQW/Mj/HU2iSElT/vk
  njrSTn+OwwPEN3C9eqTAXuQ8LU2QAVf0GCviKD8ptMiwBLSHNeAUeqxqVzpbGjNP
  XcgN+dBBcmscog1hxRA4DvxaCFCaH5aQ1YTyHpOiCmmno02+oC+IwbKZP8S3CX54
  8opqPH8R2x3QD8wxHfwr/fgcbFZ+DFjcEIWBLgpbur1qJd9NXerWtIOfQLn9yBQD
  paHSmyETSoLQac6GnuUE9c7Y4mt7ONA6dYe8wW0u7GvRXITNkUJ/RvjdYLyk5bQh
  V2FycmVuIEJsb2NrIDx3YmxvY2tARnJlZUJTRC5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJOcPa6
  AhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBRF0u2ofNgo5UXCACAjadR
  flSIKuZu5KM+9W+VMDrPGvji4g6aJbFFXWq4zlmYYKp03kiqTRPAKtV6D8Syu5SC
  2BuX5yYART0gTkxo30uRws80HkZDAs7Cc8eFgzAf1YJyljYeIU4EBhxxMrF2EoUE
  wSdTM5JFk/jgZpidsdpox8o7TNWDGMLe9cBn1TPJZw3TGSRQitjdwfnLGGjsCNp1
  4HOkbqWggUIdpET3WaAnpHhT1FBnim5rNOvBocReXO2F2vtkqfaKD2hzc6qQMkPz
  64PLqAsVTwwCtSEein5Ukr9cb68nn2GmBAZHlA5yu23h0M1E674AR7lR9ounAMzY
  bNQmQlq+tbSPmDBLuQENBE5wBOQBCADEU7rOPsqF06y46wCqfRu90Sq0Gy3R6GQL
  h1pubHbb4IQ1ep1ZcaD1Gpx4KvrMKCaha+iOVDN2WsDzl4vrB0KQNyeqtwDHZtcN
  VQ+RORHh/3D9YOp5EQ+ObJQddl4m3f5Y2AJ3kRG8z7rLxqlcvnPmuf7MYXg+zhai
  EcSYnbq89vBRiyzpZIODuXcGbuvJOdoAt+sf4CmAwe9eh1LLN+OErBjs/TjAe9n4
  Kb4rUBhrbrCHHcWu3vnQcABfTOlWZ6+mr9wkl+Yq38nsZHDIx2RCrbDMpEEDCAlg
  WJ5ceqFdKz3VS+zKk+cz81jPREBOFBfRgVWMpAdsJFXhJU/1ueiPABEBAAGJAR8E
  GAECAAkFAk5wBOQCGwwACgkQURdLtqHzYKNKIwgAwCmfYjROytjVozXhF8Pw/DfX
  K/V+KaceWMlMjQfZgxA7pibbb1+Z7uhwygLZrGV3+QH/htdDQ1wvZrjOLFl9AIMr
  7ylObT89n99riGjDNpNH4urIyO9Oxjoql5s6RMlpsOlnnqlstTzEHZa05JvpZTbI
  XKBr4AIJ45uqtr9fFwvoNF6W9NeQrDXYDjbTVrbQNbOEfRIE6tTr9csNwaFUNe93
  eDdhkPFNHu+6Yrecm1DhVaVwiS9LKp4cmM8py16562Cjqy4msnSHpCNnQlBLgtv3
  T2BXRsuxVCXviMsADblyXqB4b/h00n9rDyE3Db+lsrTjX0nhAyBGhO/XBnC3ng==
  =Hoyp
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.28 Vitaly Bogdanov <bvs@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/B32017F7 2005-10-02 Vitaly Bogdanov <gad@gad.glazov.net>
       Key fingerprint = 402E B8E4 53CB 22FF BE62  AE35 A0BF B077 B320 17F7
  uid                            Vitaly Bogdanov <bvs@freebsd.org>
  sub  1024g/0E88C62E 2005-10-02


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEM/sJgRBAD26RM3o9QC+V5JO6/zr3ffRnNb08Bc6YIvpTd8yUhc4AIa1Zbg
  QHoUNZ0pOLffeZ3i0wnqV3lMV1cPMtvSRWlvh+XSiSg8hYlnh7+oAwmqs0Zev1r7
  w/In683ytXREuidcak8qWq4GAkET20sIICV7Ye56HJDlKrtOjUWDhVQJvwCg8jUp
  CDtJ8V6Cw6GgjxH1iaNR1X0EAMKCUJwZgIoh2Rpqfrbwv92AD7dmaJJLVfnUSMCE
  GvjcZ+O41PpvWi3PkxmgA3Zb0sJ3OSfgPi3Tnj3Nllyhqnf3WO1Yumzq3myBg+F/
  qH9a8BXvVJlk/2cbYUC6uJeGMCC971X3hceu51J41k0ano7/ALIWeoUC1HhkAOaP
  f7IoBADkQCDuIvdJ7KebBMgXIHwAJnycVZsXXQPlOx0gty4+OVMY9PfpEm7T+1DM
  mWwuckntM9tSYuInbUPco70LBxuHHBNnhiUOTkijZ5GK/VF+WPnqOEopkjL7LD2q
  wSYqGaBPbl/noAoEb3Nx7h8D94kJUF7Gchs9fCH6UxHd+/Q8jbQhVml0YWx5IEJv
  Z2Rhbm92IDxidnNAZnJlZWJzZC5vcmc+iF4EExECAB4FAkM/sJgCGwMGCwkIBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQoL+wd7MgF/cbhwCghoShm9pCHbiUjXin1mR+0HaU
  XvAAniOPVmeKUuBBKCc3KLPIhfCCKt9viEYEEBECAAYFAkM/zzcACgkQhdRQRWtp
  GwOrjACfRJUhoojMI3sBMsjH9IuCwj8CikoAn3RlHMmCAx7JIiAMmg2gC1qjIUsU
  tCRWaXRhbHkgQm9nZGFub3YgPGdhZEBnYWQuZ2xhem92Lm5ldD6IXgQTEQIAHgUC
  Qz+yTQIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRCgv7B3syAX91XMAKDJ89F+
  46BctXCALIn53c89waWDrQCgmCHSVr/rVUMU6fnyHtoNvYXtkFuIRgQQEQIABgUC
  Qz/PMwAKCRCF1FBFa2kbA/bwAJ4mwlXag5w3scB7heyAtqr7w6491QCghh/fVv3t
  EOFNlmwonrudaMSIYTm5AQ0EQz+wmRAEAKke9/e3jLaDx8i86+J0eTOAypCQy7WU
  QajhZDFqBHbBQTDRbcYG1dLYd/sC9oUwqgaLe+yEYw3JdfsiaiHsE2yZ/S4S2wTL
  7MrUqOc1aVPu95c3Xcef13DKCMx36B4EbMwJa00bU5ut6/7tHly5Edb8nkn5vKP4
  00TbjMa/3ZCHAAMFA/9OffxCzJmwUjCOxAg2GBberPxovtCtwAw7goKZzuga9+9Q
  dZBICMIc4l/I+zjDlphF/k9I5CQGOwoKTo+OCsZN7SSAB94NV9BEoA1MX9drWv0y
  CZJlD1bSrcPFVjWajXqC6NpAAiCdQapvV1sJK0F09v/RTHdPAZcRnpg/YS2jDohJ
  BBgRAgAJBQJDP7CZAhsMAAoJEKC/sHezIBf3nP8AoNBIM6JqCrnzQealKln3Tc+t
  HMPIAJ9td+R2zFqwuX+IMk135J0T/PXeaw==
  =bBFz
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.29 Roman Bogorodskiy <novel@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/08C2226A 2010-12-03
        Key fingerprint = 8BA4 DF2A D14F 99B6 37E0  0070 C96D 5FFE 08C2 226A
  uid                  Roman Bogorodskiy <bogorodskiy@gmail.com>
  uid                  Roman Bogorodskiy <novel@FreeBSD.org>
  uid                  Roman Bogorodskiy <rbogorodskiy@apache.org>
  uid                  Roman Bogorodskiy <rbogorodskiy@griddynamics.com>
  sub   2048R/EC4ED237 2010-12-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEz5PvIBCADEywRgDxobBqM8Ue21Jh2U7HgS4j5gzACCKF6H++QcS0ohTbw1
  HQXsnVMNAwp3orG+ksukxKyxOFVnf2oWsoQ+ZKg9+jKg0oU2fnTgsqlVjTHrWHXR
  Gp51w+swR4cQQMdO/v696KGD6igT/PVXUCliPl/SaSy3CMxQnMJiNVcUCf3F9Y5D
  vuceManrZJ43fX6ztkHuhyoGxH/AWGNU2UkZO6TKYo7zJ1TNG437gDTyKy3O5gtF
  PTqJ5OknqJPitoqLXBksjCwq3iyDmqKkppSi8JO2Su27pgwmNfRWo8r4jnLVpEpH
  eCd7Fu/TimB2McIw0mJgN4tveZ+u/8RpAXQfABEBAAG0KVJvbWFuIEJvZ29yb2Rz
  a2l5IDxib2dvcm9kc2tpeUBnbWFpbC5jb20+iQE7BBMBAgAlAhsDBgsJCAcDAgYV
  CAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAUCTPlApAIZAQAKCRDJbV/+CMIiaj70CACwDlzGw16o
  /Ucu1vtK5IOyIhChX3hHSp0MgDYcw7hVpmSvOnjIxgZfXHRlRVU0fvI18HaeHjQT
  iQ5MtEBnrUoWKFzMDFp8+vJ/0bDtDRIjIRMDimIxVdhHddPsdtzVLDJjbjG0TG29
  bNp8dU5eUyfmtxOeEckz198WrkKVc2l7Ynh2n2KacslK86nO/KQQcHSj59Builns
  d7GBdLGZauq8oqowM7n2NoMRWDkX2TqVQyL+a6diD29KahcvF9wXNoTw8vVox/gP
  gUdmclhktS8ybV8eSd8wT+4lT+s4Fnv1Df3yMeGhMHYkCyaUgdgW+4mE+olxsGZs
  PdrCevva6DsMtCVSb21hbiBCb2dvcm9kc2tpeSA8bm92ZWxARnJlZUJTRC5vcmc+
  iQE4BBMBAgAiBQJM+T91AhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDJ
  bV/+CMIiajt2CACNuGoZu99U0gubBgNhrmAg1VuZTGTpi0PtqQ4i1+K3nWdne/di
  lpgD6PKNj2IWH9CRQpQ9XnGw1HnSFgc1YjNXMNPCF7zwkjR5rWKH0OJ8zkK/bpGl
  KymWLaIxFEaCUZpyuDWJBLXu8u680RTU8+6SDY1iDB7Wu6OZ4OIrVCPEpgLgrsGq
  eqozWHyS4L8Lqa717lmRffv78fRxWh9AdetpL6EG2IMJ4SyCTOTveT1H/ylMZtiq
  Il169YHlNut56Dr+Hu1BlJ/1YqWPFbQEyhRfuJKxt2XFyQDC3CK/9eVDDZfiHJGl
  G2yCxfBsa4KOF5COX3augYjVG8fjO2LIYBkEtCtSb21hbiBCb2dvcm9kc2tpeSA8
  cmJvZ29yb2Rza2l5QGFwYWNoZS5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJM+T+kAhsDBgsJCAcD
  AgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDJbV/+CMIiahpBCADDMiQVoIId4eKs+zn3
  Et4u6x7uqXau07Oaa+Piyu80VY7+D8zZlccZb+fwJzIg/AyLnpjoJQWJbnbaktrM
  4o6Mz6inO0p8jdH5IaFOJezl1sZcQNWDs59zGoIHdgTd9/r2KmbKxLphXsxrAfZ5
  molQvKpbOTCit44i9Db5jrVbUwA+AEJm/YNDDB0e2kvQ44YDFRdG53erOIcJ513u
  gtWFj0FKVhYIQ7s+lZm5nELc0gEvI110hu0VOZDe5gFwZxqQikNjzj+7dmg9Un16
  WYufSXxNV4ZrUKZfstGUBJh8WM0HJXZmdo45VCMcK9JanuFsM8r4KiI2YtsLrlnI
  jftbtDFSb21hbiBCb2dvcm9kc2tpeSA8cmJvZ29yb2Rza2l5QGdyaWRkeW5hbWlj
  cy5jb20+iQE4BBMBAgAiBQJM+T/EAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIX
  gAAKCRDJbV/+CMIialYSB/9nudV91Z1EpEZDCHNnndusvZznvd1OK5bKm0bBEUnj
  coYk5LgCJ7pxJF0vhGFA1Nwd/b8lH7e1E/G/WvAQT80oEnFwVPs1IVD5LNBcsQUT
  YoMuasJt/4w1LCmCN03DuoN2erPHl6TawPr0Jd4hdP8yTwPMlG0MSZCHYA4iwqub
  c2aKOoG0WEwazocyfgidsiU2H8kY7UtY22Gw0baOO2ZfBx5GKb4gT3LIt4HDBZLW
  OeCtvkwgf7OIhN9vaPpxIlHC/eiCxPiqacyChHlc2GrrbVka+siKBx9kcTtIdKAB
  ObqhAGSmOmcWblfmIyfog9o5Ay+/yKebOBwhNnM5zRhuuQENBEz5PvIBCAC/11gz
  Xp0sE8pczDkJ14UmZRwlx1HsQemL+D+x5B2hBvBZpgjBUEKb3jp09za7LgVpkwck
  Rs57kKWbtXmVJFlevT5Efu2nh+PhjcA2yaZeekLrMke3/AaeXg4GATCc5wyW22c1
  v+Yyn8p5nblrmwX6Sdv3LegPGZjpVvx74lviVOEwqZ7AsO2OaN/Hnb5jjudLDQIp
  EMU82A+8tVMXrINe963ubG35S419TrijH92OiWHLk4QxtW6dGfZFtr/Rn5LibIa/
  x/mS9/uaps2fOMIT2E2joC654nyRTgHRpaOGJoJALH+nc8CaeWnN5vXpaGjMIgHz
  6OATngfCbRpyRTXDABEBAAGJAR8EGAECAAkFAkz5PvICGwwACgkQyW1f/gjCImr4
  Pwf+KIIYsfBv2ZL87HoUJWI6InAljXNduzh5Z1LBwqRFQILEdKbRTxHRCQFbuQXz
  XuoG9Sm+SQJuWEapSgfVc5AjCLwkS6fe5POYKZi+bJVg+WG9phyA3ahkomevQeN9
  RiMmoUHLyTT5pJcmkUemjKOR68L0sSQxZSa6E1jymn6eV8G4WQIrgxkbG0+n8jlL
  Gh45Z32XSPRcvLmP/R24m94y4hRcFf7+zi/8jsWsLhhQeKXLekTYkxl9KFnGTG1Q
  Awe4IQFbQ3JTtPucKIc5Nhc7psmvbLrRLIY47b+5Y9HaSepcm+7p4MNlsOE1Tj0G
  at3c73i8nATVo8CdE9D1rxmG3A==
  =Iduw
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.30 Renato Botelho <garga@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/9F625790 2012-11-28 [expires: 2017-11-27]
        Key fingerprint = E3DA 9B2A 6160 99CB 4B31  7641 F1F0 E7A1 9F62 5790
  uid                  Renato Botelho (FreeBSD) <garga@FreeBSD.org>
  uid                  Renato Botelho (Personal) <rbgarga@gmail.com>
  uid                  Renato Botelho (FreeBSD) <garga.bsd@gmail.com>
  sub   4096R/473CC82A 2012-11-28 [expires: 2017-11-27]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Comment: GPGTools - http://gpgtools.org

[encoded data, 6897 characters]
  =jV+3
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.31 Alexander Botero-Lowry <alexbl@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/12A95A7B 2006-09-13
        Key fingerprint = D0C3 47F8 AE87 C829 0613  3586 24DF F52B 12A9 5A7B
  uid                  Alexander Botero-Lowry <alexbl@FreeBSD.org>
  sub   2048g/CA287923 2006-09-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEUHm3YRBAC/bBl9E1saFAVuS5wtnBQ7BbXPOr21SBExZ3t+f8k2PG2SsKYL
  xNMAn1drC9UdbUVcQDzlGcWQONYRKj4kWoYSYNDOElwa7Rv/f4z4NnIhOxxT6G+M
  qQTFWj6MjrCVPZh+b5Y3DTdmNxuJq+Yf9+DFsxc0i+xhMrbbjuokWRFdxwCgvb8Y
  fLNYJqjf9V5hhnvt3K2/L9sD/2frMKR7o1Ie3CgQbhZgYLkGlMmAlyrKLamdRzRl
  AmjJ35mkIQ9iu36BpsUmVL9WPjy2sdep0FyRLRgu5/q9qhJxy31GsVYv5y9m9+px
  X+00CN1a/5g1d6gxLUY30KsOL8OXSqwmq36iJHEsRxFfs9NJ/dBui1cFW0dDNmdg
  nE9xA/0aX+9BPSiu/hXFa5A2Q8fCB1wOcaru+QzgbY7nWnse2PQ7Nsv0xEMkaYdT
  AqA9I/UyssYeRygD7H8edd24xy39EBAVLLCD57Tjye2fCOyWBIGJU7Jtc4b/DJgm
  6bP2bSscB44ybBmlWdza2sgui9D4beWQvEVZGgpsnqnCjJQDOLQrQWxleGFuZGVy
  IEJvdGVyby1Mb3dyeSA8YWxleGJsQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJFB5t2
  AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQJN/1KxKpWntZ4wCfWY5pLq6V
  rCpsAiGcIniMBUoueTYAn0b5suADC5pawqBP/Xbv95e69gDWuQINBEUHm5sQCADC
  7ynjQmBXd8q2Ei9ab6oO6Q4XbEu2eMLcm1C4b1cu8Riyb0bYI8fQ0JkYPWBDdgvG
  iVuDGHjLRCJm8LDV4VAhpkn6obPaDW2ZVf3urkAsCszSmv0jlEO+grOj48c7sLeR
  NpZX76FCKFtgHClQOSfR/9eoKFQh5jveWgSQ0gEW95gGQShy1cTi1XUdJdxilL6G
  GNBfSNgAFwQBkepgzjR853bVysoZEF0Z9MF/PZgmAXoPYTs54tA24LSETmBo5BjA
  yUTI6Dv4+jKXqmDphX6BjxeJkYxlKAyVBgNrKZahPoyOPd0FvMINn4MpOJdpq3sv
  PSXwbexIrroMJQz7nR9vAAQLB/95AIR3oGIOhDCAUwf18K0Uv+v2cKVhClHqyAGy
  zHjyoyEoSnhApWVXD2hNvqfxy37t5/5EzaU0mvC0GMpv0trBa9uBRk8GrXgILnzh
  dYjhbSPZStx3D/0lFBLHt9qYjFFQweKNun9coOV0TzdXigH5PFxiks90Qc/sfr6N
  v6hXA4MAe81zeEdQafBkreHDo9fL4i+GwxF9novXNZ0C+YNJ6+3wOIJwacCZ1bdy
  gWTM8pTa7vtvtA0Pk4CZpGKSICg/jDq9dZT+vaNGFnKvQOQv1RPNLs/QqfvUo4ZF
  khopn5yHXGJjLZp0Zds4MdqXLddUNHXW20Yki11eZ9NXK1KdiEkEGBECAAkFAkUH
  m5sCGwwACgkQJN/1KxKpWnuSYgCeOgBV4svD8sqNBVN467Le6aLzPxIAoKsNXerk
  njcpzY8FzVuY52JnLNP4
  =CUqZ
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.32 Sofian Brabez <sbz@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/2487E57E 2011-03-15 [expires: 2016-03-14]
        Key fingerprint = 05BA DC7E F628 DE3F B241  BFBB 7363 51F4 2487 E57E
  uid                  Sofian Brabez <sbrabez@gmail.com>
  uid                  Sofian Brabez <sbz@FreeBSD.org>
  uid                  Sofian Brabez <sbz@6dev.net>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBE1/aRgRBAC9Nx9U/fn59g14PQ11t3prLTwrfzVYbEtPHWCNs0YDcB6G5M8f
  8OpsPxousOkEy7xMYd8Xfzps9OSppH6Jwd/+GEiwaAT5G4tJ3X17aak/9fUUsir0
  g+NohLUcflYszZlzLG01a8VH3AkDZgwkS/93IuQxPTmSX1ao56oHQvJ0rwCg2T3s
  +GgcLz5A+NJZ5jY4lv+R/OkD/2BPrDN6+B+e1znlnl8Nk0N0fmLjvYjgkJSA37E/
  zAUh7mtpQroSo5vdy0/ODbbLL/JmcS52I9LOC/aakykSd7aS1Lw5vDvhG+bLWB/H
  eYWC35PtI08XnFDaKaycu0TnayrggEOpNJnMfOSviGMsvbnksas03RCFeAd63APg
  kXafBAC4x7c6iEsUmpVTn60mOTf4OVGGA8CN00HpyXfDgb2exuLfwAn34qNaNcd+
  yVU1Hu3WPgQzQbTorqwi7zmjn80gmpYJjAW67zeeY9QLnuNdD93uJOIscjYltrl9
  Ft5+lefMyTCb04Uc8lLAvoiZ+T7G/uyyRZnJ/5vzgr7xIeCPQLQhU29maWFuIEJy
  YWJleiA8c2JyYWJlekBnbWFpbC5jb20+iGsEExECACsCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkK
  CwQWAgMBAh4BAheAAhkBBQJPcussBQkJZyyUAAoJEHNjUfQkh+V+oTEAniEEpQyD
  8sYsmOPJA9Kj3rlGdHoqAJ40pp9l42h+6HsOfzWmNXEOfA0g4bQfU29maWFuIEJy
  YWJleiA8c2J6QEZyZWVCU0Qub3JnPohoBBMRAgAoAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsE
  FgIDAQIeAQIXgAUCT3LrLwUJCWcslAAKCRBzY1H0JIflfkaDAJ9HOCFfC7uBDucx
  DraxT8X+3GNcbwCg1tl7zbIuEJj+7x6TkNNqR/6la/G0HFNvZmlhbiBCcmFiZXog
  PHNiekA2ZGV2Lm5ldD6IaAQTEQIAKAIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgEC
  F4AFAk9y6y8FCQlnLJQACgkQc2NR9CSH5X6FTACgkK8Gxmb4hqgmk/lvrHqylgei
  tbEAniRE2s/taMog7hd/8sgTn5w4yYyluQENBE1/aRgQBACNIAMTtiB/KjSfsFIb
  n2vc4284SvwPNhdO0RWj0n7shgf6Y7F13nY/CbOFUPz1AI1SgJdRxGJOcfwVS3Dh
  3YisqgGpnY5bdc5TDo2XzqWF+JgkePKTfvTnP3P2sYzGC+oMlAQkzZaQl8rBRvXe
  vpxNZIW6EpGEsBYBnxd2Cl97mwADBgP+PcBxmCc4bosldea851AiCkHyMBR0f/0I
  ldbawynpYFOwZVytmrWvuWcp86lnsPEkmBuOjBbK5WgNJzIO2XdmtaNuN4Ll9dHr
  AEcLFDMSerNkPAvkzMzNsu6L5ZVrBtXQr6omN8DLcau+6uRXq3wZrQZ2o97/pByP
  nmxopGDMt16ITwQYEQIADwUCTX9pGAIbDAUJAeEzgAAKCRBzY1H0JIflfhBRAKCu
  puEkAZ1svXS/c8Ei8FS70bQIlgCg188vwbrylTHwyH6aIlwU2lIqVXA=
  =4ffD
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.33 Edson Brandi <ebrandi@FreeBSD.org>


  
pub   3072R/FFD3035B 2012-11-26 [expires: 2017-11-25]
        Key fingerprint = 443B 5363 564F 06C3 EA54  9482 209E 9B54 FFD3 035B
  uid                  Edson Brandi <ebrandi@FreeBSD.org>
  uid                  Edson Brandi <ebrandi@fugspbr.org>
  uid                  Edson Brandi <ebrandi@ebrandi.eti.br>
  uid                  Edson Brandi <edson.brandi@gmail.com>
  uid                  Edson Brandi <ebrandi@primeirospassos.org>
  uid                  Edson Brandi <ebrandi@gmail.com>
  uid                  Edson Brandi <ebrandi@fug.com.br>
  uid                  Edson Brandi <contato@edsonbrandi.com>
  uid                  Edson Brandi (Born 1977-08-14 in S. S. DA GRAMA, SP -
  Brazil)
  sub   3072R/A34B8175 2012-11-26 [expires: 2013-11-26]
  sub   3072R/4EB0E0EA 2012-11-26 [expires: 2013-11-26]
  sub   3072R/89917E73 2012-11-26 [expires: 2013-11-26]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Comment: GPGTools - http://gpgtools.org

[encoded data, 14338 characters]
  JohSO6LvfbnE3gWmaNyKWNJvAOEbvt/CND595QivXyIHSVE=
  =aO2j
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.34 Hartmut Brandt <harti@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/5920099F 2003-01-29 Hartmut Brandt <brandt@fokus.fraunhofer.de>
       Key fingerprint = F60D 09A0 76B7 31EE 794B  BB91 082F 291D 5920 099F
  uid                            Hartmut Brandt <harti@freebsd.org>
  sub  1024g/21D30205 2003-01-29


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.1 (FreeBSD)

  mQGiBD43wzYRBACpuUuayKjLpf+tMndpkOwxmpaPkLFxiA/dI1iWjY8I9ItDLZyM
  LqgYXemOOga6vbTvIUq7Bjzl3oR72kjNX3J1EljsMj7dxksoY5lflEMdxAyzdVoI
  +/cu+cWiP0Z9unKpYmTk8S13sUTtZc0+ixioaUvHzSJ0nxQMpIW7dqCDewCgmSVR
  6i2aK4oImAa9+ZbCxg7fCxcD/2xgAAwJSmaiaV/0As3A6IO0eSkbkzFSkMF+ms7C
  OtrHr1zmdM7h8MaGg/jw0Z6eZalYD7AclLvXDW0rxCMFwh06SC2axUTk+aE+vcys
  fuSk/HJtnktHUxZDgb28jf4X6zfcdTKE5dt5a9w3XHHPgdTXjGn7+sQNR4CWDcvq
  1qNQBACOqNxJdCC9tDLycRoupNSwzldMKVBZ2/JdQjfCIq6d8HPMNVLU8PGlDjoy
  RN4QkMZLbwV9Gaigk2DR6vvi8meARADt53x4OjS4W3O/Pc/Aj8rsUcF2mRU/wiJC
  8VkQsnaci5GuaYAssgKroOTZQzxHkOjbk4FeQ70C+wxovRsTh7QrSGFydG11dCBC
  cmFuZHQgPGJyYW5kdEBmb2t1cy5mcmF1bmhvZmVyLmRlPohfBBMRAgAfAhsDBAsH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAIZAQUCPjlTfwAKCRAILykdWSAJnxpyAJ9eHCdgiEt/
  +Z5Ms8Qe3ekWTYTy1gCfdVWLF2MrZNL/MYOgBhhex70gKzu0IkhhcnRtdXQgQnJh
  bmR0IDxoYXJ0aUBmcmVlYnNkLm9yZz6IXAQTEQIAHAUCPjlT2QIbAwQLBwMCAxUC
  AwMWAgECHgECF4AACgkQCC8pHVkgCZ+BBQCeMpgFMMm4siEtrzqdisrRaxJJvosA
  nA7UDwOVoHDZaAkFD0HNcUsTkO3KuQENBD43wzcQBADsEH8o/9tD01ScNfhoMbK4
  N7GsIJNFwQf0+MQuplpXQx4eBpI9ST1ZoAUXeM1j4jk5PIAMJzt8w6BAGgcU4iUG
  Un0R/QMTTXVkfovdSe9FW7/QtUjRtTQz3QOfZTkekYauFIiW+lSmH3BDwRXhpKgM
  e19eQZYOPRfLCnLLwqdr9wADBQQA5tIdzlDS80CNZxxoFDKlvOghtrIzPG/wIwGV
  at2clZMLhXESxDxDkpwT7XP1GRLyN/Plh/4k2vwxni7nOJ8BIch7rRh3E48TJat1
  iZ99SFc9iibED5hY/HrKlc/kphFnUuEr/kk82UCv9p4/d2V1+8v1N+Cy2jCGvrip
  IQ6v2fOIRgQYEQIABgUCPjfDNwAKCRAILykdWSAJn0J4AJwMsjovUA6jCJRMEzOS
  kIakJgqJvgCeNLKyNEkyJZh0wZUcEg1zYLRYp/w=
  =+h/9
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.35 Oliver Braun <obraun@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/EF25B1BA 2001-05-06 Oliver Braun <obraun@unsane.org>
       Key fingerprint = 6A3B 042A 732E 17E4 B6E7  3EAF C0B1 6B7D EF25 B1BA
  uid                            Oliver Braun <obraun@obraun.net>
  uid                            Oliver Braun <obraun@freebsd.org>
  uid                            Oliver Braun <obraun@haskell.org>
  sub  1024g/09D28582 2001-05-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDr1p9kRBADrTCmhk/+XY9Jc34z36wp8zy1rbxGBy80enJM+aFPHks/iYPxR
  WA1tB8BEdGPJliUMYcNGeo+ZX3As1+xxo7NJCc7Zd7Gfs1+fMOXPwKGt02mr+Nje
  +nF9XMfdGPP0IcK9lzkVeEdH2JP41pS2SmrMwsTE/eGv9pFEnnmRxeuFcwCg1RYc
  f8freOk8v68+J99mCUUAGl8EANePcxWbRYgH5KulTzE5nYIt9WBn247T7goE3yn1
  R2VddSXXGhs0byRxXpNAcrysyGshIQY0nnZSB5AUt27tZJucoT1p/BtBFQ6hLCQe
  kaIRL0sdXrVJZn3/Q1G7vJWD6wwS35dro5PsYYPDI+qL1tISlWHZNQ2Y6jGdqhc4
  Len0A/4nV78yB7cLvHksxwvbdtVVn8eVo1B2U+/b4cXhevHAl8AmNN+usmEodxxe
  8FYWV8jY323xiYSMrCpYT9FuD3r2qORMOGWpg0zth6BkhdgH1z2i7koKkGIfc4mV
  6oea3ep5uaU82r1sGe7/cVzMGUwzZq9xizwODfbmSW6E+vdAjLQgT2xpdmVyIEJy
  YXVuIDxvYnJhdW5AdW5zYW5lLm9yZz6IXwQTEQIAHwIbAwQLBwMCAxUCAwMWAgEC
  HgECF4ACGQEFAj4YDoEACgkQwLFrfe8lsbr7rgCg1K0Zl8CPgrQG7BEaZqzSiIM6
  IZAAnjz5ifN2xHJSOJiLYloidZsikNFQtCBPbGl2ZXIgQnJhdW4gPG9icmF1bkBv
  YnJhdW4ubmV0PohcBBMRAgAcBQI9Y1sqAhsDBAsHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAK
  CRDAsWt97yWxuv0CAJ9lUDzKKdaCp/8mJjlXLjlSZaaJTgCfXIqQr58p5MSFkVdL
  hLbK1P1l8FK0IU9saXZlciBCcmF1biA8b2JyYXVuQGZyZWVic2Qub3JnPohcBBMR
  AgAcBQI9Y1tFAhsDBAsHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRDAsWt97yWxukHLAJ9u
  oP9cIdBXldt7XfQ/5xK2fUsHPgCdFIR7cK0l0spO2xjzbzhoPPVShbq0IU9saXZl
  ciBCcmF1biA8b2JyYXVuQGhhc2tlbGwub3JnPoheBBMRAgAeBQJAViQBAhsDBgsJ
  CAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEMCxa33vJbG6MhIAoJ3dqHVStQdGzLPTGbtP
  Zq8wG0jmAKCzMo+si/LFBZAnOqYN3g2yVOOc6rkBDQQ69afaEAQAlaNzX3ql+XfL
  obAAIWW/TdY9Yh6r0fFFoK2Mdt6vungWhzSWb63DprREXyW1k6QbPQxL+pAfeCYZ
  oXQuNBmsUpO1Xn6ViEGRd53D07sNJfBrE/5w3hwL+c9lWSJlt0vHKzFtPAmqenBd
  fA0fs9afiew2sHhk/jz/FAwWcnF4aC8AAwUD/0upFaHEZsf8sVmSEew5tAtZ6i3x
  zaBjhaDv3sYobza57S8mXYhscK+nNHx3bP036wJ0z8ypqb5oCqGzWUkj9OpYZs0u
  Tbpla/MoCI9N1Ch8LfQkWPuvYjHF6LSY3wpZKaNWfeZPCmMT5XPqjuxDB1pCmnAU
  OizLyimZU2Y8tfQWiEYEGBECAAYFAjr1p9oACgkQwLFrfe8lsbqmfgCffgEhvau1
  1EUoZmkdnzUg2rbKYnQAn1fVK9TjWnJWQ/YDOn9hmMZWYjib
  =wrrS
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.36 Max Brazhnikov <makc@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/ACB3CD12 2008-08-18
        Key fingerprint = 4BAA 200E 720A 0BD1 7BB0  9DFD FBD9 08C2 ACB3 CD12
  uid                  Max Brazhnikov <makc@FreeBSD.org>
  uid                  Max Brazhnikov <makc@issp.ac.ru>
  sub   1024g/5FAA4088 2008-08-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEipViERBACsCTYd7As236qQw4dG/xB8p3XbN7pFP/C4yjRJak2QZfsOQ4mR
  7liBgXc0FevU6FQOW4XrcRbQeGFlRE5pb3idwhTKNc58TEifGM2s2ZGgRrR0aIF+
  9s5ZbVNp75FgSsN+9ksAOmz1nSj+M9Ikz464YvA3bHvKP8QQCpPpBgiuSwCg5IBV
  XSvep/e502PHqsiP8H1zGjMD/0xDwDdLfnN1R5tuNDfZEN09BSRlYYFPmMlP177i
  DBCF/2gF1bQ7KL42qBCr49ngVMAEAUlmZwBIN0XvfGe0KWDvc4G/CYqcOiWhbBEA
  pvtJZHE1C/kIRFS/IiM7BVmkdVnn1MzJrGSVPAF85e/iyc1K05C/qCuulqm1aLpf
  8dOeBACDvyvk2uE7R11REnKa6FKvzS2X32YclSM2sApwl+LnFO9eT500Rxzy9ldP
  jKlKR/dO0DwUKxnUO6DOHAEZzvutx1f6ZJksXk/0OsSNkn7+TIt3pKb10udpcCag
  k/ik+o7v+2XB7BlydRBPwcaJE4fq+CWyAbgRfKROetwfTI3ItrQgTWF4IEJyYXpo
  bmlrb3YgPG1ha2NAaXNzcC5hYy5ydT6IYAQTEQIAIAUCSKlWIQIbIwYLCQgHAwIE
  FQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPvZCMKss80S1+cAn0+WKUu5TxrXSF4N8WlRK0mU
  1tcdAJ9Fcv54PisOdQiVUSIw25LqSqWyJbQhTWF4IEJyYXpobmlrb3YgPG1ha2NA
  RnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkiyz/wCGyMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRD72QjCrLPNEjtdAJ4tcsvvos2CoXmZsTJxuVF0RaEwigCdHgBapPWu
  MPyv9FLRzdWelOfZ3m+5AQ0ESKlWIRAEAOzibN5tPXiGKAHPwaQgnVQiaKv/7HUr
  FVfqycyXJC0/nmJ59UNpJ+0Y4GDwDRYqWqGyyd9diKAUomUwbIuQ71BUibmIZQS0
  3v0jgcfnJAhgz7EFGewgQLHsYwzwTDtPNQCqxDEUwDLKla72ksuodqzx92Dj6SSP
  AfFN/6B2bvQbAAMGA/9XFhkt0SAqXV09CXs3QuHdzuJ0PLadaz31bWITmSLqW2FU
  /EwXt1615g/E/qIwa1PzjZT8JQDAEHKbT5XPXtTzvOAUp8JK2wW9P6JQ6YPT14Vy
  /9PiMvLThxNY3zWjWChWuEf8zohd922OSqlSE8vgOm0H7XUe480/FeP3RP1EKohJ
  BBgRAgAJBQJIqVYhAhsMAAoJEPvZCMKss80StqIAoKpjMeYK0fSi6GpfIaojuz59
  eHHiAJ9ws2o67xPKbWgdqMxn4MfLK+ojbg==
  =m+ns
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.37 Jonathan M. Bresler <jmb@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/97E638DD 1996-06-05 Jonathan M. Bresler <jmb@Bresler.org>
       Key fingerprint = 31 57 41 56 06 C1 40 13  C5 1C E3 E5 DC 62 0E FB
  uid                            Jonathan M. Bresler <jmb@FreeBSD.ORG>
  uid                            Jonathan M. Bresler
  uid                            Jonathan M. Bresler <Jonathan.Bresler@USi.net>
  uid                            Jonathan M. Bresler <jmb@Frb.GOV>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 6700 characters]
  pX25BMHqkEMHAxahVagzguPetlTIHxHGRSH3lg==
  =ttzj
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.38 Antoine Brodin <antoine@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/50CC2671 2008-02-03
        Key fingerprint = F3F7 72F0 9C4C 9E56 4BE9  44EA 1B80 31F3 50CC 2671
  uid                  Antoine Brodin <antoine@FreeBSD.org>
  sub   2048g/6F4AFBE5 2008-02-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEelsqARBAC37tcs27BitWt9YeIYmpRNgtRH/ndAm8ecJK+7IuEqo1t9IglY
  Uy+lI1xW1H4LrIbmSKmwfg3Gj3lm+12avQ8mf0vVbl2RVxfOQZY2C127Qv6Mg/Ox
  Fwxb7UCWzYi+XAf5XVHyzKLaLq/S56serWDX+mGY83kLhVKXy7pL98bwewCgtr1D
  miY3vAu1NMoWPuZ/2kvLLh8D/i1Zisp0EE5B4QjRFbaSUzfk3tImTKLQtbj4F3S2
  Zo4hh3IRYLGq2OMJ+gH5c5KXMhaxqiK8XCO1pHNdCyaL1PZDW9s0sxPiVv5DDxHU
  Lm1BXyTIJyuAC8KVnMWIfHVoqIX45m0Br6IFyiHU3CFBSsarkC8088HViilTYGd1
  8InNA/4+wVDMqnht2/YeMqyYevKOGw69Dqe+1jeTNOg7h/1EOL2Sytg9EIfyTf71
  IxJAhsKU1ibjAMubERoTN16rPgTx4yrDtRSdfbmnHxrreih6PKsbiaKy76cnYaxz
  sz4VontIIaH+Ye+VmVIQsBS/QIBBki0j9YAzNDcJqCdWKcoeb7QkQW50b2luZSBC
  cm9kaW4gPGFudG9pbmVARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkelsqACGwMGCwkI
  BwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAbgDHzUMwmcdHwAKCrHa3q1ixEdvmpU1Ny
  2SpQrmvslgCfef8t/hiaMLSuyZEsjR1x8cp6hiK5Ag0ER6WyoBAIAJScQspDgp5D
  P/K1ZdT86Ux7Nv2UhZilYF0LPkvZBdfTC80RpjrUvz1m8ZObbCsUO5Ag0j3+Wtms
  6CVaQqfT2RoRyjcnNVJGadWqKmOWVkvZYzHQPl8SZNENYurFFhfy4MCxXf5drkH3
  CV5QqY1onhuvsfl69UZ54e6X3+DjQ3KdtqyyqUez7Qe20ZdIcgC43HcEuqAbAOxm
  /K0zDNvHpjwgleNoFBd8GZfD/biD9EMnhiCBq5rS8Jqh73e9wLtkMfssQunA7ELx
  ZVuC7M5dBBMjRUp0dswAKAgdcaLA0D1NGUNSno35Rzur7sluufivfjLwn+qRLRBM
  FPR+ggIO/Y8AAwUIAIBR74TtznV04mci4vHDds4HX0RI/hxawivtanEAGZvV54hS
  XUnVqpIVgTqKCtmS3gqoQMQBf1+25Rq7UJlVNl4/AoLcl9ZfR140hTSd888OwcB2
  MAHd9CgUXjTHcFQj8tXFhPiWY7SfFwheLDFJUgCqB/ilgPf1XGOYuZfvBxkyXd8p
  TC2sx4iFSUBbY4S6UZN8uokpRZDbTHUPgLHAoOg1lzrzUvZuknEzbcBDgQoVwLWD
  9UCZxl1wxly6oZkq+uggXg7zxWuE5CMdWtz9/FA3CRtRBTqZnHrMM9hlHGgxTYan
  bBTs793WWsKf8rhTRqNDqQdN07YxsmTi3129OSeISQQYEQIACQUCR6WyoAIbDAAK
  CRAbgDHzUMwmcYHKAJ0c3chle4XcJ5c7+0odRWmOZ8m0IwCgndOwp3kjZUZFbAu0
  AxHti2KSFZc=
  =HznU
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.39 Diane Bruce <db@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/8E9CAA7B 2012-05-16
        Key fingerprint = 8B08 E022 705D 0083 64C4  5E60 5148 0C74 8E9C AA7B
  uid                  Diane Bruce <db@db.net>
  uid                  Diane Bruce <db@FreeBSD.org>
  sub   2048R/932E5985 2012-05-16


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE+0LDEBCAC5tZOH1o7XBusdsINQKzGPksqrS+JJXMbbVkHML1dgrrYK69/p
  psKdwQ3uLkKTVutB25M7BkSaK/UqOuCtTOu14jOa4PUeTnkFyGMC79MxIexa44e1
  vyAY7/UnEZghtakIvdY5o8VipFJvD2OY84JfoIgAlwRTNmc+dyMfFaZr5xKb0s72
  AiMdx+p5okBVG/tpA08LZ9pwENv7ov0L3Mo6VSwaZVsq8O6sU9L3MW24EKUsffXG
  Um9gyfHS7xsX16ebsIWhzNq6BdSNondm011q/ndVQzCkSFtPDwmuaiO2wkMasIQ5
  Ff2GczH8ybjmAWB9ZSruoa3G6T3B95QEu1o/ABEBAAG0HERpYW5lIEJydWNlIDxk
  YkBGcmVlQlNELm9yZz6JATgEEwECACIFAk+0LDECGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQW
  AgMBAh4BAheAAAoJEFFIDHSOnKp74hQH/iwyMhVYcfNViyIllr8J3U0nJjWo5zIR
  sfONs9QdK9THF2XPzkz6wUmNQZzRHG1g5EbLwPHtP/cAUMebDHajHpp+TayXJIXZ
  7UJd4eSSI1sLVG/cj567C3UwSSBnt2OTNX/aZqqnQ37Q4jkPbpPb3nfjBlOMX++9
  ynU+8TlJdxddLtQZfbrA/71s49LIOT6XnK0hyXwss0F3YowjTfnV4D3VsZJb+JZO
  jNvz/WCzgeIJ2C7l9wYEqnKOfRYGqNxyh/cs/hH1c/hWvPN9e/0ACfMRuxV2+PMI
  kZv0X+shADk/61f+bNIE6w6ZKX7Vf4FoC4UkJVBdJ303DKPionfqT860F0RpYW5l
  IEJydWNlIDxkYkBkYi5uZXQ+iQE4BBMBAgAiBQJPwh4JAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJ
  CgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBRSAx0jpyqe76zB/45T78DroUrVyM90bCIiJjlYubr
  zkdLA9+8ZDstfw6Ism53hHhT90drNW77lb2SV+VpJYLXbyLGwg4/cNF6+Gv8dK3r
  joJziiJosWdxQIfXt8JoyI3Z3BAxC8lf6wv5UvX4UFTA/AklLsXkm+IaxeKsGu5G
  4JrwZOVgsMQIx/e/o4hWhbF6a8j3O7dHgHmA2XD6CVDYyclEHj48iJWGgib4pkJJ
  hhPGe1kgbasMcWbJw2B6A+08WC0Ju6R+GlPba4sllxQUVoKOiA1xXC6KIo0DiOld
  qhOdBMUi4NC0kIldm8d/Da0xzH+vqCUgrbBEBWjbASAHGNqY+u4cV7vCGyW7uQEN
  BE+0LDEBCAC9h0wHaL9XcT1nss9D1XYGAOywW2nhVJuX3GNPwtys4Al5XX4w0qD7
  KQs8LRlXqE313xFi/x8/DeVHoN15xAUxFrDrW74zK8pP7UpyN3f6LTf7axFGEMSt
  fQ+ZQ3kt1vwDdb4CY0a/uhPejkwRu94ngWotnHriecHZmVzsqy/I+xXvk2OnkM4L
  39JwIxGYmB5WO93xvCc50bpY1sEK0kxnO6uwi60+BgC5GLf7vqJY72wtz/JmI2wq
  q+0XAx9PyOv/ZefFZpWRiMzkfcsxUWYzI6DbyfLKrOVzjw6zJ3/eMsk4HUHiqkBF
  xq4GqHoIiEic0rQhiXLueiuLanpStosTABEBAAGJAR8EGAECAAkFAk+0LDECGwwA
  CgkQUUgMdI6cqnsSlgf/VyweVvSVjN3v7XfSxQJFIR7nlGNRmhbGeshm8pG2hpTl
  GzyMM6lqbo7DBb9ZC5VFEMr2IjIfxrSfdzgeB0RCjzuwemcjcaCX5yFq1Gv/91oW
  C43qI0kc/moII+wGmS/r3YNX28gC7heYcwlgruGJB8imhJG5UUHP0dkSJdA5sa9V
  ZnURsCOgj4ZuBRadm+SG25/L6PJ661bk7+3uOHk3yU+qJbwHx2z4+b/nlG1i+Z+q
  ZdriSl+zvil1fCPxKXQRiI1iRUOtL6hMLlF3UsCQM/UlMd2z3WBOOl1fyov9F9mT
  lPDochXXSanmCk14kS8h7hQLldWnrsaqFrBHAg1BCw==
  =cCnT
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.40 Christian Brόffer <brueffer@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/A0ED982D 2002-10-14 Christian Brueffer <chris@unixpages.org>
       Key fingerprint = A5C8 2099 19FF AACA F41B  B29B 6C76 178C A0ED 982D
  uid                            Christian Brueffer <brueffer@hitnet.rwth-
  aachen.de>
  uid                            Christian Brueffer <brueffer@FreeBSD.org>
  sub  4096g/1DCC100F 2002-10-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 77318 characters]
  otqKGK6X6iceCg==
  =yns3
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.41 Markus Brόffer <markus@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/78F8A8D4 2002-10-21
        Key fingerprint = 3F9B EBE8 F290 E5CC 1447  8760 D48D 1072 78F8 A8D4
  uid                  Markus Brueffer <markus@brueffer.de>
  uid                  Markus Brueffer <buff@hitnet.rwth-aachen.de>
  uid                  Markus Brueffer <mbrueffer@mi.rwth-aachen.de>
  uid                  Markus Brueffer <markus@FreeBSD.org>
  sub   4096g/B7E5C7B6 2002-10-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD20hPARBADzumxDOkMdttpWKphTxFC/j0+MJRW5UmFjd43c301LEMFSJMkv
  06EukQSOVWGyGL70v/4NWx25BiLhLDIb4feE5SZccQTnjxXYCjkQ4LfcolqTAzga
  L3GLNF356vKLQPlv6J5ah3vdZHa8Djh8q0s6CHAPi2rhEVbO2x7IcRW6MwCg/0+E
  KmRtdsifDJ00iBEMpJAApccD/As/bzVXI4FZwjwIMdep9+He7rwL/xGK+ZmRUEoN
  iiIxfd2oOkwDXZuFqTGftONd9Apao+FefTbcpEfv7sBVzHCJBn2bTr5mTjDwuA8v
  hGQ/7+QyKIFPmsL5KZYPkBcRA195UBSdwEPdERGH+aWvDTVJieyetAiD78WTd5ez
  T0V1BADwVnc1ABRMz6e8HK+78G/4vMHKPPEC7YbSmOo25FKR7XimUIlvGfj+CNO5
  w6QSDJaIRo9yOCPEacMe91NeZskPlEEXN/KIOlV11vTZ/pVDMETnzdarNo2B7J2K
  4HQzTYBzfFHdCrKP0tExSCy0iN2lWzSI57S9o8YxgnwrmuJPN7QtTWFya3VzIEJy
  dWVmZmVyIDxicnVlZmZlckBwaG9lbml4LXN5c3RlbXMuZGU+iEkEMBECAAkFAkTZ
  3xQCHSAACgkQ1I0Qcnj4qNRBCwCglhvWAuZ+9bWZ64EXP9wHLiQYT1sAoPGL96ae
  YBK0wnq1TWjE9GPTYFXAiFUEEBECABUICwkIBwMCAQoFGwMAAAAFAkTZzskACgkQ
  1I0Qcnj4qNTguQCdHFTLRplJE7g607rCVSxDCefYw8QAoIMaWQv0Iflm5aAR0F47
  3WrjQplWiEYEExECAAYFAj20imoACgkQbHYXjKDtmC1WawCfUZkir7Dy7wP3hiNA
  X8yo78CpuFYAoMJtyYVOf8fayYICxujAO3zU2pjViEwEEBECAAwFAj53axIFAwHi
  hQAACgkQT4OMtyagqBYphwCdFiRae7gCvrB/jFA8ceyXaEP44doAnj41sLHZFGWI
  ZUmQmNTiNfZXYoQQiEwEEBECAAwFAj53IYwFAwHihQAACgkQdROiNhMQLPXCqgCf
  SgcJhp/6tnpjypjXWH9t6uKHg+MAoMYnXWc7iXVFvi99BonJW15V63uptCxNYXJr
  dXMgQnJ1ZWZmZXIgPGJ1ZmZAaGl0bmV0LnJ3dGgtYWFjaGVuLmRlPohPBBARAgAP
  BQI9tIVmCAsJCAcDAgEKAAoJENSNEHJ4+KjUCJQAoMsgaMOze2p3Iaz0/fK/Xmeb
  654IAKCDmJpex0C61bzfczSdaxXPPyIbJIhGBBMRAgAGBQI9tIpzAAoJEGx2F4yg
  7Zgt0WUAn1WbgrMzw02LdGQQLBMzY5CYXKxTAJ9uvEu5kTB1jFhMa/rM7r04dipM
  cYhMBBARAgAMBQI+d2sSBQMB4oUAAAoJEE+DjLcmoKgWxiwAoPKtxw1TpXp/6KTr
  YZD67bOTJA8+AKDzxW0tIl7ij/nnNE9gob7cSeCfuohMBBARAgAMBQI+dyGMBQMB
  4oUAAAoJEHUTojYTECz1ZIwAoIW7tPHgp/AAUso8L1C62O2WF4l6AJ9jsLQ7cBnL
  81TJ74C3Zey4iU0PNLQtTWFya3VzIEJydWVmZmVyIDxtYnJ1ZWZmZXJAbWkucnd0
  aC1hYWNoZW4uZGU+iFwEExECABwFAj4kssACGwMECwcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheA
  AAoJENSNEHJ4+KjUzWsAoMhZqjpybn0KgRf8Br3eExRIbpcfAKC+OlKaKZLRSgbz
  +6Pig+YQiPnOK4hGBBMRAgAGBQI+JLiDAAoJEGx2F4yg7Zgt9j4AoPUVdFwcegkz
  /rAuVD5T3psicMzIAKDgKHpuYGnx9WLeK0fcIS9uAMrVzLQkTWFya3VzIEJydWVm
  ZmVyIDxtYXJrdXNARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAkA33goCGwMGCwkIBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ1I0Qcnj4qNSSjgCdHF9CzCm9j6uX5aCpJ5Cg2qG7
  ktMAoMhccEzyNtzKGskfzazD1oTJdTjNiEYEExECAAYFAkA34C4ACgkQbHYXjKDt
  mC1PfwCg5bAwdeUZ/YgXy9UF4qpEX6fH6BEAoIS2DnUx4qlcuuhBUp9RXnST2G2k
  tCRNYXJrdXMgQnJ1ZWZmZXIgPG1hcmt1c0BicnVlZmZlci5kZT6IYQQTEQIAIQIb
  AwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAUCRNnO0QIZAQAKCRDUjRByePio1PgQAKD0
  YBsRWZpJv+i8MS5yTzympEWFOwCg9nEzWeocm8GIKu/EWjoCX+G1LOiIRgQTEQIA
  BgUCQDfgMAAKCRBsdheMoO2YLRWlAJoCSpQjOyb69ZXMoDKx7naBi5aNAQCg+Zl9
  IW0wDSUhTsHnwOf+Tf5sACG5BA0EPbSE8BAQAPkYoH5aBmF6Q5CV3AVsh4bsYezN
  RR8O2OCjecbJ3HoLrOQ/40aUtjBKU9d8AhZIgLUV5SmZqZ8HdNP/46HFliBOmGW4
  2A3uEF2rthccUdhQyiJXQym+lehWKzh4XAvb+ExN1eOqRsz7zhfoKp0UYeOEqU/R
  g4Soebbvj6dDRgjGzB13VyQ4SuLE8OiOE2eXTpITYfbb6yUOF/32mPfIfHmwch04
  dfv2wXPEgxEmK0Ngw+Po1gr9oSgmC66prrNlD6IAUwGgfNaroxIe+g8qzh90hE/K
  8xfzpEDp19J3tkItAjbBJstoXp18mAkKjX4t7eRdefXUkk+bGI78KqdLfDL2Qle3
  CH8IF3KiutapQvMF6PlTETlPtvFuuUs4INoBp1ajFOmPQFXz0AfGy0OplK33TGSG
  SfgMg71l6RfUodNQ+PVZX9x2Uk89PY3bzpnhV5JZzf24rnRPxfx2vIPFRzBhznzJ
  Zv8V+bv9kV7HAarTW56NoKVyOtQa8L9GAFgr5fSI/VhOSdvNILSd5JEHNmszbDgN
  RR0PfIizHHxbLY7288kjwEPwpVsYjY67VYy4XTjTNP18F1dDox0YbN4zISy1Kv88
  4bEpQBgRjXyEpwpy1obEAxnIByl6ypUM2Zafq9AKUJsCRtMIPWakXUGfnHy9iUsi
  GSa6q6Jew1XrPdYXAAICD/9aiTfaH5Vs6Ms4bUQIeOLvadkQy4eVVKIXehBRAJ0X
  SVed1BNBwyBPUtuphL2BvX7Vx69418nwd5heQMAaWjps91W/3tXq6IseBlVGQcZ/
  K3ICoafLYS8kp5i5ksX+2jvCF/H4KtDzODYBQOnC2TgVY3q/UncJDKjOS0Rfellh
  a/PI4wd8k0i2PKB3iqZ2kgetMD7ioU9hSQz2UHSsx3t88vj+QhuXLA/PsIBso8py
  X/6gxAUhGZKFMOJbqAowUXxQjyChVi9Rr08tM4PvDN2SD3XYhODrCLeNuGeKnoYG
  3HkX09xJglxLUHsTU6ZHx7EK+vkEdTd74RzzFf4wJnMPnT3TKNX1u5P+DOZ5bjBZ
  2O0ze3qLk9fBZxpiP2ev7GDMnQAeqb8Ox7lmGFUH1UARXhaicIhWTnfq3kJsCY4a
  DI7yHGu0Q1pg/R7V2ZGLgBTamItb6mUWGCBE5AF6AYVJQ1UU4We4FAfMmaiEb2ZE
  Gi60ff1jAR1PxAnEDHvb316Wv5GXRf3r6EZUQyuQSnWiIhgCs3EqbBUzbZvCVtHZ
  vLX7HZ10HzpHEdwNVpFAurUyP1DgRCCt1qKeDLui+t4N/WgP1EdQXpkmy+79Kcq4
  ny+HLaMgYuKSk+khJhA/l7xfMk3JNwlp1adMS8/FgScU/NS629UPsK0fJ1Mwlk5Z
  w4hMBBgRAgAMBQI9tITwBRsMAAAAAAoJENSNEHJ4+KjURHIAniigU3LNmmT0gemQ
  7wb7L8No/lEcAKCDziXLMavHZGnIuNydVv7D1XEllA==
  =rJ5H
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.42 Sean Bruno <sbruno@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/08E81687 2012-10-15
        Key fingerprint = B9F9 138F 349C D3B2 2AA4  1398 1909 45DC 08E8 1687
  uid                  Sean Bruno (clusteradm and developer key)
  <sbruno@freebsd.org>
  sub   2048R/BCC23981 2012-10-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFB8Jw0BCACYRC4xwboUcSZTAMO941WSdPDQoqefN9m6mbel9JwskGlCGnfO
  +H+AIZUW0eKzG8tywaXhcqoMrW6Ie9wOce7qF0+W3DnFsWk6XRf2guHAu5aqiD5h
  Q/0pMrgQZ+yiBsvqKZr5A0IDscm6v0Hu3brzyoLdKqLGHr1vSIZNv8d2irqjDtoZ
  6y3EdDJXpMpUsagHdTl55uWZkkwLRQY83KLwemjU4qF2lxozHmjhD3dKTs8+NhQe
  K+0vJDaPyjhARDrTl1HBwlbqqy5tmh8QeNkgltW3tnSzC3d9xqU1cDcnTkgGJtkH
  G99/5/4WG/wLcAORjm/t7igvq/2shWnmhzGNABEBAAG0PlNlYW4gQnJ1bm8gKGNs
  dXN0ZXJhZG0gYW5kIGRldmVsb3BlciBrZXkpIDxzYnJ1bm9AZnJlZWJzZC5vcmc+
  iQE4BBMBAgAiBQJQfCcNAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAZ
  CUXcCOgWh2jwB/9WEMzPw/xIcn47xg3uyawWiY8XZWvhrUUNdACzLw9xpNhSIYf1
  rfbYdW9IW1wWVXyiGOunhLf7eylhdatQkjNPHH3rCATQVwfQbk/ONMP3OVy9hEhW
  SF1r1aWQZsdSEwvQNF4jlQ9un45YcgS8AqfnbRUgOhMfyaCk2f26sfZlsqcZnFto
  /aBx53hHT82+2KckvWBySOO58EKMVHV2MtuCQGUVikKKnNdWn617tyMhjcNd/UFL
  eZ9le0RQVGKjhCGP/o7TKDyHd68CVeUb4SKVQmIo5AnvNbGB7ZlmgsO5+xsq7PEg
  4mzP65ivXhqhvAYek8zWELWQUlqjBbDr9MP3uQENBFB8Jw0BCAD8kd0hCt9bhAAF
  fS0vY7mt5n/r0AlP2mQ4H+/fj3AxY1v/zF8qyzDA1JKzgUUQSAA10J8F/AJFtlXi
  c/T4kVEIBMxW6OLv2mhaEHXM4Sxgoro91xk9VXZptsCX6qcqlrTaAKAhs2QlfepO
  dxeG1LI0Jr6gunzV7+geVEY4apDPcVzkA+hZruM2BQ31MsSSOaJG4CxfY4OE1Hzw
  d+/pYrqzBoog2/2G2N7mcLuGtfjp5cN4K7/X14b2fqyn/HUvQA6VbuCW5zWgO5Yi
  viEv6alhU1StaF30qLr0zh25U6P0PIho5L9nefO1NXTiuuZAiJEmjlXD5MRvM9gO
  e+PWRdkbABEBAAGJAR8EGAECAAkFAlB8Jw0CGwwACgkQGQlF3AjoFof9rQf/UKgT
  03FSToSRn2VeIBost9JIuiYiOiTnT+7kyRxNkhAYS9vSWmicTXvHGxl7TzSyB4qN
  3TzltJOXvjiWeZ4kymt/1EiIIh3gz4QHjtB/2sJSTDTLacx13ZlM+Mk89sAnzMIe
  z11ENGFXFGcBQ4kTxJqenZwy1TZ2xQQoU30Yx9tHq/Nhlva+HUzL5y+MNsZefyN0
  BK4THdSDa1R1d5NikagUIknxt/ildP0GA2sUDLc91+dIbvqRMHXfteTRMGgu3EUy
  U+n4GrVj3+u3Ex1I3KJJplKYhKa5zQ5uNIbqL2ntOldwO9HiaI8Xxb16Xqv7kvlH
  IPDYZOY+KgLZ7L/TOg==
  =egdB
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.43 Oleg Bulyzhin <oleg@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/78CE105F 2004-02-06
        Key fingerprint = 98CC 3E66 26DE 50A8 DBC4  EB27 AF22 DCEF 78CE 105F
  uid                  Oleg Bulyzhin <oleg@FreeBSD.org>
  uid                  Oleg Bulyzhin <oleg@rinet.ru>
  sub   1024g/F747C159 2004-02-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEAjnDYRBACecNDd39vZ9wnodFlATK+xvhlyX4M3FBEV34t9eVZtJz4916yb
  nLZmHwY6awt+nm6FGciSPucfu7stBCqvPURWEThJgAyXbxEVNyXmXrZ2F5OyNMyM
  EcbuqLZTjYxxN5mxUYswtiNDmdWn+Ivmw46wTOl5Pu+B7W2KVl8mwwbAjwCgl9hA
  puTWWN0zFklDJIuLx9eVxnsEAI+QaACe8H2l3XFpNkp6n680ZlW7FBZDDOYjCS4z
  nhFg7Bca74t6vnn5Q4miLnDDyOPkZqMBD2nLUkcK/kMfe5uqDUWf/i6sFDwv7d6I
  9Ag4tUWLkhxAqaqomesfI2yS4o+QGTJgQdGU3IUrOnMJD7Ascwj7304lYuqYcaqT
  KQHSA/9eTg26Ihn9uBpGit+slgkmTHmKgAbg7IaSHSEYRbpmnc0Je794zeWns/oI
  vAyGNxEFpPQMVrSXHnFmK9AOcLcfssE24a3zw7So33asH2Ha9yYBrfKGrTCPZAsa
  uUGrKbGmXQ0oXDjjqV4anvC2QI5pEJvMbHJ+Xyq5xQN73ttJxrQdT2xlZyBCdWx5
  emhpbiA8b2xlZ0ByaW5ldC5ydT6IXgQTEQIAHgUCQCOcNgIbAwYLCQgHAwIDFQID
  AxYCAQIeAQIXgAAKCRCvItzveM4QXzXVAJ9RD4kKNcvV8UmuBM66osVfZ/7yIwCg
  htVf/ZfKdcob1zQsBNNpmzkpduKIRgQTEQIABgUCQCOgsQAKCRD9LjUgMMgeateB
  AKC0iX0NNspa5EnBYGE/eEe+LxRs6ACfUqA0s50e2goJznaIcLTgZXtDECGIRgQT
  EQIABgUCQDIZWwAKCRCF1FBFa2kbA7N9AKCbDyp3g6vRN7dQKBb35s7gLp8yIwCd
  EH/ivmrxZSaHlrOMJjt6rnmuFqa0IE9sZWcgQnVseXpoaW4gPG9sZWdARnJlZUJT
  RC5vcmc+iGAEExECACAFAkOMPS0CGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAK
  CRCvItzveM4QX+tfAKCLk3zeTyzbbN6TqYpnqocno4H9kACePQaaDytLX+zk4plw
  sywqPLv67SG5AQ0EQCOcNxAEAIUR6Uj/bLAu0/FSGDSCXfjuThVT1lh1rCLQkbBw
  TxNiwHPHHSQRa654aoYbQdi9x6M7fzE6Uzmdj1Gs/UBYZhhsrlkL+Ls/xuhe3Kh3
  E6lho11qPhjYXmFHk42VhtVlOcikZ/Azgqgycfql81H3bKWv6jA0el9SnX4yk5qf
  tgZTAAMFA/9T7/ty76bNeP3/LcY9ZL9KYWB8v8pJ9jEt/RfBXB0GTuV/H+bzTjSc
  PwhT8Fam9Fo+r02tUJfqA+XlOJf6IXPlLPRfvzHhiBJSBPuMvB6vYs5zrlUzkgNE
  VFHBr+TxpUWBq4ZtI9K8YUbPD+s86irYn9fHlnj9qnYsod3ySvU0xYhJBBgRAgAJ
  BQJAI5w3AhsMAAoJEK8i3O94zhBfFzAAnAg+W9rkVVdYu33hNqpX8E1t2kShAJwK
  V8DuSaXJtEgVE7Wp5CeArqtwUg==
  =/2pb
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.44 Michael Bushkov <bushman@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/F694C6E4 2007-03-11 [expires: 2008-03-10]
        Key fingerprint = 4278 4392 BF6B 2864 C48E  0FA9 7216 C73C F694 C6E4
  uid                  Michael Bushkov <bushman@rsu.ru>
  uid                  Michael Bushkov <bushman@freebsd.org>
  sub   2048g/5A783997 2007-03-11 [expires: 2008-03-10]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEXzleYRBADIqilbqBfzstvMByOY3QlvQD9QIGQLwZbziOMByQPwgzgBFk6x
  OA7NOfSKONPTsLtIOSc+CbuyEfw5jJiXsQ3Ox71Zp2JTra/bTim/WwJKC5Kc+egl
  CD6KO7GMTCBb102m2x97G+rNjGS8n7Uf7ITgoj9QtxBjpAC3K1ZcPoAcjwCgobcT
  q5MUrCqPHrnlZ87BnbT/3m0D/15hcV+qndPCShIqFTYbTSG18X7lBNTONZXmCm04
  5dRcJrz4qLvsCYkBrmOCrKbYViQCQWiT7/G3Jzc+WtGFirYibU1TxBprZuP99gX0
  Hea3gvgodlje7eq3Dz7Hx9uFgN8pfw2wWlEgdkuYk72s3lSJN6+TGWzXuWnRYYJ1
  H8XtBACpByr9qcCaJ9yNAwDbDZhj03zSeZoIQz6d/3tDv7SkzDlVyxErJCO7CiHg
  JlxN0+paX0gW06xkLmwSESerJVbxEIoejdkdxebqPEIQN+9Se6Q2tkefMWd93IwL
  MP8sXgUBE6PEmFZTwI1/Av+vR7aI1pPk+yIrKTV2KyC7yCULMrQlTWljaGFlbCBC
  dXNoa292IDxidXNobWFuQGZyZWVic2Qub3JnPohmBBMRAgAmBQJF85XmAhsDBQkB
  4TOABgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQchbHPPaUxuSKCQCdEAIOx9JT
  lAxIOwL6ApsukCI1bgcAnjkybnn6t4WWYy7IvmwMMJJ17oe0tCBNaWNoYWVsIEJ1
  c2hrb3YgPGJ1c2htYW5AcnN1LnJ1PohmBBMRAgAmBQJF85xpAhsDBQkB4TOABgsJ
  CAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQchbHPPaUxuS8xgCgjJ4lLhI3wDP8Rnhv
  Iy9UW5BuBEYAoI22XNE3OHvBdsmUyUvVji8yKt4auQINBEXzlgAQCADnAWwYquUZ
  mbrZ9/UO4abD7Nm0vipplm/O078SMdonir+HKWZStjuvIHhpPDGI0wCpg/v24B3w
  QVGiQhXWRL1cbvjDmiQG7GFdG6u4c1+2S6Evx+fp5DCjUMaoygd/KwF5tmxE5M2R
  7SOYueuuxcDiYi4qJs9lroNxnwG2/VkrcPxlek1QbRVjs+TuRnzTaUzXbU7kli6y
  PUhBucf6nB0cPHG6VVn8N0Kki+HBaQjYOxtBCO2B5E0uRq0Y25l9Vt9s/0TfYnYb
  E0/sLj0XSBu8WWmXtW7QrtLPN0Tb6XrTeIaWW7HLy1ACVlzniu5oeumVKiW5nsW4
  uJ/6kF5Fuu2PAAMFCADNuQ0Irmhub799B7h+FJVtNu1IxptmvJnD/RoWXhAtVo79
  c176MEqS/8tghzdq/zXhr4DPMiTDWf1p4ynKFFkpQaWkHO28cvu3rc0tdpkI2d+s
  zKT6fFNn3kqQ7Eq5xgijSK8+aTWoUhqFvxkhLIcColuPK2TmQ+uIxjtu62lU52eZ
  DDePyHFGVWqtkZ99k1vGxZRf+vVXaKTBkGY3Pek04knpP5ROGA+JjL/Ew5o4SWfn
  FeD9aJ+xtZ9VqTUyl+U4XwIYlRcWzbqsbGp0D0jgry5Xhiggngd7xtNSB9/44HuU
  C5EQWVi35HKNdXMq4wsOMG68DCTE3XOABa5yPY7TiE8EGBECAA8FAkXzlgACGwwF
  CQHhM4AACgkQchbHPPaUxuQTrQCcCfrtwSXFegD9D0DpYWa6iIy9glIAniDIOvRb
  4L8/nn1Nbu+PBNHamCHi
  =zD+p
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.45 Jayachandran C. <jchandra@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/3316E465 2010-05-19
        Key fingerprint = 320B DB08 4FE3 BCFD 60AF  E4DB F486 015F 3316 E465
  uid                  Jayachandran C. <jchandra@freebsd.org>
  sub   2048g/1F7755F9 2010-05-19


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEv0XOgRBAC9mFTzSKBVumlXJwWdkt7HvSRKo64Zs7BO/tYzt4dWVIzWwUC/
  Z/Ns/X3Plb+sXp7mcvs+oLKiHw3qrRT5wPbef3V9hFfZiKdOfmeOv5fx1sIXejBC
  Cqq5ocAoq0bqf1S9i7vnuqfyH+9SRPOv0O6EnKCU+7sVMFXAuxDhm1+u/wCgwRj3
  tNFbsptDZ/K5SMLM44ldK98EAKpSRVSMHrI/nxXvrNcPhedsC9MXyMOYE/q1la5k
  b+qNrD9QCJRwbz1LvoJGeOzEmtmZ3afT048Uks+RE03w+BhqJnuFgpAKqA39Fop0
  MBvDuZ7Wy3iigebX35PAQ3h4FhwDTzsu9aEg2Iv/WksDqluQJcMkt8sn5NffhZho
  z726A/0dPVvHy0dart8LHKfou07u8y5/950UVITjGlQJ3RGvwQV7aPEjgpJQlQqR
  BMr3TOOJ3YGHY6xkaJk1fijb8MpSlihIr+Lyvhu8xVb3GCrPCh4Bff8fO35+wpBO
  62p09dL4mJcD1mELJhMAMPpqXAXD2Ho76/RQ1yZlmH/xyAPTg7QmSmF5YWNoYW5k
  cmFuIEMuIDxqY2hhbmRyYUBmcmVlYnNkLm9yZz6IYAQTEQIAIAUCS/Rc6AIbAwYL
  CQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPSGAV8zFuRlnKEAoKcsMnIQFgek8hHO
  6a5pFO2DBto9AJ9GLTOc3OBdX1oFFQh/rsRYKPkMIbkCDQRL9FzoEAgAk8FWde22
  yzxXI/qWRo+o6Ptm9Hae4reggr0boqeQCnV4ksLd01s7tJoaGlogi9OTLrq+OV4E
  CvkcKKHSltijMsITEwF0BwfrR1C1I59yUYABtGkw6f3bBApHNcDhl6dpcHymP8CM
  PiBrx5s63ja/CAKFaScUCUe7A5vYK91BwAJJ/IK9UONU9TUyimRRv2C86rQWV15N
  R8WE55iMdmFsu/Rkv5P3IPNzaIjcvY19iJOuxfeDTiKDp9j1QWwUOShrAHXa/Cra
  JvcNo4Iu3VeLKpaFW5zBvIbfQCa8LfRwfLPSEM+tCk9nH5zXSvwf6dDWvN66oo1j
  p2eAjrUEFnfqOwADBQf/VGVl9qx/d8NMjhMdaV6qvq8DfHy4I/BXQFERgKkFfrAd
  n1oGEJCT1fHtJNN79nCbyZ2dlfKqr6+Xcdy7RKInGHs9DwK4KfVU5dA5L3f81wZs
  OoMNuk64kjTAN867PzWdv7o+2seSa/9phsWEpCD+9qtRLiOcIZ8xeoecBS3iS3mp
  aT1HZuMLFMm8XEJSA4l8QfupBigr7Gq8z0ChwfMCZsVlVx3MtrTmuVlPnbJ4g0ku
  28MACNiHkbfW5A7XhJ8re+Rc83so8ak26mO0FQeh5qsiVj4z/pmFGrYmeH94CLr+
  bC+1nwkbAFxjZrRuFzct1y+oe3MSU0UUKTXUikovr4hJBBgRAgAJBQJL9FzoAhsM
  AAoJEPSGAV8zFuRlI3kAoI9Pl1nGD/sEvV9aGkLfAK7v9A9JAKC8ReU1wrQlM3z9
  oA5JjxumuE274w==
  =kEVt
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.46 Jesus R. Camou <jcamou@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C2161947 2005-03-01
        Key fingerprint = 274C B265 48EC 42AE A2CA  47D9 7D98 588A C216 1947
  uid                  Jesus R. Camou <jcamou@FreeBSD.org>
  sub   2048g/F8D2A8DF 2005-03-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEIkZzcRBACrskMO6BYlK30ghgpDYTou1UEgp0Y4QdghWeEP5kppuDy7kf87
  CoKVvE/u+pVd7aFoTMa7ikqxKH4Kh7wnDEbFnzeZGtsf0Fzw5oHgoaQQlZHGRtr1
  49UuyFnRWVKyI8IXS25Ie5p6ZlbAVFINOdJuP81gku8SffsoifnKIiWrTwCgzhTU
  uS1rg+TpKkiRnkXXtpVF9k0D/3/OADlTo77GAWMXl6HBTaB3BXB53Q4PozvGDter
  lWGKbx6uYvLq3ZPX1XBUapzJ3eoEfCsA++FeSzK+tue/ulbLiXmFhXSQWtXoRo5D
  I75uOoXlrc45uLc9XkOpeZ5dF4a1iJOGHe/hD4mmyrWIM+E6cy1lL4EetM35ZiEM
  lHqDBACehJoEdCAVMOcfQLs33/iTBRBE7Z6fN9DCH3kTvoYcgpZsFAX2WQFz085/
  zHJ3NVFSH8LCi/6ck5ZeXCasAS3L99Q/io4WwmlqDj/b4PBdfoefInLJkroijcQ5
  B2I2cH2Ss5kkwqj9PovanMWNY6Irv2szIViIeThB+l6hiuzaK7QjSmVzdXMgUi4g
  Q2Ftb3UgPGpjYW1vdUBGcmVlQlNELm9yZz6IXgQTEQIAHgUCQiRnNwIbAwYLCQgH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRB9mFiKwhYZR31UAJ91fYdpk0PNNr14jtURyeeS
  upTEEACdH7tOg9LmYNxAi0iKWVInoA/TNmW5Ag0EQiRnPBAIAIKVE+F4De4BWuab
  6LREy3VmvNQgHSF8lHJm4TWKYGEkNhG+sIRFdJExqKG+N+El9QY4QGgezdogQIYk
  RBSg7nWzVrs7DiHJqC4PB/f23bzJl24Cg05jtxvZBz7t4lNXwY9G4kTmDb815FXd
  1p8gwa1KCNsTlKVRJxbaku9gHsO2JZigLMzzF1Zt1vGtaSHX5SyjhOdMOFtjuLed
  NAgl9vgAoMpXLf2Saom38Lgv/jnWz9OfST0P+OA/JmqN5DqeRTlyVZdQ8i8bduYX
  xmtbBPOGHWxwUDxiXMULkdjkLLrY1UaizR6/ULI6+cPrPLZFdnr+5GK6ZoTXyJ2n
  EUUxpGMAAwUH/iPguYUdGVnwKiwqojHq9DzDb09qvPg+UIEjwZA9mPExfMPLo/1b
  2NLgOF7pqeluXfiN84i58sipi4/ntlsNSzCYKCH2t2Wmfjdfpa3N4JaVptLR650x
  Lzj3egnWJKpHVSO+v1U7BSYBnaVPGfOMQVlSO5ra41SiVyZq6laX30PXXIFP6Ocx
  VWECVLmTR+L1g/5Nvq/L6NPv3ziuSLbSpvkLhTxLosaQwYFwPE7mLKgERUKDNc1u
  EXqyf8No4LKyO9V6VLckMgG4qbjQZhm9ozCmEYoKFZLafsq8czdNIKi4JV/8aUjU
  CsR5Dc8XAdwzPq6DBcikn1UBnvotbHtAFNiISQQYEQIACQUCQiRnPAIbDAAKCRB9
  mFiKwhYZRw2hAJ4mmNxtlCe9yUHRCzxsUxl36gQYtwCfQZ3f8K4dxPU2ClJ46fTf
  FqQS584=
  =KYGd
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.47 Josι Alonso Cαrdenas Mαrquez <acm@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/9B21BC19 2006-07-18
        Key fingerprint = 4156 2EAC A11C 9651 713B  3FC1 195F D4A8 9B21 BC19
  uid                  Jose Alonso Cardenas Marquez <acm@FreeBSD.org>
  sub   2048g/ADA16C52 2006-07-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBES8etwRBADeB8shuQ3GGp/AozsOggqLnSmFwCS8nGN+rnE+4LHuRzkL4Kh0
  pgzalpPre7DohKjX2uzq9lTjjmsrTKZLM+yaNZ9fFMHC1uHxZnV9/c7tC97oQQXl
  FjMmemGZGA3VMhh5jEtjT5EJIvPBB4SBVhVhBJ24ananUD9KmUHTyP8GrwCgxMJ6
  +NrGKVeu5QYVLo9oVo26J+0EALkWeeHI8PE3f0jOqS+Voym3jQPLw7pvx+HoySw1
  X0c0YRa9uJVH2e8aFMMsCzT/sP492IksJvtRNpzDSJJyYM3zukzH+l7J2vwDvKgD
  YknZJE0pAS0GRAVbZQ9u6bez2+CUrGZW7Bvablo7r3nBHyhI2SpeM6naXlS4AJ6I
  9dbaBACm82l0Uwip/WoJM0r/lB6eXMz9tFeRgfnPY3+G0Y9pFpdxTX0q5M73L6u2
  PeXbWI2XPyPqw0wqda5YNlcRylXJmzLFGQzR6opqIbOEzRE+IinyQwQlcAv3qzBU
  p7qCplhjblcyAhWTlM5XsrAWxXHyNFrSCCPDgW296+8b6b94s7QuSm9zZSBBbG9u
  c28gQ2FyZGVuYXMgTWFycXVleiA8YWNtQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJE
  vHrcAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQGV/UqJshvBm6wgCgqtDd
  lyjakeTr7YVdNmpaI/UxpG8An0jtgTDD2M+CioUqGN1SNTkA/6cWuQINBES8euQQ
  CACt+RPVEUX/qDk3Qh6E1Zrm410mAJLfgG70tz02ApDXhW6aZccW97rH3pec+RDW
  fZVaSW4xHjUQMu1JaXK0dD++UWifuhYF+GUfi2NQflcy600VjM4v1HMZulTE5/0n
  NfPU4s2Vu0w1JcuXryjy5O8+ur10wQ4HFnL+qSDmXY2UKKTHA7vVrBTmysELDuj5
  N6T9+xxuR7EJG3lwTREgPnr5nRlyZBxgAd6k/AJ8i2X1YiGix2KI2fk/HYdgl3FL
  xnLXrLE43mAwQjcmkMruNkebjfAAnp6vKvSOLZ3mqoPNhP6SPGTPxoskcHqHhvXh
  L3Y7/Qqga4sg+P8tZ4YTx4SHAAMFB/92KAG0TePM8+gtp64oOp9RuUELjT35f5RZ
  0ZJZ1JromyMjOc6FRh1a9HiVzY2Vq99S/r8S5QoNH6vppxGjSL3Vs6vJg79eT5Jc
  ODdEZhoSzqmc/TwTHfOeHiFJJk8kAtX33CIHBUDM0p3OaJDj3weYi0TUWcxcvlFg
  p4RIYHCkmJj1/sI+0U8Jw35nSK4uNwW8MCl9a2hwHCtfnvQBfotybc4+YuwFesT2
  SDRit/mXxYkmi/a5GPB0To/e/QSBuk7MMNtLv0oF8LCrfaN76XOmahxjaSYidA4H
  LUFNqtRL9J5/T4VSZsrSl+Gb6HQIaMoGPbXmFk3i6FzNP7VDViZ2iEkEGBECAAkF
  AkS8euQCGwwACgkQGV/UqJshvBlwLQCgqDaWuJOgfV0r5li2gRPUMI5XCscAoIG2
  pLZLUWFiL2unIMhkFZSQbZZj
  =I2hD
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.48 Pietro Cerutti <gahr@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/9571F78E 2006-05-17
        Key fingerprint = 1203 92B5 3919 AF84 9B97  28D6 C0C2 6A98 9571 F78E
  uid                  Pietro Cerutti <gahr@gahr.ch>
  uid                  Pietro Cerutti (The FreeBSD Project) <gahr@FreeBSD.org>
  sub   2048g/F24227D5 2006-05-17 [expires: 2011-05-16]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBERq43MRBACwBpnAQKjba4//RauFjrfImT2/oiaNWsxq/oYloEhFl971iMsw
  LCaXDtgt8qJDj4RFqiQbcaNBONsht5d6vM2u9fSPq+8aqTwKBUgwUV7EVeBluhk+
  S/iG04HU5lrYjklvmMwkOMUJsuCN8Sj2R6Bc0oyNGbIk/eF3G8Pj70GKqwCg5TzU
  iz2NkNzhoyZIAyL0jyY2/1kD/jSj16M2A3SvH2n1dtNRiNkceKdb8GFEoX3/Irdf
  rt12YcOhjm98XvRhDFJa1R2UgLul6q38YxcLH+rOH9nmlTy2HIYh1HuAPtftR678
  ApOeznte0gxEstliD/AJ9sR9IfvzS105E5OGCWzZc6AMJa7MT4XVAlEogHWZCxou
  4eDMA/4najs55j1kz8khhLiAX0SUJj92XpjmpSFLvFB8D4JpeNtWKGx/wt9uwYBr
  GqnFpP7JHUFowTgg4LjgM3r+W+s1TyUZ5cBlgTgp1Qh6y0h98X6Pbppu1GEhTvWP
  9FlvKNK1+bYNKKvUFHc5nLRK+0M7e0IP6yws2O9RN6rkb6UU8rQdUGlldHJvIENl
  cnV0dGkgPGdhaHJAZ2Foci5jaD6IYwQTEQIAIwIbIwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMB
  Ah4BAheAAhkBBQJKwl4hAAoJEMDCapiVcfeOp+oAnR9QXvf5u9vyeU3vnAo7CiyW
  LE6GAJ9Pip8AO5c9BvjTjsRhVH9O+447qohpBBMRAgApAhsjBQkJZgGABgsJCAcD
  AgQVAggDBBYCAwECHgECF4AFAkUULcYCGQEACgkQwMJqmJVx944wAQCggfm9PIqo
  j6KZAih/TjByBR7kcAgAnRqnqUHf95IzrsGn6d7b+IhfvKh7iH4EExECAD4CGyMF
  CQlmAYAGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAIZAQUCRc3QKxQYaHR0cDovL3Bn
  cC5taXQuZWR1dAAKCRDAwmqYlXH3jswNAJ9KqPCEaiTKejBDeI+ZjLemDPYFogCg
  vC7oKdYHCRU/i9jgcsiycL3wuce0N1BpZXRybyBDZXJ1dHRpIChUaGUgRnJlZUJT
  RCBQcm9qZWN0KSA8Z2FockBGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCR7xw2AIbIwYL
  CQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEMDCapiVcfeOw5AAoMjUQZiqAGONGzJt
  T3RI1sHhl/p8AJ9ytrTA/gwo66j9K+qNDxQ9kUXqubkCDQREauOLEAgAv+OK9YPB
  4r5+9aZ9/tV6ItolxheP3skoV9ISg4T0ltZM8jLtBLqPY5qWlGRrAbh3ZHkOvrrf
  Y/bfGxPg/qlOe+ewqTnAA7IQcBXObENVfrq2gm35aluNcHbFutYGrkAThuFst1qJ
  bPowBBmQgR7RH5/lWbn3Qnisthsm6J5JldjgcfXth9usyXsGXCP1zZ10Sj2Q090S
  uSEEC/PfBpSbgkEMtTEJfirmVKTp0gPfIdUn/HhT3ed4kkZXkQJvvI/t3Glyp7RY
  5nMYPr219vJ+bYP6yxm9gdfLey6A4gEprtncF/7MTUpib3MvgBpmPRq9yV4LHbhi
  DbXHaoXG1uZVvwADBQf/TkvaVZK55GKm527FenxU4hf0fWG3orqKAI/p3AhPj7l/
  T1nLGWHMku22j61zx9N5xPElMLFdcs4+BX/ltzZdhFS67k+Ya/CLy0G3we8KQSqo
  UTzlP7Mr1aJtXiNXUbadNrkSX1DlRV5RP6ro73vvaFXPwHTxSmRRHg/UgE0B5+tJ
  kuNmK2whTDRR6rfpEcdIS1Tms8IUnva0ZI0QSnhzUcxv+YrV8TX11/NC0FlmhxTz
  ncM1pa6w0yGC/E48uG3NuElPenqM1h05xe9BntWbBPjB1TYa80jYNbLA/KdKEZlK
  1klP2PnNoAX3HoKOm/1rkYEywGfxXuJezX4fYLrdxYhPBBgRAgAPBQJEauOLAhsM
  BQkJZgGAAAoJEMDCapiVcfeOsdgAnAhRFj8Q7p39kg5LmO/zsDXCD8wOAKCDV7iQ
  R8Dblj7cX+WKPwwhnrNq0Q==
  =UXRy
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.49 Dmitry Chagin <dchagin@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/738EFCED 2009-02-27
        Key fingerprint = 3F3F 8B87 CE09 9E10 3606  6ACA D2DD 936F 738E FCED
  uid                  Dmitry Chagin <dchagin@freebsd.org>
  uid                  Dmitry Chagin (dchagin key) <chagin.dmitry@gmail.com>
  sub   2048g/6A3FDFF9 2009-02-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEmoPBkRBACM2PQ+WGI38Z5NtkF50MuYyv0u4qSaWtx5Tquch2sgBDjxjebI
  XQYuyzM9piV4ZSZHFyjvFCHjLhPg7Ae6xaeaOwPsGQ2Q+bSC92PoTC3bDdHW1hPV
  6s8KxrFcelHLwhmF56WIALoI6E6IF60KztuISLm0VDG0Wy3lP8QAeoWbgwCg0fY1
  iOETR0ZP09ophWg8CPUxyvcD/3NFr6GEVUuFX4ENQkX2GTrvEB1IBS3v9JvEMlUX
  bShFXWGHB+3ynBvw/EiuOgIB6Jzay3prP9rdGW4NSV7ZMa3Yw6OdhVpQ0ticn4zU
  FiqLL6x8SKXKSm9BvjFuWADe3Lnu/ekY1lYTM4iWPNdA2LjRUHwpDIHcHWgcCzkn
  CfY+A/0eKkj+/VTddCspDaXuTmgGlkz90LsA0cLv6gRO3IV+0t80TgohtsCdR2X/
  Yf7fi8GsaMdhgJZNm9dMz/zD7ZkQ+OyQN7NkB1zkwg2RwOnbbjTa+HECtsr2Znb6
  B85MamlnHN0WHNgexaC6c7ezEFq+RMBKRVJJGwehZXpT185T57Q1RG1pdHJ5IENo
  YWdpbiAoZGNoYWdpbiBrZXkpIDxjaGFnaW4uZG1pdHJ5QGdtYWlsLmNvbT6IYAQT
  EQIAIAUCSag8GQIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJENLdk29zjvzt
  eLcAn3hUOTepQzeJqPuTFl2Z2dM10HHKAJ9DJRmSIAwHBGPzlAFFzKKFW+OoV7Qj
  RG1pdHJ5IENoYWdpbiA8ZGNoYWdpbkBmcmVlYnNkLm9yZz6IYAQTEQIAIAUCSam5
  zAIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJENLdk29zjvztRJYAn0cIluug
  IS7YO6a+Bf0FByX3jlndAJ9k3HAxpt9i9R0wFkFmbMX0He86bLkCDQRJqDwZEAgA
  jMe9QT4KYOHsLQsF5vHBq/+W+Lniy6OqEB1GSK9P/vqVIqVa7v7NXX/B5R8UiQMz
  fSNcYH/BTN1lb8Pe7pAIBpqPhKBi7NAW1Ddy9399co1c37ncf6HEa2P0tpJbTrG0
  Eww9nUiFbhjWUHSY0MT57mHQHdCSlqNFl2jaV91CQaNybt9z8JLO301vQXP4LLND
  a/FQ3TdBEIXFLs/H8QKLBe5TBgd2lXy9qpZsii7xpfNXKG1qqIa8sfUoJO5Ng2GB
  K6tJUFh/J548BLt/c/p1KJo8ovJB70DiOaznRc+Tu8rR03ehdfrJ5FpDoxC6UAa8
  7FpXWxjM6L3N/T01NcaXUwADBQf7BpNvsT/QzV74wnGXoi9aUE84ojkIAm9X4Q78
  dfdCvSFWUACcvsB/d7XLcCXOZ1NJ1E8Tdjjmr24MRQRUY8MhDt47ngsTyDhDW5l9
  EQ/ByjX3wlRBNP5qEDVkLudfRE6LlEye2NSNpXYs1Naw6U/deUggNZMwriVCuRI6
  TPc/bKeq7+378EBaKc8ckuRdv8LWsIdaKQ6rQZh1CB6LpSsL9OjcRpKvK8yYas6I
  kWUr07xvvlVyRVLcrNyQwp2QnfK8fXeH2I/Qg9QwcV+cXyKzH4vka9zrR1A9SAHJ
  iOyMXJBy+GzoYLf/y7/u/LOVAm09P4tQ/7V/DY7nxiOabSioTIhJBBgRAgAJBQJJ
  qDwZAhsMAAoJENLdk29zjvztGEAAoNFpe2XX37q3yAaNfiZgEABrxsgZAJ9yH0YJ
  QrmO4sxq5l7AD6K+KNahRQ==
  =ER/k
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.50 Hye-Shik Chang <perky@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/CFDB4BA4 1999-04-23 Hye-Shik Chang <perky@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 09D9 57D6 58BA 44DD CAEC  71CD 0D65 2C59 CFDB 4BA4
  uid                            Hye-Shik Chang <hyeshik@gmail.com>
  sub  1024g/A94A8ED1 1999-04-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4288 characters]
  b7AAzA==
  =dqQP
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.51 Jonathan Chen <jon@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/2539468B 1999-10-11 Jonathan Chen <jon@spock.org>
       Key fingerprint = EE31 CDA1 A105 C8C9 5365  3DB5 C2FC 86AA 2539 468B
  uid                            Jonathan Chen <jon@freebsd.org>
  uid                            Jonathan Chen <chenj@rpi.edu>
  uid                            Jonathan Chen <spock@acm.rpi.edu>
  uid                            Jonathan Chen <jon@cs.rpi.edu>
  sub  3072g/B81EF1DB 1999-10-11


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 5092 characters]
  qnfGSEooSVFz5kPTaACgtZYK1PfljVCb4e0xoy8XkArq/8s=
  =cJgh
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.52 Jonathan Anderson <jonathan@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/E3BBCA48 2006-06-17
        Key fingerprint = D7C6 9096 874F 707E 48F8  FAB7 22A6 6E53 E3BB CA48
  uid                  Jonathan Anderson <jonathan@FreeBSD.org>
  uid                  Jonathan Anderson <jonathan.anderson@ieee.org>
  uid                  Jonathan Anderson <anderson@engr.mun.ca>
  uid                  Jonathan Anderson <jonathan.anderson@mun.ca>
  sub   2048g/A703650D 2006-06-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBESUcI4RBACIrp/6emcURG5g8edmVyp6d/PcuRDcy3i+YJSXqLPp/3qfM2J5
  kVMCQvgFSXX75K5HvZU6mMMtHYGCComtn67O1MbUSyVUZlNW2PwUr77Nc34MgcYF
  fzU7siy8Pc8LqIy3JUtHwi+qmt/+UsQBTCO+2heK5xMj6zklm7qRfOo0rwCg65HO
  lViBItJSZuZnIqz5chlFbhcD+wdg1tyXl+HW/d9E6LxMigAct7fFMHd5aA5EWWr1
  plTfSSxOETAsX1afsEBfrr6d8jLVri1tfDvRHe/30YxRv6rTZ64GLIXD2WEoN3yg
  NvRVRkOeFPtN8K1gHEKRrcp9ZJfGG80F6d/RMk++AAbg/pI5ne6AxEiR1cAHmwGF
  HlfzA/4/bmU3m2n2SEbBRAOugrYcSRF0OvPsju2K34pooAnePs/S/zJdILIism3W
  1Hjjp46R6kEtvY1ykulseQzRk+IpF9Esc2tJA3VSHL0Z2uI/1fg2mCGc0nk+t4MB
  oqJshJLlR0S7LerduZ/Rc1zErb4nfhG88GzH2Z6fawZtantmjLQuSm9uYXRoYW4g
  QW5kZXJzb24gPGpvbmF0aGFuLmFuZGVyc29uQGllZWUub3JnPohgBBMRAgAgBQJF
  Im7qAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQIqZuU+O7ykiR8wCglscB
  c4qLHc61O+WbG1AVlgMrvXAAn0R2OaVyHU33lcxpP9AZHsOYmhcFiGAEExECACAF
  AkSUcI4CGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAipm5T47vKSCC6AKCG
  fne/4SQaTeR2HtTM8lJGMQZCDACfffBWKNxqzE9C1pp21dlJPyhOLwu0KEpvbmF0
  aGFuIEFuZGVyc29uIDxhbmRlcnNvbkBlbmdyLm11bi5jYT6IYAQTEQIAIAUCRSJu
  zAIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJECKmblPju8pIj08AniQCG2Zu
  dFFzMubFUI5RK/s/KmYQAKCzEY9efR+f1sJKSo9/I1QZuNNQ0rQsSm9uYXRoYW4g
  QW5kZXJzb24gPGpvbmF0aGFuLmFuZGVyc29uQG11bi5jYT6IYAQTEQIAIAUCSBtj
  iwIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJECKmblPju8pIAtQAoIifNHQi
  kGm5CIgOxMgMAc4zZWaQAKCG2cl5XbQkANEp/5LB0AJkVyP5KrQoSm9uYXRoYW4g
  QW5kZXJzb24gPGpvbmF0aGFuQEZyZWVCU0Qub3JnPohiBBMRAgAiBQJMrKDcAhsD
  BgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAipm5T47vKSJPMAJsHHtHqP65y
  av3mDwxrHqnGYCNw6QCfSSK/rPic0fGdI+kwKphP+t804+S5Ag0ERJRwlxAIAKGW
  DtckTk++NzYHbfCmCa0mCtUg4BQ0752ZRUZS73V/dP4LYBmOS7ubppIWC8XJ8vCA
  YKesQYBde3Ly3TrZfzdlDLBlua2YzmLQgwZvTzfalzcUrbHzFWy+mGqXBBfnclV6
  tYwMDmsVxsukpIVsZzWpEMBBrrd3Zsr9SZG8rjyfiiuv5kvrdPpGv/w9INCcqvMV
  CTi7whrJn8MBwD/rNVuZqa8kW1dN65xKN98Jn5RA5JCX7kY04gIyUL6x0dHnJZ/c
  dfRSMgHPTROiajnzHrd9Olm4e05Dijd5vAffF9rxNtlJNTPDaN57RhhdTK1ZE6mr
  zWocL33kLML77+3rVZcAAwUH/0sXk1iRq1cs6D99VsEpK5Yu12U8OTUk8cPZF+8C
  HsT0c5xCbaPENBebs8gtgS1/oURvO/lgNmthPFEdyD60l0u+wt2BSmua9s+tFsUH
  uWgTSx0k6Z3rw9wZV/YUxe5PLEJ1JJGi3YY7qCG0BqFbbHcpkrtj6X4+H0Y01MzO
  1BdklQ548jHb6wZn6BW+dZikz/vE7urxhx73CpRWerLtq0EpFzsdRc9DzChqmxwX
  WZFpSAZT4fbEipdmK6dtNPJoTeHpB4zxTX1Cj1HHCKRw13dFlr+CMBnQnhJOOaM0
  kh22yyLrR4rikuEqnhfB79Gw6dxlJltTUKNuPHk4D14Uh5CISQQYEQIACQUCRJRw
  lwIbDAAKCRAipm5T47vKSCIMAJ9i5XNgXRnS+qoCDrSgrvf78e6zugCgh+4Wscpb
  rOIHnGJFBTAXFZR7KjQ=
  =PbEt
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.53 Fukang Chen <loader@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/6BD4DDE6 2012-10-26
        Key fingerprint = A33E 88AB D358 DA49 59A6  B263 A9A2 599C 6BD4 DDE6
  uid                  loader <loader@FreeBSD.org>
  uid                  loader <loader@FreeBSDMall.com>
  sub   4096R/1036D26C 2012-10-26


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFCKlFgBEAC1gfhqlgka219RDGpoUEn1tIl8XaNBDAMyd+EShil2ILN5Qqg5
  TgMPiHgwuKMil0VGd8+BMNVv/XISFPv9fhIaTzhhtovD4Hffiu2s7DMB73BqY+Re
  piDXy54sP4Q38dnC2NTQUSCgj05iE5U4ucH+wwIV++iU7zWTb5gPVnloXTf8W5sn
  6hKO+1iqYz3SuiswTx+lpD5wx/K+sCTzxPCtpa0QrWzh2f7+nijaRa9AiAVOg56z
  Tb+lsucSyCsiIGK2HCvVuROlRW9l8R5Jgc94P3P88aOh1FLCiMKiHymxAaeOziWd
  sBpA5y15lAmCpKtjYedRL49L1kUKjlLbQ0KCsn/Ze7cd7Q70FHhvzdvgoiHaJEVg
  hbYHByychJz5bn/uJZfowrnmi3dW0qCo+ipW7bpayING8mgqY2a0B17ahYCCxtPj
  Ii3FC08HdBFQ4zFqRFwTe3WWCMYbTAHi54bmy2StOplIRzwazIEuuXCo4An1S0Vj
  NMZxmFvbJY9yJ6c64yhTZKfASSZGpoFt7qGLSvu0ADlDg8YYQgkldrzCJD6qZoXk
  x3ARVJS0cW13hxzbOzmSpG2kxigHfr0qrtstBjRPMfVfJkC5cTatGFwD+zuFyX/D
  8ZRQim0u8NXU3w9AAMxrb7mfFbRr7SyLt0oZzJJ078v1WzjBBT5O6YyIBQARAQAB
  tB9sb2FkZXIgPGxvYWRlckBGcmVlQlNETWFsbC5jb20+iQI4BBMBAgAiBQJQipRY
  AhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCpolmca9Td5rvzD/48NART
  XvFESTkgo2du58dR6XIPPJGH+ZXZwbTq9fdhhgJHYdD7Du4VLRQDJ5fFGFnES76u
  I2qQlNvlAMfyrRryUGK6RFU3JMAp52F+NCm7yPcyyu/kKIlMjyJ3jjlWRzOdJAKX
  N7sdOvowaV/rXf4gKQ9sPl2Ni/e+gi4yQVAHbUVwXwbqf8/ZOpn1/GGGkXsiIqRw
  MmlGRapUaeNx03Uh/n0kVBZhc9iIvQ/2VXdI1Ulu1AUZ7a/gu+Y7b87pEaFilhQM
  Mipo4LgV6UeDtHeKOF/Dfyn3SBPuYmZiKJYeSm10nnG2eWYedSonoJ2tXbo5FbOI
  6zprSBCioViahJ61+FAY3rxyEvjOPx7HtWWmi3V3G6FCnnxvOMbgKkgadcFvPDHO
  hDdx6o4QQVTeb/FzIZ4UMqWursPRK7HU9e9f0B31ovj7B3kw39O6OzU3w9aIX+Zc
  SKiPf5gLAG2XNH9dPMxwJ6Wl8bfeeeIU45EUOe5RldckmtJoRCqSPkvpMTm2FesK
  O/dgYiDPGMBHHFmABMutyhX7KI4Ltl2UqfIa/lreFiXYK72syQG6Gd1moek8EG/V
  BqT0oEqIa9k15mFFMFrj+X6ZEHsMOkY2hrqEJDqR15JB4HzY4IJY8gfOk8Twn+i8
  c6obMChlLIn+FhkBCZu6hZEMXQ94LkWc4L9OurQbbG9hZGVyIDxsb2FkZXJARnJl
  ZUJTRC5vcmc+iQI4BBMBAgAiBQJQipS7AhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRCpolmca9Td5nrXD/9y0Da4t+PMVUt8P+IH3VVbcsO9JQuFiaGotfl6
  uU9+DlHe31eGmpaIptTuz1B/YqiC/S2uc3R/f1sW6K/Zyo8CR/LtioHHE3HnJtUO
  rNau9MiKyAkVHB2oEVeTjWAkDESDLuc3bCkOO78SHiXgHaRu7XeN8KxlhioI+gPq
  ozTFN5weFyXTQnp75CM3dtbJE57VyiWuan+nivaMwOz1/WMIYzEgX0T9n6aRtiwo
  qnfp8/gJCIzGHN/TWeoFHN3s24B0ZWH/K3VhcOgSb0JV1qMKETaMsKd1y3T9XKu3
  igBfRjz3U9EZfb+lklWsnRn4ArSVdI9u13tlFQJkYUq7/kbFpSJuc1sUxgLlsjdd
  E0RJQwR+gH3k3ERQtc9S/yxSgb09YX6lj6pN6Anpmh15MmuAP9G0Rn6MRLsHzIBO
  4mHYoKX2G3FRwoPcWt/gVCzNrX42Tt7OI2h2l5JmXMJfaFhbDyvg3YYK0r8Nx2H5
  vKXFugdep2d3Qwu7od2824CMSnXfLcNbdAlkdTDMC/8btq+wHmZ8E3cP88EfF7ZV
  eudPVFxCCZ3q1ziIwAa/Qx5KUtWXKZsxLixHQxTMQUCUdbmW5/aTZxLbwxrGCZoj
  YOsmy+w4aqq4gjumPzTGU3+gQc2w5hPN0yLkgRd2+Ev00yeE1lMN7nOWvWwhlWLO
  0unVxbkCDQRQipRYARAAvr39W/sawsnXrbVLc8uwPgQPtq9hTkMqGwlJJu9fVac/
  7tasIxPvUSO5HH0mDTdzIVKKeEqQ0a1XYgmZrp6Gxa/Sxl7G6ENuDrjec73SoQGX
  Pux6hj5ioAKDTl+I4z0K52HRcPStQt9phHz3Qnwp/P8C7WX84m2ActPHnhn9KAzX
  sAEi1XOGHq2zh5iABFc5PFjqe7D2CfTrnJCVqs0NteHfia1JEgTdIK5HPStnx7jK
  eeMSm0I6ft5pY1zumpLG0P9BI7LysFmMvX3EMgRJ6x20OX6VsB9oQwuhINZYmvca
  ncRPeA8L7CMQQN0q6RtZWctanvPGJkr5ojZJhiPNihX7bxo05fta06Z18u9cuvhP
  Qda//K76xgHZrT3y618qxWco2mqvtJ1avATPphaJpibUCJyZyOv+TlhgThJLINQA
  Lx0Y6KrVT2ZT2+HU2r2C1ngCM99beYq04Pu43dKPMGed9chUDrUIenu3D1oGpxlX
  mEygzNycqXgfL9bY3KZa90yveCk3IAurAwBMxrzcAFxu3QniaEjuYXtQzfZWaMpn
  aTEGnKxvAHO+luCxlrn59MbGvVtMuKUo9dwgrxI28v2fxBoAt5xdSgrQcp8+VD9V
  2AL3RpuczdVR22ZbUF96MIQNSSmqth+Dm/vXZm9XmvycexHo1A0Wc+pGiiyOSF8A
  EQEAAYkCHwQYAQIACQUCUIqUWAIbDAAKCRCpolmca9Td5kMmD/9NISt9gHM5utFh
  PndSvmVKO4Diaypc5AHbP/0ywIeZME8AspCzPXmZe6L4jeotYOOp667XCAIM7Wlu
  4vUeOIRUpuuZYMFuECbk/b+VvoHmkUKO/5XgG5n8PgHS5vMrA111nuGpQ7B+FwrK
  SaScP+OBjZoQzd+G054rMM0fhiF9/sIftBP/WPbGcETHS/cHXb9co+JZyvNfcE7Z
  OfJ/gd8fZIIhBUDgkClTmca6iyRiPA6HH0qSrFiIZuDtvuU9BMkLe83ivqPPscid
  1iUfuR9rbFpPB2gWXHF/X70SlMTHfojITtgcNUfMjI3eBP6mSnNF4zQnf/CJtvL6
  SAjGsWb8uvRv3Q/F9vv4DeNVXrEV9tXj0HXJIJeO1uMS7PJC8bfl97ExVXxFhjV/
  LkBL1/VgB5IpFIzjEeJLUtk9ePP0CVKw1pCZpMrL7UvrImKeI3XDRfD3f+N3w+fW
  REIs1X9HjO4e36+UDPp6EK04EtpYleFB9kAxv72HAmmWIgyPFNLCuo0/k+e7UZL4
  yOcvpGSVlQH/6bgS+HxoN5vtDfEgmmqDhtGP4ImvDBHEmNGA8+U7i+Q9qdCqWNgq
  VyPAMMlmqrY7alOo1ih3htkZiGpNJs/BxdZqm8R/bnIccGUwecMWUJZzHcc62UCX
  DPodrx7PwaXno88xFjmqosI94Et7mQ==
  =qJuU
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.54 Luoqi Chen <luoqi@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/2926F3BE 2002-02-22 Luoqi Chen <luoqi@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = B470 A815 5917 D9F4 37F3  CE2A 4D75 3BD1 2926 F3BE
  uid                            Luoqi Chen <luoqi@bricore.com>
  uid                            Luoqi Chen <lchen@onetta.com>
  sub  1024g/5446EB72 2002-02-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDx2qBMRBADYSjvWKVcUxUb1aR1VjHTlFo6zc6PHMK8W3CRin7lY3NgsYsmZ
  n0IvGQIDEHhTpOEWLS0S6A/bseaGUir52X6spZ8i5hfd7Ps9RmeS0oHx0XDS9JTJ
  HXFE5RjExHbLnw4DbsaqR4Fl1V7NJU2U/nkiJILJd/PGPZsdstKYv5QvnwCgmwr7
  QZlkTV/m61MmbMAEpEFWaecD/Rp5Qb9S5NGVplNeNqub4fC+Ydarkorr8qBJN9Va
  xu1Qgj3sOAoxmuOnZ99YAgXhs9Bqe4QsrQfs1cMUVzZsl3FIffh92HkrLmdJlsjX
  8lrRT694cIP7+ELNGKJ/zaXI3j2cnQPVqUO1icVfijqatqDg8bgQS8C8CGQX6e6h
  ADKGA/9cIY450gMvrtbR3/bqH+IgvBCUog5RXv0y8c80sJnzeqawx2BuziFvv6mZ
  Kv0PJ2vnWok0NHcyuBHkkEt+ujYlMQXHZ6wRykYxIUzM8tl+9129tSNEK+GdcCOZ
  rfbwm8scs+VmzrHXP+saOPcHPBr0e/KPPixNN1I5HB3yI0ILSLQeTHVvcWkgQ2hl
  biA8bHVvcWlAYnJpY29yZS5jb20+iFcEExECABcFAjx2qnEFCwcKAwQDFQMCAxYC
  AQIXgAAKCRBNdTvRKSbzvmmrAJ9FVK0lT4Qym+qzj0EA6TP3V42cwACfQl+ClPzJ
  zngykscMJW07MBXkQ9i0HUx1b3FpIENoZW4gPGxjaGVuQG9uZXR0YS5jb20+iFcE
  ExECABcFAjx2qpkFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRBNdTvRKSbzvkEwAKCRteUw
  2X3XbPsVDCBZarrkf113YgCeIHmhkDHbauw4UlUO1tYNVObn5dO0Hkx1b3FpIENo
  ZW4gPGx1b3FpQEZyZWVCU0Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI8dq6XBQsHCgMEAxUDAgMW
  AgECF4AACgkQTXU70Skm876CUQCggJuwNIJy6f05Ka17RYn+j8hEQhwAnicDXnsy
  5SEYN6amlHdqN/HwXCsbuQENBDx2qBUQBACifA9hUBBYNqCcXTs8Jk1MCcToMFob
  vRt/SK2EcwjZ9aF9sIX3tJFrOHEe/bIcDMX19e480T4+BBs9MyHdnKgPR6vP8ZEe
  FvT8+44Wd6psLB1LwsE8UpJ3CbLjkgafTpJIlh4NP5iM2p+2ugUIRM2ZaAG7MOMK
  Ec47KOEb6yI9ywADBgP9F+p+zQ1Z/qVekBooIKU4xKBryGb/XIPJi/Pgapgr3oE9
  kKH4iObbvMBSV3kd4a0+FSEXSZyRnMD1AG+dWhAHgb9rbjtICp3hZOKCMfdZxFVg
  QStZO8vP5EhQYYtIXiNmOvkkBPqb+to5RgFFez8oIdPlMUq2Hf9MBIY6XDoNJl+I
  RgQYEQIABgUCPHaoFQAKCRBNdTvRKSbzvh9GAJ9K3KifYIBOHlsmRLF75mgKQk/c
  0wCeIOeVykZkImOxs0pEQMR/4g47Wjs=
  =RNuY
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.55 Andrey A. Chernov <ache@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/964474DD 2006-12-26
        Key fingerprint = 0F63 1B61 D76D AA23 1591  EA09 560E 582B 9644 74DD
  uid                  Andrey Chernov <ache@freebsd.org>
  uid                  [jpeg image of size 4092]
  sub   2048g/08331894 2006-12-26


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v2.0.16 (FreeBSD)

[encoded data, 7973 characters]
  2a7K69vHoDfSFMjp2trLswGcAJ9RFN/fKYunmZzi/STcxm8mj4AJRw==
  =+4em
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.56 Alexander V. Chernikov <melifaro@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/2675AB69 2008-02-17
        Key fingerprint = 00D2 E063 2FB0 2990 C602  50FD C1C2 7889 2675 AB69
  uid                  Alexander V. Chernikov <melifaro@yandex-team.ru>
  uid                  Alexander V. Chernikov <melifaro@ipfw.ru>
  uid                  Alexander V. Chernikov <melifaro@freebsd.org>
  sub   4096g/BC64F40C 2008-02-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEe4fOYRBADWmfOzx8cXvVytbw87eVlU84SXo3tZYeffxQkJ4JzGoA4Tq79w
  2nTLPSnd42W8gTZ/dxEzhbij3RW5mcvc9r6N5YsOw3eKC30NQMM05nV5/yX1owj4
  +eZ1YUZdJKUshhWax9dL23BDLEPRWfKsBWS2osqjIPy6WhDgTlDBz9rJGwCgqK5g
  Z7sULpLNE0nnJPQEWL8zt7MEAIIYKjPXf3BvrDtsOHWpOK4hZgf2X9oCfoFymVdp
  cQ6oCWsigmKyGuy3JyyA22UDRfZer3TqNCwd/ynHYXMmYl2IZ4TtV23wGGQDGyxw
  cu1SRhTcPRftCMI2r/6E1vHSqSSdmWwBv6gdN2kVSqx+REchIhuyWWWhMr2A64DI
  S6rxA/wMn97Q+ayj0S2t9u7NbUXQPcB1hiv5qMXWMFco3NokOsUdvK31v8m5fO4P
  Zzzz2JceN+6ae901C2Nrc25ZhujjtLs7XviqUB/GPLymfGUaCpRlm0XReKJPYQKo
  V4jAXxjzrevEWTtNwaC73V0x/w+CKWVhyfUCUcf6HdGkil4CPrQpQWxleGFuZGVy
  IFYuIENoZXJuaWtvdiA8bWVsaWZhcm9AaXBmdy5ydT6IYAQTEQIAIAUCSeHOPQIb
  AwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEMHCeIkmdatpMIgAmwQewwBOZf6E
  EvGSx78VopWKwtyFAJ0Q0gEIyhtgVjHlGgdOhhaN7D7a7bQtQWxleGFuZGVyIFYu
  IENoZXJuaWtvdiA8bWVsaWZhcm9AZnJlZWJzZC5vcmc+iGIEExECACIFAk6LOVIC
  GwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEMHCeIkmdatpwXgAn2Sf2rEX
  g3wYOqke+DBqtgY7TAxPAJ9Qo6HmdRlACa5S3WR3xFFdx5SIYLQwQWxleGFuZGVy
  IFYuIENoZXJuaWtvdiA8bWVsaWZhcm9AeWFuZGV4LXRlYW0ucnU+iGIEExECACIF
  Ak6LOc0CGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEMHCeIkmdatpU64A
  oIl4yXypO/ve5VmpqWodSg2KpI81AJ4l9hRomH4gu1ku36RcejuWkYoSVLkEDQRH
  uH1AEBAAxMbUjr0N//HxCwCrCp/zy/yyF+tjYCoVxlFjeui8Uxc3QpDmsxDBgLed
  YggRT9VEFBHEF9T9edsK+2Rjs96saGcyolKnfeQSxz9ua6Vst39vAdjBzqmVXWJW
  DEgU9kAMmLsONi5nO5SaB0GpnhNttG5NM9J4lgZ5HUNnyCMEGUCOXa4R8R7sykS9
  K2IfJZLsXWmvXXHD53B1uYROPTn+HrDixwdoYFDltedGKez+GPdP28PeBWeIJhQQ
  f1oxmlgNU8L++BaiGmY/QXBVRm/Z3NOuWi99NupN32LgZNCGdiZLvltgYaQcnYRh
  08Br2Imu5vK9XpoDHs8a1AO5OBJVoysdu1ESnyzuvmrRewbG14+8kPi/4EKo8lnP
  bYGUVwh3R8QrSSzki8v+AZagh7Shf9m37QZtIzsycqqiE/S4o1kCyOk4q8vooRMU
  852oXyHyF0BDPd21gfz6b2bKyi7eDT8apzrrZ+Z7yY+4TCg0D9m/LloT9cEag15T
  XxkuPqOF6gq7vMqm3GDa+X4wXgrVhNwbKHT3hAo/eSoQTdB5PeWELZ5ykV6Ik/6U
  ccG3GZjPMSbQU217PlmTVKmv2yrwHXxAZECQAlhZUIEkyVBHQBYuSH/37r8DM4im
  btIL6A++CoJZpf71YjEiPDiQc/ono9CPtMGsbPl3uekhYxdwM9MAAwYQAJRqYdYc
  Xb2IhEEbcdnE1FKzO/e3d+O1ze+diefS7/Lxd9zAPdmHY9W3duzFgQv50F69kKUr
  JzZF77o8X1dlpD/ip2Moimh0rb40PrP/AasCiww4hgXKfsDInqSMKDK4KaZZCKFf
  4N6yGD2KAqqGnJfNNzIrdxpH0BjeXXZm+Fzmr5M/eWMDGOJZmYnKCSF7dStdwVZH
  Ld7RUvpQ3cR+lQUI6hYTMhXPqR7mEDAHq7IYzbA1HBp1c1P4vywD/myTi4wevomE
  1/GprPYlocXaytWiRjJvGjLw8lg0E6utQRLhoPKIIp9CsNBw8IQRZ+qINtyO6pk5
  oxnuq+yan2ixb10hBx1yQg6PLmgUaWqPihjZ+i1qtpLoMV4BGxzWn11+o8Mh0skH
  rmKP7DEbX6Ctee36gr6ULZATsje4OyC98T9wzNmLDYOV9Zusukd5Kxb4f6MuDO8D
  B8ky12ZLA9s7+RmT1Vx51pXOj2YnTT7RE2+QWu/gUfm8gWsq8tSwowzuE84QcwfX
  2/W3oN4QIVUqWULzC+vUV0TnLO8K5fqgn8AkX2ta5pIYF0t8+KN/nb8mgV81w6cV
  ii1Uhv1yRMyro7D+eURm07yvpWyeLfILnm4U/PoFx4JK++UehPB+QACs0bKZ9AOh
  kTjflPiKorAw13Mv/BinmgRPnSJZzqUEW3ILiEkEGBECAAkFAke4fUACGwwACgkQ
  wcJ4iSZ1q2ldngCgh5mTawBEKWXNJXXVFGfo3CiWc8AAn2wCkHDEhZjrsq+OqQ7b
  j2THTkZc
  =2RPV
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.57 Sean Chittenden <seanc@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/EE278A28 2004-02-08 Sean Chittenden <sean@chittenden.org>
       Key fingerprint = E41F F441 7E91 6CBA 1844  65CF B939 3C78 EE27 8A28
  sub  2048g/55321853 2004-02-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEAlrEIRBACQ1ZZIej0e8esRdDxmuSv96bv1NTDBaEx7P649JM8a3afUvnQl
  JkA/ryZsKAnw1OeIK907Cs5HdaG1lD9ttpQolG5ZN23K01CuHUvq6yY+evwDV31D
  rKwYfALKfdhtAaymxM7RRsNNV8OkXLg0SEtBit4lbdY79vqiVC3PeWYvIwCgyOlb
  7dw3f2mNtm280LybDSjn5KcD/2gWssJVtQgssnCi0Jto8csULw4OKyJHvXX06Qkf
  lnXKcCJTBMgXZf0cZpYhuyqMUZfsVJaF0lMJ85J8zD+Of3G/KwuCqW7jqpom0zw9
  mgsmhZ1rZCbf4cG1orpGSSfmsi5IFoe+mWEJgHwIKlLYd/XDfT1q81swa2AlcjbE
  Pod+A/0cNSOWz4rj1ZjcxYsxg0sZES5eFEHfIJ+5g3yMbNPcvbQhlSClgDD1Z46p
  6bEZA4+vL2kJH+29E1Q0M6H4OB2rY/Co5TypocuazZR1kwkJY+bQtFqPrcCm67Er
  GYl3qcbtV8Wgn153k6DnMUc7by2iTrJiRjWw4LNVhRZn3/dj8LQlU2VhbiBDaGl0
  dGVuZGVuIDxzZWFuQGNoaXR0ZW5kZW4ub3JnPoheBBMRAgAeBQJAJaxCAhsDBgsJ
  CAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJELk5PHjuJ4ooG+EAoJP+RzGsCHKYGaLhok0/
  B0hBnIKtAJ0YTlDINuquFtqFTeZgwTUg4jeHFbkCDQRAJaxTEAgAqKA+B8+oo31g
  N7Q6uw1rR5F6M2fFBwPrYU9w6bM7qX6e/oy3epL8BgtzdlHyzcux/hLGDHGP6mku
  lwH5wGSjqfbk3guI1ogl+e0EjblIeUEAA1R/k2o8xt/HINhXiCjQhY6AJL9cljGz
  NQY/ecR9d4HEvjc+Ticgyt4h6WSGMTpjjY+Y0bWrxsXi5ZAsCNYEuRgdaRM52aXR
  gGkSqMBOKSKAPGc35Jh4nzvPSKjXmkXutCnPNcO+qPoro5j2Dx53ZkfB7Raj6CiY
  C8VQ8PDEpjELTq8fuOqqrl911RDYAOECWEqyim78qROuhgq5750w1CJj3K8o2FDE
  Qap5jNPiUwADBQf/bk9Es1QDyDTPLC7Look1OS50vhotrHce7P+uab++khm03ajq
  XmNuTYifQY0kgzzEBaELw4+isBf1NV1vvPK9P6k6FCx+1mcNYzItRLBo15MtcXlB
  IqkD3v/BnhVgT0PqJT6jO8glKCmhEq+GurXqydIfEzWCbz0+snVK769Q9rJHHUf8
  icDKfUI1m7javdnXVrpA1kKZM8Omis+BfO17XDBLYZuVW5rAJDzG42YM8H1mrqBa
  GL806X/3i55d2RfgrljiZvXBpdOZRnM21w6hxNuj3OaVxqrQn9hOgzBcVdSZWc9b
  vxpmZ2j1vx7i4xNq5dzcBqxMKDcAcwomLWgjHohJBBgRAgAJBQJAJaxTAhsMAAoJ
  ELk5PHjuJ4oob8sAoI0szWtufl86pHsG0AwxjsykDS38AJ0SAW5Nr1N1HlZlrtlG
  0ev24JoBxQ==
  =yGes
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.58 Junho CHOI <cjh@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/E60260F5 2002-10-14 CHOI Junho (Work) <cjh@wdb.co.kr>
       Key fingerprint = 1369 7374 A45F F41A F3C0  07E3 4A01 C020 E602 60F5
  uid                            CHOI Junho (Personal) <cjh@kr.FreeBSD.org>
  uid                            CHOI Junho (FreeBSD) <cjh@FreeBSD.org>
  sub  1024g/04A4FDD8 2002-10-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.0 (FreeBSD)

  mQGiBD2qLwkRBADbZ6Rsv7guMTzGT9lj4eIE29vj0ZZNWFepFEqEmWK0jMLAATX0
  koXkP/qWsuGBhVHcSyZtVG+MYTwAzo5nBszx12CNL/GkEokQ/9FXi+cA3W5TJZTE
  ssMq0PPwqCB7+s/4DBmc3uI22TCOI7J26XkftuwkdihCMG/gk+cgKkzZ7wCggaBp
  02a96DwV/78wUZy9C8B6uMMD/j5jAO2HOubn5CRZrOpko3za+qVsk6yTCmq12z+t
  r9veYORoVohxVTIY+xpeHQVlOe5URTiKO0Uvu34Tl34x0BbSLBWrGU8UTMA4+hpl
  QTUK1GI1DheFPGGGxbt9w40nslRVw2Or7GA/XHexCDwx5KZpJNtO8c/MqdlzAae5
  CuYQA/9bb5T8xhamrsOFTmdLY3wPM2efnp5d3luwA2Fe3SdC5Rkoa2fDye5w7fy1
  9YX638Nw0YU6P/xmygdBjqxKs28/6evo79KAWONL0dl20pEYoj3yVz58C3YGLEFe
  p9ggrBf41MjnnMg+D7NdBOHtISfOrU3TtB/1DiGE3+QpMwuOHrQqQ0hPSSBKdW5o
  byAoUGVyc29uYWwpIDxjamhAa3IuRnJlZUJTRC5vcmc+iFkEExECABkFAj2qLwkE
  CwcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEEoBwCDmAmD1SyYAn3JBBPs/6lAQ55HLjew2
  suN8XP8RAJ9OBFQhUphqmQ/shjrwbNRBsgDbc7QmQ0hPSSBKdW5obyAoRnJlZUJT
  RCkgPGNqaEBGcmVlQlNELm9yZz6IXAQTEQIAHAUCPa7Z7gIbAwQLBwMCAxUCAwMW
  AgECHgECF4AACgkQSgHAIOYCYPW9MgCeOYgOUTCIsagnCymketJwQoGBEpsAnik+
  bL1lPnomVghlMMUgU8wxB9sQtCFDSE9JIEp1bmhvIChXb3JrKSA8Y2poQHdkYi5j
  by5rcj6IXAQTEQIAHAUCPa7aJwIbAwQLBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQSgHA
  IOYCYPVI0gCbBZEg/a9K4BAY5HQ7wFOp6u/G+nYAnRgb4zUmf2M57dxEx2hm93pI
  aKP/uQENBD2qLxAQBADMGxA9f5QYLFnR/XZ+Hqa/YCeqFMZ3hC4KnjWBDDXfI0Cv
  HMLBIW5027NPIDeN95998T5YJPDm1TY5Cort72CTDS3eIfoG0iGwIzzLfXrZB7Zc
  1BukNV5NMFeKPO7pX6k4R0aQr0SQUmcdYD7t6V/M4xswVOwcECk/W9BuGA/9NwAD
  BwQAy8LmYyssQdjImAASQABcpdOua5orv0ojYMu+edGmjd0WqhXToUHcDfQgL6YA
  kO/4g37ysvGwlpj8U7cZwabMO/zwnryyOEeGEA+5aCsji4VRZHOkdflcuBOXj0nR
  9yHmPFfwWTxLtV9ajLCP4vXqKPrKciS8SbuLYzvx+lnUiCqIRgQYEQIABgUCPaov
  EAAKCRBKAcAg5gJg9eZZAJ90E4gu6VACob81uH3MxWmgjpG2iwCfeNTe1Wz7EO3K
  z54TjDmC4biJg2M=
  =g8A3
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.59 Crist J. Clark <cjc@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/FE886AD3 2002-01-25 Crist J. Clark <cjclark@jhu.edu>
       Key fingerprint = F04E CCD7 3834 72C2 707F  0A8F 259F 8F4B FE88 6AD3
  uid                            Crist J. Clark <cjclark@alum.mit.edu>
  uid                            Crist J. Clark <cjc@freebsd.org>
  sub  1024g/9B6BAB99 2002-01-25


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDxRQfMRBACvHk6znTM5boH4k+2+anGxRuPxPPIJgo6Ny385v60FtJjwLwDh
  9LwvZZjpjXi7MM/0FRfUE4bqzrdBtUm6XXGC8v/FTH72TemXR54yr2zuCTcX3jML
  e7wjrO0SO1cttASSeb8OsVQEqiMT4VRm94AYdQvS8bNxbqlog9PYmhh6lwCgwDYl
  Br/IhYSKQTugPEb8nSyP3e0D/izp3mt4NXcULIp0PZFpvnGZAMLq8moZ3cYa+8nM
  kRCWd/1/94lCd1YM8f3lQsaEvRuWaw7rT1ENknSb5TZnEMsTvV03CM4DMzH63Zde
  wgl8Xne5lF/WyiSsjUeSkmvCExFA83fz/Cv8/fk6K2O2Ajo0b33Rb7WLH/gb4U4s
  9ZkEA/48XB6/s0vGFVnELRSXbc6wCHbnhG0/58ewSbJ2XjyIFFFmeqIF2bpLhuRT
  YTBz3styfrjeAqsi9t4gtcEK3vyvF83ql5b23u5/V/+O/ZLwk3kceYmjM0mbETil
  FajrLZjaWXpTRQauL/tsqxItBI4BNuTvnh9bizQY8V7xzAgMwLQlQ3Jpc3QgSi4g
  Q2xhcmsgPGNqY2xhcmtAYWx1bS5taXQuZWR1PohXBBMRAgAXBQI8UUHzBQsHCgME
  AxUDAgMWAgECF4AACgkQJZ+PS/6IatMaGgCgqdklRK39OoUma5sl44pEl7R3GhAA
  n1680hBnTGdIR4wxFY39uX9zK708tCBDcmlzdCBKLiBDbGFyayA8Y2pjQGZyZWVi
  c2Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI8UUKgBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQJZ+PS/6I
  atPX0wCghHE+X/oyrMbMrCsdwubBf1WudnAAn2WHoVNZpzgMck2MhFdwa/1rAJI1
  tCBDcmlzdCBKLiBDbGFyayA8Y2pjbGFya0BqaHUuZWR1PohXBBMRAgAXBQI8UULc
  BQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQJZ+PS/6IatOKKACgsnfy7ZCxEWmdnY+c9KLm
  x0V1Zy0An34Ky4kzHxDYDTIoO6XRS48+/aljuQENBDxRQfoQBADouiAUldDORJkG
  K7fN81SWvocuySMOL/dEv6UQnBgR4lmjmaLog3QMbGIsJqiPRLDDS3PMkYf1dgDy
  6hPmMkWF/xd13Vpk4S5sIjrqTBGoE9f0SPbcDPIjRj+htXFcI+qvhvdceYi24Zvs
  xGX90jb+fimZdrJNtobfEqJaYOkrDwADBQQAsCwtAczuP/aM624+UYBrNMCmHpRS
  ZAOAnp7Hz83GafkWynaNRDYan2KsBrZJmbZ3MJ6kyUj6k37Keh1c7pR5DsY202on
  9haB3lTZv+j2QooPyj9Ityd985eqiRwAMBuOrpaCpot7zYlwiG/Lx/0P00RZ+Jdz
  hyidSKrsudGAp0OIRgQYEQIABgUCPFFB+gAKCRAln49L/ohq06htAKC7SFr0uQmS
  9fjEOFsF9oPMMxgFwQCgjvMA6reNmNAm0i6ycFh3QVYEUic=
  =C4zW
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.60 Joe Marcus Clarke <marcus@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/FE14CF87 2002-03-04 Joe Marcus Clarke (FreeBSD committer address)
  <marcus@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = CC89 6407 73CC 0286 28E4  AFB9 6F68 8F8A FE14 CF87
  uid                            Joe Marcus Clarke <marcus@marcuscom.com>
  sub  1024g/B9ACE4D2 2002-03-04


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDyDmj4RBADa/Icz5Xl+cJUGNxC/tWgXWqcA9VA8GN+PeqKhXS0BnVHntdsQ
  xbpFUUKK4ld0Zex/Rec1jgC/ikExJHHIee8ZVcHqP+tsWexi83/ZvEdzI95diBp2
  Is5fYp8P8hdIBNQSOoc1jVYrTJUaZgJK2uBzbkh/WbipwsQbueRzXqPORwCgsPNr
  StLzqOpjrA7FdUz/JVQf5+8D/1SiKAOFiW4TxY+fS09lqiLs3mbXjvw23iQwLxje
  4vBd4+b9iAUWOsSretSKv6OE9ZlD4FYea8HmMgEkuKfXGc8GvTq4J1uHZ0gcVbrB
  GmxAUBPPaAENYEJfJf7dcysKVAl14ZQVIvzAGJAZHGuegD7uekGKnOEA61R3ze4a
  M2zNA/96I77l0qiMc6J7gXmiD5uxC7FsSCFj5sqTYMgBqzIYEZjU/tTUbth84xcR
  i4X0WNkaILqq1mOcBfmzQMvzG1n1CydmJU6iF1ewle6cIui9TQYg5CESrJF7xid4
  vVXRz+xi6hc1+0bSaoJa3sfpNrSSr0lKGdWHZozWdQjOvTMCXbQoSm9lIE1hcmN1
  cyBDbGFya2UgPG1hcmN1c0BtYXJjdXNjb20uY29tPohXBBMRAgAXBQI8g5o+BQsH
  CgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQb2iPiv4Uz4c6rgCgg7XXmcYqcIlJdDl0aGU8r0Dl
  kfYAn3W4oHUReFhATFkj2d+7zu+Rsu2MtEJKb2UgTWFyY3VzIENsYXJrZSAoRnJl
  ZUJTRCBjb21taXR0ZXIgYWRkcmVzcykgPG1hcmN1c0BGcmVlQlNELm9yZz6IVwQT
  EQIAFwUCPK4tTQULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEG9oj4r+FM+H7U0AoICIVoBe
  9B8bo1lrvHh+UF7GY/WaAJ9C2mCThFrmqxCr2bCtR12UoPCPqrkBDQQ8g5pAEAQA
  qk1J4LBDLeWs6ZOkPDYYcKCSAu0qlzEf5YP/TcSeZcjJyXILgesFXcayoy1v7ILP
  QSXj4p5uzRyn0fuGqiTvajjxMZz1aSkvgGyS+gc+PDmi4SJ2N/tX2isrul8MK+NG
  eUsLuZaM1JKhgKpq9yuu3D3ELG7ESga7xsOs1V/sSd8AAwUD/20XByIlsUUC/65K
  G/DQ1WfX2gNuy5If9tSPQ6h1Lno5Hv3ow3ktybIoQSxbcBo28nA/Gzg5NFGVkkqf
  OkH2xtS6V0K/WjzsrloBHCPFiKp2yHpXfKubxl8yefQPTMj8hLwlBKrNiN1fz5/6
  29TIkEwDwrUwHxQreE7FAzPMqHORiEYEGBECAAYFAjyDmkAACgkQb2iPiv4Uz4cn
  uQCfX1zNrahRTWz/HRpF7ms8qZqzdOIAn1uuu6Jst43pDzanBHUOBzUP6ymA
  =Bu/6
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.61 Nik Clayton <nik@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/2C37E375 2000-11-09 Nik Clayton <nik@freebsd.org>
       Key fingerprint = 15B8 3FFC DDB4 34B0 AA5F  94B7 93A8 0764 2C37 E375
  uid                            Nik Clayton <nik@slashdot.org>
  uid                            Nik Clayton <nik@crf-consulting.co.uk>
  uid                            Nik Clayton <nik@ngo.org.uk>
  uid                            Nik Clayton <nik@bsdi.com>
  sub  1024g/769E298A 2000-11-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 5695 characters]
  PbUkrewAn0exWATudMNC4IQf18YvII1t4Cn8
  =9wNg
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.62 Benjamin Close <benjsc@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/4842B5B4 2002-04-10
        Key fingerprint = F00D C83D 5F7E 5561 DF91  B74D E602 CAA3 4842 B5B4
  uid                  Benjamin Simon Close <Benjamin.Close@clearchain.com>
  uid                  Benjamin Simon Close <benjsc@FreeBSD.org>
  uid                  Benjamin Simon Close <benjsc@clearchain.com>
  sub   2048g/3FA8A57E 2002-04-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDy0zIgRBACh/FYaouoKpVZdsPe6buzrEmX4WcsR8iPjQVmwQ4lgsfZpWq1o
  sMhiL870bhH/79xyvnatqU1yi9+kwgE8dZu3aSOgazjx+NVOD8jES7ADXzfi20Pi
  Rvjz3svuys+vB9dIpl0LORxSTE+k3SGH9PpMb7wZMt+vFVdExYheLk9xtwCg4uCg
  ulPV+AArye1TUaKrTbSw2IsD/RZpbYly4g/eck63e3QualpecRCWHpiVshtgjz/0
  IvKxT1PXSYw2pk3WRFQ/VjBX0fh0KS22LfudVbdMfeXboj97Jw6VFToVDTNIhs6R
  olpD0RSTNH89dBRtdxijgL53lmAs7pMico2vs2h+nWKWLhv604tDs5UFbJ5BMtQn
  9se5BACNtLS3XCo9kDib4wMBPxL/9TWPAYXLAqSrJ8bwbcuVBUu5f4e/5Y5/iawh
  v3yiluQkxxuriWBkR6H9cyZPkKHWvWwOz8opx+DTBu87JdqRxBl4kqz+zCAi1Xt+
  k0kHtdH3fx8IFlk28weUX3k2re4Oxv8KuJPXv2a/pJ2Huwm1dbQpQmVuamFtaW4g
  U2ltb24gQ2xvc2UgPGJlbmpzY0BGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRdO57gIb
  AwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEOYCyqNIQrW0wPQAoIThGdS9li5S
  opcG4sIpSvq+LP8KAJ4l9dlSK8TGzOYQNQXtH1nG1VgVnLQ0QmVuamFtaW4gU2lt
  b24gQ2xvc2UgPEJlbmphbWluLkNsb3NlQGNsZWFyY2hhaW4uY29tPohhBBMRAgAh
  AhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheABQJF07qeAhkBAAoJEOYCyqNIQrW0+X8A
  nj6vcRrZAym/K50Oh7SzAjpIPPAdAJ4tb10v8+NIKlOWtlJTfymWWclrw4hGBBAR
  AgAGBQJFtrC4AAoJEOI7fnC0Z/C/9BMAoKyQtUy239PRDHv3tCArmgILCBkOAJwJ
  HQnXOY8UerFlsojuQUOXzjO9CbQsQmVuamFtaW4gU2ltb24gQ2xvc2UgPGJlbmpz
  Y0BjbGVhcmNoYWluLmNvbT6IXgQTEQIAHgUCP0XAlAIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAAKCRDmAsqjSEK1tF9/AKDFyCSwKZHqpvnnb6nexV1hQv0VSwCfVk71
  pMjm3TldaUvv0qXWIM93pVKIRgQQEQIABgUCRbawugAKCRDiO35wtGfwv7P+AKCp
  Tyc8C0gvNlgXXGVC2uKYKGp4NACfd4lgKHvkWGEhkU8uKgqSZWb2lg60KkJlbmph
  bWluIFNpbW9uIENsb3NlIDxiZW5qc2NAc2VuZXQuY29tLmF1PohvBDARAgAvBQJF
  tqbCKB0gU2VuZXQgQWNjb3VudCBpcyBubyBsb25nZXIgb3duZWQgYnkgbXkACgkQ
  5gLKo0hCtbRfdgCg195mpBKyK+E//F6a5Zm8aaHl3/MAoNdFYmNi/EuNVc3q1pDw
  9H9AHAHkuQINBDy0zKQQCACQzjhHd5xdiSkXCd/LAIm5vmbMZKm658hJMOT833hb
  k4dKvdNYOkgNSVTr67vUlqt3o9aR8EDchXLvi0I/OtDFrwE0tUgoWjMC8bcSq2Hb
  uuVvxhD3ZQi0Bhy2dYijj8FGrVD+PJ3XUj4t2F1BheZ1pkar/cj+OEdgRAEnZzQS
  mjY34P73ijpwiTv60jynOFTA4dX1hHFKdi2fsl2cZOrMstvCFS1XkC/O7kZKhrM5
  v6/5fulfNNAa080lUuXfDOg9G/JsjKpmugrSutphxwILWElfiGiRfXdokFvXqbXt
  sEW0l5r9VSSqMg7UTaWJE03mEnLjb6jrTpm26z2aawYzAAMFB/9ESYyVMFCLDeRC
  tCcq3nRzMFZCYLE3l8Y17mcyx5GZGkK945jqJRcenG3xWJCqrXlHA3tbZ7+Gc4OF
  kr3BNBs3vK0CFdtVFFKJT1aiuEEXlHalRDI8eAAAkG91OKMCb7DWudK/zzNmFWTz
  oJS5ar4Ymb8g42bsfaJ4iI7GsnlgvRQk8HZJAggMdpEEXTIqOLS0L7mjYKwCHdNp
  se/DgXdFhrbfCT8QF6vZonSfDzRqm1HqGJxR8iIZQJFr+2mdrcPsXkMQ9pX2YzSn
  ucTolTlqBqES0a1RrnFuzi7QczFk/JzGHkz5O8JQFBdcK6gAxWI9p62LVvR3b05s
  mdFTJMLKiEYEGBECAAYFAjy0zKQACgkQ5gLKo0hCtbRuIgCfXvphwuXuzadBStxj
  djDr44BdiAcAoLK+kkFZqHGI0YmMDuKMtYDmU05n
  =/2rY
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.63 Tijl Coosemans <tijl@FreeBSD.org>


  
pub   2048D/20A0B62B 2010-07-13
        Key fingerprint = 39AA F580 6B44 5161 9F86  ED49 7E80 92D8 20A0 B62B
  uid                  Tijl Coosemans <tijl@coosemans.org>
  uid                  Tijl Coosemans <tijl@freebsd.org>
  sub   2048g/7D71BA74 2010-07-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQMuBEw8inYRCAC0m+IcLYrq65xB7Dkdbgcftj9dec89l9efYgMQir5mB2T9FeP1
  PxsCK+RBdjaqNpDfKzGncJQgzRmm1lPjlaU4IG+zpdw2pZlNmQm+dj+H8d99dF1S
  tWYGkNIUOIStC67ESkqG/Jfz/tRaVxYluavqz/V7JKka+ecqtcRB8FOGUKNavRHT
  uBRYplhg+SOP35VMfkUmnLNDA4XVlcSeT7JXlxQuX6x3QRAyjmWnk5a26Qsvw8WQ
  0PEV68EqyNpKUtp9DrjPj32cZQcBwe2IF0rGSEGUB7AZD1IKZXhVruVdii1rqEI3
  /vyDV/ilhIr4OM+npmZDJP4uR/DEiWN+wAnnAQCJTPG+avA2qxNpcgIGaKoB2r3U
  r+zWatUP/1P/k5XLPwgArRe4u2YCS0KECT+PYbroO24NsPrLXxoCPW8SBGKUvHWJ
  AheOffbZI3cLx3bY+e2tcYUPJOu+uuRQEOInTa+IqA5gXziTtarhMBL4P1jzFPtp
  Cw7NWIsCzIwOqRzot3xVKWNpj0NRkHM0A4w2eG7duK5i/QAqozz6IsxRu5iSCJXH
  zBfYVlatkW5pa2dZVsDQuRoh7EGypxoCvDaFoJj8Xh2YzWwvzj90wA3mzPFIbwh8
  Rq8qXW0KQMY94N21kZEMnwrafew/HFXT9gbRC0hdhCx7hc6kPyrce+em9R6he84z
  ORQP3yAxuxe/7LSneO3+DzmG+BtILbycxcaj6z8nDQgAqTVbHF7RT26U3f5tEg1T
  4uBoUBHCWQ2eIxFLa0JF8S9qhyndAn//AveJYOai78PfHCRnTro+t5g8WI0wBE9+
  XC0ZsDZCj6fCoEydEHuUQ0EHKiYEyARDRxQOcz+LlR77akX3YaIZG4aEvM4U6dhX
  LlE2Onx7skoxswyOi9m+AsFLhnwVV8BnJgEkDbUTOoMaXznwhmXxlGikYsqIlhI1
  PTmqqZv0a5qtx+6JS0aHsWohxYAVXNMUXY/E8QvNWyYMdjsNtApscfh/CPbkGbUx
  K6HK/fSPWdEs3UxpNZoS9jR4tXpQGxk/SL5w4BjSSLkt//gJPUO3/rjdgVLGUSjG
  GrQhVGlqbCBDb29zZW1hbnMgPHRpamxAZnJlZWJzZC5vcmc+iHoEExEIACICGwMG
  CwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJMQXT1AAoJEH6AktggoLYr+R0A/3lm
  gLXdoJSpUorg5FfBL1cF7jOfXlMfcp4DV59QUFyIAQCGAEZs1BWJnKkvSFypl/pM
  J8Sq72ELI7JztmTqSdoGC7QjVGlqbCBDb29zZW1hbnMgPHRpamxAY29vc2VtYW5z
  Lm9yZz6IfQQTEQgAJQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AFAkxBdPYC
  GQEACgkQfoCS2CCgtiveRAD8D90DCFmTbS6TEjQUuufyL4QWqOPfg1Lx1hVOYUSf
  OEoA/RdT58l+jHRib9i5uU73QJLOJqmFj4/A9pdAI7nkz6e3uQINBEw8inYQCAD7
  4OILfjW1wNRBie7dUGpKKNSYqjhqmKjKzWnU4PPHBuFhzxiGnKwtM8hBgsKtiR3u
  teXKfn6jWggriKZpzUcgjnLw3b6N5MGSeTEdlh2DTGLEPm/2j8EHb1QEezIp9Rd6
  A4V3YZpCKvxgzV9x5z7k20XF/tlz+0Oo6JmmLWIJEXMyZHNMyLxLi5kqnTiimHmn
  /u2JjAJU07lIUk0PmCv8tU5bku0QmsYYdLyhAlTpeB/T5n208Lo6G5FnsN3tE5fP
  N3vB1C51055aaEbVuaQcUXcvg/0dBxTO5h0sibmrQqZdWLWdcLis27vGtH1yR/0T
  n8tgBqnmqXFU4rtBqdtXAAMFB/0efCK8VYnJBzHjzXOj9Zs7TQMDqf3SZyMA05Us
  KjOxWI4W1WmoN9s0X/99q+7nfzDbD4VB16qR70u72QYIqhaJ8xdMdnWeQS8VYnxW
  Kx7tnkUzKAf2xYM5BAGkr+V8EIjDmCAGXCbX5xz9oA83I/LGRXMzWs1GRt2tHAOf
  gzEk9PXsX+LhDMrCx6cgDSzbAAByYh1VuIOVE06AKOH7Yvizl5M3E03O/b8qszTB
  sD8sHqj39ShXJCXTgT+JNxWhXw4+xSo3SGIQfSwaGemsS/2VIWZ11a2KNozZM/rY
  +vmMth9Mi9G6/kXXMo3gG6UVgoX8z1ji1/sOECRVpJbUyHHSiGEEGBEIAAkFAkw8
  inYCGwwACgkQfoCS2CCgtivrMwEAiTl/f9HIMpFwzdUSmGwWOzdlAZMDKy5q+I7i
  e6gXZYsA/idi8cKOdjNsakA7+KFPNPqg3a3mH8NiZv7CIMeb9kfq
  =JjyN
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.64 Raphael Kubo da Costa <rakuco@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/18DCEED6 2011-10-03
        Key fingerprint = 6911 54FE BA6E 6106 5789  7099 8DD0 7D21 18DC EED6
  uid                  Raphael Kubo da Costa (Personal key)
  <rakuco@FreeBSD.org>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBE6JE6gBEADepD890SrcOODbfeymiA8jKbWIpTKfvbzEB6u6wpRck1VLmXCq
  DlZNju0M4GkILWp9fP4gBsarYrN3YmNP4H/hpBRIJou5hfPsggCs/q2go6bAPN4g
  VsJ4IlPXlGDDsMGDMpjqUFmpc911DOPC/b0d0Jzk+BX+ViAKP6AJt/jNcJgQQ1IZ
  UpQCU31yVdQhO4LjY6KXJgdb9jt5hxgeW75L/eBw802rhLBAMTy6VJBjgR+rKQeY
  thElDWbs5SlDoADb9HmEx7ws2vTn5jr+6UQAwPqO/sZBd3QunjNh8QPqC16s8+qV
  cPpV6S0mfm40o1dxN7GOOx6UTYc6jS+9cV+HRwNjm+DwFmHf+yeIVZvmYLuQ5jg4
  a8Vo7Lm4up3nHS/lLBi8pt14D7tctSww4eEDdi3ofbbV9XmPsEkhpEsCeSyMIh1+
  nIpcE9LAl7LF1BeenyQDekqstBeM8FNCf5rxl/dMi1B5nkTurOaF8F3Ntg0DhNWR
  2vMEWVAA9WKu/xl9z0OeOiXfUUis7ntUqLCjtUU6/3gRc6JVSJOXQzfsBqgv452N
  KdOSrZ0LLv7nIL63vuIMOAWEoijEnpvSTYCcCIqsAf/aFUwEp85Ag89isZk3JY7G
  M9XExA7bh0eujWMKimr+VHfuZP7jHLoJ8bQg0J9tJ0cVSgdRj9c3IMM2cwARAQAB
  tDlSYXBoYWVsIEt1Ym8gZGEgQ29zdGEgKFBlcnNvbmFsIGtleSkgPHJha3Vjb0BG
  cmVlQlNELm9yZz6JAjgEEwECACIFAk6JE6gCGy8GCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMB
  Ah4BAheAAAoJEI3QfSEY3O7WufIP/R61I9pGVqIFW7zDFvt2Pu+kowInTzqePjdI
  lxRe4a0Rz7KY7Ss/vHcqEO+gR+isLL06kuC7CAOwP7keqV45MD5fEWhub5HLwOQt
  25f5GqWiVd2qCR33zWNPA/COIh7k0sqZTrEnu1rObVeLnk8nHsgYyQHnnHcuFJzw
  M29146oDZ7x4wEcKJk3v5qRISt4has4mocHyksgQ1dgPnEP99VxYXOyKI498yJ4l
  5RzgxHNos7u2X1zueLHp0tcY8p1Bga5ULQ64h6l2RUj9JleVTfjS5ukBmNcXkCLe
  pVIblCNes66Nc0/0BqjVp5PSoVfIUYpUMRAJsO+818NP3RtFh8mfVCKi4bKIp6kP
  Pj2MC8sTa7X9JwFsBkHXYa1ETf5f8yQoLSorRV9sWNhpItHVQ5+OWkCeH8Dmmkjn
  OTBSRqUQCqk7dv68N3vMZKLo7DYuTKHsRNpK2tPrhsL3kEXSHupTHHlgqQmwNhJo
  vZ+4SUwWWAzEDL51wl+BwDYx9Adp09BF+ZpBksaefLu+boPE0ywmyM/lYDytjN8f
  72JEIciCk7zeLcxvDQ8LkEn4F8Oinivze64KwGUSmnOcIsFDDXaLvS/fmi82p8g5
  2G4fYepJUXRshbFECxc7ByjuvlBnONerxII2iJluYfQOhSJ9gy1c05TtNG8yLFrD
  Ga+xNN6yiQIcBBABAgAGBQJOiSpAAAoJEPs3PUX4s20oD1YP/jWpI1OnZiyNJW3O
  nWAdQxIDCnVL5FajHZVSoj+XQc0kBdUXFYsZDN4CMU/OUbNAW2PPctsIgkfFGvP4
  OJTKE9Hjn7NzRMbLaFaRLPEV8rDODkXRz9MnlA3GUeuMONqtSHpgdKcNwoct/KYA
  j3viWP/uWJosGrXVA7GAyyAZQUaGqlK7983RmkfA90gnlEhAwNoKUhVPTydXNa+m
  UWcAkTiKOHEYHttB2bXj29cleVm1I3sEG5ZZ4Nz2V07F050vPeYN5U/BpUKGXogY
  VXK7yXztSJWxtgd8aTP2kiqf3b26KSAiEW1ov/4OlRBBaFZI0McHLTjy1LPV3noZ
  HYgoObnqjVuuPu0RLoJqbD1u74hMXi4pGR/Q0BTmUTYklsbSg7iH9JbB0Q6Vb938
  lh860kAfTjoB6pnHNsTKnT8+OhYOB4hFveDuRkpJBdmy70p6KXwhL+oeQztNGFc9
  XXuqZX7HH+cAOX2xCmTu/pNg4XdgUddwTo9aZhGciBSmuuz+NyHLkFW+tOiKKCgz
  YPLVkDJP1h/206YLVGjEomKiSpNDwWmq21eaWMkpVROccXUJqrzQ9lq33dmMlfgX
  Km7nxDBZeCCenTvwhVMrP5zNMi387G5z7zL+AmsR9j9JRtfnjgehyPqFVv4qEi+F
  CnnWxLMKpuIcZBJTJj4DevmqihGS
  =FjO0
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.65 Bruce Cran <brucec@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/6AF6F99E 2010-01-29
        Key fingerprint = 9A3C AE57 2706 B0E3 4B8A  8374 5787 A72B 6AF6 F99E
  uid                  Bruce Cran <brucec@FreeBSD.org>
  uid                  Bruce Cran <bruce@cran.org.uk>
  sub   2048R/1D665CEE 2010-01-29


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEti1ioBCACz7CnTd0jZAT+OOYC9dRgBFMw/n/rI5tP0Y9QkQ6452oc0jYWC
  iHxdsV0YYAEoa1dl8x6aTnzOw41LXxZN4dllj537cf6BW+/gHTiPRReI5nZkWqWw
  tI6rG1MGK9VRvRVpyXgENA1f2qcA7zRmEmlomFtll2jviwXZ+dIifPcznuKvZext
  rB1XilX4UMS1gWIyQX1XZqNsokpD8itfkyyNLJu1Jjn3vlka0iwWbgu6Wb/LSzCg
  NKg0azcyxVDSRY7gEyasNgOKYJQxGYww7q72PE7lysgOjBnZHi5v9t+1oQfJsVYH
  8iyf3/V/y7J9NGPAAUtzIt3vPK7ISG6xxko7ABEBAAG0HkJydWNlIENyYW4gPGJy
  dWNlQGNyYW4ub3JnLnVrPokBOAQTAQIAIgUCS2LWKgIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoL
  BBYCAwECHgECF4AACgkQV4enK2r2+Z7m4wf+KfpgT8d0t7ecWL9UGqy2XlyqVu47
  0SQ9WQA51MBtbHtLBXZIJtSB55OJRwPoWD7UyY0jHfa7CdltP1munjpF7CGXY6dj
  J3MnAdGMGIvs+dpUHP7g1T5nIBJItQyNJS/mulABsMGes9bIFY3Mk3ulEZI92bMg
  VwjVs9/MJi9rkI/wN38sZ5nxtFp95Lot95E/f1nbIMas6ybn6HB83n+XO5hgk3wm
  k7SmNuTO1MI9WzfRLOXS7OhLA6ldXOgd9bYUEmaWqiHg2CB5HC8PsTxbs27Qzgyr
  FKBTYsHZYcusJ3EHJhwngD5tP+SjZYqe7Of9/mnhKgh0I1DF1YCSy5tLn7QfQnJ1
  Y2UgQ3JhbiA8YnJ1Y2VjQEZyZWVCU0Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCS2LWWwIbAwYL
  CQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQV4enK2r2+Z5aAAf9E+slz3MljqfM
  zcF97g6oKMEIFHaXlWraELeJ2qasom/M9AayjrAhB69ADTX/0GeGuwa8SqU/J9qY
  IDpH0Nr9fyp7jiTCsXU4jcvnetuhAbuIcyjNBBmgDcINFsA3aJtllpnePzJNvgdm
  rFpCqvdBFrV2+B12lvF1E9WAIzKJj04NEMt91f3DiMmBRcL00X4XToXT0EhPuHow
  Uls2XcbvMMRwWRT9EYsiPWRT+o6IlKP7qB8uS7vOIjzGRRVXBIoB8rnOR3XZ9aB6
  P55fzmpQNz3HravpuZCP6RBfJCLRvgqdQwQF+xFJnyxGJU+Ts9vZc/0g/xwj+fl2
  Raa+oIWBFbkBDQRLYtYqAQgAwkPY0gb+61cDkFdFWBumgdRHcXCjtWfxcCpFNKuB
  E8ELyj1ER0YNX03PzgiNOz3ywKTKG00sa1RE3dchBILQbk4DG1xGRgUZzU+SDJoA
  UgdPinyxbKa1ACNvtieoDnVVbWXafDgySfxj+cLIxH9y+ORUTGNZ01Ij6FgtfJmG
  Qs63ilWHE/m4k3zsYCfc4N/dMBtlkNjF7UN3Pk1cVvOHDrXsenUr9Ab+r983MlgU
  LigZ2M7zwJzP4nUSKhAw/uIp8wTPAmWe2C89H4SjMUOSxUHAN9tpgwWPPX1SrajA
  F610KysdtKXj4Nb3xnlaIF5k+8S5O0rwbQ0jEqG/tQCqSwARAQABiQEfBBgBAgAJ
  BQJLYtYqAhsMAAoJEFeHpytq9vme1voIAJmo2Td1/ne2DpKK9dSX025pE2lFr2B9
  P7JyW69s2LEo5EQBh4ZdCABud+p+1YwFedCb3O1N9+AVpxTbV6DZzzoSXQOgR/EN
  5tD2/dCDE0c61IX08KaG3NSTZ+vSxbbFJOhNYOh8wQ1cBzEEWfFw2+fH65jxQ+wX
  kuQwJfoHNlxDPwoxkRI8iHUM1i8t4g6aGAV3yec73FDFB+2rgs/Exr9AK0WgpaPI
  wIx2FcHlOoOfxvLYup4BqBTMCMD0rvdnXH5L5Q9ZxNtM4nXiRin5VGBMdhk2T1JB
  6k0ky+QKtYoxvRt9055XWPSHiOEBlu8ec7EKb7liplIZVoIdpIh2bgs=
  =XNzi
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.66 Frederic Culot <culot@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/34876C5B 2006-08-26
        Key fingerprint = 50EE CE94 E43E BA85 CB67  262B B739 1A26 3487 6C5B
  uid                  Frederic Culot <culot@FreeBSD.org>
  uid                  Frederic Culot <frederic@culot.org>
  sub   2048g/F1EF901F 2006-08-26


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBETwuAsRBACaptn8vJ5o5RZkWQUvr3EpBW91+hZtYLM+oBpk6+BayiPAW02f
  aAP6XTrl3GE6hK5+lZWMdxeu733Ukq72cLwbSNefpXi1A9/7IU+bsUWKgSRL/O4z
  HQziOHx+UgFr+uWdKbIssFmIPSJbsI0IOZV1p1mLVDCz97QG8JvyJA7AEwCg7XLC
  0Rsiev0R71ErTCHmuZXoVt0D/ilNo5WJyA8mQ7wmfQsRUnV+GXXOYk2OdhrfqPnh
  B4WVqBd/duf7Hn8TzGF+ee90N7PjlOXa7VH8wQcKKSNUDGWcV++xJQ/ZxeB7g2Ya
  R+JeQy64fVu2+Zi8IehUt96k85mVZtb09J9C+t4+isRsZUb+A/tlcMLlYxcPSaai
  vGA+A/sH2RRyDJFTMGfqmpRSpm716mgWE1Oyk8rjqpRLOjlrgmORHNSSIawSpAHs
  PQrC5ouBWFRe6pCBLpd+xcvaqmnkVBYrVZFmI2ElTYWwviF8aQ7HHP7TVek4EZoE
  xjQ2YDxKlFN287s9yc8HXIiPcwLO6yPhDa1ZLEoebGLDp+nHI7QjRnJlZGVyaWMg
  Q3Vsb3QgPGZyZWRlcmljQGN1bG90Lm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRPC4CwIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJELc5GiY0h2xbJ9wAoKf/6b8O9hlrKE6kFfr1
  h4FuwX/XAJ49WDVUxcf+jFYluXwHmzRW8biSarQiRnJlZGVyaWMgQ3Vsb3QgPGN1
  bG90QEZyZWVCU0Qub3JnPohiBBMRAgAiBQJMuXzFAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsE
  FgIDAQIeAQIXgAAKCRC3ORomNIdsW/A0AKDVBYK/Y91Wz31ws7Rxy7/LpvL6DgCg
  4jNUurzgT1i0vFuBfPLQx5LEZSe5Ag0ERPC4GBAIAJFsfHsMTmxdNfKtzMpGOJF0
  dLMLwwjPyKkVPtZZ5LZclo+7jjyg7dAYvY05o2ppQ1TH0LjTV333qWItSbv88Dkq
  f/pn8tS0/for45dVnuJbTAkkc+khPHCJ08iZsl/X1IYBj3bteb1z2jZr6M2JEQyN
  qUbbuop3zDoOVMx++lsR5+Q1/+BVuJGw5SuLVhTdNOjiwta3x+eSH4Jzqfb918SB
  uiaQyPcdMGBDd1VyVkJZU2dIFp7olJbi6T+leY1+TUdvXvzmBqB/0XtQfOfc3hQb
  Te5HP9IhiAQkhe9fdsOZpcAJuWS1HvKZT/Ck8UqKTWU3epzTlEN5LiTuisRiUGMA
  AwYH/3eopRoq31zWXlfWI5bETU/DDna48gzpz/P8cc0ge/7YO/sGyB3jtF3D1htI
  rS1dp7I1P8+H42vwAje18uxg1IKZeQ/ffFl29BTqWM71rALuPyXR80JjT6gggTRl
  Bj/YEVUyxD+PXG2qRBNtYOCDLUtKbFzpaGV/ViONkSfzKTNIdjyDlTp8UGWRXteI
  903NQSogGxVew/0wrlyXURoBKWZu34Y6awcvQSmDGLzWqEpVbyVofAjjtE06iIXF
  u9vd3RPua/WkTjZELE2Xs6hkxGoWfsmpnsKuMS4zZDr0olIbBtMiQGp8nbOQrJPe
  5ax09EyO4fJYj4KqY7vfHdMMjByISQQYEQIACQUCRPC4GAIbDAAKCRC3ORomNIds
  Wy+LAJ9s/SE8+ysRtHJq4zYNkOyzXpt6VACgjcPRoqpDhE0y8V+QniOWN6eJ0Ls=
  =h8ph
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.67 Aaron Dalton <aaron@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/8811D2A4 2006-06-21 [expires: 2011-06-20]
        Key fingerprint = 8DE0 3CBB 3692 992F 53EF  ACC7 BE56 0A4D 8811 D2A4
  uid                  Aaron Dalton <aaron@freebsd.org>
  sub   2048g/304EE8E5 2006-06-21 [expires: 2011-06-20]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBESZZ5YRBADZ18WQp9eda97kmLEVNkYUkTbWn90/9ViXP5lWhWDvdIwXXa+S
  byVbZI75QkYrvhhyDQPwK2pwF3v/nGaBhQvO666uWWyqBAC+FTjc6GQ/tVTe67Pp
  dBVlY3X2QadAIWOYHFWNhG58jAXDnuz9po/w/h5t/6wayVElamu/jPBwBwCg48VZ
  4q1oQ7M474YPBsyLfmkLEu8EAJwdgos/BxJ0a39PFtI768+6SS4e+B7qt5UDd30l
  87rvKoW3gXuf4Vn00Y8m+aK+mUjsWeQfDCF6Kj7/ecGNSkfvwmsEDnRMujyapX6J
  wuJ6DzKgrc3zEBXVK5g+JBrSZDGetkdl8jndG0lmxIqxqnx1R+uxiWNs9NAdeP1P
  F7vCBADAPoKaAEW0LlsOE0zIylP5e+LTBd6MQeZ8zISlNqMHDX9F174Fo4CFH/pI
  nW588yf/ChScuONLPIPbMBkvoC34yLEGluvjZov0cjySqzcTN/TkZ7iH1NrkYe71
  /z0Pe6jWY8p4KjK6C6dKok8b1ZI/btmJyuv6bkTzM5kQlxg43bQgQWFyb24gRGFs
  dG9uIDxhYXJvbkBmcmVlYnNkLm9yZz6IZgQTEQIAJgUCRJlnlgIbIwUJCWYBgAYL
  CQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEL5WCk2IEdKkTFIAoJwahC11/B2TXIk8
  9PioqX0c5nU5AJ0YGkpXIzDzF6QskMWWQq64fMuE6rkCDQREmWehEAgAzFoPIPXW
  +sMFJs/DzCYMzHglYmNzHr8wCfvNq3hiiHUfk9EtcUaMnVI6TMkoEEF4mXMpf7oc
  uCjU0+CZMf2GV+bLkxs2rNePyjzTuoig1vsl9RFA+1tMfLrUsUKwoPjLZUbHHApl
  S1x4k+TaLanT+tSQar//WNuA5JrmxRXSyYXu/2y5VSi+niaNKupNYXfqr53SuW2J
  xh90I90hzgBzQypWNNDEIN1c/lkgIvWm7RbbBliX9Y23iUeFkzmLbOUcpLSy3zj3
  9I3eCshQdFv5UT54N8rMAg6hGC5jfeqy4mVpMLWst3Y/Od+DBv/F9xnaquGW7LYp
  Pz+H4fJzdC79hwADBQf/XyMpsvO4z1N+8DaVybwMedLd4ExSkIAsAI3MTS1mtNu9
  mFm9GQULWvUH1YXBFnVVidibc7zdTwVEAPFhc/uZ5unxqzbUAj5whkCBUF53ZpVv
  nsskZZ3aUEh4hEM6S1t1kc7+HptpMgaSxEcjy+ylybMEzBQ14Mh38sEavfoeDvfb
  aP1AtLQh/+ehQZHeA6px3PvdDeevM6zLoAY6yEKtd5QaSrvhIuP91HKeQjPgM8yy
  IZTWM050axPzKZOCf2VsB78QUNVGcfFrbScleBvaVbdOh/ZgxGOgD7LOhhgivV1m
  dLQ+3W66/GuUVDHap5hdzPuoUgFTodlzilfqjpaekohPBBgRAgAPBQJEmWehAhsM
  BQkJZgGAAAoJEL5WCk2IEdKkNGoAoMBfaOMRp7+OtWsx8pkGGlFszVCDAKC0rEFY
  lBcUW4xcel1cl7I40JK+lQ==
  =bsX2
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.68 Baptiste Daroussin <bapt@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/49A4E84C 2008-11-19
        Key fingerprint = A14B A5FC B860 86DE 73E2  B24C F244 ED31 49A4 E84C
  uid                  Baptiste Daroussin <bapt@etoilebsd.net>
  uid                  Baptiste Daroussin <baptiste.daroussin@gmail.com>
  uid                  Baptiste Daroussin <bapt@FreeBSD.org>
  sub   2048g/54AB46B4 2008-11-19


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEkkLyARBACYi5Qr3qvyrpp0rgqK4cAwteOZbhB3Jt2uxuzrKnKeTw3y4DrG
  lD+7wAwKmLapXFobxCmndhXNnWw1Viy+hiBN5id8c6TmLF+I4lbxL1Nmzl++ifVr
  OdOTqXH/L6kbKF80bY3zhgzR6EtH/0UjL6aXNWyLv/2l88+vx+Qrc5NhJwCgwzkS
  RbUjFKhyAxh7APNTUqV/ZfUD/3nnu/ti17KqQhiRgm6qup2ZPOOpOtlJ8J4dDFtd
  crmhH/ViE5ze8hPVTymufvLj3dWJXB3gA4CJbMmD9qQMaNJ1q7tEIe1MVNUEVop3
  4BEl0oRJyeUlT9QuVqM2GzsBeIiTikZMMpRlZOuuYwm5sbx3nrDHaiBKAkthZF0z
  l9dlA/9QdSfmViz/x7B9Oa7WfkvmAH4/nMIxaBsliNAtK6peaPFo9M03wgfh0eo0
  3JjLAVFbembVkYkA9HqqMFx7Z1W0i1WJAr5SC7gX6Pf3pQPmKIKJKJykXzIRmL6M
  boUYksuTrtZIDiz/luiEg3wVUONLe6iX18v4RzvS03F3T4HAULQxQmFwdGlzdGUg
  RGFyb3Vzc2luIDxiYXB0aXN0ZS5kYXJvdXNzaW5AZ21haWwuY29tPohgBBMRAgAg
  BQJJJC8gAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQ8kTtMUmk6EwjzQCg
  u6livnP3Mpb8zzzAvfNloYFVW6AAnRwemMVD3FRe1Rn+Ci3lfgySMDmltCVCYXB0
  aXN0ZSBEYXJvdXNzaW4gPGJhcHRARnJlZUJTRC5vcmc+iGIEExECACIFAkxO2FcC
  GwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPJE7TFJpOhMb0YAnjOkFOYw
  8gjML7yPL7w3WNukE/XzAJ94L1XFYK7seJA4zHkMI1nTG3SZjLQnQmFwdGlzdGUg
  RGFyb3Vzc2luIDxiYXB0QGV0b2lsZWJzZC5uZXQ+iGIEExECACIFAkxO2G4CGwMG
  CwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPJE7TFJpOhMSlsAnj1fB+Mtca/J
  umANnc/GL7iWGjStAKCkEJmZyABghRDR8HxMzJEgfGYZ97kCDQRJJC8gEAgA3nSj
  7ISAocQ76ew5bSc+aW/cLqnAvWnEFOtwneahbOOrwpLRt1CtCC7bFsWnkqsFJT6N
  UFcc1dJl0D0+JMql1+uvyiBK4kLGhw/kayWqGhWVYAwul375lLxyj+Er3zGAMdLv
  vbGtg4+8vt6jpF1CvKLQzGQ3UJDlCKz3XST/tRUUFoq/5lD58wqJBOyjKgv+nU5g
  nmVJbmsNtRH8gArX1b1Mld4pnfYdMcRVpbna7Ct78GJDbvsRZnR+YlMMc7De0zd1
  /oeYo7TBc8isPRxFvdd6d6GIuDPuiK6EXZphrwzQSqG3/hp9SHgC6of9yVzP3wFi
  mrVRyyUQKVHYX21u0wADBQgAvbwssU0S6THyBaPr6S+tbTKS8is81SZ87kiUmu1J
  /qyKHXkl/aiC39DBX+a2nr9hUbtUsdYlEmWf4LMACm4jt0mPKrL2EbAUSRCVqJ0M
  c9TliU7X+ULExN7DNa7B93ux4TaGr04CjEuQxfdg3Ob1YDeJ6bzKIK8f64eB51as
  31mUaWC5Jwsj8O1XgP/yNvKi0vnJb4bBava0h2U75oU9GzeWr644KRnh2FGKwpnX
  HSqFq3opG/PR4PbSYkf2R2Eeo7Ox46iCWRrNjjgHXK/GjH8skjXoWWmD9S0h73b9
  KNDXRPD49G0P4yvNV6p08laVUl3G6A63aA1/cBqVGFsyg4hJBBgRAgAJBQJJJC8g
  AhsMAAoJEPJE7TFJpOhMLooAoI1+f30zI1xxIXjy08NLxCQv+9nbAKChzUNzc5OI
  D2+VxC1zkCRqhNa+rg==
  =NqtT
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.69 Ceri Davies <ceri@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/34B7245F 2002-03-08
        Key fingerprint = 9C88 EB05 A908 1058 A4AE  9959 A1C7 DCC1 34B7 245F
  uid                  Ceri Davies <ceri@submonkey.net>
  uid                  Ceri Davies <ceri@FreeBSD.org>
  uid                  Ceri Davies <ceri@opensolaris.org>
  sub   1024g/0C482CBC 2002-03-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 9447 characters]
  kY8idgc=
  =eKfA
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.70 Brad Davis <brd@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/ED0A754D 2005-05-14 [expires: 2014-02-21]
        Key fingerprint = 5DFD D1A6 BEEE A6D4 B3F5  4236 D362 3291 ED0A 754D
  uid                  Brad Davis <so14k@so14k.com>
  uid                  Brad Davis <brd@FreeBSD.org>
  sub   2048g/1F29D404 2005-05-14 [expires: 2014-02-21]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEKGCoMRBADKcY+c0DClCJ6cqBHMdye/IiDENT6SMUV8S1T3Iz8UDUrYjtbR
  JbM5w3ZrV3+h7HsUZaNGL6hFwxqFFQrnzBU3+BzpgTTTCC78hAX1HIoYWcfNnqjI
  zrIMjhU7wcS7hwFTdJ25eiqXSRVpoMWEpXo8JSWVTUNIuGkQlg579CZ8JwCg5alM
  xDHxzIugCp9nuFWwavjus5kD/iznJW8yKOstdRrnosBmhA8Ijq3cv1H2NfEfmloV
  nw/1g3mY0DtBUnzLGZ3uNUUZhSe82zKI1984dYSKoCCry0y/g4pCuyTswqpl/WTc
  hc9rSUFleVu05MXKoO70WSSMQGLPYLnd4VrGShz5hPtZKq2CZIQvwiAcacUwoOGJ
  J/ghA/9HD9/z7QeArsR0KfkLrZ34YH0o5e3Otz3dub3B7M6rU9MuFZ4uThhp5GHo
  0E1puC5ay0mpFlWuxikWPCwzOK7kiVuea+89iFLs6u+blUETGI3SM48FbrMKQqDh
  HZMjBWg6caY9GaWsehNxk3TuGZpA7m7Kf8Udtr9YJdRHr/HifrQcQnJhZCBEYXZp
  cyA8YnJkQEZyZWVCU0Qub3JnPohmBBMRAgAmAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwEC
  HgECF4AFAkmhqiMFCRCBoSAACgkQ02Iyke0KdU1jEgCfR0pvvRQA3M9Z0zM2dV6i
  YafSCb0AoJotX8m6wArtMpmii/b0QyaT+5HBiEYEExECAAYFAkL1jHAACgkQF47i
  dPgWcsWHqQCfeR97YtQHwn2yDP2k9oX6fZ9Pt60AniZRZ5BMSkyftCpR3zx6Jxl9
  9wd0tBxCcmFkIERhdmlzIDxzbzE0a0BzbzE0ay5jb20+iGQEExECACQCGwMGCwkI
  BwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AFAkmhqigFCRCBoSAACgkQ02Iyke0KdU0iMACbBLqL
  fva236Xw2c0DMH1sf6ebiOoAoKCawBu8IV9+T0W82BFOaXzyqu6QiEwEExECAAwF
  AkKHJxkFgwPBSmoACgkQtNcQog5FH33KrQCgswgrktUdXLWjwCmnIOA7087u4ywA
  nA/Bhi+ww9U9hDQmSBohzbyRoRTCiEYEExECAAYFAkL1jHQACgkQF47idPgWcsXn
  tgCfSPZ5hwGie++UvBuozWrxv+xiv2gAnj1XiI9dmD3xucoPTbuKRB1CF1jsuQIN
  BEKGCr8QCACsjQLDvnrcRsGno7O4sUoDRj7C6tAS6ahv779OodNW03c/EL1U1thD
  qhrNvN6M/BSG+tzuJyFFnSLHfkJXxEn3XQVYcF7dV4HStotxRMSBFRFqFizf4VGX
  72mqArAeKEYW3W+mmEGJTqjRvvMxEfl2XRtGUASkSGkKvrXuq6CeJdYPgPLg6PtM
  NcQ2RlwdvOV5zutUa76zHnKZeQ/fzyR8w5HZNUxPltgjSU2NeVIOLTCakXZRWT8X
  7BnUlCUIamRLmLdxTlizW/bHIzHZ0Zl1sA/uDCea90NgV/0s8gz2HFIKnNJQ5332
  DIQvtaezFVLT+0hTyDKb/P6QRgmK3TEPAAMHB/9j3bI+ifWv4dp2NzfxXW64P3l8
  zcA1nms+EYYn0HlswwPARndsi6zlb7nF+NRluMZYkyqkNAH/0fdUQONQw8U6A4JO
  3gS9YQ++mSubtQcLCT8h+vzscS+GVoKsSl7FwuY0IP1cFx6bOuN+lNfZHU/AZDzQ
  Jyj5OfDvpupbulT92gqUakMSgmz5uqX8AbIDLnqJzJTW1UgJ5Ft7RrFVCFAufJcy
  nl7grHRf30e8lVL0KqdqsLcwWKNY8ZceBOij6OQwbnFezZlTGV5KyshCur6pyby9
  H697clLqFspFH7euqjbq2hICPOIXD/SEl99lgTTGB2LCaVhxTnjgMTttQDgciE8E
  GBECAA8CGwwFAkmhqU8FCRCBoBAACgkQ02Iyke0KdU2xNwCfQJJkClJonK//zUJ9
  vC9Jz8J4J5wAnjPFHkl5oQLsHRM0l7kB4cJDQeos
  =HfL5
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.71 Pawel Jakub Dawidek <pjd@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/B1293F34 2004-02-02 Pawel Jakub Dawidek <Pawel@Dawidek.net>
       Key fingerprint = A3A3 5B4D 9CF9 2312 0783  1B1D 168A EF5D B129 3F34
  uid                            Pawel Jakub Dawidek <pjd@FreeBSD.org>
  uid                            Pawel Jakub Dawidek <pjd@FreeBSD.pl>
  sub  2048g/3EEC50A7 2004-02-02 [expires: 2006-02-01]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEAeUYARBAD2RoYfLkSt38R06MpFesDgXVvgSb7q2GGTiMLZE7iJ8iKQU7Rx
  DkpW7EkpJ/YGPXro0KumkIGoPCsMF1eLENUhGhyMosN5Yb9Y7DXsOv3QcCKIfBlM
  P3Y+Y7By0GvSYPvYK9GZI2ZvSXyTraxB1eO/7c+aqS7wdwx3bCsVKnyzBwCg+nXQ
  izSD3wmwDYxffxN4dawiD2sD/00L95dq5XhM9nISjWJOjGsPJqyzoZZH2pemOgcq
  SeNimi0yWOWeZh/bxbjUYI5RXdBXGdwQxW6DKFU9o9NFe4se1jZcbPjuRtkbBXqz
  Mkh4kv2pvZ+rHu41kqzOZ0z+rbZld2U28R76xtx3RI4OXvJ8z01RHzAEwJ1G6s3D
  wI6iBADy+KSjJmfgP1rAcNPuwW7T7L2H9fLNTp3mmWZZDj6n4fykcwM9Jtz/K4QE
  i3GHNB2AnmR8yiPE2m87ObsKV7d8UK4WP0OLfbr7d7TZ0jDscBhlyfYgKYDFHaJH
  8O+L7df2oQU31wYEvYOP/mSTPO7F5TJZm3/Pygp/JkKnPDCnY7QlUGF3ZWwgSmFr
  dWIgRGF3aWRlayA8cGpkQEZyZWVCU0Qub3JnPohkBBMRAgAkBQJAHlGAAhsDBQkD
  wmcABgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEBaK712xKT80dOwAoNjy2Xrebr+p
  AQroKNQnIzaR2QysAKCXRA9XldUcwxSOzRJNhDktAKQbZbQkUGF3ZWwgSmFrdWIg
  RGF3aWRlayA8cGpkQEZyZWVCU0QucGw+iGQEExECACQFAkAeUbQCGwMFCQPCZwAG
  CwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQForvXbEpPzQudACbB3QlE/GfSY+umOHI
  y+3UjdMKuGMAn2JC4vrcEPwg8XMF5iEIaEZ0tNmVtCdQYXdlbCBKYWt1YiBEYXdp
  ZGVrIDxQYXdlbEBEYXdpZGVrLm5ldD6IZAQTEQIAJAUCQB5R1AIbAwUJA8JnAAYL
  CQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRAWiu9dsSk/NByVAJ91gG7VGmIK1H1LyHnW
  ZPI8T7WRBwCeP644asOCGfje3+NjA0F9OHoL2z+5Ag0EQB5RhhAIALfZ2Kq/Yd1j
  X4+kdVgCQqHP9tEHjYLwGICL3Y1i+whLqUx/X+MZmt4vNZLaoaqRXhMD8A5c9tN4
  06ODB6afzS0feQE/s3j0bKRviTvUedg+CLvt9anqf092gRt1MnKAAWsw+WNqfCNI
  xsONpWWS5LL11PLyEOhxqsEvcx2IpswjG398MINFwHo7dUielCDpAPgu8tCVLpWb
  GqUBiWdqzq9jxvIS7obYUmr0VBqElP16LrcvoUs8W+AGvkfTZW3iX6yPhfpnycKy
  OnStwtO28Ud2BlRrp1YLJWv8oZcYDP5p0GyhbmCbj6qG+BrA8XbIgASFZHK65CWr
  ++Zc5tztIBMAAwUIAJVrsEErdqxbj7qdJXVebkQZLe/hr5fFOGdOwMmvNbsI2nHj
  0B/L8Gfw1v2N6K5ST68mSH5gPpDDkLqDfqY6OcN2LBhVvOdEGJv7kp8x0XK/vsbj
  jARiO6l7ZrtH4E78oiHzYK1yGFNMi6c5zpO6BXRUAVmKptL/BRu0UPRMfScyIbnP
  gT0dcOiTazJ5U9Ol+Mjk4S/YLqe/05JQvmzKzSht6E8BbgiZxwsrWB+CLpLwglbg
  f4NX+BAjApvoesbhkLOY03bSgP6CsRbL7izgVmfAHbOJk5eIYjSEIOcqIMyg3cp0
  kZI7omon6uhjl36Ad1uEwjkW7jPgCz9a62bLr3eITwQYEQIADwUCQB5RhgIbDAUJ
  A8JnAAAKCRAWiu9dsSk/NOa+AKC/grZ0DrDsO9LtCEQKwTcP7EQYBQCgsk9ZmVug
  9caBiftOC/+/0ej5qqg=
  =/cMH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.72 Brian S. Dean <bsd@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/723BDEE9 2002-01-23 Brian S. Dean <bsd@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = EF49 7ABE 47ED 91B3 FC3D  7EA5 4D90 2FF7 723B DEE9
  sub  1024g/4B02F876 2002-01-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDxOCiIRBACyyyoMk5OyGdOkR0a4fj8zPJ2AOielQ1BYv7JlIWdNeMHdQ0gj
  liTgXwDimeBnElw7sNrmdfocfwKbmX33exFPa3AkJgLflBcuH9+xE3ozgzMl6t76
  QL90PPIc24Er670NnhF7Smvubus4IdckvM24kuUTINmiuFzVwuwWdXdwvwCght6R
  HPpuFeiMZHRJAiHmu9AkKrkEAJRLmRGgdqTQ6RRIQobqGS+1grl6AsXHzKfvjx8I
  //12yrFiUcXE+167I529OW2i4ilmVjBmnwwe3750ZKBIp8OUBkMkfMuTSyCCFD22
  CX4N7D68d8eCJiCqv0jMZGnoWoMulmWzdyplcg/FhdLzUfpXLWX7/9gzy9k8hKBT
  Ou2UBACRLG7zwgKcYx4yjHhsCxuqGOeKtcfF49ghCp1s+wPsnXy8b6ZAY3wFeHC5
  LFyUsQFarizV0aeqJoOXEB296xZYPpgW6C+rajd1WVi7zhPxsfYedldX8HtGDMKm
  FRN88P75OGjMdFOYrpXTqUAJnoTUN4UynLV6WbfM7Cne0syg9rQfQnJpYW4gUy4g
  RGVhbiA8YnNkQEZyZWVCU0Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI8TgoiBQsHCgMEAxUDAgMW
  AgECF4AACgkQTZAv93I73un4TwCfWqT0UeeEn9qstLTycDZF6oiKUusAn2dZRiNX
  06KUv2qJk2g88nUsBXgDuQENBDxOCiQQBADXY+I+CYMmiant5TBMzh5JfqhW2FXa
  aZDgi5XTVAStL6AaygeLIaVSSUUuOxiD4JB7vxHYB7pyVg71/lg5moud8NP2HNKW
  YR2mZjCQ9bHRQRqqPBTMrSHJpq10cZ6grxvVmte/oC4cI35wL8HEe2WwChZgk0tS
  YrA5PRt/UGWLLwAECwP/SxokqxcRa3lZqkpdwLgLWpyx1KNBg7wIJYLmALI0UxpS
  ezweD7OukikqZ1BYlaaWZ7N++r4sNDR9WTIv0ySNovxJnnlyo6FzD9RD7ijQbAvp
  nhpikigC+GvdnvmreMXYztc9WvFeJT/S8LGDkDHcm0ECmBDo3EA8W0+sOQsZxk2I
  RgQYEQIABgUCPE4KJAAKCRBNkC/3cjve6eroAKCCMN4s5AqvTy38BWmspFvSu90I
  IwCfTGutfs+PGUY9JJoabnnfJhfIgNA=
  =MFJO
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.73 Carl Delsey <carl@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/FB3B5D38 2013-01-15
        Key fingerprint = F0E5 3849 C6C3 668B 68A3  BCC7 6031 E963 FB3B 5D38
  uid                  Carl Delsey <carl@FreeBSD.org>
  sub   4096R/256F29D3 2013-01-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFD1xcgBEAC3HQc1DEYR8DN4kwDkh3a/Ox4YxYH0ZoIprcsnAyHFmQRONidO
  UTFl5nx/r2562/N1eofQBFPt3YI0jVSiVkHKLRapoZBdZagPnEa3YH/t9e6CK5b2
  Au0Ycj66n6JVwyGwSnFYZAPmOULgWy5qMUpI0IYAyRJsRz+qa1pSMCwgibZ1gPa1
  b23if+AI1o0aIPF09KNpiQW4lNt98WKiHvIKPJh6u0fi26tqvNGUHAMeM3SmTbGZ
  m2S8l469EDPHm4MGE5wFo11IKBCB8mczg/iGzCjfj96DNyGivgDuC0Xdx/7EoP2L
  sm3batAQoa6kIUCibF3lgnEzszWfQq2O0vuA30g7tq+Eqnc611ErahGiFGKShJY+
  GfGFPuc30GFAo0hC6de7VigXDBwBV17vUM14nxwlkBNpXfca+ulkMQyIeY5U1KrC
  HQBWPV8Iq8XqjvvgIuoGeMHJrRXh/BqjE8er+rUXtyZqXD1MdxHoVpzdRopta9M9
  vfUQgB/9yjmZ3VHri5+6pENoTw9wGeLs+pOmdRXdDSbMdVf1S4qxXA7W7uqJW1LR
  Om7wkC4ezJkuubq9aqqBbgsqXwsXfSbAmuIhtYXZd5kmpQcpHbU2UVzwVWvmNvOe
  DLY/CBtsoMhMi/8XMHZ6w3x7ezj8rfzLGcoFuibKIfCO+duZAcvTtOFjfwARAQAB
  tB5DYXJsIERlbHNleSA8Y2FybEBGcmVlQlNELm9yZz6JAjgEEwECACIFAlD1xcgC
  GwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEGAx6WP7O1048HQP/R4qDGHq
  D/OdFXB6URU4Z+EvWNcG55KPR0v5/FI8ouOJBBgfEMCdtBrus/F2lMX5lcl5vyeO
  6WWwInuL8E710b+siDbawjHpzceG9/B/p3Hee6/dAOooyNrPGMmf1fI2G7o+7vcy
  SmTe2zb1kitT/IcRi6O2ieX581m+gCVdTkRmVwLG4+kG70vHPrdUCMujzUQVZ2zK
  sRjjWTXn2WLfGW/h81NsXncdJROhU9CI/DY/BVDCu1syfkopp4hdINBrSKiD3Tmn
  /9W0RRMTqwGtnuFI0rdEg68RXyOVlugHwl7AxYhxJnW9tqV1SWuCPkFADmcv+RXo
  2st1xQbFI5GzkQUMcYfYvguR3/v6YRE6U8yIP3FOUDsorpjrAGIQKPAQ8gVHEpew
  VmPm/jd5wOWDeUgG4380R9u4ymAYB/31NciA0MpSqwcNzI8hOeQeBOPGXkR4jNN2
  DsiXEQgDq/3ONkEf9c0b7ogbsXTiM2YwvLc/sR12QrOQSfrMhABz6oWNKYxLbFCs
  mIHp64BXslu1V3cewRpl8cqL3qpfc9Fi+tXzer6wpzXlJOx7nZa/vR5cNqGfZqRm
  bry1X8kRGVRxNWOTrsd5nPZcowovY2VMS/BB6/DrEVN8EELMDvcW7Z0LGe2Q8i/x
  jioRtTIwxRFNw+e+OkZWKAGIzJh2ButnbDROuQINBFD1xcgBEACjVfkC1YzwqVy5
  VyWMaMFyvKe6Ojpt8jb51+N1kf81Mc46r9W1QFMTFZ5VDEJgHabNZ2AyTnrt1sK3
  KghiznMycTvNOQHJQSGR/ANe0HiKMru0QoWz7S7nfY/ij0f28HoF0pql8qlUU+2w
  Namm7lTOCTBUpuniDDFrmuZaOcj9vZlUt9HGtLE+sbMKsdXFmPM6hyWVYX2s1i++
  zzAvFEIbsubML9QGDNl6sfK0XsmJEgBFTITiC/wtcguzszVkc1NsHPtRfga9D2Yw
  cKb+4Sog1NddMICCd/bRGgA2tAh+CP3DqstiRJ3/IRJECOaw65a40B2HRhUGyCTg
  PmVTDqlr/HKcqhLRHXWbXL1L06mj2xuTa/okaqyKdrbNAg7kIaZGf9k3aXeMngAm
  CuFpzzh4nyK2v1Mk4Fz8IXwivfR4QB1Wno93tyHH3lHc1bgM7Nj+uoYO/yM0hKco
  nKtFMRkWVkF+MbNCPqEV1LMnG01Hko1tWZLOsDyxMtUcnLuUqoafYElyO9XjyOyn
  7M+eM5lD/wJabrywdt/J+0IGSiW4b3kMZPObkCVn6uITvrbRn5yJXdSqFbWFhdZC
  KBeqvNTcnD7kpV5tRSnjft5XmeiqGC9d+RtBJnAeidRsvPtnZmlBhLFPGPiIsti/
  lhV1PMOyCBrOTLWzWhipHlNNGXpa2QARAQABiQIfBBgBAgAJBQJQ9cXIAhsMAAoJ
  EGAx6WP7O104AW0P/jxRtYXu6QL4Dv8+qYEGfQ3lL9Rd3YgQbtF4jrbwKFdf/O0r
  kxboJ5mCdXFjRdkH7/3n5X3VaonvTVPV3J2gpjLxfenLo4IQHw7yKr5XtVjevjpm
  DmXmUIPnWAvd1o8SnMwUrm4hlFvHjNyP7bOKonNnwOwWdiNSs3WeZ4MoDomPtO3e
  kRZI5tf14gj5g72AQshy/h1QmgvoWyLS2BMt96V637bomxpaUS8BYG3qucXZvXoC
  0csSt1RuH79U+QUnxJADFx6r+kgq0wCUEtHRwF2Sgjm0CTtIHlVVHpTFVnj7zTg5
  KuYxEncCydwpCsxkelVXQ62km7XbxfLNojMejYGc7w5NEF5jJ+xXvYfSh9TrfuCJ
  Pf4OF5/w8DPyIl1PWF8M5ubVPh7ryvdbcrGvrxAdY4qc8aOGVj09i0Yr4ZMkug4n
  AG2Jvw2+ksLoSpdWXAg0lzYZx7DvmvpcLRRALngu/zv2WozrCQvBMZ4lTYfjxAdN
  ywiBvWWQerzAYaxb3NIqEdY0sxPk+fNoeRH/t9Q6AOz56I/KeP1PadUEmuOoffxj
  /4UBZgCwBuHMV1yfcPLulPBFhSQu7K8IknnWMeUDK5W6jdF1IHJiz8X1a/QQTttB
  EIfympKF2+1xCR6TlNDkXxWm0Ai7DfnwdoWTGIFY2x80oU1IKLE4gFzVDWgY
  =jP+Z
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.74 Vasil Dimov <vd@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/F6C1A420 2004-12-08
        Key fingerprint = B1D5 04C6 26CC 0D20 9525  14B8 170E 923F F6C1 A420
  uid                  Vasil Dimov <vd@FreeBSD.org>
  uid                  Vasil Dimov <vd@datamax.bg>
  sub   4096g/A0148C94 2004-12-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEG3FBQRBACTPLU4+bnd9eNmB/xp17OCQdMez/lpGrFWcYRh6w0RqUEt3AAL
  o2dhleKR/RgaQtkLmNvJQnMVUkrH4dHCTDcPDF7jTUIDxxSa9YmO58Q8ITV9XrjF
  8H3bhY4xYA2VGhd13GrRYHtexGtVbBLtAex9Q+U0DBTmKO47C4cnw2cZiwCg44yq
  qn13lHY4WlhJ7WB75n6t4x8D/2tazzoHbKUZF7gxFaeeFfIDo7Qd2S4Sq0UZgy2b
  J6Api3TAkD/aL6Znh8YEn5ZyMBQzCrJEt5Fizw//nnUYKL/DMF0nVR2WeU87WnQM
  wxKSoS1qNHpXRj5y5cDHHqiOSLdDJeBb8VGb9EE9oxG13kX91F5uwRj2m+YcUl7M
  rdnoA/98GJVhBQLfCT7AIu8AeoWgMYdjUVsBQ7yZfMntrumfDqy47r2gFNEGMgRB
  oN+wITfGhRW+GPtP/TCZr0iqZkz+H1gqnuK+h0j6Jhvq9hY0kEI4O6JgaoozgvdD
  9pZEaN1q8/FiSinUOjJLfnja6RYhxv/P+3fWq7GPdK6Bt2kDlbQbVmFzaWwgRGlt
  b3YgPHZkQGRhdGFtYXguYmc+iF4EExECAB4FAkG3FBQCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMW
  AgECHgECF4AACgkQFw6SP/bBpCD2FACfao0eHQOosHyTTKE9ClYzi4xsoowAoLZj
  QYqpUePBscVIoXHwmXcTkN9wtBxWYXNpbCBEaW1vdiA8dmRARnJlZUJTRC5vcmc+
  iGAEExECACAFAkPPwzoCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAXDpI/
  9sGkIJwpAKDMIALqzizC9vo+vts0rxFYmPZsCACgzmPcOFXV8+xtIx5vUKQTuPiy
  sT65BA0EQbcViRAQAJbrD3+6HrMUYIlEXlkKm6QrCvwNS6JkxSjisX8rMZHfo9PS
  kGEg50sDpzrQPQm9/3SyHjmFdrvKLKoAscz1pkzqRq7/Gu3/t36vQ8DbCddwDwf0
  hAwpB7ZMUiTkPvCv8C2ZUYdvCZEiDHJSIr2jbdYjYXwU/Ry//aUNzPLoFMwmDzl1
  IjUPMLL0FufcJpVH7vJSOTxDAVTnyrXSZbKlKUWYVCxSxoHO7zFvWQ4s6QoIct3a
  ouFmZIVlySDE4G0MDshDoHOD/Z53d4Mfn41zhPYgEPAtR7g4xcvIq93MVHlFndys
  d/cSJ5uTOjcRyHmvL0KrApyXUA6f2Qek9XfXIH9bYdAtvQNvDpxKZNpIPEWIoN68
  N5en8u/RfvbacQ/WBYvoS9qMqqLmOA1oxHZwnmi0o8pA+CyUcy2hNoVmySj8Bg5w
  LSMosUHQXYEeH0hUhJIbHu96h+mcy79Mcev0u+zeXM/UN8HLAoHH2T1R6kEOVFba
  d1Ib4CY1zFFUyVwCbYH5CBDXKEND7CI11T6jmPzvX2WFOPnw9irSnafSyL/Ndebr
  VyRPQQWLe9uE2Dd/gQagxoaGX2gGVAPkJ9rEToZVtvV6g04RQSdk/31+aLepaj79
  4bvt0LJmAa24Cyh9XFC9QNieuz9QxUKD4RyJkfN5HLU7dCHRrdQXbDnFMaTHAAMH
  D/9hLUMKLDasVD+5L55mWoCep06YexBCt1QLW0uMPNun/fH4TQtVakDC2YM8bufh
  JzR1zBt8sdfpErWGqQ/+TN4P/9lzr0uDs3p/TQEzaeqEs9ChjccIUFKC/lp2xDYh
  BB7BqvsKWbvjktZ1HN7ZGHM4YIGxOK/hcQua1ov5WbJ6V9DXEmi6EguVsq2uEtQu
  V/8DwHtv4JZpPUUQmqL6VKkGPc1uLmiejjbq2aUJmbqsLMZfx7cAe4UbeR7ILaZn
  +UtQaNdNe04D5OH67E4Ntk4VaZz32uvdJ+v9Yx9TQYJ2nadWd5IuHm/KaPlFzXbk
  8vlyFZS8e4hE2Jvaopuzx3fecCg6MIQ6pc5Jxko4EAsoSaGRwGNodQWQGPc2DZxb
  Isy1BIZO5XrYXU4MzSOkhR4iJtap3UxFJaImxRBeO/z0//MI7BxDOpNw3zUDWt1w
  lAR2DY/Eyfrsx8SK/MdS4ds2j22rJdFGhuxO+uHJ+eZC70pccVRqRPMMs4uDA77r
  TpDB6VHEsqC9MTMzkw47Bt5My/qzrn/DbAAw3qkI4kPfynmYmoNwiegtD8fYD0XR
  JVlvQ7mnU0ZCHKcEh9Gjwqpg21/4kewaPxwlF1NXescn/proYpLv9uUwgVHCHVfy
  ntTKlGc22bcHlUXrdbCaC7d4Xj8SdhKER1Fl4wqmDGJdY4hJBBgRAgAJBQJBtxWJ
  AhsMAAoJEBcOkj/2waQgxQEAoN8d1808ijz/VASozvQNLAKOgEdcAKDA7JkB9MnX
  XmPkHj0KHckscg/fYw==
  =Yp1b
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.75 Roman Divacky <rdivacky@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/3DC2044C 2006-11-15
        Key fingerprint = 6B61 25CA 49BC AAC5 21A9  FA7A 2D51 23E8 3DC2 044C
  uid                  Roman Divacky <rdivacky@freebsd.org>
  sub   2048g/39BDCE16 2006-11-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEVa4hkRBADRcg44myl39Jv+OO9DMl2XjrS9JwguZSVjCHY2Tj4urjsEjcwf
  3ykYpJbXkK0KHHP5VTfoIp0MwoQdS4Xx5uHMHg/re5gws7KU4DXFmc9gWd1+eVXK
  PEMfWVG94qS7pG9e5aS7znglPNVUUBMKVI0VgD4fsML/92RFJl7iLFY7uwCghVfP
  952asGrNrV9T9+GBOxKUjvMD/3be37yXGBcS2f3Py6gHbv4vC0CFtfXUM6Zclz6Z
  8FGv0sYDaTW94FPkXqmcUaIjH5KMyig8Y93UquZ04stFgYkxwku1drHZb4hnuqmv
  NR4qvycMye1dMC9824+FpZkhP6ItjMcbE1PxRhQVU7dyO0dFyUlEEiMrTPhzLiJj
  aR6pA/9nW7NSJIaSnDrJ8Uq4NEIjyTidU5JCZLJJxTbSbEe5FrOSINENppVbmUzj
  CMXqyP4sHXtEA53Dl38dDjWz08A/c4dK+lwxtjDQ0NrLpXHrnqWc7tNW3XtayCiH
  KjYTUbj2kHV4Kva73zJBAlN0N+D58TfQQDisnaw/cGebU+5/ULQkUm9tYW4gRGl2
  YWNreSA8cmRpdmFja3lAZnJlZWJzZC5vcmc+iGAEExECACAFAkVa4hkCGwMGCwkI
  BwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAtUSPoPcIETDXXAJ4t7ojZLL46SN/zLVTT
  4qylgoqfNACfSvpuziRIUKGLO/YdkYe1hiJqknG5Ag0ERVriIxAIAInh7G4TY8ky
  NObKXToSjpvxNhY4JQMsJ43dCHTkT6CwAes96mhAscYF3KfBcIFhv3Oj6LhyMe8l
  J9A8wcAPnYzOzjiZLrITF0IlVM1L9VT49tkvidOUMykKvluYKMmntH8fCi5pBKc8
  Y7FQ5Kc3MZ/2dge5k95mpuWmuAjAVJXKd2ONAPSRwnxplJo1kA7Bvp632TRbDEjx
  mwtg48FI4Blwu19i8rpwzRf0iCp78UF2ypoyrRqzudLXcMT4yS2yU4z4mbU91qbc
  PNCkaMP9/HyoHnIA38bs0tMUUawKCeQZgCkTV1R+V/J5uoRIMsSBGfX81RADvEB6
  HtYPrUFCYs8ABA0H/0PBej8RqZJmWU7qlpoEX4gEG8FpcsNG2RGNjuSu6l19xk1E
  RF5tYg2N3hnqioWri1t3BJn1qpHgSL+mJJRqf00c2U5XUKuxAvTWjARyqa2G+WiF
  hPc1pmE9Ty2n9XkmT7G3jidTNHXbqsjEK0OCZdLJHOkTuStUjn8Mz2PpvlZoj0Mo
  VYEE3Paet8mFH+Y/EjHKTe30RymAOQOlc3gKEP/2qkp0Zqkb0FqklLCUQvvjn37k
  /oIcF/lvmIieN/on565dggchLRWCX7dMI6QDtEnd72jwpGo30oVUC3NlKoEggcFA
  jiVbPR/F4UhBtjcB6GCiLHvREKjL17gCVwMv4mKISQQYEQIACQUCRVriIwIbDAAK
  CRAtUSPoPcIETGfTAJ4tppNp16pURW2x6Yi3GwY12/Rb9gCdGiT6lz3e0Ffo3EDl
  3I1WppEoQQw=
  =5OWm
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.76 Alexey Dokuchaev <danfe@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/3C060B44 2004-08-23 Alexey Dokuchaev <danfe@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = D970 08A4 922C 8D63 0C19  8D27 F421 76EE 3C06 0B44
  sub  1024g/70BAE967 2004-08-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEEpzAURBACu7RDb0dP0oorBa7j0Do1auzG1N2wQgTMIHoo7DhspaGjvN0RJ
  /dozO04jqyWopb/cA7iWMqn/7gX9ckHrKa1ugQRb8P7AhIZNmfc0B5AOCqeGo8gi
  o9y/XBhFRS3Osxxe0j2bIoL3pk0EBjHaa477yiZyWNjq5j8rPf/h7DudtwCgx14M
  iEwmKZ4hWMzeaKYcOFTIn1UEAJtUMrBbxMxchDnIuAn3Oz3ESpGpxSDVcTHUxoIl
  3A+mizXetzWX8lmEP8GM2oM1/dRCiF+l2v5tcnBO52PT1cFst28W6Ytyf1PamIFC
  GNL2CZUz/ZVRBPEZb7CfXJYupYd1AiYNCoSyh9bOv4Fin3Uhm+Ds1n6x3yulCFyo
  PJ9pA/wOMpGwCNSpNLcfz3gG5dh7PR2rhh0D0w7jZbO/l8D/81inThfBRb7B4KIP
  v1Cl/ynm+M4XS7Fy3xjfPHbUvHY/DNr9rqI0qsGU9qTubuBO+I647tjLFem8gaue
  yESeoU4okXMPblPXh8r93JIfbmi/rMcuddblJ5kw6U/IYYGGS7QkQWxleGV5IERv
  a3VjaGFldiA8ZGFuZmVARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAkEpzAUCGwMGCwkI
  BwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ9CF27jwGC0QXdwCgwTxjqqG9DppWUVvfQklR
  7O7d/QoAnj9qF7prbDCAq43MQJIJ1AP6x/4UuQENBEEpzAYQBACsVmYX94l7jndx
  byPUZl5SlKLJFSTIymPGLebcdNg8rF86aq/9d8nRrkrqUWtpQtWeAZw2GZn0n/vz
  kRbmaqMaHkmdg9g9xT2qstOL0rZhCyvLWVeNYUjgkNWi7Be3yjb11RLPOanpug5z
  Rfu6I/7qjOcVEoa3cjlahdK//xleWwADBQP9EWsXY1iKSQ1k1B3N3+EEWbzuOzaH
  upo7fLwamIVuX7K95YIqOawMlhERBD8MUxfrzJkOIbVI/81g802Iq1D2Xv46hvCP
  J8oszCeFjqixsOkg3HmdUyvTHnODBHsQMoy/37r5voAElx/LXc4Dm9DSR0rSTpXh
  mUdHtM0Y6XYEcoCISQQYEQIACQUCQSnMBgIbDAAKCRD0IXbuPAYLRD9GAJ91NEgg
  OHfLL9Taov5GEDVjEaD8MACfeTqtFRD4Piuxg64CGOdNBCJ5+p4=
  =abIH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.77 Dima Dorfman <dd@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/69FAE582 2001-09-04
        Key fingerprint = B340 8338 7DA3 4D61 7632  098E 0730 055B 69FA E582
  uid                  Dima Dorfman <dima@trit.org>
  uid                  Dima Dorfman <dima@unixfreak.org>
  uid                  Dima Dorfman <dd@freebsd.org>
  sub   2048g/65AF3B89 2003-08-19 [expires: 2005-08-18]
  sub   2048g/8DB0CF2C 2005-05-29 [expires: 2007-05-29]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDuVKxQRBACAKP3+q7GJT2OMujrs3EgY2hdrTtLatgzpYGHsyewpckAhMPv0
  RGyVpcmXdArWQFMfBdO76TO3r6/CKRTEAAW7UieQwCqflr/qRWfaiMkqIDxll6wU
  ZdayDmuLPlp76xN7Cvy4p34lq91VNdrZ3FesMXH1xTPrnaJX4zhFEd1/QwCgnmvP
  UrU63yhExZOs0Cpo9ruLa8ED/0t2nNIoOM2cUghN6Lnh45cY1O+jnjJ4QMOi7bEs
  XwS4sIZLzZ6F07RCTTbcyRkrrh+WqX89z35ppi6PM2GZS3Zgz+W+gtzvrhhBcIHm
  0INVgsJJE8Afa2EzA2HIXsKl462Rojo8hmFXO34lCnQTe5khzLZVlUSxVpdoucvE
  ew/OA/0Sdos8xBWc5cFz7iycKpDCNjEuvMroPaFH0I9wPAX3ZBQeyHVLsUYDZKFb
  xDYlfLPfRikkxolxF+kuzqejgPMJe8aBZfPK8fIhn3IJw/5mOETGnaAPSQDCuN81
  jIQ20Dancod59Axoj53VB5bvUW49Z5lapV6rGLb78YuYxxQcUbQcRGltYSBEb3Jm
  bWFuIDxkaW1hQHRyaXQub3JnPohaBBMRAgAaBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4ACGQEF
  AjvcEb8ACgkQBzAFW2n65YJotACfQgyy6ccNJM++ogr4UI0QItTsSPkAoIYl/xWT
  hgWobGIOvCQzU2AV+NUgiEYEEBECAAYFAkKZC0EACgkQbDa6AvWDdPy/XgCfVqbe
  ZkvcFSken2EtrJ8I6husA2cAn2EsQdRTMlE+6A6Iwcg3gjPB6h57iFcEExECABcF
  AjvcEb4FCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRAHMAVbafrlgvGXAJ0ZLXbxOz0dDh94
  SFIxkRe8KE8gVgCfcHnXtUP4oWpyHZ61Ptg/vbv+EMyIRgQTEQIABgUCQHWoBwAK
  CRDsbL+biYKsuZgQAKDQM/ws0qDgBBl78R3+bdiBepazCACfcqjBRkMtZRFL5k/T
  RD9PZHKVh4G0IURpbWEgRG9yZm1hbiA8ZGltYUB1bml4ZnJlYWsub3JnPohXBBMR
  AgAXBQI7lSsUBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQBzAFW2n65YJTVQCeN8TR8YIV
  DYcq40EP6zU4UkwR1YYAnRsA1eDMeLWTtOW1DY1ajeoWY5N2iEYEEBECAAYFAkKZ
  C0QACgkQbDa6AvWDdPzaUQCfSU5c41XaVSRSnB+GbfjwWNksL8gAnjHNveKXl6s1
  bFK8FmUxZOQCVfRViEYEExECAAYFAkB1qAwACgkQ7Gy/m4mCrLkHyACgl4+J+DZB
  ugNnNwBDLvvptU8wS74AmgM/8NVgFiD+lV6xZeqqOecUPfK5tB1EaW1hIERvcmZt
  YW4gPGRkQGZyZWVic2Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI7nKCzBQsHCgMEAxUDAgMWAgEC
  F4AACgkQBzAFW2n65YLOxgCfQb+DcmfgjgC65ecR/JGVHooiOloAn24vuwXem5o5
  5Ghiu8IOXmucO4jMiEYEEBECAAYFAkKZC0QACgkQbDa6AvWDdPxymQCfbffQmqj/
  8wkxEmExYxVeiXEUp7sAoJ+D1qNrbFeKnMo8QhzG6BqYtcuniEYEExECAAYFAkB1
  qAwACgkQ7Gy/m4mCrLl2+QCfV1iY/JPWDYMiC6SYtB5T4v7wjeYAoLqi88pkNlBo
  OwiKsYETI24p/yWhuQENBDuVKxgQBADyhmTjQD9dOI/M4X9sF+Nvt67rQvAu3j3G
  0stq7Pu8jtEdbRaz35izFxfwnY+/RHK7PXCVoAHze5yfZu6qxMxKZd/mcy+1C43Y
  WQ8C0M/pXg/YX3Qm08xTqUm7G8Cx6AS8/1s95MaSuc71E7bfMV5I6ja6+AjcMyD2
  hJiu8gewOwADBgQAl5YGq9pqpDqGYpGDFuc0Lwyu/vmEMS46EesbYC2CJGyyPpjs
  eRx/yitJe0lzURA96Kgb6qwz7OTzZOzyE/Qb+fNLwh3MOwgSbusqeHyRIC0w6ElJ
  rikyJwpmnGdPPU3Cwerp0oTHpqGRENjbcYOaaHE2iWk0wrw0869ipHnOQReITAQY
  EQIADAUCO5Ur2AUJA8JnwAAKCRAHMAVbafrlgrCeAJ4nDFNUblhVC9rNBzOMaKJA
  wqM0lACdGZS6w22ACrd0nHQcl8u34qGcy+65Ag0EP0H2xBAIAKGqfY3rPRteNSuJ
  c+0DJq+Rlp5eS5gIXI5LZ73WrSrbTuu0gx+ZTm9bz8WnAN8lM0DyJ3JkJfy0FOBR
  VLh0K/ksQ1NNwKqWrx4ZS4cKV2LMtAZe5IOsLxvYuLV4cPOrCeNZku42ehVV+n4O
  FR5UjxmXLW31mYdbo2TeNtABUCipszCvOpJ93L1FyBpAFACuBzMEO1DOMvtijXzt
  DJHDvOISFQLivOnPn9G99TPNJr4IQas7HPkCOqto8Z5kl+AbywYIWqYBJTEPp9f4
  VLwEegEGXZXRsdlIRPavwaw1i4pDT1GKEYKr84uw/MEm+LMzNiBKWIe1PjGUWmXT
  +qMC6bcAAwUIAJsJaBPPPFbO2Jhup4rkt11ea5spnACnte3FLWU3QR3Gm+9EbqHu
  BhkF1FhMcFNIzJMxbBSCPCxA6tgbw3C0frl6BtraNZDW0FThYcV+xundkZZN4zQc
  CWk8AS+A1metHy7SFldRo8ApBC8jWsUfdUw57QzKIv6lJoJhUV526pYcMwOkh824
  7aIwAD9Aq+QjMFBxvIsQSK2Spoag0/PUSi9gQ5Gs1GeqHHQ1Z93z+xn5y/fuumOW
  rb16/7b1lWYV77dOU3GqSgR3AlBqiU+zX+J7DEUs1w0HshGwZKOFYEP3RXqn7ePh
  sSQT2eHhyi5kb30Cjcah5emKagnUw+kcUnSITAQYEQIADAUCP0H2xAUJA8JnAAAK
  CRAHMAVbafrlgsEXAJwP0lOmgpEO/a658GuZPDFWDF/5WQCgicjIwyEShBkrEKX0
  Lwi7CPdGAz25Ag0EQpkMrBAIAOWN8f2FC5Ms8ivOr28XdvkDmUXEoDd9RDmJXcue
  4icY2gikIg41w2AoVAOtBO3B24kZaMIyPiprFoQg0S3HKky7uC0h6Hrwdh2BRdgb
  QSZ7X87yfBwvyKzcwv8vHM3/yQVdz0wXL9lnOJc6TZnATK/NeVJg94Hh+yk/tfOL
  Mx/NGvdJqzar9ZHP1fRxRRJNdpQfr1jO5CMCI7VQS6M/bhXJZyP3hif6BD0kg20n
  R1yv1pl7IeLl9XTfkFOrLhezCQCt9zQ3fVF1fDVi+MfDXEaikXZUrHqeEhx1QZcf
  hpTn8T7ooOrOm/Uv1EgPDsEyrFe9cwbcX70M706hitlFoUMAAwUH/2fd7p0HcUyE
  qbo0upsnVPsVrBk0ea1TKen+SI3p/QVp7QqoQoSrbQtfk0TbH+xhEv1ZI6PJsafa
  LOP3z/2ULOj6f9O4sXh4bAMuI8L9Ay4+s4RouTSYcEYr+IDnj0S7IgkHpOJraM7U
  6VE3nmoe6TutIAbkvyTVs+AVuPiBCutLKe6inIGGUM8+afdDm8rymfVyJDPpH4jm
  afsVGIXcKtGh0XdG+cJ3KzJSJp1gwFXBPmcUWuwBpD/MuAXQgkMvh6Eh5BcZ61Q/
  evjDpUENG8r+U7qvWG2ncuhrCEWj0qKp+7WFXazoxF7WRPRL76fUpckuJP0nZhYd
  pOWpB9BV7zKITwQYEQIADwUCQpkMrAIbDAUJA8JnAAAKCRAHMAVbafrlgrQ5AJsF
  SdOjEfuDShMW+extgDK2AHuqVACfSooNbyT/XUaU6pQQdj4pH0p2+u0=
  =hGAK
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.78 Bryan Drewery <bdrewery@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/3C9B0CF9 2012-04-06 [expires: 2017-04-05]
        Key fingerprint = 36FE BE99 2F52 80DF 4811  362A 6E78 2AC0 3C9B 0CF9
  uid                  Bryan Drewery <bryan@shatow.net>
  uid                  Bryan Drewery <bdrewery@gmail.com>
  uid                  Bryan Drewery <bryan@xzibition.com>
  uid                  Bryan Drewery <bdrewery@FreeBSD.org>
  sub   4096R/9E2CE2D3 2012-04-06 [expires: 2017-04-05]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 10921 characters]
  SmNk9K30XXHue6DK2khQiL6a0j4UlQ==
  =BeOM
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.79 Olivier Duchateau <olivierd@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/22431859 2012-05-28 [expires: 2017-05-27]
        Key fingerprint = C057 112A 4A27 B5F2 CD8F  6C9A FC5A 0167 2243 1859
  uid                  Olivier Duchateau <duchateau.olivier@gmail.com>
  sub   2048R/63A85BDF 2012-05-28 [expires: 2017-05-27]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE/DXkcBCADjybF75g/rvQ3dC+D7Obg8QQu8Ab4yHE4cL+wvuEh1vGxRYOYr
  4HPpN9Qyyai8Vlj3LnFMw5kt3OTF6Z3OS5IUWJgSplFxZfOIj5ESzs9qvy8qOU1F
  cE0dAOX6Q69ZPD78zngWNFv5XkrxOP2sA241/YLpXO73sYnT0ydtSZhKd0QI58Bm
  xlarUGJa4d4JTYMaeuTQ1vo54aB9NL0KMZK6GfRvnX8CuNlwGaJy9Jt4oSJ0JopK
  Yn0bpCaRGd5T2uZJ2hx1d3jtWNzhFMBl2JaG1jXXLd29q8WvaSRlP0/j/+R8ppk/
  2DAQe6gT0XEjP+np5BsYF9HoCYJ+vFtvZqgRABEBAAG0L09saXZpZXIgRHVjaGF0
  ZWF1IDxkdWNoYXRlYXUub2xpdmllckBnbWFpbC5jb20+iQE+BBMBAgAoBQJPw15H
  AhsjBQkJZgGABgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRD8WgFnIkMYWT6u
  B/4slussVLNLn7CbB7VMmo6ppCxx4BM1Mhk4stoUl5/3ENCMIG5anIMwfyG+NFK5
  Jr640U0yZcW7jX+Mg+IrGn2eWKfrPf/kyzbeMPeyDFF833EDNnliAALgni6+ZhXl
  Pct74exlzQoKkLkkDd131Cd7HUlA8XrUroibH2QyTR6upA61VMSdUXBHHdp4xD4P
  opu0Cz1kGoe99St19oFLvZPl28DUZeSLd1lAw1o3vl7RYAmI/OBz+/6lSpvHG9Zc
  aco/QNRQO38lTg9sMh5kmhIOMRBgZcGR7TFlgKcLJJbmCp+kb/jIYizKnkN8SHSt
  ab3E8ug7yaCXyvQFPHoLH1jnuQENBE/DXkcBCAC11rT2hrSvpEj9OVRwucUmKnqa
  LYcqeLNUIqy8Z76TpSSXVLXt5DH2kI7IizaQmBfkH9S6iFlJLkbOAHZ6XcjaIcBX
  VLMpBz5Mi8HUvTO+6vMFs9x/8R4+fryDNCn5wa63ktwvUZky1JFdbfZVhoV2M0AZ
  KZnvV5o8pZrzYv05TOf8H0+sYD7bNKSNa7g8dBfdBt/wVLcF7Q5aTeal/xyWhf8d
  kIZdwK4jbsYBL53cwLNNameDXAdMthKjCMndgofv6dYaHDMDh+nEwye8I7IHINxg
  t20j/eTRQB3b3gs/UWDgUHtLjEaWgLNpQx7mQQhZTcCwtZtWZOXsh6M0K40bABEB
  AAGJASUEGAECAA8FAk/DXkcCGwwFCQlmAYAACgkQ/FoBZyJDGFkJVAf/Rk/Vvs9X
  duEst9LL46h2PS078Bbk2eGH+/kigVF6tPHSWKggmB0RVzoiG0GXxv51Jta2PHZM
  Twuw7oNqsu5UZjTC1UQ77ZY42W25dkaMgDalPYNU+kd55//YIzuj9l9po+Xr2o8j
  aAWKh/nIjeAze8AMxRxHud7HWE1pE8mDG7VS5Hreu/Wxu9IA7h2UalXD3psLoVuJ
  EoZEgaQlTEJIAkcHLi51qojn1DDQ2L3JS+w4YfnPfnPtzQWu2GX3TGMAaLKqmNIF
  01Xi8q/GmlFbmBPrgIqZQS6SUb/CKLYKWyelw7dxmSkhNoXed9uqHHvHI2zMG76t
  PKHyAijtO5HocA==
  =kXkO
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.80 Bruno Ducrot <bruno@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/7F463187 2000-12-29
        Key fingerprint = 7B79 E1D6 F5A1 6614 792F  D906 899B 4D28 7F46 3187
  uid                  Ducrot Bruno (Poup Master) <ducrot@poupinou.org>
  sub   1024g/40282874 2000-12-29


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDpMfbARBADvuMgOIlEdTWlb4XvAu1YEfCijox47muRNbkA0yb0drMwYnV05
  tZ5cOK1uVELQ+gtGK7lDS5rQ68LPpXFMVva98skkVimzgfmQiqDOXiYW4BVE1qmO
  THpb5dIpHoXqTDILTLVomf6d8Z2re+IJUNvbrBFM616wndIQqux/O5LHDwCg1Hky
  KrYDoOT1lcDgSGH6RcqSoAkEAI+D4y6JpBctutEGWNcgijLv36g09LYNeC/gD2aq
  0bS/4c44eoPkMCBBn8MM9AIsK5sfne2GuglHcUM2U82s5UbZcQl8vzcyG9AVGQGl
  aoO/duxFKPQC70/xEa26Bwjv78cVWm6hLHoMZRXvsprr3pQpuZHmzPWwwxipqXkY
  gYApA/wMrLwdewzd4yEMB5O6y9WSd+FUA/y1MS1+9epdbzPnpUszR2QKlA+XblfD
  8KdxxUjIjt6WOXEhQ0GCWfRauB0MAZHTMkA/NVnmR+pI6FSJ9LJ4s6+BoFRbKdDp
  JY6yJUZzqRgxgo7tIcpRsRuXP4zu8KYlCPL0Al3gSW2DlKYxirQwRHVjcm90IEJy
  dW5vIChQb3VwIE1hc3RlcikgPGR1Y3JvdEBwb3VwaW5vdS5vcmc+iFYEExECABYF
  AjpMfbAECwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEImbTSh/RjGHWXsAn0/3nHkOH2WxLdWl
  ANdjJDzkMLywAJwN6CBCDKSbN7OzfNHTx3XAEVUUmbkBDQQ6TH21EAQAiEIQKsg7
  Pi2k3L9fFnDDAcFgh2oL/MpHgN4kKYx2aoTr02O3rBmK3ADCIBqj3dlWMavIOuzu
  1DvmvsloIcDwsMsc846bjQq0R20VaiNz4NJqZfhS2/xYPzJo9sPTncJOGQowjv+J
  GqlkmvLVSLSzYPh7OZjdw3SxS3zFPEQg0ccAAwcD/iZIddUIenySJdgs8WIe26X5
  r34/0TlyxiwtlzefYpVHHYD8CzVhYPD+iWUpDv/10HC7c58JTxNUGyN2UGcaDNRc
  g/VJqRahYxz9LokB+vRPmCyoP8bhLkrp0fHZFnFpH4IY4WQecLBfYJZZF/K7TLLz
  O5tine3BIL/LpM0nhVWJiEYEGBECAAYFAjpMfbUACgkQiZtNKH9GMYe/7ACfTNKi
  dschnmutxCWw5fcsyqP9oYcAn0Cf7InoUX5AUFaj4dFZ4IN+9L/m
  =LTGr
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.81 Alex Dupre <ale@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/CE5F554D 1999-06-27 Alex Dupre <sysadmin@alexdupre.com>
       Key fingerprint = DE23 02EA 5927 D5A9 D793  2BA2 8115 E9D8 CE5F 554D
  uid                            Alex Dupre <ale@FreeBSD.org>
  uid                            [jpeg image of size 5544]
  uid                            Alex Dupre <ICQ:5431856>
  sub  2048g/FD5E2D21 1999-06-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 15343 characters]
  CC/qqMn8MWKJ0CbiXiTSu7dpojYAnjslrpODNzSntRQ5rK0SawJXsWWk
  =CMdE
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.82 Peter Edwards <peadar@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/D80B4B3F 2004-03-01 Peter Edwards <peadar@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 7A8A 9756 903E BEF2 4D9E  3C94 EE52 52F7 D80B 4B3F
  uid                            Peter Edwards <pmedwards@eircom.net>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEBDlWwRBACjdnvu/rCOVEjpYmlmQmmmYZ0hbUdustNozm8dtKpg2w+zED3z
  9kHcoXEY2i1jxmJrHd4PPcvMutJB5AuYU4NiBmdMgBgfZvW7yaD+tHfvgozNyEKa
  3Gcddamy/ENCFKoSTEuCDxH77zf6DXh/B/Ekjav0sZnGHPqFhUdKzwh21wCg57uM
  Z3aL0+sIhiNYEJK93yjXt0sD/2F6+T7dj7wjdCPsb3mh5YSTjGeSXjnXHfeFQmmA
  /dPyOkWOAuTo2uR3AeVRrJ6rslKLqyl773HX+eM5b52gIsFZ+CzSEiHSrHEqOR/o
  3jzzGWhZb3Q/dbeWsPrtw32XUOdiijH5h2PyfKQ6reu+lpH8oKTbvOoycguHnsiN
  8zt/BACCRoxdjw3f5L4RMfbdxN8/9GLcDzjv27s4Jn17snXuOyNzWxky+hNW5InM
  wG92m9/a4XtZX6viK4sY8kfFLvAx95vaRiPJOPdUIx6Hk34HHsXdQ6XbUaadlBuG
  Mxr+aT2o01qzxi+dS8+SWXjCBwT5mRVdOZq7RFYd73I+FrzltLQkUGV0ZXIgRWR3
  YXJkcyA8cG1lZHdhcmRzQGVpcmNvbS5uZXQ+iF4EExECAB4FAkBEXVYCGwMGCwkI
  BwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ7lJS99gLSz9lewCgtKJX8EySD4x42LoZ8imS
  gYzQ2AMAnjAlfeFF6q4Lqiv6ikUW7uSGu2WitCJQZXRlciBFZHdhcmRzIDxwZWFk
  YXJARnJlZUJTRC5vcmc+iGEEExECACECGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AF
  AkBEXiQCGQEACgkQ7lJS99gLSz/1ugCgwj+RyWcUk2WtWZlox7rmTG9ymDsAoJ+r
  ckrEYUJfPdH0GKonpipJQwL6
  =73v6
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.83 Daniel Eischen <deischen@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/7D15560B 2012-11-17
        Key fingerprint = 0039 2133 69CA 14D3 236A  E331 361A 68B2 7D15 560B
  uid                  Daniel Eischen <deischen@FreeBSD.org>
  sub   4096R/A51F81F7 2012-11-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFCntAUBEACwjEAEbH8GDWGH+6ciSSocVDFFdMvlLWaoHOEjqsVMmotgP6dz
  M7oxf221fPVcck+fB/pngSFglsCtyZP1Lp4/3r0ynaOZJSEhSBpoHeIJas2ZA70W
  3zMfUZICFqkZkg51XTS5Iv031QHlIZIRx45FOjobVQ5F6romkxpdfyh/7/LDNru3
  xy7JVU9TBM48cFWwHmCOBYajDB3NOshSBhXEwiQH3y6Eo17RSaS4TJnwWIWFn1E5
  Z6fVArPclwqhRzgiy+vFD6WWfLBS4+AQPqn1y2/7fgo4L4Ai+4hWIcYXtMWpvtMF
  WpYXF7p0UFUBB7oq22933713RNPQJ+bUQMV0drmuSuy5frJMQrOUgV96l7i5oHMi
  fkaUVq2PDNZa/rFbMx6CN8cmce8TXEnz8FajRA9NbtHPYfmPUS6LX2F7VjT9KL2r
  wlF07fLtLbxCnq2aG3O6V2hrkJdWZ+6970s09LsdpTS03gfpSHvEUpoBeQY3jszU
  fgo0qpzpYGWOVdkTtyvzomhNNOjNMEE9X+718v9vtWn5aK7/0c2edyb4G5uBCcea
  Qpp1m6QWB7NSfTQ1oSTAaTQOViZrnfBSVluJNwqx51MS30bxxuhkEwQg8yiF106J
  zFiBNNnMGXPjoT6pnfcOzlB64d3WyF/4Vzrlo7mF6NSYmjiJ4GoU3xDW+QARAQAB
  tCVEYW5pZWwgRWlzY2hlbiA8ZGVpc2NoZW5ARnJlZUJTRC5vcmc+iQI4BBMBAgAi
  BQJQp7QFAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRA2GmiyfRVWCxkk
  D/9owvhg0m87gtGjQdup5CscStSZdOF+UGSFBzhWF3NySppSDea/KiDk6oLJ55H0
  wssYsKg3tUEilrJCp2JxT5AbP6N08xv7CY3iTpiRV7ltcRwNNKfGUAjf53OYX8md
  SBc4+kjWpqMpkTMDOKeo/B0cepaLkNhbSbUtNfvv/ws+2chXuLNjpFKeSUSuIB3M
  n0exku1/b5phJEorqfYNrSNro9OljabCF8e2GxdHAhvz8+pU+PI9HvXqgRYPe8F2
  DJj+3tOaCGDbmccw1V3pBIrx25GbsThzxPQAbZRSSwqXBwSN1WII2/nIky1n9Xyl
  e0d7+iHiMSc3L6LcSPc5xmocRadzOj3PVVN+Wyjx9fvJtb0bZ4a2QH3jyKyrouKn
  7+zwm81saf9PnUvgdN38xiuY6r4a8GoqecVPpMiGmvo8MtkiFvZURvJYGD/wj/eu
  anzAPoFyIAiPfIzXJWBCCLKmy1IiRa+OuABsVFMqdS7MUTQSvAG+O87at4wuPjJT
  nikZtRg+f79LitvwvMjUIDAnERv87A2Y9BQTCu+yVeL5ezT9xKeuKSJ13qs+/kKf
  feRW7WoSIltPGVWLVSrHErk9Oi4632pBzSWQIYSR3BQeXrnalG4fkXxoA8AyHlRO
  LlUlTpW6JYkmY8XbD8FPjmvWZb8mRQpmRJ2HTNb27FL81bkCDQRQp7QFARAA1npZ
  ouUZy+eMJtJcFZvKVxG17m76N4rAOrzLC998bjVJXrWz78k75u+pCU0n298AR8SA
  7m980S+1upBxTwYUw9GIIwhQ6EzPtdFAePvWni0IT1AV4SPy97PSFfWSlB+8Df9P
  YKOU+wG7K/MJqiHxuGCC+tXQrTRjL++VgGxDWyotEEH/5F0ARfYxFIXe6Pzo0su4
  TK22jPf37GX/mJmdh+i4pN57pOkCVqFIfxbcAHtVU7zTtrU3f8+mVIJ6KfNeUgoD
  Xc48Icm5ZemZyHqOkLev6p49a6wRmrKx9CuQTLIDXKAc1fx7NuzvJ/5OMP/b6IUt
  sxtW9/fI97ueS4X3cMvx678fi3Ukq8NvtXbX0uePOddaS8Bg2EQjtTkKXjMEkNsm
  9oxmzLEyIUOQ0XDHE/7JpzJb1qSgEYNKV7yiHev0KX1xWUXfljQ0hV+4ROJ9cm3V
  LvHQvUxrqBr1gRqzVk/WK3U8WrkbKKSbLrGtL/l2+Db68wvL5DIP4a/P578dX3qv
  HMh2cDEoNwrZpgN88AtvEgZpmJMco8SY06UrGuaAUI/PbgCJt3go4BklD2BzBFxS
  y2LNZKQciezphlO4GlD1BG7y4qkPn7SiNSTbB0/8jP7siJquXfzRwS6M+btAIZHC
  HJ8Flx3jUdkXWh5N26GDxRcQqTavgR1LKp5lSq8AEQEAAYkCHwQYAQIACQUCUKe0
  BQIbDAAKCRA2GmiyfRVWCyWmD/4z2vs/MOjXsHp7vBo2MASTPiPuIKZYM7rq4cDV
  f06FUT+kekugLO8Dhz/3YsiPNctArcuL6UKDpvM5IBE8SnWzOWX1iVpcRuTLdkOS
  8ZrXHXTYNDCjXRqh15U3X13mjNON3yyHlqNb9GGe6GwieyeIMjN1Q+aZN4RKsl36
  V1Qg/X1/n+7KlH3yaeC5mz0BqK08L7ROECPTLZrnWBmchHZaC5m6xywAnZDSqg9t
  VXqRiG9D17Ksp0RrG6Cg5zewIh/HmZ/m6RGzW8EaaXWHfftZJPKGFIMvOK9tsQpp
  X7Dcu/DxmdNwdTC9hyOMbszrF/mQ+rvOJM30+FFY5BqDK2/fw6NxCqoMqbxdqwEP
  OcB6DavnJ2IBFKFxfweuq6ywOfFaHkCDYq/SFKVsf4JcWAT6VxrEfVZVhxh7YQgE
  3zJGU1uOvLCxuq624+rbcV3EQyh78hyUuVzyD4eUBoNT2bfQM3YXTTsaKWqEDUUp
  LoI/GcYTXMwAYqoVyWtoLGjmEFlPsgNchCLpDtWaAxTiTTZGsN5DwOK6rR++77t/
  0pSQjB82AMC/OyZFTQ7OhnNSuHYTc8OYG8dz40Zr+QzXN3z69+gfp5OHXvevQuPU
  0op41UoAM1NqcVu1jWqqrv+jq1CDdPmZ4HqT2SIhDQWrdIGIqs1wC/v97Mr3irL1
  bwlGxw==
  =J3ZL
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.84 Josef El-Rayes <josef@FreeBSD.org>


  
pub  2048R/A79DB53C 2004-01-04 Josef El-Rayes <josef@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 58EB F5B7 2AB9 37FE 33C8  716B 59C5 22D9 A79D B53C
  uid                            Josef El-Rayes <josef@daemon.li>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQELBD/4Zd0BCADEH+EDDjEX2ztufB5dele5Bt4XBg3cYncvlTsVEDLR89xtwmFs
  3no9Hs0ImTQwplsDgbixBL3DXWi46dwVK0MGYIUycJxLfsgFdlWngcXYkpWF3O8g
  v4YhytcVi9uSBy8oNB7huiY8IXh4XPgiOKztgCVJZbIgi8ahoif04eHTT9YGOL5x
  Qu+n7D74zAcgzK0XO+O+WXB8EoO/saJxzcCIeEGzfCjq4VyL6JB+1c9CgWlrpI7K
  LOpFqrN2qHygIMxCicp/163AdxD9I1hUtlF/sZYY9BpkbweLLqxKf4qtDYAMZLuS
  xFGfIG8f0imfFeTXt85FgYGxqLMlmdjFefIpAAYptCBKb3NlZiBFbC1SYXllcyA8
  am9zZWZAZGFlbW9uLmxpPokBOgQTAQIAJAUCP/hl3QIbAwUJAeEzgAYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBZxSLZp521PM0PB/91jWBC7yI2obxE+VGsItduiPhC
  0x+Z33suGP8f7ewGBlztKC8y5N9jCGCfG9auwkJ9Xo27zCpMIkba4CfbRqyLxWoh
  ZluHQg5uge7AGefmsdfDsfZq5mPNtUkB8uVn3tXGwVVsxknw8PGtw25wbDCOXTCi
  t6L70v1gJfK8UxFhu0VCdOxbRAuQoIkE+bSO6g8bJrt6JFzhVpuHdgxwJbziWYSp
  nEJUN4Eou4UfCteVQrkh2O7ArHMmAEb89s5xbfNrQ4NdVBXHfsrzEDhWOqgiQ/4m
  o2DAs8iy2aCbWRaKG6G57g+uwhbqEN3gkeDfjhcpBMLqQy8drqx+erNGVYnKtCJK
  b3NlZiBFbC1SYXllcyA8am9zZWZARnJlZUJTRC5vcmc+iQE6BBMBAgAkBQJABsPr
  AhsDBQkB4TOABgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEFnFItmnnbU8miAIALbu
  Y15l3+9kNlv4Arv26aYrRcIYEUcCLIGZnD93NPnyEza4WwsUbCvYgNpKb/wojAA3
  xUdzHtRUfDp++eQU72S7DcRkkTt5vrnwKnH9kMsr2/hCIaO3ESiOVoPeJy91fHEF
  I9K1qP5noJQjfjr1w4ib86spyVb5LH3QPEnyvDX/UTBYiYu8UUYonitLZ3iHk1Ku
  x9SQoPszvkxdM1+d25pbG1uSV8JQRym6TsPQp3RwpbCy5hnwMbDLaWl6fbRwtAxZ
  i6A0cppdbgi+DDrOFoFKuU25YKKOKl76Vy+cpjYPBPRH3mOTYd/i2xliEP56dTJU
  4QqDJPpnJdmvXiCFt5k=
  =UfKm
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.85 Lars Engels <lme@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C0F769F8 2004-08-27
        Key fingerprint = 17FC 08E1 5E09 BD21 489E  2050 29CE 75DA C0F7 69F8
  uid                  Lars Engels <lars.engels@0x20.net>
  sub   1024g/8AD5BF9D 2004-08-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEEvjRYRBAC1jMkUf5HrEQcNSLSK4NogjNTuwxE9d4PjgOiJ04L/haKeUAaB
  x21REw659FNCOW/HDuCzNH4POFQYoe2dyS3lV4xk+YsoJ50NuoCro/tiigBztKB6
  u/Ukq8bReroNwjP1Q2TnCHWxzDIq2HJ2FQtbXXlWKe7ZBu/LFwAsHLenLwCgzkp1
  i0gxqzxWrzIApMiKWB+HORED/3Jjom3MOEZfr27aYvY18700uXui6GAkcxTj2/6X
  s1MVpQt8F/BAgKYkw8Q3qOgoaJPHpnBQXMIB5TXCkXxZYwvUFlLHMOghpZE6/eHn
  3+UdvqsxHGa59Ym7HYzS1IExBVNfof4MVsunQtnGaHyQDMrKt2zF2MmTgASzITWW
  GyOjA/0Qc0K+hUBPsiaVpNcCZs6vPxeU1qSZamyZlVIjfQgRkTGN94bJD7l4qzaK
  hpmOLF8eD6+pA936HVhLfmPsNFkpFgw10oQQVYIVx/Thj5tOX2o7VbXUdQEkdTTO
  t75c2UqZIdPKet/btF+NPnnT3P8u0UdVvpvMeq7thLuJLkDDo7QiTGFycyBFbmdl
  bHMgPGxhcnMuZW5nZWxzQDB4MjAubmV0PoheBBMRAgAeBQJBL40WAhsDBgsJCAcD
  AgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJECnOddrA92n4OuIAn08LIWiZX5vZ5GvClSsa30Wp
  2LG5AJ98fEToSwavm0tAuDHU1kPoDhPSqohGBBMRAgAGBQJBL48NAAoJEI90JpT7
  YBR5I/kAnA3vnk2qg91m3nocHy6nS2tShMUzAJ9RQ1orEGxFGukfgtY9iTTG4Tpg
  /4hzBBARAgAzBQJCVYkTBYMB4TOAJhpodHRwOi8vd3d3LmNhY2VydC5vcmcvaW5k
  ZXgucGhwP2lkPTEwAAoJENK7DQFl0P1Yg9UAn0/WHYshCUKP551shW3EtjUFvSF/
  AJ9EhPPzNRdgS5cs8Hifvd29McguHohGBBARAgAGBQJD/deEAAoJEAwB9WIgsQYJ
  9lYAn3MTmAp+MZn64phFp346NFhy1tRwAJ4xd16I6dRhDMSiNVPQPybwAZTfirkB
  DQRBL40XEAQAobWOOZBUJm+Twj/sGj0bUdlZ5H1Qos5uWEEjamcElcmN4dG6Dyjl
  X+X4dmcAQADm2JH5aajdWKKDjDNaTRbdV9XCe/iogYD9UhbPEQuHovTuDaOQrRsF
  nSCcXH1GABWF+Cp2JA4FVS1gmHykr+u9DZP7CsOosI6PWmOYwySidHsAAwUD/jVL
  iRLUj2qR3ejYTa61ATT5wb6UtuIohpvBNFj4t3V+LWATXmuOP1mYhy3SmoxUcmFj
  uULJ2GHHb+wNnP8YpGdxRVFkBV2grnpKqPdCkcm1ON707w2d3aDCEl9KGzhEvg68
  c4CF0hVkLGIs0qeZfsOwxE4jdYpPl8YuuRZV2ah3iEkEGBECAAkFAkEvjRcCGwwA
  CgkQKc512sD3afjgrgCguloybHuwhKsmOnnD6HSp1G/s4mkAn2VeB3Euh8fg6W/9
  gcKK4GHoPC8/
  =T+Zj
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.86 Udo Erdelhoff <ue@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/E74FA871 1994-07-19 Udo Erdelhoff <uer@de.uu.net>
       Key fingerprint = 8C B1 80 CA 2C 52 73 81  FB A7 B4 03 C5 32 C8 67
  uid                            Udo Erdelhoff <ue@nathan.ruhr.de>
  uid                            Udo Erdelhoff <ue@freebsd.org>
  uid                            Udo Erdelhoff <uerdelho@eu.uu.net>
  uid                            Udo Erdelhoff <uerdelho@uu.net>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAi4rWsAAAAEEAM1u8Y60omElX7Wtrh75P8K0L2Gp6omV6iDuwl9kXYhN94jF
  DE1F4xpkRDWvQxsWbYeIk2F3VYGuN12BhbRNcNqoyniQt2XMmbdEmp6ltumH5WbG
  jR5Xg0LkJ5AJmxvjJXXA9q+/eTfmyTfPjnCL70cTMWHdUl+EBUPoh1XnT6hxAAUR
  tCFVZG8gRXJkZWxob2ZmIDx1ZUBuYXRoYW4ucnVoci5kZT6JAJUDBRA0K3Q0Q+iH
  VedPqHEBAe9vBAC+el5mJpqPkC/+om/SSE7mxyuUqHAx1tNUymL8gTuV3mFB0goM
  xkxhUOMMYe9z2zyi+RXrECfLT2OqqUA60EZpl6Mgymj8SVZSv4ZwXdU8cgynYNfX
  T1pC57mN9mxL10vTTJEix7QsrVz0W479/IkBrhW9nTidQtORW1Si5T5IA7QeVWRv
  IEVyZGVsaG9mZiA8dWVAZnJlZWJzZC5vcmc+iQCVAwUTOwzFWUPoh1XnT6hxAQGl
  eQP/bLMp1qSdkt2/BKchpx+lhOemCmT3LHQ1sNzelb7dBwnsvE3Z9lOycH2pm1ro
  j6x3vmcDAqZ1yh2eFEVNK5abfhuI3QH+9QdgvMcSIQgF3VIMer7JXxNtFFX8JRKm
  +YfLfDifcK+B2HRkpMt9ETY8b3/cYz+gbdKNe4nVde5KPT20IlVkbyBFcmRlbGhv
  ZmYgPHVlcmRlbGhvQGV1LnV1Lm5ldD6JAJUDBRM7DMX9Q+iHVedPqHEBAYHUA/4l
  j98KC7y8cjapO4Hi0r/eO7gUwDujvrBMYbWuhmNCO6xlPfwRNm76tnNiTFdqVLat
  XSrQwEUys9Mq9xe2F2RuqSfYWjmHKX3/gNW3gRJbnBqO1QN6CDqo39a7LgllqFf4
  yFj9V6i1c0WSBiOeWy75DHpsfXHupMxZWPPRWh0TnbQfVWRvIEVyZGVsaG9mZiA8
  dWVyZGVsaG9AdXUubmV0PokAlQMFEzsMxhFD6IdV50+ocQEBzqsD/0nX9rV5cAcd
  jFTayQvoAjb/nIN+TJVHumuC/Glp9fKHlfTjMnsUawma+iQESjUB8XgyeJ0WvR8M
  vQGEMowYr1YTtFiYfFOvrzXZmhB6NfhFV3s34ZLDeBnncUqkas79Pi9G9AP2Y/Mc
  c//i2owj58xTfocYNT5IxVVYjB72Py+3tB1VZG8gRXJkZWxob2ZmIDx1ZXJAZGUu
  dXUubmV0PokAlQMFEzsMxiND6IdV50+ocQEBBJsD/1SVP70fNa3ShAn18+yEXOIL
  TlFYCUmGaBIeAsd7r8tXFYbf5STAOEOiqBB9Y7V1tV4IriACru+9wo5wBQoCLBT1
  RNj4NhwVvkGReTDsA+Zz/vUULrbklVKO724DktO0+WRbn/w99trttuUTGvTHRER3
  BjuOfJ/QoLlnLAsDBMov
  =TCJD
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.87 Ruslan Ermilov <ru@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/996E145E 2004-06-02 Ruslan Ermilov (FreeBSD) <ru@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 274E D201 71ED 11F6 9CCB  0194 A917 E9CC 996E 145E
  uid                            Ruslan Ermilov (FreeBSD Ukraine)
  <ru@FreeBSD.org.ua>
  uid                            Ruslan Ermilov (IPNet) <ru@ip.net.ua>
  sub  1024g/557E3390 2004-06-02 [expires: 2007-06-02]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4958 characters]
  xfUIyIEOONF8sN1I
  =tea/
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.88 Lukas Ertl <le@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/F10D06CB 2000-11-23 Lukas Ertl <le@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 20CD C5B3 3A1D 974E 065A  B524 5588 79A9 F10D 06CB
  uid                            Lukas Ertl <a9404849@unet.univie.ac.at>
  uid                            Lukas Ertl <l.ertl@univie.ac.at>
  uid                            Lukas Ertl <le@univie.ac.at>
  sub  1024g/5960CE8E 2000-11-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.5 (FreeBSD)

  mQGiBDoc52gRBADCgyiLgEDhBbalLQ1VGkvfbdazaBHQRdGjsEPwPEG1xSI/5FFm
  0497ZJEYkUG4rXbgaNATSSS8yrqJ5i0rX2t3Y1TYOVim8gLq5ntUQtAdhHtnZD3n
  GbiBLRNRTD/HYd73ta4V789JMheUrQt192IRZZG8iKMjjaW+YQ5Z7nQxZwCglyEp
  33kslkv25cFVFWEHUhLvck8D/2iTzX35onmQkXdYEk8S8sS71UoSBgf0q5/4D6aq
  /Oq4zUYiChC7WGNNMjLSWDPsvt4U01SHfZVMOmbgJXmY6gE88tv32pGkLaIW+f3v
  BkKLwO8le5GvnfTA+xTyADcrqiZBdtH0zDd1jY61XCsAFyJmMnM+xbwT/dXa+Jtk
  h3CZA/sFdlpJrH65GHcuyuI/6bGwUkQqpTMCmYeXQjcEsTt2bWQ+knaAFJ7q2+uZ
  fmmzlhqNuPZ45TTd6BdRFtJFFOndi45yEZsSN7XNBcHGx5MshL4jCEtqQEDfUogd
  UbwkJtgK0URxFyZ906xhVwgwvX8eW9CzPj0wYsbYLZtGZ4zVobQnTHVrYXMgRXJ0
  bCA8YTk0MDQ4NDlAdW5ldC51bml2aWUuYWMuYXQ+iF8EExECABcFAjoc6IYFCwcK
  AwQDFQMCAxYCAQIXgAASCRBViHmp8Q0GywdlR1BHAAEBbQcAn0oa/bdjZ3ofFKf4
  1GT/UYftjziKAJ0Wzsy8sDahkaJbyWzKupp8Q7Uzy4hGBBARAgAGBQI7oHuHAAoJ
  EKkf+mOb7TNKOesAoIDjx0iq2xsnFfcECkh/zheU5HShAKCpROLbXal5pK3U2XC8
  t44oAXDL7IhGBBARAgAGBQI9S8/aAAoJEBBfSR2o12TYudcAoNufp4D+vHXyCX+g
  K/RMOpcLQmFUAJ9TbuD0ghWzqYY1VGdxrDusUux8dIhGBBARAgAGBQI9O+wTAAoJ
  EEUnYQZfFVEBfVsAnj/sw5aUDA2vEghr6ZgwzCmzPzeaAKCAMiJxQpog5s1HD71V
  3ZhLgk+KWoicBBMBAgAGBQI+sYSdAAoJEC3GaJzjyx7FiZkD/1H+Y2A1iZLXGBb0
  16UTUb7Dk2E6VO81SPtviliM8mx4onuvEHHJq789gi8N3TolhLPnPj1ZfEAGslIX
  5/JQRx71qhk3hDnGNaszxrgoTkYHQaaoxgZyeoWYP2wVHYF3eTXFLjh3Q8ZAZMGX
  yNwsYvvdMTIEP9kIQV/5oyuI4H+eiEYEEBECAAYFAkC9Dq0ACgkQ/PmauBrc0r5s
  +ACfetNYnG+BDKQzDeVgBsP/9depWVkAoI4Ey+1kZmeIdMAwnHOSV8b2TF/GtCBM
  dWthcyBFcnRsIDxsLmVydGxAdW5pdmllLmFjLmF0PohfBBMRAgAXBQI6HOdoBQsH
  CgMEAxUDAgMWAgECF4AAEgkQVYh5qfENBssHZUdQRwABASlAAJ497mVoCv4YJtvI
  begRpjXIpnPRhACffoiU3BSc8pN7gUlWtGZDB8Y1Xh6IRgQQEQIABgUCO6B7gAAK
  CRCpH/pjm+0zSu47AJ9KbtPOqVhHdF5APDbrc3olf7lyNACfc4M3ZZLSXzG2fsoH
  LoVX93P4xKaIRgQQEQIABgUCPUvP1AAKCRAQX0kdqNdk2FxfAJ9WA+1axtpqoafb
  5KAMCZB0ALSg/ACdFFizbtQM51ebXiNVhcT3rmVorCeIRgQQEQIABgUCPTvsEAAK
  CRBFJ2EGXxVRAcQuAJ9YP7X9N3xWPpgWF91eHfOtsCS0OQCfdKlgYCv3vJfFNjFj
  H9pNkBgjrtmInAQTAQIABgUCPrGEmAAKCRAtxmic48sexRS4A/412GhjArnp4sER
  F50HACd++Dmajzjbaycih0UyFk9Jhx7lkpNMFV0EyNKJq9unBfvuX4ji8kuq62ln
  I+p/avkjBkpqN9XH0YIQkCYh7X/I5saVWTSqUJGZMPR0HrnJziWyOAiQWEfJc4/A
  yY6IuS4HMIRvlcVql9MgMWUvsiCwiYhGBBARAgAGBQJAvQ6tAAoJEPz5mrga3NK+
  5uMAmgOksIQqUnvIB9AA/egOVWPNTIABAJ9iWClWufO9VSjm+uKCXFoEZbBAfbQc
  THVrYXMgRXJ0bCA8bGVAdW5pdmllLmFjLmF0PohfBBMRAgAXBQI6HOhwBQsHCgME
  AxUDAgMWAgECF4AAEgkQVYh5qfENBssHZUdQRwABAdfRAJ9sUaTyswjTHMCSqZHN
  ZDAsCVhyDACfehlPEYgA/zu0rHhQW1fFxRlkhTaIRgQQEQIABgUCO6B7hwAKCRCp
  H/pjm+0zSh21AJ9sa+U9/NyXhVUm+HjhpV/bL0Le7QCfVc80UHqb3b0Dcen+jov7
  tiJ3eraIRgQQEQIABgUCPUvP2gAKCRAQX0kdqNdk2A3wAKCR+d/9qrGqzpGoBLQA
  b9SRAjl/BQCgop5t90WbPwuJm/AVdbE+N6As2w+IRgQQEQIABgUCPTvsEwAKCRBF
  J2EGXxVRASlFAKCFlpd7McKT98cATC+8Sd4RFNAUVACfRHTANXgfK7hmvvD0pWr5
  nofT7p+InAQTAQIABgUCPrGEnQAKCRAtxmic48sexfwPA/9WyE6OAshMZUuCjHvo
  nHt0G+qomn+6CrPrps9il0ofWAWHEDMM57OkUYu8O1uY4G2WDfcUGx3XrzHxqsch
  Seeb5/aD4z57ZQzdGz6zRyorJxHJ2S4vTvLv5QWSKCBqYUEEYgPC22C+JHCfvTcx
  76bDE41skqjwcJNNo0sPcMHAMYhGBBARAgAGBQJAvQ6tAAoJEPz5mrga3NK+qYEA
  oLuLq1uPXXdYnrJ4e+c3qI3Te5FBAJ9lkHFlMp+6lcQ/fN3kSxWMrH1ohLQbTHVr
  YXMgRXJ0bCA8bGVARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAkAmTJ0CGwMGCwkIBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQVYh5qfENBsty0QCbB6IgEk3WC8br8usvNqWt2t3y
  93IAnjwh2DGgCRk9AH7fdNoSF+an6CquiEYEEBECAAYFAkC9DqgACgkQ/PmauBrc
  0r7yNgCfegCimXz8NHxxTnfsz3UU++dz4jYAn1nPAh8hwYPh1rWUjHh/ATX356x4
  uQENBDoc54kQBACRE1IriFYgaKg3pDeBPDM/BUflmZSlC50NIgCadloOGwu3AFcs
  ooWwN9nsVehbN9xjfZa34/xXo09Rn14o5kTKYGSqzYY0XbsNjZl5uj0gTGFRmjS7
  fNoWpdsfh38xXZAJOghxd/KFRV5fdnKoEPz+ARNo2DRZpiiEJUa14e6lpwAEDQP/
  TvA9mc8OEa9dn0AzCRwvITqx80WBRBVBl9bC+fx4R/CCt0O+gtkoPBlAdY/r0+XQ
  ZhCeOROXy7e1sbAMm0U0QHgckne83VgzV9TAWHtP2dfGgtOzUE4PlUVBerTCGADP
  FTN+kcvV6U/O+knnJGmnxxOq/9qtkdtEHvyAzWjehPaITgQYEQIABgUCOhzniQAS
  CRBViHmp8Q0GywdlR1BHAAEBIkQAn19uApjyy6+M+JD7Qt8inbcYjk7cAJ0eNltS
  Fv2s0kptGIN2izILm1myaA==
  =qAVp
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.89 Brendan Fabeny <bf@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/9806EBC1 2010-06-08 [expires: 2012-06-07]
        Key fingerprint = 2075 ADD3 7634 A4F9 5357  D934 08E7 06D9 9806 EBC1
  uid                  b. f. <bf@freebsd.org>
  sub   2048R/1CD0AD79 2010-06-08 [expires: 2012-06-07]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEwNjXUBCACWeNjUFZ8rzqxrEIdL3wVrvkWVwaf5HW0YwoIMq7ba3hRcPWuv
  yr3frrdvqJv9rHJYA8f6uE5dCkb7OSI3YXHC5QN/H9xB1bvRuSUyD1MwmuihUX/A
  7yk7HzUE3sXy1U3QIMJWgpvnN242OZtH2XlanuSoDdBL4Qh2Fw7ywQaZvzNlZKUa
  hPF0Ty7wci/5xuKB7T72Qk4vAYYqxUxYJR/5ox8vM/xiAh5XxPbOuAF0p/wQiiRi
  NjF/f6tluQu6Q6VFwHXGcZvJK39nNNpadsDCegdRCUUFJsHm8dSjlIyi5CTyUsXf
  btdlagPTlhiBtOYgtcfRZoPBLFjVafjqqL57ABEBAAG0FmIuIGYuIDxiZkBmcmVl
  YnNkLm9yZz6JAT4EEwECACgFAkwNjXUCGwMFCQPCZwAGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQW
  AgMBAh4BAheAAAoJEAjnBtmYBuvBVG4H/Rc/AqfFfQi+qph0HKggVJyzEKvhVWhR
  8RZ+8zS4t72b4kIJT8FUOiHMpq/+qC+Lt5MFPCtxmOETDgpD9GM1EkgJ1rSDrN8m
  kbXuQ9Z95KztU0tGsv87JT0xSpxeMnYaQ1NWx5bkKG5AOf6ZZaUVas0XH8/9QCFH
  gqy7Xe2eGsLO52ZH/4AI8cFc0FPF17hSWTIAwIyuxcRLas+KdV1j74xaBu6parX3
  2FoquEFRAPoEcuey2aSWoo4OCBCoGYqh4mhWbEuLOac0NP3oLDFjEDJhE7UT+0gx
  W5LLwPr0FARkAbRZp84vt9rD5MrhNcZy0X3PBpykium4OrEIp5l9OM65AQ0ETA2N
  dQEIAK1D1POvE2tRnTeNRW6lw/bu9zx8d4PS2R7GepQkbUWQxpgcwSEoB1JGN8jw
  0iKD8KRoFLwQx+TizzRShRsOeYj7beK6rY5H1C0DbrQX6T7eMumOVV2RklVFqYiZ
  HcJh8LGjJN/tKt4k7OnDs40lHOFHxvKW+PiKogfiWDKpc/wns9mAhcXrbT0SZ4Be
  qbQOsZMfUbvOZUek4+lOZuaCb0M3QU47bsFrJonPn7VEHw7mkhTNL9a6KKc4ZqQw
  52ECVq4dKjNIkvaQZyosA7tRCr+CBYUumE6fssk72SdT0RD/tgHgKfgWZ9mxB3R0
  l7CCm8v4c24tZQuuGQG26WWeD8sAEQEAAYkBJQQYAQIADwUCTA2NdQIbDAUJA8Jn
  AAAKCRAI5wbZmAbrwabXB/9ggUz/04tDZdX4pDsfDoBKtnJ9r1yNWrniBBNlcVLZ
  G+3BwF5EfZAA/q3lSJmC4BVzaDUwrrL/zbPb0WhE5cGG/byLiByXsEDVSId4Kv/Z
  bLaPyox8RIYUL/wCjt/57FIORwGVhUr8oDDRLeSoIsazXWhvWfx9qCdzcZTabSkN
  74Q0WxQuOagvpl4Kcf3eQEQuB+BvxDQx9JvEXUZanurRP018uTdXficJ5MS+SwXq
  gJUSSPybwVjK/ll1G33185jnSQSFNwGq1udet7vkDjQKNmkcev1SJY1g0S9iFKRz
  e6dmnydHGtQ0508cCusMPNCQ4HRhQHEW7w5yu1J4t3UY
  =bgLz
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.90 Guido Falsi <madpilot@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/56CBD293 2012-04-12
        Key fingerprint = F317 2057 E17E 4E3A 3DA5  9E1D 1AE6 860E 56CB D293
  uid                  Guido Falsi <madpilot@FreeBSD.org>
  uid                  Guido Falsi <mad@madpilot.net>
  sub   2048R/1F9772C5 2012-04-12


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE+G+l0BCADi/WBQ0aRJfnE7LBPsM0G3m/m3Yx7OPu4iYFvS84xawmRHtCNj
  WIntsxuXfptkmEo3Rsw816WUrek8dxoUAYdHd+EcpBcnnDzfDH5LW/TZ4gbrFezr
  HPdRp7wdxi23GN80qPwHEwXuF0X4Wy5V0OO8B6VT/nA0ADYnBDhXS52HGIJ/GCUj
  gqJn+phDTdCFLvrSFdmgx4Wlc0W5Z1p5cmDF9l8L/hc959AeyNf7I9dXnjekGM9g
  Vv7UDUYzCifR3U8T0fnfdMmS8NeI9NC+wuREpRO4lKOkTnj9TtQJRiptlhcHQiAl
  G1cFqs7EQo57Tqq6cxD1FycZJLuC32bGbgalABEBAAG0Hkd1aWRvIEZhbHNpIDxt
  YWRAbWFkcGlsb3QubmV0PokBOAQTAQIAIgUCT4b6XQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoL
  BBYCAwECHgECF4AACgkQGuaGDlbL0pOWigf/YVTVf3+ZRnzeGP7CjGV1Wrrxzjc8
  h8W64NZasV0XLHGFjl5MYwtm9jJ9gbL8Ubtqstey7lYpjOk2fG6YDhY5eptWCpR6
  1QqYrioukhCfKbodSk6PnIZcx719nJVK2P7ihdFEN78TavpBwqIf9hGEcKkMpbRF
  Qv1mYvXDhKVwQGY+8bkH/a/pAWmIyD4qMfKCMurH5DexxEt5SYWu5BB5hd/DWyZ0
  wuZ+F79KMPzLBPJW5cpdLNbrvenSqFZGJEGhtTp7GFJJr6lTy8VLBArxmFHiY5jG
  yR45eZEGDcz86FfGgvPnnpi7aNCc/ROdF7fnZYPh8uZGGjQbd4EYK4xMzbQiR3Vp
  ZG8gRmFsc2kgPG1hZHBpbG90QEZyZWVCU0Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCT4b7cwIb
  AwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQGuaGDlbL0pPa4ggAitrBDz1O
  eoSGLYI4RACHHe6pZm42hLo3KJKCxEKa1KdPYY6AfhRxuv8jftKRXUHcroeSgvqX
  A3waN/ko6AuqZOITVbdFPBLuXw9K92eMz2LuDfnVHiZOKO3FrAH8lxB/8qB7diqv
  VXiDof7BBcdRK2YdOFu6m422vNGmG9H97l6RPQVPJV8+alxubryLZvBmcpR7H9M0
  gQIHKRiHxv5JgwuEQ1/ZrJGMIhZLYB3u2dMqEy2dLmO1bqqMHLhGhOlAPqhHXEiC
  RNGVDj2uhUJR90dv5j+SH5T0bUhyg3Li+SD0h893ClJ+c/5ryPQBnWEyc4tnV9ih
  Cuz7iBUvLwWztLkBDQRPhvpdAQgAsd6mrOq1GSZwlzRscNQa9W2WB/3Tj4ON4PL2
  e9B+hc9lT/ny2zB3agXu5wbsXTzwxgJpQT7hNHkCSckW98h3HRjFfhZPNCgInuUG
  sjcNyVguQh+/47ckhph0s7U+6B4yNuIiqQZk4mo8WgCNj1YIihVmGWEsgDOwMaaj
  bDYZ0r1/3GkKlYjOXeUuT/WgourrSR5oZJVNA/k4X2H7M3JUr1BSc32L7BJt8M7A
  ntul6k17J0L8GmkvLvTUtQTO+p+DYQMna2ngD3PbAvQRcbEGnkg9ABrdEF0Wp4Gx
  +gGGWsyFKlHvPdMtgWAy3JsS+rQapG6LoW3yUJpwpEpA86KdBwARAQABiQEfBBgB
  AgAJBQJPhvpdAhsMAAoJEBrmhg5Wy9KTNfEH/R0zTYbvDdCEirZkfJYD4SbrvPaz
  hGvCihGra+H0O4C/oZmDhKmf8hy3D0LxsWwJS0exdEoXirwBJOAdWhcBlCz6NEs7
  jtHf1rVTBGxmveSU5v+pn4spljJVn/FInw9TAys8z0ezptMm3qDzPEv0UE26FFNV
  i6cHeJoPaVSZStMa+eRjkhzX+Ju0vj9ZL5d8YJhI9eM1TKvciQTVhZbECuXIon4e
  7BaX7sVnRFW7YCHcacyJii10iwNLzq6CgL8RUxgawat78VenlJmisneR221no5mn
  2NbmuXXJ3sPZcaVii3apAtu1bdApLvi7U2N99uVfgQoZ3MDXCSUuyDJgc+s=
  =pMfj
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.91 Rong-En Fan <rafan@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/86FD8C68 2004-06-04
        Key fingerprint = DC9E 5B4D 2DDA D5C7 B6F8  6E69 D78E 1091 86FD 8C68
  uid                  Rong-En Fan <rafan@infor.org>
  uid                  Rong-En Fan <rafan@csie.org>
  uid                  Rong-En Fan <rafan@FreeBSD.org>
  sub   2048g/42A8637E 2009-01-25 [expires: 2012-07-08]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4824 characters]
  D/Fet8nCx6Ef1M1J4Q==
  =1iVI
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.92 Stefan Farfeleder <stefanf@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/8BEFD15F 2004-03-14 Stefan Farfeleder <stefan@fafoe.narf.at>
       Key fingerprint = 4220 FE60 A4A1 A490 5213  27A6 319F 8B28 8BEF D15F
  uid                            Stefan Farfeleder
  <stefanf@complang.tuwien.ac.at>
  uid                            Stefan Farfeleder <stefanf@FreeBSD.org>
  uid                            Stefan Farfeleder <stefanf@ten15.org>
  sub  2048g/418753E9 2004-03-14 [expires: 2007-03-14]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEBUhZkRBACOyBTXaf9n0gkvq52yhACaPjUpAY4c+Z+xDM5jZZNpcaEyuU5N
  ipJdvlKIIkfB+Jka5TxiUBskSo6cegPW7k3G9/as+39SeOexEw5aH1WROcrqD1Wq
  iBTJ/Ey8eVleGTP/3vpbUoT3gcNZuus00J75OmJV06xyTA9M0tSy1/aIxwCgrbCJ
  Xr3wLOPYiGXf5WbWfy08DmUEAI2xYIycYgZ7ogcqFcu6gShO/uTcXkZL0xOIC8el
  rAC/HciJagmvYPjQimQeKhqyX+uvnhguiS+XZYx9yqegOG1dSOVWw6FJTYgzKeT7
  6tHmaplB4JQLkUSBn8p2fsyXAaIA4M+2c9fYf59El5+OyfOhGfAEJNJv1oGLYWic
  Bbt0A/98H+rPmPwtv4ntIvCq5xkvjENzmG6WerNF5dXHsoG6Lnhe++4jUquHseEI
  +u4ou+v1it5vBTnPI2Wz02WP1Oyz7JC0cPAbrTGz+eaaNV+M1wD7yqj1poW74buk
  4hJ+myIqC1dRrliAyrr75xHl3pr212+8Cty8RTiNF9xgICtH3bQoU3RlZmFuIEZh
  cmZlbGVkZXIgPHN0ZWZhbkBmYWZvZS5uYXJmLmF0PohnBBMRAgAnAhsDBQkFo5qA
  BgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheABQJAmCd/AhkBAAoJEDGfiyiL79FfqEoAn0cP
  NQJYvSLWsU4gD/cffKUtLEKiAJ47lf0I7dFdAJSqqxSCOrw7iuWhTrQxU3RlZmFu
  IEZhcmZlbGVkZXIgPHN0ZWZhbmZAY29tcGxhbmcudHV3aWVuLmFjLmF0PohkBBMR
  AgAkBQJAVIenAhsDBQkFo5qABgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEDGfiyiL
  79FfeOMAnR6XllE6b+BKnoRjBOC06PXfoK0jAJ4yDtL0vkYkW9LRmoFkWpxJYilU
  ALQnU3RlZmFuIEZhcmZlbGVkZXIgPHN0ZWZhbmZARnJlZUJTRC5vcmc+iGUEExEC
  ACUFAkCYJIMCGwMFCQWjmoAHCwkIBwMCAQMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEDGfiyiL
  79FfwykAoIes15zWxNJ7iQr1n4rP+x1LidM5AKCDakRpNHAdMiaJJRNrHt9I1kOu
  FbQlU3RlZmFuIEZhcmZlbGVkZXIgPHN0ZWZhbmZAdGVuMTUub3JnPohlBBMRAgAl
  BQJAmC7cAhsDBQkFo5qABwsJCAcDAgEDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRAxn4soi+/R
  X//IAKCmPHdkW+JyvXq8Ph/4AcoSYGltQgCeOyA+WXLvjD8s36h1ITQXleLr0Ju5
  Ag0EQFSFrBAIANrcNEggDb7bS/TkhZg5CEw0HP0bFOogCowNgGZ/9EzZA1SvABYb
  vun0RyK0Ceh51Vr0Lb01i6cIDTH/cBVMqXX75YPusncMzsEuMdBCzMqKRPCpimUD
  jFmMIBrkbtu8OTwaL+Xy1j7/SyfYv8fV6q6ibGWgN4pcyDmItTWYRNnR1G4EdIvl
  a2CgQr7AgzWPGeeZLrUqUuLjYKwZ5JUqch3ooU4e+eFkYjovMyiC5E23UxZWyDZQ
  DA1aOizxH7519R5l1YDsrqjZdVz3Ks7iCPYZ+T2QMGM7oUDjbt0xAhQCt15yj2K7
  f0m6KtmHWzwgf5Dagcph00anBMldDQ1RqscAAwUIAMReNMLnk1jhYUYoitYNDJTO
  Pp1X5bk66+b5yHW2Ul9DDboe9tp37AoSJf1hEI7eyB1qkKO3bt9nePKOuAe64ft9
  jMYEm70IS3tmo3hHyTbLuOpxF3f7ZHmai2gXPdDmIczDqkE1PneX9gJQadQTqvky
  4PVHKVUGTBScI0S830ZBbIsvoYimjGCPMuz4UT0vKR3XLay4RjwCYC6waqRuJoBq
  rfm/vmx6/GNfb/jwZgN3QYPgTptx65eAdEAy2C3Y7RbMrbx9qqvx5TxaS2yVFy6X
  6gIrSmFSFE8rplPDActw1V4YMyuwnyVvGe93pYwYfxzM/BxN09V9QBQUhIa7TMiI
  TwQYEQIADwUCQFSFrAIbDAUJBaOagAAKCRAxn4soi+/RXy2fAJ99u5jBvCIXuEPa
  rLB9utH3lU/ymgCcD/fpfY9v7wyOrivOy6Wz3ZWjdnQ=
  =9khA
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.93 Babak Farrokhi <farrokhi@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/7C810476 2005-12-22
        Key fingerprint = AABD 388F A207 58B4 2EE3  5DFD 4FC1 32C3 7C81 0476
  uid                  Babak Farrokhi <farrokhi@FreeBSD.org>
  uid                  Babak Farrokhi <babak@farrokhi.net>
  sub   2048g/2A5F93C7 2005-12-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEOquWMRBADPeAMeFy9OMbD3PxFjNmPIuY9CMb/fP9G3KNugVwLoHj29pXHS
  QDo9OGHmA6udL6ZjZt/cWsU6CBwrVmr7nnqIXwOFGsvv4sT4cQJd51ypMFcvrYvi
  UmdfnNZWeggviCMYdZErMqVdH7QKZyZ/7xB1IBV/66Bu768nQlSpTmqTYwCgwpUr
  8V37ACzVXUZ/1CPqtadIe50D/1rlR4GTzMnmJGBbqY4c2nNtaUA2HEzI11QsHvFp
  jTEcHI/RdhLv8dcFFAD0PmLC+5W7OydXvQXBfWzVXmrEPzFprwOc79wfCB+JzOt9
  JzyClVDYvhYd0f2kxrXOR3ddLaBCMU9A/NxvDL05TCE8b3rSuV2VRT6E6A45/88t
  aKKvA/9ewMdS3zicyyK33FTYTecGJc6Kt1ke/spq6jo6k3+L94Z7eZrZrhXGMRYg
  Ibbm3VuxoPeIqyY8SujHwNNzP7PqGp8MVefjzktldMyvbJex8oIyB0NMrHTJ2JTp
  ScJAetOE/mXYhMSACgWbebu6uBEigmaz1D4WNU/ITf8xuX784rQjQmFiYWsgRmFy
  cm9raGkgPGJhYmFrQGZhcnJva2hpLm5ldD6IYAQTEQIAIAUCQ6q5YwIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEE/BMsN8gQR2iM4AoKXtRmdbGhmrJ3cW6lcd
  gP4IUfUkAJ9mqLQk3ztstsPzzovhwV4sIH2VgbQlQmFiYWsgRmFycm9raGkgPGZh
  cnJva2hpQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJFUO2LAhsDBgsJCAcDAgQVAggD
  BBYCAwECHgECF4AACgkQT8Eyw3yBBHZd/gCgmHXJVgY+AwvJvL2v2qG6+P2EsP4A
  nimm5LNueFg2PbDsRb+Iz53zw8d6uQINBEOquXEQCADPKrfxmpqJEbVpJV1PfcLJ
  KpvF/0s1NEhvrXVnm0GhId8R96n22E9oD7QYTw/+TkdCksw0dcAIvFH2y++HNQoE
  NVgoyVW32Rw076Va8nizA2icB6hEJwKiI400qKjZknj2pnILPHORq+Zl43sHaXnB
  imchl5U9gZI4EXCRC0u87oLd0IHuFMUGYEfhsxninLpmFNPjS55zEhPDIBTuFFiN
  NFZ8aLxq6APGd1lbLJhYnQIYZJreaI3lXc0VYqjkaB5WBeYXKNNF3y39yNY3SXFt
  /dwIP60IoaIAjARFLqvUNYOsHpjsVAItxxMdTpAlX28VYWsr3quGL97Xhd4NfDvb
  AAMFB/9ep1jcpFocEOurMYZkIrPE0CdgdeWzlhHhW2F38cZTj46WxoAY21QOfjRx
  tCcGDrKNNwoHO3TIsuPrEI1OtJ4y8b7Pj2zuv/kUAEMUjl5dutg2kIDz5cs5zxI6
  4HhUx17vQGTOK3l1I2JxoNrMKPcDKxegHqYqpzb6vEr3gsKT7GSeMBREq0rvfZfQ
  ZmZTLfdy0AiQ6KsVt1YV9wUE7Kq5OmhjVZNovhZtxO/tzppQLNX/62wdf1OmFZIn
  xWrYFHeH/N+QGBmMRf0NMb0oOn4nEMem9QhSRcW9UcyU1K7Usa3m3WG7qrmcq+ri
  9RVM7/8wJCKNJD1ej35rMQYVrolIiEkEGBECAAkFAkOquXECGwwACgkQT8Eyw3yB
  BHZy+ACgqz3KenkNoTQKFv4nrGUHnAqMm5sAn2Z+BhMOzEhuimOTVLXVzKuipov0
  =vL0B
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.94 Chris D. Faulhaber <jedgar@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/FE817A50 2000-12-20 Chris D. Faulhaber <jedgar@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = A47D A838 9216 F921 A456  54FF 39B6 86E0 FE81 7A50
  uid                            Chris D. Faulhaber <jedgar@fxp.org>
  sub  2048g/93452698 2000-12-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDpBP9wRBACTXnvtFjxGYNH2xj0oZ09ggebJAzNOz6FiQKBkYo76EtyhFU2U
  s8F6HJmhAVJVEodJiA2V+mbVVI9wG1r+yFxgpC4JCdtozSt2cgKHlfFcrAUn/bVX
  p3ZiVio4/tWVS4kcOZcN/gfXxykG3Z6IgeMct4P/v+Yby5FKrjFcHUXrYwCgpTuq
  u89HjAet3e4MOkJ43QDOqf0D/jQTRdivb0N302svCzG1ccc1y7YhiLN7GEY6VttK
  Dkb9psNQFlgd+GNOpQqXXvh0EhzC0sA+lNo6F6rWZsrtQD/i2vAubzmtvgsF+UIp
  268IbgRs1RHW5ZOqzkvDjMN+8/Kk/v4qQ+62WAuP2/iZn6bAjAfBPd5SGa97SZ3E
  d0sjA/9o+3jTgxhNz56fxQb/e2B4lqPxuIsorxB28hmXliOVRQBHwx4e8XNvN2Xz
  WklapX3AWKP/D1ZyzxNEaBezu4NBFpl9HqudFDyFeRzyrhGSD/f3XtlDTHD5hv31
  +LSprexLW8nxbsKKjX94LnyYItRGcf7gU5z1V73amT0vedaXj7QjQ2hyaXMgRC4g
  RmF1bGhhYmVyIDxqZWRnYXJAZnhwLm9yZz6IVwQTEQIAFwUCOkE/3AULBwoDBAMV
  AwIDFgIBAheAAAoJEDm2huD+gXpQaPQAnR/EryK6lqRdUFT3CQkf9a7mds4SAJ9b
  Uh/4pgPEMHVqh/mYuabRi+D0vYhGBBARAgAGBQI6Zft3AAoJENwfuC7pkT1X3MwA
  oPeTrHw/8GFopppT/LtI41zM4NZ8AKCEPsKoGwmtolGYwCTGc4sZje1lTIhGBBAR
  AgAGBQI6Z05CAAoJENh2/K3Z1dz40l4AoLHYYCgZoCWLtS4ybw7MZK5ZbIkXAJoC
  C5q0lY5Kg+UReRewOH1vzz/wyYhGBBARAgAGBQI6gqxpAAoJEJ0r034T/C2b5uYA
  oK8oK8CubWexgX1rJoKRINWBjEtoAJoCOat7l1Q6xjBN1E8fqn7f09Vfo7QnQ2hy
  aXMgRC4gRmF1bGhhYmVyIDxqZWRnYXJARnJlZUJTRC5vcmc+iFcEExECABcFAjpB
  aRwFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRA5tobg/oF6UJDOAJwKrq6xPbruIKSiL3O0
  0Npnq1h4yACfXIkxgKsR5KxKk6kr58ZxZd2Dsn6IRgQQEQIABgUCOmdOSQAKCRDY
  dvyt2dXc+AxbAKCzZ1Rvjn6P2kLaCo7/2A6LOetihQCfdL8Wo82cTXSpsGTJg4LU
  FjlE9XGIRgQQEQIABgUCOoKsdgAKCRCdK9N+E/wtm+CiAKCCd05PPCM3ffd85LKm
  +cRR3PTybgCgu5y+kYYTJB3hBchxggLCrJ166wm5Ag0EOkFAfBAIANHkcMb9WQWx
  1A390MV8UFdR8eqiYZfuFHaNwgT3Ou+0QcawP6uC9gbeqEpNnlHrE3giJvP7BrNM
  zut7Y2Ca5FJ1oy0m48OwmZY5AP2lN1CsIoU1bOCQ48R3KCB6Wb2dE442MEdMen73
  +HzNnLiFGwifqn5yAHVIzfKilhpRUFr5lbZJkBk5NIc+Ny+ZK1JHXuJZ3jdKFBu/
  Gusip9Dpd+UANyF8Tq+S3YfP8lFu7zA1JAHu5LnDOo/K1gZ6EZJxc5hYUu98Y6Xv
  6EJLEwjKHNZLI8skX2uXR/0zQsZNz5FbSVGdQfYJlq9q3eDZBBoibc4Pf8LPOXLM
  HhKyj39FE4sAAwUIALTlJVYI4353pzebM8D9mtqXrXY1qusNqm63pWHosPuG75XT
  2hOmjuFFyoC7TEsMe57BUag3HiWyNR/CrVw9AppqZ1s4O/zAo4HlkJbZ9rhv9IO9
  FiTR5FWtNCArAQJWpflRMYuVthZVVTGEM+zx2BTNhBdU4LEtRMz28E/r+tn72sMc
  ypZv6/FSs5Rn0/rO4zYiIisk3ZLYCbJMHQIxjAIdwH2XJBYbbuyN9GbCLVOcIlkt
  sbdwCNIQXY7rBX7g4Br16NCo0g35p/92s9QFFN6GJIzdOpbq7JVHnkZhMLfJgGhm
  JIS85paJGy0bbb4qPnE+Tmi3apYe3tZ8FjkKRfKIRgQYEQIABgUCOkFAfAAKCRA5
  tobg/oF6UKe8AJ9QmSqCD+d8ex1kMxJ0SZZqIcSO+gCfUUTrdZCUu9yC3KJIjvzH
  6r7mPk8=
  =R6MH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.95 Brian F. Feldman <green@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/41C13DE3 2000-01-11 Brian Fundakowski Feldman <green@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 6A32 733A 1BF6 E07B 5B8D  AE14 CC9D DCA2 41C1 3DE3
  sub  1024g/A98B9FCC 2000-01-11 [expires: 2001-01-10]

  pub  1024D/773905D6 2000-09-02 Brian Fundakowski Feldman <green@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = FE23 7481 91EA 5E58 45EA  6A01 B552 B043 7739 05D6
  sub  2048g/D2009B98 2000-09-02


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDh63HoRBADnIWpOjAts71A8JG07tKjUYV72Ky0nWN9HAtS8FJTGeT1eXwGI
  Wxgl0mTrmb+fUWuEt1xyB+0h9uzwbWgrojBiVEyPbfdORFvOlWQ5VXub41vxz0Es
  AvQt/HptyH5UKPHCtK/5WbgAHPZldlp5rBPA/E9OnsfgVeSf23eyqkup8wCgi7g5
  nKKJ1LaE0Y1eVhGLaOSYP+MD/0j69SjwjUpIAe47u1SJLsx/K+vP6Mx7oqw2gD1v
  Ap6sJnpNVx9vpr+DozYGrGFb+LnnML2/JqU2OQswCBRWmqkATJDrrdg+VyXIdyXV
  slk/6paQ/qPjcnyLFXWgQuyoL1me+4e36LFCxFTRVcfvO6kidOXGmDQ2ue/Khjef
  XLRWBADK40RjC89IrGX4PuapS9fOSj++GfWHZsdxuxSYT205sZhMOiTECR+DPZ5p
  06si2rPf6GbS/3zPEYd8J5wzHTS5kk3venhpxjze1ltloDQm6hD7/yJdK9poBa8P
  kRuEYqM8RNWpwNKu1x8SsqyyYy/JzceAAXs1zAs3g7CoLHGag7QtQnJpYW4gRnVu
  ZGFrb3dza2kgRmVsZG1hbiA8Z3JlZW5ARnJlZUJTRC5vcmc+iFwEExECABwFAjh6
  3HoFCQHhM4AECwoEAwMVAwIDFgIBAheAAAoJEMyd3KJBwT3j9EAAn0c1DQKEVawy
  t2zfgVxyIYsw+ca+AJ9CrtFiZ3yQIp0Y2alhcRBhM+13I7kBDQQ4etyeEAQAhBiJ
  oc5q7eotOiSkna9BDGxlxg8fM2+wb/MBTrOUZ+BkbsVYRNBQnzzYtczS7uwXt4Fc
  Oy0iBD+uOEhVDZgXNQLFg6HxyN+xikgWiPx0vKjQVIfKB1R1Uqh2VIslGc90TS8f
  WTo+7gkcwR5Kjq6m8rs8qeFa0GqrtTP+bRBoj9sAAwUD/AvVkkCNJK7pRWDWVSJk
  NPmvEJ/8i+YahBLcUkg+4H8nSh+fNdhI2ED6CN5ZU7yYiTN5iAc9HJLDLFzHRIDX
  KyGS3JqzwrT6+HKTaS2fVKFVeGVgzlTvczWizabEZAOMQOrV3F46ei4STqBjM09/
  nNhGlL2ce641KZ6zgdtCG6PaiEwEGBECAAwFAjh63J4FCQHhM4AACgkQzJ3cokHB
  PeNuVgCfdFUKo5EQLwqnGxcw5zAzqDnFVkcAn0o58BEAPRr2RoAHHWWJn5JoyJD1
  mQGiBDmwog8RBAC+zE0IpGNV1naZh9os6S//ct1MfEMBoHH2TQhajIfLVraWA1I9
  AbOTuYYsPgxqK44ZnPUnNLmgIRBeVJXklXsdvjtMrh7QMj7evAGneT4vVdVj/9aY
  7mEBuQephgvE4bUM7RPvOc/paiY08+HANljrvxcmMhygDTP5SEp/QJn7zwCghB66
  YVHI5u4xBAcHiHbyJWShmekEAIUWEIL4I33C9/yuenYogKLLS2/wmMYMCM5uMTkF
  jls9KtfW/TQz8M8ZU6xdVBQjvDpw9G96l78amjiMN9Gm32C8m3HJaN0V+4SGJjiQ
  fL07gu60LG0phnk1CtWLVQnH0LuIyB8jJeoaeYmS2Xv0rLLeMQ/hgUcQB8xu61Z4
  n1shBACf1w7B9ivEhBGWBsjuX2gTfW2eS4Mprs7FD1/8f/wbdvhitMdjZOFjOIO8
  yi/2W6B6T3suTcUgdC2qFmXkiWUun5kpGp/KRvrYm2eKpfveOL0HgD7juEZtBJcT
  zV4oMel8TlZidIjIgLUeTbGfxbYPm0gONEGZHsymlZg9/7sDS7QtQnJpYW4gRnVu
  ZGFrb3dza2kgRmVsZG1hbiA8Z3JlZW5ARnJlZUJTRC5vcmc+iFYEExECABYFAjmw
  og8ECwoEAwMVAwIDFgIBAheAAAoJELVSsEN3OQXWVdUAnR13DerFrFdS3xufFox/
  m9T+VKs6AJ0Y7mgJalqPTTalJB3fbWUeIsZBsLkCDQQ5sKJfEAgA5LI3C4rGWWbG
  cGZMLDhuBhjcoSFeWnrVVVZAPEm92+LcrfoT1Slp/2+KcKTJN/uQA0EpNmgUFBYr
  3vSoVoVm10xBxBIX0zP7uPQNYKoJX3gLBiRZ3xOo4A6VqEpRbo5yjj3rshN4IO9B
  T9zqx0ZoHSSsCds0Ax/m+0eSTghl+Shle1tbJstgcoxf6peKa6XcOAJWtQ+r6hZB
  Z1tpjmIrfaeG/26da858C4TcogNhi1cpbyfQTZA7070JBnpRjhcQpELT4hRsJV2G
  BX0dZn2hJOb5J5zl2M0N0Yx2BHM6mVT+oUc4EvfRn6fuhVRwIuckxwXaA31vWNPh
  v+S9VD5BqwADBQgAjOXR9HNAh/teG0p4ynOlWx5G+tBWSfqWAKOSpi9SKb2Zipjg
  bVNjmO4zNYhdAK6YbyQgrDrwUVPWoc8OieUACujklkY11eg8QFGr+tJow7iCMOPL
  ES5vW1sBUl7dN+4tf5QTg5q9EGHL2rTndEVeutFbcKPR8YQXdu/U5hdO9zha5fd0
  RWjG7zLTaukO4mT2bTuojgCrnsvZ4D0XRW+SUcfXZrbKcsoFiU3q+EvlOuWg0W5b
  FcFfAXSAzC2CpZlQV3hhSDkgeM3cbnb0hv7feSIizFpqFbNyOgarqymZIU07HcX5
  c44etbO++GQ/tMI7oCPUb9a5jIt/YqPvIvmPDohGBBgRAgAGBQI5sKJfAAoJELVS
  sEN3OQXWr4MAnjpZdSq11IEN34VjwhD+eBMcxjqaAJ4yDvFd8u5ehurCY+KjWSXo
  uPPUsA==
  =oR1w
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.96 Mαrio Sιrgio Fujikawa Ferreira <lioux@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/75A63712 2006-02-23 [expires: 2007-02-23]
        Key fingerprint = 42F2 2F74 8EF9 5296 898F  C981 E9CF 463B 75A6 3712
  uid                  Mario Sergio Fujikawa Ferreira (lioux)
  <lioux@FreeBSD.org>
  uid                  Mario Sergio Fujikawa Ferreira <lioux@uol.com.br>
  sub   4096g/BB7D80F2 2006-02-23 [expires: 2007-02-23]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEP9+FkRBACKcQPLBb7vcUuQTM+Zqfwsd44vzULREV7qHVvTqJWDsFyQd4hz
  /rX86mmHiS/fOh68SonP6QdXO2i+d+LshgLTVPBlW92TXsFYP09FUWWx2dm0P249
  P7xoIcQ7slhHnSVuPDObzm5T7yDXL02OeO6qonN62IjjxB8xzFo+W6SsAwCg2BtA
  gvPq1hyeXVXlbItG/9Hbul8D/0yjvmED7dj7eQpm6LvjswjkMoRdg6cgR+/N9LdP
  GIdjGHkfFnW8hRg7QAPzmstkhtY1I3zEjVVCcYjJrIibaqBAUAx0v5HszLKKRnrI
  ZZm4IXKFpkVC2sV475FpFTPXIiHmyzq1lbpgAQXX71yFNJ7hsEuYx1z2Ihblz/B+
  KHJ8A/9UNVEPc4s2YgjntQSDWRY+Vcr6M4bN/+ogCJ7XYN5lcHjB+gUD8kAWupEH
  1hDV3WFahpG1i0MusOZM+dggTXSshd76z0JlOJjbywEv2Z2nb+1b1GU4EY+2RlTi
  nP9rO7EqtPhHjNkpXfsSHFOC3qfcsDhphXOJeOFwwhMhkxmkHbQxTWFyaW8gU2Vy
  Z2lvIEZ1amlrYXdhIEZlcnJlaXJhIDxsaW91eEB1b2wuY29tLmJyPohmBBMRAgAm
  BQJD/fhZAhsDBQkB4TOABgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQ6c9GO3Wm
  NxJtqwCfZrWhCzRFNX2TkVEW1zMS0mw5aLwAnRUNKvayClkvdqHMLksYTFtUu4RT
  tDpNYXJpbyBTZXJnaW8gRnVqaWthd2EgRmVycmVpcmEgKGxpb3V4KSA8bGlvdXhA
  RnJlZUJTRC5vcmc+iGYEExECACYFAkP9+lYCGwMFCQHhM4AGCwkIBwMCBBUCCAME
  FgIDAQIeAQIXgAAKCRDpz0Y7daY3EiNhAKCLZTyIxlE0tU91Cy6YxRKCu1Kv5ACg
  rbLcuizHmkAx/du+XaG+aveC4Ui5BA0EQ/35pBAQAL9uIr9y2BwxMeHbj6LLmoPC
  DmQnzXWWWIZPtEyWlUv6ANLvtNX8M0ZWzfy4Z4EXof6/m3Z8KsAEZf22AObR+CA1
  mgRRmDxVfWDU3fYYIVwMTQ/IqjWz5TPfldXySqxtW/Zm16ODYv3c+tnu/KX/M/WQ
  1l9pLfIB9G3NlnHwHTWBdIQhomXLzurW0yuq4LXobA/nQmOWmrQwjXNk1zzO+p5t
  v18thaXoF9pGObS86oCCfwaUMg4RD6PtizVUSA+frFmcR0/kpNGAWw4gIqHY++9c
  Ri+Tjvbii0ZhBZNb3l2spqhg7zMAqzQ/wR0kJt09FegN6vClMLDBJW5Rveb7u4XT
  e01JY5E9h2Nt/RaJQ2RgaoD0bNLx32Zda0GOzidFAK+0QzOGvfMKimaye3YkWRXg
  GFZFHH4k0FIcRd461ta4aN0VMKbpRbYxZP8oxmN3VrJdrf91Qqton2Ljrqk4ndQA
  xb6zbtJeobx6MiYlDf4GB4Wgm4g2L/BYH+ObV5QqnTnwMIjP6Y3BvP941d7eX6VM
  cpJq3ueDK+FHbF+KEozHycvlZrj+el5SuWXtNdOVma/DUQjHJ1DHMmciVqZwArnm
  Ygg7f0G7dMxBi4n4OdHHSkJXwth4ojbZf+zDDQnHmt7J04/EArgEvBKxOGEh8EcR
  evS6bR8NvH7lfXjl+7AbAAMFD/9DHsJNi6bx5sciwo7xvwx9NZY2MTHBxaWV3iWj
  9OIoiklZt8Ca8a4ukDc5d2t/DrGr/rtKsUyQ7utEhfdKr17TYZH9mW9ZzOKp5sjO
  aWOcmFCGMjemejPedAlH8sBD4I4zg+Ph/tMRgAjyw/ZkhXlUbVJ4ooibU1uix5Wy
  AcxXSyrCOCLbVfpcCphiXCRlFsVuyiTkjM1D3STr6M6YSq5vTpbWkUvHs9c1pgqh
  51SoGR8tcyUM3JUvY5fTos1sRlIS6XexXEvmBe51jcuV+4I9cI2cXWVpWU09zBTE
  mF0WSgs2pXZftMpbLwaTSjzGA4VNQQ5jocsfWUP58HgBCyO4x8G+N1A9PWYtKUoB
  WVcjjl2ak8G0mbTGb03QaIDAy2CVkeKYVws6ZTQBZtfKiO8Vz2UQcklRNTPTxYHo
  69kIY47+6WW44huXc81ACGx2GXXDZtqxasysRtzAzl6U/FKy2lHE7Buyjh7VKYI1
  7IncPhl/XyEBWTESAppWvd3WiCdT0zq6wpwxrdpLprWblqxLRttK2Emwe2KhvDk4
  3jdj/KOlMi2OUa600mbRfjX78MbNHisLUEG1ceMXaQY3quaerb3Q1N8Rptn8sT1U
  RMqbVlP4fxFwJg9F8nyLYzBcVm1H9WGFoojCqQ3htuvI8kca6I/UQxHG7V9Meqbm
  uFqP7YhPBBgRAgAPBQJD/fmkAhsMBQkB4TOAAAoJEOnPRjt1pjcSt1UAn19TWL7b
  atBvRWIroNaSp6+y2jWHAJwMSHg8w1dVEw3XxYR1fhEhE1hBWA==
  =lXvC
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.97 Matthew Fleming <mdf@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/A783DAA2 2012-11-22 [expires: 2016-11-22]
        Key fingerprint = 773F E069 BE98 CE96 4AC6  B8AB 1A1B 255E A783 DAA2
  uid                  Matthew D Fleming <mdf356@gmail.com>
  uid                  Matthew D Fleming <mdf@FreeBSD.org>
  sub   2048R/4015B7AA 2012-11-22 [expires: 2016-11-22]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFCuekUBCACkHoIh2nUlNPfiYBtDsfHcNhFhEsTdDfkNehRjZ3s+1awLJlqJ
  tHCVH/EW9qfwe8zw402ApJDrY335Z2kNWwKAYRzi83v/LhWKRlg6ppZwPFOEHuy1
  COlNTM/zDWSt5Iz/e3FSZfZojo5qzd27Urnox9waDv19XL/oxw0un99rCveCpkq5
  J9CjfDJWGgzQgN557jZb7AICHBU7YtUmieyelutaWjVmPNmrg6vPoC98WvRYCzL4
  +tKMssvEC17Eh3ON8gFqwooX7x7o3v3DlIk9twZ2EUVSjsDR3h/10G0+mql9Wev+
  2W8B9Hug2PYJo0DQFySIk9kqsF4UTWzrfwY3ABEBAAG0JE1hdHRoZXcgRCBGbGVt
  aW5nIDxtZGYzNTZAZ21haWwuY29tPokBQgQTAQIALAIbLwUJB4YfgAcLCQgHAwIB
  BhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJQrnpyAhkBAAoJEBobJV6ng9qiURIH/jABasim
  3nP4RejGOOjO0o5WJIAtVF2eIXxHqBbHN5fd0550VIc5EaN85zoUsFtPxDdA1HJU
  oJFY2TjF4dWA10JoAAkRaxQVl4XXd4BjHRNuObjdda8t631k68fjO1SPWLutOC2T
  kQx2CjxNx5FHosd5J9YkMDfEPSFOqEO8P5sc6MFmtB29jHm1XLQvqdC0DuDTBQe8
  feLMA3AkCZj3NhzrslMBij/nSUreOBxv824E9CnBvCwkToYXNkvhIRw6cyJ8fCrt
  jKTSMYnLfGv+IJ5+U6Oe5+IQGjNA3iRghxxmQwta3IKu+5QsQDeqlrqOTxMdyZW5
  qD2zWa8sUt5TUby0I01hdHRoZXcgRCBGbGVtaW5nIDxtZGZARnJlZUJTRC5vcmc+
  iQE/BBMBAgApBQJQrnqIAhsvBQkHhh+ABwsJCAcDAgEGFQgCCQoLBBYCAwECHgEC
  F4AACgkQGhslXqeD2qLP2AgAnUy3PJwZHgDdr5oEqHxVCESOKsUpM3LYvp4YXrJL
  rAcVPZbdWN0ZfkytxZNDQXugiIEMbGgsuOw59f80L+GBHP1sHiTR9J2oEUtg/bW8
  yyqjFSE3fc7maKf/0pFskC+GGyFjRxpMj13oCdMyb1/mn5NjlCJjtMb+f7fy+8Sm
  m5rcBxTWiQDM3FJrNH0WmP9EVYtsBbBkSqPRRsVsbjFTSBzdecTnzJ+k64NDzmw+
  Hss1DeJtcVncykCbQMEvnwmeRvaiCU1kPqo7SAeQZxgbIBc0DZEKYXoF+QEmxGSR
  ojSV6wEIt4YS8Jf1ERvF7uiytXMXA7tfLGpeIyTEpgWrWrkBDQRQrnpFAQgAm/oq
  amIJqQdoQdKiy1+fsOvyULpkDTwzi2nx/A/Jmgh2UZp5ezuGDILfLklM3GbNUACW
  KLDti59xu74x3km7g2MrVHzWzl2Xc0NZDk3sAE2xohrMq342w5ckUXLCuMQ38zU0
  BqQ1jJ6yVeu1zQg46q2NbeW4TA96a3Ac1arVphN9VjrXFCUVeGQLPFQpHklRIZPC
  mDzGEibZvpd0WpJix6E+MOhmDBaoWk0Fu7i6sSD3z1CP++kv9UYItrgSJCPM1Q1I
  brA1AN3LaZBlNoxBIPtXmM1lSQFuimlvM5ECmJcgbXYiJGP2Sd1AWFQDxkqmRhN7
  4MBnZIE2nzIQ1nAa2wARAQABiQJEBBgBAgAPBQJQrnpFAhsuBQkHhh+AASkJEBob
  JV6ng9qiwF0gBBkBAgAGBQJQrnpFAAoJEI7H4BFAFbeqDBwH/R9b90wBmSTIBKrQ
  M5k1SU4AcsPzpBkwV7PmXNgsolzlP6yDPeovDx5sHBKdZwNd/Ac1mCCjAgnbFFy4
  b0s7syUtpF7Bql25kCzgqUFHfrdYqvC99J32a1mJze3U3bNydCvvF3wKVH9RiSb8
  Gu7dtdOVV9rXbloF/sDzOnFsOuZMjDP9wovTZLLP0ohKDDG0sb+ReBa3Om+p2xUq
  NiaZL2VQoOfT4ptjhNJEiokfCYUYh8bjG9stAbuXLuDaCWg5C+7uyosIQtuojzbj
  9Ss1NKe+2SPSq+4a4wc7I/Xa5ytOYyJANYaAyPpnFoIc18VY1hi8eWHnbsXNv4JT
  +VZOWSOeWAgAjXryQBZ5L3zamdC/YvVHRLyeQ0ZoHihRbOdNygFTIr7NnR3NUrCT
  gKB/I5kzznroNc8NsR3Vhsfs4XVbb5EIYb3gi3b/0c0j5JzcD9/c/SHuf4xtgu5i
  nx5UhQYTceNmDnjact7UUi+1CdqUN4Pyt/Njwim/pW/ZfkvSM2fWkTWshngYVnXu
  Ph4pEb/NkOXG3csWCM0SfjJz1xCQPkTBRoz0d6f2pUmhPHwiGpSbMMlcrO5Pfk1J
  dKK6o7rJO/Ts16Yq8Fsh/WA3kJpSKJ2CrzIhKWKcBOoQh0L0qND+ZX3dNgb9OURU
  156vpSWN4W+DpFUoSSRJYJNqlyOf13a1rQ==
  =BME2
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.98 Tony Finch <fanf@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/84C71B6E 2002-05-03 Tony Finch <dot@dotat.at>
       Key fingerprint = 199C F25B 2679 6D04 63C5  2159 FFC0 F14C 84C7 1B6E
  uid                            Tony Finch <fanf@FreeBSD.org>
  uid                            Tony Finch <fanf@apache.org>
  uid                            Tony Finch <fanf2@cam.ac.uk>
  sub  2048g/FD101E8B 2002-05-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.7 (FreeBSD)

[encoded data, 5293 characters]
  KnkOqXNQ7FzYXOIPK74=
  =7TEa
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.99 Marc Fonvieille <blackend@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/4F8E74E8 2004-12-25 Marc Fonvieille <blackend@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 55D3 4883 4A04 828A A139  A5CF CD0F 51C0 4F8E 74E8
  uid                            Marc Fonvieille <marc@blackend.org>
  uid                            Marc Fonvieille <marc@freebsd-fr.org>
  sub  1024g/37AD4E7D 2004-12-25


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEHNnEURBADK+anixdFH+aSxIGLw1soiwMXSiVPD56dmoA/VAFqrE3XVo/y6
  bPqpSNwvvhL8Um2v9G/7EDMorqekYErS3sgUOtrA05NSJlOUJk/97ZFzAlGZ4/u3
  CwtpFBdiATaCvAdMocWhxVkyIFvo6AqVNz6RkTldJUuwVzGelXWk9IfI1wCg586A
  r7CU9HIsVJD7/vIbIIsKDncEAKYh6XKEBHWI1pF3Ony+rPhlXCV9W3yraiBb/YXS
  XaPr2Wy3XC86ufHZs8ewug40DqcSfRobj7qV5II1CMoVrwhUuJ9Y087ETjt7xC9d
  xI4jrkVZlaRt0m/LUKLLfz6L9KaLWRkBfFhOjJH6TAv779q0n/KfaiU48Xuue6ff
  KNDtA/96/oTg9+NWjm47zCdQeyZGzEE27btvzbrLZuG6TcP7gAV0F6udGbImgw1f
  mKrQZn4ZtVKCKS8IzTn/UM/P26Pn9JOzDKd2voPE9Ee8D0L8ywg3mxmBdm+TY9vs
  r2OEV89Nc2sJZm5CeiqEvfACI8KwbExqWy5TW7Qz+zLi3zk+ErQjTWFyYyBGb252
  aWVpbGxlIDxtYXJjQGJsYWNrZW5kLm9yZz6IXgQTEQIAHgIbAwYLCQgHAwIDFQID
  AxYCAQIeAQIXgAUCQhzb7QAKCRDND1HAT4506BdRAKCaBqu+lvdAp3fhgIJxL0XY
  YG6vhgCeIyaLMYFzQfii5s20wePEhG3rfMq0JU1hcmMgRm9udmllaWxsZSA8bWFy
  Y0BmcmVlYnNkLWZyLm9yZz6IXgQTEQIAHgUCQc2dRAIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAAKCRDND1HAT4506PmiAKDanV0mSeUSRJuDmfA13o4ELsQ38gCfaEgn
  LyzKfRawEhJdqsGPWW/fnte0Jk1hcmMgRm9udmllaWxsZSA8YmxhY2tlbmRARnJl
  ZUJTRC5vcmc+iGEEExECACECGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AFAkIc2/AC
  GQEACgkQzQ9RwE+OdOisEwCfY8xxYIhN0w9CSUbsN1/EoYp0D+gAoLedf7wiwvmQ
  O0XpcJaXgtlO4x6fuQENBEHNnEgQBADPHKv6eOKxk2HPrm180rVAM6/d3LQkBEGL
  Ma4QuSXXbTDXpzfrt6YOLi+ILe/hu5DNnGbQyvkBB1lLdmqW03lat1ape9wytNoA
  kHOX2C4kom2WA3FvtAoxojmylEn8S0koH7RUuhhTM29rVBap0W+UpwpnxmtbGXEO
  NciLWy5CzwADBQP8CSp5Hh4+7uXIRpp+RQ8PKJ2vQVnf7c+QTPDN5MLXEv1UK9gK
  vtb4sms2yr2IuBMP1FSAFN6DpedjoZSKimxqCyMNbyy0io2pMrNDCpqCadKOyLWN
  gJhJTxE+3kYeZqzZExvf8q+faQqXp91bbS4XZ4JzgAkT3B0mvQ1OHlVlAauISQQY
  EQIACQUCQc2cSAIbDAAKCRDND1HAT4506PAVAKCWlLnQdfJsRZtt0Q880glcLzc8
  SwCg47K+qs1q5klc1cCIaCj+/TtsLCk=
  =rg/z
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.100 Pete Fritchman <petef@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/74B91CFD 2001-01-30 Pete Fritchman <petef@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 9A9F 8A13 DB0D 7777 8D8E  1CB2 C5C9 A08F 74B9 1CFD
  uid                            Pete Fritchman <petef@databits.net>
  uid                            Pete Fritchman <petef@csh.rit.edu>
  sub  1024g/0C02AF0C 2001-01-30


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDp2C0ERBADDEONsb7B2tbhvATFEmuw64H7A+W9Kk6NMunEF9kp1VguwRP2w
  pjtAon2QbvM7HABE7t3IHnDhhS61kLpN3Zxdxwt994s+jRMZ1s/p/XIP5/eIx5ds
  BgKZk45sm2qdg0vRKAPF+On5voQttbBvBdOVMWOmr60Fc3I+BTNuAgaEHwCg++GC
  1P4Upv9OHJCQ7JI7gKa3qQcD/3HWzaGMwyuvcuzWFDLpfv2kuYxNutg75+l0K83p
  hCFxorUVw16+j4r1/464GnTAhvfp16Z7ReODy53NOlG9/fQXAE1nHZp93kFnkgLF
  uIQZQKTiYsHP5eqt42gOGmX4lBRpJlpTNsdlSr8CC9VUvzqZ+H6wG4epDE2jUnFD
  +kmRA/oCBoq5k3Hm4gyi3Y1F8cLUGU9YFDzhzTkDQiZc1Wqd/QlnvMW6vci7MRKv
  eeeZHQOpzOSxzuPo+b/Prn1ssluAi2IIPObxrq5Gcz9lQ7/xqrvQH5EosbpH5zQM
  35ku8psPGcRqcRKG7OecAoYpioLLWc5UJ/SoKAoxqzecICf3qLQjUGV0ZSBGcml0
  Y2htYW4gPHBldGVmQGRhdGFiaXRzLm5ldD6IVwQTEQIAFwUCPCEaTAULBwoDBAMV
  AwIDFgIBAheAAAoJEMXJoI90uRz9hSgAn0Yp/3lUexQCv3MEjwm7l7XhZi5IAKC8
  Qnw/RCmcFjahkHQTXXZmW+rSwokCFQMFEDrzKkoSaX0gm5SkDQEBszoQAKvEeQYp
  zt242YB6MVU88HavNYkonemSqA5s1fbg3dwA4TT6TTJ/757W47vbFnzjb/AmGIJb
  r8moK8rC+6mnSC2IewsaFqkDRFSRp42XLxyVdwdkJKY/L0Of8rOpWlUsW/Zk6dIE
  XFUs+5bjSEO9DiMQjmd4upPTF6r4o0jddW+wn0thrqNk+3ghd35q4HjtFnYMruMv
  BKzLUYfyLkYA16w45nOF9Lr1Tz6oNzdVEJXrubpdHsHMs2sFQlrnD9A6EMog/ouD
  g2N1ASr6UycE9s2nyVXM5W0WVahAhdMosrUCuzDlhGWv6mQqjTNZfl27/+LJd5sM
  QEv0MQoTf/fzOI7kJdPsNGTibnnTuE99atLXpbNhsKj82BjYgAAeycutTw3Qy6CX
  B6fpdWa1PE+BNSdOUbiAtxyV4XPcw84C6rvk7mZepYVBYPKUrupPM9OY1d/mCEE4
  zDFv6o9UjiZabQmzKq7T8wKZgV+Pl14dpHcR+xd7tZP79duLdyIkxOe6Z2xbnqY5
  NlOar2AfMNtes7GIkknx1p+2koRfqh+W1mPH02Vjgi09ru+kY27jzxHmswRlu67q
  3r69rGouXBgIJQ1OnyOPXLKY/iglgkRIXGmAoU2R3Ii/X0lsQRYA5XdtiBodezQd
  gCuJ1XfK6W4xWjZsONGmEhNN9RezUJKoMSeziEYEEBECAAYFAjwhG2AACgkQF47i
  dPgWcsVClwCcDW2kRANOyFNhbBhDE4OHOPTAau4AnA/8TasNnyJLhAxeYFiQhpuI
  fiRDiEYEEBECAAYFAjv9fJwACgkQXvSymrg2XlXuQgCeNou9DlCKpHZF7os0/9K3
  xV/hva8AnjNqFXvpIZPylro1vJkzgHh3I4SkiEYEEBECAAYFAjxOdVEACgkQ2z94
  QKW3O1wm8QCgx5i66wSVMIhs+Yvb0He27mJFW64Amwdkruw5+oN0NUm8HHHCAqFV
  S4HitCJQZXRlIEZyaXRjaG1hbiA8cGV0ZWZARnJlZUJTRC5vcmc+iFcEExECABcF
  AjwhGlEFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRDFyaCPdLkc/VorAKD3J94O/gJeEgYW
  R+adK3SewjnB6QCfQK+70Io6Jlz3GmoS8+/c3o2hSUyIRgQQEQIABgUCPCEbYgAK
  CRAXjuJ0+BZyxSERAJ4z//S1Bzb2OUl7ozm899AYR8W1LQCbBkDibniWmMf6Gwy7
  fL9Flyks7yKIRgQQEQIABgUCO/18pgAKCRBe9LKauDZeVd66AJ44EAAjhGopDGym
  iCGXJV0EvKo01QCgiGW4Tr5DZG2mY1aqCtBgl9UIz/qIRgQQEQIABgUCPE51VwAK
  CRDbP3hApbc7XBD4AJ0Q7a37xCQKlc/m1uxQ62JxgvgHWgCfQFAKfveCwE3W/Fpy
  +glLmP0/ZTe0IlBldGUgRnJpdGNobWFuIDxwZXRlZkBjc2gucml0LmVkdT6IVwQT
  EQIAFwUCPCEaUQULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEMXJoI90uRz9gnoAoPosyzKa
  niM7FvhR4xLDLaazqe/gAJ9eE0hFz6NDr5h9nRZ1qfU8BK6NM4hGBBARAgAGBQI8
  IRtjAAoJEBeO4nT4FnLF08EAmwXdi9L+Yq3liDz2FYledwRRqO8ZAJ9hax4xk4ue
  E2B8IogV9WHnnRSci4hGBBARAgAGBQI7/XymAAoJEF70spq4Nl5V7ucAn2K6WfjX
  4vncJacQLGLVuh3tMCAWAJ430sgOCEmwY2bAdNfu/+WYe6YxwIhGBBARAgAGBQI8
  TnVXAAoJENs/eECltztcBPoAn3zovCq0kHyFqm1x0QPDtlAkRG4gAJ4gCD4Le8Rq
  43M+s91wrrTyNOutobkBDQQ6dgtUEAQA3sN519zCh7owShpNYRObr//qeAZnPcx1
  69ZscNuVDy4EoKeyiLletkmnwNes1IDpq1RslCkHa8UOjFy0jby9cjePCJNo0b8Q
  5qG/4iJf1020PT8AMxvL/H/SZH27ueF6PxkpSgDSsz/e92c7CeYpTu+n+xBYsLO9
  GtNi5asTvKcAAwcEAL+HRDhWp0dDD4AxTa5evEl7GFy22y5sFVDHA9eukt70/d0d
  nAi5d14uA/LbAIWyLCE6KC23MAJOgrQSc2PbOa2O45rx3dDw5RoqXDqyn9xPM304
  hFzXgllOFOTYKMy6G4DBOv5KWKgVOx03XyIPqAVAObw3rHzewU0wXhD5Qk/QiEYE
  GBECAAYFAjwhGssACgkQxcmgj3S5HP24HgCfdErc/JU9fVJIH/iLTbWo28vu5yMA
  oIDNzwMAwpXoLZkEkk/dMUDTsFCy
  =ZbG1
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.101 Bernhard Frφhlich <decke@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/CF5840D4 2008-01-07 [expires: 2015-05-05]
        Key fingerprint = 47F6 BDF1 DF9E 81E2 2C54  8A06 E796 7A5A CF58 40D4
  uid                  Bernhard Frφhlich <decke@FreeBSD.org>
  uid                  Bernhard Frφhlich <decke@bluelife.at>
  sub   2048g/4E51CE79 2008-01-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEeCHjoRBACSaB/CWwMs6NSHptLM0nqOigdiEMILpAOtekIVkzQ/0zB+G/fw
  J/vtVPoRZu0NlINwCSfnnOSpx0yZuX7CDJVVcGxWf2wt2Ly+1U/j5CnP1QV6dLhz
  iCbrvfV0GwXGvmJVhxX5lbVB3adzODgPa5S1v/Cj2Dbmqx6KFyMRsaepUwCg/dSE
  ZQdHiAOL7zh21WTtNbXvXqMEAIdk1WvclSjR8tv5HRQYOzlXZo2+EIeJklxNuBe9
  BuGNax1Su2R+Feq/qH0xSTayZmkKV1U7ECFq6PFYUpbn2aroSMmJTQKifsBk5M+J
  8Yrxg/tulUTiwi3FlrKkVyf3JNCmtDZbZGgCHAXUgIJbnHNzW2nRYk3LeeBJ4T74
  3VTZA/0Z8Gti+9zYP4RvCnbufsBO8dS7H3qMaaDa+Jnj2KYnLbQXhUH0hSRPePZd
  ylPSYMYhbvZxLF+kVoxRPKn4o5o524ECkO4tJuQwZV72xCRemyMalhyObfPUv3Pv
  2c9DTpeP6fiO+lK4jPSqjFUQ+wdJz/qxXYdvCnfperQftmGvILQmQmVybmhhcmQg
  RnLDtmhsaWNoIDxkZWNrZUBibHVlbGlmZS5hdD6IZAQTEQIAJAIbAwYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAUCS+MdjgUJDccA1AAKCRDnlnpaz1hA1JVIAKCMAnvJIfw1
  +r+G0Ke38mRrnhzJRACgnnSswoyJD0lvmZR8VIGvBOQ72AK0JkJlcm5oYXJkIEZy
  w7ZobGljaCA8ZGVja2VARnJlZUJTRC5vcmc+iGgEExECACgFAkvjHfsCGwMFCQ3H
  ANQGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEOeWelrPWEDUO+cAn3ccQBd/
  abvhD/0pllCsWvT/ULv8AKDx/E1tUCqUkenPB1JcIv5sQ6e/DLkCDQRHgh5eEAgA
  mjk/OYgnOp2A6FTh7AlWOVlrpo+DPQ4bxGXUYtudxptm3hUtaV64zWzL1EF5Ky7u
  YNuJw3CGHX6tDV0KZ6kYGphkcjkv9i/T3U1YaqTklgmbzkSgIcuCzHP+6z91SnjY
  VL+HG4egz3GPBn+vWORt78JxgLjLlLQoLQhAliQK4v0+J11kXMT5mZc6IUpilJNw
  qLbsMKPUxYV8bco3NTMfmkcdJah9ymGQOiRHsTt9VCuvXClnpDF7TpxRd/BICfdZ
  JyNQYTvVV0d/g24zumsyxgcI0qup+NKic/M3G/+4Bo+f57FRRndARktAUqc2NSGK
  mTlqsOuJZ0RPDmwGTIcPAwADBQf/dZUT6idKhsd0kpaHpX0V/LES8kFdh3mNiU3s
  IEOeF9jslZEg3Bl2/AmOIVKWheu8396CjqKr+vjmXlEKABj3YF2ARFj9yg/epZdq
  OGyVjWkw4JhigVmtbc/BhNX1uMy/SlBpZUIyubvtp21f8YOdLQcV2in+x/Vfovhj
  kp2ms7fX0PnfwSy3Q27B5bvlU/jPxsog8dJ9Mf0tfoEWs0DBrPkDjBbvwu0VM2Qq
  JOasZHOS2qAAnE77X0dkA1c1eQeXtgoLbqMrWdp6tS532KiTQN85GRMJbECocMUE
  pfez5pVX7oYxsotEqIfBHqqgx4Zv//oA0fE9dIAc+RawKq64C4hJBBgRAgAJBQJH
  gh5eAhsMAAoJEOeWelrPWEDUtV4AnA6B3aXqQMK3LGBF5RYuPqIf2BeZAKCo6fV+
  qu2NvCjYzT8RrLvqANb1wQ==
  =ucJ/
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.102 Bill Fumerola <billf@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/7F868268 2000-12-07 Bill Fumerola (FreeBSD Developer)
  <billf@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 5B2D 908E 4C2B F253 DAEB  FC01 8436 B70B 7F86 8268
  uid                            Bill Fumerola (Security Yahoo)
  <fumerola@yahoo-inc.com>
  sub  1024g/43980DA9 2000-12-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGhBDov9skRBADzrOg1JwL+kHv1dTePFR2lNrErbMe+WVeP1sdGuKcYTP15VQyJ
  WV/6ZoUGsihAmFGcGyJuhcUJbvlvqRf4ZlwD80a1y33SNxxsqe8n5dm4Wy9FElL5
  bjs4L0kGJlSL8KnYYUTQKEDBcTch3+GTjgS4NQBZWy4h0W6EWqgxr7CZYwCgpeB3
  tnDcY3ELA5EP6Bx8wZN97zUEAJo972g6HplZyuyjqqTjdztXNgD+DlsyNpNkEfqs
  AnZcr4aqEeyMNtGl8gPIc9JwPPSlX5OfmjCm3zWtEjwrHway6YPggXqX8efuY3lo
  LxVfjRt6NLI0TuV0FhojgHuJYB9RsXQFZxbYH8A/j6jQHbiN3wTyYHtaAJJ/iELg
  82oWA/dTeR0kjvjgrfB1MiFCH4AL77bZWuxSv1CvV09DlYtSxfLpyBm4OHvDZmOv
  V6zT9COM2+f2/EMI15cNllYXB3WnwfYit9tZtEFBl1+OshqYBbcNkser1pBd5jP7
  fDAkpDYGx5OgpqAS8hz4XLPZdS/HXSegodYKinU0p0Rzza6KtDdCaWxsIEZ1bWVy
  b2xhIChTZWN1cml0eSBZYWhvbykgPGZ1bWVyb2xhQHlhaG9vLWluYy5jb20+iFcE
  ExECABcFAjov9skFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRCENrcLf4aCaPIbAJ41RzBA
  OuxYwZFUSbMbU5PHENe6ngCfcnVzDC5+lkssh628m3GTG0EjINS0NUJpbGwgRnVt
  ZXJvbGEgKEZyZWVCU0QgRGV2ZWxvcGVyKSA8YmlsbGZARnJlZUJTRC5vcmc+iFcE
  ExECABcFAjvw0YEFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRCENrcLf4aCaMcVAJ9brBw2
  LPC2RcZpsm5S//dETM/qFwCgiuPpVVwBP7ibzn5xQVNAdB12xOa5AQ0EOi/2yxAE
  AL/FYZQw0b7NrD04j6dxrp7wBjgd19ux4zQocXgXPlzpBZxQ4A4/icGOLnIU+vDu
  ltbpf7aMTd/mJokJwx9pE82pOgxk6i42c5qKkwkmjhO2/4FFk8HXco2DJ9roRi0n
  eBJztXskUY4cVavKdXNeJY2JUeBYvmrnREWG1W2/0ZMzAAMFA/4ytkv46phPokQe
  s7yy67bEeHiydjvf3uM+v1z3xWoLw5ZU+8hLdFkESpZ7u+qA1mj3i7LNBZhfA5Bt
  Cgl10v9DWX9cda2HlMjyyI9p3dfPlOcAh69PMwexJ1VYPtizK4ZkC8dNk0rTVPOf
  SYftSsFGdDbUAq3ZokhjLkVRFY1LxYhGBBgRAgAGBQI6L/bLAAoJEIQ2twt/hoJo
  ewUAnRRikiShfD9wCuyMazVJ9+FZLWiiAJ0YFgos24sNEFq5rA4I8UZU0LZ5Iw==
  =y5FR
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.103 Andriy Gapon <avg@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/A651FE2F 2009-02-16
        Key fingerprint = F234 4D58 DEFF 5E3A 4E0F  13BC 74A5 2D27 A651 FE2F
  uid                  Andriy Gapon (FreeBSD) <avg@FreeBSD.org>
  uid                  Andriy Gapon (FreeBSD) <avg@freebsd.org>
  uid                  Andriy Gapon (FreeBSD) <avg@icyb.net.ua>
  sub   4096R/F9A4D312 2009-02-16


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEmZYYwBCADCrWmjbSj/846S7irndSa66XI//DVoOrTu/thqFyluQQmhhRuB
  +ndX79CWe2IRvr3l4bIaD3Lx2pq6OsUPWOsOAJSt90FGkynqSmO9MbcjD8ZE9Hkb
  mgqIW2NtEnCiVw20OlI2OfjhyavEcFAHxHsITRFVDlmjxutlyDkPmWXPNjsjfCaI
  FmzObn+W1adLT3r835x5mst9vBfuRFCTnm/yCHStkPTpW2mZ3njfDWEiQKc0ANaw
  EOEthnekr0jRvJmnC53JsJlwVH9yv9CY5EM5gVehmKuRok8NcVaPdNA7M9CATpaC
  eYQ+by4j5RBSMgXlFxhjHxM6VfGNv5vb6KG/ABEBAAG0KEFuZHJpeSBHYXBvbiAo
  RnJlZUJTRCkgPGF2Z0BmcmVlYnNkLm9yZz6JATYEEwECACACGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAUCTZIc5wAKCRB0pS0nplH+Lza+B/9yy9a2zLMK9TmzETmI
  sE+1gPZiV5BjnM5lAFhdeENb23cRhHAKfzZ3k/A/op/Dzode5926x+naJ21fouo6
  2eZBckvQ1A3HZSST1aVkgjxGW3l33JkE8hOcT1cjrjTcf2eePsQ88roQaDnyqzB3
  rVq2sAvmREyNEMA6NoKImKZSzWEOHg453riYhFYGoxSf9UjpLWpn6slx0E6iNjwO
  J3yGBTuKufnRvV2PInFvZMWZV3G5NECT5XfHcEOswx4nKUx3dV2NYKkSqJm3rCHL
  qamRmCfYPIHTfrw46dLRzF018AhG8Rh5rEX1vho/Ooy9ePWLBs+nLXHzu+pLMMiL
  d5UQiQE2BBMBAgAgBQJJmWGMAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQ
  dKUtJ6ZR/i/z5ggAqDEr8y18n4KkBz8c9HckXLyNYSQVqcqBggKXPJ0Rvc40eSEX
  M0hQkh08c2rg0alZPuwomDu7/SiOM+4Aj7ICeIPrfYqLqrYwYFmnuNWWXgHerf7A
  q9pNP6H5DVS82M6ZNtNloeJ9E/q58E2OVDgGhcVSlhgsY1wfxlqXkbcJwFYCx9e3
  SIAzmYtVWkkTNpBMMUIQql5IieGIpjEbIUZ0Zx9+v3yxRmEut3HY+XkfWEPob4MF
  FhktdqDtwS6Y+O6KSuDFk0B4cTLPdB+E8WGXpgkqbscHLcM3CuDnv6MMEfHsBa+K
  rzszNTVedZaezkWLVYs9KXIApIZYweohN+Ps2ohGBBARAgAGBQJJmYZWAAoJEHw/
  DPwEk8oCXQ4An06+0XBfrYPk5+hn6PC1GRqq/WxyAJ4utLidh5rYkF1WYOL11L93
  gt04XbQoQW5kcml5IEdhcG9uIChGcmVlQlNEKSA8YXZnQGljeWIubmV0LnVhPokB
  NgQTAQIAIAUCSZliXgIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEHSlLSem
  Uf4vGu8H/RHu6JgpkTreeoxsvY/2aqtukLc+asDRs2l+ie7jBI7K+B4r/EnQxOdJ
  RO/kstvWD6oXjktlKRheyOdwP6Id8sgPryJIcFJbFDCAt483VwSkOBx5z/ZhOlYF
  3OULpDgS0a6dmzmOEQL1rjAOoHG5HOF7E0MSJHM3RtnCqD8TZPt5jShd+nCl3Cx8
  B64+eITAQlIWNKt4zCDvXA8gBvkdy4yJ4qfGOWoMRbvFDSetPJ1aeHFW8mh5V0H3
  eYqeaG1D0r8bpxXSrvkC7mrLRq7O2ZeLxdor+nJjEJuaFI9EL+7oGj0ruvHr4zG0
  ZfxhB3VUsLWR80LHcl8RMDw/VASclCy0KEFuZHJpeSBHYXBvbiAoRnJlZUJTRCkg
  PGF2Z0BGcmVlQlNELm9yZz6JATsEEwECACUCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMB
  Ah4BAheABQJNkhznAhkBAAoJEHSlLSemUf4v3jcH/1/K3ismEtZOFHWXL4lbH5WS
  /XdfVyFvrZtDwZYtFZJYKv6KVW0uyk1wc9PMR7Zj5c85krTwUxMbYxXWAqxuVJMq
  2iqCkny8MSReJcLPYuBzmAaSIGy9MOsh2ZNtcXTB8zHAMH51hYUK+QPpM/HuTrqr
  4F+wLxnl0udi4BUbo3pIvxexneGdxxVi2mbTtMzjJGwS4JwnrGdmUJaZDDb8FL/U
  Ev98KIJK4HqXJPZYEBoSqwCgDaWh032l3JM5yZ+qsT9er+dwOhG+zHNliQ6bIkou
  2geD+/6//UmsY0gXsvLJrlhASQoXUZ72Mh6tiQpOvCqm4m25nYyIspnQBK7u9hu5
  Ag0ESZlhwAEQANe1Q5ZfTOc+6I7SS7KBrbz+Rdo0iEg6or7rrKUC62Vm8aX97yzB
  sgXzwQXBjD64DiJ1Lely+RRdE1Rs77/b81WHOYYBExtrcNXmbwxWqSs7Vxf8yBd/
  uB9n24sf2KhbVFKOeGXiB+76Ls6QF3cOmQeeyGR+Rk7Trk4O/UxUPnoGFTM7yuFj
  Znf5R2c2BfprUvZ1OdIax3BxqDAkTF1BvmdAYeTqf+45+2DY1qD5w0o5AcCOovOk
  0mj/3qUbFMngtaVgiEnQEUYpH8RKvFecaB13JAOjvcf8HppNtMiY/WC2vKeBI8XT
  VP4JB8h0agalQUabcXpMdA+J8Q5s0zFAueYfzfDOtjxjgoA3c7GKk8Hkj4rtaa1n
  bTgIGJ4of+gpuNSA+AmLOPrLAcSmxQWsayfvrMdCWIwjSkbqB4yAiffIdI11buH4
  4XmU9VoB/EuyxZ0eWft61kBQIKtMES+YMiEEEHb8R8I/2wgJx35hywHUlOKn163e
  m8Rcwbm/i9Myx4pc9RVSsz9IBsUebHOi3v0kfVrxLIwpqfUc/Ryla/+BW3W08WeJ
  5AW/hv+OU7HHnNTaBeNTX0MRe6BxjbDYT+M0iizIU7itI8Ki/wDYhhbwKq+WLvoz
  PHoHQv4rRnuwdvW8LQmdrIE21k+5XrphH1jIOMo3GosT2wEopaIbjC9dABEBAAGJ
  AR8EGAECAAkFAkmZYcACGwwACgkQdKUtJ6ZR/i8Gswf/WvKsYhmIPPzshU9e2LYX
  CNYSsoaayqcwpH4z2UzFOQ6GdOJqDaPYCvFS+gllkktfKJ+qXjvwMrJOyyONVIr3
  4XJTKc+5dX2kKMu/CnSNkBD+nfDotUk9Hd1Z5zGaNrPwy02y9KWqYASKIWNNFItt
  L0XEnMfW8CLWQrLzmKRlxWZPC1LkTnYVtxH7RrM3VTbBBfyeMypbdj7Wc1/kEu4x
  qXgTI6FhXkgTR8Ag1LGP4x32rzBSQtuMayhOSUUQZrJpcQYQpSl3j/AGaXuC4sHR
  pgpomR3B98cCUwcJuQJtCK03W57UmaATzhsOLAzTARzC9+OmDsItyFnveYUKQQEU
  wg==
  =/KPo
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.104 Beat Gδtzi <beat@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/774249DB 2009-01-28 [expires: 2014-01-27]
        Key fingerprint = C410 3187 5B29 DD02 745F  0890 40C5 BCF7 7742 49DB
  uid                  Beat Gaetzi <beat@FreeBSD.org>
  sub   2048g/173CFFCA 2009-01-28 [expires: 2014-01-27]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEmAbU8RBACOi7LAumjK/zBMpQDMrR55L9xJh1vTYpiKayLth9ZPlsg57pa8
  4p93pSTs7XKcHIO8zqr+LpFFxtafUVoFwzDhwwhO8mX97oakPK/LG2ItUYYZ5302
  RX0UclTrMNt2UM+0nrTI/uoh/azn5S+gJNYYTEJy96QzOtY0eGj/dDvOWwCgg3hb
  fN0crXO6FKY+fshrgQUdKX8D/1PWjcXge7sM3tlR9z0ETZe35qEljmTXpT4sPky6
  KmUF4ymBqhWCTn10WQjuOjhEXhF3rHQ/omgOr/dBQFZefBtcYKHUBq3lvmd0cuFB
  xVJRQErw5U8r343EeaZOFY+ale9iNTfwkl8AyrkaazUH/j3qu4ZnGdf+Wum1P/SF
  8ijyA/9XcujJJuXMT717d5yY1Vx1Dn+aYLV4y3OiniJBQFP9CU2lX+Iw1sfuTGml
  zx8+RPTlL+S3+nz2XkiYwHVi6wlthhGIOgE5DfG1r9FG5PZJtBr3pQau9BilT1TU
  3rXZp2z/tkNEQTagSB4ObCAQ5bTOuxli41TPFuHxmn4Q1YrmkLQeQmVhdCBHYWV0
  emkgPGJlYXRARnJlZUJTRC5vcmc+iGYEExECACYFAkmAbU8CGyMFCQlmAYAGCwkI
  BwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBAxbz3d0JJ20jPAJwOdzYWw9hZSEFtUf40
  lGSurerRAwCfWN8iMDBntKPMBt3j5QQWWSkPxx25Ag0ESYBtTxAIAK2WncBXO3CK
  VTcGY5jvbqKWsJ+JUJqZylaV3FW6YzAMKKw380m2khT823qgC5XBja+nm0IQn2ec
  34D3XKl8gjf4WWJog6y/DAnxvwdtsS+Wwq0/ownCF1pvFiIt1tAw54i5fmqpwZj1
  UPQE2IRc54y9yFdGNSuV0He9ZdJGxXKx2GW71rHlgWCfxXmD+GtwzFs76jn04bwk
  lj3YM/AVr+6C3OGrUv0lIzD26kPxpbZHPSx2a6imBk5HQKVsuYqqeI5ZMOnkbwPn
  GuEu7tVn0Y0lwVyBqYf1qe4u2e/38Kg7e/X7Vk/OTSh0FMJ5ZsakKUjedvJ5DA91
  gUJBmGkopmMAAwUH/jQX8T1IlDgmZN2T8FUc3hnQjcYdOPRJv2Qx2DeXK4OI4DCX
  KWxVGXeGVd+EpKgYCSmBYx5UA6MKN17nmoQei2MuVigxE07cCx6BjASTmHxex3r9
  EGl8luGmEkzhTajYfu+13dvMMQVYuyQTwB6dMioaw7j6lE5GBG06NvRfzik3mI5n
  ms487lKYcqAJ+iFk1a8Lbtof3xoHi9gYl3pWQ/rXirY8sp02e2FgC6iFvE/4+hD+
  DCdkkCZOJMIl23JVm4VLWC8Ak1Z5PnOXPzXwS1hEX1KjRyrW/Z1EwNcCK8zSNQH+
  bknf8dxan+46/iwig5ejA9N0lyy6gooFXeiYCQqITwQYEQIADwUCSYBtTwIbDAUJ
  CWYBgAAKCRBAxbz3d0JJ28NNAJ9II48hjLq4PRAYpsDHXGH+2wSr1wCdF1Kq1fEU
  WlCtH7Ew40yBxy/bVJ0=
  =h59X
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.105 Daniel Ger~o <danger@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/DA913352 2007-08-30 [expires: 2008-08-29]
        Key fingerprint = 7372 3F15 F839 AFF5 4052  CAC7 1ADA C204 DA91 3352
  uid                  Daniel Gerzo <gerzo@rulez.sk>
  uid                  Daniel Gerzo <danger@rulez.sk>
  uid                  Daniel Gerzo (The FreeBSD Project) <danger@FreeBSD.org>
  uid                  Daniel Gerzo (Micronet, a.s.) <gerzo@micronet.sk>
  sub   2048g/C5D57BDC 2007-08-30 [expires: 2008-08-29]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEbXBHMRBACh5wwMt0bmOk2lR4xDsjHRiJI8lIOUzLDmSW/1DJHsKQ+ipDBw
  lMg9cIx6Yp0JS6GQxhd14pFkJ0VKVVt9oVcXWc0OYBcnrPtVcRFietE7wTG6fcrM
  Iw+ZQLuIn/UkFUhwN7254W2k+krFKjq9EDGExL0s3P8FwWkGuBKAM3HUpwCgvuW8
  jn5wGoIU1pLDmIYzKCxXDJsD+wfuIQIUMW5GEfFwkEl1i8C64fkCjVXv5y23J5uE
  PfBHEJK8dFv55re6fnZKqAJMnARHAFY0Z2IH/538wZc787P7PULYxsGrB4DQgnlL
  af8AWgpcGFm6mz6QA7mLj9h8zv/PwZmcrfawV8YDJNiow4CsSGB5A1UUZUU6lSsk
  IP0jA/4wjVIOamzJZUJyVPIM1WqMUag2VBieUFmgf6M0sn8wlyR7feAUJbnmkeAH
  j24T6DPd+A3HgKKMZrfRqGc253VsyxbtX/M6F+85mmsecV0vmRl0oVJgIg7Aq+bB
  0TMBtANZR50ouQqWs1uLku0F5VhODoVUDw97LZPv5ei7P/p+a7QeRGFuaWVsIEdl
  cnpvIDxkYW5nZXJAcnVsZXouc2s+iGYEExECACYFAkbXBHMCGwMFCQHhM4AGCwkI
  BwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAa2sIE2pEzUlHJAKC+SEfHXVuLZ+lghF3I
  MU+e1em9cQCdHcVupnW+57s9mcD5NZuzDASBHcG0N0RhbmllbCBHZXJ6byAoVGhl
  IEZyZWVCU0QgUHJvamVjdCkgPGRhbmdlckBGcmVlQlNELm9yZz6IZgQTEQIAJgUC
  RtcIXAIbAwUJAeEzgAYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEBrawgTakTNS
  fwEAn16FpSi/Lctq/aV5Mh1XpFD0ses5AJ4z4w938apaw0vzw9RiqDEBvbHqBLQx
  RGFuaWVsIEdlcnpvIChNaWNyb25ldCwgYS5zLikgPGdlcnpvQG1pY3JvbmV0LnNr
  PohmBBMRAgAmBQJG1wiAAhsDBQkB4TOABgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AA
  CgkQGtrCBNqRM1LpSACgh1YZQWrHaL4asAutBLgbuR5q0CsAmwbzvWAC7MZvRvKF
  oE3NWnDztIwutB1EYW5pZWwgR2Vyem8gPGdlcnpvQHJ1bGV6LnNrPohmBBMRAgAm
  BQJG1wijAhsDBQkB4TOABgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQGtrCBNqR
  M1IX9ACdFDZd8fIFjkuVujkVlgvHn85h+n4AnR7VpjT3dETOfjCqKrqB7O+OmzGt
  uQINBEbXBHgQCACba+8VX1EqhOGaDuZSu+PXgk0W0muTckSA3l+tPvpjeiTqW8mc
  JBwE437fzy/cVYx8m+fEoixFo4D5kcDORm65e5M4B9ECiJjw1hojXoVWF2aliLhV
  cjyL6v5VQ4SKuYny4cceX7igyFWb1Jcx4zBzC2TGLprq6v2JJyyPJsiksjMQZiZv
  otSkbc4jFDkJU1P8mst8hAYe7aZdjO0ccFw3Lii2NlXAjlM6XYGHUCEeW05S+NkP
  S8dmWCFfKdAGhYXC20Y5F/MrYTpP0mKUPAuVlL0Qa+scqBcceHcXgPywID3df2pe
  2WdcEojzW3BEtLGVZw7LEexYBEQz8ngGUT+fAAMFB/923hvNPjOEG9EA/5GaLivR
  vZftvACEUxzZc7nCpEqWXEeH/Hh536Lj2SKi4MxzXHH44KpfzjAoa/NBk3VrSu1w
  zZPBv+/lJvAj2HOych16CNpwfx57BTWYBpilcQ7j8BeWB9F5VsQ4ffGrnW+xZRfq
  JTTG+sNKG7LMGhvuHB2NAdlEyoEX+XrzJw4WzA+eZo7g9kzLOGY/hdK3V846Nl3b
  pA3iSpVOaI7gprhmjK1ESz58/fLFVyFYh0ZXradk80K1cxiUV93Zo79Uvw5K8tde
  gr+9LUWouND7BXxRJ5AiaiwSwa64D6Qq8OREYF4c8qIl9cwWmE6qlR86Yc+C7f3k
  iE8EGBECAA8FAkbXBHgCGwwFCQHhM4AACgkQGtrCBNqRM1L9mQCfb+hnPmlNyP3H
  FyIZslqXMLP79BQAnR09l4FnL36xldwsMrqll6kRxh+K
  =z5Yc
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.106 Simon J. Gerraty <sjg@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/B6CC76BF 2002-06-12
        Key fingerprint = F3BA D6CB E1F8 02EA 705F  BCAD 6125 F840 B6CC 76BF
  uid                  Simon J. Gerraty <sjg@crufty.net>
  uid                  Simon J. Gerraty <sjg@juniper.net>
  uid                  Simon J. Gerraty <sjg@NetBSD.org>
  uid                  Simon J. Gerraty <sjg@FreeBSD.org>
  sub   1024g/D94B72B9 2002-06-12


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD0HgfwRBAD1ot+1Z3HB+9TlPHseSUNVDa5Br2bHYbCs/A9KT811yU1l3Ac3
  N2PfoTQ8Ab33KIikHVPHVVJCf4AFrzwwEfHnesj8fb4fi2IJA98rMI4eJwAmwygY
  /JtLa+XvRV6csY4LGIeoLk6zFyTSoRJru2x8riKpLpnW99ikDCmZ9Lb99wCgsRYc
  YbxxmF7pnwLIJSr+rRjNGb8EAMAg08/cjOkGvKAH6G3F1SZ1iLM3i8U4XnsYIHBS
  CKtYhAFoxb1qZZrKj2jdrrnHVRcbX/CDrLa7BHTevn6zLR55dL8syqLQLszZhWU4
  1LP/F5Ip4dde1cI3Bk42tQffSsTdcKjY5ZS3+454zv4zwlab3UsxCjhbFTJ87y22
  1xCtA/9WrgV4BB3k3aUufvfPBdD4C5kTL9M+1wH4dk/gTQVN3NUAV2pmjAxamV8X
  dBniQ4FV/Xie+ZQ5icjU7Z7RxrujTdpWDik6PseZ6uMFhUGD6OJ7YjsbrGNrqxNR
  kdqher1uOFpKS8xNF3VOY6pu5ZMSOxHp4aIVDIloo/7imz73frQhU2ltb24gSi4g
  R2VycmF0eSA8c2pnQGNydWZ0eS5uZXQ+iFwEExECABwECwcDAgMVAgMDFgIBAh4B
  AheABQJBVLglAhkBAAoJEGEl+EC2zHa/vLkAn08uo+1C8nmjMBZnUf7MeFpDAXER
  AKCHVoJsQYlfiYI96SQcej7ARU6AW4hGBBMRAgAGBQJBLnfaAAoJEKQYbZp/MyRy
  BPoAn37FZUlR7U3IQ+32g+IzPyfrg8UcAJ0QtNVK49vVOLhj+szbyWcDEVo4e4ic
  BBABAgAGBQI9s034AAoJENH1egG0XgGRVkwD/1pTJ5Ml5O0gmZMxqPZhGKRVeqCe
  XdPJ3iYki6j3XUhm6ZtKoXusJWnxzpKlheAW9O+ndC3H8/7fwwsv4jy97kuMvJfc
  +P3vWXNf350JnOwt72SmGloMGzodXRXr4uw8dLgtA1FElj37mPJOzWNOGfeu4VpF
  i61PmW2hTgE2Wx5iiEYEEhECAAYFAkFUVloACgkQDsmuPPFOO2fY0QCbBXDHMZQK
  lLNt5kbmjOxXt6uQJvoAnRniqwYc39bzrFS8ctILeYqgBL8YiEYEEhECAAYFAkFU
  VmYACgkQ3x41pRYZE/igXACfUTD4mGJ5MmzeRM7o3s7yT2XflCwAn38mei5uuyBz
  9jGaaOzNkDMLABUSiEYEEhECAAYFAkFUVtEACgkQBvNiUvznL2W34QCfZbhz7i5O
  EvvtFlMCjJ8TTSF6f4QAoJu3rlR1zA6dUpHng3sLQjIjFAOziJwEEgECAAYFAkFU
  Vv8ACgkQ1Fm8Ub+2PWH/cgP9HSR5dpy6aDgBJ19ii38gk41NCpt83t3Sa91G/KBc
  GmjrwxjwFbQEy5ovfmsveDYahYMxa2J97OZ2zhNGYOP1Fu124glJb3x23ADsWfZG
  srJwRMhsfKyZr9LaScQOGRD44eHo7tOlIEL8cYPWmijJGwK48ixNRr3ocoIkgS9C
  G7iIRgQSEQIABgUCQVRXKwAKCRAHduAdKGef/O0VAJ9vtJgR1RRVR/6fAdJ+SKrF
  gWk4DQCdHojx0q5/4YpSjZpoqq7g9YXQb7e0IlNpbW9uIEouIEdlcnJhdHkgPHNq
  Z0BqdW5pcGVyLm5ldD6IXAQTEQIAHAUCQS0p/gIbAwQLBwMCAxUCAwMWAgECHgEC
  F4AACgkQYSX4QLbMdr+osgCeIpK1DebkokoLNgzCLjCwhKBUd5MAn2+0m7H4S9ka
  iMdlGW6amQZcOeVoiEYEEhECAAYFAkFUVlcACgkQDsmuPPFOO2eGiACeJlmOfMUg
  5CzUeUaCd/xUMlVUldkAnjBo/YpM+c3Nh86ETrC9+LsHfJjziEYEEhECAAYFAkFU
  VmQACgkQ3x41pRYZE/jCQACcCcwD+Yql8BRsY4GKaWrxA+kLrPsAni/dyq7k36ka
  u4gdyTbedyPvo6cfiEYEEhECAAYFAkFUVssACgkQBvNiUvznL2UlvwCgwzsZtAf3
  o/a3Q9J9VcaFZkjoAugAn0BmYr/OdysRhmkQrAzdk+n42lNYiJwEEgECAAYFAkFU
  VvcACgkQ1Fm8Ub+2PWFQzAP/dypY/ZPmmy8h649R9hyTC3x5qQWpagqPwCsoLJAq
  VHOP34X+ZlXaI1v0m2SqduvDiVk0wXIwRWrLuCnxki0wej5JUqRz/Su0MQQ9x3Ao
  blF9wRFX4NSvq5T8Dyf+g9dJKWHGpy9Ggqd+z3SGavEzgb/SvnbxBl9N3oOO666M
  x0eIRgQSEQIABgUCQVRXKAAKCRAHduAdKGef/GvjAKCNDifMvJ9+JkVZbCxZr6Uh
  DNUHqwCgnKPy9JoVDtg19pDRYxRlWy9f67O0IVNpbW9uIEouIEdlcnJhdHkgPHNq
  Z0BOZXRCU0Qub3JnPohcBBMRAgAcBQJBLSnNAhsDBAsHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIX
  gAAKCRBhJfhAtsx2v0A/AJ9bog4D7lZtM6ay0AXi1ox7vmJNPwCfTWghbU2l3kIH
  a6v5sRXnvUucFjS0IlNpbW9uIEouIEdlcnJhdHkgPHNqZ0BGcmVlQlNELm9yZz6I
  YAQTEQIAIAUCUIXB7AIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEGEl+EC2
  zHa/F9oAnj9jk2P0r97KtjAGdtMXDhoYz4VTAKCBBrRtjYhyt7lxW/PKO/7RtChR
  nLkBDQQ9B4H+EAQAnl0L2SS4Q/2CgxD7f9t9m8ODaQw2ODdk0Gi+FFGRWNfWVti3
  RUnea/Vv+SLn34QQuZhfhBVhUmnCNNz4Z3tg9YJhbfsXhduXuENgVyqHKFiO2VPC
  aowekPWknKTWogNZplIwtKh8yP0SXp0LXqhgfNWkE0JxVkX9aRDhjzHQD1cAAwUD
  /j3LKByGwW86ZDPeGwNDs/j1BxTggiXQdgsZNd26H47ZDgEvaKsuaPiIayyk/Zpw
  4L0z7HQsrXIfu/k8UJTeQUNaT//pVQMsYrZVB3B5Zq3H/fAWiFB1ZiLlpnu8xY0i
  RVyTc49glth8sB7uwGkkLzu3hPxx6rE9QJZ+OwrhpWYiiEYEGBECAAYFAj0Hgf4A
  CgkQYSX4QLbMdr+pYgCdHb/l5Z5GYen/nafceceLNUiRVXsAmwZX5knj6YwlLZZg
  U4BS88b/Bo4u
  =onBO
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.107 Justin T. Gibbs <gibbs@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/45A4FC2F 2012-02-10
        Key fingerprint = B98A C3AB 412B 094B D6FE  E713 FA5A 1E30 45A4 FC2F
  uid                  Justin T. Gibbs <gibbs@FreeBSD.org>
  uid                  Justin T. Gibbs <gibbs@FreeBSDFoundation.org>
  uid                  Justin T. Gibbs <gibbs@scsiguy.com>
  sub   2048R/AF6927F8 2012-02-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE81gtkBCADBTdiqSfNlj7xp76ZXuzlpSJfsKmdlVRUQAuIbSGRg1iyMYURU
  TB03QsHsQYXyBtF0IV1tgrjOssFcIzbnjfoN93JQgR1ECJjhSwa2LfeEc2YKtgrX
  tZUUoKKBFqPcEgzoX/K7Lqg5Gl9cxwqaYg0fIyIq1t2qh3CrSeP4QFqIoJF/VuA0
  2B7pGh6GDRtBiQ5QxKqQ7ZsZF8nZd6RQlR+9jn3bAV/NP3RzswfjyodSQnLQB350
  KrP23AOgFKk8kkVJWG5fR0GGfjj/AhVIaewQIvCoitXEaxXZMZHgJISRe4HkZQFY
  1ZGRvb5ATX0P/STPT257LK0Q/+dFROpCQxYlABEBAAG0LUp1c3RpbiBULiBHaWJi
  cyA8Z2liYnNARnJlZUJTREZvdW5kYXRpb24ub3JnPokBOAQTAQIAIgUCTzWDogIb
  LwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQ+loeMEWk/C+OnAf9Ei7DeVjV
  Urcap8ryNrG/wNWRyJ5SJdlF35C26vsQ56wcQMktDgJ7/3o/Of7vSpLv1+OHz72+
  xmDRUreWIec2xK/1vPCqfwbArVpsVqR9lWCS1Q0/wL/3SvQlpJ7jiFPE2v3D4FzV
  xxuR70C4iA09fWoje0Nr9VjG9vgvoM/0iY8Tnpd9eE1/pCEKir9hNMRbtQqvL5ig
  QIZeVBTBjPvf1QKQzAIIv1tE+aQXxXvXl5i6WcEGR7FBpit+/34jLtXHtv2EThiF
  +k9SljudfIZJm7ZoECFzBhm3lbz9s6mny3xRu0FlovYmVO13pQAfVDoVTSBKRfGS
  F2Ed6K9yVOxgKrQjSnVzdGluIFQuIEdpYmJzIDxnaWJic0BzY3NpZ3V5LmNvbT6J
  ATgEEwECACIFAk81gtkCGy8GCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPpa
  HjBFpPwvF1gH/37hwu8Ac+pJMWb0u0WeDtZIUAhswqHcJ2XHWWTTT6WXqEyen4NJ
  VI6+FRK7NZJ7Ndk0CPuiA74ijWVCJOLDv4aWjpLjHA/x6kQpd0l1TIDQ7KhpTGGh
  +YCUS113b4wBRD3vCn6XgTOeJ7+T8CEiNu6fvll7oPCbirjfz/q4hUPPjH5xy/ja
  4UywsNSMOTU1jXUgK0+Rx+q/R83tV1UTNTvOCfcqjZjYGhJojpA5/Zhzs6qklX0o
  wckrl7nUZqYPT3cASBgdlLUnaM57hqRnNHHouxiLf9eNddMjjnFck/zgppflhpWO
  Csk4JE7OLV33gfAOyrV6plIE9D+i1WDKsPS0I0p1c3RpbiBULiBHaWJicyA8Z2li
  YnNARnJlZUJTRC5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJPNYPKAhsvBgsJCAcDAgYVCAIJCgsE
  FgIDAQIeAQIXgAAKCRD6Wh4wRaT8L4SdCACNxgQwEp5EwBnzxN8y2jMcFIGBqeI9
  YiGEa+fF9yvQ7uQ+KGAIpV3yqqV6pYrbSj6OvWg9Gw9GVvQyR00XftNxQ2OGfXfL
  a2ejx7h2JvEgJrPryLRd6pwiMm9CXMJnf3vBYRU+Szg4Cf2sMmLtDJpeLXCq9RHT
  bDfOhA4Z2NL6osdr39EZOCrJ3lEqtFSNYLqV69vC4VRxr3W2CEYjt3JeJeSeGNBj
  RQ8vHF7m/SL6PCK0lRv7iB3UmJyYA8hoo13jUqPWn8mDdNjgSVnfOwOUCqe2l73s
  Y+P99m+nyC8iNilNL88NvdbXujNTGY+meo+DPLCeYFiW2pUtQMIQr9SLuQENBE81
  gtkBCADFt/8yGtnWeqruGZHf5tJDCNLJ8YJ49k2qB2L/ytycqb0JOeG1gSj42D13
  9+kgqf9vunZg1n9alP7R14qsponE9n6RAdTFXYEGyHLCwt+TgNiI9V49AyGaXxnC
  BlO48nZO47zCN6CHqx/MEfCTabwOCFPXs2uMXQwYki0R3DJ/So+OSOE7CPsZGbcH
  U+ruDmei+tP49AC4cUm8XB0LrsoSRh34XpZ2pup6Xw1Fd/dyQ2FtM68vh7cGV+Hq
  HdjvoeM9eF4+wpN6Yij0tYekYDqexlQDRh+1v4Eeq3rznZhXZFW4KxGB1uXATHMA
  8J7/XORlhRXYpH9aLiE/tlsBCUHPABEBAAGJAj4EGAECAAkFAk81gtkCGy4BKQkQ
  +loeMEWk/C/AXSAEGQECAAYFAk81gtkACgkQP2fwK69pJ/jmZQf/Rc/AH+736Fh7
  aLhbhF+Ag71Hkph9ByBIoSdbUUgFf67foTjze0r9f4/qH6jLxg9c377ttSwmivUY
  UXT6Xt/NQ7hkd+BpxbBocgBaRS9fq+QfZ22GCuJDsFVvMA6eioYUMg9rHkhO3Ep6
  ysNhPphbCsNjRAMZTJA8UBI+FS3+MkpBzkQSMyrH0DlyoYsk3Am99uLn/wZlWCME
  Gg9tSpseJ6N1YKKor0wZBkBLvpHWJefu/E9h7JJ6Qci78pdjeMvoD2tx5t56eweR
  QUx8O5smlcU6PNUW0LFQdrSF32cTy7gqqMzOHK6xqaqliCyrc6L0HlrvB64fNCSn
  4Q1RVEfTPRepCACMNNNNq6dJlw+cPHQBSVyYIZzRkuZkdKUJLnaUduzePV4NrzPg
  AG1gkDqk8zlat/kdOoHCiI7D8agWluCEa/dy7So2WD0F+Hs8p/3yYXLjGfRBSDyJ
  R+fHozVRiZukEOQtElV5M2BwJ6ql5mmL3cFszDfvXAvM8JaJDa0D/8qndLaxBtC3
  U0K/APQxUPvpcOWAJO2lt8GaVr1nRsRTW91z8wSq+iwBCqIqPY4SAbLDaSPoe3Lk
  QMf92sOvKDojCx1WcjHBedyREyeZKNdWyauvYQAJm3oYpgkU0Qdnq+yb/F8homjq
  p74XqpZ/mgqZi+JmS/oDsRIZVbUjIyFB66IX
  =nVkv
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.108 Pedro Giffuni <pfg@FreeBSD.org>


  
pub   2048D/422BDFE4 2011-12-06
        Key fingerprint = A12B 7C6B 54C0 921B C64F  7B35 58DF 6813 422B DFE4
  uid                  Pedro Giffuni (FreeBSD key signature) <pfg@FreeBSD.org>
  sub   2048g/43A91DE0 2011-12-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQMuBE7db1cRCACtLqHlWpOFR3RqqXWBlItnk4Gm6NqT94ZbMoY+GSkLVbOxa2tL
  +ScfosjZ11Fl5UGaM2fQSVG4LgggZEDlMZrCTCRRepNX0sWcbb3QGGShERESzkjj
  wOm2PW5ta9hPCdACvNjRPzvueZjWJdmlhQNO0BzaHznwqhoqk6LqmEEtFNu7WFCy
  PzECfCkgRqJU3Z/EJaLd9kMZ6d2CqCz3sYF+P3/NyXrugK20PKQr/Lb1uL2R9FOl
  S6019GD/xfwMkNVn0CzvMXFTp4V/ecGB26Y0gt9JJBS+32JaY+aG7ULDGVs3zv1R
  1Fi1ohEyqVsuxjM8+NTaIQ/28rNSzI7EoBczAQDIh2oMj891s/47H8i69e8XR4xj
  fxJ3VZDgAYCss8qGBQgAguxmf5x4EVfCDjucL1cHgFMv3x4Jdv0RwrqOdOztGvEJ
  XyKJi8H5uIuLO543Q0Rj0GKqzYA4f43J13BCdXHoh6b/Tp1i8Q5nrk7gFQRy1fF0
  O3kbpl9nt1XH1+GVQdBEs3lHAFYNcJIsYW8KAm1FpfjGRdelVYprmM6ErEIwnDR/
  twDp6JNxBl0lyDjCYVbax4n0Bheit42CDSGn8MDraZBenRp2M6TxC64jQEYV8tW2
  J+W2gAyZJeDXUq5Yp5X59ZzvF7aXr1DZ1b3J3l9ySPkxMWoxdbp5Sxkko04SdE0F
  Db+DmyIbUlN6Q1hKBnDDJ0yIJXFJ+w7Lqa/lEKh/eQf9F+4Ugh0MQOqLv2nDPF91
  4y9vDFB5Po1Vt9PwZSEC10oTYEZ1udjwhlu7cz3KvdZHoo9c8xXma/IDx+cTzWbF
  hMUlTH6txcx+4KEPqf2MCPJHhGNPNrnN4pRgGbDy/iGrJzOXSgh+sIltgM142W/J
  n7saCWgidxfsR6EIrVD3pFIYgKS7FT0dadSrHsqRuION8pbqJwwXMwu7o192tdHM
  ZGk3JyjUWFOnuug5O1MHd6hTQUkf/ZZukW/h+ROgMmghVobIGZ0ne1tlUD0hLLRq
  FnJb3EIlS0fNb740X40OA57V90hQtJvcrjL26lRMbS2MeRDnCwZcI/3YJ/p47xFv
  RLQ3UGVkcm8gR2lmZnVuaSAoRnJlZUJTRCBrZXkgc2lnbmF0dXJlKSA8cGZnQEZy
  ZWVCU0Qub3JnPoh6BBMRCAAiBQJO3W9XAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRBY32gTQivf5NcqAQCdccZvB3SGbyf6fljXVIwOQx8/3SLs9gHT3KQd
  YCu8ggEAootBvhSjxTJUyhwveMJSQKstb6VfUynyaDDAz8EF5Nu5Ag0ETt1vVxAI
  ALpKZlQRfMMr7zbN64GtgGL0ouSDoGeuQbRLcrePZ0RaNmBkvz7TbGk5AdLjE6vY
  ybMKjKCXNvjvvdOCghyl9M9xIG/rjttgiOEGMzfLXqgjZZXVUvXAk/2x5c6jg6IF
  vHmGrXfk1Oqw3u1IV9KbveGQ1HVJxYsi8jt/7uRnneYmTvzE16Puj23xM9fvDoMS
  MHAMudWiKt7qjwBy3Eq4KZbO8DwzIUno+ECKb+De9P2Dy6ikFGCcweGADLTVLE47
  ySVKtBdiLzieefJbd8Qhe28kF/glJuFVKnTYceYpVGgs+Ul7WxQIgRCdFfo2P/Jn
  BtN9NFBPAw0WNPNDjg/cPrsAAwUH/R+lrO8j/OupArfnuvZc90cbCXYEeqMu6jME
  X2AcUSGo934F9qPPQxWnX4qJD1cztGGrTFOKWxt+aGN2+qe6Q/fIvaNYTb+Duh1l
  oTNtGmVYPX/HGF/XTm0Vd3BgcpXXEv0XNs2gQwNgCyQCwEMmYUt/DUuW6qzkZs9l
  ZA2Sjm0eBTPat2DBORp0KUvqe//STk93ZNcLDnj1EnVqa0piJk9zcDivEy6zx4gP
  tGFPdY0qWCDZjiFk+wB6/XzEDu+jFMERxPCB2FFateKjxswRlBGL34xThCv1SBEZ
  XoD+w6FJ9bx/jPy/muMe7ku+SDm8smRBipOm5V90y04a8AHxF3uIYQQYEQgACQUC
  Tt1vVwIbDAAKCRBY32gTQivf5Lq0AQC7xOYsjWskIoge0aL6RwWAXhYwFOejC4Js
  h5BxxBSeRgD6AqolGR9yRNeSdg0ee9GfNWC1UZKNOIiQ3NDvwOjvb9c=
  =fr2c
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.109 Palle Girgensohn <girgen@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/4A6BAAAD 2012-02-23 [expires: 2016-02-23]
        Key fingerprint = BD8C 332C E630 31D6 2FDB  80BD 5FF2 A161 4A6B AAAD
  uid                  Palle Girgensohn <girgen@pingpong.net>
  uid                  [jpeg image of size 8260]
  uid                  Palle Girgensohn <girgen@FreeBSD.org>
  sub   2048R/6BC41243 2012-02-23 [expires: 2016-02-23]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Comment: GPGTools - http://gpgtools.org

[encoded data, 14539 characters]
  Yr1aTjn6KMAcsSmMcYdcrJKClIdqQnzQEKRbANJygs+a1XSAB21NKdQ=
  =RtWL
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.110 Philip M. Gollucci <pgollucci@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/DB9B8C1C 2008-04-15
        Key fingerprint = B90B FBC3 A3A1 C71A 8E70  3F8C 75B8 8FFB DB9B 8C1C
  uid                  Philip M. Gollucci (FreeBSD Foundation)
  <pgollucci@freebsd.org>
  uid                  Philip M. Gollucci (Riderway Inc.)
  <pgollucci@riderway.com>
  uid                  Philip M. Gollucci <pgollucci@p6m7g8.com>
  uid                  Philip M. Gollucci (ASF) <pgollucci@apache.org>
  sub   2048g/73943732 2008-04-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEgER9QRBADEnqKDo2SQwM99dEQW6sEoFafQm592R98bDFZC1CqmBhZaj9nG
  ksxyX82s/PaOoosKZR3hsMcDOJgYkHfTKIMU6aDVMrONfsgLF4V6meTaBHW5uSOI
  cJBsW/TSTsOq21yrp6995jSTsHZxV0CpFDZWGCowefxvbRoAz/89pUBxYwCglOYk
  btty+eanC+la8LUuLn1na1kEAI9wXI6wRbc4Qv4dppmNwiBsu0aDW2bOe6TNU5nj
  MMU5dMQkQ+FkHBFNyF3Fy5Uvm5zhGhlPKRTW9nOmLzZQBf9kj1G2giq5MN3fs4jg
  k15/93Jm3TnyV8LZxP4cBU42HhuL3b6rzFFNVgDLw4PJuSqjt/JTNhNtCwYW+nqS
  g08zBAC0FuxTJzna5X8Y2o5o+J2yU0kIB+y+fmGeaN5zg4VsM64Nexhc2X3HJbXd
  31hPqySdBl6DQP/I9U00S/C2Qb6MVwTDYR2DBltoeqoHOJKGLvqB5N01DAVg8kAK
  31PpMdFhkfZwM2ZsHfoGbnEB2fMd4Fb/+DwbjrckwdG1w8P2t7Q7UGhpbGlwIE0u
  IEdvbGx1Y2NpIChSaWRlcndheSBJbmMuKSA8cGdvbGx1Y2NpQHJpZGVyd2F5LmNv
  bT6IYAQTEQIAIAUCSARRtAIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEHW4
  j/vbm4wcSz8Anj92jZBlcifpDwdiUvTZdGO28CjQAKCT4jeiJcLCbhnXaXonBCzw
  DRw5s7QpUGhpbGlwIE0uIEdvbGx1Y2NpIDxwZ29sbHVjY2lAcDZtN2c4LmNvbT6I
  YAQTEQIAIAUCSARH1AIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEHW4j/vb
  m4wcM20An10tzTX41D6qcEjOBqMzwyydrYoyAJ0Qs9fj/ct7iDCphvNwCcjNGMlx
  ZrQvUGhpbGlwIE0uIEdvbGx1Y2NpIChBU0YpIDxwZ29sbHVjY2lAYXBhY2hlLm9y
  Zz6IYAQTEQIAIAUCSARRmwIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEHW4
  j/vbm4wchSkAn2DyHStIDMIXwKH8LAgut1wpf4sgAJwNKynACF0+sok5YupxxZkm
  QFJsNbQ/UGhpbGlwIE0uIEdvbGx1Y2NpIChGcmVlQlNEIEZvdW5kYXRpb24pIDxw
  Z29sbHVjY2lAZnJlZWJzZC5vcmc+iGAEExECACAFAkiGRaMCGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRB1uI/725uMHK3IAJ9n6VjOWpymuzHE7xN/xlJu2j5l
  uACeIqegqdXAaqRS4+olfTDN/nvoYWe5Ag0ESARH1BAIAJGalt0PcCClgFjAWdKr
  2+wNm8CrgW8cm62p1KZ9rxTHqpDEQopa8Y2G86pKDmhjJQmPmepcZx2ZhnBc0UVj
  qBA9bEDnVJU/ysuxjYrjswYNP+5ZemUsk5IZgnZOLQod6ewWtcdZ7EPJYOfKNAvo
  1TMNFZqA6CLKUgjPpokRdolseRkyuS5q5XM4InraptSvv6G6SXRiDBwChbwfbJG/
  82ClmnuInhDzmc4gg5flrU6RprLu/PPx8SSIRkVHNZdPL3cF5pocETruqdkcb8yD
  aC4kIIqsn1XeBYLXS5lYbZBexR0i4i0xkjXnErrGu2lgGm65RwF+hvRsDC7RIC0c
  9hMAAwUH/0UY8w+pGeGMgZJHiLSoaK6pTXv1/ega4na1vGglnBeGXB2Cj6jKgv3j
  6a9XLRtaw5owhTLAX0uWt1XOw8ojm+vgVBvXJO7ljUI99/Zov5IQRZfy4TN8dOY4
  1TNgGiwaUU/rh+MIQy5hFCQPGRjIUKIkOGEBKOaZEkTV6Hr9rFCokpcTILF73JB+
  hI2EHwnXzpFKmzB1zwbNvtv4QiyozROvc558n13WP8OdmdGNv0jNcytqEIaB+PZM
  wMcLMjikPHKUxfHcdmwCezpIBKG2T/5xgzTCMxQ0UbfIYLnsOfJrCm+akw2VbQ+R
  TdP5dVLKITdFUk3nydirHpN5JYkH31WISQQYEQIACQUCSARH1AIbDAAKCRB1uI/7
  25uMHPq4AKCSdNolzpw8MfWfj4LU2ZVlbflHHQCfWUK39VTu4mNu5nPmuM6gmewD
  rNE=
  =SgIy
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.111 Daichi GOTO <daichi@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/09EBADD6 2002-09-25 Daichi GOTO <daichi@freebsd.org>
       Key fingerprint = 620A 9A34 57FB 5E93 0828  28C7 C360 C6ED 09EB ADD6
  sub  1024g/F0B1F1CA 2002-09-25


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.0 (FreeBSD)

  mQGiBD2RGpURBACZe4DKSXi6jCkn4eZHJr7nGPISQr4YUq3rDqcOSUlFPBZlVd8S
  pYnfkNNW8HTxl0+qd5kIXiQxuvWxCrTNzoS0gPO3IQcICkAqbIICK0A1KFFx4Zen
  +muTp/e7bDhStcMEelXc+/3mLReBJf/d6e4For6P/rqVmMAcm5A2GO4quwCgmrSD
  fLt9NGJ+mtiXFxloHe57l/sD/3nanV7H4zk9gPJZA9b8UKpbZZmsyljTuYOAULL1
  oh3CZDYvKZZ3E1v9exVDadSGvbps1bL1okku27nNd9BnlnSxZ+sQbfJtvEoBMUwH
  HJnAhTU5sW0UJv6K7goZ283npX8fFjyDWJ4+XJ1Qq1e+VMF5QeZVRFiIJ6NztM7F
  6b1NA/0dwFApYGf2r8YV5uJPeSsWH94Mx4PTtIXp+WOovQ434wzuBUMiHxeeuv4z
  LP9Vjf40s0GoC0TLz8wB2awUrO8aWwgg9SUf5yO+jKZ9BchBgnqjju81zAG5sbUc
  ogMUrENjqIJgFCkHcnbxo2IHOygwjezvZeM/svcxJ1bW/gZlwLQgRGFpY2hpIEdP
  VE8gPGRhaWNoaUBmcmVlYnNkLm9yZz6IWQQTEQIAGQUCPZEalQQLBwMCAxUCAwMW
  AgECHgECF4AACgkQw2DG7QnrrdZetACfY5hq9W8pDo/vGEaCZWQtpTpW+EUAn0jx
  G2nWbw6EDoGxa62mmqy9rFyMuQENBD2RGpYQBADjmTUn3Gk/tkVzIgVm8wdfuMPb
  n08JkuNLUDYjxWRfRmVZHpT3L+e7rUwKFrcmMRM+kMSsnWKhmhwpkI4Tqgi5/lmg
  kN8R+kr6gm40lEAc8tNPNzbE4ueKSAwW8QKqC2iHAqe0l4SjvDEns5M3mARPEtfn
  tdEsQGeyGYlxsG+MhwADBQQA0HSyz2a2mMvyn7IfG7f7t3zuL5tXoFARYQ2FYMWn
  VSkydfzYuBc6kX3oskR1QMv4EDgX0hIUglvTIb918Qj+4tx5CKsUKnZFflGYfY2C
  qwVwR9SPPdX7rhytqkalH8HyuLm2XuRaf/pzo23tAivSXNFhfQhvybFtLdPBJ6yK
  3XaIRgQYEQIABgUCPZEalgAKCRDDYMbtCeut1qqBAKCDnLRYCpUm4eyVG+Ycsn6B
  giZvyQCeKeQZPCnz6RKllxb8E/E17bdhN24=
  =T2MZ
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.112 Marcus Alves Grando <mnag@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/CDCC273F 2005-09-15 [expires: 2010-09-14]
        Key fingerprint = 57F9 DEC1 5BBF 06DE 44A5  9A4A 8BEE 5F3A CDCC 273F
  uid                  Marcus Alves Grando <marcus@sbh.eng.br>
  uid                  Marcus Alves Grando <marcus@corp.grupos.com.br>
  uid                  Marcus Alves Grando <mnag@FreeBSD.org>
  sub   2048g/698AC00C 2005-09-15 [expires: 2010-09-14]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.4.2 (FreeBSD)

  mQGiBEMpwEsRBADcnD1kRdYoPvpKLjT1w1T5p1fT/LAimANGHXVoZxusjNdJjleF
  7SNfN6V+sjm8bdUjZb3VJr3oA21sdwIKXzamhtbaDRAAvKdYIRecTaLId8SqI3dO
  mZtLVo0A7XNkjVMtyLn8lPKpdiHPOc05/x8sVLNZ2LR/xFJnbdT5bomy2wCgmIOF
  EaoJmSuh5trZRiKIAeIodfMD/3zaTMjI7eLziJG2IWdxceN40vUX555gCpeFEQtD
  DfVV++32c7BN0j9o8VFl3W1vsQ3Elhm9GRlb5hZbRo53Z1YTJEzogXTGBVipJGID
  cDo/bCmRuMSarsT+M6R1NF6uToSBeVZyCtA/DDbJHNvYD5VeOJKsdaQ7hYtctoJ6
  ms7hBADD8AeV5gLZOjOIFTAkX1ibEksxz/P8aUFjnj0QmPe98/RI02e/iYVVdPgz
  HgrTA+gF0X7nIicn+KhBgOT0MTx6bf9DFzmk1KaFBA6vnQ9alw1WtRHGsIm0OgD/
  Jn5tRQFriUS5PWQP8FKXcUfmqOd0WtLebPicX66nOba+NKdU+LQvTWFyY3VzIEFs
  dmVzIEdyYW5kbyA8bWFyY3VzQGNvcnAuZ3J1cG9zLmNvbS5icj6IZgQTEQIAJgUC
  QynBHgIbAwUJCWYBgAYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEIvuXzrNzCc/
  UUwAmwVe85K4Ljml9AgBKbNn5juVRkr7AJ96PWlTFr/IdKq+1m3Zw7Hyt93cf7Qm
  TWFyY3VzIEFsdmVzIEdyYW5kbyA8bW5hZ0BGcmVlQlNELm9yZz6IZgQTEQIAJgUC
  QynASwIbAwUJCWYBgAYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEIvuXzrNzCc/
  6koAnjbYaFve7vZz3DW2qTBnYXp/n5IAAJ9+2EStzCP3tnKb/hjOxotstQufCrQn
  TWFyY3VzIEFsdmVzIEdyYW5kbyA8bWFyY3VzQHNiaC5lbmcuYnI+iGYEExECACYF
  AkMpzVMCGwMFCQlmAYAGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCL7l86zcwn
  P+oFAJ4tcY+w4DVH+x7euh4K6ECBqM73PACbB2QBuJrDOtTxoYdmiH3XdHCytT+5
  Ag0EQynAUhAIAKD52CU2Xp69qfo/j/1aLgiMhgLpx56ySAb9SzZySUHadyptFpJR
  i3glUnoUh9dfU1jr8Y0f1oChCmm9TOZnQJWR7LOrO+av3gxnRtVMkvVr8eAPG3o6
  C3VZop7FPxR05Jmy0EtIxweEgNGmCX/p58T9LAM50E9FacmwYAIn77O5zXcJVnBI
  m9Ih05Hy4nGIoyF4iBA/NZQL10glMnwc6p82AiMj1FI6i6iDdPYBeiHKUXkyZ+Q7
  Df+HkelT3zot4DPKBeGBSFyQENOjHCp4wl27DsfiJXViy2NRz5lzrSFgvc0ZIUus
  Ia5d9nG+OE67JKU4qT5xgJL5+eOe1lXsHgcAAwUIAJKuSmq6lvF4NWN8HWDimXBE
  Ol8jNHf+miaLgMxOhAOeD4TQHpqgEhnf02koUbGDbli/AS1oC6WGhKSekgYKZCkf
  zmvRNEkCJCOMG3bOcKEokHiujcyQHWf8k4WmBQe0hGalrE+oaLti5H2/jAqUqYFi
  tHWRUeJDgfwOXRalI3YJJyjfBzE6ckE1kFWoEeXDuZdER9kusWWVrX38mdniwoKj
  7e+GtfYo+riB4Nb/TSuQjw45DKVaqYNi13P2P1EmHwmrSjnL3Yrck3x/vDrCKa0c
  2+BAMAaLVnOGdaYT1xsaMBGcgSkybQoOmvMm5hdtxURqi7k/TbaNhV/etSzfB/CI
  TwQYEQIADwUCQynAUgIbDAUJCWYBgAAKCRCL7l86zcwnPw4iAJ9rVaOA1zKrzwRX
  CLE2Xxf/FkN6JQCfZU7PjkJvE9jqgsBVfMhi6S6kNZ8=
  =rDV2
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.113 Peter Grehan <grehan@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/EA45EA7D 2004-07-13 Peter Grehan <grehan@freebsd.org>
       Key fingerprint = 84AD 73DC 370E 15CA 7556  43C8 F5C8 4450 EA45 EA7D
  sub  2048g/0E122D70 2004-07-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEDzjb8RBADNg1Ak3kReZLn5N6aGm/0ofeBsZDK31HgXFoQnXpZWuPf4Dcuz
  EztxDMfAhCdQPuFm+u2av7YiOc4Xmxmety18CwBP4E0w2Wf2RKdI7CdeVshn5epo
  kTMTn8pDu3ZDzui6Uvnjuc6y51VzL4zJwNNZAF5Vs1gXr+V7aDbvb1/6PwCgtX5K
  XQHfTdms5d6yhYwyQ4SrJ6sD/izS3iZBHe/nDdTBnSIA4sIdcZUn+sRfX7/GPs3H
  9JgYbI/+fatLEUShiKaNTCCibNRXx1OqFk0w+vs1pRz/ziE+G7uV7tglS3h8LMnO
  Q/6y8WwTMiv2seCKyiuvGxG2NMT7OAdrSNe8xPIlNRBdxvANFlgnfPsypXRfjJ5g
  1mqxBACaho98/zNgFpClOwAxw1Il0TX1c2EGB0e10FJ77rDNiPCWSnsPu5LB8mhL
  FfeGdx+zVVj5G4tMVIdJgZ5T4IpELPY1rpqf75F4mBrWTnmd7g9X1S//U8j7pNet
  JDVlymYg9DJvtKnfOHXqViwV8g2X0EwKsOpjo3IBZ0Oepw3wfbQhUGV0ZXIgR3Jl
  aGFuIDxncmVoYW5AZnJlZWJzZC5vcmc+iFsEExECABsFAkDzjb8GCwkIBwMCAxUC
  AwMWAgECHgECF4AACgkQ9chEUOpF6n19yACeNpRdDKA7qDA1vKGyjJIEdeAhqT4A
  nRC1CUpFTve3psN3cPWymDzSiHl5uQINBEDzjcsQCACkCgzuJRaPnoWmOZCk58ya
  +2Tbxd3qHtDDwMnY8NKi15FA0Cs40PUffHtWrxW1qcmm7QRmhHpR49tR1f7xT7CR
  OX5QKPa2axjv1mk9MKC4BtMe851UIMZ8vWbm/Obo9UdNYqEQEXT5TY6PbkiC8tDH
  5i00MBg6mkYtK9xU1OjJUp1YHuqalWgMEW1nUFM1CV1Fbk/SqLzyNcC0biTRMUkZ
  aZ1MgF6oxBIj/InO0f7gVoL3Jb5BC9bOUo3NkHCUQDBPwfLXR3lfrQLo7fLckYaN
  j85Ap6NXJr88vINfU+xn/MeVwTGYw9ejh4sujp3d57wP9Ym3PaR2SkoPdZO323oH
  AAQLB/wMC99y55a2jnP9IOsI+UIgWFWDmVqDhdgdp7asKjW2aUhX1k4CGPw7AdTL
  dtBdxqxFNp72fZPZ53ZIn0z2bogyYOOT4aWbTFiqKyU6CScCpeunKs+/qz0pw0f5
  /TdHgDCBrlMLihNiC0Tvtf/BzTLR3pqDshts8x82qKSjhxExazbBxJ23A4El53I8
  zZLQLD+vqJaFylhze8DNC3J/V4NgD1Vdporrz9L+QZuJXDGUyp6Gj4uteAu0W/My
  4+5zrs9Ym/TSmC4y3PLoqAeJv5I3E+6YqMo4c7XcLuJWO8jzg6aRlQmc/WgvVANW
  juieqW0bcYqNu2F/GeUcgvD3dWt7iEYEGBECAAYFAkDzjcsACgkQ9chEUOpF6n2l
  QACglTS9Ryv4oLwvXTNK2j2RLiH1VZEAn1YaLCp5rtafXPpdMdCOuJXo7MjC
  =UNPF
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.114 Jamie Gritton <jamie@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/8832CB7F 2009-01-29
        Key fingerprint = 34F8 1E62 C7A5 7CB9 A91F  7864 8C5A F85E 8832 CB7F
  uid                  James Gritton <jamie@FreeBSD.org>
  sub   2048g/94E3594D 2009-01-29


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEmCOzURBACOSQ8S2bwRYqXrfV9/pT8BmnGl7GYrkbDtJqL0IaTV1Bmdw7ed
  qcDjMT55c2LEQlO7w2EG5z7JfaBnP+jV3X/gtH37gcqClcJRxJ2uhT7fShzmRR/U
  5iTbAt0BwDF/W5LFmxajhZvw8NJKeMk8j0kUwdTzSKalN+iAhXEhqx/uWwCgz2qg
  9utCYdwfeSmRwebBIQhPq4MD/2bWpo3/Vw3PZzNsja1l/s8jQjxkMoXJ8LlYFoYW
  vc5lMBeR0nb1lZrnBvQGkEJVSPLXLvTBYireyqai8pt+Uk7D1oRevpsD/rIsSZBV
  MVSa8jUqPF0HC0vWrDd98HDq/RJ3SD4HHhiWJ2wA8YrftyeHzZ0kiJYzggQ3UPM6
  +x52A/0U2kBqBq+HqA7YWTEo4pn2W3adZCT8mwmsDdEnC/uTvA0BHBN1HfgCxwee
  TSqOwssFioHCVu+N/lxKjqy9ftHI4ljSuYOPpC3q+LwFdVjbCQ6ynILNKp89QiK6
  B5TphmOTQJ4ytVxr/tcvzDOCxbtyG6t7eCJBlfEgGjZLQu7uYrQhSmFtZXMgR3Jp
  dHRvbiA8amFtaWVARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkmCOzUCGwMGCwkIBwMC
  BBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCMWvheiDLLfwhyAKCP4JGKCayDfY1f7sBXhYSa
  6Zr5KwCfSy1evNxNmp5TwB7RBpEZpL2R2C+5Ag0ESYI7NRAIANiluE6e3GNLyLTc
  cc/SQ5NdW4/B89yDQkZi/f7mUAMiS73iKoe555EVI/JIFsHUduHeYMB/ERDHNSUj
  RmWVkb4r8eVSlMVvoU8sBYGqihoYtFXYT7rj8vvq6ufkF9RtBJLTLzikEg07jfQk
  EzKr1eFOl0v76UGnmqrYiTXOAJoXQIH4+Kt3pWd8jz0Lsc3Kd4+eMW2A+eXSpShb
  yuQhvtIkSdOLDa9PV03Y/GweSCbTKa5+oTmCoKvXJYjDHwkuj7n2dog8vo64Oy1h
  z8mPPFyDXr1OitDdA78Vvpu8afz3Uev9DMaKd6WIEtVUprLOXyuSixn0x0rvImes
  t6lHX3MAAwUIANKigPUT7boxzc93BdWUOKrZEnjN7zVnIqUMizVgi0K9nLM+lSpm
  exPfoEZqCIBmAmDRYO50Y5Lwb2R6V0qHFBmIvZZ9Ih4YosXuu6oFhKHjamRK6JXI
  hh5mMrOZnfDRn5YGEr3ZCEOGzdW0pY1t8THd6mtXmK7iIKKy+3u/WHf0tCJDRXk6
  7ETBWwqFTE3XpZz09aHRV2470GKESSbs1Q4Cobc8ZIifNzr8kfnWPm/EH2UCNpnZ
  K2UvAxi6SRYVWIY11SRS/am+DRGweKfm9+NZpHEk2yJknHd95Q3IVw+fX+2yKVQe
  L+X9H5BR1y6XxKbxqrlWF5I2FDJo4BzOA1eISQQYEQIACQUCSYI7NQIbDAAKCRCM
  WvheiDLLf1rdAJ976PPYVcvK8Q/zKQrMv7pff09z2QCgut3uY8LEhlK39qZCF9Cl
  2+bu5gU=
  =Uux7
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.115 Barbara Guida <bar@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/3DF5F750 2012-11-13
        Key fingerprint = D367 F6C8 2A5F 2921 70D2  B446 27DD 6FD6 3DF5 F750
  uid                  Barbara Guida <bar@FreeBSD.org>
  uid                  Barbara Guida <barbara.freebsd@gmail.com>
  sub   2048R/1DF7506C 2012-11-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFChmNUBCAD6H/nOlsSUv1C4GJUHns+0YmdcqwpoF06+mcfJXQ9ZIYz0mNqd
  7b03NpOzSscwiBHazZfACldGB3+6A8cNMvCH5BbENjeX6m89i8tEzYA2eDf74fw/
  0ldHyHZdnZuXJSQgooztjRmzo/5I2g2ScdhhYAOW5aqEqlFrQexD+0ijhwUU7ylR
  BtMlSwGozHpoynwtSNsOZVyXtEQ4CidgDY6sKx3jhGePh1Pqh4KI4mDCNh7hT48I
  v5elyTTHKj8Fw435SNfFqCzVE6M+POuN5Zydetk2ru57RD+0fnCsNc9sngLRVBM0
  xxOokNE7FpzsIBQ6tzLz+lZCz9L9uzuHjHdXABEBAAG0KUJhcmJhcmEgR3VpZGEg
  PGJhcmJhcmEuZnJlZWJzZEBnbWFpbC5jb20+iQE4BBMBAgAiBQJQoZjVAhsjBgsJ
  CAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAn3W/WPfX3UKDpB/wJijev63A8tQ64
  IqQvakpS5RAsrVJ0WqtP31Cb7aFWkelmyIabwOgfzeNgTyF2pdAI1+6mx24/C9AB
  ke2HwFvg7rXGeIm4S34tCvixDiJ85WHX08/V7f97//brueXE9EPjNZx9g9+fjPXE
  I9XAmVRMi1ZfF8HUHZUrJoEAUCK7lpa7WKmcItW/T/ojLVFSl3j3FJP1dJk6iHKW
  upKLjZ1gA33IriHkYkieXkPLCvZw/LD+Ei7KYyf7UacumQjx/T/jp2q282qyJ25A
  p7FEYY2oBQS7GHd+RLvkxZ2PeQJTgyoEoQEd0C6XU0oHpo658NToc91FKA0jfjcD
  cjESoWDRtB9CYXJiYXJhIEd1aWRhIDxiYXJARnJlZUJTRC5vcmc+iQE4BBMBAgAi
  BQJQsk/8AhsjBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAn3W/WPfX3UH9V
  B/0a5kosi/15TTmv+Y2cFNtMm+LxGUv/xCZ+oaWJyTUAWojEWvaek4//PZ3XMVxh
  K48VvQNxMWZOsZc6mo/gelEaUZJ0mtR/FdK8CiMynKQkfifsjsz1Sjf0o8WdCr5U
  ghGKdj33ssw/z4cxPUTgeGGwPjnI4O+ZuD4SIk0MydQREaltmdBxpAm68mKLZCjB
  /lT6TiD7NRKVM+2KZXgNzdjiSQG4aSa21V/d2bk0mZWVvj51Oqx+vlfs3/u+cO6A
  msslous7RMR4fuZAh6Uewky4OsDdyEcVCsTciG6QatqYVXfCXM/3bOXX53eisfIJ
  iTcbOJdO+qBzqC5e37ffOG1IuQENBFChmNUBCADOHnVkZkSyHz9iagHZcJ8UlA91
  87movEUtJLFRQbgRK3T7qqxwVMJMKGPrOZpkg8l6zPENbbvVWBQmjjoN8v5T6WWH
  tRY14AB4I0tJMfNSYoU3Jg6u/vthw86y7SBrcapvrABJ1vVHGm8W3Zsjftcs2sEr
  iEp33O9hh8QU/Ynr1GUg1IKAC/14mthymSi534DGjnVID6H+Hcpm1pvKJpkf0AvZ
  d0/pcI8vySZpHw4DKO8bF2zPoeT/E46xPj8U+PP9aCrryOVCh7lc2nnVJeIe6jgC
  JO3ka/qRyHb8Er1mJpl2IISfG3Sg60vQVKou+/xsOp3GkrZYj2YHwTKk4ckRABEB
  AAGJAR8EGAECAAkFAlChmNUCGwwACgkQJ91v1j3191Atbgf/e9uK+1tHJgRl5rdU
  gzRHHrR1S4BtoYe/dYC1UvbXjZOthbVAoLOZDcU/eU9qTQI57Bcl+JdjQr9ZClbc
  akxYNKp7PtTDARBwNmbU96Dpf1ef8XdwiyD7Ifl6mgDkevE9AaSxOQjQzaePiK9h
  r8DSxlL7wDQ2QqsDU0mdnOxS99v0le4FoItlpujtcWwXG5eTnEejD1VmCorumNTD
  cksouKVOSfzl67swNUr5/8gx1PV0WvCmCCzVoXjg5Mpn7rtBxH8nOUDrXKTuRtRr
  KQmTCRJk7gkKyUDkdfhyoPXo0E2rRzVKw+BvzmmHRqGd9K7ixac/5QFHfvuNtYyn
  AA+Qvw==
  =8co3
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.116 John-Mark Gurney <jmg@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/6D3FA396 2011-03-03 [expires: 2016-03-01]
        Key fingerprint = 54BA 873B 6515 3F10 9E88  9322 9CB1 8F74 6D3F A396
  uid                  John-Mark Gurney <jmg@FreeBSD.org>
  uid                  John-Mark Gurney <jmg@funkthat.com>
  sub   4096g/0A4C095E 2011-03-03 [expires: 2016-03-01]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBE1v4mkRBADosekDv7XPyOWmKL+iT+Oc1/FUHxO3U5OC8CHEYQxoLod4jJjy
  x1GJ+nqZcwtnhww2/1+ty3LwHvsCYj5jeIsCMpjHp456+2Hdw1w2fC8hH0ENZR85
  5SnQGh/Ev7N3m00znbZLf0xPoaUZKFxa6Tmv0KflCw2Y2WCsN4qyhYCkVwCgzjni
  jXdXdi8ejv+dFKBmb5Vo6GUEAIlLD2ofYOsa3gQtdIyh9irx8PSri8qRAA05VcFM
  cE8r6F5pU53f9wFcD5KFVLXNRby8cdNhWar+K6WAhICGnck6ytmqVE/udZzLLmjX
  6qedsMpQSmkXB6xmUnBx8DQAfH4+V68l00qsZ9pJphNG3+L9uUERQwWDQP/ZYzVp
  R3hVA/9PXTqcF1384HKOeeddBowCPDJUmYeVm0d9jZatOwnrnhDnZgT+LDS96xm0
  R1yO577ka67c2bsDT2pbSYL5hkLWytXtLZr0nbTcczMJ1Bg4XIW+/QTkh09c/xhV
  J3pol7PAnrflYqAAaioxffVapFoyBdOui1KjrmPfVruHjj10RbQjSm9obi1NYXJr
  IEd1cm5leSA8am1nQGZ1bmt0aGF0LmNvbT6IZgQTEQIAJgUCTW/iaQIbAwUJCWYB
  gAYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEJyxj3RtP6OWS0EAoJE6fKmBrwM2
  vBWK7mVbThebaQuNAKCbgANUv2cKs5Jy2hAVjTjno5rr3rQiSm9obi1NYXJrIEd1
  cm5leSA8am1nQEZyZWVCU0Qub3JnPohmBBMRAgAmBQJNb+MKAhsDBQkJZgGABgsJ
  CAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQnLGPdG0/o5aKVQCfZiykMZLK0FR9vGuc
  QGBtjzNLs2sAmwfgI2Cnbzk8JXGxMGOFbHY4YV7zuQQNBE1v4mkQEADPw1wOhnre
  1LzHlU58meteE/Vy+OnwbYf5zzVqo04Sdl/BYGZhI/M7EQwSGV1FZV4r9JQg7j18
  rrPKT3vf5TYFBpXfgRYxxYxM2g8zCbqeJe5B1BmRu3Hj5hHi1m5P7M+cLSGUE03P
  pAMD11zyqJK1f7oF6ywpWD8Lcxc4n/tHzVUrH/fM6DuQE4Yb5RWQ+nVVDTyJ51Qf
  seD9PAIcLzCCjOB6qP882auQ+jfvld4+yWbpl0wQF0K8YXHtZyAaQUMANcgd6Lyd
  eQMwSN6gi6GxZVaUniAMPJr1lKd/tiLDxBcDDAdYYoDaHiCyab2dXcrhG4fCRmPT
  IYZbO3SPstlCKoo5ff8AUiF/K9gz6ON3MloYp7fdDBjgQtUIVXfb9NRxElNLsGvf
  qIVHOCVe3s1e1hCg7YRuDHLLsmVQfol9k2MhFiGIphaxgr4keurGdUN4S8KnzJTW
  KiTJ2U+P00oi6/McNqRRulbh3kk1UTlkjWtfHDfWwCsZtT1XaX5dD+7QCUJDOXF4
  gbdX4K943uQIrcbO1G+n9dMGCahHlTnrLa+AYaHkv4P0mRvxB4P6t1GHGJ2vBsSX
  YEi8iUP/ee3WM1TGnhL4lleuklsxpVLyZ8TrSpbjrbLgpHPgrAmheGt1agPr6oJ7
  0UZw/CTDBrzC4ASHPMhIjwZOgyVYs8+AIwADBRAAhAfgy4b32n2bbR4Qo2GhA4Qw
  LVRkB81cBzuP8iVuLHYHy887HEYITmD6+Em0TxUpavuntHUIDlHfNNPgTIv/j2Na
  am1cPziXCCOvEfM2nEhi3cyo88kT5/aUO5PcuLX1p1oJQJTK25wYzdduuyHozsyR
  2XYb/UfIrxtuSyyHuJEhXrdbL7tp2b0PsQn3Fv45UOtaHqp+J20UnFwkTqKakx6w
  oUwCNj+jTCthbnBmwNIuo4+Gu2ipYbWZ67lJLVE6zJ0/kJk3JAcTooZsIfIlSUUe
  F4Z40LJipOitIsGwGwYCUHQLiYBfcnJNoT2PWatACnrhO4SQAl3EHls2oOFObXWN
  FVCj2XD76Q/6TZ4Gxbzkf3ExVQapTeoBVtxpU/Bxa3TFy4fN8Ogvf+XAn/CTH9N5
  TwbxxvFd8RXolTVdKAPE3EoZNkNW9bO2oQOCrh2dNlvVOye8H33y5kJie8kM6CrI
  O79tyV3owu2hD7wNOIan7Pkh0VN4d4F0fTWrO1VdyKDdHKY9XQKYXQnMo7kBvFd4
  sSu8ljkaeDMTeQYSJrc+YdsthmA3E69y9OATObiS0gcl/Y7teP9dF/K1DIate8Z5
  6b333Fg0yesBl997Z6kQSMAFhwQlkq959hC+urfYd5fx4/306WoUJqy+ZR1eN0cZ
  CnZoL8O3SmZG9WTMYOaITwQYEQIADwUCTW/iaQIbDAUJCWYBgAAKCRCcsY90bT+j
  lrfTAKDLLzG4jeNeYJYz5lfmsgnt9A8YGgCgw78CtZGQhCM1stwwnMKXzADhlU0=
  =HmsJ
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.117 Mateusz Guzik <mjg@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/21489259 2012-06-03
        Key fingerprint = 3A9F 25FF ABF6 BB23 5C70  C61B 96D3 5178 2148 9259
  uid                  Mateusz Guzik <mjg@freebsd.org>
  sub   2048R/EA19FE8D 2012-06-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE/LxOsBCAClEi5g5IYj8O/1uc7Li2lpx/0fPAZ6/LwOMjvzRHDHEc/yCo9N
  /zTYToL+dQBgIxYj07PVyPp584CuxvesS4VYU+VXXJxxdtMq9gEi+siVCt0cwpWm
  bVGTZgLcqZqUT/sJfPqyREmU+hUcR+ELHGjD2zEiOJZg2dB+EoqE9NLFcoUGasRq
  WKpfqdm50ipVbTU3SdK2mh5CnqC4xp5LXgBYa0tZkQFNh9mSf1PXouj7Zn89Ghzk
  TaS+ZbyBWgftvZRxqUaxtK34N1zdMKcWzcLsOAaWLyepBkvDzh2tZ55PYml7f+Zf
  7s0e1n5Sr5T9GysJAazd4Sny/6Gcu+Bm4ToLABEBAAG0H01hdGV1c3ogR3V6aWsg
  PG1qZ0BmcmVlYnNkLm9yZz6JATgEEwECACIFAk/LxOsCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkK
  CwQWAgMBAh4BAheAAAoJEJbTUXghSJJZBlAH/0i5SyqIB9CBKrtUGrvytgCRc3Ji
  4bPlXc9uLRs88AFj0Y9G79vioIgg3Rnm0B7fOtlcBsFTV/kZqUEcO3iR8MJDR7oZ
  rAEyEG/fn++afroh1iqgEyOIaO7msQvNqb0NB/HJIj1EknWqVAYBZ4WiRcli7R5A
  P/JT0ArgTLuKu17MkOhn0sBiZdrep3fN7z2OgY+BNgbydb7O/T6B8hjah+TX7rAB
  R+EmggzXVwQbDQBTah+BjeER3jSd11zP7e4mO7CEkg5b8dXnWaF+n2aj05iM/axK
  Pms+tZwO47/OKI17ZjeAjxAWrZcWuavWY2BDNzmCYpuq+x3x8D75VUMBnX65AQ0E
  T8vE6wEIANUeU+eTvPlGr2ODloNKL+KWTHDpcpdKyljCvKA/7pI0FX8Ojp7dCtvz
  UyXRhL0EuzG8ywUhxpf+KkuOlxD23Q6+FiKDL3oTtwAmYaaslo69zgLEX0ohN51K
  6QOPQlGFdAxHbp7DVb5peJyC43G2+5JWdwNq13Ha3nGWvWn1Qql3A9xik7/oFRit
  NATwdp2oecyFBkfhkQrGbecOmaa/hEW8eUg6pgfz8A+Tk9KjaKqJGc5vplANvddo
  3ngU/PfIoUb40onLz6ytzUdYyHXiEkcx+Dgu6Pb6t17osFHjb5FlcnYnrKen64hU
  IAAH9ckP5HqsOE5wIM9M+X5JczNtY78AEQEAAYkBHgQYAQIACQUCT8vE6wIbDAAK
  CRCW01F4IUiSWRr7B/dr9JsKVhfaXzF0L7cnzYWV5QqJCkvCuklEqd+yOdKPfJig
  ZJVtjFVlRO8u4l/Z+F433Pw+gvBkR8vVTw2Ni62vyIspR1CTG0X06Vp+5qHzVOZd
  LWkQWlbVDgWedAY6i5ABscW2VM9wenrDJu0DuSMHTdsCp8Z3L+rvBjRLmA4WzyQd
  O/IUyrZmyJP87S9RgEe4L7JhDcWNDglJEEgX+Qgd7FJOUBASlRr5aUZ0iYM00mth
  d/EdBbJp+tCbCOfxFhXp6ULDkS9ExN/NwVDL/GBXu5ckU1shOVoDwPO2Ib0lfXkA
  r7vGsL7VXiKw7ITHQKDJ/dc8ab83QPdl3W3QeSc=
  =gTKh
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.118 Jason E. Hale <jhale@FreeBSD.org>


  
pub   3072D/8F2E5907 2012-09-07
        Key fingerprint = 009C 54BF 32D0 F373 8126  C8A1 D8DD 2CA4 8F2E 5907
  uid                  Jason E. Hale <jhale@FreeBSD.org>
  uid                  Jason E. Hale <bsdkaffee@gmail.com>
  sub   4096g/7081A001 2012-09-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQSuBFBJ7kMRDACdF9DTaE8bAAGh3Q/Dd5Ckst0s8Qs7cJrb0qWGRUqV8vmvJr3J
  b5v+Bgb4wSN2UM+Gl9EJ485e2zJ5TkzrUgo3rFu1quPLnPehHDI97fYtA3CxbNCm
  j9tyvqmMKbkKwHkTvyIV+Rk8HBbWQcF3fSaVDqqi/XodkpXUrn2zom6Cy2/yC2+J
  H4+ebR9QjQYoXxYl3MlM8p/W8QBU/65TZPCFAdvI9bWL2f8qHdU9TdIOvboGiWbh
  gsDIYqEmI+2GzOrPvnuTPoKLuaJv+6MVdnnnqKGo/xMVml3Kj5QgDzjvs4+xVVAx
  D+7mCXs9LBYwujO/Wraq7ljr2+5ZER1EiW/jQgNc7jeg4rVQk35eF1Jiar/ztwhg
  Sll1xbynuY41si+1O/dMxtP/Wa7ouvcinpzAVdT1JfAr1P/nm4ASicGCKlLkhROb
  OdNaxvckoFB2W5PLccsRPOmCMveck3HrbCYh7Wj4GMPcnai4pvwG7Wd0xHjtQ4yj
  rXqvB7mf+DL6sZMBAIroA/8lcVGnVc1avUWb2sJ0Yy8r8xZfGYb6b74XnhHNC/45
  iQx3kLh9oUp8I6VygyYM0G2dbDOaN75omszFgFhxzzD6nRXZweTRd7j4Z5BRclsK
  MVzZLI5ZRC3wOmcwxlELbANE6kaME8RU4g8ywXUHeR3hD6nJ02SQIJpUojFxezz8
  7cTwK3s2O+8f9d9UqMUXq+xpBBg26pDLrr+eITHxiY4Tecbnc+76W5rgfvaJaCM9
  yl6sMESUztG3qqibJ2iYy4tB2UmLWBMCu1tvSkA3B+jj2MLLMRs2OZunsbmozI9p
  OdPqkPScQuAlYHpDgVp/eMmd+vO7lLuWc1feSJ8HHL5l27i/kSnstDe/NVF8QHsL
  dKShZsITn94h80HG5rmgaGyTnw+t+K4dN6rb1+Xsm9Vx6i3E+57HTcQi37o/R2Vv
  jgHp6wtvv09mubWdvHk01+tZRV9md0+EPjDsmBA5DSDp9Ccr2D4k1B4ovezEqltT
  R8ctjkhPtZ1cv6UD81volzTE3N432Uz6Q1RvpROn2MzitirogG1LBYjhnfdhRfML
  /Ag1LAu8EiEhDpt1GANT7NuQ/0zl7VwhEDFbEW7F8g9qgG3YnrXdbg41PrELJ6xu
  VIrtz8tr8M5GbhbaZhRx88X/4XQFW7EiA4dmOlymwi5oxe1cgwzz/Z7khhNU7XAI
  poByqiUzEO5viWP2nYL07ewu9nJ1EVcsdffH2FNooSMfAcH+ZmdMoK+kMOfb/G9E
  DNYX3+RmrHfSnVbYJD45qIuYm8P8OgOcGTE6cgmSlRn6ki93e+to44ThwTSMWM/z
  NmleNL2CwsX/whKGqZAaO3yRyAnTHIDOEfgf66wXMudvA0otEybHFxZnyj/KreQw
  3SUWQkHBBxuaO1lVaPSE4qt+RIGsJM2ZzWZaDWkMN+qnJPJbr0tUjCVF1g+NUqCa
  5gPmvJHDrLdmTBtlJbXfL255TnaGGwkN8zhYoqEyRa5MDz1tlYkD+cnbVU6xyXRC
  nk7GZBR46j0uNl2W+rX9xoHFwNncGRrjKcr5z8+3R/e8CBYrvCwLebYhehegfo/u
  MrQjSmFzb24gRS4gSGFsZSA8YnNka2FmZmVlQGdtYWlsLmNvbT6IegQTEQgAIgUC
  UEnuQwIbIwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQ2N0spI8uWQf5/QD+
  JvzZL8okil73+M92RWXntxmwzZqylmCu8Id/St350ekA/2L4pbH+x1CDqWWHzL8v
  qN6nyTkvwzgJQmANRIHKISb8tCFKYXNvbiBFLiBIYWxlIDxqaGFsZUBGcmVlQlNE
  Lm9yZz6IegQTEQgAIgUCUE51KQIbIwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AA
  CgkQ2N0spI8uWQcMagD+J4u9BeA16uYSEFwc+eyklyH6qjJtnSoo/7NKefYULBwA
  /A6wPS6lXIgwV/ErxBPLooDOUBDpd9FGVAlo/Bru4DrnuQQNBFBJ7kMQEACBiPvP
  Klj+EbBXY7U0FYVLwONECLJ71B6dolunqQ08rGniXFaOO7B4a1ho5AJzfpCOWPq4
  20rmo59H+5HaGUuT8JJfk1V8zfxaMV6ze+qOacRt+0uAfMiBvtanAbnIojcdnhWK
  pxWZkV1VNma0xBkxNuZDy0D8rQ8c/wPlD2Lv/b7QXvk1rlSSNzw5JuwVk6TAGD66
  o+QG9wCkV/jfZUgRpiKSuiYrgGxQZAsAcW5xDlfHA9rPPfmcCRzKwxq+63AIbwcE
  LFJQPYO19JNzDBJ8RskTVnQfhL28U2Dx8jiDB/Qsy3m4fC+L29hLx8+YVQBsq1YX
  uDaqtfKEnYO/495ydsCMH9qv6LxdrXuRXNglov1TCLXiDt0s6rCdCAkpTEDta7gv
  RH8Ncycwo3YFOniQwwvV18n1dJlzue8o7OeGaw9YwA2JZlecJ5YPKOPpmmxaIrZy
  m4aR7NUKVSOa2eg5jPc9rMRCnduZAu/nVRtOlEPQWHIsebq5o4UBDi3Nd4bCcRGy
  3Fv+rWl8hC6oK31X/s545TTIJbsLbVSYA58rCMwGkwa6UjJJybOzhD/AgiRU4S4g
  aQT0Yt0c3cBZyjJteCOG4BG5TJexi/59mOcC4dhQuD3du3sfpI0g+PFoZXQYJ3+g
  xwAqLjHCnTe971RB6+Kud2UJc6uzSqBeH+z36wADBQ/+LXh7HQiC0GaB1p9SrbiL
  X4d9vjQgjmbI1Zz76C8Cfd+Vk6LGiU00VKTdNKs1QnKfcOaJqly+xEsxj9prE2zr
  jmU9RzYKSBDXKMdmfBFbvF30QSRlmiFuOwSNUHNOG31c5J4c0zluJFbZzSw5zFGy
  cKiRBZ7DlZuSnNviGqyl/AUkVVLQLnHbBUAEvlCXcvaFhwfTzT5sUgSWcUL0O1Kt
  89w2pmTjRSIKBsANb48WyujoeD0NjkBXVXDN1n7+1EjKh0v/DzhQgz6kuhY8PK8j
  NKzolth2cDeOlGlR/xupyNZW1KpLmYOB37tACJtFWcRG0NKMqzTfzAVAl1Hll1Vp
  qA0Ccou16KmCvUqwLWtEsmTswPCS0V3QKt2K0RccfpLQFNjKE5Qj1oguqhheFcB6
  TjU2XPEShGelPtB18FCcE9i/DYsNfRAfaN2DevPLGeZBUqV2Vbz94+4oJRSZCO94
  nUCAvp8l65euazPVsU/Xa74r9R3jmZa98XnoxlNWVgQ8mT+XcXfEqKow7kuO46vO
  6QKPR4qi33oKV0qt4v4hztypHNTzkhSbSSM9lhy68kNho6o42EqcTsJFpaKMW9SF
  PT0DcXLNQFhXJYH9nSdaW3VE+/2xygCEzNz4NROfaXU67wopqIb2GIx1NmZpgaA5
  be4BWQaHtyiLjJj6PIDWjLWIYQQYEQgACQUCUEnuQwIbDAAKCRDY3Sykjy5ZBwCX
  AP9elLKCOSeYFcEqwlvEZd3GASS4tAJPf7hPU04NEX4ntAD/QVdcx3kXm7z2IxLS
  qpi7F0myf/uBWfkmV1doJFiQMf4=
  =b+Om
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.119 Daniel Harris <dannyboy@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/84D0D7E7 2001-01-15 Daniel Harris <dannyboy@worksforfood.com>
       Key fingerprint = 3C61 B8A1 3F09 D194 3259  7173 6C63 DA04 84D0 D7E7
  uid                            Daniel Harris <dannyboy@freebsd.org>
  uid                            Daniel Harris <dh@askdh.com>
  uid                            Daniel Harris <dh@wordassault.com>
  sub  1024g/9DF0231A 2001-01-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.7 (FreeBSD)

  mQGiBDpjbB4RBADW+4fkXvVjAZ0A1X4wgXJQ4Eyes1LH7sTexP/Zm7sg1D/R9zV5
  w2kBwOhICRX/hxVL76YZv2MTNL/d3pV3ZW2yV3Z6H7Pq7s4oVn2q35owUwLQZfSI
  SBTnBiVN7NqMZ/kzCCdWBwg/4G2FVNFwc7RyuOFQL3ly1PBtgbANbpCyfwCg3QXB
  K6AtFaEP2MA+SWWHQD2dNxcEAI11cbOHbYU8asIxbqYYyPOMgPsaLlPiTh6JQOO0
  2OiGxoQlmZvkhlWf8B9ahCeYoKgA1zPqdHA2C9YMvOV2LvN+/Qi0n3hpqkfM7lLC
  QMJgm1KxIzccWY9Iz09GRlIFm2JPaCVLsKh1QPW50c3yO9TMSa6lXwiRgvxPz76C
  JHniBACa25NHH3x8zx5KA0FgMM15Wc481777CFVsKazNay00G0HogSICZ5lHffdi
  1O5u+qQHchVKL0Lbe1zhdbVHdSAbEqnKTqseVMQ6I1TVu4gO89B72aY1RxAnAYjh
  PAb5W/RhZBSR5NDVZyANnqaGE7U7KMqn4/E0lC7w1TzoIZvDMrQkRGFuaWVsIEhh
  cnJpcyA8ZGFubnlib3lAZnJlZWJzZC5vcmc+iFcEExECABcFAjpjbB4FCwcKAwQD
  FQMCAxYCAQIXgAAKCRBsY9oEhNDX55peAJ9NKai2qEcFLxzC14qDz80zBGwP0ACf
  YhsW5qhTw/Rck1Id2W1alUEXMre0KURhbmllbCBIYXJyaXMgPGRhbm55Ym95QHdv
  cmtzZm9yZm9vZC5jb20+iFoEExECABoFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAIZAQUCOmOL
  hgAKCRBsY9oEhNDX5wXyAKC6VLe3svRc+FgmmjPS/EWvi83sDACeOpmPRbViajOw
  4MUhKA7hxnRlBeG0HERhbmllbCBIYXJyaXMgPGRoQGFza2RoLmNvbT6IXAQTEQIA
  HAUCPSJfQAIbAwQLBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQbGPaBITQ1+dSxQCgsBwM
  uDviakYEKswiv6zMHfYBBCEAnjMyu+oxjKOWOo+of2qmtQH2LNg9tCJEYW5pZWwg
  SGFycmlzIDxkaEB3b3JkYXNzYXVsdC5jb20+iFwEExECABwFAj0iX2ACGwMECwcD
  AgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEGxj2gSE0Nfn6bIAoJlPaQlqk4wbNGoscjigAp0R
  B9ooAJ41JxSh9w2S16mFTGNKvVpjXw15BbQyRGFuaWVsIEhhcnJpcyA8ZGFubnli
  b3lAZGFubnlib3kud29ya3Nmb3Jmb29kLmNvbT6ISQQwEQIACQUCPSJiFAIdIAAK
  CRBsY9oEhNDX558OAJ9iOqCDUX4cdNMSZ1KBQg1gfTn1yACfZNL6BY+mYC+XV83L
  7DXacstXHlSIVwQTEQIAFwUCOmOLtgULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEGxj2gSE
  0NfnaM4An1YVu3iDtrG314UIuZoTw3zd9ucxAJ4yg3vWB6ceg06KuyaGTJSdZ1Oa
  p7kBDQQ6Y2wkEAQA0RSR8vkmX33oyYl+LwlOmemSKbSQFZNImw5TDcRYX83fa1Z1
  4oIgJSk1h5l2jx/+29chVR1nTNqPYlRQEDMxVby9rMq2RAnjorM6oDdtIQIBNJ63
  vmUcUiORGnKhC0waajpmZibcxoUFk1KcLyfxOT0JTOLgsJfqdqUENIc6NqsAAwUE
  ALaLYnBOoIr5Wm/KC7wRtS4gHeeOeskZyyoa3+AeBorDl0VvpgYwlNdAaP4xJrx+
  CH6UYnxrMgCXG1l4dupkGXOCRPlAcM2ouEyDIGHRTVqHy40khZnWzN7xfZhKNcVd
  FxeHqOG61ZrhcMboxZrdJC7hK+sYrbngeKRiDs4VRoOuiEYEGBECAAYFAjpjbCQA
  CgkQbGPaBITQ1+foeACgme+2LKdFkytbn/JUhBqPYVAD8KQAnjP+IDVQ3PDEKRkv
  AFGJ6i5SrWJ6
  =j+GD
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.120 Daniel Hartmeier <dhartmei@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/6A3A7409 1994-08-15 Daniel Hartmeier <dhartmei@freebsd.org>
       Key fingerprint = 13 7E 9A F3 36 82 09 FE  FD 57 B8 5C 2B 81 7E 1F


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQCNAi5P5owAAAEEAMIKNuDnLGiTOzk3kGMmz1ii9FbYEM6fKdf0jSi0YSTxSWAn
  7EZbBehJ3yTAYuCaGSEGXEWismycc98LnH2Fb0uI2EsJ0CVLJqxsOL3DK8XE0YOk
  HjSKUpmJkh/BKrMAmUnqhbD6YIBiKnZh3ABt9+a7A+SakJQxvtQ9cYxqOnQJAAUR
  tFVEYW5pZWwgSGFydG1laWVyIChMYW5nYWNrZXJzdHJhc3NlIDE2LCA2MzMwIENo
  YW0sIFN3aXR6ZXJsYW5kKSA8ZGFuaWVsQGJlbnplZHJpbmUuY3g+iQCVAwUQQGso
  RdQ9cYxqOnQJAQFBSwP+IIm2bFprpayabQ/VgXp10OD3sgIEtH8c99sU91LyotNT
  ySif8DS+ujliDk5wVnaOlzqrV4sga8d2ybM81hdW0nxI9dNxLIp+ti90OecZMF6M
  4PlsdkYGnqZDzXlFg4o70GSAWKjL9RTG5JvNnYWS453mCjYc3O4dm+1zzADfgcy0
  J0RhbmllbCBIYXJ0bWVpZXIgPGRoYXJ0bWVpQG9wZW5ic2Qub3JnPokAlQIFE0Br
  JFTUPXGMajp0CQEBkqMD/0D1K1hTJc8u5K3gpsk9LrnOVYpP3zHbSe94oLO5tHv/
  b/Y1626xqcMKYfAIk435asuPnGRkMjgpsxPUKksfWMlUqW4aIiX7di6aMuWkgSBI
  BXguu1Dk/qRImOZkNzWc3V+/CQ+PIauy2rZubfW2+oVkW1iEmmO7I/nPqDxDBNBI
  tCdEYW5pZWwgSGFydG1laWVyIDxkaGFydG1laUBmcmVlYnNkLm9yZz6JAJUDBRBA
  cX8u1D1xjGo6dAkBATkoA/9aDk7yNvh6urP9EWcPv5mjJt0yYIIjGpV7VH2P+mTa
  dK14ah24HSaTjh4psJg/uFw4egAs2XxDKXrf1SHCaaVajC3VQGvKq6V2Ytmgw6qe
  Rtt+NtrXVJn5EUnMY3+G8YCXugulym6bUWaC1x6PC0Y2IEzRkM3H5Et78gd2zujB
  o7QqRGFuaWVsIEhhcnRtZWllciA8ZGhhcnRtZWlAanVuaXNwaGVyZS5uZXQ+iQCV
  AgUTQGsk+NQ9cYxqOnQJAQEV6QP/ZFHefmwjiex7zEU9uhzjEdZhDlM0szKULUoo
  TB4x3yiXiYlzK2aqppXbV+vl+t2VLhd3McH+SKSiKwoBVWrdqsXguruIjUYGMAJI
  aE+Zh3OGUs8sZhtQqn3nE4+VngpyXwPwXPrDhQiwwJRxj+01lupNwS0Z6cAPmD4A
  W1L0aSc=
  =HsTV
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.121 Olli Hauer <ohauer@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/5D008F1A 2010-07-26
        Key fingerprint = E9EE C9A5 EB4C BD29 74D7  9178 E56E 06B3 5D00 8F1A
  uid                  olli hauer <ohauer@FreeBSD.org>
  uid                  olli hauer <ohauer@gmx.de>
  sub   2048R/5E25776E 2010-07-26


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBExNy2wBCACnfGsjuSER/VsGsmS+w4R/Z7t1nnLydNTHCLkQn/UHpCFrmtZL
  +Mil1qgsE3+japETQ5LOsJaJOhrfGXtqD51baVm/CqCkj6Hl7I5Ex0GDqmKyMBrx
  SqBKvxRLwQF4yrvfoqQsfbMVnPPysFabbJrnMS+6vCfu8DnYkg1RgJTq3j/WZUHw
  fuHT3zJwliyKJjQrWEFLeHXsOvtfBIJ5XX0s3NKrfBITsScTXgjCMUZwyadKC3q6
  Y++c4iOfZFbzPA/8+mt3EAhBrYbD2nIJUIqM+PJkaCfP5IqDgSb7bKPCjof4M8CX
  OwjWCMh1kfYVmf+j26tkBmM7ueIq4eTMHFSLABEBAAG0H29sbGkgaGF1ZXIgPG9o
  YXVlckBGcmVlQlNELm9yZz6JATgEEwECACIFAkxNy2wCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkK
  CwQWAgMBAh4BAheAAAoJEOVuBrNdAI8adCIH/iNoEYrMzla448FSilwIolYjcX4x
  6F2y4diB4OMdv7WE7D3dPVhrgYAZlfNqT3QZt1ADQePt4/v/QjgQ+03SS1/UdRRJ
  Pc82L/TWZ4Jd6r7H+yIoTKLDwcMW6vpcP0uFoduLw1Cg3u6VNiW3fSGtjU8FfLa/
  TaohaA2Dxq25Vd7B8/6tmRsZ36oIPecEWQ4XqpNrR7DBhbgJmY2TPIOD6cQlmnZG
  x4TfzYKFtCG4PaX4v8VIuwpyhBzjWuKoFi44N7l/mYreD5et0G3865HK1ZtJ01ax
  VDyyMWOadFK736w7iGmPRKi19XU0bhdvt1PX9dSWe5dvRGaqpTyyEEHx9sS0Gm9s
  bGkgaGF1ZXIgPG9oYXVlckBnbXguZGU+iQE4BBMBAgAiBQJMTcuLAhsDBgsJCAcD
  AgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDlbgazXQCPGrckCACebFzIU4TmOaQA/kaV
  djHZ6A6oxaFWQVC3NLOYQlOoarXr4KHdtjnlBrXvQP/a8L/RPdrlNteBbk2FrXxz
  3BpCGHE13ScSm9HVtM94WyZiUUzERc3QOLHNM20236a8PstePRjy59G/gH/rgrdq
  j0iCKg7hF3jaYRAm6DNgivFb8QWZ3e6wt/QBMovZj6Mlhy8xR+fjUjlslNAeJ9dX
  4ozeoFXp+IaSztdBzZsUsbourE0L6CfSuI0EYn+wIXuyu8xQs1eqmJ3NyBYNoedm
  ko68wqVQCd0MCWRJbpikaxvkMLDVUt09raWDEkgLkRDSYIDwCQrioGUXndZpeBkd
  W8vmuQENBExNy2wBCADFHqQ/L3Iyj4Sx35/ljLYje0XRXR0WI3QN0ZZSSMXF1RpV
  LQKH2RMUV0KC3eUfb6yYZoKzNiY6V8CTkglTaBAy24a5gVm5sI4SO4mY0ml54TwM
  GDMp1kbVEjTscwzlKp20LHua0W+P9oj9kn9HkKt5CrZvx4nuE1lIMxzIyXVLKSmQ
  GxtzpFA59oObzw6+h5klahFP5HCeD9p1ikUaKRQDWLKldf221pU1DbM0YLrVCG3m
  bA/kxfrghP44R4uQDs9SWi1Ezot9f7DvOeVFmPINaFHnF95eEDfuaqJEZbG6j758
  YyasYjK+Ed5oi3NZVGjMZFThA9Px0rdYkMXgl8QvABEBAAGJAR8EGAECAAkFAkxN
  y2wCGwwACgkQ5W4Gs10AjxooWAf8C/e9xYKOFsuKRaP9Z48KJ4fMJSlzIVwolBAY
  5+Ok7X9gJ7gMw/WvXFsi+zammuHOseFICsELWKW4wmmv20rIu8o8Grk//M1E8Baj
  t0RpRG6ZUa0Emn7DALYI079DXofjWfzN6J8Ff7u7OY4rkq3CRYomAOUKsKQNtF7A
  saFIZz9GEhZQ0DnONsi+k87yt8U3N1Pjf7sv7dIouVuoT7AMGA8IfGjyGxaBqydA
  4bWSIHO1pZbuuxxNidE42C7SIFQplwyEHEKPl1mteMDJxKGnR7sb5SNvDsf5t4B1
  9C9j9upXeOqx2OqfUoN7dXT7uNmc9My6Ng9yJwFTHat6xPSgjg==
  =cHUi
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.122 Emanuel Haupt <ehaupt@FreeBSD.org>


  
pub   3072D/329A273C 2012-11-17 [expires: 2013-11-17]
        Key fingerprint = 920C A49A 5A23 F9E3 4EB0  4387 AB90 5C56 329A 273C
  uid                  Emanuel Haupt <ehaupt@FreeBSD.org>
  sub   3072g/70183B96 2012-11-17 [expires: 2013-11-17]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQSuBFCnfG4RDADPgmrXmj/FXtx0ilhLSpDYevUYhhoyLywIWmgjrcBBTCPcO0IC
  Vn2aQI68hnTI4BTWc+aDXbzDOK7KT1o9E+2Rw12qKcbV/psrkmi+Hg0mFttB47aW
  rZG9lYPM/KBudXCoojlF/Ip2n+KkLX/QHN8ip8A8RkOsMk2dAgVyXT9RK78MTVx0
  CkTXhhJcmYJkYuyZdy8y1nlTt1LhO3GPmKRmdqkFG+H5B/zhgHy0tpSKJ67or8yX
  1RvPIxv4Wr4vTengA4p//kibbLOa9rsa4aSjjZvDvOHA/o7Lo3ZypRj+0kYtbT0R
  vP4w4+I8x7Dtgdjl7m05m7MSVMwQHn8alV61EHket8F1wXaxJ5HxbJDeuZkQCgpK
  g6I9CPoNmc5qgmd0Ad9QKWNhDPaWmx8fMCXTJB0+QBX+4ENJHzFioev4ynOxesxL
  L3UZqxV54/QDPcYfZxyfu0K4K9OASEOwrrLpqAil1bahMmZKkO5JfcIw5dJLb9TQ
  jNLz5kudt0qGwrcBAJTo8KTz7pPqnQVKABgwm8gJzZRtTOkb8WqRMYsTJRFpC/9L
  Xy2DnVGmkD4mWD4rWr/mDG2l+FT66cP1HiDBQoJAkGJXgx5DLcPgQwVu7vS1utFb
  x1/nawvnq6Qp/yaAe4UentHUZADgVdogx0AEbCf1QN1e6l3h/S5UKZjLHBu6FKDs
  0HX2rPGwxGTHWw3WiXfM0NHgpAvzg1j3cdjQhT/NDKek8Z0Gr4CnNdVgfbOBM12y
  rSGKlEeVpCf8DFYbMEMu9zFJ6J3JiNBR2U5/EOImYZe79qRr9MS8x58/nj+pc/jx
  MDa7C/ckXIauo2qN4XWsiTFITlsKpQMtIpdNkfd/kZQ9fl6i4w1eWwtCVrcqYs/d
  TI3o489D57jGaeppRjT3yEXyOYgyb4Amd10rzW8PtAA+S+CK7S0enY1vXznotG/u
  5/lhDrldnxJ3cq8LfqG5KePfdcUy1dQK4Vfnlbf3dyIpuSPwXNJd78x2wcElKYrk
  almK070xn/Lf00HuczwxCCHNZ6HdrZAkvO9u9MI7mxp28Y6RZCMq1Ieh7Y+k/6sL
  /38tgyFk44ekdbwLuXveFfEivqoRHPoFyP8UYK/c91bnBGF9Bs6eCcX6W7sENv36
  QzbUgZe8RQJWxQjpU3GvRahe6mG3B5bOySnCTqsJjlPxuKI6XKfhl1UE1K1tqi1p
  3CtUNCLLgmsPNyFq+JNBh2OjFdz/tQA6aKN6aXU006amKbctY1J55xlgIONgt3fy
  LJYb1S30+H0FFm7SCtPX6Q80IgMJv3bvYg/vcEcE7Wz7k8gtiVZhv4synviVgXAq
  jOR1j3Gtf5K1gev9iNTmSxKyJgmZcxUEQuJxGI9Y3sxxKGVomT3Fv0PLF98KNM4z
  s8bGH4ha2epy9BuY8kHNnlEvY9IN5cxyDbgmkK8Gj3YwH00wNcz6YocAC+AGhMmJ
  hBb5BiDZaFAv8tBQO0rEPwMhPs57xZC+0OtFcYfWLO8OYA0QjrqfncgbJEcw2v/Y
  6tV5WiWgpKgcKwgDzFVkAJgrmyd8I5aYlmdLE8uqEMvPLAnrbnnX9MnbXnLfC/t6
  WrQiRW1hbnVlbCBIYXVwdCA8ZWhhdXB0QEZyZWVCU0Qub3JnPoiABBMRCAAoBQJQ
  p3xuAhsDBQkB4TOABgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCrkFxWMpon
  PKQgAQCJe+bYbZTr6ULASwjtBNV0Yrigpsnm6qzAlqYkPuEpmwD/T7OiSNqV9vvY
  FeHu/gyUyfDgsL+CWNwvcqWYMenQ6Cu5Aw0EUKd8bhAMAO9ELP2diWa2I54Mcg84
  RjtV1Rf6qHz7vfZC55UYnQhqnXu0Tl9L925GWoRFZFebhSLXD33W/zc/s0/olv9F
  caPUnM2hHKbLATEIeFqmtJ0OLSvvmTk9CubFby1c5HKPXtKlZZFSp8lh26Mtoi+e
  BH4TL6AUuYTjIHvr6QRaj26k/D8GY3wINikipl8epwka3xTL0BPN/ANQZVDk1Sal
  5dTIVj29QLVe6iE9Ijw9UQsq8rR3Ik0fYfjQYhkzm0yH5cSw5L4uDIU4gOEu5C8L
  SyxY6qmZDn7ElIVv78lSmDgIcOTCuSFFyyqj1P4QB3UPyR/ClnTX/uambNu8qIa2
  0XwNSLhu70rsY2ln6URFXmuTk7d535LLPCRaf/PRnz7M41iAOOMhJRjhf3WZ+6wV
  f6akRVsSm27j2w6N/ZtiM45A29MmJz/ujcuG3CGz3Ha72dNtgS/UC4kXbbnXUklo
  SVjaUzRGhjpN+x93h/Kp5qFKeC9W0jhUeECk/M60D+LsuwADBQv/faGAWHcWWGVY
  PgbSyguLTT8NlSrkGYgcwTLiOyEgLXJNfdlJrKq7gp9xQtKs7CccFfEsY8j9+3qo
  /xqiuxUtLo3ur6k3yFtvwU0k16fq/aSdo70VFBnHYefjky0r2WRPTSO3PTvRmRkO
  hBcJ4ZOwn8JIPxTH7mNcdJMGwW08kJFZOC1nQaBSvg30U5vlfiREBXMBidCv3BDl
  fRFeaBPCUQsXacLoFmOEzXOfWQrZ/y1HUxPOFMQqFwLtEeaQq5hf/uG1wdUMfb1B
  FDlXtSYAk20LHBLsAQRnOlQDS9g8geLy2tttbcPpdTehI/pIrcay8gXEEestLm5E
  cqfoR5fg+7tnPyf9wcc+GsWhgWw6PM75whraLaEvPNd9nXl4GooHgykw/nVFOEK4
  7WU2pPcXEi7DV66tssOBWXZxMtJ29zQeT8siH0fUdnBriQyzBoFeNRXhF33pcHPn
  DTY5IW1KzI86GT34IF6p8xQCp6g4TRTMZfU95+GhcCDSK6Fny1sLiGcEGBEIAA8F
  AlCnfG4CGwwFCQHhM4AACgkQq5BcVjKaJzwQpAD/UfTcReU55HdN/5tI/0Fr6Kku
  0ZbDaulknl6JnRmdK4kA/1YU7l50NXukqvMxsaGhde7X0XYDptq/FZN2J1xKTsqN
  =MqAu
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.123 John Hay <jhay@FreeBSD.org>


  
pub  2048R/A9275B93 2000-05-10 John Hay <jhay@icomtek.csir.co.za>
       Key fingerprint = E7 95 F4 B9 D4 A7 49 6A  83 B9 77 49 28 9E 37 70
  uid                            John Hay <jhay@mikom.csir.co.za>
  uid                            Thawte Freemail Member <jhay@mikom.csir.co.za>
  uid                            John Hay <jhay@csir.co.za>
  uid                            John Hay <jhay@FreeBSD.ORG>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQENAzkZeP4AAAEIAMKg3LRpUCJdg9V9Pr0KIdvaQeItf5Fcrbh0GE4skfNPKeTg
  TQifwdG/GrMPYJBPHU8JnFqumLUnd2VSoFEJ/6W5SOZP2l5ZCq496pGCSekpe+kR
  dN3Ra+GoR+cWVLKuXj+IxA0Ziv2WEl027TnMhWGf/DHLdoWvSwJdVrGnk0KjBJGr
  HwWE6VGlhBSoOWMa9T0tb3sRVTEIJXDCn8f12eixx8XCzwIQJSgWC+ThrY+ZO/hz
  FRR5yl+izJfffQiLjc4yY0rXqDu9K3i+/0lWywcbnqMtRj8Pnr3j3Lzft+xex2ml
  qX68fE6dxof6Tc3GQCEqelj0IOAb8Zqy2qknW5MABRG0IkpvaG4gSGF5IDxqaGF5
  QGljb210ZWsuY3Npci5jby56YT6JARUDBRA8TDj/8Zqy2qknW5MBAeMwB/9R+Nvd
  bPPkvll4Qaw9I1FwM3iaMDM4IkqR6r+Gsi+RYIClYmRBU1HXZzKyNR/Ysy0thnIe
  YO2yg7U2nYJ00ysSZl1Hd7R9EQBuYZk647PMKbQ+pQ4k9KiO1ObT9JivWz6u6R3l
  gJMnCUEi6s+xW88eeTDBO/AKE9eUUBDZ765M3WcVmGfDYNpW/D3tX7taGcFT80DG
  VXKnFHAP2Um8IZeHXKGqh/jTTNCqwz7oj3GfVzzGEnmwI+goZScQWUl5J708MnOf
  uxiuOMBs7SLsvg1d7iEkO1oCDClv72i2Sr4rPuybIPMMPIpx/DpAZAIiMYHJ6PdK
  nMXSYgk0GOjx72pttCBKb2huIEhheSA8amhheUBtaWtvbS5jc2lyLmNvLnphPokB
  FQMFEDkZeP7xmrLaqSdbkwEBzGMIAJLwFCCICbR+kqejjFh2BznIOT69PIfE422e
  C2yD23fC/lqZ6LixxGrsZK5TxRycWw7fq06h77kd/RX8UMFErphMTkIapt+wLLoX
  qGLcY1dVyNhW34SutdHzXkMFo6T8COAautpnAMhrSh4dBw6XQUreVqc1BsyXL4vT
  LyI1/E8E3wELJZHldWQ7ldvXPUOaoJp5PJ0FIV3Nvme9g8U0BrZT/NjH06mYgsKW
  +40ZjeRycvA9Yjh+ONAOdX5ijn7QbixjSehFsmdpx+KdNyZbp6iAIurf7ysEp2Qm
  N6K/3EukEnVvy7Nn1L8+7K4IDkK+TocpG/m/P67w1AlrW0tNAMe0LlRoYXd0ZSBG
  cmVlbWFpbCBNZW1iZXIgPGpoYXlAbWlrb20uY3Npci5jby56YT6JAJUDBRA5HN4y
  wnPlMN5G9U8BAQVeA/0V4alPthF5+FVL7GJ14R7IQee3NkepbsCQrWfDl11DJkyn
  DxyISqzQd/ur1v5gziOMppQ35rekRYxqqmcKSg8oZtcQ8WFfrMPOYDDn8uTXmwX4
  OgLuW2EnJc0y1JiKuew1tHRQuoObZtO9yePRKkq+cPgLn+yrjPjGAJ1AuUL56bQa
  Sm9obiBIYXkgPGpoYXlAY3Npci5jby56YT6JARUDBRA5HOfE8Zqy2qknW5MBAXAc
  B/9QuIZEQJDfYJyv5Ztu9mtEUZoFfavYmLnLvbUz0rwZOzv8/krEQtkdVvkWYWQc
  JSal11h7L1EyY1YzrTnANkq4KUboeiR3X6RZ+z0p1pg5C0imWFdMpqnY3croHkQy
  0zU/d/kDd9mU3xismVbDa9xSJHbFh5KDpvnbeRxh5VIXcdiJ+RbM9VNqsMmZwCBS
  DgY/pyRuyiMM91L9IfWlOUwllAEHwedQg+ja4/M1gyiGKr7rmiE5LH9xbInvRR2F
  rQKDtmU49MS7ybHoLfZ9GXKo8iTNOuXE7OGOx8kIuapiNwKm2wayng8utIxGacoO
  hp8D0uj3dgTFUZ3pcMSxtjWEtBtKb2huIEhheSA8amhheUBGcmVlQlNELk9SRz6J
  ARUDBRA5HOgL8Zqy2qknW5MBATYEB/90qkiF+JTQZMN2wwlLkXiadUd1uHK8Um7q
  f19t1pI2Is0BNxtBwVY1OlrkpFkSkpSUHEmVKUVhHjsHVV+r+EdJ4dTcsT6c5cCJ
  i7avfz8duVbym09yDLytnBGr3te7tkmalwk3JkjXJhiMuUW9w9woCuVWRexlABDm
  Md8JjvyLqIe6bNkIcE9GvHhQQUYegYqVhDqzKH+cme1olSYDDjt458yMYo6UXu+x
  g7gESluIgGpK5hKI/MAw3r/XgOliBa9igg816jrTFiX1oZT6dgDKlzxNS7J/O/EM
  GOmNi8N03Qx819oKlUaMHAFPNeUfdT74bqVYbDo/GJptzaQtUiMv
  =l5Xu
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.124 Sheldon Hearn <sheldonh@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/74A06ACD 2002-06-20 Sheldon Hearn <sheldonh@starjuice.net>
       Key fingerprint = 01A3 EF91 9C5A 3633 4E01  8085 A462 57F1 74A0 6ACD
  sub  1536g/C42F8AC8 2002-06-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBD0R0hQRBACPEDZc2XKdvIq9F4ofeq/EUB8ISFQ6kaVPcb5ingy5ND+0MUbz
  K9U+q6Ik8d67KfHHvqGn7XTOXxGu2WS6rIa4ElFHtG/9lpgYtOFRZJxM8nv5+zCn
  elu18skUNup1y3uIwvhNUY3OPSzVkHC+tUPWfW/8DqdJzud/l8sDFDRtBwCgtixB
  FHJ2jRXInApVzwLcjpgVJq8D/ixzt0O/Zg2p62/qyAHac7M1sEc2QarCAGwRbuNw
  jHRtglxQw/GT2NACWqy7lVHKd37ciCrXg9QrTjotJtMcoJbCitYvbQo2RHfEeIyN
  yw7rffTQ4CpB51KxNhUWHcUfe6Jhx2hgHzehJg7hYnbtSv5hJcn2DXMSHHyHwBri
  hpldBACI7iJxl2MtFUHBo3XW27WYDzTNTh2LUaMcIaowMW/+vIDds6EI71dCAjuU
  Ai8DcNacMtE0xRdtNzDMS8vgYWBVLkHv2ENVdLfpxhM72iu4tmPKGF5AXK191dvJ
  qPge41Z2/57191Xt+keYtuSQDtXwZfSu1uLOHBa0BBvmppBOtrQmU2hlbGRvbiBI
  ZWFybiA8c2hlbGRvbmhAc3Rhcmp1aWNlLm5ldD6IVwQTEQIAFwUCPRHSFAULBwoD
  BAMVAwIDFgIBAheAAAoJEKRiV/F0oGrNMRsAnAlWdC5LkmEF3hZjNAIA8gMxkfnZ
  AJ4k6LXdmHMSSPbd48MbDYq67yzOG7kBjQQ9EdIrEAYAib54xuFqjHpvLxXmqFRl
  qAgAD5XpavuJisxGjfm7aTVWIpR/OOVFYkW59YInHM7dDHL0Y7tQETeEKf9pj6kF
  TMyWFoBjtdazqSmq2YXOvI00N27IKT9eqxJ/qR8QgIqBMNkraP9QKi60ASDIRUtl
  OZSfokSbAKkZMTyS086CgWw0bCPXRCvQLHDjga3KCbht0AjrZFkGmi6r4+rXFnT6
  D3JrNSQ0Hj2qFEixHtZvXTsqgsEkOEtoe5taMFSygM0jAAMFBf97Ip2a/kPkXNt0
  p+2xmWIFEDim7J9Cwl5viTb1t8fOKx69hFDQ2BwPNDZd1HvlrYTpuJ23uTrDOZsw
  IT/wVc/IQ9nn4+mkxOmq9iTHCBS99OXz4IsODT3W1sgzUfl+mdqJP8xfEnsyqy6G
  ivOoR3QdZg7rxvOU98HhDQ1iJX3rCtLNFGisrovDF33oHMEE4oHvSMXeg65JXWiU
  EpEpioINjrA3P+TL+fMv1tb4+wSUPqTWX34Gx4UfDKnMedxl6j2IRgQYEQIABgUC
  PRHSKwAKCRCkYlfxdKBqzVtaAJ42mqzwmJCpk8fdsfkHUt5uGTN8sgCfdmDni1OD
  NWQi1mhQOXZX9oGgyso=
  =PTeT
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.125 Mike Heffner <mikeh@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/CDECBF99 2001-02-02 Michael Heffner <mheffner@novacoxmail.com>
       Key fingerprint = AFAB CCEB 68C7 573F 5110  9285 1689 1942 CDEC BF99
  uid                            Michael Heffner <mheffner@vt.edu>
  uid                            Michael Heffner <mikeh@FreeBSD.org>
  uid                            Michael Heffner <spock@techfour.net>
  uid                            Michael Heffner (ACM sysadmin)
  <mheffner@acm.vt.edu>
  sub  1024g/3FE83FB5 2001-02-02


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDp6LpYRBACHINF1K2lJiWCFAgY36X+NFDvgbRe9U7BKy2Q8ZPouMOi/GIwW
  iocDyVwRnK8tC3D1BM3THs3cFW0aPsSOTGngZE8rTs8lm53UWi1UApTUztjH3odp
  OynMb/Dj3k8SOWkq5mYYzl+38jsz067tRDlij4s4I3EjwcBQJOhnUUWV0wCgpDBc
  wAx9TBVCSY9H5YLtCrJbnOED/iwQH58xpFLxQO1FDYlUCZgZaASm0luft13HuCrM
  Zj2oDgJZOcuP2AshoJXnKavDjwBIvgf/p6cPZ9CS0sF8WI+v/LHN/EUQQoXXNzD5
  ZujgMh1w35nMvl7fSJRDaie9HggnUx+ODtWimmROpiicDXb849asCrUUEcpU0V3G
  wYaxA/96OWzf/TCr6CZABFBCLq2VwX3Run3ttBiXOVI69gEDj95mfeDUxPQH4JNt
  /hI1B61Ab3/yDWmjzrW7Kb2i9URK4OKw/95YjoC2g0t/CFrmFi82UwMsmUp4mIqJ
  eUrQ202IY2zCqCEtHcTbUdXrP1eFkGmi77s+KzzzknO63+efXbQhTWljaGFlbCBI
  ZWZmbmVyIDxtaGVmZm5lckB2dC5lZHU+iFcEExECABcFAjp6LpYFCwcKAwQDFQMC
  AxYCAQIXgAAKCRAWiRlCzey/mTswAJ9uujS3rA/mJcR8TH33q6SRhZSeFgCePzaT
  lOAkDv2LVm0F+V5CBex2gkqIRgQQEQIABgUCOs49wgAKCRDCpSwr0i8VsUrfAKDi
  Cffo5C6Ei5xHtWRA0DpHChOoOgCgqwDeqC4zLU/lB/jKYdGX37VPMQO0I01pY2hh
  ZWwgSGVmZm5lciA8bWlrZWhARnJlZUJTRC5vcmc+iFcEExECABcFAjp/gWcFCwcK
  AwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRAWiRlCzey/mRbDAJ9BS5FWb+Dj4IHlRYsr6IHCXxet
  LQCgmpN9GwBWNxzBlbAQEw1O8anp5xiIRgQQEQIABgUCOs491gAKCRDCpSwr0i8V
  sfQXAKDW4IsDEKGr1rYpO4IIZPMl2hVLJQCcCRUr0Mfce6AXKUYBfjAlZmddN0u0
  JE1pY2hhZWwgSGVmZm5lciA8c3BvY2tAdGVjaGZvdXIubmV0PohXBBMRAgAXBQI6
  f4GRBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQFokZQs3sv5mRMwCffitElKCHTC+tF8hQ
  R9Tdb87+PH4An3jlIX+TAD/u6CjyAZ9fR8nEXeVUtDRNaWNoYWVsIEhlZmZuZXIg
  KEFDTSBzeXNhZG1pbikgPG1oZWZmbmVyQGFjbS52dC5lZHU+iFcEExECABcFAjrF
  NgQFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRAWiRlCzey/mTbAAJsEIOjmXPBxqyrpS0QF
  lrJtDENffQCgmWgC/5AezMfJwtu+s001BNw7oRmIRgQQEQIABgUCOs493QAKCRDC
  pSwr0i8VsWB7AKCZe9euDml2vgJAaaPt34ptUl4UHACg4SZK21iSMmLW+cI6L8iw
  gGvDcPe0Kk1pY2hhZWwgSGVmZm5lciA8bWhlZmZuZXJAbm92YWNveG1haWwuY29t
  PohXBBMRAgAXBQI7RpsRBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQFokZQs3sv5m0ogCf
  RV9e/JXy1ixgKCVoqzaIQ3j2MBQAoJwtV25V4gpucQxysqRrWTB65Ja+uQENBDp6
  LqIQBACFcO+vvM6/ItdzUhX3vIihiKENou4FchXwc/u7uchsLs589+PwaYWXqtPH
  E9YSjXYo9y87Sl6ciOagBL6rJZ8oNKc/ylRmx42iSTdAdEKCgK355kmXiWgaAm/W
  CT5YIETaY+D9TrBDD+c+ofB8vhekxAlr30FAnX6VmUJFi5xfrwADBwP+LiUdpsML
  kdJj0Y8PmbB3Gxle3X9w+6hBkoP8Z0q5dzG3Y3mGYpgLd4Ytf1KEKUm68BDJgcvf
  41B2Y6Ptp7mSRAufbymIRihNKH78fleaziWsux2CYJGZvsJzuYrlzgwuTzcLQKL6
  MfRXZHPyt+1SwQeV6pIE0DBZLHg9a0Ak5sqIRgQYEQIABgUCOnouogAKCRAWiRlC
  zey/mfYtAKCVze8DK+0HP1fTQyDajO7o9RTIVACeIwhXBEbRN8cH0BsG/8Qn5sZo
  2Q8=
  =/joR
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.126 Martin Heinen <mheinen@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/116C5C85 2002-06-17 Martin Heinen <mheinen@freebsd.org>
       Key fingerprint = C898 3FCD EEA0 17ED BEA9  564D E5A6 AFF2 116C 5C85
  uid                            Martin Heinen <martin@sumuk.de>
  sub  1024g/EA67506B 2002-06-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD0NjbIRBACZTF4rK66+y43uXsV8CHSefx5lRHaLPFMNga+sUBRIFcwu9WbS
  KSP/r60Gf/mNK4EUX3/+3gVljrgpAbQL9X9MV/SO50aZM8JMrUkUwjuzzzFKplT7
  bdB2zWhexWemFsE0F1G5NpxkqMg/E0aiZb5P9MVJyGLlF1hCwhWsNG0OewCgzQ/b
  yAEMk03PPk3DOaM4d/Vdf38D/j4O+TJPSjMf58wRGkrT+BmLCvFvg1OsUOMgyQPC
  Y07yO6WmSiZV5ynqb4bS5m3jfQmG1I2wK+dIf8SHyaVgqZiUpfqrsFV2qwfZXcod
  C8a8b/kmEbdMk1j+jZ8qxSScrKCHKqdEs1UihCt/F1kVVd8gqYbWouICxF4GoU4Z
  ANmHA/4xVNIInKVghFk9lMaK9lDgQs02laaTWLWzcSfe28ADds3Jdur0Ox06tgeU
  zdktWQvRYpIjqiQCCFLN18l6Lc5qyTg6fnx2yWpWJMb/xumUz7A79X0TBN8WG71n
  zfJLHtn7fCjsi5009s7Ahu//Q7pGN8FvkrZHZ3xNw+3pAaoawrQfTWFydGluIEhl
  aW5lbiA8bWFydGluQHN1bXVrLmRlPohZBBMRAgAZBQI9DY2yBAsHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAAKCRDlpq/yEWxchZjRAJ4s0v1VXJmkm7kj3kMM0Z8xMNoJaACgkcMu
  T1ID/2v+A1X7+suOzrWMr5aIRgQTEQIABgUCPZGohAAKCRCteU9X9uLnUzW3AJ9T
  0Hzs6ZZq3HAYuSVkLReaZEhyGQCfb7goCt5RLbxx+3AMyyX5uh1boQmIRgQTEQIA
  BgUCPZGlrAAKCRD5Ay7lt7i0eYdWAKDEeKMbkRTSZKsKelQwiD+T3me3tQCfVMLi
  9mkjolOAXpAOVX3Igy5QHUS0I01hcnRpbiBIZWluZW4gPG1oZWluZW5AZnJlZWJz
  ZC5vcmc+iFwEExECABwFAj/Q6/UCGwMECwcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEOWm
  r/IRbFyFjSMAniK+uu6ts+tLchT7+npgPJ0wmyCXAKCmCmXrSUTnPG5DwiVD66h6
  aL2GHbkBDQQ9DY20EAQAh4G77oKy6pQB1+dhbbLsfb3UeRWv7i/w21Y1tSriZ5gm
  HhofJRuczvrhI9V23wRVOKs417TGJzytDIfp/huycYMigAQXikmFBJSqIC2ktJEi
  0DGhhne4XBdJENiHV8rb3/mk+Ffes/88DmoU45fpAwY1YN1jH8WO5mEq2aKCjHcA
  AwUD/jBsaAoUeNO00hwuZuWYNM4nvX57nptObVzP54/TfKs4GmdWzcfI2JB+5eFp
  rjtNCK+tosTQd73VzMWKk0fwiIew+GsB+g/ibK/WJW0lS6fktW2nPG2mGRblLtf4
  8W4ZmtZUqFTBSbmZOcsxQ/LahRosX82NbQyFPwuFMEBqYho5iEYEGBECAAYFAj0N
  jbQACgkQ5aav8hFsXIU0ogCeLnzxBftyPv5iS52Ear+q/mPZL7oAniB0B6mFArQV
  gtLJNL6KejWqSh3V
  =Z84i
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.127 Niels Heinen <niels@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/5FE39B80 2004-12-06 Niels Heinen <niels.heinen@ubizen.com>
       Key fingerprint = 75D8 4100 CF5B 3280 543F  930C 613E 71AA 5FE3 9B80
  uid                            Niels Heinen <niels@defaced.be>
  uid                            Niels Heinen <niels@heinen.ws>
  uid                            Niels Heinen <niels@FreeBSD.org>
  sub  2048g/057F4DA7 2004-12-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEG0KFcRBACgVFt+tcJtDzCAHLta1UxWlT5ucTeSfsNyhfYRdoz+IBtJ7bE+
  8ydX/y8ZG9Rbb6SCP176Cq/sHj5hDlxp62k/7csOcLvjqPC5dbZG8hgxerygXLE4
  b76zjI5KLOyCDRyqh+DEBO4uuopZ7ACoJMRhCWyfgqJomlGy0Mr/BzfffwCghsiF
  7TsOUyQcV0vlxSXBF5bZ5I0D+gIVZSjLsS8IXUIZiK3dRFvHm4aWrcxwlGKsfJ4J
  wGvOMR5laNHXINUYaoEBdiUaCWW6J5lesluX7/g9+X8t9mvfMmDrVlrJKoc8zlhM
  o29TB4oL5mM7jHjy0Dw8q/n1i1ydWQgu8a3v7giuoYaOKX4N58qWDDGBbd1jOkol
  bnqIA/9+kVIr92q211LsR3GJTFMMs/f6nbDwiyZdpzxE7b2Xu5d175wjX1wqJT9C
  pgS+8p8+Puj+KyVJCGQTw31Cba7W54bOxfbJ62rheh/xVBwfDwdus3XH3WEH9KRm
  pLXRowTqliAzl3CEu+iFqJKqUQ5AYe0PhhcT1Tbf6PHp7iQdTrQmTmllbHMgSGVp
  bmVuIDxuaWVscy5oZWluZW5AdWJpemVuLmNvbT6IYQQTEQIAIQIbAwYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAUCQbQ42AIZAQAKCRBhPnGqX+ObgGqSAJ4/ld+x0v6/64Up
  +1IPobpSdvjgzgCeI7Kp4K1Td7QNQG6Afc9nY4WTj+60H05pZWxzIEhlaW5lbiA8
  bmllbHNAZGVmYWNlZC5iZT6IXgQTEQIAHgUCQbQrdgIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAAKCRBhPnGqX+ObgIDjAJ9iqh9KLsBXEl3T9U4xsLpqKHoPugCfWm4T
  jRLWPt0TEGm+0nmtlG1dP4+0Hk5pZWxzIEhlaW5lbiA8bmllbHNAaGVpbmVuLndz
  PoheBBMRAgAeBQJBtChXAhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEGE+capf
  45uAc5kAoIIA2lj2dycq87whxsoWq/vpdb6sAJ4iHMxJ8xN9QiJ+NiFZkNds4+iZ
  uLQgTmllbHMgSGVpbmVuIDxuaWVsc0BGcmVlQlNELm9yZz6IXgQTEQIAHgUCQb1m
  XAIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBhPnGqX+ObgB8fAJ9xsptfCNqT
  ceHQzE6KvCAGUvTSQgCeMNrLow2tqvi1cbrKyJHNwb8uace5Ag0EQbQoZRAIAMCB
  AJMtUeb1EZKoeHhMiaOoIfQP1u9CAEeLEcv6QhqqY/8qQdoQXLpdfjXkKV5K1DcK
  1nYzBatU3DIHqP0qVD1Sfm8tqV55Y42wKmMlA0nM/ryJrf+9b2kx0p3Uff6PIErU
  6KA9BE8a07j/bJKaA5Qfr2WNlzsV7Pvj7kyx/wCOB1zCPlZGDIlCW0vYrT9rRmz0
  EINBEPqJLYAFBZ3eJ1+0a8lWf1ERhmF2nzz9Kr03nN5NA1iiQj3G6M3VgCMcC7XX
  DgDVycSt7ipFV7+2fUtRxKFJgIwvvkaDKsWb2vpzEcj+D7rAoGEiJmfwBbFDMB81
  N9lBLHbAQ8fl9pdaHiMAAwYH/ReHUkVakaHWhC02VAwYudIcTIwJ8FnZ6afU8av8
  mHSZFoL0ytUguxeJW4009z4TKU/9EfWt9V2HqnUQpff98YI/ysHkWuGLwplIe0N+
  l2TNpIBYoYkyQwjHygqR+PaYG6X7ncICFqJTgbjFDjCPu4v+um8CNoT3dlzqYXIH
  T2AX9zkS7600dRLqE1Zl684atsYQduYWdVPwh9fzER5zjwRk3My61fR7uYGpxwoc
  SxZOQOU17s21G/pgqv/oZAPqLdUfLXQ2ZG+naMfp8xMpsbJpWPF0Fnqklx3VZKM8
  Zx2MStJaqeoPVDjlvAbLPvOioFCUAcIO62N0IcK4yV69YJyISQQYEQIACQUCQbQo
  ZQIbDAAKCRBhPnGqX+ObgBR1AJ4itGc8L05AY6C35TL+ilvXDp1uagCfR9Dxmg2u
  9RkYrA9581ilMd2RCkU=
  =x4MH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.128 Jaakko Heinonen <jh@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/53CCB781 2009-10-01 [expires: 2014-09-30]
        Key fingerprint = 3AED A2B6 B63D D771 1AFD  25FA DFDF 5B89 53CC B781
  uid                  Jaakko Heinonen (FreeBSD) <jh@FreeBSD.org>
  sub   4096g/BB97397E 2009-10-01 [expires: 2014-09-30]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBErEzQERBADR7BDREKjIL93LbSG2d9n/wdzYYYwKk41zpPeIWy7CbUgTwDho
  66nNEpHQ+bjRK2cV5f24M0wh82ZQJA/smqaHCAGNpL2/LVZumXRaK0RLLpUZHqXS
  NGs6/4/tBSPMIyLyJPiQC/gWRfevDVHeGKEUyHE7eWqUavuZ6WVnYFhAVwCgj7Iv
  ZewKUicKkfjG1JsIozm82nEEAKA8rJ3awfRLx8dxlOkv8R2UgEGY8OOLpFbr+P4X
  vnkxBp/lhlAFQCFKesO+T5ijE+QNsZHdcIcsfbAlfrUGJnd4IrdhXe1Y3yxYI8m2
  E4kckHIUG80Y5vqSM/oxn195AbWDCKZ7/y838gr1fU3xEt6Np7VeZs7hSqXaur6n
  GVYpA/4uoFquzOTGGTNMQQRlhAB+09kt4BMpX5dAQ4J11v5YE6YTikm9q+U2N5IG
  OZkHOPMSHHlUGjwXQHhEzXuDdUurMwS8YEZzdj2DE6F8S3p3SPCDC5om27mY55/o
  rzT+J2M1kCh11HLxXmOsO0CcAi/6Mzo7smi7+SpFj4MwuQX+frQqSmFha2tvIEhl
  aW5vbmVuIChGcmVlQlNEKSA8amhARnJlZUJTRC5vcmc+iGYEExECACYFAkrEzQEC
  GwMFCQlmAYAGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDf31uJU8y3gXT3AJ9a
  owVGvneYWqJMSeg3EL4ayEMiUACdE3r0oaRkUbDlJYLZ8eVgRINpen+5BA0ESsTN
  ARAQANEvv0rWyXcy/gucz7AZdbGQwjfM+rw2kRDYW2osDtBx9os7DFnzK/AtqJNX
  vW3YPbLGcrQxw4Tm0Ye6V2edkTSWN/jnvbsLiHrsphPSRi2nFU9XYjdKzqvMy5uM
  P6iHlQ4/TNoH/kCrFiMLzRvYkllZ6g3y2LnrVXjSgW+LIX8x63O57k44CGx/OeWP
  nG/eBEccmdRHA5FNYnzVDQxCJG/lrKv/V3L1tYIiKYo9oR7Ma6+5sCPz5udWX8l2
  VRmi6pe2nUA6H8reyuIUu91UfyIUn1CcgRnfhu7kJRYcFeCka3p2aLqP1L9dZ+Qu
  6YMqDsGFXKt1yZwhzUkmwnB+PgOq4Nr8YxJ97Q7ErjSBtaJ8rCHPVscV/Due5ZNB
  x0MoFtdu5t6QkDYeJlJlo+gVu3oIg2N8rlHYvEFL6kboNC3b2eejZR1vMYLajrJC
  hQe8qE00TT3rcnpGUWm6aJS0CTehGZtj4mD4PEvo9lZprC3xY5D/HA1+WIadXt7K
  /I93BDGw+WXlMq/+q1u9kYJiuCqKnFW9zs58v3tYcs2zorpO8Pb5wDmewAMxEQkf
  /4PiRB22RX4ivF5fqAoP1SRpgtqe3HjqDcS51FgRHpt8mIk/3C/WHQcNy3nLjRN9
  JzKzDdzNRv0U8HO0tibhdhiFcR+3Hyv/ncahF2lMx+cUOWszAAMGD/49jCbzC9D2
  Nh/6gOj0arpIE6iQNGZx6AxRvOdU2ibdaLGKLoHNVGqvCXxkPND5ySfnsGvrmzlO
  r5Dbvc7wfJojqqqQl0O4CfoIOl1oG42qilTiw8ClbW63lmRNkpd3XWGiraKo15fG
  RoIR/y9b0wl3zcZqqZswHf890XjDen0Ue04fkiRpad93QsVV4YB96oesSXP55d/5
  r8ZbOgwgEie210iijW4P1OTyv3xQCvxecRVcU4xIplcfHAKXtk3S62BUJq+/w36U
  IkQDhX053iw4V5XHgd0U7/JSaOM6bv+KbOyL3cLq+HURohUbgq3NsriR3ZxAZlBC
  vBchVGJojdZlsBCwjSjdXgcM9GLuf/yR9bu6TAvXyfZV2ad2LQQowtOrEVnteyOl
  Cy57oQ2NPfxZUYohTu6Bqp3GO9Zr9Q7NsFF0oefm26oXOq2+HW3r7xRyWTr1G4ir
  PZtdEUO/aG8d2BrrAtAMy8OkgxZBXDqG3RgcqJ1y8nIUAqNRvcQemGLVBg/R0oeT
  iRpH0s2gvdx9vWnnFk2BuR5b7Qt2kl7s3rfhHqx2Ruc+2kJLqLzq59Twp7G/RmPA
  ZKat/ioGXqOXgVKypaV13fFgdZb/EBfuXe62s+nZ6Cppblq/k1J/Ok0j/RV1MW4J
  jSkn3JVQuBLREdGxuhOzQChVIrAmiror34hPBBgRAgAPBQJKxM0BAhsMBQkJZgGA
  AAoJEN/fW4lTzLeBzc4Aniw1FfFM0wsfY8siG2dk/ZQJbavVAJ0e7JR01Dfum7WB
  T5KpyVoV09QzVQ==
  =YKVk
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.129 Jason Helfman <jgh@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/4150D3DC 2011-12-18 [expires: 2021-12-15]
        Key fingerprint = 8E0D C457 9A0F C91C 23F3  0454 2059 9A63 4150 D3DC
  uid                  Jason Helfman <jgh@FreeBSD.org>
  sub   2048R/695B1B92 2011-12-18 [expires: 2021-12-15]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE7uUe0BCAC2rJ274YwwpqkG1SvbLlcdJPQqctt3ELAv/3Jhw7LJ1RjMbZs2
  3QNs4oz/Qb0Ge2kj6/NhJ/VpBqDcv0av9mwbZvN4NR+eA78Nj8tKgRYB67Daf8EA
  NtmJJ1sfzMhEceRWjiDK71XBSGSzaUqGG3x2oJBpoWuaRAUEDl7TvjZAOUTw1/1v
  dXZvO5+cFIlBAhbsuiKSQ5IiWzlv9toqO6biicQak8e27pM8XCfj5Vx/xs3OtSbf
  lX6QZCIVW5lBgRihDjfR695w1fBe5nM+9GwifIhIBXA2sjAvsb1j+4te9PIpNo5q
  u/vn/y5Bh0S201zg8gbdAic/XJ+OpN5CptJdABEBAAG0H0phc29uIEhlbGZtYW4g
  PGpnaEBGcmVlQlNELm9yZz6JAT4EEwECACgFAk7uUe0CGwMFCRLMAwAGCwkIBwMC
  BhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJECBZmmNBUNPcKtEIALSkfF5Sem7A9X6f2jN3
  u0/sshrmMzM2irUiFvgbXp4F5vbZk58Nb3O35ds3rSZ9AZ1kbrAWvXnbaMH1pyzo
  bnx7HNkibErZ4UmIG8i8b9Vrtllho2iIVaHJlBEAaq3OlCXzkvKeQbR1n83V4jB1
  d+zeMRTzO1ItnxlqZajxDpiHAgopP7covZU456YvnrmI6Xf3ZP0t7gJCotOdYcTO
  EY97pEJQKT8CuA/j/rkSDW8GfUBb+T65L/h2zysQn8pMQfrLO2+wUwYUc0QyGZSs
  9mdnmZs4XQmmQQUIwyzftzEMjM9KJKmJ6qhZ+Apm8UZ8snKy9jH8AWS2O+SaGrgP
  Ryq5AQ0ETu5R7QEIAKpA5Or5loBPXoTa2UWpSI22MHqHlKz8wHDjyWe2yyK13hjs
  VSi31Dx0KZ0K0PMD19OUXzsAb54UQSZZtbKjXdJeiJpzyzh9eVEBy11tl6AC0H4o
  2qWLZFUOMbxaGDvfKWf6xkzIdjiPk+mBUx6AEsDUHX0alACmBgiulMzof9btGgQc
  oYcR63kscoNz2tx7M1pJ6Za50Eaal6DZCYkmp4yHv2xCkZ1cnTH94mN5YwmlWotS
  ysMUy+05qTrL5ZXn+Az1Bewo62n1pkOHWIgiogcTUpibAflZsgI9iFEQbJns3U+C
  kyQh9xiXs6I2CHTFTngG6S2a1NcFGplSxEBVuG8AEQEAAYkBJQQYAQIADwUCTu5R
  7QIbDAUJEswDAAAKCRAgWZpjQVDT3POnB/0XZUzuA8ytqhnzkxY25Kr/Oc8wczM3
  XYs4DpL1TnghePjkjdEKhbC+1qDyg1kSQmf7L/uGV7n1pLFLBLwv72lYnaAMmbOk
  Xidc1LhB4YMrxc6tyFfER+ypw26FqfuvNk3QAGdqWvFQqq8dSyvA8KKDaP3ehKha
  /pmEJOC80jqIp5Ofa7J2QMPJ/kfegsjAMbQEqgcBmt8Rb7xM7NrFkPDcWRoB75Ca
  xoRV2eiDxMmNoTPDnjGyycndaaOgoAhXwpoAnmxIVVHs26qOxOyoq9ZYhVgx9o/S
  dAHXDxMry5RLmXQj4uDPTrUvGpxcEbOzVPBWrmoqDJe5Ll0rwaQ/DXZG
  =hr4n
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.130 Guy Helmer <ghelmer@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/8F1CEBC4 2012-05-22
        Key fingerprint = 483E 9E6C C644 2520 C9FE  4E87 9989 CCAF 8F1C EBC4
  uid                  Guy Helmer <guy.helmer@palisadesystems.com>
  uid                  Guy Helmer <guy.helmer@gmail.com>
  uid                  Guy Helmer <ghelmer@freebsd.org>
  sub   2048R/2073E3F8 2012-05-22

  pub  1024R/35F4ED2D 1997-01-26 Guy G. Helmer <ghelmer@freebsd.org>
       Key fingerprint = A2 59 4B 92 02 5B 9E B1  B9 4E 2E 03 29 D5 DC 3A
  uid                            Guy G. Helmer <ghelmer@cs.iastate.edu>
  uid                            Guy G. Helmer <ghelmer@palisadesys.com>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Comment: GPGTools - http://gpgtools.org

  mQENBE+7tGoBCAC7+hE4BIgc5qCn78MQ4cCtCC+hHhIx1FGuJwnchrD7SprF9oPG
  YYUGIlxq5xdS+SIhCPWlRCZh6iyOgnnRI31Lc0ZwU61iietn0zaT6foJiOmSwmeZ
  chNSeVY1jd2D8Kfj5H2mcLsL3ViBtPG2SW6ru3cWbH86fcYSSFQzOX29MoaPkV1u
  WNh8nzT4ztbzEz9RHZni6z2bPxMEwkDkU4H113XUK9VOxN/+XeUSVQcX1EPxqqYu
  xBlzRKbQ9WdsMMxp5S38NoQQlg36n0pISIFVfUdO/m9HX8fhkzYtfcdb12NvBZpZ
  /TQk3B5t1x/i1BR63RBPFmddqHcFyrT6m3YxABEBAAG0IUd1eSBIZWxtZXIgPGd1
  eS5oZWxtZXJAZ21haWwuY29tPokBOQQTAQIAIwUCT7vZWgIbAwcLCQgHAwIBBhUI
  AgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEJmJzK+PHOvENL8H/10XQDIj6H9c2twS+F2LejHD
  /ucyN1WjN/dMTH4W3adzqtPSlCnLFvzIFY9udxkHQiDY5l07WLAbPr60pR0h2f6A
  bO298TtX7j/7ciNzhMyyakucla0S3y4JMiVg6vpPb+eo3z2RcgDSyLRY7DV8CHHn
  EzBFbtaCtNbULprtdXlN7y4T59wiYyixXKAS5J31iOfDh9YVkaQBfmT6grmVhunf
  FyIpPo3jjiHY6JR81mtX1/P05X4oUpgVJF+2nj5f5VKmBNmulJk9w8XlA76Ct6gM
  ZiFF02gBmi4xe5QnrOZZewH2zwMsPAA1Ltvm3lmO5HLQwLaLU9vadkCFwuoz30G0
  IEd1eSBIZWxtZXIgPGdoZWxtZXJAZnJlZWJzZC5vcmc+iQE5BBMBAgAjBQJPu9k5
  AhsDBwsJCAcDAgEGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQmYnMr48c68RvCAf9FANU
  RoGTxm+K7VZZf/zZuiSuNtzDV+cVfRvTLIjlO+qU3z45iCTzl6ldrZbhATQz4U22
  KyBlURCuPbZikec8XcKZo5j6NPe6g9bR22dgqhx0btwGZPeiMf7c3lHvuq2nQO1d
  GAz8ZWwgrOKfZTqRQLhE+CJZyblX3u9PMwel39l4wXXkOaJ8ln0IqXMy0KL2YwIC
  B+55ocoNFRDjoyv1mNTLRaTL1PzC1cLilmXiiT3ws3FBchb0rP80+mFRU4+4gt5X
  0FrJVN3ALsnLC1NWQkAK6XGNBCaklM/feTPaEsv2GuttGvlBuaI1lTn01/B2aJlR
  BA8QioJmHYg6MzygVbQrR3V5IEhlbG1lciA8Z3V5LmhlbG1lckBwYWxpc2FkZXN5
  c3RlbXMuY29tPokBOwQTAQIAJQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AF
  Ak+8DFwCGQEACgkQmYnMr48c68QClgf/faCi2pId3tPhXNFsly7n+eWFJ3TOaLSi
  7Y6mQMIFlO5Q6R582xJj9szQR2BuUFeV/TzJNJz0X7UbsgvHrAfDlxByp4R3RL5A
  Av952UlQe4CTEIAcYB4714iSdbIM5WGtKog6jYale+ZUT4zgit8vhMHmjcw7Dviv
  OYFRxOKZ3bV3NCXZdkLFyLRUQUEooaUNb3tBbl9SOd2mY2NVMxXhXA8NQxRpNkWz
  WXQpISbfFI8oXkRVPl5z6oLaJE1D+TTrV9juo5j4qY47yXr0FPItd+wQ0QhxwuH+
  goHdJFlZ2R03tcnfg+JtXCslKYAHk/mKJXwFCVLc7l+NjTud6y4PVrkBDQRPu7Rq
  AQgAwcKaIzsFOXe5xRo8RxUpTVXUnEish6KCcaQL+U4Hat3Satg/Pk+8BRI2CgJL
  7GFgmSYcoRtDRYrPkv2I4yNJIVHW5CvAktUCw8IEOdav05bO7Y8QUI2RkQOyDXOa
  JXoUk5VTrJOjV/J7SrY3dJ1AaCDsOtRQf8ZKaU/rW6CzZE+biFXctktWhCzm8wje
  uyjA0Qw+AZ6htOo24RqaFrK0DwTu9wtMP3m5M25MimiA/pXQ2ogJlNVHOywKhlYl
  tEEeMwm67IFgwIzr7fmbO4V2CJulS0JKVvJFQfC+eE9oTjJN65GP93hfUARTeeL5
  R8a7uQ7wcPKfRIm8xpEilip0+QARAQABiQEfBBgBAgAJBQJPu7RqAhsMAAoJEJmJ
  zK+PHOvE83oH/0xBhkMPYCw0Hz5xbBSnh0F0nM8EmrtjJaKaCnBCSDOEX7FoWjnw
  fsC4eNrCtv9pnk+7c5IbXxUO8bxeNmhL5WEwt2YteYgrq4oTzTtP5V7XufXXq4oX
  MEfU0sy11OTMz5nHxoV/NMlMKCdQQEy4jIXV8yrB+2BpU90u60Tkis5LL/jvuQi4
  24QTk9VhOEKwhHbrW5+iOSs/KBUdSEO8TqjjiNvpkNR6AST2swjsUSoqKtIOcnYL
  OaMgiZygedIDrWXmZ0cRH1ehSp7tx4CIuEeF3JJyAhOzyYgm6o9l4zh97ZehMDaN
  LHJVsBw1wu7qPsG6jx0IC/eMXZKIPSk/c+s=
  =p7q+
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.131 Maxime Henrion <mux@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/881D4806 2003-01-09 Maxime Henrion <mux@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 81F1 BE2D 12F1 184A 77E4  ACD0 5563 7614 881D 4806
  sub  2048g/D0B510C0 2003-01-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.1 (FreeBSD)

  mQGiBD4dlrYRBADhXves+DDbhv8dD1LyC7e+RIASp8rEN0mJDVarhEy45KxRZcD2
  hE9dLXZU/5hcdK7yfatneg5xGFiedFJ+u/HcsMkxeb60+RUcF6Ec5L8PJmCwIQl3
  3xP7UmC203YufvyidQSayOk4LDyg5WVGEXiN5KuShJC+feAwvtAao5eHnwCg5CmE
  y6rO8Bh/K2MQxP8CXCoLG80EAINd8twMsRIIqAxtVWeG0yudtgYdvhpbGrNKoq2b
  cxmfunLAQmHim1jL5run1St3ZACyuP4brckPiBAOxVoRcIMOGPk04Lw3blKQ7u02
  6aOKKlGvW2pF5/Wh6v/q7gzAucn1HJYcGK7Xc8IvfdIZJl/tTeCo0/smxND4EWhU
  C94zA/0bvNhgntEwLF8x6UJnZXfQ8/LGl/NkSTyTMA1QqRrrik1oN4mYOAHE05Y4
  Oija6MSgD8YDRcrxxr8Dwh4pqS/+FlEsV5y4A4OoYbPW5L6FAbEpKO86jbE3FK20
  lX9Li5+woBWaTuLRcU2Tk69WLeOTdOrs+f50S1xWB4DJKBjmu7QgTWF4aW1lIEhl
  bnJpb24gPG11eEBGcmVlQlNELm9yZz6IWQQTEQIAGQUCPh2WtgQLBwMCAxUCAwMW
  AgECHgECF4AACgkQVWN2FIgdSAaZtQCcDxSj1KNFQXWXPl+U27Sl2/IbKEgAoNDq
  Yn86zUh4NPJZJb3P174CFRK0uQINBD4dlxYQCADaMWMhYNWemjrdioJoZU3vYkup
  IcQg422OZoxWYcUz6zKVHZuPdXSAFO+Edrt8QwvYrjhSiOSF9NNnFgNGMBGmqOg9
  Kfk5rIKnENNQP8H8CZtzlDjJXVoMAeTfaeV9+ztHwWKk6XagjLApl9Fx42Quu4Po
  JdvJNHhq5Bf299jecRsWmSo7DtpNnzGC2HFWRkGdkkNmpK7hFe9m3YsFuP3nCFps
  RXCFMx9t2Bneh1eM+NqogjON+vyZzOUB32WY+x9Kz6Xf29auU1PSNYz+1LC7JAYk
  f4CrFA6wexQHKe/nXwlik3/JeFSPAsp/VsmvaHOenZTOfmtBT4ruOwqn8DGzAAMF
  B/4tHAo7/sAMgvkz0qHAxV1DjOjB5AQSs4phksYWYN1uaJq2//oD/jjifmmkhAq0
  JLEeKDquvuNot9dtJ/75DF/XNa0Upt4Hq509Wm4o5NBN/CxRzMn6oU+K86S6RF1x
  JidNNI+CsTfdkNnCn0x6OjRsG0j+CUbwRrs4CJ/7ZWkuMCclLBKoI+rAwd5YM4eI
  noSrSZ4/2Uct7CyVm2aGIh5ofR75L7k92qZ/D5hN0wwKrL42bO8gJqPGPgsCtr9m
  OcT2DtOxkS9ir2QRyD7SelKM4pmSbxvk8S/IzrNS7dvKiO0xQXsvf+sG9rZOJ2vF
  i3in0uB9SeXAzsqNCqtEkSbeiEYEGBECAAYFAj4dlxYACgkQVWN2FIgdSAadQACg
  z3dGbsy32PBhRn/t1lXp1120VrAAn04hxsFX0HEKt6sqAcpIuzdTVrEM
  =8gWX
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.132 Wen Heping <wen@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/A03F07DA 2012-12-10
        Key fingerprint = 0258 F2C7 C123 E627 9E14  B4BA 270F 30AA A03F 07DA
  uid                  Wen Heping (wen) <wen@FreeBSD.org>
  sub   2048R/CFC8D6A9 2012-12-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFDFsuEBCACSJ//UOaDvnQbfeQIiQsRcg1fc2GlcyKnJxTv8H4N0NVw4c579
  D/zEPhRIQTcwrEL677xdeNWtxvYkQeePdrvu4OhXW6IfrZp5H8tedMNqh34MxykE
  J3EC7HmH8J85ondMFSsg8OtBolpDB7KLMJBuIbQ0GDXniijcp9muVVbiRCZ7vhqC
  1J8BJKZDGALD7GLttTfkK56xvp2H69aodYBeNsJcUxAj09gYW5rBLId8NgyPwQhR
  vR7C+VQgz1vlVT/YTvzMX6ZigbaH2nCJTgC1/LK1HJT9hkJIeUNskZwcAOoBA2L1
  DXhgTdkxFKVOb8F0d6wvYSdeVfAWZc8xzWVdABEBAAG0IldlbiBIZXBpbmcgKHdl
  bikgPHdlbkBGcmVlQlNELm9yZz6JATgEEwECACIFAlDFsuECGwMGCwkIBwMCBhUI
  AgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJECcPMKqgPwfafzkH+wWio4GRrgvK8K5DoIkGgmk4
  bVdXd6g9T+sVGw7F5HTkCbiW83BAmTb49a8uDI4qRSDIEPLOSBbbSlzYcBqHZ9gf
  1/G2JaL6UzlMhdoUZUS3biIoGKFDGXrKBmFoSvMN3MKNnAajAP1rTyzk2bC5EhNV
  CsGL+KOC/JXBfHZ/wxXTgk++Wvm8bcZDXmYMptWsRaHMZKbkdakX9dmPtHmv1g7N
  3AIPSLrrjYDdWfejK8KvPKQuHnq0A9tLS4NOnSY8Ls1Wg3WfE1qvYZ2oEziVrMEu
  GIAxDQfFAN31GR81lDFW9FybAPqeuakD/cUuuyJ+15hUYb4fcmk7RHbxQrTcfHm5
  AQ0EUMWy4QEIANmhcffZZcinDeNMTFba+m4hSV28diXeGyoXfeRWkdk3+fOGywNl
  +/HfYrXXSoDcfkmooUljMvGCj+vupP4obXeOY4MrcnzUYnUWjpfY6mQXejXGgAQy
  x2lcNF6W/g8jl80nnz+hfTEncg0xzNwFDE9ZzR7+G5x6uub0Xl30Rsc+3z6eabFS
  AQ5fFw1lEvt6Y8CGXCx86CPB6SQIJ0FddoHPL2LElSiuenaS7AKnnau9XqxwouD6
  MdFqDQJ601lZBhEWmIlWRBj9YAEwwgnvK6/OFCHcIRjFl6beQVFO2xyk35SZOq4I
  HL7GPs0+bg5D+f7a3ugzqt876LlMVuUQmEkAEQEAAYkBHwQYAQIACQUCUMWy4QIb
  DAAKCRAnDzCqoD8H2v+UB/9mpvePA5lZrFne+s/PyTZu0rI7+Mj67Yj3DywxVf3j
  pqzjeRlZgVoZ0HbVry+2wUk1IN2eWMJy1PECTAyK5tybdtl8ckNvGhrMi9ilF6gk
  WIn9wXRiduuCZ0hj+STtlsdGBCThz9JqMVr093uqHqe+kB6TSu6/uVMZ3LhyMEeQ
  oUkoDMlG3wMMKpD/mzLeJTTycXSZ9VzDmQMOOZAC7UypLri9ykjRAVc8J5c+1RA+
  +dsNw0DTEtGxHsObfdTlrCP0vohTxOdGjWuXHKYTttrM5koc7M2eM4WSEXkpIKb7
  g7S0ogl+qD7RokD6CChkH7fnFesT2ksU8KvE/0a+/8Un
  =7kGj
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.133 Dennis Herrmann <dhn@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/F7CDCAA1 2012-08-26
        Key fingerprint = 0587 E730 68A6 2646 A991  505D CD9B 3A87 F7CD CAA1
  uid                  Dennis 'dhn' Herrmann (Everybody wants to go to heaven,
  but nobody wants to die) <dhn@FreeBSD.org>
  sub   4096R/0A6D554F 2012-08-26


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFA53CUBEACp73aYyWCTkvQVk+4cCoXBZfG3OcYU/dEl0LEexPY5DdrVJjyj
  KwXU1L6zatwdwptTN3c4IQK3xsM6QfqinpkJAuaYg4/ry/Cl1EkZRRDt/ZJdv/o8
  I/g3HNCHIit+VZBO+EscDcNVvsjfZIiH9ES1vdmeIpsaBtoMM26YDeOxZKKKWrV7
  CnsUskXp6LWF8rtVlhF/UVbjI+r2qiK61jGp9Em+aiCYBubT5EmacyfeH194F8Ic
  7n1neSFGf+AmS0p/PaHM/R2ANeX2sZeDT89LDSxdTdV6IiBRzWah5V9fxnxuRKTY
  Xca04i7MNNNUg+pUCzl+ewSUq4CKVatFrk6oaa4nD50DTDmicBNGUhlptYxxICi3
  zqkiNO5NpJID7XW/lnVUr5Eenteu7m476mvJTJcendeT6oIMMDmokS1yXMoFo1o0
  RrfKO2ExM9rFye85bPFtyrl2LPulCXUvoWoIYVmSL6Smcy9hdVP4SPiiZnz7PzEE
  msb8tJekHoDpiWiCaFe9xR4dWjhRiQKCD/EuRD/vRSCzK3Hpjv+pwBYed4oL3iJa
  PMwAbIAMN4JMtqQMNTUO7zT2JuV4nkl6GMHRl8fWrjTInq7I6Rmj1HKeqg/kCc/K
  wHxaYg+iSETQ1hAyG4wMhHGa0KCHuBDDdG4dAf2oPCA/sC97Thg7qJk+EwARAQAB
  tGJEZW5uaXMgJ2RobicgSGVycm1hbm4gKEV2ZXJ5Ym9keSB3YW50cyB0byBnbyB0
  byBoZWF2ZW4sIGJ1dCBub2JvZHkgd2FudHMgdG8gZGllKSA8ZGhuQEZyZWVCU0Qu
  b3JnPokCOAQTAQIAIgUCUDncJQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AA
  CgkQzZs6h/fNyqHEphAAlQvd1p8FTQFlaNKBWhV8kPGXWa6H9XCp/lXTmyyRz6QT
  rPQSSwyxoqyp4K7jZryXvugLfqMeVCEmGGbQwInnjX5osTbuLCgu5Vjc5+kUkWFC
  CWmzEXxXsDBCIVvWFunWwFbbqVbcRc8XCxuLCGbfFg8eh7K3fGEqRkAiEvGOfewj
  eAJ/+ZdVnnVFIqq1Hp4NvaBVDuJMM/QmVZwYxo6ab4a4QDG9UgRsFbgZYrqCANZ1
  NxvmtvLqH3aKjWHRscqelZpdBX0RET2PoYtSj4rqAeDcOReWaAqYyq99WNKmI8W4
  H9KBZErSCCwwRy0fhwg1oy1THRKj/tfXxqJ2NMmmwTqoquj0QwL/ySPwd9ltvn0s
  5L77xlDiZAaqdPp0kMy/prKarPwn1ip/Bdh7KuaygOppW7LgAAs3ufoh/7cOkLUI
  x3tPofVQXCa9GmSwiePDzquzG6iOTBLMdfGbt2VM5dFgSrH9/US70PcXil6jMKkZ
  mpW0fn+aG1m0hjajgSkYk9YPKRSRpHtrdNDvPjHLDN9U9qw1W23rn/FbCnQSrLwN
  U2nbroPxHW+tXvJCtoT6YgEsjKMK9kbLqe9vGBvdsBJLWD850xmCMGmWIs7TN/nf
  JWD3Z4Wdd50KKEm7mgYfNVO4Nnmf0Sh4VwY9Bleq0uL7Ess8qxEgHH54YU5/HXa5
  Ag0EUDncJQEQAMlNtCRF68IFM58ZS72JLBJGlWIfD3lyKYL4rvPnMmMStF661lJc
  gx9MoQzxiTIxWEIJkHZPYJ5bNlO4fMumBZwjXAktq6akhNBg2Yh3On6oMAFF7rCp
  5kGPABbHAOLqrBiHCkiXwr1Ipi9ShnVLypqxqBoB9MNQT8DCNYXKbnO5Ggc0nTHE
  WllC05oJdWcyDHlsidDG9Prvcb5LKsE40soOEkNapvSlNOdI/CmGwM1721TpJ+0k
  hNSk1howZk3P+WOZdlWmm6LKkm043sd2jx/3OXbFsSdLh/EZ3X5R/XFTmowYXe2u
  4pntc5OYsNe/LIHDgDOEXjnJr2qfxn05PFo+Q/sp+dA+oZmwq+4d/ntnzz3QA3Ku
  FHWJhyQiaeRqbB54kWozjuKCuyD1iSTXlWWQWw4Bu1gIGvCWMP8X0s1/XKP7wBhX
  JIMiIzFc8Q9k3QRW5X/xufIvcUnnBDanb2sPajEFKYF4rS8n/gomMtveL5IKmmPq
  Tl25vcFJLUd30xWlYPV0frUJj8dXBc+3/DwPa4Nslt/RtP7EXF/FIBaL8dLrD192
  XRvwq1yYkDTs6vKZBX62gA82C0iYJyAJ0DhpNdM0Qky8Xu/VxZE20ngJu4NZaYBF
  lhsRyXb14iflN2Y0+CGtB7fOTK6VNyXmWXTabhhBglxap38p6javFO2ZABEBAAGJ
  Ah8EGAECAAkFAlA53CUCGwwACgkQzZs6h/fNyqH5sA//UL0ta6a+rDINTE/3FyG0
  u//mtChlq8enJJABM7qWhOP7NFipKlEeVQLFJyywXCKRzy01lt9mB9m+FrDyYOO1
  LbM/VXNFvsysKv80AgyhPfpUfQWvGXL/DAXLChLzABB1Mr8jrw69Mx3zDUSA/3xg
  gGoF/MBt+ozMW8YNy5RUfp7X/ogpryk5gtvuRtbbmBmSfD/jF0vQnRLyq09XFEvn
  YhdR7dLlZ+duvjvrHfLh1fu8GP/YD1fuOUASdEiFiiaF250u9vN1qtorgj1f5J1N
  cG3L/FBZ1w6+sUfwU+0JtsPPW1n4OpQVEzNhLNmGU7LpQjQPB1JMNlh2Kq59CHkr
  FKfe/m6+AJ3i1ixgWLfs1SUOFSRY4rWewrTIXl8JQHPobxjdebYZUEdcfuAJeLsZ
  GmJNTnuHGyMMGGPRABFbO6PXcSryrWZ02kM2LpPJ/dqhA/szmFoTKePyPzuQu7Ri
  eUVgEDhU9bj+UQNV7DyR2OwweLvNHvlICPZtkwK8s4n44CpLfnLyN9RmZKkLrhA0
  WIc0ZWH6xEvwnwqVzseAg1W6uyx3nZl2KED4wmTwadUIHgmPmH9m5gy2xXAulOeJ
  f0NoRDGFLUk9tMQ0ivF+fSwy2k5v0d24MT77JDjUetkEMRZtAD1q4ESHCVHoGMU6
  0JTFuwbvNUiIKGhuHbBvP3I=
  =EizD
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.134 Justin Hibbits <jhibbits@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/37BE2DB9 2011-12-01
        Key fingerprint = 8A12 7064 4F3D 339A 191D  AD52 30C7 858E 37BE 2DB9
  uid                  Justin Hibbits <chmeeedalf@gmail.com>
  uid                  Justin Hibbits <jhibbits@freebsd.org>
  uid                  Justin Hibbits <jrh29@alumni.cwru.edu>
  sub   2048R/A8DA156F 2011-12-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE7X15QBCADiNw8zUVjBDrQ8p58bL9PmPXcoDXVeHBkKg6gG4/TQMFFoDczH
  SAUjauRVV39w2cmnn1D2xtc/7r3CCewNxvXy872zOXxmF+hDWKn04m1Qz+P09MeZ
  8VhgOj8lsoaGLyxHxWKtwRJxOPvMYnO42AVrBL1fxRpGvGciWpROWx8D0O203Ozk
  rS1Ten2lvyuH92zo/PSEqSihUv01lAMeIxBmTv2GhGkIU3j/00Liz5Q4q37pvsx0
  ZOQ0jS7ptbM1O2PGg0/zfeBtTnQtn4C+9hAdfP1WAZE3nV5d77qWbmuxaRGNz37n
  5D/NAqFBvvTEKa91bwhQtRpzWdOZYDr4RJVJABEBAAG0JUp1c3RpbiBIaWJiaXRz
  IDxqaGliYml0c0BmcmVlYnNkLm9yZz6JATgEEwECACIFAk7X15QCGwMGCwkIBwMC
  BhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEDDHhY43vi25TJAIAMmmE6o++muwuGy7oOeq
  UfMg8uG3KAym6pRash1h23yInLAv9aeZDMnXl/te3BW57Yb0tpVnqZ5l0RDcL6bz
  /WtHTrM9lXps2Pw/FYaLArU6+VJ1p0xJlE1w3w2J/LHXVNmeeCcowbmZiSuFtvQk
  sqh5qy8kab4jiKDFsXBX5XXfdqPvfaNRIs/LbPo93UlPaM0yyKyMqq5d3Fj+6NO6
  3Ak2ez7cXls7XQutaqBZ4JnvKY1wfo+8NnmD/AQa38udQA2rDaBjeQRIfFAwUGpX
  M7vzilLuX+IY7R9JtvNFk99X4CmKqQjvH7XeIfw/pbAF1fUAk8iA0VIPhzbcMaC6
  Ikq0Jkp1c3RpbiBIaWJiaXRzIDxqcmgyOUBhbHVtbmkuY3dydS5lZHU+iQE4BBMB
  AgAiBQJO1+3KAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAwx4WON74t
  uTpECACcO4uA7fdp+VrqJarsHUB9o8Y+T3ay6zY3Q+OtkYtQ5fB0C8J+WlE2piLZ
  boNtCG6LKlvXSvS0nMHERXFq/7M6ScZNq8IwByMwnQHn8woyvkXlqMvjfdjIvqYi
  dy89GA0BCy20gZxeOWhKpo0epmCegR6+KyU1/PS3Kfrm/C2bG+Ig3uNJ4wyUL4hF
  i42X/CF52BFmJFO66DIMCkahB0ell+7fEB0JSDx3RZhW0zql1Ldv4gWAmLcNUSCR
  3a+z7pwcu7oGTkiK8OmD4IHj2x7D7L/r2j+ElCW3iG2TLH7tAeMq9Se/RwOGbVBX
  0/bRHGIoWXRI95cNext1gqZHX2TjtCVKdXN0aW4gSGliYml0cyA8Y2htZWVlZGFs
  ZkBnbWFpbC5jb20+iQE4BBMBAgAiBQJO1+3fAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgID
  AQIeAQIXgAAKCRAwx4WON74tuWpWB/4sZlHQzbbxgLlsKYWxQzkIzRyC9M25rjVu
  V4iLZfRaRo3axVzE8/51S0sp2u0QTLcS6UGIEHP5XGSs8zoVBjnp7jN7gYDlHV01
  d27Lhins3+4VQy7Mn91o8yym9Q0NFPSbxjuK95MWz36rcwv00jl+9M1cM5ViH+bX
  Nnvkusjh38JY4CxWau+C2mf9ZFluApk5UtE8m6nd8BKHBDrXSSMHMonsb5RUOnOW
  EJHAAMmu92gc3QXbixg17Kde1hWrKy0kl3bNh/Jk905+AYMcm3N9AAVOKKlbtiGd
  7+VqcnIRP60un13zBzy+cn2HBh+8VLRMxUOKt7/soy7fa3K+EcVxuQENBE7X15QB
  CACddKAhd8RiNDW7/F1uPTiRuASsxnNuKyt9NKh+BPKuIyrcQN0ft1PhdCvI44Bi
  crDKvZFLQN8twsE+ld7S9eCl7Y3rVEGbUZ7otGHEdgNfYR607dgzIyT/Jba0tB97
  3xgWrXOfu1utM0bSq8XWBHBUAG3tHMKp7v3nI+Hp8NSbPtnZ846IhhByz380CHEl
  k/xle22jjRwgLX/bl2usLzD7+F85jzzx70Mcv1oACD8g3o3QSZwuSPVw2Bs5l8VF
  2l3lFfZD8FlM+R313rbaCE0YcMjPbzxfmk82Bd6V6QtVZdqwAFbav40KVBDEF1lc
  bJitNJ2mSiFiA3YqOuwBf4xVABEBAAGJAR8EGAECAAkFAk7X15QCGwwACgkQMMeF
  jje+LbmNJwf+NlcIyBXWGptJJ35Mj0ZRLroFBk7j109YohA210PXmOZIrAQkoaSO
  HyR/hXosaEOLCoqQh6DKIcfRZPjLgdS9rKtzWzIEHoW+vyFKmJANXLcbDXQlTdth
  KfPhAXBQOKp5gCOTHJsSb5kL60c5g6eNE0gU108GmbSrOc1wQoLHArQmoE/HEYla
  vCYJlXoAEp4cisE9FHuol5WD9+iPMufJQa0nVuConSFt4RpGmLyBPEictlRv/pxZ
  s2FlOFtcv8Ozr1qt0guXQLPmDXPs/B0gpYh5URqqB3NsGXeJRMbprQOytOXwE53B
  XLo7QbjbR21i/BQSm+3OeFiS0o/BNee3bw==
  =bC0X
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.135 Peter Holm <pho@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/CF244E81 2008-11-17
        Key fingerprint = BE9B 32D8 89F1 F285 00E4  E4C5 EF3F B4B5 CF24 4E81
  uid                  Peter Holm <pho@FreeBSD.org>
  sub   2048g/E20A409F 2008-11-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEkh8ugRBAC6djNybj/k+sW8z4TZeC9M1PuSSuJlmCxF/h35rN1bJMHiaVaz
  umG5AjNwYtKilXO+bpj3OUQDz86j/vMpETy44lOaxr5f65lkP/tXATjVpSkxuimp
  vUHi6wRaCHLbyMGHRfuOX1E1yrYm6E3UvjrNnl8bhOJ9paUkk3El+gKm/wCgtIS4
  07Fb+Mft+7a9Ti8cUKP4rSEEALh/nGAsKInUmw3ybZ4c68yVjOUOhbDgAjU8zwb7
  vVzVpCythAEailx0l5UDzVSD8oszLiSDFLf93rfS7AyWx2/C/6kayLH7nYnmHmI6
  Evv/uZ/o4Tw8l2BmqEMwMIBRi37et9tTJNEKMAAUaah81KRcE9CPp91f3oKutOAq
  BkG6A/9e2II1FvJRLzeGRB4FuNm4yqnRvA+LCPE24qEWGoVu55KvSsrb/kQEUxHh
  46K6d1UCWYIlAPhV/CGstv2CfW4zDXOBlDg8kdQz9VFlzyz8sSs6ZP6b7kUzrSRp
  tq6mgiLKaTFYtm/BaUgYXpSI2uTlgujhC2v40pzeKN65Ph2H8bQcUGV0ZXIgSG9s
  bSA8cGhvQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJJIfLoAhsDBgsJCAcDAgQVAggD
  BBYCAwECHgECF4AACgkQ7z+0tc8kToFTVgCfU8q5hy5tJ9ZEs9ScXPuIZ/vA4XkA
  njuLqq+giT5SvrrckuA8I1iFgsezuQINBEkh8ugQCADzK4XaJN07zeKtivb4sass
  fejhXyMJ5kwNqK+DRqMcHkbh6PCKpoOo7xjnk7e1MdTp2UeGifzTUEXz9iPdLFoW
  0O2iCppIgUEVfeShzOqEtiP0qpdDmc9RHbA17R8V8jaNWxmJtbI3Oid/7ubVPBfv
  KkPlsyut4A0yXBSxhqpLnaDpDVfMuUFbdMK+aYLABZMQaj6SJOf8bsHrBL6/j05T
  A0ZJkwPrV+ATbCXLUCAQ8q9rza292OFdLq5/iOQQa8mXhR+egd+NP1GLDEze/kx7
  5gNQJLnfS5GUBJMSIzLIC5Nn+WPzdmK5tMT/NLhzRbtqmWoAfQcW/kcEAUlNbGJP
  AAMFCADe1t3CP+Utgy0QAmqkipgKwvs32CsRgye2ocxtrN8GRaunFSutyESBNCHP
  VH/jh2rTZ6KjVvgBcruaT8B83YtYgOnFpe+4FZr7iwlSVL1CcEwWRDD+oujebAUL
  MaLTcToWbggvbUbOtu+VNKooDYFbFoZvUs9I/49RRdcLfC7dxOfl0+51WTUTB4g+
  d/rxtExYkvh19QEWsj6lyR6icwRhtrn2S+0oZ0JQ/mjCoqdrGNiiGPXzKrUnpSK1
  b1hrtZ3E5BoWJuXu4Y4hHHzoxGW3ggVeTp/+X2K0DfKu0itGJML98oe1hXbbDaht
  O+s3+Nrro2j0Hx3JiQB1wB9merWsiEkEGBECAAkFAkkh8ugCGwwACgkQ7z+0tc8k
  ToElPACgjLamE6WKd9zLyyoyZcV2H55qlZAAnitC7OHmghbHiw+LuQZ5Je7M6sik
  =KODn
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.136 Michael L. Hostbaek <mich@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/0F55F6BE 2001-08-07 Michael L. Hostbaek <mich@freebsdcluster.org>
       Key fingerprint = 4D62 9396 B19F 38D3 5C99  1663 7B0A 5212 0F55 F6BE
  uid                            Michael L. Hostbaek <mich@freebsdcluster.dk>
  uid                            Michael L. Hostbaek <mich@icommerce-
  france.com>
  uid                            Micahel L. Hostbaek <mich@freebsd.dk>
  uid                            Michael L. Hostbaek <mich@the-lab.org>
  uid                            Michael L. Hostbaek <mich@freebsd.org>
  sub  1024g/8BE4E30F 2001-08-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 10452 characters]
  nQO5zgCfXsb8wtA8I0ngWwOQxrnRRE7+Smw=
  =j3Mm
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.137 Po-Chuan Hsieh <sunpoet@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/CC57E36B 2010-09-21
        Key fingerprint = 8AD8 68F2 7D2B 0A10 7E9B  8CC0 DC44 247E CC57 E36B
  uid                  Po-Chuan Hsieh (FreeBSD) <sunpoet@FreeBSD.org>
  uid                  Po-Chuan Hsieh (sunpoet) <sunpoet@sunpoet.net>
  sub   4096R/ADE9E203 2010-09-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 5561 characters]
  KQ==
  =zTaI
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.138 Li-Wen Hsu <lwhsu@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/2897B228 2005-01-16
        Key fingerprint = B6F7 170A 6DC6 5D1A BD4B  D86A 416B 0E39 2897 B228
  uid                  Li-wen Hsu <lwhsu@lwhsu.org>
  uid                  Li-wen Hsu <lwhsu@lwhsu.ckefgisc.org>
  uid                  Li-wen Hsu <lwhsu@lwhsu.csie.net>
  uid                  Li-wen Hsu <lwhsu@ckefgisc.org>
  uid                  Li-wen Hsu <lwhsu@csie.nctu.edu.tw>
  uid                  Li-wen Hsu <lwhsu@ccca.nctu.edu.tw>
  uid                  Li-wen Hsu <lwhsu@iis.sinica.edu.tw>
  uid                  Li-wen Hsu <lwhsu@cs.nctu.edu.tw>
  uid                  Li-Wen Hsu <lwhsu@FreeBSD.org>
  sub   2048g/16F82238 2005-01-16


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEHqTvcRBADP+Q221qvMPX+Dweyy/FN00fiDzAcR0jLz6wdIMoyVB9A88STi
  QX5dNU97F8nDpefPL1WD3K62je3enfakfVIhJ0MvYFQXzJhNtLy3kI61ZhUa4UuJ
  I0u7XeQCI/yMDZUxo7H2H1A9CkUweRs3E0MsgqDCVDBRUi9tT7/rjhDacwCgsJqS
  ARkBCjY20J7zlyH198zKJDMD/18hFpRDQRd9yvzUbKiOEr4A3/k3uTqazG7Oyyq4
  6Q8Qk1T8H319u48ghYHH390Ectpau/RnDCWO2gie2zyuAwxcnSI3TR62OJ6MjPjp
  HX6Qcv12jLGBSgFB2y5tAU45775dSgK0I7L4lWvSUl4lQoMeGtmw3G4R9DPGD9LY
  ROxRA/43ZE6W6/TxZWNuB7HchliXJbJJpz28rGTk+YpcqT1eYPr/UG5xYHA/ng3V
  v0nvvnQC5yg3Y+QZzMUGH7yHXXsjwhjloqE3tnASRmVH/tLSN4EdqMzSj/cNIhbh
  QeB5/ceJn2b/LaIQHHlZRqQ/GcTlBc15KuT22djds+EuOmZ6cLQcTGktd2VuIEhz
  dSA8bHdoc3VAbHdoc3Uub3JnPohjBBMRAgAjAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwEC
  HgECF4AFAkYR+1oCGQEACgkQQWsOOSiXsigCXQCeI9z4NhiiMWt0+KvSpJgb6cay
  4JIAn1V8pCjQBzl9h0LYHJUYRMloZW89tCVMaS13ZW4gSHN1IDxsd2hzdUBsd2hz
  dS5ja2VmZ2lzYy5vcmc+iF4EExECAB4CGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AF
  AkYR+1YACgkQQWsOOSiXsigUMwCdG9CjWDICffzc6Vf8piqPltHR3kUAoK0L5tyn
  XSvubm3/ZG69ib0lIRyDiEYEEBECAAYFAkMQYP4ACgkQOl4Wbdx2/rkfFACfQNNe
  0TQp4hKFtNv0vkfrHDtyKOYAn2mIMC8V3kLDWNqvMUc8/5+xsruHtCFMaS13ZW4g
  SHN1IDxsd2hzdUBsd2hzdS5jc2llLm5ldD6IXgQTEQIAHgUCQepRxQIbAwYLCQgH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBBaw45KJeyKJYxAKCFkYQ+TSt4kRH8w+ACWxs3
  6qyrVACfdiuMVpWWxB+3BgwBFCkUuEOVl9OIRgQQEQIABgUCQxBhAAAKCRA6XhZt
  3Hb+uSD2AJ4jZxlc4Heyhw0Q5d8d2VuVI1vergCggEKzeYfumSfnuAjXAIFSGpS7
  DgW0H0xpLXdlbiBIc3UgPGx3aHN1QGNrZWZnaXNjLm9yZz6IXgQTEQIAHgUCQepQ
  xgIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBBaw45KJeyKKjJAJ9Flo61BT2X
  3BQ5u5iOnusFx/4q6QCgn30dMlmfOF0TPwpWsTCk9GbUMi2IRgQQEQIABgUCQxBh
  AAAKCRA6XhZt3Hb+uaKdAKCkrpXaqUB55v7uBABMnaqgfoZB5gCePmp/WY3HFXCS
  8xxrAA1BLaTk0Ay0I0xpLXdlbiBIc3UgPGx3aHN1QGNzaWUubmN0dS5lZHUudHc+
  iF4EExECAB4FAkHqTvcCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQQWsOOSiX
  sih8KACfflM50pxzQ0d2X46BDKZFrFXK0dAAoJp2iqma9MK+pozZrHNU5yJrZ1Dw
  iEYEEBECAAYFAkMQYQAACgkQOl4Wbdx2/rnwwgCgg3/pjsqknto8cjq1xeOUr24O
  i2oAn3RKRLYT2nN1LrsxljBqNspO0ZuUtCNMaS13ZW4gSHN1IDxsd2hzdUBjY2Nh
  Lm5jdHUuZWR1LnR3PohgBBMRAgAgBQJC8jOKAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwEC
  HgECF4AACgkQQWsOOSiXsihfAgCgnha7UtlqUbcHsJIalJg/+CeQpa8AnjvsJo8I
  IYl//PVhLHS2iO2m+7aOiEYEEBECAAYFAkMQYQAACgkQOl4Wbdx2/rlIowCffTdU
  DbUBqY4dn/d44aygEZUfozsAoIXB8+STvXmn2FTbqE9alVpVbWkqtCRMaS13ZW4g
  SHN1IDxsd2hzdUBpaXMuc2luaWNhLmVkdS50dz6IXwQTEQIAIAUCQveLcAIbAwYL
  CQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEEFrDjkol7IoAT8Al3omyiFP/jRhmTKI
  Az86Bj19h8sAoJRgTS43Dtp6dGMSbu1I6/elRAJoiEYEEBECAAYFAkMQYQAACgkQ
  Ol4Wbdx2/rnTkACfZNFUg7qbpMP52aeXAzbJj0e6OGAAnRcK6A3SR6medWLOu/m+
  7rbTump5tCFMaS13ZW4gSHN1IDxsd2hzdUBjcy5uY3R1LmVkdS50dz6IYAQTEQIA
  IAUCREMMaQIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEEFrDjkol7IoJjkA
  oIhMekhRo0dGN0pnP7oXQQfnYQEGAJoCjUvsMh2a9gxy9693BgU5r/lv2LQeTGkt
  V2VuIEhzdSA8bHdoc3VARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkYR9F0CGwMGCwkI
  BwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBBaw45KJeyKAQtAJ0a2zPC9awCbSB0zgrs
  Bl1Qnhd6GwCeJfSTTHOQDzPQfe4DI59amsrTjZ+5Ag0EQepPLRAIALLltW3u2Laq
  cKyQl59v0+TfH8Zt3pRPtjLzuTe8rSdPueCZuAMAntHFevtFGhwLseF305ytRb/y
  y4CuGEoU07qjQHZdGuDTKsZF1Yjdj1ANA7J1uTOlVVZxYLH15p43prUBbtUwL963
  r2Op0tltM1QgEcvqg7pbb14H4XiI6n23dpwmvqMsccDxzxQO2uHYE3dYh7hXLbiA
  jW0+KB7dw33f5zIYPuv0jixsPLxx+S4vp9jd5mr+lMm5C0PhyRun/doAYOP+UEwh
  b7A199br6mGHJgsOX3Gh76NukpExMOIdTLNd+Dkf4BtoQyhSnbz58bQE6UuNplb0
  qp784OllPJ8ABAsH/A8cJ7GMutCmMQOrMZkcR0OYc4cOjFGK98CFp14/VvTgIMbs
  joMA7p/U8COrNvufEzMvHoeuTWGVY4rCgtggGuAyv7FnIMoldUrSpYNvKgHve74D
  zKGk5RlhK8V5lTtRnuBdJ2JN4ugxTODeCnRaRHgUDuErSOYEhgXznwBlx38Qk9BM
  82FBNCThg55QHhFktXt7YMsnxJkrek52MrH2FfbJwEMo29q+aaGtQCLjlqKLlfDJ
  hVXaieoeskOZFDMt2JPvXvtthxRN6IYPKQ02AMKroNFKQn0P5DFyT0VhxgkjWsLD
  97CP/CSEmms8BopwGjaulFylIWLRwdS5ej7Sz1uISQQYEQIACQUCQepPLQIbDAAK
  CRBBaw45KJeyKPY6AKCIR/vAbC8oqyr9HrlhDtfxHgmf2QCfZBeYLPercGOTQ2OX
  MTZHdxZQQYQ=
  =uV7d
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.139 Howard F. Hu <foxfair@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/4E9BCA59 2003-09-01 Foxfair Hu <foxfair@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 280C A846 CA1B CAC9 DDCF  F4CB D553 4BD5 4E9B CA59
  uid                            Foxfair Hu <foxfair@drago.fomokka.net>
  uid                            Howard Hu <howardhu@yahoo-inc.com>
  sub  1024g/3356D8C1 2003-09-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD9TDBwRBACs0PcLGuginQVidy1QScHuKS9G7gd8smYI2FcSsk/AkBhqIkWv
  hieu+iXlpxyZYCDDPKPhieDLkTHc9hYOGG7oTJhBMXUrUqBIk+sqeeUAl/eh0grX
  wUU2khj8EkYC1f6p9AKu25zoyXHxjnKulMhrZRIItg7jVJLaFQn2A9KCkwCgyVeF
  jCegTvZWikBuoXmDI/K3OuUD/19Za3DHV+H0dmfAG7JdVwTW7mJ3nCWJFvlpTSSU
  9Di4VCVj8kUGmo/kRgpZ6gwlCaPmwh/wWiT/vHVQqdd+EH/k/ITs+zWrPOnWCxLY
  zV0BEKtW4kdaP5H9ttNh3Wj1GRpyxh/FrMP7zJfdgze2WoRY57j+H9Kuw2s/42RU
  zYDAA/9wIriNXAj6pFB+J2sCqYXIMNDNDQh6lYFNFgTS/WPYJoA8PWY62oFc0V6n
  ES8GOXjyEya428vedVy/G9kj7cB/IiTTy8Hj7JjhUk/rSIPXMMtNyvM6vQ++f1IV
  1qSzR9sijpmpk/M2RusUQwBP131PnCzSCmAZB8gvcNSlbA9gnrQmRm94ZmFpciBI
  dSA8Zm94ZmFpckBkcmFnby5mb21va2thLm5ldD6IXgQTEQIAHgIbAwYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAUCQh1SIQAKCRDVU0vVTpvKWcmhAJ996hkp7RKzCsO1R4wh
  81QBqxZ87QCdH2JXwcclPFAF/XKpS5kbQbKdW8a0IEZveGZhaXIgSHUgPGZveGZh
  aXJARnJlZUJTRC5vcmc+iGEEExECACECGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AF
  AkIdUuwCGQEACgkQ1VNL1U6bylmL+gCgle9BEVLP/FKDTEsz6pYH/hdVMzgAn2kg
  KyplWAdJKjQ4AHlKOzi1DKj0tCJIb3dhcmQgSHUgPGhvd2FyZGh1QHlhaG9vLWlu
  Yy5jb20+iF4EExECAB4CGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AFAkIdUiUACgkQ
  1VNL1U6bylmacACglEvdvs5wMSB3EEP4qp46uKdXlt8Anivwqzf9dhjw07omH35k
  Ll7D5wGouQENBD9TDB8QBAD+sEewy1REDPQWycqdZVWzxmiS1X+TzSAgfcc7/QKv
  AZEsGADvhHcvaACTBuYRVr8DyzUxFUxeNByWSkLe7N5Hmaqauw681zsI+2osfXbW
  Jkp3JUybeFSIN5pacLNP5+DEAOzzphCF8ALv9H/MB8J9dRhZwDkY7SKt/cSNh4Cz
  xwADBQP/aD4exhzoF1iXR4879xEAAsRy3CCaoiPNeE4Aj9mWmjqEMzWYOjDeZ2zF
  W8Jrn2i+tOVGFpg2FKwtuqU8JRs/lqbedYUlM3UQl2pqGSV2tAziuLKKkzPnKWo6
  79hIhrjQCEPk1MqipoL6l8qZb8vbBpoCee5NF772jR85ai0ZdGmISQQYEQIACQIb
  DAUCP3rhagAKCRDVU0vVTpvKWU/OAKCE4tEk79yRFtmSNNa+ddafxcuyagCeI9MA
  byQOCAi708pPSIquH3oiM8o=
  =P50z
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.140 Chin-San Huang <chinsan@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/350EECFA 2006-10-04
        Key fingerprint = 1C4D 0C9E 0E68 DB74 0688  CE43 D2A5 3F82 350E ECFA
  uid                  Chin-San Huang (lab) <chinsan@chinsan2.twbbs.org>
  uid                  Chin-San Huang (FreeBSD committer) <chinsan@FreeBSD.org>
  uid                  Chin-San Huang (Gmail) <chinsan.tw@gmail.com>
  sub   2048g/35F75A30 2006-10-04


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEUjcNoRBACNcrOsDaRrFQMnMjnNViPfgBakMnwy28P/tfZvg+vx/5iRt73p
  5RrBE3dJZyAIOg+3st7sgtVuqeymh8JmoRlVFqLKEpCM1NNqq6TNHhlLBAuIYtTL
  hqN2knPM1m/IZp1Y4a5Z1OVnM6/fqItkxql4SX+GJ5815Lvh+1lokr8eMwCg9w2Q
  HgsgytJkYiFGJpkw1YOfwFUD/2oALyshDDCQIshX2xHPk+zLTMQva7uqDy8AUJLO
  o0DfaofDhkGjZnLpuFrc16eyfaYZw+mO149WTMpWrzCi+SmCXje6MSywINHneql+
  X6OzJCazYCGUfkSbwtAH89gIRKJiQKQfi4xhDrn8Iu+x3YtOKKxnrEVGX2S8fKka
  6YJ9A/99q0NX+543o6/kjfOz6Q44xzoyalBXT36THsFm239AaOejufu+HeyTZs02
  rvrF7IGgga1eUeQwx9gvRNFX65CkUc3AOTVfK2Tn36QJcGfm6r3ZYFWKjAMJ3haf
  aElE7Bs2zGergI0KNOid8rjC6osA3NVYSGI4mKIuQcBoxUNf6bQ4Q2hpbi1TYW4g
  SHVhbmcgKEZyZWVCU0QgY29tbWl0dGVyKSA8Y2hpbnNhbkBGcmVlQlNELm9yZz6I
  YAQTEQIAIAUCRSNw2gIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJENKlP4I1
  Duz6zsMAn1oP0sY1yRMo8jr7iCCdGtw2FuISAJ9crrnri2tcPS3281HX/4xk66dq
  c7QtQ2hpbi1TYW4gSHVhbmcgKEdtYWlsKSA8Y2hpbnNhbi50d0BnbWFpbC5jb20+
  iGAEExECACAFAkUjdFgCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDSpT+C
  NQ7s+pzxAJ98bMcpWM9Vd/YvB2tx2tK3zH89GQCgqOGeoJQvB+MWFM1oVbP5jmJS
  wDu0MUNoaW4tU2FuIEh1YW5nIChsYWIpIDxjaGluc2FuQGNoaW5zYW4yLnR3YmJz
  Lm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRSN1FwIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJ
  ENKlP4I1Duz6QX0AnRiAfY8Ngh14cBzYH193/LSIuebEAJ9wY9Gz9WQbwb7QlJEX
  cOmrejGiTbkCDQRFI3FNEAgAsPAXITBR7gx+9AyYwzvtIUjzo+viSfVHusyZccu8
  82qzPKYF3J1QewFczrL6GbPCNqw2c/IZ0Sn8leGgVw5cwP+eUNtcbuQIa8Hpgl0Y
  Ns5WZlr94NXTdU8+mO8WXugzsumUnScnKFhrzEQQKYbbAIavBAzVAoj8Bu2UDaCB
  fCc4S6OwHgUTuLHDRA0b8YXe4Zc/VbblSIZFosga3vishPOCuj0YWjLjdkXHFZ+Y
  We4oDxnMT/yPBcp1/7wqEhTid1dgJvu9R2N9IFSxHTxoHiEsEFa9z619/imVPXGF
  rmcoJb5vG/NSH6cMHr5KP60H4ze0pwMKJ3had+YJSIJGBwADBQgAm9eGbCZ3RUin
  Kh/AJSsVfzW0snA4V1sv3ovSOekROs9YoUkalx8Ywt4fZkGHFWvYXLVb1KnmW3+O
  juhfrjsgmaizQhSMHT47C21XJSvAWuXXZrF6PaIiPAo6q56wjfSS62ycj7z1UlSS
  SDEusPgFG3LfYBuM2wjRYYXZ2plAcxhGt2oM5Mf4Tjom1Y1GHp4m9VOIa+0D0HZI
  +oNYlOteR6I2tWg90bXJcAd6VlSwYi25b/KRkzYyHlU84o11UJnBnG8HgaN6E92w
  QAQTtIUd6PxLWYBG0ni4vtD2ZwyGKAH26QJIUC4bLYdfoZ7V7/MbwI4JEliGjZCl
  INqt4mrYsohJBBgRAgAJBQJFI3FNAhsMAAoJENKlP4I1Duz6TJkAoNRkeWHFV+q1
  WHzk4XJLFtL8cNyBAJ4u3Mfd7xo3Bx8pAs1vSTWooWb7Pg==
  =IROz
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.141 Davide Italiano <davide@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/4CB47484 2012-01-17
        Key fingerprint = B5C9 77F5 1E67 D110 8D19  7587 EB95 EA82 4CB4 7484
  uid                  Davide Italiano <davide@FreeBSD.org>
  sub   2048R/91F7443D 2012-01-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE8WAbIBCADhylJPj/E3+cPj2CH/96OKzQ1sjdiyzgQVeLinmztCCk+McsEf
  qOwyc5iZfZC0MPJUr7y/3E71HKPC+rTMkOQBHsCL4UWcbJB+3AsA5Ii5WsZKFfQn
  85q8kT9m99MFn8oqZWuzMFkU8zAOEB56+em0xrAI67SyrCPHVS1oWd4Rj45YSUKr
  em7JmyrYEcTRg7rMkPYJyuiWkDR3nAaJw2lScobg+JaHN757QZTtspS6x277Nx8c
  CU7pYauCI/CNdEPUcLAMBH561396IajWvTKirtL7jYZWw0FYpamof2sBCq672Uzb
  XJXufe4Urg4vKoR9giG7Y1kI49XCLmplwnWVABEBAAG0JERhdmlkZSBJdGFsaWFu
  byA8ZGF2aWRlQEZyZWVCU0Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCTxYBsgIbAwYLCQgHAwIG
  FQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQ65Xqgky0dITCvwf/feerE+d+AGvbecD7lQyk
  d/LJs2bshZz+CnsCsbF/mArpbPMJTlgYCMZmEKKSR//nEo0cFyi0B6RR5QzQsouL
  uadHPuwxpuw/7ECdS9QhqEU2O7uoWdgh6kJSR37cbRmmmu0zNp0pMYv2TKrHabQz
  432iuF8I8puOc9++sYLrlFBXfs80TTU7S2+qAfTRqgqAz5IdWZM7F4w+CbbJGfqj
  ePWoXCB7+6MhYby+5JXkpCEpdyGMRL8WZElpB2W91k3zBmkE5bZG2r3Z99hMc/dN
  +nJxI94zYN13HtD+Yoaej2/RJh9zmTWF/pUT58tb63EOLlrOfiiw6NJ6x8PVM9v7
  JrkBDQRPFgGyAQgAvKmBYKFSJur0CiXeY6m3CW0JTS8mK1FYjKp+QckbnRomG2Vf
  olXjcjlTLkLcq46vff2uI8MDNviE5rGYWSJxwYjAbY3QJR36pbdI+ulYEJqnFNii
  jFWv9wvbddNc/L34Pa9o5P/NUf733r+V4gvyqb/Rh5dWQGH8IJCgnZZZYK8YnRiq
  UFnisiZ6gsIXk9rbxd4JHOiOxUop8xSxdeRHEkxe2FQvN8S+HzxrH8lucoIvH1Fp
  red8KUSjOLD1O9LFFSabJ6lA8ytAJ01KP+4svBk/J6bEMwmNXITVtmW+dyTSmS7z
  ynOMre7AG6s8OpdWX2lAKyLL4yosGLiOFjDW9QARAQABiQEfBBgBAgAJBQJPFgGy
  AhsMAAoJEOuV6oJMtHSEJhQIAI6NAWdB4IRBoDfEuo3myxdTn+hKtUDk8jgsmfV9
  6yphv3BDwvQDIoAPjxMewp0UrIH0yEyIduPdZ6Gs9VcDfqWxyP1kGxt0GbKJmHzK
  glmLF5VZbuGKsZDhv0JtWbi17NOt7uiXY9sW9efqaDxgvNSXrXHtDPNzePuo2wLg
  LZcw5VlCg+JftFb7OA72Brcir1zj6EyMgtdo5P2Z2iW/MgWiaKb98hi8tnycIDiu
  tyawSXvl7k/AfQ5hHjwz4zKf+2bQ9cf8ou7wsJ6pOT35AKP9/CeIOslj6cqXE3dL
  MjKE+ZKsBG1d7NkQSQk9MEDk6PdAtigwAgwdYpPhX8Sl2es=
  =pP7Y
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.142 Jordan K. Hubbard <jkh@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/8E542D5D 1996-04-04 Jordan K. Hubbard <jkh@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 3C F2 27 7E 4A 6C 09 0A  4B C9 47 CD 4F 4D 0B 20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAzFjX0IAAAEEAML+nm9/kDNPp43ZUZGjYkm2QLtoC1Wxr8JulZXqk7qmhYcQ
  jvX+fyoriJ6/7ZlnLe2oG5j9tZOnRLPvMaz0g9CpW6Dz3nkXrNPkmOFV9B8D94Mk
  tyFeRJFqnkCuqBj6D+H8FtBwEeeTecSh2tJ0bZZTXnAMhxeOdvUVW/uOVC1dAAUR
  tCNKb3JkYW4gSy4gSHViYmFyZCA8amtoQEZyZWVCU0Qub3JnPog/AwUQND7kZgis
  sbaj1yqUEQIhvACeJ58983s/0jjThuj6WeTP6hLZNHgAn0o2KINvhw+Oc8uQk5m2
  aTiVgVQxiQEVAwUQNcJNdAyPjrKngh89AQHA7wgAg3QnT0BcF/zp0VRMUZwAysRC
  o4Xkgv4oaisCPO5jERGEp8NlXuMD6wJCrGRZ9xVwTbSRXJVirNkiSKj1rnNc/pPA
  DbjsmQ+3nhLU+YwNgc2VEhiVpeU2iOL7ircc/YN8epdFPbzn2timb98b+/qlaSiz
  m+g8pxnY4USn1b4CnzyirD7mvHhV61k0mrUSmaKzgg2Ppeo2qPzn4w44hgT5/jjm
  iEMzoH8zFrN3pwcUYYhH5rNWNnqUIMwuPOEHn4Wp+sMti4yOqQxNHnP0Mv6mxS8+
  UKRhtDXU0Ra0SaIhaNRw0k0YLEbO/lteTRc+7cAPBs+QUTa6xbVxIzsBAWLC7IkA
  lQMFEDF8ldoff6kIA1j8vQEBDH4D/0Zm0oNlpXrAE1EOFrmp43HURHbij8n0Gra1
  w9sbfo4PV+/HU8ojTdWLy6r0+prH7NODCkgtIQNpqLuqM8PF2pPtUJj9HwTmSqfa
  T/LMztfPA6PQcsyT7xxdXl0+4xTDl1avGSJfYsI8XCAy85cTs+PQwuyzugE/iykJ
  O1Bnj/paiD8DBRA0FhC0XatM0mFMec0RAgaSAJ4kHkYXQO/74W5m/7ZvQa3CPR8E
  /QCgpHafK/S6PWQsSOChmVjwrZDVP8qJAJUDBRAxe+Q9a1pnjYGyp3kBAV7XA/oC
  SL/Cc2USpQ2ckwkGpyvIkYBPszIcabSNJAzm2hsU9Qa6WOPxD8olDddBuJNiW/gz
  nPC4NsQ0N8Zr4IqRX/TTDVf04WhLmd8AN9SOrVv2q0BKgU6fLuk979tJutrewH6P
  R2qBOjAaR0FJNk4pcYAHeT+e7KaKy96YFvWKIyDvc4hGBBARAgAGBQI1f/BdAAoJ
  ELwCvAMsr1lwqUEAnjOz1VWwJeI2QZMNEHO8RLURWHSYAKDqG+S3NzCeiKM3RRzc
  FubwdsfYLIhGBBARAgAGBQI5ZAxAAAoJEMN1Z4b84RmYUt4AoOtidEj2yIZubvvT
  kB+moQ1+ZscyAJ9dhz4GLNev7zNNfdAKi8JqoqfMlokAlQMFEDF75Qb1FVv7jlQt
  XQEBdn0D/0X2Auka6RU2R46NqrFB0kZNL5rGH8BuTRz+cqEATLGkCXknJDeJ9iTo
  EeE++VOL0utmhcYDyyT95Th5FNlXO8YQLgb7Gxq+UT/HOS7zznlBMs+mQK6dSlB6
  7XDNoitRQTpmOHTmKYVsljJA4GBMWm6pawKuxSmX7aavwgYjEbmsiEYEEBECAAYF
  AjmtSQAACgkQLKRaTx+AVKjiTQCg9FfHlNeMts2GcXWplPQya7GEQtMAn0nrzupn
  fRNx6+Gi0Km+WSlUQkMF
  =ZyVN
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.143 Konrad Jankowski <versus@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/A01C218A 2008-10-28
        Key fingerprint = A805 21DC 859F E941 D2EA  9986 2264 8E5D A01C 218A
  uid                  Konrad Jankowski <versus@freebsd.org>
  sub   2048g/56AE1959 2008-10-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEkHYgARBACdbmFESh/3csPP37dJBDTkAfWcUck6myVTVYu3dFgwDPA0iCs9
  HolmEV9qZA6m/ljZYG6b9ycHe2M7Xq3Mopdvw7Sa3ab7b2PRLu1WbKUIS/HlOXNH
  p3Dg3/Zhf1raBKMg4F0x0pbQm9+friN44SlnLlQK5M2224X786/VTlVv/wCg3YFE
  CufrZUsIPZndUVGh+/seBbMD/2fhNQhreWxF9QFCMohC/pGSfg1sddpWMqh6R0bF
  aSXfJwYivDLcTp4JYPpZilScBFgSxsfLKboRBElj+k7cj2e8nK4xzfoX+xsGrRDm
  t8uPqISnw8bvRGS3bZNuTt3NqHpXeiL1aEEEEMk7tKuGwlwf/KmA4BYq+eWDM7Hz
  EWPLA/kBJn5jAO99l/h1yGzYiWwy4a5iQd2sZg+M60bC3s9xP8ZvCPhm4qGuis9/
  dxzKxz7hPQ2CamU9DlpnoCeZQ8mttyqnipsnMVniI3A79xSjCP2dNkVWvimc5uWw
  e9ME6DAa2ldmN7fkj/b6ahvCiBZLVc2jv/fcmHcP8IzvhHLhT7QlS29ucmFkIEph
  bmtvd3NraSA8dmVyc3VzQGZyZWVic2Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJJB2IAAhsDBgsJ
  CAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQImSOXaAcIYr8cwCgzjJgksYSmXwES8lI
  vri3HicZZUIAoKfdyp1VxyUvbm39iwIMsUBpMCTduQINBEkHYgAQCACT3lbgvRwF
  lzEkL7JnyMaHkw5Lh77Sl2cRu1+fouQeGxRw5CZFwcIUkZWJDgBLxFHJiAtjw5xz
  UnVDm1RWBLXdNn4/KvWOUx2ElPweL58q+j/45qfwISg7JyJckRAvACQ2bLT+2jlc
  iDInZiV9OAnwT3OhBb0a6dvMsbDcIk25QlcS/axVdCYp/ELN4jlgL3Vk0NoQfalo
  rtj/vALu5soRJgq5keyroDlCc2fDp3iISCBngx1xoFBaYaJHo7XSbXnCes3NhAEd
  DkY0QCBWQGyqW/ULGrIdgyGtszpxSlecPmaRlxpmTjAQT0mX+rGE8vBkgH/pDgqt
  icql1p3f9ofnAAMFB/9NCp6oARpDfPTG6upM+oUPwginu23w2ux7uecZuouL640w
  Yj4vssTGDhuP3QRQsDrlhXdHdkUvSuguXpG8EGf4GjflV/AvvXJDmOO3LB4TCQmw
  I+Umsc/4BCP6r/YowSyYmQENJ8VIf+Ps+WfoeGS6UzbEpZbAFfBMpNSQbzwDSa+6
  kh+eAHOZiPUjtoao+eyrvqEK+rpydN3G2D3UOJVsbYbG/3R0zD1sBnNBaqAub4zr
  vMBB0Fuml/pBzhFl+2VrS420Bfy6d83uPriNmlXlTyrX/kSxYVMkVm+lfqrjhSO9
  dj2t5lqpUSCRLO3Wbs/97zIi6Vn2fphH5iA1qI/fiEkEGBECAAkFAkkHYgACGwwA
  CgkQImSOXaAcIYoobwCeK8Jy/4hOkaFBHbi/WJ/SHaJGyNkAn35fpqrdHuOO2L6C
  Tuizqar0AwZZ
  =xCbj
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.144 Weongyo Jeong <weongyo@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/22354D7A 2007-12-28
        Key fingerprint = 138E 7115 A86F AA40 B509  5883 B387 DCE9 2235 4D7A
  uid                  Weongyo Jeong <weongyo.jeong@gmail.com>
  uid                  Weongyo Jeong <weongyo@freebsd.org>
  sub   2048g/9AE6DAEE 2007-12-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEd0e+0RBACwYdXNeIplh+WEQ9ywP1wJyTpGe2rVvkOLlJNpTJpVX7JT508G
  KuYI2B+Rn/V+1+AicL9tsUAnWX/tDma3bYw0Ls68LvD/571k2GYG3CMTy5FSrrtp
  3v3N75jHDsfulUzHL3LHsa/CA5qzuL819KIaUfTKY0A107vcI3m0v4emEwCg2BaW
  OyiO9pic/WnPi4tuFjLpeEcEAIzLSKzAiZZ7U8ESKAtonwYqdu0BIRFpp0kedXqD
  M9cTts8VjqjdMOm55xvI7h9EGjH+crFZBlZD0NWXD00NrrQdHifulSrv5l3Wtgn8
  xilqUhiYUcPQu2DHSuVlShvNZO6/rYA8R45axAfQv8rFo8NV0oElH+bvGq1mwRKY
  ciJ0A/9lN68t6G3LKmaSfWz13IUJT0E2qy27NnSb4RuKE2TuqyIMFzXh5+jjnp3U
  zRDX6KrYLju5Ire9GGJEMsGs28B5r3HXUPADqVIS8i6dW/npZlyizU7MfoRDFiRe
  btMpnYx7d4qnpKMpEm1J15JF84YrNGvkE55z7+g5zG0ua9KZgLQjV2Vvbmd5byBK
  ZW9uZyA8d2Vvbmd5b0BmcmVlYnNkLm9yZz6IYAQTEQIAIAUCR3R77QIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJELOH3OkiNU16VAEAoKnaR60kp0PF+O70GH7y
  v4k26FJqAKCycX2eM5PzjVzbAKHq0yMRj7tkbbQnV2Vvbmd5byBKZW9uZyA8d2Vv
  bmd5by5qZW9uZ0BnbWFpbC5jb20+iGAEExECACAFAkd0fKQCGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCzh9zpIjVNenkDAKCGZSCJTG2dSCbEH3kLTpYdAnfM
  gwCfay7fmNNMrN31IhC2jddWylvSDlW5Ag0ER3R8ARAIALZoci+sXDkhF0ahtePy
  ZszOeKUg8MHIac5RID5CfjGsTsbfAv7eM7TBocAJOKBxhD/suqsdomMBMwoMKYdv
  R4tKCosDopYGwNFNtryXrOQctNKxIf31kc8UnqGfgRAwjABorBRJCQdBZEBm+93k
  lDl0azEWPFuwzZ+dA12dw0jF1/n7TAIkvaA7joFfNvZ8a2WAfJvoal0/nUqmJCmB
  ntaWEdZP5rOEUvVBn117W8D5B8YHp//TM7T3eT4M4Lp7wUQIiwT7fGgRWCIfIrGd
  GZSEykjB/keyIip2Hh//0Ft0Ot8D+4wYz9YhH/RRmfBDMBhW898B1rEewhc0wmjH
  txMAAwUH/iB1/HLYV9ckHT6i/UDl8lEsw5CMxftnEI6wY2i9MWqTSTiuoNE+PQAA
  kicGwxrxxtvLccdFE4WOOQsh9oyzbOeWWBrtxzloRBzaxC9dx+tQaOzzJAUjaEaV
  wneSg2x62naLiztaQ9U66g81BwSyT8NF7uYjsCyvPsrHwDELNcPdDXQ2q0GKj0I5
  tSgqMOPwohYRRS3hYfoPnYZOshdwYErtMCola0hZn7LXJopRByQyT/x2N6WW0zGY
  YxJemF80JqLrf9RtZVSsTeqT7Sd0+kcgPq3wcoqDXKTEQ+K4yjcE7c3hqhowQU72
  2S6S4JjYQhKvdJykZRuvynQGeuT8H8KISQQYEQIACQUCR3R8AQIbDAAKCRCzh9zp
  IjVNepJjAKCIgdGxVdwuToMZ7z1n2mJEulHr8wCfdimx3iKjNLlAE154wBx3v9Rr
  trI=
  =5yOU
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.145 Peter Jeremy <peterj@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/F00FB887 2005-10-20
        Key fingerprint = 0BF7 7A72 5894 EBE6 4F4D  7EEE FE8A 47BF F00F B887
  uid                  Peter Jeremy <peterjeremy@acm.org>
  uid                  [jpeg image of size 4413]
  uid                  Peter Jeremy <peter.jeremy@auug.org.au>
  uid                  Peter Jeremy <peterjeremy@optusnet.com.au>
  uid                  Peter Jeremy (preferred) <peter@rulingia.com>
  uid                  Peter Jeremy <peterj@freebsd.org>
  sub   2048g/7E0B423B 2005-10-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 26733 characters]
  fl2shbeC4ccb6tc+jg==
  =5gZR
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.146 Tatuya JINMEI <jinmei@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/ABA82228 2002-08-15
        Key fingerprint = BB70 3050 EE39 BE00 48BB  A5F3 5892 F203 ABA8 2228
  uid                  JINMEI Tatuya <jinmei@FreeBSD.org>
  uid                  JINMEI Tatuya <jinmei@jinmei.org>
  uid                  JINMEI Tatuya (the KAME project)
  <jinmei@isl.rdc.toshiba.co.jp>
  sub   1024g/8B43CF66 2002-08-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD1b+Q4RBACetpZD+bWytVmQ3Itmu0ZBfSDF6FVyUQuKS3OZmvsZHxxqq1+u
  erHNhmyte/aCI/YrEUzHPT5LU+9LMpRQD0AwSs3Ot2vUzokSiTu8ZqhoWBcsosKK
  eKM73V7NiTgBGuJ3UxVmKNXzUZhRjGHuekB/ZCCv1pDg9B3HPL8ty+2M6wCgu02T
  +vMZW0VeByn79Lpmm2nu/F0D/3NN4e8ZtLTbUJxJb/hHhLzOr8XahZCqsNF2bj0C
  0u2SzkelDa5iVDWwiOkg7xI154REAALOG1FnLyO4bRPkcQ/EO5tbzXoVn0I6MPWA
  EiwBfVRXzP10MDHhqH0NvT8pyA4ex/BflaeFem9HItRjfojdqEUYVAACceAdLQLG
  MknWA/4hfAAp+dPcU8iHmd7AemuGoOhu5AAKbp2S4vwozJEFiv67wD/+WFXVggUx
  wbQ3X7oNiOLeg9OASDV5qtbGPATHikYagWVjndqmvxO1FiL6BnQBnzAVzOEN3L2K
  Ex566bUw/2R/dr/zhOc3BKxCV50T2Xe4u/cEiYkUbLj6+Y8V2bQhSklOTUVJIFRh
  dHV5YSA8amlubWVpQGppbm1laS5vcmc+iGAEExECACAFAkYDPqYCGyMGCwkIBwMC
  BBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBYkvIDq6giKEOZAJ0Z/iUCa6UrrsVmKiP4a9qB
  0jFUCgCgn/3mQxdtXTA6SOlFFsisaxsIXIW0P0pJTk1FSSBUYXR1eWEgKHRoZSBL
  QU1FIHByb2plY3QpIDxqaW5tZWlAaXNsLnJkYy50b3NoaWJhLmNvLmpwPohZBBMR
  AgAZBQI9W/kOBAsHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBYkvIDq6giKBtcAJ9DRqXt
  h8WEpjgr+sD9OuaYqmV8nACfSdo2Ml+Qfz2Rad9OtZodmELCCi20IkpJTk1FSSBU
  YXR1eWEgPGppbm1laUBGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRhkdkgIbIwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEFiS8gOrqCIo11cAoIJT7N2GMSNXAujnuIvc
  HnBtgk5zAJ4qDo/En3ic8E7h7zc4lT/WQQDhRrkBDQQ9W/kQEAQA1Q07/j0kScL1
  WF9EeXVEyLpTxHZ7owTI+KrRcQ6Vc6KABu1cwhE78ANVfn/CkWVXHyDEnWEIvaz2
  QYwz47sqOxdOg/AmHFVd8xouengw32KNjViVBMsW/l8VzyAVvvGGNuQ+f7zDZ/P9
  v9WwwRcrgL9g+uAnrJJo/wttIBqhSk8AAwUEAIqcIez2zlkwGayFeLqgwuw4PCbd
  kGtXs0l2mQljv8GWuTRJ5D8aD0nlM9MNaSLB7xq6igMriP/NyfIVv0aLJwRH8ilx
  RBYosGvm+nEmUtakhU/77uXcLtipoUGi+y1reFRVSoypJil6lqDTjKtWQlWA7xOG
  QzGMdgoBC1d55jXXiEYEGBECAAYFAj1b+RAACgkQWJLyA6uoIigNBwCgsUFgZMfR
  sEybYW4cWwBNhNTqE9wAnRf9BFkzpn3ZyD+NBkjx2INcitoD
  =ISn8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.147 Michael Johnson <ahze@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/3C046FD6 2004-10-29 Michael Johnson (FreeBSD key)
  <ahze@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 363C 6ABA ED24 C23B 5F0C  3AB4 9F8B AA7D 3C04 6FD6
  uid                            Michael Johnson (pgp key) <ahze@ahze.net>
  sub  2048g/FA334AE3 2004-10-29


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEGCy1ARBAD/K2SbL6XiTJ3Rn/weuN/L78ROUltIoRGOkZE4971fLcAbtIsf
  nANWDrpDqbhLgEbZLeCn/EIWOPqrYyKpCGu/IoZ6kx7UPtUH4eooJBarrrQPJVV1
  mfW5ktDry3AoiaUH+jL47AxFCb/bh7Rc11vrhLKdnc74wI+nu2cyk2llkwCgwX78
  nlN2qTrbXxOEAPpJjMontfsEAL+4sS9DOay7NkZq2B2p9AZnSsXQg6/r8Epqznqj
  yPQBm489UcIZy2FiBwaUR7w0fMh5xNX0FE3xFiTd4VUTgUJUSqpYtdfI7IHvJXml
  P/VK14CtgRY2B24wpDPMae32hGBFUwSE9Frb5NiKlxMC4+fR71wZS7MtxTnwJ1v/
  MoVaA/9FyoKCAw3Dqnf5W89dj5W5x35jLKSLobEhhUB2S2LPiwBa5A79euMvgtk0
  gKeh6IslXKOmCO148ws7HSaErBIBVBDpfOsqcQJTcd5lvEbslp+z2oCKeQK3pgQ5
  aEHp8IJ3YgQEHz+YityOF0jCMGNJTFAz18U4RzVxSe55iyT/17QpTWljaGFlbCBK
  b2huc29uIChwZ3Aga2V5KSA8YWh6ZUBhaHplLm5ldD6IWwQTEQIAGwUCQYLLUAYL
  CQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRCfi6p9PARv1oW2AKC0xjNgjhL1EHPtFOXH
  kGz24lF4QQCfQxkoJBq0CkLQrYvdA3MLP+IJ6ba0ME1pY2hhZWwgSm9obnNvbiAo
  RnJlZUJTRCBrZXkpIDxhaHplQEZyZWVCU0Qub3JnPoheBBMRAgAeBQJBgtexAhsD
  BgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEJ+Lqn08BG/W4JwAoJaU6MbisTlg4EMF
  jfE+wNptwO4kAJ46A0W6SiLWbK09gu7YlgfLgdYAmbkCDQRBgstcEAgAvD4PzCsh
  muLtNkPVKSlk2eZbqlIuyapbuIo6rHk8fo7fkfqVOOrnGOrAT5/sflmnG3H0BLvF
  4pkk7tyRtg3hz8qGACCA4SRf48TxRERpIUoW5R2cVBsMBTnpspRaFu8OdBL0dwXs
  LmH797gxDXCGXzSU5xKBSQN4LfoEuLr1qQmPbuPW+Rdi3hrdk1eGsJ03rU5RExzQ
  ck+J7a5VWsyghNCSj1Rzuw+0OVGBijJW51FD9QU+Eqb3seL7E19mWC3FMU34RFwn
  5lbxolY43iPV0jc0MFcV4POHUSZ8ot9xbQpcAClTyXZh21QEIFzYjJe9ZeVWKOqH
  UZS1naB4k98G6wADBggAnRlPolzcjJvqvv5Hfv7oDeDARNxqeKTj+fPXIHR0Gh34
  8HMfmxsFzS6nsrrVc43Q6Iaso5hbdP4UvE0/HzhPALzCTeZGpZF54pffg9Pqb84U
  p+D59I+b88RDBvvfwF0OBg6du08Rdkv9JfG3R+QZembK+IhUa5yxhtfbQmI6Y01r
  phtx4FAKZw4Xp2eb7IBoZWktfcOE99UJcl9hUmBHJXRznQoCHz5OwAKA6a/0b7j7
  B3bPxj+tLlQksdmRbEJKVBa3LQm09PkxfZj8iahvQbp23p5VSJDKzNDrgmsqaCpV
  CFNgMvYLvtxC2xA0uNtaRpdZRLS/11NUj3oJIULv8IhGBBgRAgAGBQJBgstcAAoJ
  EJ+Lqn08BG/WFK0AnjdWWBxG7slwI8u1W+7uRsuh6NXMAJ9r+6Br6mlEtsoWrMel
  IlhG1mVq6A==
  =I7wA
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.148 Mark Johnston <markj@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/80A62628 2012-12-19
        Key fingerprint = AFEF AD33 1C4E FFE5 141E  0157 05A4 DA8B 80A6 2628
  uid                  Mark Johnston <markj@freebsd.org>
  sub   2048R/47C7D3C2 2012-12-19


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFDRQycBCADMNjnbsXUOlvy35VnAJWE3zHAPqmXKqUTh0t0LWEtaD8KaNMHY
  egadQNWYwJAjzAI07+3grk8xcJLVjbbB+rC45tNPAxjAf9Jd5WZkZO7vKX0tIDLc
  Kteqp/5UB8SZ+XuhrtzLkObbEccwt66CF8vsUps5hWm1d+Nfxd798sjGmB8uzRJm
  gO2RrVtrOW7OQG+aFjBwlQvaiYavQ08z/xE2b83Y4Jp7c1FlqneFmK4xWSMO1qEE
  Qre8+iizDnPkGVabSLGJxE/EjTpHVBSawkXBgs9AOBoUR95fRr2Qc7GtP0NCHiNP
  FecGq5vCdIVyejUVzWmviYP7y0roG3yE+AppABEBAAG0IU1hcmsgSm9obnN0b24g
  PG1hcmtqQGZyZWVic2Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCUNFDJwIbAwYLCQgHAwIGFQgC
  CQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQBaTai4CmJihAPwgAn9yH8EQiyS2x2qy5Zecl80Yz
  sLHSjc0uCBCNyzaLgGnMkqQDljyJzgY8DOL2vCWgSO0uJvb52Zl3nwxNoeMpwA3f
  rcaurFUUTCNmq4YfAHxjkbi5vQI0uJP7StFcFRPcnBOF/ddi+KUdc++xhqvcKBF9
  uHVLK+6MMp4I9ofXNdrenfqXaODDTIaSO3SnL690OFSAAkueDN5hjJRuuEprbZFP
  qyfzwHAot/Owy6Db7LA9MrE4GQFDszA+wvXrreMDdPIVV8dXXZvuS2oEVV9XoTUY
  +VkcOdO+UlD1DWyEP1cZYhyzhwJo8G7ZZJO7JpLB6M6c5bdAyMtHW/aAinh+J7kB
  DQRQ0UMnAQgAxnBvgp1D8Ek07hhV89yhPkucEuxi5Gz8doYedzB6uOUGFdUK8y9B
  gwo8dSjIY3i4rVpJlarJNvd1XE2Pu3YlwvW1Gyo4pa1M5Q/QeQ8thW4k8F4r+RGN
  6qqk085diUKWSwyhjAULOYSWBEbRaPp9L3FNr3uYncrAFhKN3n/o3+18DG2tS++/
  DavKZdNgFKnoLEZeTSOAdvwkTjcWV6lRVcI8vsbi1bl5dA7qCbhfRmJJEaMqhCG8
  bEIJ6r5JtmDNwOzCnl2wS0UsmsMV2lj5BGiRmyw3xdxDGYTICm0j+YUce9lb2V6H
  PWcHCil+Jcg1pJ5oKai4uR1Oo97slmoiXQARAQABiQEfBBgBAgAJBQJQ0UMnAhsM
  AAoJEAWk2ouApiYoo+QH/RLaL2ouB/bxkED60YgdaiOHX+3ZUeXwh5SHapS2cFXU
  ySUcYmFe3fbsXoyeOi4E1AG2k2PyVk/cA/HDNr8eiqgFO91dQ6RnY+VnbN+DGRGl
  9oW7kqY/7kV0ExXpPGSmxdobpeCVkSO3WzY9XKC5VUosc/jCm3+6NqZaCnIIMUNA
  qUD25P9stIBvEv+QrkRn+9vnSHbyvnQvaHWMLrItMgyjrZdd4LevLQaCo3bc5+eI
  4ZhBjHErzC4PmeKgy0ancqWMNfgdZ3fzk8Tcwfy20S+b+TicU0xlQnx8bkPlksCJ
  h7pRVYuHo9VkueYsh5UoyrMJhYe7DQ4lGbv2fj9KHZ4=
  =b1OB
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.149 Trevor Johnson <trevor@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/3A3EA137 2000-04-20 Trevor Johnson <trevor@jpj.net>
       Key fingerprint = 7ED1 5A92 76C1 FFCB E5E3  A998 F037 5A0B 3A3E A137
  sub  1024g/46C24F1E 2000-04-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDj+agARBAC1AfvgGQEVdLwS0dirwaN+pDDWWiaSWBNRNo4T4KKG2vyhhnUi
  f2PcjPx8rYLvbokJFltoTWos3lS8hD8PZGBDlImOPzffdm/GYEmr1mE8fQvzjdKD
  iOTqQi5IYYhLZIMmUpBTK7XN2zrM8VrkgCpb5TYtBrQUPheWs/SZ31EvLwCglUPA
  T54Joolfvk0Y8I6dSGYctpUD/3teZiYwem99CE3b1tsqavQ1MUfjwSPZQq8wjVe8
  GZUtwaeExugAxNjXIJeXiaCij7S6JSTS0ytyxZ5/O1QFmBhuD/7zjNFD8yB8nu8x
  slma7mVhMuhqkwU06hTkp6MNNJ7kRItoVETtLqR5mW+0UUSZyePQFIH9U7TKPG3W
  vYMIA/9btsMQD/7QA9p/m5OP4sfdVdNCZ32tJ534bMjDYyf/P8k7QzvDWU8f7lbk
  3vX5pSmHplws0PwSZITmRarMdEH9ucP+24m06MQ7YmDYyLlUCestT2gAxnB5/X1h
  fJnmdCLi/Vt19WrVM79ebddbCqCaoz0xv+1qOQmPue/vKXIH87QfVHJldm9yIEpv
  aG5zb24gPHRyZXZvckBqcGoubmV0PohWBBMRAgAWBQI4/moABAsKBAMDFQMCAxYC
  AQIXgAAKCRDwN1oLOj6hN4YuAJwOTOURcLpgAx4HT43jNxDYCsT7DACdFdGCwsi4
  w5ZiCeoizmoBMFvYTa65AQ0EOP5qIhAEAMAerdyvcs7DOxpsli24gkKJxCwHSq9U
  23k283XpZHOp/0eS6WEJMHMyQ7BRrx3X6mkSgBEnHdO6MetBQjOHdjSb8ycotrJa
  H9eMkZ/Iky6dbiWpPLI4ytS4Q8Z4oEGjUTm7pJiE/pgmaCX/kv0WMs/35En+42sY
  VoVU9bDI+X+3AAMFA/435RbM6ywO/kL8D3lhwINGEIqmxWpJDlXPPJf2pLiWZZVK
  MLGkHOTe2kUdd+E6WcoRZdGblOKxLACrlKpJa91aw1ftQT6rt0k8GDCGLT/33FWx
  2IRSf5sHmz8IOm6L8TcZU31hdWqpDLmiIj+IjUCx8+eAUjZcVRoj6BYnWc1Z64hG
  BBgRAgAGBQI4/moiAAoJEPA3Wgs6PqE3PKYAnikfYo//UA7/jrDuTXzqPmi/Un5f
  AKCFsfcXDbLGfWaAqe2YzeDR2Z55/A==
  =N4HT
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.150 Tom Judge <tj@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/81E22216 2012-05-27 [expires: 2017-05-26]
        Key fingerprint = 8EF8 36C8 44A6 9576 6ADB  EB0E 4252 33DC 81E2 2216
  uid                  Tom Judge <tom@tomjudge.com>
  uid                  Tom Judge <tjudge@sourcefire.com>
  uid                  Tom Judge <tj@freebsd.org>
  sub   2048R/2CA4AA0D 2012-05-27 [expires: 2017-05-26]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE/CXmEBCAC8MHbsbti3GMu7pJN9c7MjfHOyY7ZFGZ5KWET7KCgYr2uUydwB
  ZNaNIZczdNuYTE3Q1o4F7A7EW9bsfD5b8zZZK9usE5kBZJQdZhEnd6mJSKsV2CwM
  CBwnl+e1+9ITMOxD1CL8rjQ2JhIUi6DADtVO6N5eSB4I1qKE2rd9uyvQkjBWNOjF
  d8QgfcFEzvXL28zzkBPMoYJuZOQ2RrUZUr2GQZJkLbWi1GZPwEJ8bxuHXyAkvRgp
  SDQNW9jnM3mhcsSn1rm568JLGJVz17pjxoM7CJLOYm63vl2nJWo5e/VDyIYu3XA2
  H+9UXMaoar+2wNSk1bDe4QDSqjQr6bjkiODdABEBAAG0IVRvbSBKdWRnZSA8dGp1
  ZGdlQHNvdXJjZWZpcmUuY29tPokBPgQTAQIAKAUCT8JetQIbIwUJCWYBgAYLCQgH
  AwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQQlIz3IHiIhaP7gf+OHV0TjB9DAVbiuKM
  7itp9AsWvXAtEJaydaYyDJgBkJdncshtG+dzhKTDxoYExGVGaNDCvw6sNld2fINb
  staofgMYs3ZucuKaGL2V0vcPvAR8y/6a+k2xKfdHW6UE8YCYbJJMNOP6gdGvF7Rx
  OP169r/YJulOi9fzPkU7YuH7Bc3/mumLK+n7jpd14uEvpQlER5OydA9j4inS/sMH
  7yOEJP5jIRmp2RzJid0zJj6Mm4IJo72gjqK8/3OdY0ZspI3VJIZAMLDrKpEMWI2i
  qkDovYBGI3sCAnyxAf66II44MaZs5Zg99kJ09mUjw8Yzn72lU1W+A0v5DqfpskKf
  1u3fubQaVG9tIEp1ZGdlIDx0akBmcmVlYnNkLm9yZz6JAT4EEwECACgFAk/CXqcC
  GyMFCQlmAYAGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEEJSM9yB4iIWssIH
  /1GsA1JAt11mheL4sVZ5g6lrokXsDrpSNQ2QrECJs5ZfDLn1z8Zhi8SdP6vyQ16B
  /bHwnGFHzwxmbUq5jhDJyhZO16halh+ZQSFVbfjJXAu3T4D1Zxl8HFSf5WccalKW
  vkFtr9J0dGEH/xOSj5zUtF9/eO7AEMYdgevpzT2tqztY8r8Ka3TFTaK1uV3ZfqV9
  qpavwNPzJ7c3Td5fsYHAai45eb5UFFHfWfT3nbo0718TE9NXbP4JGZghdawmQUf6
  W8KbQuGmg2qwlO7hpMYXHrf7nv6C05iYwWuJ8j7LLfnlN0s3FiaNw5W0IrKmOxxI
  jmSO+2dkr5hjidy0hlkHCym0HFRvbSBKdWRnZSA8dG9tQHRvbWp1ZGdlLmNvbT6J
  AUEEEwECACsCGyMFCQlmAYAGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJPwl7M
  AhkBAAoJEEJSM9yB4iIWO7wIAKdLANMK1j4s9FG8qzxnchCeXEwygGYvXy3nfOXa
  H1vM6641ADlA/8B1Y8JqU7Zg5AyR/8fv3SDLpGAre5wJX5Rxdd8/zn1B6tcbgno5
  KtGC1s6Gug3UtFWmLxCNMdM7cFByQc5Yz966j/VxDEDvjXyymqizvGMtEzH430gR
  UnC9BqZnq7KUeh97qwZr+G5pSBdKRASUcCDgCB48AAknY4cZLoxOJs2GJXzOPlnE
  /gQsv5ZC/eBS2f9fjQzgP2RDL5yMgdpUQjwZgkXW9q167aIwJwzExkD4zf2hLW2w
  E/KYi5LRjV7UgIu4kUu7bQZAmfBE44nd//qzp06ikF3jWeCJAT4EEwECACgFAk/C
  XmECGyMFCQlmAYAGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEEJSM9yB4iIW
  HkoH/ib5LvcVNUcwcrrQU5w5W2AbuQG8DmSWgaWWZa6Fd/76hYq8UtUkRX4eXIem
  Ju1/aAo3YpaiMJ81AnQopWZixbxTgDOM9P7javlMMo36qDwe2N++BcsojfJaCf4H
  H/vt/dvIahKKLNsy5nDMPAZl+Cb/33uZjjbBkOP9YFvxKJcrkBjoF7rkmT8kewT8
  Va6LPVCxLSORAivr5nEo7lr8Of4CuGHChSNBQofZEqlujipVwEUYt4x7rRCE6c3g
  xG+d7omaNOSYDtT35Wk85UVzE9S09RdLEieJ3rgpaYW0hr/D/19qL72TCUxBoUbs
  /wASrbtxYEiSHIo5Mp494fSkdd25AQ0ET8JeYQEIAKToUksGvdHmeqiC1nOZWUjF
  y5GRBue8pDwIKDy7uWMZvS+a+au5YEIFsKl7uusoYYu1mKuAE4qebnPlY9us/PlP
  EDPFK9YIYVnmk+NAQFMxE46TQpfAXT0QFxPcKYE6MR4YezoDOdvDjd23dqYe5deD
  sjrbYenlJJleFWRYWwFQ187tgNnMXgwEURCjYUc4jop1d8IBq128v5PW1cuEqKJ0
  4YsWp2C1TToxvhw24ZBqKW0BvDMP17omDk7IyD/Q3BnImU1fB/9T8TIYGp7Fp1ey
  /Abu63bkkixUpJAs9RbNfyZ2dQBFzlYGWuVfcYKleZGNKP9tXdRXKU6FWDyTgyMA
  EQEAAYkBJQQYAQIADwUCT8JeYQIbDAUJCWYBgAAKCRBCUjPcgeIiFow/CACyVF2z
  V/2AenlR6b/oEEOHHOrRCUjRFdNdfJyd5xB9tY83RPnxOIN+ImHKTHpCbO8XXPr+
  /69y9SyFSbeIXssKpQkoDpBxoLBTLRHWvLxIsMvj1MS3yt3Y45mcKGLYUTUCFoLL
  ZBfTFUbhV7Inhrw57nKMO+F43JV35wO/2HvgtVXhMyvSOwSuh+rmWyvBI+bbQTeW
  L/16IV6bqLvKPF64Udc636mr2As1gDyFYYbzoKunXGfs9V2e9tHOg7MhbGh+RGTQ
  QsYzGa7JqrqvENdXRniOZG9PVQ6okKNPWyaSF93R0dkuJ3nN7j/dcBWcvLKZ5q1M
  Zm0FKdW5eJP4ewW8
  =jKVY
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.151 Alexander Kabaev <kan@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C9BE5D96 2002-07-01
        Key fingerprint = 7474 A847 DBF5 50A5 FC3E  F223 43AC F58C C9BE 5D96
  uid                  Alexander Kabaev <kabaev@gmail.com>
  uid                  Alexander Kabaev (FreeBSD committer account ID)
  <kan@FreeBSD.ORG>
  sub   1024g/534D9E06 2002-07-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD0fyVQRBAC6DXZDVJoFc4CPKODmJmep0t5dD+ObG0hYiMfo4ygDAvsftJPv
  ZR69EUbKCqVOXPy5InOR1o1xwERvNVXxBGOFwAdoU4eJt/f3ttR6YSLWDG3iHWRQ
  Fze9mtZ3bCBcdv8V0pXint/w41y9nBmG03F+Ag2toD5mHYqV+9vqH3XTmwCg7Rq9
  K/Pk7Z5lAR/XWyJv6Bk8op0D/j6Jef2ate9+NwBAti+9GgIocBGx36X/SpZonGOV
  xtX5E2MranZGCVnbdW1hXfKLaiRrooSxbGpMnFbjqY+peHZ905pd+3v++L0sGSUA
  gLbGL+5GFDO/WGay0vTUBs7Bl+1cbsdeQ67+08WuIRfcbDjA9fYxI9LLTb4J+IrD
  Ni36A/9WBGxkXNJCTrtAqhCoHRgfo1CHNk+U3KiIlwFfvi1WRkqEgFNQ6aLNsPcT
  DkIoPLj2hqKf0Pfrr1MWGcQF1uYxtW8diFH9FzlZpkwXvHPOBsJSWtH8qcZ7atFC
  EIwvZzurMbYWaTGNYMEL3kj9aRjKb2OnsKABZ25H1cioFReMx7QnQWxleGFuZGVy
  IEthYmFldiA8a2FuQGthbi5kbnNhbGlhcy5uZXQ+iEkEMBECAAkFAlCtcHYCHSAA
  CgkQQ6z1jMm+XZYzSwCgx20s6h6+tB6nj7gs0mHRmXEd9rkAn3PbiVCY7AvRcQKd
  jzMg1fh609+NiF4EExECAB4FAkLcBooCGyMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AA
  CgkQQ6z1jMm+XZYJIACePCBQpk+mw0WvLAkE7I5DkeCv4w0An3MKAuq3Acnzxw5J
  1U5XsB0nooiStEFBbGV4YW5kZXIgS2FiYWV2IChGcmVlQlNEIGNvbW1pdHRlciBh
  Y2NvdW50IElEKSA8a2FuQEZyZWVCU0QuT1JHPohZBBMRAgAZBQI9H8lUBAsHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBDrPWMyb5dltYPAKDD2YYKr7ZDEbVKAdyHOyF5dl+h
  3wCdFWg9dC8w6dD7nUKvg9b8cq91byy0I0FsZXhhbmRlciBLYWJhZXYgPGthYmFl
  dkBnbWFpbC5jb20+iF4EExECAB4FAkLcBkICGyMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgEC
  F4AACgkQQ6z1jMm+XZadUgCggxcqTFp+zV2YOM+cDlVtreVZDo0An1kXV2vUaxap
  0fQTq2QMfGyMbsG8uQENBD0fyVQQBADOlRurkQxMzKcXE8Wfb9dimYC9gyNso19f
  yKAJGxD1lgvJeVyf2OR4k/d6ctQAcNuv3qT0al9rE5DQMiI3fC6xLA/xJekqDCu6
  LLjdwLYXJtjSq6HyY2qUS4+sdPJSpVadaMKE1jLVEYCtXi/Q1gTfwPDQp0GzSS7i
  gyouzi3QuwADBQP/d8b4C53pgkrcHQ/xOv4UW5KQrJg5DZMMxZ6gF3IGFGF99kHi
  d+zBtrzzlq6PmFpDf69LRaISk0qnjDAsrRt/ypnsRnQ6YOmTSSOKK6y7runPTwaP
  /gSFeDFk+9ZNxjebpcoN6SHFxi3V/4ITVJfXQJIU/BT05A6LeZGYykTdrCOIRgQY
  EQIABgUCPR/JVAAKCRBDrPWMyb5dlpHKAJ4x+Ltw0UyNi82weZpghm6b02OVvQCb
  BB6jh/RjnfLoZ/Cq2dke6K5Heok=
  =4r9K
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.152 Benjamin Kaduk <bjk@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/8302FE9F 2011-08-20 [expires: 2013-07-21]
        Key fingerprint = 9FD9 F966 D914 5101 BE59  FE13 2D29 EEED 8302 FE9F
  uid                  Benjamin Kaduk <bjk@FreeBSD.org>
  sub   4096R/28698ABE 2011-08-20 [expires: 2013-08-19]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBE5QM/IBEAD4VgPZlyj/d8iPgLAUdW/bOXUe6yY04TBmrf9V2q4U7bzpa1/a
  tuwfiachcg4xogW4jPDIBSfGyKRF/2EyKiQjIr9lT+oj05H4JeFNJe5zojIg3M2y
  iAfSkHcz1NhKQztSQe9jD6qx1samNugyD8CmNorUz43WS9ZCHI1lVFXTBzjAB7D3
  WNQvq0azhmph6EPNmFVjLuOeYpWNt+4ZfaSIbifSO+7fwfI/AN1+dTtiwBFaFvJI
  QR6P42bQY73fBL3I8nVEF2Yk1MT9pnm8s2gA/kDPNCM7qTnyDmF8R/7jsdqMXaHh
  ChDEdD8arAo01DHQdlMNBHUkMOLyw0h8WGhtBPoAr8VpvnEReNqP/utnk0slM4Kp
  uRIo0ktB1oldgYJgj/Bj7dal7wtMMA5uttYzNCvoAyiZmj4YxurfiiBd4+MM2hWG
  vP8FJj/GaAADICE0d6V0NUOkB4duzw6avCnoCXnUNYrTJrdqCisumOWydfGHGx+f
  8ktj0gajCKE1VUe6lw9oT26VR0j2M7Cn63hpmRY9j72zle7cFVBElEUu3nA/25H6
  XHoiDX4W3sU8CCiAydWnhVkK75RosD9CedmUMtMe+X/1IaCe+VI7QkxF1/Qk/VBM
  AVnMoxQbNSqHUMAPUQ+J+V66qgGPneF0x0P/xSrlGhrBUEmlqFXl7TMZ5wARAQAB
  tCBCZW5qYW1pbiBLYWR1ayA8YmprQEZyZWVCU0Qub3JnPokCQQQTAQIAKwIbAwUJ
  A5sm6wYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AFAk9ZaRsCGQEACgkQLSnu7YMC
  /p/GlhAAwOROwxkzieQG28HJ9hg0trVGM5z/MtBaUFLIihKjcPJhMIv41iatynj7
  1FOAfmWbnJuWCOUzHOEzUo6Slkowu9FP1rl/NMVFgohnrMkUsYnZHIGr7lCtNo9E
  kwGlp0sFAS2KlvsOZszqlWVYtlpVkkAaAPz+YoTFOAmNNUC3aKXbnRCOFVTDCn4p
  nMKmubAui0V9cr/1gG2lT2xs7+le5iriFj49TK/+JnVtY7sZ8iF+K8PFPO8H/1lc
  eQupOIqv3D0FbvnFVlc6bqO6yWsedtS7qSGatdC9FznbcsET2SruarklyLPTfS6c
  Srw284iVkdDgqjFg/CTy8A9ve6BFe/fa8Mp2YbZVivDxZVMZQ5csRqwttZJaiV43
  TktAtKC4tRnMDBENgCKFysV4n8ihrR53P2Q2DwoOcwFZu4MbJ4pxeN4wevrzNJ9g
  VhNlverp7qakFMY6UxcW8iZ521WaPxDOMW1ewr39kEFVZDPwfhflWtaSVC9CcbFs
  6+QINcrb0ExtDU19TznAc2OlFBHEao2Kgf9r8DjVuHTqeVbZUN+p8QmVNwAeCHoG
  03lvMv8uRSWMftBmfsR8DdM13Fgaeywd8odmAw5tILmM2KZYWX5lcz4nEwXlG4wg
  LIRqWv2zXxv49ZjCZy3q0XqGcgUZaEPBIue0tluTJKljHSsh7Zq5Ag0ETlA0OQEQ
  AM08zan83E8KDfJGmXQKmH389BbmNxYswsAgvLVjOua7hOMw0VQp9R1/Ku9r97p2
  g7OOKan45BkVDJUwj01oyjBcbYhi2mjq0W3wIWkVn75cVyqGMNBoDywB8N/Ara+k
  2QXjR/MOQUBuC3HfcExtUj8UKur5ud0gRMwg5lABuXcCqWVcbfQBJ2fu2zbFPWha
  NVtq6cm6CQIzZm6mqMJ7lVzBpgp/TsDlLbkiTjUxyjNTNvjuGhg2nSvalkqz5J2K
  Vyz1lVNm/yLm6tG7PIxKeVlHgtj1M8nCbiCSpU/bkmBP4qirZMe+MjUER2B6xf6p
  ydqLSKEZ31qRPDaUhaH9kVv96+zvO3PacE1ecAv/mlO8YwStLO9tcRZX8rXP6jLA
  uJ7yjSy47RXbfh296NqanplWz6XctSplLqXTFiN+DNiNEPFCgRucQMwbsqKkX8ro
  61EYwuKk0k0g0P3Q/06MQ9yf8McOLCNAdM4WJR1B7fCT5CDI3siOJ40lKbgjgaJ6
  HcvjP9n0ymZEgNCvP7BRclsGTV5G3LZrYyGOsJTCcjmTG9qHFJ32ADM+K38OHFO6
  G6lvciHQ8jfsJQg4XmIwpBLtCLNpGvObDwZLst7kdztdtKXnZUXoFLhGvEb8GMds
  CILLXdJ1o0nGXyX1Jg6JQWLdVZKyFInCsCxqjSQtPgezABEBAAGJAiUEGAECAA8F
  Ak5QNDkCGwwFCQPCZwAACgkQLSnu7YMC/p8UxhAArTP7S5Jor0148D6kDqFvJiBt
  ny+LTLOWC5/Nj70KgmhLxzuClg9784+mXWwi7Dp3uNpBbgC1OqUh3WuDw4YNommz
  qW+9xy7otBfEMn6slxRyla+o2l9kCrwWdA8e1gYHVjWxV6hlFiF7mWPwewqoW73+
  UDlesC0iuqctxKhXodPZn92DE6XJjJPCDvFHNj0ukuQ6K4U6jIZy6DHomp+Mcwhz
  0q907AKMOZOLm/ISUSwbACRf6UgvQO5frJItoA3vKVF88LvmbdnorCkUjz7A4VTV
  4sFnUtZ6PUWubFAhVEhlBl2FIgpKayZa0gdrRC/gpZKEhVP/C4SpHBPssyT7UU5o
  KX4zYy6sC1dkhlF5v1JEFVZFkOe+FC8QFsVPRQThkCAXEv/aAkX1fHRVzE2LuD8M
  0jujPxw9lupuTyRVztT5bLhvSv4VwbEHqUAEYrNBKdgLGSWEpwaEr612QZ2al6jU
  wngtmeuV3waKVAmrEOa4j56mxk3gDiSD2pVuDiEKzhOheRIpWxhbw8pfUrVF0Ta6
  4y5n7f+J60i4k5oHp0kUeux9vlV1WbNJWTWwvL9wQHL28UZTp5EGz1ishp40slHh
  mvLOEdAUP6o76clFDaqzmzSw9lR18qrRsyyiKDyLo8WwTjeBu0zVCdaaRt84QS+g
  umeN61KbYXYUxVazdIg=
  =hh9s
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.153 Poul-Henning Kamp <phk@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/0358FCBD 1995-08-01 Poul-Henning Kamp <phk@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = A3 F3 88 28 2F 9B 99 A2  49 F4 E2 FA 5A 78 8B 3E


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAzAdpMIAAAEEALHDgrFUwhZtb7PbXg3upELoDVEUPFRwnmpJH1rRqyROUGcI
  ooVe7u+FQlIs5OsXK8ECs/5Wpe2UrZSzHvjwBYOND5H42YtI5UULZLRCo5bFfTVA
  K9Rpo5icfTsYihrzU2nmnycwFMk+jYXyT/ZDYWDP/BM9iLjj0x9/qQgDWPy9AAUR
  tCNQb3VsLUhlbm5pbmcgS2FtcCA8cGhrQEZyZWVCU0Qub3JnPokAlQMFEDDmryQA
  8tkJ67sbQQEBPdsEALCj6v1OBuJLLJTlxmmrkqAZPVzt5QdeO3Eqa2tcPWcU0nqP
  vHYMzZcZ7oFg58NZsWrhSQQDIB5e+K65Q/h6dC7W/aDskZd64jxtEznX2kt0/MOr
  8OdsDis1K2f9KQftrAx81KmVwW4Tqtzl7NWTDXt44fMOtibCwVq8v2DFkTJyiD8D
  BRA0Pu7GCKyxtqPXKpQRAhhSAJ9Z/WCnDtISX4FU9bF/5QKEvmvtGgCgsKyY1mk7
  0ow22bUmdvPOz9zJxQOJAHUDBRAwIIYjCn10cvEMm80BAVrEAv9+1GycVrDVEVEX
  cNTQ3CX+HiZKNXsNWruNcrU2+/djtR4l069ZysWvx14NPtnefRxspzlUH6CrRMNg
  R2pGJTUDZNZs58RsYv+BdHE4V/oZifP1fMI7ZuW0NIRjHhUIweGJAJUDBRAxSx5c
  H3+pCANY/L0BAY+TA/9YQPISXYaS+5r0I60wCJ+i3a9PC69Zak2ikgTHQi97LhpV
  tEsP3SAYInDw4YMS2oU9w1XxoiLLd9hUpcZlmO8Ip3vNF+E2ZCfR4sNzKarY5fdo
  +sxzatGWRPgnHjbm6RHWCw6qJACDD3VpaFjx2XD8QrOTyiObnbHhWBdoEAIyNohG
  BBARAgAGBQI5rUlcAAoJECykWk8fgFSoTiIAoJa59BqzeoS1ytJdiFLzK6GjEl+c
  AJ9AErDKZKYLaAYa7LSLzt78zlN4+YkAlQMFEDF+jX1rWmeNgbKneQEBCrID/i/r
  i8/eXUXRJp2fqJqzvrWGTP9Ix1O4vMguah9IILijgpYyOJYkezZKijjVCVmLX7Ew
  fNXfYkqLAWUa08eov4QfJfJDgfe+Z/3/UoX7RcJoy2AjTBZQzOI9JMkrzFdtFGYw
  Mr/QXhOdVVpSGeZ/6Hkrs7pd2Z6MNNrRf81ZyJyYiQCVAwUQNBDRpnW7bjh2o/ex
  AQG7ggP+NcUV4mCzYx1MM05kz8Vt8OEjirEBthSypLf5FrXrJ3xZ38CNX4gckTY2
  iYVaXxStSMIaKdeLDM+ArU58UmtL06DXBAu8CXRfzgEDwxM/0FCvjDvoj9FuSyBR
  KtUIg7wwnCXJ2NI+hxYYF5eVWNtnFfPK4mTsf5Mb7O4jkG4Fw0iJAJUDBRAzBiva
  s1pi61mfMj0BAeIhA/9fG0FYVdoFGBUsSFE2lLTth1T4uxkaUs5l6E30vhSckUdB
  A806kx7LaAXtj3loE7Dn/XFLm+VCnCZEUKe1ayb+Cp3Mrqu6V+vWvkDL3gs7lMAL
  q5w27f3pji+jVPIPVJOdELjroqW+a1C0C0UaBeU5FYsv1REvNxEV3WEPTJd31okA
  lQMFEDjGXEvKbyuD/AwC1QEBMcwD+wWwOmzXE7wpIEZ1p5KsRiVBQ4F1VEo4LviQ
  kE0jUx8/i0/Y+kRpb3sZc+yh84qYA9vrRe8IDqc1a66ZvGUPZOsfiICpJoH4ftPz
  8xMLgyfHZrSR+wICStXNAKok8Oq6a56+Vxjh7wpNDoObN5XfYyAr23yNoPh07pP7
  dXNRfGKiiQCVAwUQMTlDoO9huekR1Y7VAQGy+AP/Rzp+UGtJavbSiPx5EnXOXxkA
  /+ulXQgQG9vdkWwewkvxDNOzHW3KkUWCGtPtIMENznbFj3QlYB+USIaf1ogvlD5E
  dXGPDfTINpE8CX2WXzajfgYFpYETDzduwjoWDZfEN9zZfQqQS62VgAReOIz3k9BL
  708z/+WUO0++RLGCmImJAJUDBRAxfJXn9RVb+45ULV0BAXJ8A/9K6NT6VLZZC5q3
  g7bBk5DWuzBS3oK2Ebww6xzsD2R9edltoz1J3GPngK0CWpHh4kw5iTaRWoC2YJYR
  NG6icnGvlMAl1/urqQHJVhxATINm8oljDKsj1RBJ6VKBzNbCJIHTVpX0AJoqUQX2
  Idi8goFr0fAm7cD2CBb1JhoAdzEfO4g/AwUQNX+5mPxGGtR+MqsrEQI2aQCgmSzO
  SfQxEtKMshB0VJCgAi9exqgAoNosC8C/0kFMiGI8djBrxiQ1O2vpiQCVAwUQOa+C
  q6WQ7KI7msylAQFqcQP/e5kOmx+qu99qwEkrwpTWzpfpgGl1BuEsKDIRk6VOmo7o
  egtd8kzRjL+S2OUgUWA9l6i4uUXsTJWIDzqPOc8i2vI/OfelnKIGu/uTZ/A2Az8V
  7+6hhPhIZ+JHZ3ep5rTd++4+SyCFLXWiCl8NmQwdhmJpsWUtHavEsC3NBgW+5rOI
  RgQQEQIABgUCOe5/HwAKCRAj54bpvu2UbkMWAKCLrzhdCCmJoA1/ljX7HbXDuf3u
  cACgrwhPV6ZGrKEn1Hkl7Z88ICwAGXSJAJUDBRA57n6ATVYoIXkFDBEBAficA/4s
  HQMoCC4q6OHVor7iZt33ypvjvaKRiS58A/SgAc0Y8P60GqpuAEcLUl07V5/hAcwW
  WKGGX1LwBmRxvhbNn2tHUVAj3oB7UM0KSUa7KvltcaqXFYIyjYkAROkgm7oTWMaY
  vN5H6JucyOJdlkqzvAACtagXntUEwxJ4ptHxwpylJohGBBARAgAGBQI57nf5AAoJ
  EF1SHIzmsVAWoJgAnR/1FVW1EE7BnHJDt/GpIR5mq11kAJ9RmTUUaedL+I/xCn8g
  OViHwwcea4hGBBARAgAGBQI57oQcAAoJECAVMdWEXf7dOzsAnApDRHpSZZwB7DbE
  03ZPUqZUaCV4AJ9pGurLhFjYo0jVR+CH1MrqkjxVWw==
  =GwRf
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.154 Sergey Kandaurov <pluknet@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/10607419 2010-10-04
        Key fingerprint = 020B EC25 7E1F 8BC5 C42C  513B 3F4E 97BA 1060 7419
  uid                  Sergey Kandaurov (freebsd) <pluknet@freebsd.org>
  uid                  Sergey Kandaurov <pluknet@gmail.com>
  sub   2048R/5711F73B 2010-10-04


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEyp1pcBCAC1kRi74jv2nnEhN+nPwBiru4aEDeR+REKtg96ZF5kocDbHsDWD
  tmU84sfsPEFCXj12qEPRzucS4VwIjWND6EC0rYPBHXlFDzHnZLBXyIKYcKIU5eHA
  1tA+41J9ZaRX4268ODvLIf9gz0hAh2suQ3v3dbX8dnec7ZHUJEOH9zg1BTFoZ2jj
  Xv9PHI5aPsNA9qMcgQpVWDayw3mp5/guyw0lN1SBIQqm/lC7L7qcYexHxkq2+LQf
  fy3pPQxkAVbk8PHyRkGrJnC2CLf9ixqtXRLNmNiHa72at9Js/xLsYcc5aVX056wh
  9nxghZuRzg3gtLpDV0Ae3BQUU9/ljdKmjkfpABEBAAG0JFNlcmdleSBLYW5kYXVy
  b3YgPHBsdWtuZXRAZ21haWwuY29tPokBOAQTAQIAIgUCTKnWlwIbAwYLCQgHAwIG
  FQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQP06XuhBgdBmo9AgAtPBg2HTHzJN9qrhMgzKL
  g3VbZ2+pBNMTzpGjcMJTiCn6Ch9YmIX9IAknQk5lgQuQAliGEBNIARb3An8JtjPr
  NbpHyRLXwjLL1aIUnvUmVjJfCKy3W3GFUiK9e85kUH/wFBjX+G+YPHho1kGvb5N9
  yAG9SbzBl8sfYyR9sblDwMsST1SNRxOF/LClKcFD2VrgTvMcQ6+jS74F/cQEIqxw
  vbd1pUEdd13EfezwSg0dO7ZPmd146wLXIJzJ9cvijOqNYZRsuEYJemCT8CZu/0B4
  /PQBozdKZWOWkGctxw1WUT2yQaL/3rIby8hPzp9d7BhB6Sqv4I9kpkx+iRrv7xrf
  /7QwU2VyZ2V5IEthbmRhdXJvdiAoZnJlZWJzZCkgPHBsdWtuZXRAZnJlZWJzZC5v
  cmc+iQE4BBMBAgAiBQJMqeGtAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAK
  CRA/Tpe6EGB0GVy1B/9rz6f/CMS2dnq2dBudDPIX9Boz7FLf21QG3deapV02Rjv8
  WuSWO/dhanDHVvFRNe8DmxfNgwvNr+ODLc3nTh3PGUVJdQ6VIJnMuIOLroc/w+TI
  CgeEqe6a3sC0GJuJU+paDmh4rOciyfAvzwhDc6qBiwOIjcwjOLOWSjBlJT8CS1jk
  TpOt3akFUTG9vD/svjSWQdreTL9DicwmefNS2+oWBuLXN5dqQB9FDl83+G7IenX7
  it5E9/tvcVVi7OqdUwGeV2eDoQFFrEzzII5KLwt3CwzpSEgCmu81t8hJHbbuTbqK
  ZcOx3d7Lq2h/td6WDkHXbF0vNSUboSRX/uN0m2A+uQENBEyp1pcBCADpKKpK8I/7
  GlsNAntUUFZqwXniLdRxJUmGLh0ZNKnagGYjz1v5kunomAy4fyIPTqHKUWP8c9E1
  pV6r5CD2JupM6lHv7INCcSaYNVBOTKTEe2i6L8GHzhCLGWQLU9JRHuRPNesDwo2b
  0zpuXtsS1DEg3cpp5IVCCFNV9HW6bN93jL1+HDI64aisiRdAXKiol+w6t5Ev70YM
  VvQK/YF3aBWw1HETJkPwoondfZ4XMpMlkbk5MjJOS76T65uGQYAuhcd6PN/J/mtH
  KnS2waj7q1dvDBeXaTAwKm/Oeew3s8ggcz3JDQ/EcB48xfi1k4vQWc3j6UteYrqU
  PqIKoCV/bT7RABEBAAGJAR8EGAECAAkFAkyp1pcCGwwACgkQP06XuhBgdBnTzQf+
  PFVidYjiACW+9CsL/zoA1QqPm2IhTBDp9S6GrfSruEFNfbthEOuSuAX7VqZPT2GG
  S1aRaY9LduOGrzdtvRfLvnSsz31wjwG2Rkb6OUbX/jzPaL/KYikt++VCdR9T/S4W
  B1QeLzybuQWQQMnDyb+kMpxmF7lHkhJgQhzElhEuZlkYhiALLS2AkXOQi3tmBe7r
  sF5/J4jcjI4O45jx/Mdhdx4I4Fn5pN4TXQjBC0kFOaldy7l6WVk/yZzKNJjBoASv
  JMyuua8AiGc8fvez9PeSIqkrNJcrCcDaLxpmXzMjxbwKgulfBk4NY5YXKC9/Vi1D
  ZHTrB5rRodo5ARlH/LF9IQ==
  =RXWt
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.155 Coleman Kane <cokane@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C5DAB797 2007-07-22
        Key fingerprint = FC09 F326 4318 E714 DE45  6CB0 70C4 B141 C5DA B797
  uid                  Coleman Kane (Personal PGP Key) <cokane@cokane.org>
  uid                  Coleman Kane (Personal PGP Key) <cokane@FreeBSD.org>
  sub   2048g/5C680129 2007-07-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEaj6Z4RBADnHGSN+HpgYx4kwj2c//kuW91OOYhYlstDCeVTlNc/7YpbgF3T
  KQKBWHu7uqygI7IeboCuCltP7D+PcXTVdBlh6X4aiwV0XSBCAF4ZngCb56OsSBYd
  MPjygHV3TH2TKe4PGqH+MZ3umogB3TZVMLpz4S0WyxXjUxLm5tYn7rOCCwCghTRd
  00JiGg0u59cT1/GiD2KYE40D/03DKCm4IvMRFsxc3IGhXQc3rQJVhBBAxnnzBA+s
  R3i0xKzGqBslEUG+AxUMFjohjQgTWjFRa1PTFgHih95Z1lR0/oO5teyDfxjeAPA5
  2hUoB3PF5NUFeMWXPCoSyb48uswJ5CCeX/IA5lVO891+jQh1LHIFQDa/rB6zeYzQ
  HaSXBAC3RheXdRaEFGt2JkNqAZxEQVtiWe5tebdm2oh1RaIfMQ+U1p4X9EBQQjGq
  6JeeUsO56HXECEgCyk46fgo2xNwIXqYi42sQlIGn8JDBwOLyjD4iJpz2uxC2NO9J
  GKUOMdsdydUpfdkF7tWu1rGXXmzGcUUkHXgKsF3jf739FyGAubQzQ29sZW1hbiBL
  YW5lIChQZXJzb25hbCBQR1AgS2V5KSA8Y29rYW5lQGNva2FuZS5vcmc+iGMEExEC
  ACMCGyMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAUCRqPskwIZAQAKCRBwxLFBxdq3
  l7aXAJ9829PUx9ST75k3L6/nfkejftuUFwCeN5vqGr5uZlkCQr+Bx45HbcyFQp+0
  NENvbGVtYW4gS2FuZSAoUGVyc29uYWwgUEdQIEtleSkgPGNva2FuZUBGcmVlQlNE
  Lm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRqPstQIbIwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJ
  EHDEsUHF2reXPTgAn2uPDHMfAoaLp+Eg2FfIuMlVNgfEAJ9xBcFz8kLTrAbKnthL
  S0yBqAUrv7kCDQRGo+meEAgA22OriKy6l+mvGIqbwk67Yz2zcVtHx8Jq8uuyt4Ue
  JfuK9H8rDOz783oF3++ywf07xqtl70rH+KHSNfVyXUetVXfBUZfo5bTwxokQWE54
  eJukJyZeDYXpaJ8ro083lkHsqE9vtTSwJfU4rqRpu67nC80WSkke0t/35sHKqwJI
  WXlHniGD3dJt+ZTy6hxzcx3WjlNDNUEq6iSl28XNzWdvpKIrah/ksO5O2akmaZcB
  SXtHthWdX58hOCHBhS1QQSKvThL3VlFtsi7EhW4/rNekDomypLxHGErprjMGV3GF
  509kI2vn7NoA1G4sxrESZK9sNIC+KmdWO0MQ4NYhB0NAnwADBQf/XFiDa83fYJUN
  LBqGGgeOPE+pyBS6gVrw6Kz62nFFgfW9hHtYgItzS4XrDHCc8TCSG4zOBqBY4Qvh
  HgJ1Fa8rppbMUMI32egtfY0/cu8NVWtHlYp9aQp5tM/0zPu5RaRpQxafs9e5j4gf
  fd6mY3ro3vJjZ6UczORKFBHxLDg/F6UCeOZsv8Ii72YDqzZEFdBUMJH7ArHFKndd
  ZxkN7+iGXZorHnTJj8mXSDYmvyaI+Gfn/dea9RDp9h75257cHhnbaDd4ZvlUK7JQ
  8HFb6jM0LsadfDuSSMLUYFozqeG1MVCJgn/Rv0i4FMlI0QK/6r7njvvfR6p4mLl5
  n9r0NOG11YhJBBgRAgAJBQJGo+meAhsMAAoJEHDEsUHF2reXJO0AnitUss1PV58K
  ++igcU+jU/EAsjbNAJkBlxLkkDzmxfWATLWri1+qzA5WDA==
  =L430
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.156 Takenori KATO <kato@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/3CF9ACE7 2012-10-02
        Key fingerprint = 5B72 AEF9 B2F9 069D 54FE  CF60 444F 91C8 3CF9 ACE7
  uid                  KATO Takenori <kato@FreeBSD.org>
  uid                  KATO Takenori <kato@nendai.nagoya-u.ac.jp>
  sub   4096R/1C593356 2012-10-02


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFBqmsMBEAC90DnVvsY6rkCOX0qBI41V5vtTmI/dAJ2bdyHoehdXYDTmMr+l
  EhbiNNCk2UGvrfeQBhC4AbVrDb6CPXvM3A+WJHZZb2CHQWva5281fZorQ8oT54UR
  cJirR56jz9VJeBALVV4SkyRVC1YN4xPbscb0K764jVNad2m/vJbrAYJ/ma8UQrfj
  EsdTjcXJPzTJkvpJt29nGWG4rDbcsboZ+KIjDkWLVG4JJ6VhHFH2wAriseZtgpx5
  d6p6qABKqvB//pTEF25eQgM0fViH/y+ZSjfwG1A0S1DjdowJD4DHpknryyfGctFe
  cF/c2G7NH0BqA7xQja2+sSR/9WoPbd6UiM/RBUdsUr838ubgRcF0omWgCKHlHCcH
  YNbh2BAITlutH2H0xgLavjS2MWbwuekAeHrvgg2epmg9so41LrMVqDuj+myML6ch
  TluMqAq/NPZmG77A1K50DIEwv5+zarP8LppfJJDs74Y+VhAq4rrwjyMnRFLZiZ0/
  DwjTdW9NC1QlHI9SVHb7P3Qwm1zvY6b6RWoAbh3v3y2nvLhT0fQPVQcuahlnLFyW
  AstSjEqWAf1Sji6A83sPdf8sqUHoHaT5INFrAyKhbigwNkHD7tn4KAgKiQP5h2Hd
  d5aWrlSW4naam3ezVc3w/R9AIEm18h10feX5U6BydasJ1P4BJOcN+fjYEQARAQAB
  tCpLQVRPIFRha2Vub3JpIDxrYXRvQG5lbmRhaS5uYWdveWEtdS5hYy5qcD6JAjgE
  EwECACICGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJQaptzAAoJEERPkcg8
  +azng9YP/AzK6MYRv9VzDCZ3rLmVPDlSN8IpaGtuWsOvqLMSuGUPCsHMZYA4vYni
  DJFWINabOtwyzW0ol9Sosnx+/mL3EeqARkVbIN4J8zFe+1FZk0tFs+72Sai0OF8c
  o9i16GPhdLaLC5PvPhcVpxteG2StmPvi4zJ8ALCJ/sUODXrmeWLDXG4jwmx14fIz
  52T+Jw30hXwf2j5XDeP87ApPPAueAu2WuK//Ez2zl/A7AExuP+iqYkmgqBf6QDxB
  c57UAHg6p70x8lgqku/QLdIb4O2CgkG38LySSM9epfXOFApd3hPFWZMKrPp9wbak
  0PlLmf/OmcmRMBRF5YNF/9Qax/Xs1zpAvBiLgbXpEjOhlA6wrZPGD/Dcf4EbxJYP
  2Er5eddT2ymDs7W8dZXmoESP+EzGOwzx3fj+x/yssQ8j2p3Kwd35+LUFfIVBnT3U
  QBper1r3fjmwRa90DZ6JWSKMx2WylJWSKTevPpuj3CtYbfBlWQWBbr/rqC25FfmB
  EeK7tb0GpNk3E2S5pGFBS3SzpmsG0LPiyawYqcKKmyu1QCHqfQzdv2y7XfwJntZS
  53+TRnybZifAPZtmoHzWjTFC5E0h15CUjN9Wh2n23MIkcXcELjHUF/QIs8ZO5xTd
  EaSM9UY89PnL62lEH3Bd8HYiFvYtwIenzULSuV797rsI/nrpfOkWtCBLQVRPIFRh
  a2Vub3JpIDxrYXRvQEZyZWVCU0Qub3JnPokCOAQTAQIAIgIbAwYLCQgHAwIGFQgC
  CQoLBBYCAwECHgECF4AFAlBqm3YACgkQRE+RyDz5rOdSxg/9Fw3Pf2rYwxLS13ro
  2Ssh1MGhYTsGAgLmMgpdtEWZefXI1C6bh7yVAd/yb8E2rP3dI1GgVlKHOW+2y6Qd
  ii5DVT/mcQtAx0YYyXTmX47QijvU4FYILwKugq7ck0ifuocON459sRgP0BmeAy3d
  ufGZELJv/aTbLlgBH9Ig/oV2+t0yWl6RhpQwcqf5WgUH6UYbrdg615gOn/egPRav
  u476WUuKDHJWgLppa+LYffO3fx9Di3MMJ8r/lF4aRyFUsnJ7yAbbSpHb4a2+qEMN
  O0IH76VRQf7HbkBAr7wsYUOD7AOFJMquPXD2zdv+cf8qC5ePd2CNjgKgogkxJxB7
  oyxhcKQdmaZJrKY24rIjSqrc/yYV1ibqGM+5oym8lSp231t/F7KwIMWybIyXZK6q
  VIRxeQ6M7bMGTSE7qx1RyfW/qpW86cNkFC3qk+KPJNF3hnD20bAFygZJLqVD+FLI
  4iQNS0zk4DZJqzgnDde9961ErXpCFr/UZeorM/ikTzGOEi11j6SgxZD8zenQCE8L
  dxSDVIoAIiJYANsQeENhJYlLz/42IfECT5WHYibG3OMUbVGpOM2lWz4UV71vwaCj
  Q9uTUfgi5CL/49GmH1zbpobVs+ug/P4xkS3RNYjk6dGz3AxAjeKtSzCfoL60q0EW
  D4lEnOesaTBIUlF+uuJHVs7MjJ65Ag0EUGqawwEQANEtPnmoB3ESxmMjtirpPhQX
  IOoghAictNWkYNj22y2Bu0vc2TjxWmcteCqTLlGfep8SOD26w7wi1TaR47qupglU
  H50XuTpT1GZFxsJnk2jqMDeYkmaQxVFJNdURc4G1yUdBnJ+t08ywchhhvsIYVxq6
  xQeaBId6Hm3MjVxxzpkW3EdTxl+R4chUP6YlpCTASj+W5XOjt+iXjgjYvFzoD1f7
  Ov3eAqzx5WCqhxsz6Z/7GcDaQSD3zduqVUpOFz1xe/RwXmawxbztv6A6tPZdn+jE
  IscyDMRQ4S7z45/JZo9dCAL9Dwx0ZYxnqE4KFGvUmSkEpEu7Wv34IiMxm18mGgFO
  DFYrprNSbIpf4Ag9WGhQO4/vJ/0gdcNPIva9WzJczwq3lDC45zu/b/ovv4r74isb
  rgBlUpvc/0R7vaXdJ+zIYFanHa+OT9qv2V5UiUgxhpGQaaohh4b3BNqNmHSVYzyw
  JsQmg5RxaPFouyOMUf/QNeByRmXW/MrAhM/jbUA2/p6AYV0YK8Jjwx2NzRAKjVIq
  XJNd0Ux+XLrV7kjRAR4sN/3/mWTOTPfhfuC+zuqN3inbhkISO0DBa9a6Afh871ON
  gvlTWuHLQtjZlAhKBamKh+RvN0xIvYhE96LfgMgIFn3ooscksiArS0SgEcygHYRH
  CMbAPBroFjodIlhiTM1tABEBAAGJAh8EGAECAAkFAlBqmsMCGwwACgkQRE+RyDz5
  rOfoFhAAurRAxoVkhBCrTk1Zx75q6MP9zR4IvazkShRlemE1uXMtymJiY/gcRwIP
  TJyYKuSxWookp0bzaiJG0nts6y76F7jculvf0GQrOyGgGqA3EMVT6Rh9ZZHTfvGe
  ZIjZeKje4Xr02WjxzG8JJCLjZw2hM7raeYmTGK/4WUgxq36qBdT5WI1d3ok6CN2b
  KgZHvkBkvQrRMxnXCunBHqHcPS+V/JXngorfjnABWlOeHwyL41pLvxo0PqCcFO0X
  aW+1m94LXdbIWCPCaXvDlf+1+kwIhx+hG5tiPRAerZrkhoDqfxltOePhKhaYSxNh
  iQfGwPukKCDcZaxi6Atz4MySFSCUYeV03n/mfKoJ2TpFqebkhIukI/CEqNe8IaHU
  21YD+X3b7HlPGkfReLCFo+C8Pq07XgDupTK0846szVR+VVPDnXTW1O4LjeegXU+J
  8lmBYlHhEzNw6twujNIwdkRIJlLIbSP1KU1e05vizf0h75T8ZpeZPgSojF2ujk9x
  UUjE0FKoc2bZmWdiPpoQCezAkY3TZ8/nByyZK66VC39Dn06nmNYvJjWTard5wRUP
  8GY6UEtAU6wvthrPo40UwxTcTO8C8kzMr44DlPwwIWFYrNcpQqYjinCgyG/Xulpu
  FpvjPC8fF6emgWE1QyRgZqcjBdFpOqlBQH8nyjchmfhodkiS+EA=
  =jQtb
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.157 Josef Karthauser <joe@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/E6B15016 2000-10-19 Josef Karthauser <joe@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 7266 8EAF 82C2 D439 5642  AC26 5D52 1C8C E6B1 5016
  uid                            Josef Karthauser <joe@tao.org.uk>
  uid                            Josef Karthauser <joe@uk.FreeBSD.org>
  uid                            [revoked] Josef Karthauser <josef@bsdi.com>
  uid                            [revoked] Josef Karthauser <joe@pavilion.net>
  sub  2048g/1178B692 2000-10-19


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 6633 characters]
  p5J1gj4xWykgTuA=
  =U6zf
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.158 Vinod Kashyap <vkashyap@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/04FCCDD3 2004-02-19 Vinod Kashyap (gnupg key)
  <vkashyap@freebsd.org>
       Key fingerprint = 9B83 0B55 604F E491 B7D2  759D DF92 DAA0 04FC CDD3


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mIsEQDQwdAEEANxnThVC8GNO9VXTjWFhJh7XgMLHf9jDd0B1804WUqc3c76r8y/k
  AXZ8e3kNH1rpa+VJ0rYQnurQg5BeFQny8TzU6PC9QSdqNKSCvhai6B+w3t15sKJK
  nGZ7DwyoyuShMFNMVF250KS7dEZnYy8yrtopCIWJAWzuzuQQtmUYk4B5AAYptDBW
  aW5vZCBLYXNoeWFwIChnbnVwZyBrZXkpIDx2a2FzaHlhcEBmcmVlYnNkLm9yZz6I
  tAQTAQIAHgUCQDQwdAIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRDfktqgBPzN
  031cA/9ZuwCRbYhTHWzOhQuT8dm7Bby0wEq+KzkULXd/ExgxCu/54t9M7csD378X
  /Fg2erLP2J8cYIcVXmdtIJO8AwZRw5GgmVP+h1sEY+KT8jiJNlX2hB/9qCmng3FY
  ItLBY2t7XVmTPMw8BLANE7PJ1LKT/OoUHEk0OjK53KKGNU2oUA==
  =VzLE
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.159 Kris Kennaway <kris@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/68E840A5 2000-01-14 Kris Kennaway <kris@citusc.usc.edu>
       Key fingerprint = E65D 0E7D 7E16 B212 1BD6  39EE 5ABC B405 68E8 40A5
  uid                            Kris Kennaway <kris@FreeBSD.org>
  uid                            Kris Kennaway <kris@obsecurity.org>
  sub  2048g/03A41C45 2000-01-14 [expires: 2006-01-14]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 4422 characters]
  iPF6/kmr9BBQtr2aUQCfb2ycB69cTi+09jXD31k8PffbIis=
  =nTL1
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.160 Giorgos Keramidas <keramida@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/318603B6 2001-09-21
        Key fingerprint = C1EB 0653 DB8B A557 3829  00F9 D60F 941A 3186 03B6
  uid                  Giorgos Keramidas <keramida@FreeBSD.org>
  uid                  Giorgos Keramidas <keramida@ceid.upatras.gr>
  uid                  Giorgos Keramidas <keramida@hellug.gr>
  uid                  Giorgos Keramidas <keramida@linux.gr>
  uid                  Giorgos Keramidas <gkeramidas@gmail.com>
  sub   1024g/50FDBAD1 2001-09-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 18291 characters]
  rkbWaRVzAJ4oA62xKNbHfUJWJOrlny+YSCPRpg==
  =PK2k
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.161 Max Khon <fjoe@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/6B87E212 2009-02-17
        Key fingerprint = 124D EC6C 6365 D41A 497A  9C3E FCF3 8708 6B87 E212
  uid                  Max Khon <fjoe@FreeBSD.org>
  uid                  Max Khon <fjoe@samodelkin.net>
  sub   2048g/CB71491D 2009-02-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEmbEFERBACe5xJF2u+R6020qrAb42ZcqdTUFDepqVWI/qrxXoEpC+fxAD4x
  9s8zilNIZkG6NVpEr7swAWG3+XMSqM5vdtGDj09JFsGEuREB05JTzIBtqGGKWuEn
  Mhg/3K1ZxPPwAokm0Sr3kiGk0Q0O+dTesc1kq6xjuDYC1CrLKwVewp8GqwCg2irJ
  MsYAfODJFAXdK37hG9T5TB0D/2CqorXSukQ2L4U7aFOYlWtDnY61c+gLC9JKJSD1
  TfNTjlJqfu7/1LqVglFZ54Pp6mXYSheq1N853jBFFKAfByiTvD8BFbUsCue/aJHc
  W+STjM8J9fY+oyi/OMZdgdseQ9fn4Y87sK9As/JsE/z4V+kn0V7+x2mqTJwqsSNe
  1JyPBACeQ+yEVchDkoyK+lPgjHYQIqrPbu4SrRalR/WkAwPE95b3j8RHNsX9PL6T
  J3yDxXTOxQgfoCVhS0KPgLoLKTfRf3CvSZYduFkWJgeCtoKaYn9nBzcnlnCjrGvh
  1bplgiOX/4x07aHEYgVRan1Wed2pPjpT7WWy6NDC0VP2HmvpN7QeTWF4IEtob24g
  PGZqb2VAc2Ftb2RlbGtpbi5uZXQ+iGAEExECACAFAkmbEFECGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRD884cIa4fiEr9CAKCYt+Yc1AiBqAkz1fwDxLC6Kim4
  LQCfXGLJOc7rvsR7lNT8ftexwa36dq+0G01heCBLaG9uIDxmam9lQEZyZWVCU0Qu
  b3JnPohgBBMRAgAgBQJJmxB0AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQ
  /POHCGuH4hLIcgCfZ8MJjAT+wFB5DfbtNELP72xoTqoAoNXtUquEkBo3pkt2M089
  xPqKnBDvuQINBEmbEFEQCAD49pzUGeoNT6HqnHx56l/+eqMljCm9OMUpt3CeNU5j
  UisWVb4yv83VP8cliLDYw5pWCm4TTSbsG+OdYrwm2l+lIVIUeST0XMxK4VeoNTJF
  DavUs2r6XS0Lspr60Ynnp8z8bA5/O/C82DB9AGo4dpew6ybQoXRyY3O1JAWBucuh
  Y/ti5hGtKT/n82XHYtD/Z8BcHN6DVEsU+tn6FWeKu1yZqen98ZN/KOO0GhBAgTn0
  AyxVYC7sbsul8OHBgNKhUvukIBIHCjZWPYTqJwrwKwlrGLENiUd0sgcugRP7sEEI
  iGdqT3/uy+IcaKP8iHPWUD3lrqV9d74JXjFu7GZoMId3AAMFB/9MT4CxcJGMBBs6
  +icdnFwHIGAxBkUXFCSgQsVr4OyhHx8Ac+WDIIeHLF83kd1PKG+ecAxhxwF+MlgG
  kU/Qk9pVwBJBM/Gs+hrwOQODsf5+sp3CcudICSzAXtzm1A01CQVfqQYCscZDQvW6
  ikJZspLLJkbHG+p103C6xsmcOM3qFJN3erQpwRfhqwvKSwH7/pjxijEc6tvTzj3X
  nW/rAUZIHlB4PzSlLZ4plFLgYMBt73ewlt6lKXmMrnhFwJtcA+2bIQd3dAWo3Eba
  feGK5hqHATowvVgLjx+ihE4TdpA7kXyfZ+nP2bGFaCR8JnWVtKZkTqaWrU9xRPpB
  3YwQNOtBiEkEGBECAAkFAkmbEFECGwwACgkQ/POHCGuH4hLFaQCfbr9tE8O9EUjf
  Mre0CBDDd2Ck2sIAnigLJE2wP8hPmK9bSvzEcd1qKpnT
  =3qdH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.162 Manolis Kiagias <manolis@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/6E0FB494 2006-08-22
        Key fingerprint = F820 5AAF 7112 2CDD 23D8  3BDF 67F3 311A 6E0F B494
  uid                  Manolis Kiagias <manolis@FreeBSD.org>
  uid                  Manolis Kiagias <sonicy@otenet.gr>
  uid                  Manolis Kiagias (A.K.A. sonic, sonicy, sonic2000gr)
  <sonic@diktia.dyndns.org>
  sub   2048g/EB94B411 2006-08-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBETrHk0RBADYhjqulMVEFFnTMQcFbUpNad/uZ589qbTFE0wzbEy1EOQZfcCW
  p1m6gq5e/aijOC5cj7bg1OBPSiDZWXT2/Y22eiEYK0ghpTrb0Y69xhLtZI5om5eD
  HmdNhytM48cyhvc7gqm3hBNtLWVNskcHRQU7rd/S1cjQHS5LnHgpPgnVrwCghFub
  wCn4j+jZtbwjuksX9TIreC8D/jlA2Q4CfoJuXTBkTCIXwFSXWRg71VIP/Mv54JaN
  g778e5QxiEowNJ6OwYfbkOa491QEERGWxs1FI0WCrrc1OXJVCUau3/kiKpZYC/cW
  CiTEDIeEsw2AHKuOVWhkbbhtUTms57gBqQ2+9IHmkcmKcusw9I5mAiGLLfGLgfBC
  VpDrBACc8jLhV8kMmfW1x0QGYkQ0/k/rA8/nDo2bfe7+bXoGmGjFvUKiMJT7C54O
  nnMfTKWlOvSrc6HZ3ijKNMTL/NteI5TeBO7Cd24BzzwEnqyAx+2wI4WUSKcxmew7
  BcXQi1UYhim+bobn1ksQ/vlDDWBBqYyyh+l/h4m5S5lG5dXGebQiTWFub2xpcyBL
  aWFnaWFzIDxzb25pY3lAb3RlbmV0LmdyPohgBBMRAgAgBQJGX/+iAhsDBgsJCAcD
  AgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQZ/MxGm4PtJRMsACePa4SsmNDWV8DXv/oo5D7
  XJwoAlUAn2sO1W8dSzyt8dKcU4a9/8/7UGSniEYEEBECAAYFAkfmBh8ACgkQ1g+U
  GjGGA7YpWACfa0OiwJ498UvMtC7FO1IDaz1XCCUAnApZ6SbLcInAs8HiWc7MxwQy
  CYAmtE1NYW5vbGlzIEtpYWdpYXMgKEEuSy5BLiBzb25pYywgc29uaWN5LCBzb25p
  YzIwMDBncikgPHNvbmljQGRpa3RpYS5keW5kbnMub3JnPoheBBMRAgAeBQJE6x5N
  AhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEGfzMRpuD7SUA84An2lUyH/uT4WO
  6VnWvAojQn67VlI1AJ97ZjmCpjDzesP/ymHtsfLqZN7BqoheBBMRAgAeBQJE6x5N
  AhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEGfzMRpuD7SUA84An3wjXvFKgYi2
  3n0tI1s+fmhvW6+0AJ9tLgfRP8kfsJ5k5cIQiGp2+NbGsohGBBARAgAGBQJH5gYf
  AAoJENYPlBoxhgO2nnwAoLD6IlMVRwFPZwJUpdnaBvllZshiAKCImg/wIzfQ1OOg
  +325y5Ym+a0TWbQlTWFub2xpcyBLaWFnaWFzIDxtYW5vbGlzQEZyZWVCU0Qub3Jn
  PohgBBMRAgAgBQJIMxZ9AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQZ/Mx
  Gm4PtJSDCgCZARCfhV4ITYxz5lOJrhpLlBmFjhsAnisPyWloawVqmZgq/k46r8Om
  IgyxuQINBETrHnEQCACMx04CokMkxgtf1Jt/XqIFL7PT+ieA5n4cSkUwMmFcHN/Z
  W26WjAbhOXYCgnMH58fZa8qD25ao5KGdYbL7t1Zbt01hbyQiZgh1J92jvSQ9cg1A
  q6cq465Wng9W16X1D4MNi97F37DEp5g0T4sFVBoAnApGU4kVpjfKcdb0IU//eQBJ
  KGuhG8BtHM8w2RmAvHV4Kyf3VROXh9Hsk+VRDmCQRO9D9ZZFC8zxG0KNcqtC3hym
  qlIgIpZVK/INqRocdLMhQxL2ULZpneGzHDTqVCmfSSeNfnFr9d5GLd7ROMBuYMTx
  KS7TQyAN/xC3RMKyZmFSliSpQFw/AOUnG9i0Z/nDAAMFB/wIarW6c1h+lgP+B6vn
  sRI9StPYzS9QYogCpK6jwEMsmAzRGUrWgw+uIyxujKqcIlWypELDzPZJ34sjoRYy
  CCIHfdyNhFAGiZXKmdjETFFsFEN+Q3c58mXHYnVg65taQU01ISpwRhL0wsG4uws6
  QFVzX6lgIwtoIEPUr7ptr8N0zLUI9BE3S077WuscEnQMUiRcY9XmnP3ms1tQviVa
  ShTRG0yhVAg77YH7/PAS5tflVD8RlY5B3QFX9gTEXz9vhfgIy3FxWppP3GiVkXsy
  29GMMW8/sq9k8cpJrBRyfEXGhR+FCpgT9Vixo60iWpIfF2RaxxI0yUu5XnjcyAQj
  tWO6iEkEGBECAAkFAkTrHnECGwwACgkQZ/MxGm4PtJTy8QCfY3IIv45shk4Um8ts
  x4PX/wzHxscAoIHPNcR8OKoESON7vCoepxdHTQ9n
  =3/vj
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.163 Jung-uk Kim <jkim@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/D932A1CE 2012-11-19
        Key fingerprint = 2202 B5FB 78B7 A303 4919  B7C7 25E9 69B1 D932 A1CE
  uid                  Jung-uk Kim <jkim@FreeBSD.org>
  sub   2048R/41858FC6 2012-11-19


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFCqm1kBCADdoV45Z2rQ1wOqE1kuEJah67+nsKRI13YlHvg1ILW72ny/Ku+p
  +CT7E0ZpIxYUwc1P6KmheCXq234wRjmSZ7/krDHdFezT2ZUiwRZlWnnDjEIpzxok
  m92W18Qi7o8CMTou3iTKtTVq/c2R5TcrcC8y/TACXPFABhpHNngmIbIrQGUsHifE
  YuJwiETr8s76HhdJwtZIWPGSjFW+Yl817e9X0Pa4A1/Y3bsA/KNmZW+CIkv/zy5k
  g8wpGomR+JrLdt+5MUziZA8gqCJycZa640RUGAF3QtdMHd2t1/ERQx/wje0LXBdD
  p+0fG5b9IUH/UBtT4OJr3WjNJr7Lufz2KElPABEBAAG0Hkp1bmctdWsgS2ltIDxq
  a2ltQEZyZWVCU0Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCUKqbWQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoL
  BBYCAwECHgECF4AACgkQJelpsdkyoc6sbwf/YC84nBelpcachGrIhPV4DLcvCA4e
  T5e1G5WN6WWehpio7yMoM3G4TbTvrDpzrlFIIYxVKEyNRxfRLKeKIDjb4S/vzVbY
  nH8kuwYSlaVSmHOzu9fwfgiceElKMukVbQRTOBa3e8JLxoRG3A1TCo6AZXMY+PnN
  8UIWHbrwjyqOprXlZMC7BLyE5cu7oEHWpiwkXIuy3FJzfs06yzPSxH6DNGJSFZVk
  oHReo8fUBMs1Imn6w1DrDunepan88WAhRTQjM0kM0MrWI8oEnhtoYwWSm9FMpwK/
  mdcdxTMuak4+GqKgZiOj02vMzqRYYEijCrUx4dKsU6SGJ6SMNJd01ETu/YhGBBMR
  AgAGBQJQqpyZAAoJEJpWstW/ap1TgYcAoM4MdE4GFn11n3b0nrEA+LzYQgDlAJ9j
  0YnyI/0Il/zsgOuXLvt8+MeJSrkBDQRQqptZAQgApPIqqTzBVG6NukFvKzak0CrC
  4zrsRfUGskoYXQTqdeM+ajRdZ/zMebcFdut/RDwJhPMJ4UV8HfGGwhae0Yy/qWs2
  9NoNsmhicj+jrrSZLYsnjrnDqCjJ6wLHOEKhcPd9e/J3QdUlfI3tll+i1eqvr2xW
  kd+ct6IownrdvEhBzQsEQBgJYKy+pQ0KqAoJ9x5bnRN8dXzdq8o1FoVEN6zXNeGt
  n7TT9xMDMyJeItlvOOQyDr30Ne0vBBlPKJX7oiqEri/N4CeIDhUS6fd6qk9/ENwI
  jEThKJB1xJFzXWKpeZ9XsxPVSJn7KpBiiWYhh3Bphs+oitaTntpo3GYWfyzf+QAR
  AQABiQEfBBgBAgAJBQJQqptZAhsMAAoJECXpabHZMqHO6KkH/R1KWRN+t6zZRJ7h
  Xkf39iZ7DgentWwnSjKTUryPsUrr2IliFo/z2vef3dlV+RxoTIvK38Tj6hcN8KtS
  YSdCDuQrmGg6x6JzoO0RnFhZz753JqMVCeWnLKcUZXd2j3fanOAE/vvvYFFS5aq2
  KYb99fj3Cf6q9TkRIKpjD4/P1XBcOrmrJLbsWAqNhESCFlTgXdTF0hdsRsoelebw
  watpgAdCNH6aPbx7DjAyVI6HxNODbWrwFGOxRRJvmP5dyGOD+LuFNJtmjJKwrZK7
  ODRzrEZSW7T0Ghor/LWs8r7UDP9HWibxLF5K6Vsgh78ncA9PHxDsXGIMbgkynyfm
  ONweM/o=
  =cRAI
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.164 Zack Kirsch <zack@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/1A725562 2010-11-05 Zack Kirsch <zack@freebsd.org>
       Key fingerprint = A8CC AA5E FB47 A386 E757  A2B8 BDD2 0684 1A72 5562
  sub  1024g/6BFE2C06 2010-11-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEzUTbERBACySFcOGxN2msGiMvx9yhyQuklGdDgYKAzm/TNlImVQF6q3qhcb
  CJ6FaE99kFG5EmQXT8uCRSzb3/dIvNrhjTxrmT63kjs67mKnyHky3wP0NHCNSmZs
  b5Ky3h/SPOpb06S4zmhI7MGEm/xwBkQqc2YqfYTzRW83VNS9e/sTNzzwBwCguOPz
  Hr++4PFj0nr8I6r5HKMrfzcD/i5B4dhi25M/KlQsM2dh3r/z8KZ/79gmHKBJMrHg
  zI3sczQvXNo7jgaJwqgSInlfSoKKFyBw6Oqr0kP31E0K6ZKdrbpH982BSx5qtGe2
  xnDJNHrSOtgFqg3EW9DaYImdUmUOeW31evMwhjCYGSZF6iNVh6sahfZNFwmEgUXU
  +zBJA/0YeIPcQNdOapJ8H/ATRH7SLyMME+GIOx+85VCD2VBOq+WCSN8U7gJ/FFTn
  0NCVAVtPt/IAOMCZTob2as0C4w3Ho3YZTnl0jl1taYCRQnENQoVoT7cCqN4auypU
  0H2EvGPGUie+iZ4r+G2LLdrqPMiR5UTRcZuPk9O3VWXPpeJuoLQeWmFjayBLaXJz
  Y2ggPHphY2tAZnJlZWJzZC5vcmc+iF4EExECAB4FAkzUTbECGwMGCwkIBwMCAxUC
  AwMWAgECHgECF4AACgkQvdIGhBpyVWKvcwCfXGP1APXbQMWyacrwv4vfCjdTUpYA
  njYDgW1ok7AiabZjdT6APpGeqDKyuQENBEzUTbIQBACYKMjEfC82aby7YMRmNqCR
  IDU43ipbpRsUSz+TdHe61OYBL3eOFM5N4gp7tTmLisoW7AzFdiDgM9CUv9V/+ucO
  cM+Kmloqe65XWyCQchCISe5+8mMqFG617aDvQihHjho473IxlersxGS76WG7RDUn
  EP7gQeU/MzBcKi5Wk1ocOwADBQP/ZAgj3Oub0ntbBealsqEydjhysMMCOjOWJ75h
  lmBfH++UXiN3rFdzHzGlwLhTLY6I992YZM5fYPw/ta3w5Y2Cm8c3QqG+RcoyK+dH
  c9ce80Ddq1DV4F7RWNhjl3ej9kOneb0XhPdZ3FVDlc0P/88+5nL4bRLMuzp7g5rI
  ONhG5W+ISQQYEQIACQUCTNRNsgIbDAAKCRC90gaEGnJVYhriAJ0Y6dyrFOU4sLuR
  +KLw5h/8RgCNPwCfVayO/zLdURlB+BOpbmyxn6WnCLg=
  =sdsn
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.165 Jakub Klama <jceel@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/2AAEA67D 2011-09-27
        Key fingerprint = 40D6 097A 174F 511B 80EB  F3A3 0946 4193 2AAE A67D
  uid                  Jakub Klama <jceel@FreeBSD.org>
  sub   2048R/5291BC4D 2011-09-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE6BwQkBCACllA3LvksIethpx05Q3MwzG/bAcPBlclrl/tRlPtPGYqYlSfRc
  iVWKzOHq7k9+vVkaMmGwCyjj7/AE4vw2MPWCKODX2awW7xG7mcHWUZBYBcK4b+Wp
  2kpUrxyeZwSmzdqj3p4t9vSyY9njTNkRaJ3B1ozlEx+8vq3SgFHZFglHjuyyDi0R
  S8jMIXrHJb3mhnTABRh90vIj0eHHsuq75YwnWdBNyFU8t50zT/mshUCGlX7UWqEX
  WhsXXlqNqcFRW/AGpqwj8lHcLC7SyrNB8wu37L+duIqcmnTeT6aOjHc57Zle8Jdj
  EtUVtRoJ4txRnHLQM3B4sZ7ybP3sCTMnPzV/ABEBAAG0H0pha3ViIEtsYW1hIDxq
  Y2VlbEBGcmVlQlNELm9yZz6JATgEEwECACIFAk6BwQkCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkK
  CwQWAgMBAh4BAheAAAoJEAlGQZMqrqZ9C9wH+gJzw7uvpz5VwJRN3buK4n46v8qU
  YFQrWwGzVO0R5QMrFcN6x7FzZupLFx3BOih1ak3UPVyJ3fcMCORAHU1QkCnwCBnm
  IUNRGPwC2WvD0hiBcBXpe6BRbshyeWkvqaclnSvcOWUZP58gmJnLZjCs5ke+se/T
  gZgSTTuN7mMFCG7MA4EXcvtIX8VWXWVyXufXFdBQnQkuLtboetYE692063YUIslK
  URw53loB9jonBkZ2lWPkN6Q0HF/34HrP/Bw4ZZnYZ/gzfFhoQdrRxCBaK7R2TrJ2
  kF2FSUtsCHJWgLq0cYygf4pCz7oYTt9x5IuubH4SDAjV65JgMic2RKkehE25AQ0E
  ToHBCQEIAMopCcGmuQPYBVgEcl1bEtwG87mJJzpTNBlOaE7JCUK7KSI+9qE5o5Tu
  jqFF39mu3Gr1kecsmtNNfCNW+ja9MtTatcnsMWMhZ5uNFUG3y2+Kotp1DEWTAZcM
  9TnX9IrnyLQvyLVJT5LI4qEcsAYHrLyJMrCu7c53M+RVigvimniKvW0yBZECxqYv
  nq/b0BSJovmtdXnO3wHLgz3dDcMnOAgGNsMpBztoRjiC5ssSCEfnCMLXVjmOa6Ji
  kRL740TTNK1HK00Wk0pfi5NEiTq+XTyFg0ekeMZIIIRQZHkFFA/ThJoEvvOb9pv5
  vkxifCjz0NFTecttnpVDSPWq77KYM7UAEQEAAYkBHwQYAQIACQUCToHBCQIbDAAK
  CRAJRkGTKq6mfXU6B/93a1Us9ESZfzwjg5kd2Rf9GtzJkEUlEKKJWkG7eK/6p3pr
  Qlrv2S4coikPCbasdxi4INbQbtDP44Hr6LNCRXB4VCeDbOA0W5H4hO4y1kWXbdTN
  X1pTXBPgj5kFe9lFQK9arHDgJsJaqKtDETlTmH/iI9xc51ZM5aeB4i963KixnPFy
  KFHjjAynTZSIMd8JXYul+kWpSSP5dckvW4G97PPoqbz4lsDUsgjf5Lg1lhThjlDz
  Jwm8yXz0fqORkB+wlEj1fsF5itmP+sG0YipncjFXGf/0ToggRucsSlDWBV7l9wBo
  HeAGT9bpY64DAhB5SLQBDphtBChiit4TJqkWVs/4
  =Rt4u
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.166 Andreas Klemm <andreas@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/6C6F6CBA 2001-01-06 Andreas Klemm <andreas.klemm@eu.didata.com>
       Key fingerprint = F028 D51A 0D42 DD67 4109  19A3 777A 3E94 6C6F 6CBA
  uid                            Andreas Klemm <andreas@klemm.gtn.com>
  uid                            Andreas Klemm <andreas@FreeBSD.org>
  uid                            Andreas Klemm <andreas@apsfilter.org>
  sub  2048g/FE23F866 2001-01-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDpXnNsRBACosqQnFwHgBcl+H2TXLWG/uAAdcZ3d4vlC9tKIPif/WovfOTuA
  CM5KMb1Of2uAQm5S6KpSCDSudZIZw2az3ka5ESQt82kgd/1Ue8FJDdPkGY1RZrEp
  Zq7VDPfENAM8NuYCXIdVYpd860tIfongUbpgHq9dA/bgoDDHXlaBQzUMNwCgurYO
  XH1FSx7vApyBFqaE9ZKglRED/jbd0UeQ8E2Y8jvoHgn9kDGjqgTxNerLK2g7gRgx
  o0U2do7kjKKWoUfij/x3RRpGUDzkB9xhibyoPQKuVim4NVNdoUoqjuSDnoDT+XtL
  B8bYGXAAROPXu1AT1r/P5k3kSHDExu1qfLEk9Sch7CKrVdNaZHsrknbmFPPmhdsf
  zz17A/oCfA5tXthQ4YOlmyjJXiMmiD/aX1fQovjayQDD/diNYQ/z3JUuaA01Nhw4
  02LDFCk0xO2T8wWIC8Ox9J7twKKBT9Ep1MpZw/mY7XlpTFP82ls15pNIshogjlX8
  23aBC+xrRda6SqTAnqsneyxGujSkS4sNubUWaQf0UUfcxZpA77QlQW5kcmVhcyBL
  bGVtbSA8YW5kcmVhc0BrbGVtbS5ndG4uY29tPohXBBMRAgAXBQI6V5zbBQsHCgME
  AxUDAgMWAgECF4AACgkQd3o+lGxvbLqQrwCbBNMKCTamyfzbL+69hya4MTApyOgA
  oIBKu//LaM9gC+rfYUSFRaVY5PJetCNBbmRyZWFzIEtsZW1tIDxhbmRyZWFzQEZy
  ZWVCU0Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI6V51BBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQd3o+
  lGxvbLpvuACeJLJc2HBP42h8lVDWTZwV3qstGXUAn3yIgz/FK7+//Ax2ceO115u9
  T76ptCVBbmRyZWFzIEtsZW1tIDxhbmRyZWFzQGFwc2ZpbHRlci5vcmc+iFcEExEC
  ABcFAjpXnVgFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRB3ej6UbG9suq2VAJ9TDD3a6fsP
  E79VBmop25fpGRsmAACgobOH43x4KJJxNSFM+sOY2QCv+rS0K0FuZHJlYXMgS2xl
  bW0gPGFuZHJlYXMua2xlbW1AZXUuZGlkYXRhLmNvbT6IVwQTEQIAFwUCOledhAUL
  BwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEHd6PpRsb2y6vC8AoIPWrHd+jYEXzo838pxFoJ+x
  v0N5AJ9kyfJz4y0UjGdwMrfLCRL1+h/OwLkCDQQ6V50XEAgA7nyqQb43D5Nl+4bd
  pwt+JqTn9/MnmG1Cw0h3++JAMijW/WTGGrpgpuFhtvfjs0nJ3FZMlDjdRfJ2LKa4
  xR4J/2gIkYzvuI+JaiojvyaKnO/VZC10zH+kQmEfAZTSONucKPOPPrOX87fJ/SLC
  RRPJdjR/kcub/yR7lZ9jI+5fKmv06Vgdx5agvL92eY14FdEhg4BiN99CKyOIdTPF
  xgj2bCultqldQ0FhB5Iw+IYwqV6BJsRewrNJNoXcYLeHkOyf3ULxYwYmu/wh24jW
  ibfotTy/hvRO6CBG1+r+Svqxj161T8vtFWEDdlMW9Efog3O7zjI8lXWF2pOgGWt3
  7g99GwADBQf7BlcqJ8R4BrI/Z8cJbvWWBftMC/dx8F63ISjq65PKc5izq4fSlJWb
  AEDyTv59Gv7qDSQ+ECnjivw+FBu//BY993kXLIE2KB0AY6jgMz7F4JsBhYofGMSE
  uCFgvh9c3EO326RtkgsQKM4pOC6LFZRAedjo6LZzm9k2JZK2Xv8fsLZIW9dSEtqG
  ch32Uu9AfThrFnZ6cApeRnxWZe3btBXbgxK2w3jT16j+CtIbeJGWdF8NN7IZ4+4v
  PzdDAVBwAR2iUz9vn/d0fGhVYLHBFekfB0jyl9gfgPLkXyMorDOhJ1nhdAI9Jm6g
  7FThPfNDzfgEPEgSyVuMqEoti01u0dw7AIhGBBgRAgAGBQI6V50XAAoJEHd6PpRs
  b2y6l8wAmQHMTVyf5sddE7j9+RCEC9L3VluJAJsFafICjeu6dBMwi4QQaB0zqja4
  7A==
  =E/l3
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.167 Johann Kois <jkois@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/DD61C2D8 2004-06-27 Johann Kois <J.Kois@web.de>
       Key fingerprint = 8B70 03DB 3C45 E71D 0ED4  4825 FEB0 EBEF DD61 C2D8
  uid                            Johann Kois <jkois@freebsd.org>
  sub  1024g/568307CB 2004-06-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEDetekRBAD7mBgP351FCNnqp360OUy+ZKCr2IxUU/Tyffqyrrgiol16kTEO
  bpImo5cgZcw+y3wTSgGxwbb+UmUcJhLDO0olDNOCOYdBzzKfTyZwLzgVaC/XZ2dE
  LQa+3FnIp0btyU9vermk7GqWJqvVUTnMSjinqWS0MfgrcuEXjXTQ1b3b6wCgutKz
  BhEasg38JthFvIownezYwHcEALNJsxEnsfEMm+DQXPUvWTiScu2QR2v0BVVzfg1w
  DMaEnSjw44NF+cyyKXfqx3hYkboRw66GMvcbfl7AYh7ThfDjof5MHfBbe6aeJwd+
  pyVS9BRiXMDbwnuPm31K1zsyCr6XeQquM204Jb1fdMiFEi22A2VxQxAY4cjenvgx
  2UIFBACBHtPfsK8QyAXlNtTQqvMEQe01pXm3u90pL8DBoWsWR9vDIlnJLaMgi2jG
  xBNQp9UP9ZxS+BiAoEkUficsoPvoMkzQBSnfcDJfnyCXranBuuhsF4mzvEO8uLJw
  4NwT+7jij0udeWe3Ymd4ppWHEADhx7PLdYdq4Kczuu0XcGqHarQbSm9oYW5uIEtv
  aXMgPEouS29pc0B3ZWIuZGU+iGEEExECACECGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgEC
  F4AFAkGV02gCGQEACgkQ/rDr791hwtgJbwCfeBGfFaR0IIUhvfVy7GYFQUjHuYQA
  nR0Vl/9xS9SbGpk9nqDCHooXgrCPtB9Kb2hhbm4gS29pcyA8amtvaXNAZnJlZWJz
  ZC5vcmc+iF4EExECAB4FAkGTw+cCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ
  /rDr791hwtg4zgCeNkjhClKqeDjTWvoSuh805WDuXnUAoKFid8813Hg7HATB4UwD
  3KvmHBIFuQENBEDetekQBADtrxEvnshp47wNGP33Vwas4RtDVp40lC51yVFj9Ior
  zXhq9SD20gz8qPCwG3a4Srhbh3rgjPvzzqcjSE/axk5+LwJ2KHySlpfwu4wTtddf
  o6JzlJYWtQE+bcp65vnd6L5DGJsm1KmRTOZOL6wWxTXft4lgxfg1MEbzOKcL5YnU
  BwADBQP9FCPfDZYwAsZya5h3aAd9yg6dvDsObs1D1MMIiygr54/cmGUiPcI6zaga
  hTfDiDGanlBk1idFVKh0A6ZEza55NA45lJ02W9amWvrjG+PB8wTX4IWRAmDN4ql4
  QuahtHsciUVzw4BtHhPtM1+DpT+C6aPwclpmxX2Az8tHDjHKdq+ISQQYEQIACQUC
  QN616QIbDAAKCRD+sOvv3WHC2ICsAJ0fvZ0rq70bwTIWfgYq3N3fSZfR6wCfdrgZ
  /8nwcdMpTA2LAo1YbndxFW8=
  =VCND
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.168 Sergei Kolobov <sergei@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/3BA53401 2003-10-10 Sergei Kolobov <sergei@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = A2F4 5F34 0586 CC9C 493A  347C 14EC 6E69 3BA5 3401
  uid                            Sergei Kolobov <sergei@kolobov.com>
  sub  2048g/F8243671 2003-10-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD+GP80RBACjmIRFKqJ337zOjW51eExucWRny0pu5fuGaxuJmGSbKaJRAORU
  1jx9i/Cxcw7iwrnbR5xeyjWLDb7FIAemPltBItt0tE9H4pQXgP8d8VL3eehguMda
  o0yfP7WUm3U9uriJEJ8141Yql5IR0e8isQa+YsYbkd2RmDdCMDdC3W0Q9wCgsquv
  jc1gvAh7ypvhk8VLhflAeZcD/jQclE6S2zLZ1DSP2Q5mmuMS2ouRV6Z+fbWKF9XF
  TSxdLevWcXmPqvsXFT75cz8pcBIw4c/wVd8OsPU2fd+1LZCFdms1PqLjhUfXgVbP
  Q1Pl8zCAyriSnR2+BDwUMGzEgidkTjmjlbwhGzPsSJ8rv4i18xYs/JbmkeAV/ZBA
  e6jrA/wMU3ho5aIJ69KxZb3bmPVHYrqL8Q3n51uYausLxdHDMxVvjL06VAGWbF/h
  TdiFJ1ngMKfcfzI5/awpKwb9FPbERuNvmT10MDKumFW3xSAJMRzxh7O61u8N7dmc
  xLdirICQMRN2jPo3v8T2ANsdydVTn89nqdpg4Bo9Rsz/Fdnrm7QjU2VyZ2VpIEtv
  bG9ib3YgPHNlcmdlaUBrb2xvYm92LmNvbT6IXgQTEQIAHgUCP4Y/zQIbAwYLCQgH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRAU7G5pO6U0ASlRAJ4mnVHx0rA5dhw0scFGOddP
  cH/w9wCdG6HPWlDpXFB5nkpQalMnGzLAkka0I1NlcmdlaSBLb2xvYm92IDxzZXJn
  ZWlARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAj+VJGgCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgEC
  HgECF4AACgkQFOxuaTulNAHJ7wCfbcMzZiTmwuTD7wLTxvzC35OQE1YAn3et7KAt
  aLZuVXYIDROr33RIlfcUuQINBD+GQA4QCACIrLJbs3SkUJpuvYC1N/iykFYGHKPM
  L+XCCK3A4HL6f+GyCpvajz62cjUfuXv/pkLjcYANnqKKPJu6Bj2rFmOG785R/RPD
  o2dl+zlZ0fggQAv8zZqIP2KyQRSVa44Pxc/G1V5odcg/QOcKU+FZrkRXoz8SqfDU
  OEfarQP687+DU+Th0Nwn5M20+0ml7yw0/y9DtggWXzlWyIdYfhU+8HckvzgXnUFA
  tPdfDUzUxEjvVBUwZ5iHtUlId6sHiiTCS/fbnRzwJA1Pu1E52B2AfsLxFrwV5cRC
  ASfi7IGhZazGCctqZi4hbWQCB/+ipEVGct+bD9BpW9yS/JiMAxcwE0ubAAMFB/9F
  k6mZUzBbxQkSbXP4w1VSxf2m/lIV9v9M0LCMwjmcsJzsdLUG/i3Zo+hAjT+GznMU
  DVzPHq55LiNs2MKC8WKHXgXFCB2uoZvlGu88I2JjucoeibtC7zbKmVOntuY55zTk
  uiGkGRawIIKC6oqVFV0EGXxrcJ6v3/0vgBQSva08reETZaUFe3ivt0rU0NSbhVJ0
  1WiPXk9wFY0ccemUVmdcX4hhC0yyBB0px4qbEBY3+mtHpFVh/r24GXvWXkbLowGd
  nmKeigX/tlRyYgPHLM2goUHUYe0erbKp2fyeQhockLOWY0DBFcFRK2kSx9HYdtcI
  N45tvtkBza2O8C7uCtwgiEkEGBECAAkFAj+GQA4CGwwACgkQFOxuaTulNAGwbwCe
  P3RXUuqmNGYCM0IXPlop9XLZIcQAn1B9zRfHFJm7tgMI0A6Avybs7V8i
  =EDjf
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.169 Maxim Konovalov <maxim@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/2C172083 2002-05-21 Maxim Konovalov <maxim@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 6550 6C02 EFC2 50F1 B7A3  D694 ECF0 E90B 2C17 2083
  uid                            Maxim Konovalov <maxim@macomnet.ru>
  sub  1024g/F305DDCA 2002-05-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDzqHSERBACUPYN18/fnXdsI3CsH/UgX7CL1yLSgTCTbEA7p/jPA78svM0Kt
  aHdZG+mhZH9u//SaPuKPoF6OST7pb5ee48bppzL8v1+zYIAUWib/ImR/ZEGi5SzM
  mYtNCrK3YTblaHoeKKSrVwYvFi4HYQZWG3hcXaozhZRVQTnGnDdQYriSVwCg24Pl
  UzXu1n8lw+4zDlW3eGIkxEMD/RpnH5n8maXO5MYRvuBpGGTF7x3iV0somnLhQ1Th
  1WD/7OhRRzfRpXarG8ObyxyPx52et6tGV9IjSdO+uuVgtTUFRKsr6QYk/y49blnt
  pGtd4kTHMy99Zt/GP/CBBWn7dQtMGABDobA0ZU5ILkSlZ+DHtZLEkIXljhxIyhbw
  sIQzBACKTwIrcF0trhi2dibKMOWqy8RYP5iKe1vXy5SCdcU7HxicHGzI0oRdlCHT
  jh0pik8YWI24d18UdHDhvWHxbF/QCBbW+RAyiNASzzdsiIswo9Zvras/NZbnagHB
  tP80kBhLVC4udmO7GKYxKjpgsuqihaFJdcpoxx8J6mv2sTxK1rQjTWF4aW0gS29u
  b3ZhbG92IDxtYXhpbUBtYWNvbW5ldC5ydT6IWQQTEQIAGQUCPOodIQQLBwMCAxUC
  AwMWAgECHgECF4AACgkQ7PDpCywXIIOv9ACfdAHOpcAmtGrNB7f73DIYjZSRt+8A
  njYiaKCJ2lZpj9b4JEa7C2uIoFVJiJwEEwEBAAYFAjzqOncACgkQIkYMagPC+y3J
  ngP+OjIKj3GrGZD8LXE7mK++WiAqlVyC79x5g28q12EUkZYzLGIkGuz4/NA3wcel
  d5G6dvV+7JEzEf3sAT7/iUcIgYhIepEWFEUhngvNhi+qf/FqVuT9bYz4UkHEL2Z2
  Soxgk/W+N914SgLWiSKE+hClD4NjsN/h1rT/kA3kEMKRkw6IRgQTEQIABgUCPOo6
  HwAKCRD31D6TzwF+V9VbAJ0alq+w7D5p6jk69ApdFv6qWHZ8pQCglKhTRm9d/78N
  gZZxXPyTY3qYAs2IRgQSEQIABgUCPXS68QAKCRDc/7Ca5SeztQNbAJ9XzTZBQ6wY
  X0UKVtj8E5X8CVTMmQCaA/iZu8kibLfaFPPSeTjocghSdzeIRgQREQIABgUCPPI3
  LQAKCRDkwbNJgRZkuSIXAJ0REQ1xY6OFvWLLY7vtPhSkEbsXJgCeJXaVc7+6A/l/
  P7RGJoVA2aqqSryIRgQSEQIABgUCPjwGgAAKCRAL8GQSYLofR8p1AJ9NLtBZCdpd
  p8oG67sSD9EGk3+hWQCg/KkUjHGmVSGmQU2A+CX8MN80lSKIRgQTEQIABgUCPmtE
  jAAKCRBOOAZa8Q9p19UWAJ42kJIpDGF+/PoSnZ2kKXev6Pwd0wCffoPGbdkFDn4U
  1QkH1LfBS1fzZ9u0I01heGltIEtvbm92YWxvdiA8bWF4aW1ARnJlZUJTRC5vcmc+
  iFwEExECABwFAjzqNHkCGwMECwcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEOzw6QssFyCD
  NvgAniuAmAatY9m/JXsO8Pf4Gaqn8sdDAJ9w9iEjbVIrHicNoGig+JZ2MzoXaIic
  BBMBAQAGBQI86jp6AAoJECJGDGoDwvstnBYEAIbMNUUVHnlBJyylGD9ILRi+6hM4
  3OVjUMtSi3+wWxSX8iLnC8wfSUClEcbhEsgLo88IH9KARIMRP5GVZd4IdfQ944AC
  O64TgKe+Gywk5LW5BwVJOMpXLlrZ13nEM48hoiLipn5c4sx7fKBTJKQkz1KOrNfh
  IvL1t+wZ4XMUCDiWiEYEExECAAYFAjzqOiIACgkQ99Q+k88BflctgACgnBG5BoSe
  NBw4L8ZU1sgm+ioMzboAoIprTOjAbKoE7JP1Lp4sw7yQ3s6hiEYEEhECAAYFAj10
  uvgACgkQ3P+wmuUns7XTmACgghrnoPXCydTbuzTMvihKf+YFMv0AoIwLXMMrcZfV
  E7VisZO7LHKPNAsZiEYEERECAAYFAjzyNzAACgkQ5MGzSYEWZLn4mACgtfoD3CAL
  hinoyXOMFMbGrZhBXVAAn0iSmTDzGG/ez7IhxVfxDgronhLQiEYEEhECAAYFAj48
  BogACgkQC/BkEmC6H0f6WACgj0hsYBO/cd8yReuHn7G2Uy8ITXEAn1gPWD0th/V5
  Z+3evG91zU45tYOoiEYEExECAAYFAj5rRI8ACgkQTjgGWvEPadefrACfa6HcGH4h
  P7H1OYrFtAspVdWKYmIAnjKIN8ukxtmZUxBo6XH+Aomk7bDOuQENBDzqHSQQBACC
  eenGIATI8xuuYEWX4Q+6RD68CY8exYlHgBKug4rkjNFu+S7FjhCzklyCJ4txdLfE
  HI8rqTvH56nQT/SRAs4oeTyGJoRxH+OvOK0SMJGuSduegNEPR6wShdgJcsEmeeqb
  GuZjWxa9p79biD9reWXCEhFrGjwAZDLMDJvoWAu+awADBgP+OsRhHT1r+PeD2tWA
  /x2wAMgfePG2fEI2QQg0BZtyEK+NBA5uWFZZTQUqO2MPGOxqfAKPlmBBE+tJBAbQ
  E16+IzXJZ+DUv1JhlV+/b2vJDD3OcwEJaIk+/IQpDkGRwteevdRxDTfqaRI11XbD
  YwM4u2aJPTjxyXHxXiV9P69wrmSIRgQYEQIABgUCPOodJAAKCRDs8OkLLBcgg0I2
  AKDEBTYIFJjK1nTwXRYfHEx4ietiLQCfbMUkZi0uCFW71DQ/w6Sq7ZuUwgI=
  =WWB9
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.170 Taras Korenko <taras@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/8ACCC68B 2010-03-30
        Key fingerprint = 5128 2A8B 9BC1 A664 21E0  1E61 D838 54D3 8ACC C68B
  uid                  Taras Korenko <taras@freebsd.org>
  uid                  Taras Korenko <ds@ukrhub.net>
  uid                  Taras Korenko <tarasishche@gmail.com>
  sub   2048g/8D7CC0FA 2010-03-30 [expires: 2015-03-29]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEuyDPQRBACLuLqogLkae6WFGyvW6JQ5J670eCEbey6vtH6xpb8DLeJR4VDC
  qAMPhDc9QbDz/ynz3dd2p5T2OYQd7q2CKY/DiwPdelUIpaiPPx+PweANvy2kFOXr
  Ahj9Bmpb28BMj1n9nXj3/hJLwgmQz8YDkHp1NDPCRV8u9/v4LT3vaVbdUwCg46LD
  cPg9RlzeFcIhiYM5J6Q1wzED/3uUNgjFrz2Ak/FTQ+3FDuG0IR7rfJ+nbqX1HgvL
  qsCPB6tRZTC4S5V51D6Uy6dJ5oE9HB4hTcwzalQ0CkjVoJm2qZ9bG1AOUlJRpPch
  Q9rK9ZuDrZfDFxUvpVsMPfaX74esmstIDsJsCrSeFANpSNYVxkf78YZH9ZkNu1yP
  ra3kA/41pO5rHBROKKLB8qVnKisApiYK7WX87yroiZXQKMzVXWn/t9NMkWTatmJC
  Yc7IARco/MoW1OD6FB1Xy+oUJcusTBcVsbPbERd4j5Q5LBHD8O7EBmHNP8HsNh+2
  q8QugNyEQVcY5Fjv5OkrIj8A0EDt982Ow/bt78KlO26Jzqmg77QdVGFyYXMgS29y
  ZW5rbyA8ZHNAdWtyaHViLm5ldD6IYgQTEQIAIgIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYC
  AwECHgECF4AFAkwjcFEACgkQ2DhU04rMxoufqwCaAsi0A/6lMNrT5UsXoPnL/WZQ
  M74AoNLInd8Jk/uJinoIjzOQdJs7+wQfiGgEExECACgFAkuyDPQCGwMFCQlmAYAG
  CwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJENg4VNOKzMaL0QkAoJ1hd9N1zvKL
  ug2Nn6GmYkLM6wAUAJ4vTyU1ST3Xq9Rt72F4iq/Tmb9HiLQlVGFyYXMgS29yZW5r
  byA8dGFyYXNpc2hjaGVAZ21haWwuY29tPohiBBMRAgAiAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJ
  CgsEFgIDAQIeAQIXgAUCS7WyBQAKCRDYOFTTiszGi7F4AJ9++/0INO37orBkdKbQ
  LvgVAjO6ZgCg0b6qRXhDz8P0Nj1P9ZgmfLZa2He0HlRhcmFzIEtvcmVua28gPGRz
  QHVrci1jb20ubmV0PohJBDARAgAJBQJLtcNSAh0AAAoJENg4VNOKzMaLRewAoJy7
  QuyfXZ4kk2AxY27dgdGi9W/HAKCYEbgwje7vSQNP8AKJQ3Bxg8d4yIhJBDARAgAJ
  BQJLtdgqAh0AAAoJENg4VNOKzMaL5zkAniFyFwkqpbjsbi62NX4QE9nfqbwNAKCt
  Mj8TW9/cPWFUfXbRA7MEusx+h4hiBBMRAgAiBQJLtcLvAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJ
  CgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDYOFTTiszGi+U+AJ9cYLWPHrsh24iCVlopHKflDlaI
  4wCdG3zN13yfxr4d2WUoRGC0Wh0lwIqIYgQTEQIAIgUCS7XXLgIbAwYLCQgHAwIG
  FQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQ2DhU04rMxotK3ACg3NdQFkLLbzTfw8IZ9Egf
  v4kRyJ4AoIUiDHa6q4BRSmjAFa9ml3kJowRWtCFUYXJhcyBLb3JlbmtvIDx0YXJh
  c0BmcmVlYnNkLm9yZz6IZQQTEQIAJQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgEC
  F4AFAkwjcFECGQEACgkQ2DhU04rMxovdVgCfSRNVxs+9vDTZT9h90xDfEZLlRkoA
  njBF2lvR+2aLQOYiJNxzkk917ESKuQINBEuyDPQQCADACvXGQJxNsMPvXwnE9VEm
  zUzW9bppWJ/Qa50Jmh2yRxvxtrxjLTA97Juiee7gUWFrD1OFFsDf529wrl1sWsTj
  L6Qi3VhwQA2EP4wRRdIoNYl9dIUQJu+8ZpH6YaV54qiSoUeGR/hOBt7/GP+p7wGX
  RavX2RKY+vAYSqTNWsbRMJLtnUYMNtPBcOZgp0QP1Lo5JQS3iBMwY/1mfF0XBT9t
  ckbn0eMsPKIEr/1XAaCSbPuJknyvMQPwhM/ziQFAZwDYpYOh2Dy5Op2Y9tR5DBQv
  R8b1Qh2S7HYn7CcS5I9ADXwgFp7652YNLDt9rfPj+pY9IdhmfZQ2idWiQUjPPe83
  AAMFB/9ax486+NgOULnbm7rV3Bmc9ofNicuD2KmpIXkNxPve03KQJo1nKOi3G7dn
  FVO7XlL5O6+h+4LpbFJz71eLCSjjgVdokO6Z3X+HjUKn12vl/0X7hZCUsRD6MheJ
  bfvD4XJWyP34rcWZcn43YHb9audmMTlOBfQU2HRw8kF7S5IDSqqxU3CcTGQ3zn8x
  Z7PdN6IHATkLFXNx6DKyVGyYE2FNz1ne/OZSn/rIa+uwvWzlzp6FEtMzd2YZ7hzl
  JPaa0C7kX4L/h28gLURrBaPwTcTbNoRYP+/FniNbzq4AfnW8EUypHI3XzOI9tGVe
  NkhSfmgVGMMhWj4iAl7mRzarSjCKiE8EGBECAA8FAkuyDPQCGwwFCQlmAYAACgkQ
  2DhU04rMxotsaACfY4fC/jfZOwrRFRr7iNNMrcN+42QAoK4HfkkuKzKb0Nx/JVyi
  EsKTn7/B
  =meSB
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.171 Joseph Koshy <jkoshy@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/D93798B6 2001-12-21 Joseph Koshy (FreeBSD) <jkoshy@freebsd.org>
       Key fingerprint = 0DE3 62F3 EF24 939F 62AA  2E3D ABB8 6ED3 D937 98B6
  sub  1024g/43FD68E9 2001-12-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDwi3FcRBADkiWSSJSOX38CIPgbUnnDQ8S79eZ0zQYnYn5aeRMi7w0B4SnQP
  1DcFZ/EHNtQWJTCaQBWQZZWvL1ZjdK284YrpSKs7gfoV5BufcFqKatewWZUfsUad
  FEKTXLXlZa55151UtFy9erkA22VWHmqkauDFYl4DiOtaUWCX1Gg8xCvB3wCg0sbC
  /VtANEu2XbxUp5pGmReNn50EAM4vLWfZk3T2woHN0VBOwEk0BM216zfJQGLFUFqT
  nLKezO/QqoCCcVpH7rwV0V6NI1w6YOSx14CU+s83iyyO0KlRypoptWKBoA+cjs/y
  3Iy05K147YfWUhgkKcyw/Qwx8wCDaetG+qZCX4nY0EByezFe504uDkcxk5BrqBX8
  E6kzA/9vSG+J4aejKRw9z7Ku5cLV9ygXCksu325uY2t+J6b+48cT8eFMOpgUHyNV
  m5ypOL31KYRPkOzK+iiDoTPODh4Zg8YZLsgWdTrC0ZQW2nWPNd3Zv+tLAmiwVjIV
  x4XqtFXh4nhI2eM/PXhdN37R48OKB0DmrvdH819/2+9upNvO/bQrSm9zZXBoIEtv
  c2h5IChGcmVlQlNEKSA8amtvc2h5QGZyZWVic2Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI8IuKv
  BQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQq7hu09k3mLaWwQCbBEeFWt8z4HlnAys0FYB8
  /U63eqkAnjKz2Lxj14N8QYtbtFThZRB5fq5cuQENBDwi3GIQBAC79Y5tcPi18bZd
  REXZmDOnLc0gHD9y6PHgR92BUCWQuafcxfQqqY2ESF/JQ0dFfBEkCAmYU2YkPZA5
  A7skmv9zHun/bXAP02hrvMU1Gt0ZHIzDV0EaO+uxY8eSKg4JuxZzpgzWCIxI/6uh
  ZhOuEF/uql7IDKMQcOfsvVrF8cZfNwAECwP/UvxNG/RUOlOHdRo3hY3H5l7zmaCi
  AwUU6Z+LxDn+fwERX7wL5rasafi1r7/9VvGADfelpxKR0kZM1eKYPtri1zS6Zm5a
  CC+QVyyoTcb+x0mWForq6FxLDf7+l/O0TuEG7VOH4RgLaT2N33yoScEvxdB/Qo4w
  KnT39F7lYjbzBvGIRgQYEQIABgUCPCLcYgAKCRCruG7T2TeYth30AKCzp2KXBqsa
  N6wOyM+tHQ4DKNMasgCglJCipoxpnnvCsGiZJv9AgNQFDGM=
  =a9D2
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.172 Wojciech A. Koszek <wkoszek@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C9F25145 2006-02-15
        Key fingerprint = 6E56 C571 9D33 D23E 9A61  8E50 623C AD62 C9F2 5145
  uid                  Wojciech A. Koszek <dunstan@FreeBSD.czest.pl>
  uid                  Wojciech A. Koszek <wkoszek@FreeBSD.org>
  sub   4096g/3BBD20A5 2006-02-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEPzlGcRBADVxGiWQYCSd/HJfQi958sIFwxgfaFLyKaD4u8yhdG6s7SOz6mR
  0jTdoMfg90n8CUvDIXeHj8Hhot2gLLmOK8BHXdR5/PBkvoOEAiqWjmFSsxUKyKTU
  ntYgpIwNtitVVdunp/kBk/w36Ue5veNL2GtqbVRMgp//ebV3GBZtAr/QowCg+w6K
  5vebaggZg2H4EcdAJ8N+5wcEAK4PGjLtf6KWwFh81TihtD91EAVIMjsZO6vzofK0
  QpMdHDI0QZgvraCpsoLppYpj3dp5XL6mxRCCpFpWhhRP8aocR2ujvXYJY49qGi/5
  EowE0UuIrdv52ubCHlUWcyYdrnIa/QAh9JpHJIGdIVlysjRujygctUH1HK6zZYSa
  8R0DA/4o0up4kfwkdm7FGbFy5arNR/Zbe51dsgkA4aPPn3MymIBR1Tb4z+M0uHya
  VKyER9ISP7gafpjpZ9y4D5lDWwL0m5oLfgm4PqMJ6/44D4chDRlnkM8w/l6VqSq8
  XVmU9iKH0J+O3/jX0tE2Mbk2gL0pZKeBPcnkBHLSkLUHWNrETrQoV29qY2llY2gg
  QS4gS29zemVrIDx3a29zemVrQEZyZWVCU0Qub3JnPoheBBMRAgAeBQJD85RnAhsD
  BgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEGI8rWLJ8lFF8hAAoJemHjhjIrhB/WY+
  pFmKwfqNWN4YAKDzV97FKMrQsq2ECzvWSV6hF7QMkLQtV29qY2llY2ggQS4gS29z
  emVrIDxkdW5zdGFuQEZyZWVCU0QuY3plc3QucGw+iF4EExECAB4FAkPzlaYCGwMG
  CwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQYjytYsnyUUXbMwCgqqKc+pI+XY398xJS
  phO65/Z5dQAAnRVA0RLAJHRzSN9aHy9RyCucN5oJuQQNBEPzlJEQEAD7Lq9Bd3jR
  e4C1u6kZCnKsbkNl5Ogor3cwoowydWrwrP9KBis6s7e4Zsek4ylR1QzV77G1ar5/
  9ecjDM+Vok/R0sGkufRUfD7XBI1mG1KJwnxZYm8aRYCERTRoXDThoJwUoHzwVn9y
  Xi3gyvS8GRLCWlAXYwJrYHn5ccCKfrOSdQG10ZWEj45zDUGFw+PSRtAOfCze5cAl
  txiDbiOER1/ryQaKutMPT3A0zDbTuG30/m9F7XDXsF/S+7kWzyfO0156xKORcJSD
  pYMILFsadN4WzSJSJFvUTVSJ4b7ljomKEJCjZF+cbPDNoiNUobLedTAkMPpPigF0
  KjVGX/yaUEaMR1GvDQ+UF7zf8ncyrdcOUtacvc7M3hL9Q5noO/CbHvqRW0g3Gvys
  kHkQJNL215gd8wxCrTv0OWfDWhOOIHjiCFTA1JGukVh49wt1bYAzn0uz+QOGfcIt
  JllvKP5vrvjtL9LpXsWgoKO96Ijr2t72ofuG+q702u0/E9G8oTNSzyi7t+KThxEB
  5VpoJItTE7A8nmuqubArIzHKyVvThsQE/xMeTE5zruN/PmsdV5zWHuJU6MArtYUa
  tNr5KXzK6UDsmdHG4bUjShjUh3wrAHLIodR0gRISM8Nnyf1l5XBh+iiCoqQmscZ2
  +4la+9Z5j6FrRDf16CDx1n7bx6vTkMYG6wADBQ//SJf5I+N2pAKpV8u60B1LI85i
  84JOGvCenEeLqnK7td1IRAkKkv0anyqMSpxTFdxect8tUPKttvTSkn8x44Seexx3
  1bfwgYoCnUUwxNegu3kv+gLfCJwsIbXjXyHqEapPHNmbTPmlZKWa26TO1Cx3W5QA
  UahlUkhFhMhbfnsxu4hJsMD/i6SPCGEhbp0jfHvXQc0VdUGJla8TOJXzfdPtwozn
  skDrrmugYtt3x2Dzf3eYr+p3EScE18uMBvcSvbN1w2ZOz9jIaO/mQ6dGpFGejo9n
  D+8KAb3ke/ZQ0ov4gnWXsKQLdQsVUuPt14cLsXfK1jhlaydtEmP8h24pR2CVUkow
  2N2E7KzXsE0ZPc6na1r9WkI85Hd1y5qZ0zxOVijraFYu436LXewqgPSXvwlc0jMe
  Uw2DgMEHK+AvMpNVwVGs8IYwVfy1EYLRguP/DR9NsmzVONEfkQxVSzUoGlk//m0b
  bSqpA99Mbye+clfEjh0H8kgx9xOYmKTyygZRCC9sKD8W4WstZQ+33UxssaVu9qrf
  m7qDl9+GYT+s8JDhzUazNvKi+xbiy7wJtIE0dShMJKN2/m2iP+PH6RE3GMfWaxjB
  Pp0qn5VxJ3Ev/VFervSP6SnMuE3BqJ+aU/bSVx9mZMMLsrHuG+qA5vCC5vOtnHJQ
  zJ7o8u8XzbuX+v2pq9SISQQYEQIACQUCQ/OUkQIbDAAKCRBiPK1iyfJRRZQ0AKC4
  7SDQifU3JEpy7s5MsTtZQ+DuUQCeInUZzNAQW4xzNapS3xMV2mJ+6tY=
  =sg8v
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.173 Alex Kozlov <ak@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/0D1D29A0 2012-03-01 [expires: 2024-02-27]
        Key fingerprint = 7774 4FCF 6AC9 126B BD0E  DBF3 5EBF 4968 0D1D 29A0
  uid                  Alex Kozlov <ak@freebsd.org>
  sub   2048R/2DD82C65 2012-03-01 [expires: 2024-02-27]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE9PQzABCADlsyzEaEjFoIM3Z0ob7pYdIDXZD9T1p1+4o3AMTlS1Bq4WWJb9
  Y5er+hcpISDHVmn4FAnIJfstZa4x5jBpbs7D3NzF07yj+jrxJ85A1FEGrViS0YPI
  I2kannA53W9q+bSkj7PztFVnj3JR7HQR2yTCxWE0M9BTuXpmwJCMOD+GUJkB9/2M
  jCRmuZhB+0QD26BC20VDiLQcXN7Y3iQOkc/k4QUt0/bN8cTXghNnJEbWT7uFdPZv
  XPKmGfmNnfnI7cuK+Wc16OTe+24fn7y3CTnHm3tEai23ZbeT7qCkfsFG/5e5BRhQ
  XJNeMXbQ/Um3kHPD7LBkO8mPab/qsOXrkeO3ABEBAAG0HEFsZXggS296bG92IDxh
  a0BmcmVlYnNkLm9yZz6JAT4EEwECACgFAk9PQzACGwMFCRaOagAGCwkIBwMCBhUI
  AgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEF6/SWgNHSmgIzgIANNwch8RoaAW2rnpWVDGyLjP
  476zCfJVIA3DDEhM5dhAIlEyqe7jYh4kwWw7+Dk8yZQMEnZZ1Dst3qasiD+CviQc
  pQgKOy2kERvPkYyLES8GiS6RD178RSRzZIpnhaE9Fl/rdjfSOOdtNlNFdmUK4WLz
  GCxaJx+betmXKzImIIhkgGhisvhTg+P9saDRiVV5CwQNPJnlJXUUraaxXoNMosVx
  BZX24aQQByaRxY2CyA0IVGhnwhgd5dCh/TI37/h/CW9RBTahvxhQcgaC2pCgPvl/
  Pu6EdT2w5vAmWv4dF+QRBoEqZpdhUoOe70W4xh6oV3MhA+BwWMoPuZsYCLjfPbu5
  AQ0ET09DMAEIAOkzC6DXsskYWl4NRlFnakaf/My802Jkw42cNuCIrClkl2R/sJZD
  wMLq0JDPcffNJJD8CP3ivo0huh6m17Jw/Gg92iijmfoL1YPPx2ZO3HOv+li0JMy7
  yYOUYRNccUP3RqBpja1upldDLXharu9CN0H7VzIJxSwmQkqcRWvcw/PkM9brJ071
  ghyp99p26pT2II65O6pQOnBN2MSeWP4QY/EiqLn2ldOm+aeH1VfoiAKyiObrgJ8h
  tEJrFfkdKYa4+mEQze47lVJAywTeojLKumswHctp+UiF/+Msk6Sutnkj0i/a23h/
  pqYekr6fod0QkwJxdopfBHGLUyh7aHUwIi0AEQEAAYkBJAQYAQIADwUCT09DMAIb
  DAUJFo5qAAAKCRBev0loDR0poDDXB/ddOa8+TBg5aU0oVPQ+bDA60b7sRb0rmrn+
  hB1mXpdMtI0kHnJxUUI6Rx3tlfD2XE9P89oFyDxiOKjLFLAs6Rj9fCzp3EijARzu
  7EUl9+Guo9p4jAOiQ0e52XN+Qz+eYa3SLDj/A3Ql2hbp7jWKa8xtM32oyC5nAL1Z
  YRx+p9eVNT1UwwQkpiYG8VviSZZQBVoiG9h1mLzkzDj6EmEOaI78L/MjTJV4Gvcy
  tn0QaaYzTPIYUVbm269WNbuRaNbVdw3u0yhgV4OKaWjTpx6Ngv7EMJ8+SK74udGk
  nejHYo4sCxROs2Je3yo1hYgrVxj/8tNWj8Phl6nWoSssGpbdIOs=
  =iXGb
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.174 Steven Kreuzer <skreuzer@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/E0D6F907 2009-03-16 [expires: 2013-04-25]
        Key fingerprint = 8D8F 14D6 ED9F 6BD0 7756  7A46 66BA B4B6 E0D6 F907
  uid                  Steven Kreuzer <skreuzer@exit2shell.com>
  uid                  Steven Kreuzer <skreuzer@freebsd.org>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEm+VN4RBACfYJ2U3THLZz/soW+0z18vsGdndRtf/i1FDPxr6gy53/VVOMPx
  a1usmGriEtK0En7cwWlPQlr5SdXl/pUNKsIZkClkZnctWPeSM3mYj6zC3HcUyruV
  rDNKUYLOYP8dCEtWu7IN0TQKH6xnqLljCFCQYK7lA4zRL7N1S/hExcBsbwCgzT6V
  aI0NyeWVcAjs/+t8s4RJkC8D/jNpGb6IuRumkjYZ5GmElelckkmIQvGs2aiBkbE8
  IRtDS3VnSUWCN8rWJqqHuwg0QgaDVIHPz5KnMQfv7gbsoGilTx8mTgDEk1P62t4b
  Y4YLKJhriaXyrSuQETPinqM3qYvEKysm5bkgiRNEcFHGUZznec2LGtFxPOGAacKn
  EwcpA/9UIKdxxsPx8sHCU6L+Teq9DXpeRLRCy/1DJAHXs2BixAGX8kTvvdKnGjNR
  CoZ+SLAc4OUqotg649y8nrQi+xGcZbP+9p+2MXD0AlQogBcpNPNJdsNtagPEgkZi
  NLoS9UwYdY3+HM7zWAgiOg0Anrf+6CUG+9xVz+cRf5hClLFGJ7QlU3RldmVuIEty
  ZXV6ZXIgPHNrcmV1emVyQGZyZWVic2Qub3JnPohmBBMRAgAmAhsDBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwECHgECF4AFAk23P6oFCQe7UcwACgkQZrq0tuDW+QfKqACgvzI4CWz2
  hEt03iQ+qoP5NbYAxu0AniE9DLJRYuevocbjNpB/U1IHGxsTtChTdGV2ZW4gS3Jl
  dXplciA8c2tyZXV6ZXJAZXhpdDJzaGVsbC5jb20+iGYEExECACYCGwMGCwkIBwMC
  BBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAUCTbc/twUJB7tRzAAKCRBmurS24Nb5B5zBAKDKEAfh
  5zGnGMhId4CwBWzTjjSCbgCfYARIZbqf4jet43O5LmU8sPiLFyy5BA0ESb5U3hAQ
  AN+WjDnYNXdKX5rhlhmsnrvcvfFX+75SN99VPTEMYqH5g+u1pVWV0gthfyanx0cs
  3hID/9d9afGmhsN0o0KwRTetGLDXkg5kF8OtOmh70+HEwU4kkWPgI/K4SbRVzIIX
  3Z8BRb+T5cZkMyIH2Xk5SkhATDGygHaGbYQUr+AJEstEU2NmdwZUejz7jl5hS970
  4rrEmoRE29VxsVD46Lqtm9GoeSyaRjeC5MsAHTIbvZrY4Uibm9kWgIc8z7397Jf9
  x4LNbrDRzikScPD34NRnaxBh2cWFzj/75/cz3rZEnmkqATTz768A7gCMXHsDpj+i
  dr2VlKR1TINas7N8FsiWwdcX1q/+5w+jeZU5wEMtZ7EU8adOQ9/8A0rM+Pt6DWaW
  euHrW1zhKG+FTzVR4dAedY3B5nmBwYLTS8fVdLaCc6oItD8v74pl4eTPNu/99eUK
  OVxZX4j4r15ISobcz5BGqTD88H7o7yceVZEyF83Xyuu76t2jnziunvPIUvyurTIR
  qK12Xn2xdYA1fW5zMCG4fX7G3y3CDM/MRz0Zai7XrhB+hRoB0LcJM3e1mAvi7mgB
  xdAiFWhjyPqiXGKtNeoj3YB+x7AiRM2+cNCZtAa17Q6EJPDCw9paI7z9ZGp+0ZUk
  hw43hw6eROffNJGxM5iuCphgJq98sHmGlK88OIeSO4WrAAMGEACYmu8vX8DZ74qf
  0D57roBD30hqtYtubvGxByebo3kQFPibiCGtp1tF3mF6a3VNDrDHWyTk8j5QSMdI
  KhKhxp6SwsYZ9ctbuF4jTmQzj0LTbxTu2LJH35tvfr6BmIzdc/3DoX9g80ab2vZf
  fkEsAOrpCaWWZkyMiOR5AWZlKTKBdhw/InAYHMMsnfl9zPOmVuemIn7SbEyTBlIt
  6kFXoBM6Qh25bK4Oa54s1l9GbwQ8Wn11gWO3Q9x1xrnuf4Sk+9ZMACB6UaEnNIFg
  ht/nZ9jSPKve+x8id8QJI2ffulvyq0vf2lsFoHldEsmjPmw+cYiBiL/h3otD0epq
  HRryygU5aPT8+C6bsF0zAIj0TEdRd0Ka7dl0cJeUQ2fYzitAXW+fHMgV8FNrWAtK
  5meZq6VdH3+OMGja0MpgT4liN5y+Pl1yxgWNKvh2eQNC3FMghEv1orAjf4sOVtb8
  YvMiIIXUOqW8EGFUTOxmbeejR6v6zNwJ/oLdvxa2AbBzca8wvGL2Xn6GzYJdhNEo
  we1Ks3t2T3bYV9oPGGSvTonCmktMQqV5Gn5HTlcun9Y120i/xingh0wvUkG8I9U5
  KZl8KGZvL3yjLRmBQvslUodh4SnFKWyryEz+fCDttMu3fxb4aLoReEloFg0kzECs
  yNbcDR+xYG4HW9OvkVSATFCdTHA+NYhPBBgRAgAPBQJJvlTeAhsMBQkDwmcAAAoJ
  EGa6tLbg1vkH8+AAoMqNZ50ShwH+0Npym64qgJNi+NuDAKCO9MAnFB77gBU7LJnn
  97ttC8vSig==
  =hOc2
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.175 Gαbor Kφvesdαn <gabor@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/2373A6B1 2006-12-05
        Key fingerprint = A42A 10D6 834B BEC0 26F0  29B1 902D D04F 2373 A6B1
  uid                  Gabor Kovesdan <gabor@FreeBSD.org>
  sub   2048g/92B0A104 2006-12-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEV1zhcRBAC4T9pbx3J+/0qY5k3IVGMGpI31SZHwtO0ijDBA3V0mIOUpty/E
  2AnAQ/7GZEvWtMd3pE5xwoicgSQbPcnsHG9kqG43vvr2DdByY9lavqoXPOXKeQnr
  U/Z5eYvOgT5Da6USxXI5obFdNsCwwKYt7Sbvfj6L+FVWSS8HW54f9xuqLwCgwCRv
  TxVBZJ4xERWsk3nJH4B/GKkD/20ddbTHSTBuBpulmoOUNBcrnIEYPRCDvF/e07yz
  sp3KJeMegdPEwBoy6bF9R8HkVgSEx/jdMSZNeMeAOpAKDlTUyTNJRgzVwqu+SgOj
  GT8IzhLNFaZ7wiKoA0yRhGb77C3IPzjSbcOI9A3vn9DkStWfDtjTIOxh7FxF9+H5
  c5z9A/9++LOF8L9VPHUNi4h/L/jE6CWSZgeTUIMkSwALrochNi9xIr+kS5pPxUPZ
  MHVdG0+gK3wNLD6KGpBnHB65wWbb85fukY9y4YgEv0+TjpPwkbwlAbKtt7cf7RA1
  mYtYStbOedPBAE8Y89cAcmQ4a4ViJFWfSTLJorAAy73pVns7ibQiR2Fib3IgS292
  ZXNkYW4gPGdhYm9yQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJFdc4XAhsDBgsJCAcD
  AgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQkC3QTyNzprFGOACfYLDfWSz4Ke3HN+suyrD4
  iwnZpycAni9084/VZ5iAadc6I1o81cGFX9GtuQINBEV1ziAQCADQBlmiWzgTaAem
  j1rFzVhEe3bSRg4qmcyiUyIbVWj8Ecc71c33fSHdgjHnAqKGjxKIkf7qoSziLWL7
  b2dxUiI/M7OUTi2Tdy3nJa/GJ+PK3CK4oM/oSMGOSUz7d3ZaKwZX4d/GmpCZ6U6w
  XFPymLOQtlDRTyz31QPCQXnI2CD2yswSdrHID/LuBDx+24vA2NyGy7WdUmSSchnE
  aw0fYTiHbjqI4xsTS6wkRJ4QRcHg8vyXc9Xd0/TKtaFBURWfHDC9RWNjisrhc6q1
  89o0QHBW+UqcYdWPUgTO38hr7k8U8LNJT0a7axsgwiwLr1oSS8z/RjdiFwuArM5M
  PQgkvMYLAAMFCACIMIO2gjtPL64mLy6If2TPBTqb+g+HaWWk4lxsUN3A7A5y9TXk
  w3Hx2jcig6P95jIKyiTJkV5ZqcUuwtEWK/nK6M4o8x7QQwLAfH6x/wfsb9Gays+K
  wT448Xhi05cOnIuKyFXXzaNRgGe/G+fxpxqEjmgP5y2NjB+KG/h4/Am25h9Ylm+P
  EYq8QMxwYS+3TpfCMmgnqTymegNZpbQ32nJYKnxn9j58sLqgp7BjekgAYi79z+Zx
  0HoeGPiehGLdymoj5aaiTCZfTB5CRMyn+dbvXUpl8hdAEG72q5D7JH8yicOANHUd
  NdMIcDxTJcHnDQeXdSrVWGTQmt4iuwfweKlmiEkEGBECAAkFAkV1ziACGwwACgkQ
  kC3QTyNzprFoGQCfZdGMd7cQFoCW1DBGMnNJ9AO5WmQAoIM4BtfriXvx3Tov88ES
  DHOhFMi+
  =jLzS
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.176 Ana Kukec <anchie@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/510D23BB 2010-04-18
        Key fingerprint = 0A9B 0ABB 0E1C B5A4 3408  398F 778A C3B4 510D 23BB
  uid                  Ana Kukec <anchie@FreeBSD.org>
  sub   2048R/699E4DDA 2010-04-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEvLStoBCACxnU/0ujcU5D0Ph4eGJhRfFSxoH/CBIH1AnaQyrsmzMCfdFav+
  IS9qdAHeNN1GugOKwvbP1TQQWQjGNiPMaUzWVE55PrLfQhTq3q2t6Q/9MUIXEKkX
  p3bruBe7eruQb4sN9Q113lLTZBTs8GsWI+iAqaeuT2eKhYuJlqI37Zp/36k87cTE
  sQg37HtSfkjLOCEbxH9q6JGCi0rwa4DqlPfwoPEyyMuTcwcRm4QhNKUvJ9jRFze9
  YYMXQIgBMX5L0j94mnq52HkXstv2rK0xURKANtXcqb0ciQUoXTRN0K0cYHPbNHWS
  PqZMhpTYd9d+SKYHuOGUJbsLhtaGzBLK9SQ3ABEBAAG0HkFuYSBLdWtlYyA8YW5j
  aGllQEZyZWVCU0Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCS8tK2gIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoL
  BBYCAwECHgECF4AACgkQd4rDtFENI7ub6gf9HsBwaT7CmPenZPPJk+/GXDiNWPW+
  Q7c6rAEA3072j+h/RDTnhKip9R6/4SankmrQSA0NCO1EiTzsgV/3cS0k4v0XKBrT
  10B1WrxI5Tx0osEYNP4GhPWkEO/6jCTF+8EsKyPujOvw9ps/OBgdYhD+gwv94SX5
  IymGWrBeyncmJDefcvA1UoL5XjhgGtv6qhmzPmN0+PamJlPd0X2W0fb/w9/od+5+
  o7olzxiy0kVaYXBizKVQ482x/oN3kXwzMmxkhN4zmoJpOzvjBOw4Ar5WiYldgL8x
  ZggWcR0NLVejeyi5VBPxsPh3vfvfvvjhxfHuS/bLGyBa/tO0bKxTpbD9frkBDQRL
  y0raAQgAsOEgWecCnr55Ny/V3LI+apr6wq5Rt37E+szExLEzGPQCeSE2BKWDNHGv
  KWYuTow6dZtCySg7GXW0fEV+QEvWvDa3y/zGjZOSVwcm7pk3Vm3Pnuv9a52wG6gm
  +a0M/68T121UK37+u5u25OHZaMaGl2poaeD/D+jzzvYvEDk6C84FNDmLXZjMtiuS
  NmLsc+kZodFbsrUjdFZXykFKP4a4D8Gq4nPLvDjRB5ZNKFjy1HQxpOJAkZpK0wgz
  t1AymA+9oom984jiPlV3DSrxrJoAndQeHoKDz2dhdZ9E1CC0Al5aAhVn94nfdwee
  GEL8N1KTtQLBmP4QXFtOAupBiqq0IQARAQABiQEfBBgBAgAJBQJLy0raAhsMAAoJ
  EHeKw7RRDSO7B1gH/3I75IrWb9AAEQRYIoGJW4/vPB2CQ0juG2XX657wzgDzL8uD
  E8Lb4zQJa1RtSj8Ma/Qx+cL7BNWypZAUIrXrhZiVdAjvnQ87CyW2bjZ1w4zsv1Qm
  mbKT6TmfMuGQLUjnoOwdRh77TfyLirKsXx1535UY6gH3YFAiZaf5H4yosC49tizF
  l5WNOv4DmHSJ5npLItAORSrBDeJWk2wLjp7N+7Hy9lbyMegAwYMQSrQTwNRGok0K
  ufjKvZwbUTmo/MYaLncTWpWl/ZFL21s90vBM36q0RiPDVCkZvqrdwyqb56Fr4KUH
  yl7TOEgJibW2V19o1SPGrF7QFfC3nE7S407UmRc=
  =+R9q
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.177 Roman Kurakin <rik@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C8550F4C 2005-12-16 [expires: 2008-12-15]
        Key fingerprint = 25BB 789A 6E07 E654 8E59  0FA9 42B1 937C C855 0F4C
  uid                  Roman Kurakin <rik@FreeBSD.org>
  sub   2048g/D15F2AB6 2005-12-16 [expires: 2008-12-15]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEOikikRBADU4oWe1rkbd6R8HeOR5I/Uw6gGk0zrBPNkyT9PAtNKFYgAOotZ
  fJbo1czDlN5cstvqBOUKbmeOwqkMi3/DT1N0VjGq6eocBCvBhHZ/PIyIonV18JGI
  /wYYQ2k0jAOpehd7QYYB6w06gi+siJ9UY6iEhVxrO8rF5Er7RYXICubDEwCgszsF
  U/rIMr+yw52uGDe4d1wyICkEAKI7uw05tkwQutLzjx1ZOCu1o8zLepZ1QMRDn8io
  EyMRY/pCvge7k1kjmm/6eZ3M39fPrvwcpfsRF/dlgEeQI9Pn0HDJWG7eU/zg0wrQ
  VkvELJ6qtJvlQRKMh51EfLkR00Fy0HsBWfc4U82GvBLU5fPL1FujMeVLJtZ0W3q+
  nHjUA/4z0JVp6vNCkPOr+BiJhdJsiAYkGUdqHR/mZcChcRD9jJVRO1JDQQSvP3o1
  GvFqqRU5VsvYXKVKlVoWQiKGu0Hf/ZIOnY8ek49nTsUTm1MDPIFqMl182uxr3s40
  DhBmKzhufDBkgtNdpC2SU0h5mwkF09Xo1goVMn5DTbQfRfNfF7QfUm9tYW4gS3Vy
  YWtpbiA8cmlrQEZyZWVCU0Qub3JnPohmBBMRAgAmBQJDopIpAhsDBQkFo5qABgsJ
  CAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQQrGTfMhVD0yS6gCfQyXa2JPiyfy0EFzQ
  HGwWrDPjzjsAn0IJZGfMUiTegcmtpu0lNv6nMUiEiEYEEBECAAYFAkOjJ6YACgkQ
  TclL2LcfYF1uNACgxXMrlmzdzmMwriLK+T4OKcffa/sAoOCL19v4pPw4R4KI3o7O
  MOacY9bIiEYEEBECAAYFAkOjvw0ACgkQryLc73jOEF8XvQCfWcxEwIwZ4eZld/Qf
  eB1hsxJeDxUAnA/ftOsZtbG4o299udw71y57GHMPiEYEEBECAAYFAkOj44IACgkQ
  hdRQRWtpGwOERQCdH2AVEiuQohXgOX2PdCIZYiufCEEAoJgGONTdR1U3cp1X4Hhc
  cuAX+Z1IiEYEEBECAAYFAkOj7gcACgkQXeTX/hlJ3IB1CgCfbgMdPkgLWLQ0HHKx
  rR1nB3hzAiIAnjOwE3TRytoNLPAAuECgudqkqpnRuQINBEOiklMQCACBiZ5wcv8t
  jUjCX2iZ7D5qQiWuJYPhMpBS4hV4mZXhM+pSjFctc9PFw+WHlaRFXn7zGYP404AS
  tvqmnZBInBdal+L7r9OhPj7vrQcYDHJTMDflHK/YhfBwMj8/r2jkV4Ja4ji9nazr
  Gbq1wJpP1jrsBuFU0Qy4HRZwSyKrFNGqAEsiZPxgMAY16fi3IuVbE78HlUq+0I6Z
  C90z5MbGFGSsZRbWJSxSCOqQ7YxqoaCqxxNeF6fIYQdL4hatuH287dqmru6ST6j0
  ApQF+mnmlwKnrLSzXw0Hbvfj8ZrGyAc9cLz2oCwVwvLsP+ohiNBDHc+FFXcBxIcy
  kZi1+6AxjhXfAAMFB/9abRCZ9AoTa+Hd6ajC77l/Ul4jlj+R+DKQ466kj+WYOdeO
  XQtF3e1g89cEX1S3lnjIZGS3uGZ9YehtxMwBXlOCIyyLhNxlRWS4YJeC2E1q1kZm
  +xs6IC47g1E5yVpm3qcUp6HKwO0SGLQiN3ECSZfBtNEcEScAFGq802lLLKnMRBfV
  DpwXP4jop+90NSKP4RKzgYdXXz3SAq3heKeuBOHl3biaTmvh/FSoZtcGSqWLPR85
  d+5GZVJRzrwGqrGN/3zRvd1PbTpeJ/pbT/saFtsVCmlPoUOpKeyDHGlPotQo67gu
  1cwcr8h0D+oYPMLlspZFuMXvLPxaNB8oRLyxVzUhiE8EGBECAA8FAkOiklMCGwwF
  CQWjmoAACgkQQrGTfMhVD0wzaQCglkceiB8ksT3+rwFRApwaWTO8ey0An3w0Diff
  8juSFfJ2ZBIPyPzTGgMu
  =0i68
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.178 Hideyuki KURASHINA <rushani@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/439ADC57 2002-03-22 Hideyuki KURASHINA <rushani@bl.mmtr.or.jp>
       Key fingerprint = A052 6F98 6146 6FE3 91E2  DA6B F2FA 2088 439A DC57
  uid                            Hideyuki KURASHINA <rushani@FreeBSD.org>
  uid                            Hideyuki KURASHINA <rushani@jp.FreeBSD.org>
  sub  1024g/64764D16 2002-03-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.1 (FreeBSD)

  mQGiBDybt48RBAC/KCE5CLVZsYvpmgrbum7JHgIgnX39EPMQmL9Y3LmYy6Iwh+OF
  iIjIqW6cDeCcxHoJBwbSUerC5ueriwZCh46gSnLVjnmBLlGFXyxYbSfFGetMVVSR
  6OpiQuITp4ZhVw/UoCGloNsIFKg6l4JMwqZmsrZPdl+zUU79RV9Zb4XhFwCgsRIo
  1mf9I3rNZ8f1Jv69nUR/lJkEAJB6fY1rtUNUwq+JXOnFGD0KnC8isQNyOeQ7Y1il
  HQ9mGVKuUC3Zh0FzvdsU7Ks2ss9ynxfbFXnyyAOqXwTzU9pMuW5oLOUmjqwEfAhV
  4S0xcnPcfGGJ671NNeqa8X4LQv6ECWai6O4CbA4aluRqhHNxT9dgEai8RN434LQE
  tGxcA/4mIlvVoM2c2DRjD4+/Oj+i80ZMpOgE1RkuQmXoZ/DwLD3EHbIBX4cNffOd
  FzxYrKCrXD50MehIw/IhFfHN/GdEN7NT87M3j/ydSYFluoiLv8FXO00mr8cDi3wF
  q+LGbniEhVcW6wpUz9zVFmdLAp3HQi1uRAHqYmdSs6gqjl/+pLQqSGlkZXl1a2kg
  S1VSQVNISU5BIDxydXNoYW5pQGJsLm1tdHIub3IuanA+iF8EExECAB8CGwMECwcD
  AgMVAgMDFgIBAh4BAheAAhkBBQI+L/K/AAoJEPL6IIhDmtxXgj8An1YuXcp0iurB
  ZYHiaYMzAb+lYhALAJsEAKTyeqO0plIvHBV49L5CErZo87QoSGlkZXl1a2kgS1VS
  QVNISU5BIDxydXNoYW5pQEZyZWVCU0Qub3JnPohcBBMRAgAcBQI+OM7uAhsDBAsH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRDy+iCIQ5rcVwyNAJ9Y5N6lIMXVy4sYCdgQvqDR
  xkUN0gCgrsbQwfTOBcy8Mw/UmGOE4/fwrNa0K0hpZGV5dWtpIEtVUkFTSElOQSA8
  cnVzaGFuaUBqcC5GcmVlQlNELm9yZz6IXAQTEQIAHAUCPjjO/wIbAwQLBwMCAxUC
  AwMWAgECHgECF4AACgkQ8vogiEOa3FerLwCfRPWW7lC/pAVdD2Jo+8rcWTKQ1xEA
  oIQ/on62k7YBO+buO+K472a/cW2MuQENBDybt6UQBAD/ZGmvwhzt9YWhF9q7mLOT
  iEMzL2AzBryLzzUphejgDlJN/TIoDtaJfMyNkO16FbUq/WLQbKYFKfDunqx+eVSi
  PsneeYw9nAdlcXVgHRjoL3vj5O7PIg4qqps2mnLKEOXLAH2PNTYY6+8T0NQicdht
  YIraowzLoKRdINuDQrCpEwADBgP9H4CwbNJtQAHwS9ATmfL6F2Bg9LWe1godSWkM
  N+nBxKvMqrajJWfxV09f9gzn0qmMZT9u2DwcADzRQLC3jkzgOD1f8UiAuCuDEE1a
  vg1iCuyiI6m+MMWCkOCj/69wIu1ilmWqkn8SeoEwN+hwqHa20ue7vBhXreQanJim
  sq38ZdCIRgQYEQIABgUCPJu3pQAKCRDy+iCIQ5rcVzT/AKCgYOyEMpIxXYVI5gYM
  CwQ3hkJ28gCePnTu3Ke6lPoQsMAo3TzKkUO9Wj0=
  =cXJQ
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.179 Jun Kuriyama <kuriyama@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/FE3B59CD 1998-11-23 Jun Kuriyama <kuriyama@imgsrc.co.jp>
       Key fingerprint = 5219 55CE AC84 C296 3A3B  B076 EE3C 4DBB FE3B 59CD
  uid                            Jun Kuriyama <kuriyama@FreeBSD.org>
  uid                            Jun Kuriyama <kuriyama@jp.FreeBSD.org>
  sub  2048g/1CF20D27 1998-11-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDZZXiQRBACWc1PcCjIpTl6aCyOMVfz4jlRSKblwib2s07TBwbgR1zMhbPie
  O2K4ZJqTcG4EnbMLEyYMbYwvNdOfUIjMW3VI1PJhRwWthTcbUjubzTu8Zxw+sKME
  ansth0xZW7Ax29UWQcTPxs4SRsCPFO8t+aWwZOm6z0fb5l1vMmKNJuw1+wCg3ZZB
  qK93hQPaOObwglnAIrgNpScD/j0VCEeC8fTMk+ZIo+z0+bUGPGU5cq+4XVXABYLn
  wMfR6Wr5Ys/3VCx4Oyzzgp/HBzcE5HxJukJ2ur3m9IE+uFfY4+HEFiwL++Ke4TWU
  7rn4rKjJYhGJ6iqGFwuxwmHdjcBh/38X0kmrCxyPYpt6xO+sJBP+QOABw3PFlMkF
  PUY5A/9RGU4mm6K7cteNdbHDI8yFNorQs8W8fRb8yP8bw1T8qB5+/rQ5jxAfA5sr
  FCuZsKNFdph9z/I3eFYVW4P8+9gmI2FAAAocWheSyKttAFHx63JRyBqXq9xmHKST
  kuaoQVXeFycSULAPkV67j0/zDL2mis6bRpPopINGgjkia16u6LQjSnVuIEt1cml5
  YW1hIDxrdXJpeWFtYUBGcmVlQlNELm9yZz6IVwQTEQIAFwUCOmRRlgULBwoDBAMV
  AwIDFgIBAheAAAoJEO48Tbv+O1nN4+YAoKeQztEcbPBbbX7DZAHOsGZLrZ2NAJ9a
  WEoFGMT3keQDjtjUI9c8IMh/l7QmSnVuIEt1cml5YW1hIDxrdXJpeWFtYUBqcC5G
  cmVlQlNELm9yZz6IVwQTEQIAFwUCPE3sswULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEO48
  Tbv+O1nNMp4An22RFzdv9zdNLlcY9GLPFyUrniqiAJ9F9Rhic6qBaXynksNw51Do
  +cLWkbQkSnVuIEt1cml5YW1hIDxrdXJpeWFtYUBpbWdzcmMuY28uanA+iFcEExEC
  ABcFAjxN7RoFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRDuPE27/jtZzYFdAJ9BFckSo4/r
  SMe9UqbRMPK+8FUumwCfYH1pt4t6jFlulLk+9wYA9wISL3e5Ag0ENllesBAIAMSU
  hrKdEdKzQXHzkoE4Nzl3hb6dtDmjgYr+3X95wBkUvtrk2CeYG3RC1PNwd1sEFEWp
  IiSzOaQDzxZmtBGpMkQ1It+CW4sC5Cs2TQ59VHLFw7HWSYMNj+RchWuWkhwipnX5
  8wu6To12Mu2MnyLszX2QIUxrQme7UpKkJgCct60C1DZLoQuZmfEZEyXmSfJsizeq
  eeJuusZwOWDH0ixuFVK/5A2RwaWFMftdhh/Vw0EkxdQnMJ+7zJ/hbY64VR7uz8oI
  5smfjVe0yqXMACREUzXmqn+Dc6Pz6ESVTv2XwIy0UxqxiYk1J98Cf3ffi5+e/q1d
  rej2PzArpfzaygu88uMAAwUIAI/IiiQJupz9BaCws/K6j4Qs5iWRiSB7vaZfgCr9
  c6vx+mIXX1Pblity5TOn9qXMv7vUM/dgmWSBbkkrvfD++H4ybJjpcOZN+peeGd0G
  /UfiQFMarsj9MozAmhzI5L00JqLOf4u/XBv0rh5HOX6t+M9MfZYL3C7bn/LxmDif
  prT8jxoA2SC+lPGSzI+M+ay/mz8kDmGD7fCS+uAFo5T1kjU+ed2dhXnl16gRR8NO
  6yAdURIC+xs6P+7L8uOiZfuk0gzn5RC6CYrEKiGZf9VqTRA2vcirPNEZR44jYXS3
  nL7x9pIsHyCyxEvojut7iGWO6qbaW/c+MRjcA8jgp9OuFROIRgQYEQIABgUCNlle
  sAAKCRDuPE27/jtZzZksAKDbznARmDIIxZjHfAry2UJFBPQbvgCgl/ERQfF++Uvw
  hLaVfesP/NCIt5Y=
  =AoU9
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.180 Renι Ladan <rene@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/0A3789B7 2012-11-18
        Key fingerprint = 101A 716B 162B 00E5 5BED  EA05 ADBB F861 0A37 89B7
  uid                  Renι Ladan <rene@freebsd.org>
  sub   4096R/B67184C6 2012-11-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFCpUocBEADZA+p2mpQBevhEqqRwwsiYVj2wPOsGRaTfyxSmRj4ZwAxuGLOw
  0CVglKt6geZXnl7+OCBBVLkyJuMxrMsYYB93FlObQEAc5shtQa8EfypFUXqwC5OE
  C4rJ/e2gSZ+S35txDhXfz5+w2RYSVckrwSEEVWQKQV36rw5tbxHN3plhQ4+LGeTA
  ak1dKW1yP8nyYufJ94h8vyma4fUHVZ2GEu/lBM/YW1Kl4ofjWZ8w/HJlOt2eOy6T
  Bngjw7E167eqFxN+M5TRyK9XT9Yg6cSNF5OBaBEOgchhKwl2rWYcgJO5YncdpKmQ
  mbzNYIwYAlG9bILa+1usodrE7E4h5l5DHXNND3w0cT+oQ4+NZ7WvQSHVRuPRzJEc
  tjdev+saeNdfqFnJSx84tg6yrv11GMiqagFdvuUFWmcoyffJR46zMPEh/rKJRBAu
  6kktwwhGdJIYw4t0V785Q9vs+xrcs2oKeedJCjQn4tX+TgiWTIEbRx3leA/7f7nI
  PsgaPDzFkKm6gkLKDmJVXrYUJYvyYxUasMO/LRD4CXsH06KtF6l/wQEAyEQRXFn4
  0TnhDNvzT/c3GM3jFoR7rfesyRWqEat1YaI56rEc5TJTv/OlDzSjABZ7qZUhpukE
  NDQGlWAQbxWTfdUCE7Tvq94jG5Nz+OtN6H5sYK2aUdKsDoYkCa1eK8dQHQARAQAB
  tB5SZW7DqSBMYWRhbiA8cmVuZUBmcmVlYnNkLm9yZz6JAjgEEwECACIFAlCpUocC
  GwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEK27+GEKN4m3F9YQAM56gtQF
  lU0xJzttaBCjSONNWYppz6Rdirwst4tUecFsapxjPN0jEpixpmDRspnZuG5kN9bq
  s/UlUuyDK2pE+2mYK8Nj7G+7vyAfDmLghf/f/8ykoZ8kOWE7eA4h7ycz4ebAglll
  eFwIoSf8QcGVFWvo7BaXK0w1aKrSPxJXazhR+cmF8ads2fqJlV4A/Rq74GfCoIvI
  uyIzh4tG1SiqrOG69dtQUwvlritM3L+k0Wxb1Wg2iStt/zQSRpiS9lM7PvYKZZJk
  XRHfDZWjcgqGx3Ap1d5fw3RS9F+hMf1jUp/d10tcgNPe0TytHxW/Rgmc7u8PDbdZ
  1YEvpbWQu5GBGbD65zjcr+mq0eT88rjOyAwje2MiM+XF3XrVMM1fNe+2oMeyzA2B
  gPFG46nOXdEjc4uDACgfvb5JeffnBMtnBQTmO6YQ+ogS5X7b8QUdh6JQlNc8Tbg1
  jQbtYUYOrqO9KpRmQR8oanm9uLul8EFGhTwlUfBkgY3kstiJvisSQmwVdgv6MYue
  oRvPf/iwWjC8ApslsPY4926uo/1MF5RiJyGR2wxhNNxXQBy0WiIqyOGbCcrsUkx6
  Xr48aNuw/yxHoRiX8bGkg0m/NBHUn/G8vLT2LO6jkcSXLnlIlKY/lWoIwQnMXV8z
  Knr8WxcGdjZ6E/2VomLQQx0jb4aj9mp16YDTiEYEEBECAAYFAlCpWAQACgkQjJ5k
  euVkK/xR0QCfTgWGJ2jvWobVNz7GAz7O2nzYovMAnRf9Ig3UsQYfh1VztDWI75sc
  vxdCuQINBFCpUocBEACd0U3FCpxiWZz187gNwN7Fm4dSV60JN0ZrDQWynNoONqap
  jiNIgG1vdiC+TsEC+Rzoy7HfaFS9N8YEPepmEULrP8IQ8geV86AJHbhhTDlMHpal
  GwJnjTgRvUXllKImbIDX7sbgFrPLFg5RHFl+d8fazE/CKXeZ5QZ8IZnjV45Jmz1s
  +6OJ8ZgVaoH+VyWpy6HEoTseKmEC2ERDX8y5NPDEvPkjVoH+nttOL2qHxsCwoHxP
  dDAHuVZtpH1DBEXHXLyLBTgTUj88CqHGyJMCEhtt7IcMIqe2XeGoLTwRL30n4cYN
  4mBMRU2gAg8mko+nsNKQ9lCYk7j7vyxuxlrs6a5hBOIYbf61Z+mULKnFdYNDM+u5
  2Ne2a1bWfLUwjYxXEg67T8zOPn6XKASF+6tjtucKzjMyOxIDn1M06su02Uwq/f0U
  DQZNeTdiUP7kdE0W+OwaIboBbOXdM9bE4t5Fl1jQStFFe3Ciadpq5PI8bShqYWET
  +19PSjJJY0ILPMiX1TuiN7ErIXZ7d9MKPwCbX9YBggrkoGXYv43MGBUHkdvHP3ZS
  6cPOuLyUfrlmZ8X4mz2YyfjD0KqGumLoTpCQIPnX8MJDhAyAA4TH4gaz0TEU4SFh
  uOgVy2hAa1oCJG7UJ15mAz6c+WriVWkZCD2TPgZ50JKGzDcEOfvpt01SneEE+QAR
  AQABiQIfBBgBAgAJBQJQqVKHAhsMAAoJEK27+GEKN4m32ngQAI74KZiHjG8yivui
  dS2BqkzamBr047BjZMIJN5Jwgs9R6ojTWqxcj1IkNkeKqewmJkBlCGfaXQkNdgKw
  wno4qthdEJIOj6NmzrdlFHrhq+FX9xz3DdV2KO6l/sTafVCGkKXBVLueEUZQ5pKv
  /++HPUsVC/n3OtVD6ZtlbkSrCkjwRtovniQsSqfoH5iFgRwOTU5uhQMC/9ckwSqd
  8DPb2kE7rm/GFtJmub3tC5BfNBEOG1wlE329BdlPe+LtsvUq5S3puWn96zh+qFGb
  Ir215xEN1aALjezrnIV7R/5KgpwqTZZp35EGzSLwITKy4B92Tm46FXtD11OEf5eM
  6vMlpsbd5gTSMvl4RgBpHWFrr6Mb6AMLNjDSD1QDafttay7ZvOx95rCU3lCbJfov
  E59i8v8WR1yNMXwe6/v7ZGeGFpatVbx+kXSgIkHiCFbGOtv1aFXuophuIYHmYMO3
  sxYtR3Eqjlv5rFtv8eA/oYvXDeh7DwQhMJ3Cy9yvbz/NzaH+fyDizSnCgFWm0XBg
  CEeYErpsegcqhFtbuJRF0FdP7OhrSgGgYSOssRzeOhTbcafbPlt/ngEleSYRQXKn
  Ffomz4fcGjZjVcLMiJDm6A2Dvii36jGjeU61W6DaS7ILqMvdjSUnO6+eUuUY8Dyg
  HQ/SHnxO1mCp/Oz6KhHd/Yhg+jM6
  =RTPm
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.181 Julien Laffaye <jlaffaye@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/6AEBE420 2011-06-06
        Key fingerprint = 031A B449 B383 5C3B B618  E2F4 BAD0 0F0E 6AEB E420
  uid                  Julien Laffaye <jlaffaye@FreeBSD.org>
  sub   2048R/538B8D5B 2011-06-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE3sxXABCADDNxQCO8nHrTUJMV3tTT4Q1m9Cx0ZVeo1f/qUF3IMO346VYbQ7
  4ghzG7cwW2Ey8uGJmMl25p6CLIMG8eFPJHvtwCFa2CB8abab/WsfELNUOuMFyW8c
  HrnZp7B3I5YnlcIhm8RlP4labHTcU8mkjd9tlabmvWcXIIMKZO6IxSk43h8Btnol
  AUW8eyHi9so5ohwnGT/0OYskYlPKpBUAIXIOmaXmg08bdix/EjWtWRaHVWxdMIQl
  ZMseByIlSTGCSdEooZOFELfaPWOWFFQ0wTi/fiepDWB9WG8VvZH+1wcxotlCOVnZ
  jcpYeK2scPg4BabHtd/r2UxDsxMClZkg8LG/ABEBAAG0JUp1bGllbiBMYWZmYXll
  IDxqbGFmZmF5ZUBGcmVlQlNELm9yZz6JATgEEwECACIFAk3sxXACGwMGCwkIBwMC
  BhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJELrQDw5q6+QgIl4IAMEHNmSxHv8XxeGDNWwJ
  iw6RirQOcm4WPpWGtvChlvZ8uTuZgPlqdSBQEGu7bSWTTK6zplOVmK4DYpUL2Hl3
  /2/SursUjkKO2QUkny7m/fT9qlJP+PAbXiqVa2naI55QvOuXNNx4zSusP8q7abbR
  bCtYHDeFE/DPNLI8GD/0Hmd8NWrPvHIwhGsK2ZzTuoGUV8q7zqgjlu7JB2JwH9dI
  tdMrVM2OgFLt3Mrb5F1C5J26nut/UVSkHPC1eW7mg8HnvCUK41HA1tKhkbXD8uMP
  7D3zgsuU35GHA5p9ARlETIauiVNsDzNgxWwU57BJ5hvGsmycF4M5i2/IOx/V5p2g
  yr25AQ0ETezFcAEIAMI/+5rGOIwZwC8qGny1upk8z/XxCReW3liTVOe+f1CaPOIh
  nLTpyD7+Mxts64IDO2tYQWZTw98yayGP8xCRKjBkgjOIgX/SInoAc5YAUMWMOtl4
  3kGqR+RboQWKKq83VPNGRnwTXu3RMlonyt5T2RV86lgIbDSabaAUnLjWDpgP7POI
  /IrpKLSJp21TXHMGobpxeLcXqPApRdKgJL9bP3+jLqbKJmLzhgwzjxpIosAWqRkb
  PJdZejCfdC8mU1DpKCDUQRLVD0Sbh69jsSiepSh6BIn+lDpfRH1nLoGAhomG6kwC
  pG4hCXAB6V2EvF0EBQmDMmORlDJFejDpHEbXxlEAEQEAAYkBHgQYAQIACQUCTezF
  cAIbDAAKCRC60A8OauvkIN0qB/iBrnK5dmFQ4aGQesa+2myOCMgiszggnbzXDFA/
  eky/jkIQiAr2xUAwQZz3iPrwzSpopCcPXKHnN7gsfRBUZ7ns2JmJWmyU4gxadbFl
  kMvB+i24Cav9/ucE8r0wyJKcquI3PiS4qpUzDEdNG/k+B9/Z4oqKRCcxrjSrwnuy
  iNFiIUl3AQvTgHQBpZGl9DA9zdAM+iPbm7zFwQBCpFeysEOv4bCAfHFuRGJ4xKyq
  tM+aBqAYzEWQTj+WBz+zYBHOY8VOn42fwBRWeR8+Ml0BxebrNh/uJZOjJp/IBZbc
  39ZjPt8SvaBUTAfKGXPZ9O2NSNEExRAKFQ01NDQfN8xxH/Y=
  =QYhu
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.182 Clement Laforet <clement@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/0723BA1D 2003-12-13 Clement Laforet (FreeBSD committer address)
  <clement@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 3638 4B14 8463 A67B DC7E  641C B118 5F8F 0723 BA1D
  uid                            Clement Laforet
  <sheepkiller@cultdeadsheep.org>
  uid                            Clement Laforet <clement.laforet@cotds.org>
  sub  2048g/23D57658 2003-12-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD/bH3wRBADoVem06r8ivhxQhCOEH06GAg5J6iqqlKIo5BmOiQ8IHo8JzA9z
  TwFNbhUCMWzUusH56nNHKOTuFV7wHiR8nvK0y2yU5qTK3MHbfSeMVy4rFAKgyZae
  Wf1lxRHU+W/EksFaC31ljkF01TGHVMtpKPzDSttgrrMtgstT7QKWTKcggwCg8bVn
  g7MH9udGaSNY5hO3l9wIcusEAMD+erpSZgVfwojT/pliCwnvKRwNByhIWqz2y3Ly
  M2+VR/IjFlpOvT4Ytrn2VC4V1duahdowNQh5x0vUPagRRYKx67OEbIcisKsGQTnT
  m4FSRUfULKZ3M016uSsYNbuopctjrxHE1YJfskHmLnIHjnXhJjfmouQqOX8nQSh0
  ryjCBADTi6z4ZvH3CF/C1egPsmYzJ14H2t51JUSHwEWWaj3LkILEGvHsywCIT7Xd
  R34B0hPIn/ihsJF4XBEiqJlZmFhfFUmSR3/No4TYKOtMAzfo6GtMv8q19U/LQaVY
  1wYY0rWCqfzwcH9vSLlpHL9afqNBnVK3XiBGMCmXZw+4klu+f7QvQ2xlbWVudCBM
  YWZvcmV0IDxzaGVlcGtpbGxlckBjdWx0ZGVhZHNoZWVwLm9yZz6IXgQTEQIAHgIb
  AwIeAQIXgAUCP9sirQYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQAKCRCxGF+PByO6HcPlAJ9gLehC
  AhRMepAZrGdPsPFoMB283gCbB6y04aeQlXaa9+xAm6C0ciAiXj+0K0NsZW1lbnQg
  TGFmb3JldCA8Y2xlbWVudC5sYWZvcmV0QGNvdGRzLm9yZz6IXgQTEQIAHgIbAwIe
  AQIXgAUCP9siqgYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQAKCRCxGF+PByO6HT+eAKCBj8MXtxmq
  l0PuLGLnR04gnauqPACg8Rtgb2XwCrgcZFcjS1Fl7/SmTE20QUNsZW1lbnQgTGFm
  b3JldCAoRnJlZUJTRCBjb21taXR0ZXIgYWRkcmVzcykgPGNsZW1lbnRARnJlZUJT
  RC5vcmc+iF4EExECAB4FAj/gQ+4CGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ
  sRhfjwcjuh2wLwCfZ0Sqh6DY5U2ZDj+JrdqX1qzEaGMAn30UALtH14r1jMPPq6xn
  UuMfFjyLuQINBD/bH4QQCACbO8LantesOQKcxZS6WPSLhIoZerdMJ/b4DCd22GGu
  IM4eoWiYPX73cTMbN9cTEObaA0hvXEdn8vWl9/RBV6aL/fYhAqTVGWhXu6MBJiAv
  0zFeliJl2+7MqzZjjr8GSFkhM3tXEzFr+7r7/Bqnp8hdzMFUS2dLcL+ZTXJuq9s+
  xUNnwt0+Qy13VQU9whTZNZy3PHHa3XRc5IbZ5FnqMM3D7twlt0sS6j253b3CXw31
  qEREoLutw25X8pbQeYJW8st0xIEY9z0MikBOJvKPAUani5+eWjuJC0FlXYM4qSnz
  zhBpDbQBuhQu5JgPPiXlBq+ta/prm6FyJjcK+EyJsMGnAAMFB/9DIGugG/5F+4XC
  dTvFluD8zbP6zwqWRuHX9JmA+oso6ruDHiZ+Ckdz0xBfD8yoyENIRnLmBxx11uZN
  upAlM2itsvAwHMm6zKGLwlN+74vhoCTzvDFtnyTSgC8as4kk4XCax2QMAueFpW+2
  8/SSLqIK2UWT8/5SkP0QaN5qSFgRwhGxYgyVP8pflrjL32u+fEwo8EjNnOUHX4WY
  uzdzq1t+0K2AnZH5TiUCPy9iLP8o3rBm89Qdh45wzqN9DOGePoc0v4opQK9+3TRa
  vYAx6izrRajiGgUHLcYeL2nQxyi3LBkKvbp4Bw/dpxGTdmPhtyU8jYqdP5SQbrFJ
  4DwXqs4biEkEGBECAAkFAj/bH4QCGwwACgkQsRhfjwcjuh3mfgCguHMdGD3Orm8e
  pAU+aCOCPVkkx7AAn2yhe79FYbHDx5Dx2LAfRRRyfxjR
  =lVoL
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.183 Max Laier <mlaier@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/3EB6046D 2004-02-09
        Key fingerprint = 917E 7F25 E90F 77A4 F746  2E8D 5F2C 84A1 3EB6 046D
  uid                  Max Laier <max@love2party.net>
  uid                  Max Laier <max.laier@ira.uka.de>
  uid                  Max Laier <mlaier@freebsd.org>
  uid                  Max Laier <max.laier@tm.uka.de>
  sub   4096g/EDD08B9B 2005-06-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 11591 characters]
  01jfP2YAn3DLpgqbfVb0MZfxffpFg3K6fWkX
  =jGQA
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.184 Erwin Lansing <erwin@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/15256990 1998-07-03
        Key fingerprint = FB58 9797 299A F18E 2D3E  73D6 AB2F 5A5B 1525 6990
  uid                  Erwin Lansing <erwin@lansing.dk>
  uid                  Erwin Lansing <erwin@FreeBSD.org>
  uid                  Erwin Lansing <erwin@droso.dk>
  uid                  Erwin Lansing <erwin@droso.org>
  uid                  Erwin Lansing <erwin@aauug.dk>
  sub   2048g/7C64013D 1998-07-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v2.0.17 (FreeBSD)

[encoded data, 20301 characters]
  Ae/NaLI=
  =l+7U
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.185 Ganael Laplanche <martymac@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/10B87391 2006-01-13
        Key fingerprint = D59D 984D 8988 7BB9 DA37  BA77 757E D5F0 10B8 7391
  uid                  Ganael LAPLANCHE <ganael.laplanche@martymac.org>
  uid                  Ganael LAPLANCHE <martymac@martymac.com>
  uid                  Ganael LAPLANCHE <ganael.laplanche@martymac.com>
  uid                  Ganael LAPLANCHE <martymac@martymac.org>
  uid                  Ganael LAPLANCHE <martymac@pasteur.fr>
  uid                  Ganael LAPLANCHE <ganael.laplanche@pasteur.fr>
  uid                  Ganael LAPLANCHE <martymac@FreeBSD.org>
  sub   2048g/D65069D5 2006-01-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEPHZKURBAD/4O6BhuBlZH0ptJMLl3p/A+Ts0gBinSPtBL0tA82TBSm2uFRd
  8ehlKBMwyNQg1coTJWW8omEwAb+o4E8vwS4OOzzSCesNMgnXganMEE/STapgbXvi
  fh5Equ1GEeYyFvj9jaUGVoy1OxQzRAmVWtsV3RiV+mHDrBSJjLkS1CdaiwCg/RDB
  GxVmtywOwdmahcaHZb+dMD8D/1j417FsO9vnsenyS3fjLRNJJuIBevyX4WFqn9Bu
  fpt9M2l1C7YXvu4TMGkobUvmMsyEoPmQKAm66ickDUEnrwsLGzRWJBN/yoN4CSoS
  vqS04f59qObOfJa+a64Lg6Y5EGzzqnQvQK1A8Fdw1uSXAcauzucEMyld4sOsIEXi
  sLuFA/905RotLj6DVEl70+z3in4J64G9lLWdwOVmlANi8zUpIVUYobTJOMTdT7zI
  xNhYcjYqIc3WIAJycCJPMk9hk9SCra9ETNcU6GkusmyFdNr5YmRSRnz0etlTW6rF
  P7Dgj9b/jKMPh4NHJ8+cO77EPCsN8tz60LuMLXRboHAdrAi5j7QwR2FuYWVsIExB
  UExBTkNIRSA8Z2FuYWVsLmxhcGxhbmNoZUBtYXJ0eW1hYy5vcmc+iGUEExECACUC
  GyMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJMmnBZAhkBAAoJEHV+1fAQuHOR
  SloAoNpk638zaargeIyuzTKfV3OEt8bDAJ4oXhCjGOmIhDbIjILHQLDG9ozsV7Qo
  R2FuYWVsIExBUExBTkNIRSA8bWFydHltYWNAbWFydHltYWMuY29tPohiBBMRAgAi
  BQJMmm9xAhsjBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRB1ftXwELhzkZ/q
  AKDyek8AbHNoIEFU4aKj9ZAxCyy57ACgtCnaOXA8TRY4ehdyAKHwwYROoJW0MEdh
  bmFlbCBMQVBMQU5DSEUgPGdhbmFlbC5sYXBsYW5jaGVAbWFydHltYWMuY29tPohi
  BBMRAgAiBQJMmm9OAhsjBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRB1ftXw
  ELhzkRNMAJ9gKkxH4i/zQvgtw32ilPgyVvlnqQCfRDI6ESnizQdNyXWwnTbzXnD2
  Afy0KEdhbmFlbCBMQVBMQU5DSEUgPG1hcnR5bWFjQG1hcnR5bWFjLm9yZz6IYgQT
  EQIAIgUCTJpvXwIbIwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQdX7V8BC4
  c5HzwgCg1hCgLsdxVIT6kx9/ejMcfITITJAAoO6xYuVfkCBk0lprOgAWeeWXsP5O
  tCZHYW5hZWwgTEFQTEFOQ0hFIDxtYXJ0eW1hY0BwYXN0ZXVyLmZyPohiBBMRAgAi
  BQJMmnSxAhsjBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRB1ftXwELhzkS7s
  AKDpM9SQcvBVkmHQBrb0B0ZaRMIU2ACg6NTKumOvbvDgF49sRaVXHl3WLZO0Lkdh
  bmFlbCBMQVBMQU5DSEUgPGdhbmFlbC5sYXBsYW5jaGVAcGFzdGV1ci5mcj6IYgQT
  EQIAIgUCTJxEgwIbIwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQdX7V8BC4
  c5FD5QCgyc4QAoRqHFkyCcPIn2Onyh7OcLAAoIahqNOxLn6qTNKHTEc8uhKauHvW
  tCdHYW5hZWwgTEFQTEFOQ0hFIDxtYXJ0eW1hY0BGcmVlQlNELm9yZz6IYgQTEQIA
  IgUCTJ02PQIbIwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQdX7V8BC4c5Ga
  NwCg5LZThwqJ5ArvQVRDlgJDAub1jWEAoKUE1GjKMNd3y9H4AFAqr/kukqhTuQIN
  BEPHZMIQCACJjfWn16Cg7jpvy/SsGAulMEcLI6Glkzp+g0/JyYvNfvvaRGX1hJNw
  6pr1u0yU2FJuZo5b+avZu7P7UnCu2ZWRk8y0WVNHG5lie/jPy0rQBF/DhP6FVqk/
  TdcDECa1Ncp9EE9vCuZGvEgzjvzgxhQ06/d6Rtzxy3C1P79c0j661raPeWzX62M0
  Cj0a0ljdvvm25hv41VT1GAyX/punhrhnBiZwm6UGVu9SQNsOD15pWqMKD26lpwP9
  qA9XHnsOknL3yXl542T9BWffZh2I8OUE0XL1LSSsoPC6a7wV/Vx7cgTDLU3Pv55l
  ERY0p8uadTOCIu36tPkmkuJfoWJF4OQfAAMFB/9YTQ1dN+c2yl8C80VJO07wdNln
  VKQNcCKtuIJXRygcqC4gj8EI4qMofuJ4JTSWdApJjp9AgxFWol6AyYnW6oQU9A3D
  GVfeCc4MpduCFpdnex4U82UdwPB8905kAmuH13OIV3vIEqknpqaygDrJ95E1rYUQ
  lHzlQTHk+JxdqeDvvQfmrLRhPzgQtlukl4wjy+Kbp7Cr3X247c+5y1iAFCJ+o+VO
  dSlNlckHSWbV8yKvJMy7iF/HfvxJmMR1koU+SvCuOcL6A/CvS0JdLo6gIJJwRHFb
  +4iZBR9UUuU4AQBH4HIeSCFREczk8BTIPR/97OQI7FmGUSFTafxLHrww2p/3iEYE
  GBECAAYFAkPHZMIACgkQdX7V8BC4c5HIQQCdGivImEAN/fic1R59mKWpF2NRNJwA
  nRUyAyZp4AGCki3wKPxtkeS0295b
  =DB+6
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.186 Greg Larkin <glarkin@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/1C940290 2003-10-09
        Key fingerprint = 8A4A 80AA F26C 8C2C D01B  94C6 D2C4 68B8 1C94 0290
  uid                  Greg Larkin (The FreeBSD Project) <glarkin@FreeBSD.org>
  uid                  Gregory C. Larkin (SourceHosting.Net, LLC)
  <glarkin@sourcehosting.net>
  uid                  [jpeg image of size 6695]
  sub   2048g/47674316 2003-10-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 11524 characters]
  Wl3f9A7RglYuxkgxVKnWlXgWtigAmgKgQFhgdX1L2lIHUi27R3dYoD10
  =VNnr
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.187 Frank J. Laszlo <laszlof@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/012360EC 2006-11-06 [expires: 2011-11-05]
        Key fingerprint = 3D93 21DB B5CC 1339 E4B4  1BC4 AD50 C17C 0123 60EC
  uid                  Frank J. Laszlo <laszlof@FreeBSD.org>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBEVPgQYBEACvR8zsof8gLi7pF4331BIVluP61Z4ICzkg2lWLB0Gj1feCbBcA
  neds8gqHJ7vxArQeYTBV6Gefk4mvCecxo2LGFEcsDuns2X1hf1pXz4AKvtYoVL0e
  ytW5s3bRdxX+gekv3KxVQjv4tJU2surbW0Hv17Z4m4ZbRfn17dzvpMwtiZmP3kMX
  N0qAeBs4MZxmWhfYHapc8du75XfpvvD2W4I9VBJXd6DLKNksjq0/Ih3Ygh4kEVxH
  6xQT+lL+6yVWTl8XQpJs3u0OPpY/dVjI98DaZucW/Lkh/+uxZm5ndExi4bFJ40rY
  KfqCsbGAYPOj4HKDkcgNZu+MbC6nIuIuh/eK8ZIpSlSdkzJ2r46wOBHLUJlJoxH/
  P4Ly5cXu5lUX2Mf8/HahPSY++5xIoSI1mpqruJyQZxhF4J56X1Bn0BnMmFt+uXF7
  O8bjQi4XQJBurcSkAuBnTQlohuAXDfIqeGqqMN6iDGTGCOL9R5WZ6nasyDL+qPA5
  WK/ooxINQWPWbTikYb3PZK7v8ABBj6TYAAGxAYrly7boIVKxYUFbotH4Y8dmXUEr
  p8Hj+tFZCk6AKBn/lCLsM/vTs0ylaSHJOhQc49fj/PETGSQLVjd8iH0l87MfLd9i
  iLnd0m/Y+ecCobgQDGnDQiFqvsJF6VI+/bisOJiE/HdOyo9j9K3jJ1l4gQARAQAB
  tCVGcmFuayBKLiBMYXN6bG8gPGxhc3psb2ZARnJlZUJTRC5vcmc+iQI8BBMBAgAm
  BQJFT4EGAhsDBQkJZgGABgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQrVDBfAEj
  YOwJtw/+Pe7qOPCqTUyi+w9k0829sinZIkLxpqJPSzzYaHQ1QGIOg4wO5yCER49n
  Sp7V/S1cNKXTIR+YU2Pf2dj/s7Ot6bRXl9dDnUgMjkvNEEIO6a9gazZSfD6+5ECL
  DFEcJ6n4En02dCjsZQ3uR9DITAZcd/Y3Gczaplwd9LHpUoh/nG1Dj02+6fB0E1wQ
  ebm518PDvbCaQvggYIPc8DvS5DO3GSRLQ64a2bILYOP1UXPGn4X/0yoayieyO6lD
  HFA1gVCROtgG1II0ylDWH+Klp4nAyRcqoYfF5kHWsvQS9N27gf90F0XEALjxCCEu
  Osy4rtDvg1mU1AK0eflyZImJBFfEOXZrEM2TYo+H5X1KLEMlCzgz/5MoOQ3F896u
  K1Rb95LuF2BJOJsnYbHTEURwloif0U5VIbuH6s37bVjkXDbHcQo1UGwQM/v6tPaG
  YirZCgh+NpKChuO43XvQTG7CL21qqten+DOh6MBPtBK9TeZIeuGPiUkS1WcCwRbp
  QwmK2wZeVaZKReqLJO0QXq06dgd4iaiN7W8p6HZe3LYbnR5d8SWyPp2RQxESOOF7
  3atOTQXB5hn+pXuHpH1qKK6RkiD62pMd2RgRJlCdKZXM5UKjpAV7w/k15qiZuZg+
  N0Jkod50e8O7CLTZdXTTYpifOkjdnycBY24X1Ra0IqkTC69zPrs=
  =xm1s
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.188 Dru Lavigne <dru@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C6AA2E94 2013-01-22
        Key fingerprint = 6CC4 2180 F27C 29B6 5A9C  EC0D A454 DC05 C6AA 2E94
  uid                  Dru Lavigne <dru@freebsd.org>
  sub   1024g/7FAC82EA 2013-01-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBFD+vdwRBAD2rMN1ZfqBN9PCvrGHaatVwfORzhr6gSFFjxk5Z6HhnGsQSO8r
  NAmU9wdINOXJ2M9tqpDXV7R9nEHTvcvjZ4Eolc+fNwGTpglpDX8F8bp5VaQ4+aW5
  nwDs+JoLw94MSfbrviXCDe73Eyp4EGMoZ7PlVwvJ8oloIv7T2qtlAeUlRwCgjH4v
  BOGZab9uoAqaBzMYk13FM/cD+gKe8+bewQyp8sthXrZWYbyyyIu0MdfMxpRZ45aU
  eDrxuZL536qvaiAy3DmnF/nHkZX3/6XTSlkgyQbzLnI9OZVcDFA/Dke5qVk+xUqp
  Vyei9HNOsS3u/Nn70HoFijsYUq+hY7aefxoMtJfer+aiJNJRj32DvUP/ZdeJ8jCQ
  9ZtdBACEmRZ2UjYYMklBZdp71/HFLc+0+hxl7IU6H609Fqace+aCKRrZZ1QzzNK6
  /DEnR6BYPN3eSzMoLLoAvLIzpfaUx/IfHxbyjCaXi0cYYZ9FkUUt7a3qJLSZGnK2
  tA1Fw3kFBBO60t9T9cQXHv/sd3bXmIP8eUe++5dfJ5UmmK1f6rQdRHJ1IExhdmln
  bmUgPGRydUBmcmVlYnNkLm9yZz6IYgQTEQIAIgUCUP693AIbIwYLCQgHAwIGFQgC
  CQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQpFTcBcaqLpThwQCffhk585hEfh9LHkYzVZIpu3DT
  cqAAn2BgkvA9qN6qJnDtpcKoQh+nnjCeuQENBFD+vdwQBACc80FRBODUmXvpVKxZ
  ql/tAKl30ij0OVLHLdQQH4W3+LuO0U1Uxle5IbwQHfZh6KtyH1AwafBLZ/lg6ihh
  ImtvvlAoPhGqeKi2L08djYYRsaQl8snCPrcwVtUiAPqVXCkIFzmcA1dlFRUg68re
  /f8uSKt41FqtkR3v+QsHdflOHwADBQP9GaQUxdrLssRNH/fEkMg8xZYLGOOg8hcX
  BwNujIol+Yyq5QZFMZxaFbmdKhCnVH46cOFheHpgRQcwfoMLk4yfZkmw4W1ANyI6
  hzzFHtnSLYG7CGkgQE6NS+bjTAxVWGK48SsUxS2RcxPAQmLqTEHTgoav43L/6gAY
  N2QsQo4b3NmISQQYEQIACQUCUP693AIbDAAKCRCkVNwFxqoulMOJAJ9VIUzfi5Y5
  GN4vvJ8KQE4+RZBRLACeOgRRbnd+Xsbu2V6mez1KHF4UUVw=
  =lVUC
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.189 Sam Lawrance <lawrance@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/32708C59 2003-08-14
        Key fingerprint = 1056 2A02 5247 64D4 538D  6975 8851 7134 3270 8C59
  uid                  Sam Lawrance <lawrance@FreeBSD.org>
  uid                  Sam Lawrance <boris@brooknet.com.au>
  sub   2048g/0F9CCF92 2003-08-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD87mDQRBADpSK4q7J5JpjHMPdlp4ieo4jJR9V63tvptpBOAk/nuhWnY3fpu
  Z7pcxOy5I5hZDIu2kn2zkBv4CTsn9yxdWgJaSKU9nQMYpfFdCnajo0HTwV72+7eK
  u86VDWZeWuuUIiHVNBUILClbOadmRFDxuCCjyE+V97o4CiUu350M28YdBwCg6LE8
  dpO9NELy9LJxyhPBE51iS4cD/2CdsCXzmKaFTa+w5fCOSBzNv516qY1GEkNvmDrD
  e3dgeyxaembidWjjU2vqOZmWFP64jgayvyFZChGMlRab78GKXH7DIGGrXWp9v7B9
  JjCqDyuX3NGaxCDFUNJYR6nt7Q93sAT85oAV9EPeFFEx7Ksd4C1iKlGlohGwleb5
  TCngBADX+A5DR9eI9E8loh9NmT4HVzvjk9kvk/vq9i0MqxgcEBodgRPibVKWTWOj
  MR0T+3qOzLGiVjIL2FzVF1na27hGJmXupxU4dWoKVGR85JYNOoFBNuR2HZsim+iy
  sX0gK6ejsxVhhx6Q+CQgCQ80TzuY/dD2qFuOGkda0P9Ro62yt7QkU2FtIExhd3Jh
  bmNlIDxib3Jpc0Bicm9va25ldC5jb20uYXU+iFsEExECABsFAj87mDQGCwkIBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQiFFxNDJwjFmBaQCcDJfb0SfPgEimiFVhsQOJccxJ
  F1UAoKJrgMOoY10RAqM822JzOnn9mGXutCNTYW0gTGF3cmFuY2UgPGxhd3JhbmNl
  QEZyZWVCU0Qub3JnPoheBBMRAgAeBQJCWzEGAhsjBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4B
  AheAAAoJEIhRcTQycIxZWoEAoNefUsJBBCoZSmfVIPEh4g1oDmOFAJ9H6Q4/hfh4
  hFTLxU7p2bLgbdjGHbkCDQQ/O5hBEAgA5LFaiwqsnyrdVB+Y7S511ZPmQOi8UwfQ
  04PIWyt9a1MwGSYdUpzGAieMLe4KG6olMlLH0X/qxkVjbukwPyybeN7RNUZE1DD7
  KGbVOWpyQHhAB4EPfzRJFYQEmT1x7tk0nVbF7emuK9iG+Z3et6Io58QjOgyEMLYU
  UjwzCE2NYjJmMLEy1e+icfEkOs30s8XPrus/GNffVlsxmHEzxtsicw+AVnlrjLtG
  xZ5DsNRqJM14L9X5qR3O0dq3BnKGZPOctIF6bRv0AC9lX9kQ1saFqv8iEHoHZ2vD
  2eIplYu/bviD+lI+w6zrq/KgNHQ1n9ngzs/N14lN9C57dHTS7U9nJwADBQgAhWSk
  YnYr5vUskZgVmf0joVgYNBqXIBKo3qXx0DYxGOT18EbKhtSYCar4Uhjob9fUhQop
  nEd00GQVZwDTL3/STCXUUSaHRJhK9yCwgvQ+/q58yW1JvMrCA6uaca89y9DnfWxv
  0lFbOdLJJQNrgLCyNweLhZcEjOSTQO6EZB5OX+z4Dgfxd/5DKWr19JKw54Qtus3s
  9zZhVoQoXzWiDlYdtuGUjnVQvycegOxwjFN/TP9IQpQS8HFMfEu5GLTbRAQ3zirS
  W4FtGaeI7cUqap6ot2BRd1prAXyThXHxYAARaYib/xvCLRDTfXCHgJXbqEiJ72Yy
  FgGYqFTRrTTgxiXo9IhGBBgRAgAGBQI/O5hBAAoJEIhRcTQycIxZLQgAniGrL6cw
  +rQG5xLeJ6hrbllYV+8cAKCmIpsp54t97HWvJTKN9GhbpQhojQ==
  =iBxM
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.190 Nate Lawson <njl@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/60E5AC11 2007-02-07
        Key fingerprint = 18E2 7E5A FD6A 199B B08B  E9FB 73C8 DB67 60E5 AC11
  uid                  Nate Lawson <nate@root.org>
  sub   2048g/CDBC7E1B 2007-02-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEXKYeQRBACVxgl1l+IwFK3aZ96X+BHzeUuGfAAWSqzZuJq0rVXhUU0KnGy6
  r2HLJKwGlSQ0tP7rsYy34fDZy5BB1JajHNUIhb5SJFZH3VltQuZ3mnaLWJajm4Q2
  c3TRBVVFcm4y0x/QiCcz3JvCUWHaPUUWlpbrkt57O5NTVlneOtruZtYPwwCg+3Ft
  WjNU4ppXEbbsLHsIri5gPCUD/2e7RFkq1KaaqA0wfwictFgxuOZX00Do1kIFfoE6
  0jKSxU3P8E01H68vZs8vGuVOLVE1pXoWoJa68zVOWkLCTE1z2U5YJumZL1mDRRHt
  VfqlsaHNBLIRd9qAZsj3F5aSFu1/hCOiUkgLWQa9e/BAv76L+mCIJ+g5bU0YTEhx
  XoFwA/9dF3JFdQCkrzbhS9/BSjEIXDCl7e9Yt4/6jTg14fr9Pb5hyUYYxu6i5v59
  TgSdxSFUd3MaZmH3Kewg++9oqewNEYdOu/gmx7GiSKr3k0FlX+aK7UsVDjEr55Gi
  XH5pqUce7y8bmx03a/pa0Lq5WLvPnfUaplWeoCmmAXeYmRFYqbQbTmF0ZSBMYXdz
  b24gPG5hdGVAcm9vdC5vcmc+iGAEExECACAFAkXKYeQCGwMGCwkIBwMCBBUCCAME
  FgIDAQIeAQIXgAAKCRBzyNtnYOWsEUGfAKC9mTqJd/PjHdTG0YZkBr0Y0PLmCwCb
  Bl/VHprr5SrFDBdZy+vB5GIEhme5Ag0ERcph7BAIAJKt5PBfx/CEqBDS+JkDyYLG
  RA3johtfG5HPVPOX1iFJgDLx/5ZKIsK3oxJLkkZQDBjzJgU+GcffBwafaTObEbid
  D2rtwtqfM2EgoSntvJhrP09Qfx1/MOZs4MVJbGEec9egMgFRzUSKZ2xiYNqKOWL4
  dL0TOyeLg7HQne1fuOOFEJZJtCxHAm75z6Q8deYHr7bQQ6NZuYc2qsOLjBX+M6Ig
  d+r5p3vhkeg0uUzkRR9bAmtaDT3BFfxfMG0b4iTBpDW5UQ2Cp0NG+SAEaXVCYNcA
  kKHZGTTI9e6a8AimsP1wOKs1TsE7WSLsk0Y1U6E7OuHLdmGwZygipfkUXR5v/hMA
  AwUH/jLrMCAzZaCh6m6mrJ2HYCASRSfGKAbmfqPymEICfZ3Y+FeCCFopeatMZPyE
  R6gEzHyu1hlSHV6yTfxRDV+gO6Pl9snsucJtD//ZnfNZenKsFoGJM8qu758jBA5m
  FY5bTlkySmFJYHGAtpMap85j32iA3B24VmgIZ+rE/YVQUbbkaFrKN7Crvm+PgH1u
  xbLrkjypklyo3iZZQo75W7SobSvyqnG3LRXkXsS1U1m3QWcLqIjKZTrrhbV3IIRK
  +A0rSRKXpDt5lOYIqbJ+PwwGexlgzb31vJa0+N8qjdvbbMZIOA7mDVauEYsETkU0
  Wtl5Rc1M8Qx2IISH+K3AGXHqn3iISQQYEQIACQUCRcph7AIbDAAKCRBzyNtnYOWs
  EcVTAKDj9JrwUwygZFNG+oWsOA3/ikA7qQCfQkYnj9q6E0Z21p/ZTDptic+qSEI=
  =yO1b
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.191 Jeremie Le Hen <jlh@FreeBSD.org>


  
pub   2048D/8BF6CF92 2012-04-18
        Key fingerprint = 66C9 B361 16CA BFF6 5C07  DA0A 28DE 3702 8BF6 CF92
  uid                  Jeremie Le Hen <jeremie@le-hen.org>
  uid                  Jeremie Le Hen <jeremie@lehen.org>
  uid                  Jeremie Le Hen <ttz@chchile.org>
  uid                  Jeremie Le Hen <jlh@FreeBSD.org>
  sub   2048g/045479A3 2012-04-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4556 characters]
  UKKVCUMfZqGpV5v3omGhzzE5C56S6ilzU7nRDYwU
  =kKtL
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.192 Yen-Ming Lee <leeym@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/93FA8BD6 2007-05-21
        Key fingerprint = DEC4 6E7F 69C0 4AC3 21ED  EE65 6C0E 9257 93FA 8BD6
  uid                  Yen-Ming Lee <leeym@leeym.com>
  sub   2048g/899A3931 2007-05-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEZQ5iYRBADg09p5ljHhIDwhH8i265BFEL1AyW3EPEOb0CyFErp3K4H7+IpG
  FeaHUrB2i4MYs2r9gAMHadBMTXZJv7ECq2AUQfm3vTKeBjVVz/N7jsEDcmH6bObY
  XvfRlp9618IBRCDdcbD3Qs0Bv4tM+e0oNYBTsOWAO+bfpHYPk5wORxq6ewCg8DWN
  J/THLd42Fd4HTfxTC4tTa6UEAMPz7iASUbyJr7//O/Uu+05MBKX8wuNdrH2XPUWq
  MwLcgEpKSFl0xjpJUMpr3eWGvAg0Vz1UzxDUvZUwbj/5nXh2olNoMH2LQY0QwXGG
  TPudevBeJ6W+UaEGCAH4Yy25hxxr9h8XI5KRlPCOjQ8i6H+EZbLRTLgOrvBWvD8B
  Ob8dBACGxoySAQP+leHIe9nrKyZ00tkNI6WPEPAG+14yiCgWLJnWKi7maIHzjG+1
  1Fz5+nyMUtHofmLvNyDA/V1e2LFXDjH3v/PcTCQON8EnHAoYmqSRAZMBMmDpU1Af
  f/vbiOg1zwhwAhdO8y6GZHcJGJjJ8lJYs151ehSS2Oa+NRCfH7QeWWVuLU1pbmcg
  TGVlIDxsZWV5bUBsZWV5bS5jb20+iGAEExECACAFAkZQ5iYCGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBsDpJXk/qL1q9tAJ0fy0MkFt+hNcvb0OMqTRJvjYlB
  KACgluazpF5ATo+dNtJifOd8kMBxB+C5Ag0ERlDmLBAIAKOlmONAuOtrVXvRw2gr
  wYNA4bjQrv44PLCMGuicddC1S6+Ngp+F2bjq43iyDk06i4eXBop0uqzkGA56pCVW
  51mSLThl5q/1dixiLDOSy/9Scuei57KuP5MOk5GpFBU/OZv0R+1ZaK+718+jI8/E
  NGOt/rZ3ZaTR94rAn9yQzVp4prVw4F7r6Vrp9mVu2qgoYKpwpfuR4nw1kq80Z1R8
  TxtUrGFYSY7nRTPI6FI6fo6BVPMAw01Xh3oKfDfrecaNtNNgM/DvkrBvZsVHu3NO
  M2yAVL6LP/Sjv0uF1pK/WjP27hzvO3yha2KYS3oBu4zysyVbi7QuFvm5FmF0mKik
  JosAAwYH/RWHzWWtpgXdbMUrPxFTmFhXCVVuyiHG0h3bMZigKtAMcjjYRMenhiRm
  e5Z5si4VzzpaaZaVY6T7hmzM3cran4VH6dFdZy6qhBFzlJphpLwnJti/FMrF2CdY
  1kthUC0fxeEDPBkYvV1izBrPQ915XYXuXdJjbk/ATqeIKsqEHWSmTCLcLLtWn9Nt
  X8DWU+GHMbaMAbtEfL+i8vg0WIOeSE4tlQwIkvSzfXh6Rysr7NtOuYzADD6ORRkg
  Q9K802n7IYXqWhZTWKijXpf+n+NzWdXC/1UZambcfo1gcS1fotmrO3Fmq3+FgJ/A
  YPmudGbHwUlAXVfJ47Atxggoe0znf5CISQQYEQIACQUCRlDmLAIbDAAKCRBsDpJX
  k/qL1tpnAJ9MKjKh4P+ePXeQ+yIwfPza+MnFcwCgvVONrkQ6Byi+tZ1ilTlKR+8+
  xnc=
  =XiOT
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.193 Sam Leffler <sam@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/BD147743 2005-03-28
        Key fingerprint = F618 F2FC 176B D201 D91C  67C6 2E33 A957 BD14 7743
  uid                  Samuel J. Leffler <sam@freebsd.org>
  sub   2048g/8BA91D05 2005-03-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEJHnP8RBACRTtM4Fb2oRITEwfTLIKSa5Mk0m1A7Pitd1qkjtAyFCi5V6uF/
  2FXPP3Ux3M8xzrvkQNnWkYvGh5MSgkkJ0nszUvh63m5Lp1Yr/EMQr03v1HfqGKF2
  SALv7eVJ3XHEEGsYq6KOcJ+2n3FkL6bwGXkXSya85a+EwQ+/aBhpEOEKwwCgl4N4
  oTMEgh2Z06ZkMJrqbf4/P38EAIAN93nvAN14v41zw25b4USFzqH/JFTG3utAVxiB
  NgTEkD+OkktxJFoTrZxfxoU6Od4tl+yIyhKJgj/QlH5pA/mpMeaXh+TQ0/EQAzml
  d/sw7vXV3WJ+zXIZeh51yuHBY817e7izcnfmY33UrOdf4DtcplmUrfQd1eVMSo45
  K2b3A/9a0tg7NhdfkL06b97oyKb0L8F92Q1sO6J5sgsEjNrUVrFnNU0DIDgbi/0t
  oBpnqIDa09hhBJ1XYcxU4KMxBLpuIeuk2cDCUCVeeEDmx98GIss3hKO8YWzB40y6
  7vtdh5lveaNV4+CA2xL/cDXscl+poRQA5tR0efR16jckEaEcVrQjU2FtdWVsIEou
  IExlZmZsZXIgPHNhbUBmcmVlYnNkLm9yZz6IXgQTEQIAHgUCQkec/wIbAwYLCQgH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRAuM6lXvRR3Q7whAJ9e9jjfVscKVirvWN5IM2j0
  60Q50QCglAppekJH6jWStTwoq1EroBFPKUy5Ag0EQkedCBAIAKmxNvJW/W+PrE+T
  JjKw6dbqUqAUNIGWnr6xgL7KYBpx5eo0XH3RCVzvRSfboA1+nXauTn/FhOtWMw0J
  dkHrMQhxKSDhWOxeftKuiRiVLPXxF7PX0JMOadxOuqNSt1VWcuTxxBB2wva2Rb48
  JscdFbT2u7+PHNarDgUnEobobdvbzh4F1ACaesUq4s2y8jH+YJTaBqJJuZLjLwti
  C2zv7skf40I5ldud4/7ARGuumpjTrqZFQeQwPKX975X+jw5SBUJXA1ckKcgTp0s5
  Yk+O5+yUkt6yzDO+CAYEaZ/xfpOhwmqSIXtdo+ilm2q3y5l+nyEVidYncRWRWYyO
  iaXOJdcAAwUH/0Ixl92WezOXBqMrKVaA+abCN6t6n9zxSnwfVo92Vlfqj8Huz3Hk
  55e1in3P01xXdNKnapYNkCg70WbtNQtCh0nJdGGDEWVqJsjiqDDMYa7QLahV7HPB
  RyOtoAXnTWPpyk0d5WEXPLJ3vPjxqv5wKTmav3JcvVahSVWi2wmWAgfQJXYRvCU3
  EEQ5KqtCBrQNdBsSRnzgDsMY2kAh02VuGTbkVlQz/rI7HAYEOL8SoR489O/MTE+b
  5HtUT70rk57/3jR3QtiH/3Q7OqnPh/ATjO+pnPuhfqHiQWLWRDigJNheH/B+1Hmn
  sHiSWrUmlaI0bzyIVW4Xft3nu/wH3QVSSWOISQQYEQIACQUCQkedCAIbDAAKCRAu
  M6lXvRR3Q1SUAJ45iX7Ka9rb5pwAmY+fyfpuO4qgJwCfW4VAl3+NLCCP4A0Y8wlb
  UtEtg3M=
  =kR9a
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.194 Jean-Yves Lefort <jylefort@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/A3B8006A 2002-09-07
        Key fingerprint = CC99 D1B0 8E44 293D 32F7  D92E CB30 FB51 A3B8 006A
  uid                  Jean-Yves Lefort <jylefort@FreeBSD.org>
  uid                  Jean-Yves Lefort <jylefort@brutele.be>
  sub   4096g/C9271AFC 2002-09-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD16LoERBACHLA0g5LE31OgOwlPPpQHnOciC0S7/mTj+XBGMi3uS8ts2K2pM
  biEm7+xsyakCP98ucTs/OQmCizSrqMRJbCSX6TW/qx2hWw+QREZWZhTL+3pRJ2eX
  ip+wyuOuUjlFJ28fIlil7XPAv2ly4tP6umC41+jT2BTgQObegm+17uzsmwCggCZg
  VopF7lI3hUtJd58PTatZt/MD/RLMBRG2eZYfOGpHLF9jg7AoUNouMFSMADyYRLwS
  vlUrcR3HlwjqKq99WucWCAkneBym7yRuNDUeZI1VBxasG8/KQKL9mEB9iweufSiT
  qF4v5Hk95wpkbE4v2jGvLsvzE1D0Jj4fJgdm+Oiq/wrFIYeL6R2gzbhLn96X313x
  appTA/wJix+jwlo8cgvmaCrJMVcHlaCiSkDM1UlKDQSPB5VxXazeW4EvN9YpIr54
  aWzQ5elL3zhGfJZwtY+KwqBWeaHrvE6VJ8kjl9Ol0+VP7MObgfxgb9VB1oktKGuL
  zbeVnCVZXbaqkxeym9kB+VUJPYJJiLGOztUHBjvxGazIxTXhIbQmSmVhbi1ZdmVz
  IExlZm9ydCA8anlsZWZvcnRAYnJ1dGVsZS5iZT6IWQQTEQIAGQUCPXougQQLBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQyzD7UaO4AGqT/ACfRmyJHE6XFGGVvNU3Gx1E0vpe
  scsAn1yHaROu1BCUra0S4BNPVidE50iitCdKZWFuLVl2ZXMgTGVmb3J0IDxqeWxl
  Zm9ydEBGcmVlQlNELm9yZz6IXgQTEQIAHgUCQlv5mQIbIwYLCQgHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAAKCRDLMPtRo7gAahOSAJ4qAsR/hQO7F1SZ8CrRqRQoz39GXACeJxqC
  bP08SjMi0oW2ZGGQH7A5oH25BA0EPXovJBAQAIf12QdmBkGQYGGEBhmFUk9XU9Au
  9fxbrEc94kDisD2zpXPRuOblVTE2lVNaxXN/aVdf1AJHtpexdKjc/opvIa4TJuTI
  vBA5gZk6AEpkAgJYHme3joJIHJtyHEms4HNO+yvnYXBGmFTkc/ak1o+rBwbWkvUw
  IbksCSBpUWolzyThbVrRR5P7+HNsp+RcKgo8dJsU7SaP6VVmAIBTWyObXZm+eRpJ
  yJMnTXUxWz7W4ywvMu9OF6C/4e4x+ueBQJ5xYRpyZbEol0BdiVQRoxEnsc1I2S4A
  c5YWZuMnzRtkQV4mQfhqWrPQ5nLfVc1V5yp7PGyeJRAwIZCbTBD4wNBePXhTQ+CP
  JDVVaJW7W2ComgI/1tjy9K5IYMLSXSmbvCg+A/qxEuhQQHPhlvZA4FLhxZaTZpXl
  EHyvxyLxridyRfRzmE6SVCA3eyr12ewKaTXimBmcRvP0vrt4nL/SS5rlKh6RsJbQ
  k0ETLBi6Zq3y0HIcA/8He2OSusyhgEBJaO8de9RF2APUOCcbt7Dz0f40iVz11pGN
  8yfFb5BW7XYwnprZbD43QXjB/N7lD7lTRghLxLl0QSLs7GoQj2fXQiGenOnhsMIo
  pQ0b8G8J2jCJleBBdNGQ2tedBzyUVgap3zFuy6yPIoKsip8JJNOJEz4WcpZrBJPc
  UE6VNqkUzb/MHcxPAAMHD/0f8AUCDh2x8Kv1YENpefaN8WCQw1NeSgZtLuPYg9Op
  7znNk+Xkl7WpZROz9s0S8AIGNr5BCpDxCg/AtdA1+fsiQXi05bV5N63LPQZNtLjV
  oAvsnyn+p/ZGVnW6JhfPedJQY62jDmty4dnYNYSZWvIXnVDdRILIgGGnPp1Or6HQ
  nurqIdKSnGIO1Zz00e5hGMPUsylsNBvesrHKbbzKbgp59cwvhoHk2oet5aK0+Ici
  aIcCaWyjCGH/d53YTIf5ZRx3glDWbgRadPCVZiaDGdNQenF6zAVyXiJOa912sW2x
  WcyhEa86imh0lfYSm1KJFYgnXLv33hlmQ2iiF4kBVk8Y6qU4BIDRJYDcPToNjmEt
  lOwA3m3gkembU8uxy3mpE1L/iNb73i68xwfCHlZ1LzCnUShOl8aw5fu7C3qcytUp
  t3gaD0TeHuqS4XIYBgDjNRPILW6e7IlK+3yQE9cLgMb6+vNQuHfkYr4TuRSUTWlM
  sWK2opEq/z7e3LWdJrU78yHTBTVV9Myf46JpcWE2KYrCRHk564329Jvfe+uByYSJ
  lCXogYpFo3HbaAyIjmcZDgbDHFaYnJ0dq/NZmK1rFVbBm2Z6qW1laG1X6ke+KcNY
  HoUwEqEkYeOsovwkH0veLxvfDzBGtp33V3OgVuYa6WA51tpJQH7KgTvh5ETJBHzY
  TYhGBBgRAgAGBQI9ei8kAAoJEMsw+1GjuABqd9EAn3E2CMMkEWdOtVjwTu+wWhuv
  3bMQAJ4soo0qCyPCVz4Y0Ly5jvYWToXt0w==
  =kszM
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.195 Alexander Leidinger <netchild@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/72077137 2002-01-31
        Key fingerprint = AA3A 8F69 B214 6BBD 5E73  C9A0 C604 3C56 7207 7137
  uid                  Alexander Leidinger <netchild@FreeBSD.org>
  uid                  [jpeg image of size 19667]
  sub   2048g/8C9828D3 2002-01-31


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 30820 characters]
  BJmDy7UZOmvcCZ83fBsMArrC8MkAn3zKySx5vPY/ocOMjEcB099D7B/I
  =H22z
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.196 Andrey V. Elsukov <ae@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/10C8A17A 2010-05-29
        Key fingerprint = E659 1E1B 41DA 1516 F0C9  BC00 01C5 EA04 10C8 A17A
  uid                  Andrey V. Elsukov <ae@freebsd.org>
  uid                  Andrey V. Elsukov <bu7cher@yandex.ru>
  sub   2048R/0F6D64C5 2010-05-29


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEwBF1kBCADB9sXFhBEUy8qQ4X63Y8eBatYMHGEFWN9ypS5lI3RE6qQW2EYb
  xNk7qUC521YIIS1mMFVBEfvR7J9uc7yaYgFCEb6Sce1RSO4ULN2mRKGHP3/Sl0ij
  ZEjWHV91hY1YTHEFZW/0GYinDf56sYpDDehaBF5wkWIo1+QK5nmj3vl0DIDCMNd7
  QEiWpyLVwECgLX2eOAXByT8BbCqVhJGcG6iFP7/B9Ll6uX5gb8thM9LM+ibwErDB
  VDGiOgvfxqidab7fdkh893IBCXa82H9NCNwnEtcgzh+BSKK5BgvPohFMgRwjti37
  TSxwLu63QejRGbZWSz3OK3jMOoF63tCgn7FvABEBAAG0JUFuZHJleSBWLiBFbHN1
  a292IDxidTdjaGVyQHlhbmRleC5ydT6JATgEEwECACIFAkwBF1kCGwMGCwkIBwMC
  BhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEAHF6gQQyKF6qmYIAI6ekfm1VA4TvqankI1I
  SE6ku4jV7UlpIQlEbE7/8n3Zd6teJ+pGOQhN5qk8QE7utdPdbktAzi+x7LIJVzUw
  4TywZLXGrkP7VKYkfg6oyCGyzITghefQeJtr2TN4hYCkzPWpylkue8MtmqfZv/6r
  oyqwTbN++E09FQNvTgRUYJYTeQ1qOsxNRycwvw3dr2rOfuxShbzaHBB1pBIjGrMg
  8fC5pd65ACH5zuFVA0CoTNGMDrEZSfBkTW604UUHFFXeCoC3dwDZRKOWJ3GmMXns
  65Ai5YkA63BSHEE1Qle3VBhdcG1w0CB5FBV3pB27UVnf0jEbysrDqW4qN7XMRFSW
  NAy0IkFuZHJleSBWLiBFbHN1a292IDxhZUBmcmVlYnNkLm9yZz6JATsEEwECACUC
  GwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJMB/ruAhkBAAoJEAHF6gQQyKF6
  MLwH/3Ri/TZl9uo0SepYWXOnxL6EaDVXDA+dLb1eLKC4PRBBjX29ttQ0KaWapiE6
  y5/AfzOPmRtHLrHYHjd/aiHXGMLHcYRXD+5GvdkK8iMALrZ28X0JXyuuZa8rAxWI
  WmCbYHNSBy2unqWgTI04Erodk90IALgM9JeHN9sFqTM6zalrMnTzlcmel4kcjT3l
  yYw3vOKgoYLtsLhKZSbJoVVVlvRlGBpHFJI5AoYJSyfXoN0rcX6k9X7Isp2K50Yj
  qxV4v78xluh1puhwZyC0p8IShPrmrp9Oy9JkMX90o6UAXdGUKfdExJuGJfUZOFBT
  tNIMNIAKfMTjhpRhxONIr0emxxC5AQ0ETAEXWQEIAJ2p6l9LBoqdH/0JPEFDY2t2
  gTvAuzz+8zs3R03dFuHcNbOwjvWCG0aOmVpAzkRa8egn5JB4sZaFUtKPYJEQ1Iu+
  LUBwgvtXf4vWpzC67zs2dDuiW4LamH5p6xkTD61aHR7mCB3bg2TUjrDWn2Jt44cv
  oYxj3dz4S49U1rc9ZPgD5axCNv45j72tggWlZvpefThP7xT1OlNTUqye2gAwQrav
  XpZkl5JG4eOqJVIUX316iE3qso0iXRUtO7OseBf0PiVmk+wCahdreHOeOxK5jMhY
  kPKVn7z1sZiB7W2H2TojbmcKHZC22sz7Z/H36Lhg1+/RCnGzdEcjGc8oFHXHCxUA
  EQEAAYkBHwQYAQIACQUCTAEXWQIbDAAKCRABxeoEEMihegkYCAC3ivGYNe2taNm/
  4Nx5GPdzuaAJGKWksV+w9mo7dQvU+NmI2az5w8vw98OmX7G0OV9snxMW+6cyNqBr
  VFTu33VVNzz9pnqNCHxGvj5dL5ltP160JV2zw2bUwJBYsgYQWfyJJIM7l3gv5ZS3
  DGqaGIm9gOK1ANxfrR5PgPzvI9VxDhlr2juEVMZYAqPLEJe+SSxbwLozBcFCNdDA
  yXcaAzXsx/E02YWm1hIWNRxanAe7Vlg7OL+gvLpdtrYCMg28PNqKNyrQ87LQ49O9
  50IIZDOtNFeR0FGucjcLPdS9PiEqCoH7/waJxWp6ydJ+g4OYRBYNM0EmMgy1N85J
  JrV1mi5i
  =KVzv
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.197 Dejan Lesjak <lesi@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/96C5221F 2004-08-18 Dejan Lesjak <lesi@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 2C5C 02EA 1060 1D6D 9982  38C0 1DA7 DBC4 96C5 221F
  uid                            Dejan Lesjak <dejan.lesjak@ijs.si>
  sub  1024g/E0A69278 2004-08-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEEj2LwRBACdxv/Z/TqPsaxTmKrXZSOPnQca8L9UksW+71kI7YouAkbnnTyB
  maf7zCs0BDcUU6t2mO5ijJlxXe7Y4yMx/3mwGX9iWfWh5U9xobG0STcU8ET3ZQmZ
  /AM1vSL/weLK42YHxyqSrudt/oWxH4iDZFz5I/HI1DRwZMFhft3ja+pdYwCggAu5
  GwYrQlQJHJcCFbxnYUGJX/sEAJXyzea8rzP7dTUsaOYcLitIpy/eDI3vkB0aW7Uh
  JSicWASPW2erv99f1p2gkVQ0b0lrpMwPrysotfN6wLLYR0fowCWHm7hnASgohFpq
  VwB7aj0HDEHne7EIr6geSpnO8Y4QUtbFVWo9cq7HGzrB8NhwpLXQ5g9RgB+H9SS7
  SzVXA/4qPOAoJ8Fp+ZSznd46yd+dgFmVpSJuTs3g+hFolSioEkbi66fHwPMWeifS
  i02AkU8m/qiGMAXRwBm7s5jeLwQyJX38S4PnupPg8pOjZtLVYoTWaM19yuMGS5S/
  ryF5MaCGtuB72Wnsp67aZIkaHjfS4QAKo0WVH8yucnyOS+BFsrQiRGVqYW4gTGVz
  amFrIDxkZWphbi5sZXNqYWtAaWpzLnNpPoheBBMRAgAeBQJBI9i8AhsDBgsJCAcD
  AgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEB2n28SWxSIfMJkAnjxPSokKlZtVhYhAcgX9as76
  sadXAJ4yo003F9ilZw6avaThCBltR/MqWbQfRGVqYW4gTGVzamFrIDxsZXNpQEZy
  ZWVCU0Qub3JnPoheBBMRAgAeBQJBJQwqAhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheA
  AAoJEB2n28SWxSIfOHYAnA9quQ97rU3eJHb1LzOTpwZVMSDxAJwJnLzSFQHfJu1f
  seG9fTyt5UpBAbkBDQRBI9jCEAQAza9XDZevfbu9BYjDESbKo38SRgyTd5/lIgzH
  IlF+9zGr2e9PH1WOIPr0m9m3LYQzkL3YiUm23UoJO7uhvWvCpxfChwVx3VFwM7Yz
  WqWBV+W27aZNROEmh5KheJACE/m6j0R6UECiRHZS/EsHP8FNG8roWro23ApNR0Vh
  zZ6iVNcABAsD/3glWDyCWMA/eX/YGPw3xN3hkENgruwtWKkK6TW6kYv94k4iD/b5
  bRsmIvGd31AM5/Qv/IQd7epXb2ovDaKvMl6+jAJb1NMCSzOkCnoqcQoKB0ed33d0
  JOVWuA34WCMZ2zHLFEtwuQkHZqmyNQcxRLGLkODo4WWsYNU7KeGHvAJDiEkEGBEC
  AAkFAkEj2MICGwwACgkQHafbxJbFIh9+8ACeNr7M+KLI/eWu6Nig8877cjrEP3QA
  n1Kfo14Pijwx26kysheLFV1jutrq
  =IfeN
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.198 Achim Leubner <achim@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/2E15B3C1 2013-01-22
        Key fingerprint = 2A48 0317 D477 2A07 2AD9  CF1C 7C1D 832E 2E15 B3C1
  uid                  Achim Leubner <achim@freebsd.org>
  sub   2048R/E275EF01 2013-01-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFD+q6cBCAD8XsjHzsyljaRIF8Qz8NeXaiZWq0KZ8NHRJ4ahZLN5kvhk2D3+
  Y+iiMl6AesqTP/oobtXkeUFVlr0bwBBHpIRoOmGzxI5aorMH5Yv3dfY9u5HgkAW1
  E//0VK92QyH4O7q0adquRmymjR9pD2yjoXgIFg6P4cHoEg1hLyf3FOHHCSEYdXVm
  A5iBP7w+7aIkcUQiRVXHc3CojDZrkpSGwA/Pp9ywple8p7GqxoBr/4i/qYQeCNMI
  97EO7c+BSfBrbgvWiYPY7+eIyV6AZFl9NfEfdko/7HLRkbL6Hh3jSXR/SZQ31WZ7
  ct2z5GqJpEx1CDcIw1nxFYQ5uCLbzfyWT2JpABEBAAG0IUFjaGltIExldWJuZXIg
  PGFjaGltQGZyZWVic2Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCUP6rpwIbAwYLCQgHAwIGFQgC
  CQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQfB2DLi4Vs8EW0AgAnkiKp8Hu40tgwLymXdK5eM2K
  nywLNJ7MBUwuX9rn0QIQ5gy26ktHCNxONZLacsApdsCAlH4vKk89G38wXUq6OgGn
  NQ+4uqoSVuUeR4A4GKdGjVNld/r33v3nq+QgGitGHjgpMtEPf+ZfCfZ8GxZG/oi9
  kBpQMsA61sigcYZytbhGM8qy4aCqpgOKys2VifEgtOHx5jr7JZRYLrBkyftyvVS6
  t9BDg1rdy9dcdKCaXp52H/qEZL/CO2gFLDR9t4ul+NalIN+nkPBiwS3hu9kn0Y5Q
  vDU4Kw8D7CW4dalqOMipOetvMwYVEmv5YiCJwzcoMIFpl2aOvef5yoQdozagGrkB
  DQRQ/qunAQgAzEocPpUQIsc5dlY3+Pa69WU6+qjIlVHbH6eZ5hWgi1AFMRf/KJGv
  HzZJElAXUz4dEhSAMhbHdWD0h6e0NalD7Uzea5Ay0m0mrKlZ1Ijo3lCrSXpKRwyZ
  terxnHZ3kc3XFUabk6kZfLkZsnm/+L2n0OX/dXvugeH+uAbjtYggBosun2mYSKtV
  x5+8WK3EaeLkh+0Ml5DiYfReQcS8r5ZCwfM+EtgP+ckmqHVQOXIy63WwHDPC/82U
  msQmbLGBw1RMezEckpQMksgC6pbqbp5gVxl+xUjz36JBHEW+MeOZLDiKasNw8tO8
  G5sQIYSKh/Vcb1imeZIb/bvagtLIJp4EEQARAQABiQEfBBgBAgAJBQJQ/qunAhsM
  AAoJEHwdgy4uFbPBunYIAMDQe8m2VtABvUq0SS/MubKRKVASiWQZkvxqh7stDgl0
  J0bsk0O6egWk++lsXTRGr6SwV1fkYawZVLAkoiMyovLC0iFoUZTmkHE4fYUFJX+u
  S6C9UURhpGpETLVI9sLfREDYWIWf7pvaSUmhF5RHcugcLhu5I1JZdJjoHXkpCbFO
  8xOK7D0KBFVCSnm/b2yo8cfHi8LFLqsqPvf5mJx/iKuTSGJe2XRvA3D7BgH8/Lcz
  QKsWBslP5TlIwh0Zy5mabAEKzGzVWY5laM9lXGbZrG9ALwEzSRgZCUWTS/EfC9jE
  WtMvwG0kYv1rFDqiRdjtqD1ja59uRXGdiUb7++BX7cQ=
  =jnyf
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.199 Chuck Lever <cel@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/8FFC2B87 2006-02-13
        Key fingerprint = 6872 923F 5012 F88B 394C  2F69 37B4 8171 8FFC 2B87
  uid                  Charles E. Lever <cel@freebsd.org>
  sub   2048g/9BCE0459 2006-02-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEPxAWERBACkn7HyvqMEJbJcf5eSJ57WR4Xoo1PU1GIsAYhdFhDOvmeWRZcH
  kwUyFyol4X3P7RyibrvZwnvc+nrqXqATzVeDHT2NhcTTeG7fq4E4a3VpdqR10uV5
  nswMRw/Arci7vuAQnmHzOYfnNP1ng6qLjA/CUizQ01WakhQeHGtbM9Q5XwCg2GEW
  H6d78/rWY2Lb2wo6cS+9Du0D/01cO9zPg+Mh2T43XdLMjnVp17jR99SuNajqJbBJ
  pNehq8yA6wb3ahZPjKtXpgELu7YI7omxhqcq1mxKvXa262aV72qdWqWoqvZzX0hU
  lOckg6Q6EO7qGvU/jOY02/tmHdzQy6UJzHB7JVsfZ9DGH5xW23AYmbD4WF8jXtyL
  Ey2eA/91IZpxEK7guIBt0FE0qMSCh5VOOlzOQkV+KtLswzEVPOWw/93wGpd/uilx
  jZESPZ70cSWuCWwY15FEFts/gs5gPhCs1h4asQI0Shft3sgQrBhE1/hg2uENccHR
  y1Af75hwezkwFkE2DUXFQqLuUlGu0sOtG+b7+IPrYuaGAB/yBLQiQ2hhcmxlcyBF
  LiBMZXZlciA8Y2VsQGZyZWVic2Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJD8QFhAhsDBgsJCAcD
  AgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQN7SBcY/8K4dpvQCeMv7yFBMFOPxa8lF15IYP
  8LRYjaYAoJyIupvj/RgaM5zZXZdPUS+gro9SuQINBEPxAWkQCACPOzcRL0LbFubW
  3c8aJODeBG91aQRPz+ndMItFW6/+CW3EmyCGyaG8uxdtY0SOx0yALj4PiSj35s8u
  wqfsWFRuNixODl9lE8ihq4d5qfeiwpcAR9wVNwgnXD9boKXOOFwb70W+9pI/I4zX
  igHFxZQpndROhIFO1RLdoBlB89vV5iX/qzPKHFfmbbIkY4zvAsvW2MCly1WiEC2y
  GT5GJTFZgko5/VBFzb3VDvA0grCGGTbHK1hnfuuvouQPnbuawdSZO2XGMc2pFcKW
  gh+fgdw5Y/oQZelJKhLaL8Lz27buTz2sj5O/cYv5n7wDD/kSnb7+pd//qagox3JZ
  bGXKTED3AAMFB/42KW+FULr4keaGuhAZ07hrNs73Uw3QTTNIUYYOkSJVvgold8RX
  HMP38WANIkHtB3LBaZBxhqAOp2R5AppIPfyDrp1q0lTOGpzWfsQNQd10KRsXZGkf
  K6INVa6kpzQhNDxBUyLh4onp7hZyt9zXdZrfYJLexbxrxkP1LDRDNJJAY29LnVR2
  vyDHPrB6mmgijy07S6yKwC6iJIRoU8w4X3xFqIQ+KcA6VBhXqtqxSjk7GQnwyB7Z
  7l4Qg8iZvX5qj753w6BDEwDtXlCCbocDVsu5xcLRPwMN8BgH7XcYCwmZFEU7IgEk
  RAhqiHsjpnO7al5a+HQJi/KMOs5aDfwdkI48iEkEGBECAAkFAkPxAWkCGwwACgkQ
  N7SBcY/8K4fTZgCgiVDpYWzuROUmau+CUT/UVCatpHUAoIyg/KnHhe9PUB9Gav5+
  /KWhtyRy
  =T2Vu
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.200 Greg Lewis <glewis@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/1BB6D9E0 2002-03-05 Greg Lewis (FreeBSD) <glewis@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 2410 DA6D 5A3C D801 65FE  C8DB DEEA 9923 1BB6 D9E0
  uid                            Greg Lewis <glewis@eyesbeyond.com>
  sub  2048g/45E67D60 2002-03-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDyFNecRBACKn+4b36n2/e55yTfpLXS9a57gQNgx0WXBfbK9LMLf2D8otD+0
  z1DW2eclAOwJVtPftjvYP0HKFVC8Pes9Wvp6Z0sIEPpdkL2NPlUuxXUyh1b92u7n
  Bpt7Uwsom88fnn+BOPrvvPL8Arg3JBen+Jd8o9yRoABCYku8vQF6CEUDcwCgmHJd
  9hZ/kRb1rLdSLssB4VMQ3zED/0/SVm+6XV+2ObXn9FKQpCC6sMSq+PCoR9NzAVRI
  njTtkpyR0fjJZr69IN2E2MWPonv38Xg1tWJnR3fKUOnNqwiVHBQKKrKa9lGWsZQp
  TrR+ihtJ9hC626dCq9JDb1Ls7TXn9ha+d0WNuqiwugto/myHm/GVlCANhGzUuDNU
  Mo27A/46YEAMuhSQWOxgSZ/Z5g0ybgpswVePrxvD4sX2/AVfKClOYpPiNJe+S7YT
  JmfIPkpP2P7v+87BaN/uWgaFmxlhpUOIuat44w52EwwGB+K24cGgq52XncZsYTYH
  SrLitkRtt35tVdnn1v3gmDi83M8W/YunflpeJAgJC0QzxKuar7QiR3JlZyBMZXdp
  cyA8Z2xld2lzQGV5ZXNiZXlvbmQuY29tPohXBBMRAgAXBQI8hTXnBQsHCgMEAxUD
  AgMWAgECF4AACgkQ3uqZIxu22eCkCACfUuNYpGGlFboDl5FZeXlor/k/hogAnjyq
  /Vw8amjEN34PGuqBPQpMnFrwtClHcmVnIExld2lzIChGcmVlQlNEKSA8Z2xld2lz
  QEZyZWVCU0Qub3JnPoheBBMRAgAeBQJA/XNpAhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4B
  AheAAAoJEN7qmSMbttnguMYAn14cqGfabS626P1D4GMcSkSagzaZAJ9LyH+vMrfn
  OI2x9+VLyaTSAvm4zbkCDQQ8hTajEAgAmuQukPFaefkzE7DTIgSDIc5vRmUHDs01
  bGp36R7f5GEmXwNtCZ+Mf+H54QSzuNh1QaJ6Nq/iYd35LA03/I7AgUFwSX1cEc/n
  fNjxqS27CAab6nIt9Syb9WAAKUKDMwZCjHBNv49CAPyVVb1aTUCJyUcv1gGSMNHX
  r2bkWpa4nIN4+rqD3hifHCX1j/2XMkmYY8NCVTY52zqO4sCbh+ohAMfYtW2yV2Iz
  z4ngppp0fUbmlGV6DVvTC1Mi61UCDkhO+TZFlE3qXeGlP5GR0SbpdQmPiI0Jpinq
  Zs43gcd2xtiUBM7HAMoQDpyFirDuyDKUgMWJrtJtAwWa4cf4Luh/fwAFEQf/dqpH
  bl48tu+REAPrjk9NWaGVqi1vv0r4LJXo8db9aGxwwAzKXDhwqHo69E6l4/Rd+hsa
  sIJE7vGNbGK+uerTg/W3jot90MqraplXHuS54TjOMyzWSSG7S6ypmDf5YnK3xQE4
  NfTYvC2GxphotkE+QmBzmeft/Mo3opVYlv3OOBqiQoCYB348rXczxEUPam3bFBw1
  wp5XjA0kqYRcUbxNE5AK9c+g6R2c/jT96EnDZDpMRCNZiAKHFLEjtHy66BiVHKvg
  tijWD0kxtlWV8KAKN6OhUpSSsCv53jsCIntNARAVENOKOV0RQVDfJgykeK+3eeNr
  UdIjAWFAWcVOEw5TQohGBBgRAgAGBQI8hTajAAoJEN7qmSMbttngHb4An37mZU8r
  E3SGCAlTJCLV1JxRDXVyAJsFBVshxisn1GycdT3UCwcJVAHJ5Q==
  =bx2+
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.201 Xin Li <delphij@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/CAEEB8C0 2004-01-28
        Key fingerprint = 43B8 B703 B8DD 0231 B333  DC28 39FB 93A0 CAEE B8C0
  uid                  Xin LI <delphij@FreeBSD.org>
  uid                  Xin LI <delphij@frontfree.net>
  uid                  Xin LI <delphij@delphij.net>
  uid                  Xin LI <delphij@geekcn.org>

  pub   1024D/42EA8A4B 2006-01-27 [expired: 2008-01-01]
        Key fingerprint = F19C 2616 FA97 9C13 2581  C6F3 85C5 1CCE 42EA 8A4B
  uid                  Xin LI <delphij@geekcn.org>
  uid                  Xin LI <delphij@FreeBSD.org>
  uid                  Xin LI <delphij@delphij.net>

  pub   1024D/18EDEBA0 2008-01-02 [expired: 2010-01-02]
        Key fingerprint = 79A6 CF42 F917 DDCA F1C2  C926 8BEB DB04 18ED EBA0
  uid                  Xin LI <delphij@geekcn.org>
  uid                  Xin LI <delphij@FreeBSD.org>
  uid                  Xin LI <delphij@delphij.net>

  pub   2048R/3FCA37C1 2010-01-10 [expired: 2012-01-10]
        Key fingerprint = 27EA 5D6C 9398 BA7F B205  8F70 04CE F812 3FCA 37C1
  uid                  Xin LI <delphij@delphij.net>
  uid                  Xin LI <delphij@gmail.com>
  uid                  Xin LI <delphij@geekcn.org>
  uid                  Xin LI <delphij@FreeBSD.org>

  pub   4096R/2E54AB2C 2011-12-05
        Key fingerprint = D95C D3C3 8FA8 25C2 C62B  9FEA 0887 6D93 2E54 AB2C
  uid                  Xin Li <delphij@geekcn.org>
  uid                  Xin Li <delphij@delphij.net>
  uid                  Xin Li <delphij@FreeBSD.org>
  sub   4096R/7832B740 2011-12-05
  sub   2048R/BC50FBB3 2011-12-05 [expires: 2013-12-05]
  sub   2048R/C894647D 2011-12-05 [expires: 2013-12-05]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 27470 characters]
  SN0=
  =idxn
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.202 Tai-hwa Liang <avatar@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/F4013AB1 1998-05-13 Tai-hwa Liang <avatar@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 5B 05 1D 37 7F 35 31 4E  5D 38 BD 07 10 32 B9 D0
  uid                            Tai-hwa Liang <avatar@mmlab.cse.yzu.edu.tw>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQCNAzVZoYQAAAEEANP5N0PqWEDO1ml4yfxXCQ+hEhaXyaGyNboh6uLX7uNPXQTI
  9veETXNd20Fu+8yuzVFJk+KmmGerUzduHLXm6q+szHBvEQoJ2ZGk9AL9jj2JjFRj
  rCRsf6mk8SWuL0xDBTu04bZZ2ttNDxNiymNTqdBVZmX6Mdg/T2i3mv/0ATqxAAUR
  tCtUYWktaHdhIExpYW5nIDxhdmF0YXJAbW1sYWIuY3NlLnl6dS5lZHUudHc+iQCV
  AwUTNz0HC2i3mv/0ATqxAQGQ2QQAww0WfeHFmupfTBWWdmNSX9eCDIfN7Wsuiu54
  DgCi7T7ixQa6reIsMAKx1KHNX/GSBr+t3nyHT7N12Ee09qKXywQAw9W2nrdMGE1V
  nENHEFgJtvnoN76U1goANEfZGnLLhyuDoMyZGCZmVG6FiV6EoKrWxfwq+jV0Y9K0
  3AI/Cny0IlRhaS1od2EgTGlhbmcgPGF2YXRhckBGcmVlQlNELm9yZz6JAJUDBRNC
  H/ubaLea//QBOrEBASTEA/9H+78uZl6JvHwGKOXyZkrRCLTUgifJcR3thVfynGrM
  AImheJwqgVP7FQojDk8xBCBQ1b3tpwpeRPwE0V/Dr5MkFLfiaVgCIfMibqcc9zuH
  i4RYcRqKswiO3pFeDMyHiSxylURcHfx73CYijIDyG+HPiCQ4OGd95VJywUzOVddn
  +g==
  =jIT8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.203 Ying-Chieh Liao <ijliao@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/11C02382 2001-01-09 Ying-Chieh Liao <ijliao@CCCA.NCTU.edu.tw>
       Key fingerprint = 4E98 55CC 2866 7A90 EFD7  9DA5 ACC6 0165 11C0 2382
  uid                            Ying-Chieh Liao <ijliao@FreeBSD.org>
  uid                            Ying-Chieh Liao <ijliao@csie.nctu.edu.tw>
  uid                            Ying-Chieh Liao <ijliao@dragon2.net>
  uid                            Ying-Chieh Liao <ijliao@tw.FreeBSD.org>
  sub  4096g/C1E16E89 2001-01-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 5427 characters]
  =NLH6
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.204 Ulf Lilleengen <lulf@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/ADE1B837 2009-08-19 [expires: 2014-08-18]
        Key fingerprint = 3822 B4E6 6D1C 6F71 4AA8  7A27 ADDF C400 ADE1 B837
  uid                  Ulf Lilleengen <ulf.lilleengen@gmail.com>
  uid                  Ulf Lilleengen <lulf@pvv.ntnu.no>
  uid                  Ulf Lilleengen <lulf@stud.ntnu.no>
  uid                  Ulf Lilleengen <lulf@FreeBSD.org>
  uid                  Ulf Lilleengen <lulf@idi.ntnu.no>
  sub   2048g/B5409122 2009-08-19 [expires: 2014-08-18]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEqMMZ8RBACHcol8F7dxjIhS+FYaeAW5YhB93p3ym1oCrnIQ8cGih0baXMoB
  VjTXm9OmrhOONntRzf+JDQYDQbSg5YtqyHJkY6613j+K2tCAOAQ44xxCDPAiuQfL
  fy8pL+b6qcLuwMFJkaNMU/bpNRxYn1+nMWy5pigWM6E5IXZ27rBkWb8SrwCg1G0w
  A1T/kieE8LbEgAODP5tHC+8D/0ponWwn79+Ll+juhDXe26jC6HMAfHCyb0gAKocd
  2vqsozzW78nmJCuCvu+p3sb4RC+Ck7zRGkj64cBjp5Xt9+m2DVBEJHZrGAHSR3fa
  2L54tWvNS+b2ZHXMxYFIEi3JbDm2iqg5i+Q/1T0AMW8HTTZSoYo3q1QCApsbmck0
  DgIhA/9z2oFqc4CMoBgilh0f4LC8xoDAtbvluzQwhr3uvp4c0N6ZBpHPPFows6P3
  cSqBw4uHF6XmZyzySkhUpUsAZ7B2yHnIaMQrBHgt5AovchIiNNXg6dIhtq6PTGP2
  xTuubLZCR2ZEp91OqFY2kWkFeCQ3PuOcdfQduLHs2Id3JOqPGbQhVWxmIExpbGxl
  ZW5nZW4gPGx1bGZAcHZ2Lm50bnUubm8+iGYEExECACYFAkqMMZ8CGwMFCQlmAYAG
  CwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCt38QAreG4N7Y5AJ4qWuEUuglfftxc
  qYBNEsu3BgoHZQCeJQ0s4fhnjgBWkNPB3+SMnfRBR8W0IlVsZiBMaWxsZWVuZ2Vu
  IDxsdWxmQHN0dWQubnRudS5ubz6IZgQTEQIAJgUCSox2XQIbAwUJCWYBgAYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEK3fxACt4bg3BeAAnRSgnBH1oWkjXpnVgoaL
  ey9fZpmdAKCZSuOXiuJyPfLw0fmIE2ck5MVCULQhVWxmIExpbGxlZW5nZW4gPGx1
  bGZARnJlZUJTRC5vcmc+iGYEExECACYFAkqMdm8CGwMFCQlmAYAGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCt38QAreG4NwkdAKCp3vXkrV4DTU/uzYl7C2PLNPdp
  OgCgo92+rW97x6V0toYmqlX6gX02+xu0IVVsZiBMaWxsZWVuZ2VuIDxsdWxmQGlk
  aS5udG51Lm5vPohmBBMRAgAmBQJKjHZ7AhsDBQkJZgGABgsJCAcDAgQVAggDBBYC
  AwECHgECF4AACgkQrd/EAK3huDfifwCglUcGDEWuptwn0MBR996pjWZGRqsAnjSi
  ztpBg8l0p7mX4qRD+EIroWiatClVbGYgTGlsbGVlbmdlbiA8dWxmLmxpbGxlZW5n
  ZW5AZ21haWwuY29tPohmBBMRAgAmBQJKjHaLAhsDBQkJZgGABgsJCAcDAgQVAggD
  BBYCAwECHgECF4AACgkQrd/EAK3huDelVgCgiGTNGXfoIdtGOko2oIyTZ6tTlbQA
  nArzMsDvinZNUCP4yPPWpRnq4CcpuQINBEqMMZ8QCACQxMbl1cKH2ItbjjDZatPV
  IASoAuBeqqaJnlCko6UX1Lajm3anB0gZvm97qI/yG9AO06wNBi984Z8vv0a2in05
  zM10r8Ft2GTWlFxMZqJePiDl3gWMg2jhPcRfLlODTHLa+tO5rx8liw+RBs8wg5z9
  RUDrrHAKViosS9alz4Lb8+jfCTjOM/VA6PkGg9HV7+lMMRkHkvUaSJfxkj3ILydZ
  /SkYwlLMFFAcod6X1VDwLzIPP5Lqkshc5PuGB58eSqh+nkpoNJWjw5zJlA8Tg/++
  C2Pq7zjY8O95oCFqDLCFNdQcBbiui3EU7YwcrsvaRlaeiMUiwnjOltyE8Th7a/sz
  AAMGB/9S1DMaIHJ8JVHG57hS1EuWqjfRGIcuchMrRdGvZPHd3hNw3/5FvXVPi+6g
  5FoZqAPH7I0gweUZof83lPJi64CFZKZkz+9YSmLqEuGjdSgB//wCSDVrwwKCiGDJ
  D1HJhFtVmsS3L/VyH7c5icEB/oCJZhG2GwgKXEEe58Ai1VfCGCArNTm+h/NmG0xr
  S46lxiAzvV945mF9n4jImFBJzOGL3U+kfp38niN/TkEHA1JtNbqpnOuMKKOWNSSM
  gIArMZKZnyrQsEalrJr+9nTPBLdsNSSNE4N+l7EjvrnTRthBzrfYfoHKKaO8x8rm
  fCD/rgO6U3X2gsM23xdjn9D0uZ+FiE8EGBECAA8FAkqMMZ8CGwwFCQlmAYAACgkQ
  rd/EAK3huDdJUgCgo/E3aF2+Xs7gWumo8ff0IBM3yEsAn1FYPHYU4rtHj/rtzVLB
  L1JhS/1K
  =sCn9
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.205 Clive Lin <clive@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/A008C03E 2001-07-30 Clive Lin <clive@tongi.org>
       Key fingerprint = FA3F 20B6 A77A 6CEC 1856  09B0 7455 2805 A008 C03E
  uid                            Clive Lin <clive@CirX.ORG>
  uid                            Clive Lin <clive@FreeBSD.org>
  sub  1024g/03C2DC87 2001-07-30 [expires: 2005-08-25]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: PGP Key Server 0.9.6

[encoded data, 6030 characters]
  tF/cItKqIqZ9RhFcg+IisxgUtQ==
  =g51D
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.206 Po-Chien Lin <pclin@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/865C427F 2013-02-05
        Key fingerprint = CF3B AB13 4C94 6388 B047  B599 8B28 1692 865C 427F
  uid                  Po-Chien Lin <pclin@FreeBSD.org>
  uid                  Po-Chien Lin <linpc@cs.nctu.edu.tw>
  sub   4096R/F31280BA 2013-02-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFEQZwsBEACkqROTbfKgAUYdaT+6hIetN1r9hcN8G7je42QWC9+zMyZemqhc
  KmokdKrq/l6HklJMjzISCKK2tWPdqhYV+NPkcZSvLPpCcba1MIvMVGr3MWuKxbD4
  Hb4dZ5c8t6gs3xM9hdP0ENNTLTchZrxydvmN8NBnzUbf7ZWBjuuT+HodSARVFBIs
  EDe7Qwa6ubUNpFYzWhbqQO9lJJRqIH4hNRDJaps6Hxdz/Hb3F8xR+SYne33ytU7H
  h6LWS5eVY1DMFG4vZq/hhZoymmg/TVDIe5msOB7o7Wlo3U2p4ybs0ySMjtDUk6EX
  0nwMEHfFgFpSlJd1G914OZWK3fFnL0ZXlkaQiOkfFhL5q1bwDBXFG3EXXS9x/eTM
  wJIk1ydNiMUhvdRbfaQMpaKWnv9r/EycJasqxbpXyEH0LSUH1vCGxDJ7o3KVWm8+
  LTxR2oiSHIL1Y3ucB2reveDFjP9yyensq4BW15bY10bqVT2RS80xPmK3eRU7qwPW
  9E02Uw7FYWNyFAUDXV73vhroHhdoBliGOGGcAQBUnsUdPzmSyqV1iUczcygEq1mz
  Ef1dS9xAoY/ShwBZQspPT0GiEeTIRORKQtmcf1gzVC9QA3ZCtldJLfkVON3gklS2
  98Haq5fkAjffvufhMld7BPggKMxSzKlRlrAsaWQdNLQSq2lS4itiXK2NAQARAQAB
  tCNQby1DaGllbiBMaW4gPGxpbnBjQGNzLm5jdHUuZWR1LnR3PokCNwQTAQoAIQUC
  URBnCwIbAwULCQgHAwUVCgkICwUWAgMBAAIeAQIXgAAKCRCLKBaShlxCf/5yD/91
  wEGhITTEW/UM3fG5v4JTbta/33Dy0DChTnPTR1Xur/pGzgtIC+hSk0OOUhGLE74H
  A/YamQcB9KR6jxXBQEuEmSFlpBp9FsFcdtJIvBFxj9G1qM5yS1QFqHCykko1I2EQ
  zfS+3tbh8Vs/Q7pKV5Qn10ezJLz9jgGUeQcSriexgYC79wHqMkk+fp+0bNXpBnht
  2zPnxv5wns1JIX+k4lAQCrM6AZsu9Po3EVJYFblz/z/6KCxeih7FtnUbCO2PUx9f
  x2OyQV8ATgbP4sjwjiDW5mwxU7ngGu/GHsGI9AqpuPJw3FVXPbqcP7tQ2hoIe7ic
  7HDrew801nxVQqvnGXABb7liReLVEIRKPgEHvEjNAraCf9OUU2o1hT76TNDfPW+w
  Qyf2iX5WwVFnE7Fb+fKl0e0vOvrGe3+EZsy97E6kX165pM+dQCFY+B36wkddsCd2
  0z3FcygbAclxtwUj/osGJeP4bcJ/nuK2a9d/Wx7vjx3hvGAheIOipb3/qWkBIFWE
  cedz2PXl8mdpW04Fjlu5nQRNVUU4MK2YS7bigIOGm7o+Z4Kw8cUy5GiYWql1vaEM
  JC0JD5SwoP6YleYQbBV9NeqyFIX0KzaHU0CEkBMsQzk1dY6sXa+gVesXzX6tEbNs
  Pc5l3BBx2MFofA9AhdhE5wO2DWoKO4sndGkhzTWihLQgUG8tQ2hpZW4gTGluIDxw
  Y2xpbkBGcmVlQlNELm9yZz6JAjcEEwEKACEFAlEXxtsCGwMFCwkIBwMFFQoJCAsF
  FgIDAQACHgECF4AACgkQiygWkoZcQn+OOxAAhQFkrTuhTUEzrrENwm5hxwk556Lb
  Nc/w+vr/HxUTcsYHzVlefyVaSvoMgInN8RFU+FSPzTv+y56HvsNhLXBZ8elWxGZA
  CZWIhpwG86XGoOjY1BAuXTPRQ193k/h4XMS4zVZ9qrS3dmQZZjR/7y7RzRLk7cNH
  cjjvXDLKLnaEJfcMOqqePSF4Wh4O8jwjZERCsn3hJwm/l2LtNlIXCSvg9RTVhaNa
  6yYP0h1Y2pLD6QyhSiqJvyobD3e56Wt5GD+q77yISPSdxxoCh/7r+VPw+KxedYL4
  9vitNjzbbsUH/l88cigWbVXTawuGq1JiqFzpsjRn/tMq1rz3vWJBDNRM9lbRqWdT
  2gd/SNLnKQ89RCH9ZDBlUAduh3Qdcwe7ux+3UYW9DK+Hg+WpkkjFxYfNICybkKzC
  P7MoXbwaiAkyeqGVUGleec17aqQG+Qu2RxmMF6rGhjZEbofYbxMkTLmPr+0uPN2d
  buSDgNtY+3j+PbZuy+l4auaCL4b80WCQ0TG1kQxknlLsBAsIyOkkCLkTdktejKNw
  5ZVLqR5gxRKzUVp47jvQI9m5QNpPz3BChgpuG1skOUNflW0Iho9VHtWv2wPR3apS
  /hnygJ1WugXYsZND7WKmZNR34nk/8/a7boI6NhrMrx5/LpoP/1W0U5czLWVa3diR
  UFSfs+FmH4WUMc25Ag0EURBnCwEQALlNKjHQABEQlAS9OI6BgnlM+jDPclwslKPR
  WTcPWp9Of4C5qU1ywg2qzPiuAEn/gQhYHifKmnzW2b9tvl+ySgn7xTxU5L1yaIux
  vBciS3ffyfhmC9cHMudkrpMX8iJ6tCV0qlbzBclNTlWlO4OjR6k+sONfRyVnySBR
  S9E2Vm6LQDfIbZMAyZ0OAeES6uYiqi/MucgjaKS+tSOa3IWpkXuxmXy4t8B06QPU
  ek9U3kJR/rS8s59IiFnCskyh8FJwSsg6o1hiuQCiozLxI0UAM8Pq1U7+4bxbOoil
  kNYzbcHsWHTVbopD8hPIlncQDbY8RKKg7ZAu3BZIez56LlsqDGuomFwz6yfuKZG7
  VpuZtvz5mSO63GXOFyeNuC/RhZ8lYoWiT4EYESqSJ8kHwx/EnJjVboALoYGcmdP4
  nkY1NwntkzQSpZBuvixIahyfyFLeSpC2+wg7cr2AyS/ze/FMCR77mwviA5bpQXim
  OiDCt5zaqbPYElXza+Mt6cmlbXt4bINvyAAlJQTz7RX1DnjLQIlG40ad2CeJJROk
  m2OhFzYhIHJScMXHGnOxyJFYNvI22xpMhorH1mH1mc2pjUDO9amzbQ5qIo0CTy0J
  O28/TIZ2jiZusfmbFvrQ4Zv/aTy7qwtoK7FYyHjgZOH1veRjT42EGsz3bGOyMz8b
  QQC0XLjTABEBAAGJAh8EGAEKAAkFAlEQZwsCGwwACgkQiygWkoZcQn9zcA//RiOx
  +c4H3hHXBhV1vnT3eZhCHh0fVkH+OZU7n0msO7Qp0b5tM6/GMeGpxC0jLIK/lQ9+
  PvwRvlMENO//tES8ZGnDuqC88MmxlNP3qb7fpyNZX91QJt+oDDUB+WKPvouTBF3H
  rzSZBJGa5ChttL0QSare9enKhu0axeH5DufRMzpAtg3mbzPmJlO1EdU3FGQDP351
  VuDNlQSJdvJwk2KL+X2yfu5gqMa7dTwPfqRhN2rWklZCTBBbYiWlUqb/zgiFz4I0
  JCjGdL7930SJZD19EDWSxHweNzmqSRt2u7tvUOpxd1XDLaBQW4WfOzf2gYpPhTwS
  VwJK3YZPpLH3xvbRiCRSY3Lj5r3KpstzDSa7YnRD7WqUcya4bQrs0CppJDisaR8g
  LCvM9B271wAC1+aS4xIPqbWsCVhTUAg5pxiwOHMqdSBayAXVMOduDLJ+fUy4qknJ
  gk2z6X8l0w1YUVmbXlNw+pdaFIRGw+TneQMAeI9FJHewKhLGN1MP/6ZyvUiZ8w/t
  h5F88+tsxlWOY6UIXsZ3p2qGbAGd4qfefEVVJe+Ab5FwtvEH0/auj7uZ36oenx9A
  +WF98OpWjUhDEi8kigV34BysDSQx1nsbILJYlFsQJauO9LSebv9qYwX0yLPZJJoR
  uDqUBEUq3MHcpGRlsG7GQlW40AibKEA7Gd1OPbo=
  =2C5J
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.207 Yi-Jheng Lin <yzlin@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/A34C6A8A 2009-07-20
        Key fingerprint = 7E3A E981 BB7C 5D73 9534  ED39 0222 04D3 A34C 6A8A
  uid                  Yi-Jheng Lin (FreeBSD) <yzlin@FreeBSD.org>
  sub   2048R/B4D776FE 2009-07-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEpkXvABCADnsekA8rnN29OpRPBgLBo2RzYI3b+FCSkPqDatHJuGSfTqFUgi
  2WI8QItI0toqcePNpNtgyHie5jqsX3/yFBRGO1xyCSIEMSbMiOtZZizYLqlLW9pZ
  seNxwHBetogToNoveYHXNGsrptkqir5mx+vtSO5o6DFcDZYQRgZq9NTnKnuJkYwK
  wnujkHcTpUVw9pmnwj6ZxZ5V8fboCzd9ET1SmWH6194tpJ0Fq/HX9qGfF/c6Kl+e
  Hwz7TFi/hpMwsdwjz07SrDi8bumuWNpwZprOzHKORbHfdg3GZaEPcLhF7qjvYunk
  osYrnyUmz7+FpTJVg3u2Pp3eL0xdXU4TuwTfABEBAAG0KllpLUpoZW5nIExpbiAo
  RnJlZUJTRCkgPHl6bGluQEZyZWVCU0Qub3JnPokBNgQTAQIAIAUCSmRe8AIbAwYL
  CQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEAIiBNOjTGqKQTYH/3kkQL00ibVSNCHH
  2VNfnV9tyIDBIorMHFctEZ+zTQ/mQRxXUS3gpD9pg4nYNJtrstIWxH9Y8GxDTjQ/
  pJsVbZ6WcYXANwihoH1jQetSR4ZZDLrVynSWQ2WeYg0XEedKxV6ZmxZQPAbN742o
  T8ehZpThFSaPVDtIYFh0eVnPkwsmR/mC5DQDGkwb2p2bsxdbkYCWLLRiS5buGFyZ
  iHZSe+D+mRJq5kxZriy2pSXcQUlqZk3jvpC9mXr8QzAwyzbPwHRak5NNuQxxCJGh
  CBDzTSB9OsJrLd7WOxISii2k9ZszP69EymO3wTpSnoCPyUllOsdMa0291xv8kw0c
  3ytWz/65AQ0ESmRe8AEIAMYk6s/25zGN9qnfbTjwtxPD2/K5AeyJaQ+kZ5kiOZqn
  DlpMawMccq+yvh25oX3j0NUug4j35FKFZqnzpLx4KizbJjhZX+V826lVsf9kx6mR
  UmpYAlOb1qQUZMuR2+41eVnuieAqNyFH4pjp2zR6mhaoI82a1AMeOdhVOLfTl1+Z
  mj2sL+1J+fkcBxuhMEC30elVKxuQo/8NphZlnZe/819Q3HDsuw2mEiQMWH2y/5B3
  aSpm7/LY/L13YI8oUNWZrvjJZYSYyFyhDryzkP60251Dhfwlu2792Jt2Y4dm/zVW
  Yi/QpUdoPLRqEQjipiBg1sWLH1UGYys4muUxBoUQItcAEQEAAYkBHwQYAQIACQUC
  SmRe8AIbDAAKCRACIgTTo0xqimB4CAC9MJzYzpUgnlhh275aZs6pXJnK9dty7HpQ
  zJ6UpoR7oBcmYivlAXaFBB0jxsAAzu3wKXwC9IOZZAB5y9keXWkG/2zdutJJ687a
  HAjXUUPi3QIF1uPGgvpEQPNfn+Gki8c3B/QOCVhKg9UEtewRzT8tZqCubeZLmc7L
  NbNX5xOta92KD29XOCXX+6htRJ3aBTn6nNzRdBpuVxKhzd+eLg4gRMKJebDfDXrG
  fkDmHta2l1EdhlLxyLCvLd0x0mMGS9rMBuEaTvc5hka6YsM7hhGMZe//CjCO8mGl
  CZyUepEymoFG7nCPpMTgZFxCHzOOljsoaEeOxg6aS2kNv2sTcDkJ
  =cF/N
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.208 Mark Linimon <linimon@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/84C83473 2003-10-09
        Key fingerprint = 8D43 1B55 D127 0BFC 842E  1C96 803C 5A34 84C8 3473
  uid                  Mark Linimon <linimon@FreeBSD.org>
  uid                  Mark Linimon <linimon@lonesome.com>
  sub   1024g/24BFF840 2003-10-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD+E2XERBADU5F4DbwP8KaHN1H+yz8zaPjOSLJushNA8Qu0hN7GXqd5vgRDc
  zzzeZIzVVxPVdrQ+I24UwSIYu4ww6nfum6kRv/i5khxbYM4zGGPG7s5pmqIECum1
  tKvJ21IE823lcJtUp0C4qhCTZvoc3lADMn9cPgOSJClzHjAYDasOTy9hhwCgsTqP
  aHntu6Uj3BYpurWHJSePWrED+QExF2asNPehIOZ4l7dwpaeGSTxeINH1FYnlF+J1
  N8lvpFQ2H3sfSViVgAtqM27Y/jOf3EkQH0Wym0iCczOxEUFbNH5NWAm6IOVT9owo
  tkh2PZgyfN0AJZBPh9d/oMN2MEKPb6wcqr3c67ZmQG7B+LGliBSVYhWDbd6E2YHb
  bvKVBAC0pL8fzNldEQUUYDTTrWhMVCr7IGzwrd6cEhIZ6b5kqQd1IsIChVG3jCVL
  wWGSgmXY4J7i4Ujsx8k/f6CluNLwmP5t9caycz32QdJAWkzQq2x4AQUy56HDbvui
  QFOqD+PGWqvoUUyJqLbzoASI5dcV35OY+m37Z1Wxhsn22WBE0rQjTWFyayBMaW5p
  bW9uIDxsaW5pbW9uQGxvbmVzb21lLmNvbT6IWwQTEQIAGwUCP4TZcQYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRCAPFo0hMg0c5j/AJwO+VSVExRY8saToDKF3hVe4wNE
  EwCeKFf5ysZjQIJY3pJ9tUzm8o3tX+i0Ik1hcmsgTGluaW1vbiA8bGluaW1vbkBG
  cmVlQlNELm9yZz6IXgQTEQIAHgUCP4yK4wIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIX
  gAAKCRCAPFo0hMg0c8c4AJ99m0hHLctAVXjfZYurZBnl2dUL7gCgiG83BXm30rBa
  POtWm2AstMb6uVm5AQ0EP4TZcxAEAMQPPoRMfBR3cRc/T5NsWunFlZA6nB+3BkVd
  p0ham4FoseEh7q+hqa8udARMpTc4LIIL4FU6lIa4L0s3Z77d4bXfJmwlUHuUMSk0
  tnG003D4VDBc3HWSSX/W/CRyN+OBxPljJywTjI4goyXx9Lc31qwpGqYy5Ao8X6EA
  TT9g3IgzAAMFA/wMgON1JxPGr8MSvSLHLMY/xn2PR8lSVZmOlbhNE5hL2FzyFME+
  Pnc8hR31cohFjSXR7hb6SOWrZjYpdIVsa6qdqXIRDbcb5sKEGv9959W8yt+L/kNr
  RlN3oExA2pkYpEQfLpH0HdMmbU61NR0cI6p4ZZly4p6JR0kEajaUOlq/cohGBBgR
  AgAGBQI/hNlzAAoJEIA8WjSEyDRz9lwAn0pJVzrxxaB/PqtJsu034bH5PnlDAJ9G
  axdzE7A6F/UPmrURep9QFDq70w==
  =GflG
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.209 Tilman Keskinφz <arved@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/807AC53A 2002-06-03 [expires: 2013-09-07]
        Key fingerprint = A92F 344F 31A8 B8DE DDFA  7FB4 7C22 C39F 807A C53A
  uid                  Tilman KeskinΓ¶z <arved@arved.at>
  uid                  Tilman KeskinΓ¶z <arved@FreeBSD.org>
  sub   1024g/FA351986 2002-06-03 [expires: 2013-09-07]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 129243 characters]
  bbJlJih0AJoCWn8cneSXT3oShBlbt8J3l133BA==
  =viLB
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.210 Dryice Liu <dryice@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/77B67874 2005-01-28
        Key fingerprint = 8D7C F82D D28D 07E5 EF7F  CD25 6B5B 78A8 77B6 7874
  uid                  Dryice Dong Liu (Dryice) <dryice@FreeBSD.org>
  uid                  Dryice Dong Liu (Dryice) <dryice@liu.com.cn>
  uid                  Dryice Dong Liu (Dryice) <dryice@hotpop.com>
  uid                  Dryice Dong Liu (Dryice) <dryiceliu@gmail.com>
  uid                  Dryice Dong Liu (Dryice) <dryice@dryice.name>
  sub   2048g/ECFA49E4 2005-01-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEH5vYcRBACrnHaj1X13n0hL3jIXgjAzr63mBoKyJ4YOxJmRZ0Zg/PqmV3m8
  a6JoUrzIeDpgGIqzYqoTRM2vj6qCh57vml3CWJJo1armgTkhOaZRQprrpQ/Hwl6Y
  dTw/ptyZoh5IGrplm/UHiYy+aeQok19cNh7Jd/DePkrSm0IwtafWV4Z6twCgkzpM
  /oO2360jPUbYhr3blugFy3sD/jaj15xl8GU2d7EFW4xXvK+nZFaxfo7frC/OCae9
  k2LmAvgYfG5PrRhiGFERwWx5+a35N5hXhsGktK79QJaHk/8Eir54a7eCDN/nLXu7
  6D11DQJHMUvIISgvffeAJODNjnYu8qMOD3x6S7kmp3BsrVnlO+SJ3L63sO85SdAq
  txC4A/9BobGoDqZGEfgDlDyWNLa1OSWr9Ummg+NvgGo+twKtxDfVgTm2K2G8xvVY
  IBvnYbOMhyokT0TLHwX8ALO2uWhlupmSaF9U4JbUBBeLB0vPuE8wRXq1/L/+PVQ6
  7vNqUIK/rDKtf8XkKOXFpJcv2YyMXkwpx2ZbkJfQ2LQqyR94T7QsRHJ5aWNlIERv
  bmcgTGl1IChEcnlpY2UpIDxkcnlpY2VAbGl1LmNvbS5jbj6IdgQTEQIANgIbAwYL
  CQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgBcYaHR0cDovL3d3d2tleXMucGdwLm5ldAUCRZC5
  RgAKCRBrW3iod7Z4dNAnAJ9VuaLBzcQ8Uo9Pqgz5WgxeuB5BIgCbBhak9RpYegH2
  VrTH1RPKTW/3ZhC0LERyeWljZSBEb25nIExpdSAoRHJ5aWNlKSA8ZHJ5aWNlQGhv
  dHBvcC5jb20+iHYEExECADYCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AXGGh0dHA6
  Ly93d3drZXlzLnBncC5uZXQFAkWQuU4ACgkQa1t4qHe2eHSKeACeNUVs50MWpAtb
  J3InqDgm4Dq4Q9oAmwfIY6EOBFTjAnezfC8IPtK2heAytC5EcnlpY2UgRG9uZyBM
  aXUgKERyeWljZSkgPGRyeWljZWxpdUBnbWFpbC5jb20+iHYEExECADYCGwMGCwkI
  BwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AXGGh0dHA6Ly93d3drZXlzLnBncC5uZXQFAkWQuU4A
  CgkQa1t4qHe2eHTGLwCfUBZ0JjgK8wSPAM5Ym3qHZVaVIvMAn3sQ6SY+k4MMG4rg
  aArF3cV+64uLtC1EcnlpY2UgRG9uZyBMaXUgKERyeWljZSkgPGRyeWljZUBkcnlp
  Y2UubmFtZT6IYAQTEQIAIAIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheABQJFkLlO
  AAoJEGtbeKh3tnh0smEAn0EP6UJC0Nk2QkbSIqU+vka21Y/vAJ9DEriyRKcuxU4M
  9/cF5Veh5j/wDLQtRHJ5aWNlIERvbmcgTGl1IChEcnlpY2UpIDxkcnlpY2VARnJl
  ZUJTRC5vcmc+iGMEExECACMCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAIZAQUC
  RZC5TgAKCRBrW3iod7Z4dD3eAJ9Y9J2jCe6ZXtkC163oUSruBS3zFACeKTP7ggGE
  +jYjWiWA2usVKjARdIm5Ag0EQfm9wBAIALlY2EbWQGEJ+8JPbKxUYra75P/ng1h6
  BTK2SSiSCq5y64acd3dRtkhRr5RKsEFN/6KApRlrwgYMl7hIQHL39oFKf9NatTgs
  aUxX/tmy1SYPKwkxXGIH1XMOwyPVcSMGFOf/y542xdYg3X/Vdm2KrDWGeVGOtY8M
  dtOA4yXaA987meCbtTmPCpLx40z0QCZHQ/llZ9k1sVNlSsUodRz1FFdhfYKX30+B
  76J4PuCvi1al95FS2CulesoNkDKVTZOCydM5wYPbMilr9fDd914q5U2Kv4MRWTRn
  CyFazvr5qn5QXm/4DrAjn6QhgFhTJOlSbW1RbKPOibQNVwShJkis4uMAAwUIAJUz
  L2r6tFmgtw4pb3+INO07UzJaQ9EuOy3R+cdFOOJjXVCiXUu1hXmr37TXq/UJMU1f
  V+BFhw1JfK7r8nqGo0Uh934uHULku29cCm7mdvoqere+SqeD82UClZWwIJUokS84
  LJSDjNdGt31SuogziM9kEpxdWnMODOfAGTKA9Vb/KYE4hMut3jreEACHpDXEyjJf
  mBmYNzav93sJhUn0RaTDtpnAz3zPCNOYmWcX1u0e3i4Dr0Ll1jms6YilGoov9CiF
  F6ES3z1qZflpYDtqFNJQsKKzjrRIkQoZAnyWnl5mMGYbZIQiNNChpjlDkXdj3waV
  ZVYhiqyJJx7OwGR54qCISQQYEQIACQUCQfm9wAIbDAAKCRBrW3iod7Z4dAKpAKCH
  NB6TLQ63B4potbH4PhOgr2MgaACdF7mPUJhqXN6mPboqNZdkVkmnjEU=
  =No5H
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.211 Tong Liu <nemoliu@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/ECC7C907 2007-07-10
        Key fingerprint = B62E 3109 896B B283 E2FA  60FE A1BA F92E ECC7 C907
  uid                  Tong LIU <nemoliu@FreeBSD.org>
  sub   4096g/B6D7B15D 2007-07-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEaS8qERBACaZz5sEl2I6ZKN0bcqTm2G2jrxPKmX7jBxXhlwonMSfX725Jz6
  fiYxo8MN0709R1xk4tKLJZGM1cxNItFVi0+8bdfdqc88u3cabTM9qYd1hoy3uJtO
  Z8YHGbwzcQfU81r0cs/7xHYROjU1DjM7ixa3aVqokoq+N0nIHNztsDzNkwCgjQrV
  NoU5rFgzsvxbzNmrLSMxpckD/39CGIg1ic4qeuNHEHoTRIGgCffFGr/VOW1m1zYL
  h5nX0qpE8e3y3c7YwX9yxueJtVTZV2HSP8/yILkBMb48ggUcYLaaPFthGAnggx7g
  XB0bLw1TYxeykQoV6MIUf+LXVggJV8js2lZmpC/eUwnbGtDj8ShidE4RlqyMvwtW
  /K7BA/9ZrFZkf/2KysdzweIV4HJG3tntx/bOJDGN/ndp7s7E54iTpTIQLEaXs4r+
  Fb4tEork0p/BrsH2VpDp+O6SjsvpxlOxUN94BkUtwvNj0v2rAXwjEz8RNCXWPoVJ
  G8juOTAtLmgG5Bj+8JOHlHdO1nMZXfAzxYWwVAjE9K1z71kEFbQeVG9uZyBMSVUg
  PG5lbW9saXVARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkaS8qECGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRChuvku7MfJB2bKAJsHeFHOGni/1CmTS/IcyOYMmChi
  rQCfSjwIUFej0kqsSo0VqLTAjYO0Xxi5BA0ERpLyoRAQAMrvUD7fP2937y24s55C
  MmmGiMxUsutflqt4mIpGf5Ssj0//h2bjFxknChyx7uc9BhnxXPMc1zN+V1onm64N
  eDMZon6LL3ThZvIVFbrjkRv+O1Iqh82k66HNTSl21/FQ8mL3/0E77yfrd8uZSrTa
  cQOdFNYMN5qUbG5U3R6S76CaYX6oN8ctJFXN8PLO2CCn5KBAJ3CWvdcmoadWq6rf
  w7qA0Q6FNXYQq+PxvxNKei9w6xcnDc0DA0/TzaOm3lUQnIQWivgtMa7zkM98LfRu
  wAV7Nn2Op6IeQv2e1i5zT9tL7Au7hUiDXzO2upae3D70tPcUER7k6J7NfWaBfsZA
  CZ9X+jNxECL1RzZnsNRtLMHfIE6YJCc6Onw+PuBE8147hF4bNv79+5JX5XkB7UBd
  8KMHkpCUA4ANo9WTt29JdhUi2hChdATXiIKodWLuUjXjOczDe1HA69BPA6w/RL1C
  OChSEm0M6rYLx8a2X2rpIE+fONE1l9gtWPB1OBOs3/yKO+ozknnbUpMIZpCdq5mP
  BTuLaNAEWTpQUVEJ/32lLdSf0qYtqpn+WycSGXYA0cqRWXYCldTRaA5n4kYC+9ho
  yIueGCwW0D68QGXo+s4VuSaRwTu3kwkQ1H+srwK+pd1wMSabzaN3YgOT6g/L5lrI
  el3jspkgLpEHXYCk8WIZtaCjAAMGEADAsLKwES5Ig7Z3+LFMTFxK3rGMIoUizQpW
  kHUAcwO58jud6t0pxyz5RtYyoAXeCxEGYt5xhYgdcnbWDjraEN94ptOdLeFRa1IG
  y+LIr3+oWF4s4aJqe2WiFd8Fbhlw29YH+CF7E27m6byeYiH6mSB/KuBH9cFicG9B
  mSf6li6ZkL8NGNZ9l1ouOH1TA9hePO7RsHjP38unUFbSg6l9gfiaZF+sNXddZoQc
  qcstmQ2VJQkatqAAPTLwMEIYJvjY+DeKZAHbHfv97eMIe9F2aQ1OdAmL4lyownVk
  fILsTGZ4OOI6KvJD8QcQxn9g5bUwoxIoR1y7AoIYUe84sX5xqo7byzOqlcGQIa5B
  ss21LvP+0gJxrxb8Y1+jDqn8Y3wEe7V5pEchMU9BsTpPD6MNqdkZSiUCA+Yz1P90
  WgO3UbzlDTp19XeOmfCN5srlI2irtijkmKnzLmJFPU3oVnS70vxTZ6JghBERuxa0
  8si44lj1uPztWIc86BmYfEPZ8yuaVve8bI0Cmr/IDUfHlX8/wQ59TV+utMvPrx+e
  ukPoY3Ybxg1r/M2JSEqUmh8czViNrJDqWtEdOYf/oriSJ1mtenq+mEyxwlrgJR5x
  ZAFB/X2eZm/vEnlXttxgRlhT4HBAw6j8ju70BXbUm2boDlQDyQnPG2jA4RbTnvUw
  2aN3vWATPohJBBgRAgAJBQJGkvKhAhsMAAoJEKG6+S7sx8kHi2gAn2xTy641n6vL
  QzMTDTvTKnwMTWoMAKCDsxLiKzQoXpl9Z24xb9BxFdIgLA==
  =nL7g
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.212 Zachary Loafman <zml@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/4D65492D 2009-05-26
        Key fingerprint = E513 4AE9 5D6D 8BF9 1CD3  4389 4860 D79B 4D65 492D
  uid                  Zachary Loafman <zml@FreeBSD.org>
  sub   2048g/1AD659F0 2009-05-26


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEocVOYRBACUSj+Rt8ZAKD0QoT4yHgh+f74lmw0pegpzvQ1DNBhGdVWfIM77
  n6hK4QSYPhSNT/Zz6qqsZlcnuSyXwKDcu82rOUJmo44UalWbWF/wvz4ICuMMttCy
  WRko6Z+lfzILBr+simnAUX2v9mIxfnkg8mEN5/rMc4rOda49Vbcdc0aFEwCg4/or
  HctUnKwa6r+ArXlZ8bxLX4sD/2A3JzXegkrD6LOwGA/STqNhuolad6ZZpvJGpr1n
  gsYX5ihLaYuxBBWK1ech3Rm8GojvsOpmcc5YTtjb37n/YU9WYoKcmpJukdEYNeSZ
  BQPi7jVXUb3joJobOT1LFYjrOX8/MoOgIxPI7RBM27G5Uarxe0RpF8r94bUxEqMb
  SkgHA/9KqKfxHB7suexO993OtM4fTcnJjCfarcL8qpBOQlYLAP2Q3IGZpjE39Bmy
  tnDNwrZ/8jZrJxBttZ5Fjt01pvMAEpFVHm+QNheqBOqpyN4jmyOsvmSjd4YL5ZZQ
  hUhuPS/dtInONvWvBmOHBsoKdrgoUPO2EuMW1pCm/0i7xHGCtLQhWmFjaGFyeSBM
  b2FmbWFuIDx6bWxARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkocVOYCGwMGCwkIBwMC
  BBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBIYNebTWVJLe4bAJ0Q8l/7TIpaYFGoaHUkv/YF
  VdcR/QCfVOdEcCe3gPZ2k5KLC1D8V4ESKue5Ag0EShxU5hAIAI7OSBr9s4l3skaB
  +lVNxA/eEkigb0ghP+OoLVRvd7k3LZpjM27jqMhdmu/8U9bTRTX6kA7Ur7uRF1La
  aSrc6unoufkWcm+w7M9sQv1vwdxOg/D9CZttjMxNJs18VRQokair4OAR9mMXybMT
  hBw3H8B+H0AZh7eLTMXUX8q6fc/Dy7u+sOq6fnCY3vIVUUDaw5XaRKI/mWDmQcMa
  4hB79gvNxHjCs2oF5ntyaCF4nsggmZ2guOjN9oBoo6gm09QFlVA5Nwz/g5s84m0t
  Gtz8sGSPK339kwaT2Tym6yR8UszENlyjG1wVVaQhBPHvE706jOlPXc2JasNKoSqX
  Flyj7icAAwUH/0z2SEPs78Ws3eZq58axkafUowgB31tEM9Ke0jLNy1nGkcC+poyh
  Shl4DNyUbLb86J4FrkFa7bmJi8VHteZYjTxrY9usKLKGkbZV8qNd8ry1emG0Lx2g
  JM5jcRp6ghT2qufHF9PukKwkmNRJJgvAbgSgLi9dWkMymmpo0LsKfKmnoVCy34tV
  704K7JOOBHob6Gi9vMXLYkBUPJCn8BALbZi0WRR/D5bB+OHucjJpEp6lHXYihkX7
  xgSyrzkI2fvDLmJg6/jmtsrQwJFScf2E24IWO5JGLRsuqoE1UUcnmqQKLZ+iH7vI
  fSYNaY/TcB55V2TmpzpYmkGBgI8G1dygrAqISQQYEQIACQUCShxU5gIbDAAKCRBI
  YNebTWVJLTvyAKC5FWGAM6MJaj/cNvWfkdMFaZqAGgCfaktgPFqyozZiZQuoJM5D
  +FztFoI=
  =isE1
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.213 Juergen Lock <nox@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/1B6BFBFD 2006-12-22
        Key fingerprint = 33A7 7FAE 51AF 00BC F0D3  ECCE FAFD 34C1 1B6B FBFD
  uid                  Juergen Lock <nox@FreeBSD.org>
  sub   2048g/251229D1 2006-12-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEWMWfERBAC6P55NRPt7PWHQk3e3cp6yAYpxsNH4TyMZUNKFjE9E+g4GDe1F
  fd1ebE/as+qcZ7rnIoEqXMYyXW/8X8kdE7FJVoJBmH3RdlaJhHSxogrAHZJ87PWH
  yGC4mP7F2zvLjUqB2fUC6gYUJybmYi7F6run1zPKLr5A5Polx/SpqL52IwCg/5Kq
  vo2Lc3ceBT0L5BKOWFLHBWMEAI/OIOXhv4Hsu0k0Ol+Zdwp3vkw+geBo0MVHp0/P
  XItW5TM5Xi0iqQAcBU2KmPKUinaIJEEPAat5sPMZ/0BUsdmhlD6BqIp0qC8LXm9g
  Tqmenm3WpiJPsd486lW6dxzFqOZKdb6qq87SJ7ajnPB12SykRW26VkyHzNCqiETL
  LigDA/sFPsm499ccL62BwkRGax93iYylhsrV7zXT8FXAPIS/S7JasvaiyHTvRv8K
  u9XSO453WZtzN7TkNp6i3Vw1SSxbrwCRZZ7nspEdMXWF9ZdTtSq8mpA3R74X7dKM
  SXPbbsTFfQ5JR9v8x5T201nFiM/jPteU6WbfyQc1MuMCUqwzm7QeSnVlcmdlbiBM
  b2NrIDxub3hARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkWMWfECGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRD6/TTBG2v7/bkFAJ9/NodQJ3G3mLhNkT/rv4ncgpOV
  KQCdGm6jx53ESn4s8YJAPKWgym0AKTq5Ag0ERYxZ/RAIAMR6vbusFDGVMpB6AWhC
  cru/N6Qz/kfB6+Ufy2nXcYMMaD2c4MiSUSV6pF08s+xx8oqh6DiGdPvdJQ19ZAdw
  BJaD3tc2EeIv7Eh0upHhC7CuRk3eHHd+KaKFquLGU4HNMEvxXkW+DZ0wWrbVIu0N
  vRBYXJlil7B3RE9+9yQLdoK1IA/N7DtUvbezVC3Px/ZuNe+cnI5neXZVnm9ks9E4
  qlghKSdb2LLghwfBy0JRqssZnvvqS+kRz0LJgKIX57pSrHfx0L5Rwu1JWqvmWKYV
  hkCogZFXpn31ArmmJ54O5KEP4hYNR2FcF8hwNjMqfij29QRi7xpxDLQYgUjM/kTl
  g1MAAwUH/2TJn6E3LtPX7ceMUKVyJRO/OsS7/r8nX8hPRmX/cnnoHTtYOQ1S2F9J
  0IFTZKubxfyhp9ldRx55GiDWyRvGhhjCOuUH7VCSPMCURbMOHi67EDfqbHPzhKcZ
  1lmeqpETmPx4SbVQ9vQ1802gsyZzNy3BQcoK9GIw1Bg6KLYVQ/9rcSDHAB+ULVF+
  YkthjJcPDQPdcn8Zy+xGDuciav9HPaeRXK8nXvx8ERDti99GiuHI/S5+t3wDeTPT
  dZuMiiJYsVc3QuuEN4eMseohFUX6R/Mnm2L0qFc43k3h0vmOoTu65dMEnYZdsKiI
  wXTiy7GaMXH69Iuq9QK5wAQGHwTDbJGISQQYEQIACQUCRYxZ/QIbDAAKCRD6/TTB
  G2v7/Z/1AJ9MfhLFFNtQHDgvIwjgQa2xJX+N5QCfQKUy9vBwNhrVvrH86hoDMhjV
  d1Y=
  =E5fg
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.214 Remko Lodder <remko@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/3F774079 2012-11-11 [expires: 2016-11-11]
        Key fingerprint = 7EE4 C4AF DCA3 E0B4 479B  A344 7135 8ED6 3F77 4079
  uid                  Remko Lodder <remko@FreeBSD.org>
  sub   4096R/59F38CB0 2012-11-11 [expires: 2016-11-11]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFCf95oBEACz4PPTc2UpVgNdSDcuTYsMvyZeyeEgdcz57Xyogxfhnwd0SPE1
  XHxmMSlyVuASlGidrez4Nl77dZBBFsLNbPCGk1xJJ4QZfM0Encmmb6C6FIpDzLpG
  ye2oHAeUcKjRGXrSBWAnzMuy7iYdFMTU9TSfib9ZeuEB/rDKb/BaorKHMMVMtR4H
  GZS9+OOv/BYe8d4ZDlF20o67fFdqC7dzHiImr0yu8bFZ9ba4oKcJ1pLs5A45edfv
  TXLWAezexPcEIgJQuDK6CHBHObKeBWkzaon3mo5TV/KD3w28xXmBZzP/2rawfoc7
  IovQQDPqruRLi6y0ffGOg9JMAA55Ev+actcVnD74ySqvHOJxyeKmw9gnkqoTFtcH
  ANVehE7Jz/0VHW+dDauBZj+A9MhLqJKwZ4972ECkWj5x2hzSaIpp+6f5jq8bq0Uq
  hsOR2vkgfSENyHLgzHiXlZLOpX+EoIqFfNjzYyfRdfMzChmg2I9GSrhQlAjZ2P0b
  1Zkocx07HS3FBeEKAs5obS5DkkvN7SzchZJ8njbCIKzQkqtOz2N9HWKkcjcGqTbz
  eSp+iHq4UfLZ1P/DYrv/28/BT1GgmXRABWqkxwEXcDBTUy03mVg1UNP65/keqly+
  t4MItth4T727Tntukx5ag6y1LR2XLweGDye/4gi5TbUymelUmGqysMbEhQARAQAB
  tCBSZW1rbyBMb2RkZXIgPHJlbWtvQEZyZWVCU0Qub3JnPokCPgQTAQIAKAIbLwUJ
  B4YfgAIeAQIXgAUCUKAL3gYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwEACgkQcTWO1j93QHmS
  pg//Yxnxg0Ym11xffAWFhO2RLVziStwtqsyhrNG02lrXUCE8tnLsPp5cZ9p7MTAT
  jiYNW6Cq+f89WePwhBlO9b/LlUt/MUxrxNyhR6ipt/8Vk5WBTbPq6hjFlDGc4bF7
  b8/sJlJ02L3MNld3FrFQCccJe3kQNxOiT4yrCjYTuQdFRfvoE62HO8QDmUfgwlVG
  mFWdNziFxb4ews9L0MXBm8j0BrIp+PA35so6MHW7y13kXhP+WXC3CO71tUWs7TxS
  OP9Wov4vygjAHtNMD7q6qQeIo2VklSMbsfuzt0SRu237RLwFHWN/DlZXJXnR6soN
  ghD31ZrjtQZg/gp8IBcJ9GHkzXMqqdE956Nj0V+76taSzpU+J107Kh8nA4YdssAH
  TasjpvI2Hh4ArIDzIuHjD1P5rhwFtdqzyQWcbFQHLGrRPy7Dzb0b3IKJ6KFJpkVD
  SBZZRGC/O+TcDKTziWeJ2j0OMf81DWb92BXMcaCjRYwxNTL759Daxv0KJPtXAAVM
  X8GFUlzRSQq8xVVh2tksyWKOc6btAP+MMT4DcOtmzlqkuVmMW7jir1gw+AsEq/9m
  6rbhxsXZRVVyK4LCSsZcaz9BsCE7RvodPCuBgj9lcijLkiZX9H0ZIjoBU/Vktw7j
  t6Ta+WqKdswFLuJaz/c6i+aH61M+DHPIR6RMbG5zvuldLI65Ag0EUJ/3mgEQALbM
  Rer4CO8NIbn3NjfYhVi4zHdq3UyOSgdsLhKs37pyd6SKVlouvMZngQVEJvNZTrWE
  2bL0JQRDw627iRSSg8vgOtwobE3e4S/cFB2YZE28uax7HeeYD/ZdekgwZWlbhfnF
  02j+lir5LKZm6UK5ofdQ93fKjS1oBDM9OOJDYz3kF87og0kd0DBdK6rx3WggZSMj
  hhzb8lhJm2QZuP5mq61oO7sTk8FzVw7zf0yj9ccfFicWedGnPYsKjz2QRmeER3s7
  Ectkgy5U1x+MmnKlsc6p2R61kg18Bj7C7YKlYJRjbq8+yMQZgfxGLj1mKB8KQcM+
  ehB/7KSF8+OS78v1zg/nVnablhz1JIJRmV2lJG32L1ZCpnJELMpsjbbkc0/F2kCJ
  RNgj5Z+wUjKAmJRZlx/NUTsMiityXYBhv6Jzsth+t7VaRmnidt7Hep6ifAxkA1P+
  6Fge9JFFOp6xIy1LnVoQgmKxKzmujizpqkwUBIzkzAuPD4oqER0c7u23az/dU6+s
  kEl/6zbASFB4CMIk7aWBNKklYUdAfLH+iKM+xtHdlQjc34IINDx/E1uE9LKVzLud
  ZVxDcwrarV80FzKm12mtJCHcnfN/0b3RFhdnlJ/2vDcqK4nQu8oKQXTXM2OAF5w7
  na/z0UpMaelkzz2oT/WITqlzlVoAKujFe9AWPK4pABEBAAGJBEQEGAECAA8FAlCf
  95oCGy4FCQeGH4ACKQkQcTWO1j93QHnBXSAEGQECAAYFAlCf95oACgkQqMPbslnz
  jLD8AQ/9EbALH+yZbw05tjCkqG+Qfd7Psd7/sHdqh9JsuKb0X+4hIeWRofBpFHen
  spFaWudgZ460lP5ghtXZ7oykLwH2clF2g+j0TpQMeSDUUX0GSP9RJzQHWF7lqeze
  F/7mStJrouGbkX+2Gv3bTMy6g7Di05cJbScDBpZ390l+9EUUZ4umuMYx6W6HML7L
  av6o4Rq2GwvOy8x2ldsF0pUKU6vb58VQIKypvf8E2ZjDQ1zj8psizZh23V6imUCv
  dR5HrZKREb2xM7M8PbfGOXDuX+8FYF7vu92aTSuu4AyNqWhooUKTnuY6HN2MSjax
  DDDG0KlTvkFc2MpFGxwdMPi0u9tsxVDT3maZVFSTSimTUZxv3fQZlGnPMZOUtmU9
  8q1neaX4Hh9uNQKN0lSn+ly0PfB3+qyVfbtRGyTs6ZS8HziGzWZuF/vCZPt/ne60
  rYktI12bKMBLeK0ovDlAoRoTzg/qNqlK3dHePdYtdJlXUpXEOYwX+vUCC7s5RJPn
  gKDUZcSWNZbaniA9LPBg6VMpCRAbuewm8M1pmcSMdns2//dRaOYtTNqJTDnVrRKn
  j4nzQuFGhGjezgW67E4LvNrI4M8XpHFzu5h+OLqjtlCccDh+tu5WJd6rmh0cq3jR
  5N04oxJbsDaW5JNjnGDPT7ax4udn9M/FeMefyo6MCIdPvuoWxSt1xBAAjPhJCjCM
  /F9BlPyfL5Rgm1RN+67SpfmbEDqDJVV0TsF7RhjWDg1fX8ja0v5o4UtlI/xtk27j
  E5zfJlXwoH1IdzHiLXoRKN/XWm6ss5G+uSpKI3JC73gibSKTCz/WCXKdUOmEcMxJ
  8W9RtwcG0nR3duGu4FQCsrV/teLXxHS6HFoa1g4Zy1iLUaZimKOFM40Kit5v7DuQ
  T+beJSdTfd/RCTCiuxD6Z66lAt7/GDxRKNN8t3wSDhVhqCpRdqmUzwA13zqZkrk3
  tmglpvPPMqC9MHKGIeAVPq2dGnCcWr/sUN3CWscWLrd3cfJ9AXU8mNJ8rGPMb3zE
  yKW8JL0iChtfsmbMh0UZjDH7nvH5FJQFYfYUewmQ5/bVqZIZOobRl4dd7Q9thQD3
  jC0b/LHERrNrnWCel480NlcjKAtXGORAYjM5OqnAP5WR/jwrkUqBtRXfTWcwgrwK
  MTlPRw9X1wqeXQZFTK9RDAkytjUwrmfbaDeyJpI+6oXzUfNMzvJ07YN1J5HJz9HA
  pmuHN7XTIUQESrD5xbneN7u7uizQ8zdht0bZbhgN/yn9OeBqbLA8LdmJ/y//eWW+
  9bgvhQz7uihiaXjc/DfB9oo+2yE5U8ZMoW/bNfMSHFu4Nj0y9NzbbWgRIrNeTPUG
  5sGIhylLEgeij8uoeFOeA1qMqbhYORfYOxE=
  =+q/B
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.215 Alexander Logvinov <avl@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/1C47D5C0 2009-05-28
        Key fingerprint = 8B5F 880A 382B 075E E707  9DB2 E135 4176 1C47 D5C0
  uid                  Alexander Logvinov <alexander@logvinov.com>
  uid                  Alexander Logvinov (FreeBSD Ports Committer)
  <avl@FreeBSD.org>
  uid                  Alexander Logvinov <ports@logvinov.com>
  uid                  Alexander Logvinov <logvinov@gmail.com>
  uid                  Alexander Logvinov <logvinov@yandex.ru>
  sub   2048g/60BDD4BB 2009-05-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEoeNvgRBADOJSDLfbgPuLl4Y1QO/1BjX2MFveYtMacSLpaJURRewkBmoKBz
  iXa9a5A+uKiQTtX8S8bnkvwmpzEua8RMWUN/XXb8aZc7DPcZbP9NFNaNZ8BLgnLC
  FK1gIEpJpcodAQ0K5HAGiLwjsK3RdM78pvDUJDDmWPaflk8llx4H7kjjTwCgwIRy
  /8f8FHQV3zUIGqmJDt5019cEALE+LTHjCOZkk0YKqVETY7IAKX48t/o3t+ybkqcC
  zFYIRA0v7FR/ipxkNgSzi+tKMaExDuFuV9aZEhepS54eXriXyGmzvevINlHlFgh+
  60WrUGIlkVtQYCW4EeP7kB66u6uV6PnKqFUXPLoF7MDg5nrJqaX7r4+9d0JopClN
  1L52BADKV1retnbON3PP460z4j9IJspst9n1AZ3y9S5ojZ0IvhL9UsjazvRheTCm
  fArizJMTtDUo9SxWXCtpfxruYJSB5jlhkZFMC1oj484mxm/MgNxJ8mov2RAT1Pu4
  85PjDNtAKq7yrTf8x7PbNVpoJkU98lZQ84Bt4RbaqechA3l/l7QrQWxleGFuZGVy
  IExvZ3Zpbm92IDxhbGV4YW5kZXJAbG9ndmlub3YuY29tPohjBBMRAgAjAhsDBgsJ
  CAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AFAkoeN8wCGQEACgkQ4TVBdhxH1cBPpgCfYR9i
  yz3P8GnzGKzKacDhYSSRdlAAnikohHSQEqzFyKimalh+Vk+yv1mutD5BbGV4YW5k
  ZXIgTG9ndmlub3YgKEZyZWVCU0QgUG9ydHMgQ29tbWl0dGVyKSA8YXZsQEZyZWVC
  U0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJKHjeCAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AA
  CgkQ4TVBdhxH1cCloQCdGWWbAGInaDd3AqGI07kIeHUfZjMAoKmujjBeu/1n8bsO
  OwUIcOutIiBRtCdBbGV4YW5kZXIgTG9ndmlub3YgPHBvcnRzQGxvZ3Zpbm92LmNv
  bT6IYAQTEQIAIAUCSh43kwIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEOE1
  QXYcR9XA8FUAn2F8Y9LTsvK/GJAMU2gboZY1DCxnAJ9XnCdD3w7uQscd+sqIJKuV
  KlYsDbQnQWxleGFuZGVyIExvZ3Zpbm92IDxsb2d2aW5vdkBnbWFpbC5jb20+iGAE
  ExECACAFAkoeN6UCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDhNUF2HEfV
  wG/MAJoDJLimxPsysGqpRWMYb36855NBLACgn8ICeVtfyqCoxAv0YIYk3K0M9we0
  J0FsZXhhbmRlciBMb2d2aW5vdiA8bG9ndmlub3ZAeWFuZGV4LnJ1PohgBBMRAgAg
  BQJKHje5AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQ4TVBdhxH1cBWygCf
  fvEVUFOSzEPylUJMZt2NKaiwomQAoKY66bHiWUIReF5NliBlsM3bv5qyuQINBEoe
  NvgQCACVC9Ks/nhrOVuHu9rj52KRW5J7S+20ZOZFOb90iVFCwFSn3/TstqGnao9X
  NQBiopv+i5s5AdmVjUyHnTSMggqVGfxltgG6ttxmY+iU7N/+aIXkbPzHZ/qZgKv5
  ey5MhS+kFV8Jh2IGV6beaQM0KNJ9LV9Hq1+V4ae0ulaGYFrNnbwI/rdXZ7vEETCF
  EVM3NP6xsgiw1NQ/V6b7iriTroeRytu7XoRlchik/7sQBLBwUvIVAD7BdHqjQ1NF
  SILyTr3aPagu1CxARmkCCDX2sfcqT2/9wVECubbgcUMRjVHm7k5BsZK7fGmHcBZg
  /5Rl7ngtUYwsR4h47A0aH4IPZ7AzAAMFB/47qL+Rb4wqF+sCWM/QqCrgFqMwz1JI
  qc26U0+a6bZ6kJBbMzvBcdrVFRfn52qacCdfFpdI6Yz3fWQyzrAZwqjCTPaGBeEd
  rSVbonW5dDjJTkSiKMlo53D19PcNklSjFnCrPeF4aFQ4VbT3RioWh9P00xhCHPQB
  hsg+cU9rm5ZASMht3K+k+bgpHT9gPVzckZTC73l3xaNetTDnHlRDw8ATvBYcUfYr
  kDp3tgkZ7a1pPRMz1oOKNWtxW5Z07HLj0Lt2xyZDe0BSImiAa7MYC4PKLi5VlDKB
  GPjLDrM9K1XUM3Gp8O3bd5qjnsueu6XOdGZA93g4wjXmzDqhFIXy5T69iEkEGBEC
  AAkFAkoeNvgCGwwACgkQ4TVBdhxH1cA3KwCfV8uCW9P5gm0+Dfm1miO/j6rvexcA
  niBfAchAUVjJn+UKjAd5RD1SFTAm
  =bSSP
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.216 Isabell Long <issyl0@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/EB83C2BD 2009-09-26
        Key fingerprint = D55A 42E7 0974 EFD9 3939  56B9 6E6B E425 EB83 C2BD
  uid                  Isabell Long <isabell@issyl0.co.uk>
  uid                  Isabell Long <me@issyl0.co.uk>
  uid                  Isabell Long <isabell121@gmail.com>
  uid                  Isabell Long (BitFolk Ltd.) <isabell@bitfolk.com>
  uid                  Isabell Long (College) <IL18685@woking.ac.uk>
  uid                  Isabell Long (The Open University) <il948@my.open.ac.uk>
  uid                  Isabell Long (Mailing lists address.)
  <lists@issyl0.co.uk>
  uid                  Isabell Long (YRS) <isabell@youngrewiredstate.org>
  uid                  Isabell Long (FreeBSD) <issyl0@FreeBSD.org>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 14204 characters]
  PMOrsNYPKCBRPOLtvcqn+iDQ1A==
  =yYCC
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.217 Scott Long <scottl@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/017C5EBF 2003-01-18 Scott A. Long (This is my official FreeBSD
  key) <scottl@freebsd.org>
       Key fingerprint = 34EA BD06 44F7 F8C3 22BC  B52C 1D3A F6D1 017C 5EBF
  sub  1024g/F61C8F91 2003-01-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.1 (FreeBSD)

  mQGiBD4p5ccRBAC+tbiJm4bc9dO8oaRhVGqWmNhYfi2GnX4AM2h+L7bcIU/7jWVn
  uWGe/PFHDcuOpEov/XRw1gmgoNh2DopTxf363DVMevmGW3R1842YMmLvCYZ7C0Rd
  0GdbHW1xXeRSygs6peLcPGQ/7ISK0BHMudFim5FrpD0tq3qrqRmuGgls2wCgyF37
  u+ZoP3xiP0wANhoWJtyBWQEEAIeYSHvIPKFIo9FG/+wckx9Fc+hLXPKwoETBPof7
  Wft9zXiYyowuGj6/ydb6v229nI3lJwVPR8X6Ptjf6rO1vjf7uUED9dNBLr10vdW6
  jYClBT8lqJAq3DzEpDk2kOlhYwtrykyld9Ys/7vgliuBB0XRUxGVNieqDck7PZWL
  ewz5A/947m/ZrlZbn6+jsshGk30/pEXZUhcDnUBwW26GuFk0TGlXBha3N0NFwqz3
  a7qnJcvSTKfeZJY5NCwqzCo/rLpmaNd9JCUrgwSd1MI9Txrbj3lDRy5dj4FZBQ2N
  BVgni7SRKaiPw1KeEprSOR8yiM9ZjbV1g5zPeZ2bZhSMCP7mdbREU2NvdHQgQS4g
  TG9uZyAoVGhpcyBpcyBteSBvZmZpY2lhbCBGcmVlQlNEIGtleSkgPHNjb3R0bEBm
  cmVlYnNkLm9yZz6IWQQTEQIAGQUCPinlxwQLBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ
  HTr20QF8Xr9fvgCfUMy+qlN9qQtwMFAKWViSllk0xYgAnApLMv95d6Ecrj7+U9Et
  liAwNQXWiEYEEhECAAYFAj4p8nkACgkQtNcQog5FH332EQCghR98TNpvYGdrsg6Q
  S3BngO5n3VgAn1zo89iPy8VMP/kXq2jlzs/74+i2iEYEExECAAYFAj4p9igACgkQ
  2MoxcVugUsOwsQCfY34hwJIc8MapwIy8fWmCeLs4T0IAn0aVpewWF99H6SapelNP
  hvDzTYLIiQCVAwUQPioA7mVgqaw0+fnVAQEUHgP9EJXxzQlkaN8VsfRJo/UFmC4z
  wGkwu2yatUjMSZR58VpS9rF6CH1rzmNFtZZmIh6ItQ/mPaUDW2yObWBRL2r9vkVx
  e+DPcpcZAebM3ibjsOg05cftcphv41rLak0C2Nec3MXnxT15O7fcO6aO+d4oJ2Yi
  oL7YJX6RHrqNCTQn6/65AQ0EPinlyxAEAIGtuZXdf7K51Gb9jijgdV1NMPKwujoq
  K9f1PZocpDve0vwXN6AvzJ1L/LTrZPvBZ0UCAJR/zVtz4H2bnSqalbd8j8bmxfYx
  0SA3QNAKJhgBGNlnK4HvAGJCs8oXYp+6Ph9WWlTcPzkfscPFc42VcUEdfL/5kyLr
  OvGAUW6D7iCnAAMFA/9CWXarz2QMrkduiasc8bhSmv2lVOfUVcIdz9imc72Z5GUk
  FBiQJ2kuqJrxMUqAgoccnJ9R0QVZwCaQyRNakEQEcENBKq9Haa5LLo7nD3CAiqIi
  URqloJORSzXoQCrw8OelbBp9RaEqVdCecbNqAbA8Ru4NIwcyZCgvnX/bUTKq54hG
  BBgRAgAGBQI+KeXLAAoJEB069tEBfF6/XBkAoJtQ4ECj3ntS2xlODgB8N+cKIsdb
  AJ9Lwk2EEIZhvzhwvhpwIKAhWhHcmQ==
  =C3Jv
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.218 Rick Macklem <rmacklem@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/7FB9C5F1 2009-04-05
        Key fingerprint = B9EA 767A F6F3 3786 E0C7  434A 05C6 70D6 7FB9 C5F1
  uid                  Rick Macklem <rmacklem@freebsd.org>
  sub   1024g/D0B20E8A 2009-04-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEnY+RIRBAClGSwgcIr4i7G4CYEa2cBHRC2UOB75/AXFqxmzAOcype8WInbX
  f4xLBa63VMoM7eis27BouVRcHI64oREIL9yvvMPwRD2ZINY5UD/zkls7fw9F2NyJ
  AgntQEPRDkk14AEiIX5uvB3l+JyKmbMNpJuhrKpbxc5qvaDTgD02y9TurwCgguAy
  pMVQu2mtVccXkSb7WEh95SkD/0jTFzDTcuowbxALrPgQtlGEXo7RYLPIFxTI748F
  h8Tgra3flWp2QPAnWBJEzrz+9rl8wqQ2ddb9IydwtY49BjKIrXhj2Lh+8l/1oDKr
  RXzRbNH/lGHhmphW42DgM9mOCCoSWugUEu458I89FjuoncdBiDdi7HUxPy/rZ5MA
  tnRRBACWL22M5MPfD9dl9SHvnoBz47nwlBeg0Oxl22oNfiyTQdJ1q+g/wGpDPAll
  eqs3Svky7gj+f5375K/DEYaeFSRynXeetpdqpkBDlp4mRdDGcpd/4ImAx6deQTXo
  EraidVlZ0Fjr5cP+mFzoI41LAhTJa/VUoUkMxq+gJAsXsSF39LQjUmljayBNYWNr
  bGVtIDxybWFja2xlbUBmcmVlYnNkLm9yZz6IWQQTEQIAGQUCSdj5EgQLBwMCAxUC
  AwMWAgECHgECF4AACgkQBcZw1n+5xfFFBQCfbFJpzSEXUgmoEl4RBgoPNzu9SOgA
  mwW8fBCx0RDGfho/8S/PjZLQ38JCuQENBEnY+RYQBADMlW1YS4ZhBh4PCOXTJsjT
  Vda2DEn1W+2BzZw9j/DFAFjm0U05rlEsfz584Y/SLlPNbCZ979//3K7XxicRw7zm
  E1Mzahy2jrmGGJv2GfAZ+YyJPGA/xndNA3/ocT1x03LMWNbZwFBe4Kk5ShoqPgl3
  cO28w3TJUnrUZyo+h3WhpwAEDQQAkwVB18LmtI0CW4H0/jMgiz5B0z3yZdlinbif
  +EEFHhhdp1tXtxA/jyp3FsW7hOlGXQi/tACcxJ2UBcYAZh03+x7bUMnJpisPDnJ3
  UilCuwk5cAkQmGeAQ7ukNNBwVhJ0ZfW7p2lZ2RwW7zSjPK7RMW1EL4Scwpey/ojb
  Tv9fVXmIRgQYEQIABgUCSdj5FgAKCRAFxnDWf7nF8WUfAJ0TTs+DTEkwHeE4mHAA
  CqfpXJXMhACggkoKIIAH+lHNqv3Uy9q5RFd8t3I=
  =F39a
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.219 Bruce A. Mah <bmah@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/5BA052C3 1997-12-08
        Key fingerprint = F829 B805 207D 14C7 7197  7832 D8CA 3171 5BA0 52C3
  uid                  Bruce A. Mah <bmah@acm.org>
  uid                  Bruce A. Mah <bmah@ca.sandia.gov>
  uid                  Bruce A. Mah <bmah@ieee.org>
  uid                  Bruce A. Mah <bmah@cisco.com>
  uid                  Bruce A. Mah <bmah@employees.org>
  uid                  Bruce A. Mah <bmah@freebsd.org>
  uid                  Bruce A. Mah <bmah@packetdesign.com>
  uid                  Bruce A. Mah <bmah@kitchenlab.org>
  sub   2048g/B4E60EA1 1997-12-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 31423 characters]
  vUps4fdR3nZq/MRKTsIAoI5BR4LrbaOwqe1M5HlH1W/jDLIp
  =D0KC
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.220 Ruslan Mahmatkhanov <rm@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/F60D756F 2011-11-10
        Key fingerprint = 9D18 8A88 304C B78B 8003  0379 4574 0BAF F60D 756F
  uid                  Ruslan Mahmatkhanov <rm@FreeBSD.org>
  sub   2048R/B658C269 2011-11-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE67bzoBCAC/blN8XOxBx7pBlsAAwFJgxYOSYCw4fTFMoyoUBWEHuq0LcNIn
  BO4CqVyCiWcwMl/cLIh/1OHLjpU9orNrMSnJGdCvB2FAFYNm204ZMi3guRMe5xXZ
  zvxSa0v6zQtTRCEs5ny44XryxbZkPE5GGgyd4+sZVAcW65SX8hbmoIvL3v33Fq1w
  eom0nYBxU1EDIwZMl09FWaL02vBvlbSh3CYvmDTS6WD2t1ItDxhUG06+zoJs2YCb
  6f+iUk3ZLYon06aX3VB3lmT6ffSdAEX6uT4V5NJ0B60xhQP7WAEmSm9ScbnFIme2
  jpZcun5TKywwm7OSyOk36Z3EQyyxOSHRNJ3nABEBAAG0JFJ1c2xhbiBNYWhtYXRr
  aGFub3YgPHJtQEZyZWVCU0Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCTrtvOgIbAwYLCQgHAwIG
  FQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQRXQLr/YNdW96jgf+Kyc7hvCTNlkisTOAYZ9+
  9n85WGcPLO+vyZJ6xlP41V02opzCjCVrddz3t4sq7eCFw7DTSIFovC6Cw7rAWgx5
  pa2idb6fhk/DMUwpd9I9CG9dm41WBWVkxRV3KMYyF2TYwH7VgL8KdvX1C7ZkD39V
  NKWHcSPwWxCEnrvfcGZz+wOHeZytSeC4Gpd4sEnAVj0HjulLXmF4YHN/cNy9Zl52
  +Pt1iSzjV5WJ9ywbruhOxQ7B8q9DQDveWdtSMbaZNzW8JHlj+gy8Ww/UvdsesjQu
  NE6Tc+QPIigBsx+MTbAwByDY6xj9OOCGNPeAxQFjNpz+iRS3Yuz04VxMy+z3cD5t
  YrkBDQROu286AQgA5FORCn/VS3x+aUO0zAHm/WmTJZFRxrmdkDexFZgxuHjidGUU
  fbGzvyu/1fRtft/3Np/M4aRpSI96qbYXLyCeJgQjNp36YRKqJkBiPBDQ9QLZpP6L
  nJn/NzF6/5pKLt+Sg3SdOV1x/4t+tkmcMa2+Y+yEjd9YWE67Cc5RevfO1As4B00v
  jFTl5LWxOc2kzVoB4OxxOLCdj/2zkIyxEPe4z/KswGDQsmsAfivHVcT1Kpas6Jr+
  sxCwZhSNy/BSuYtwHqGV8xw8vZlJkrOIn25StwW7hVf1oNYQnwTSBRwGnU8WVsqH
  /2VfIatSzoJ9L5EzoVjkgNxQ+9T5xrqf8G2ddQARAQABiQEfBBgBAgAJBQJOu286
  AhsMAAoJEEV0C6/2DXVvDjcH/1/sV6J33aR2Wk4fT8ChWWuUl3Dx7CnDUuCvKo/v
  oppP/bW473lbV+AlbG8WUpsCUqKy5WkU4uHjSfp3F1UAPDBTU0lgcj30jr13sGLH
  n4+WReFFZfDIwIBWNHqbLmPHEG2jItF7ssxL/nsYqTo1UWsI+3fToJX98Irz0PXL
  mX0e8pWdDe+pR34OcYDRB6Fe17cKE/5wpVSvd3+YZ7AYuq5wxfwvZVdOhcXSnWS0
  ksMRQMkG5A6BEY0ZpAZWNwRO1TcVqEJC4L6ujls1/sZEOIKSDj9UU1OC4tQYAsx2
  /yW99HFkq/4I+yL4zFzmqPug4j3GXKkNGqFNmExVys5uXv4=
  =Ykam
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.221 Mike Makonnen <mtm@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/7CD41F55 2004-02-06 Michael Telahun Makonnen <mtm@FreeBSD.Org>
       Key fingerprint = AC7B 5672 2D11 F4D0 EBF8  5279 5359 2B82 7CD4 1F55
  uid                            Michael Telahun Makonnen <mtm@tmsa-inc.com>
  uid                            Mike Makonnen <mtm@identd.net>
  uid                            Michael Telahun Makonnen <mtm@acs-et.com>
  sub  2048g/E7DC936B 2004-02-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEAj2wYRBACHexVRaQ9QldEPYx/ukn2dcSi1H0ZFByRZvdB4ukm+z4FxfhWt
  mw9gaq88mWLySchgnv7tkJDVGeZa4PLxDTdOpnEC1dDcjOCJiHAlo6gmBKGSP4hn
  h5XfpEvyS8EQqbMD47CBAYstj9upnLYwpGYfU8x72tUUaJv9+mww9MC1gwCg5xYP
  /iBwPb87nkOdB93/pQnxLW8D/iGeIKt0Zw602CTQvNnFjB/0RcO3JpwU7wn0ptCr
  5/1OAKWEyYGfHGt6DZtNPzRLJBXmLmlYpCXDn7ZB48sz4Xgrf+05j0/lPHsAdrPK
  OKCz/CJR/aGIPPTLQNTbMWg3pL47F+cfFhDwgQ8yzzYdQZlyDSv3ANPm+YZQKXKr
  LhwLA/4mX5+hW2ntcnPXUOfnya6/KIufDBqjl620heB6cbrFLv9IcqVvDiVfICYH
  jluYx+wqtKMVLa35fs5nF1Qv+wLelLjay+YdlYpeCCG5MzA3w5WJOK28vk5uAaDi
  1rSep5ePi5ENmhiWRprvx4qPZef7MDWQ6rTR88781J/ENdV2JLQrTWljaGFlbCBU
  ZWxhaHVuIE1ha29ubmVuIDxtdG1AdG1zYS1pbmMuY29tPoheBBMRAgAeBQJAI/Zg
  AhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEFNZK4J81B9V7aQAn1mBnIqieZIE
  T0IJd3Lk168oZKodAKDVaBuIZerbQDHPIPaJUSrUAe1NUrQqTWljaGFlbCBUZWxh
  aHVuIE1ha29ubmVuIDxtdG1ARnJlZUJTRC5Pcmc+iGEEExECACECGwMGCwkIBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AFAkAj9w0CGQEACgkQU1krgnzUH1VdiQCfcLWbaIY470p+
  h04RXpg+xQm4I5cAni9caDZovhablGxWXnMYcYADz7W/tB5NaWtlIE1ha29ubmVu
  IDxtdG1AaWRlbnRkLm5ldD6IXgQTEQIAHgUCQCP1xwIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAAKCRBTWSuCfNQfVXYXAJ96JaLB3DA9YSZU6Aan4Sej2jb8NwCfTw0e
  Q3zx1z4ckf84ZHO6+U5tGeO0KU1pY2hhZWwgVGVsYWh1biBNYWtvbm5lbiA8bXRt
  QGFjcy1ldC5jb20+iF4EExECAB4FAkAj9jMCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgEC
  F4AACgkQU1krgnzUH1VKpACdGThHL9XMCCm+XANPFsq8JJL7uPIAmQFoL7uMxJFX
  ZkmGhFi9jN2DadQsuQINBEAj2xEQCACtWPMKOwphtmOC82oyZf3PQRcyhd0BtDl3
  P8EJg3fonvnZIKkiIdo5QMnFlCUd33lqkiLaduwk64SYBHHHkMGCtaViRC+1ukcA
  ehJuv7QaybNCpPUdXXA8MUm1MqSflIKI164OpoFNFHIC2aWG65QNaMOkbHLcAu17
  5czXYMN9d5iXeZSur9DSrCLz0vRxjaWZ2ksr0jvijFasXsfydiCB0MXE3reZ8Yln
  koRIMCsLcPOGZVi/7Gn3FRWpCd0H9Z3UUVRAHLDfNySwI3+NqZWdUwk2gu/jZ7at
  3b/PmGR12zHj2sL0OPg+f7rDSfOZfeR7YnM38McGhhd/XXg2+4yvAAMFCACSzNxE
  ibtE9JfVIBhA3UD4qE8jFug5Uy13/NM672gDr7lnPY3d3pZeVKWnWEqQQhrKF8Tl
  G6vOT/noCeTLO1Mcz+JeUY2WlTj5AGktehT2bLgV6PAGIUUP0zifqR47kx32b8qA
  ZSwTUqus1QFD9YIbSfqbZu17FLk4AN8BSeUfM6Ktq5nR26+5v8WqMsGfXPvZSGRG
  GqwTN94sW2B2GV2ep4OghClycSdl9CBfhawpaR1NjNXadtEWv0Ww8ctGfojR8Qoo
  SVWPeXcmMGIF84gnmzeCOdAZU2psqBJ5XCus9HArm09enyVReMxrWAgcKxroRK6V
  KzjDkeYkYI7PySStiEkEGBECAAkFAkAj2xECGwwACgkQU1krgnzUH1WPyACggAOh
  k3grQGtqSllXt/GlhTaCdogAn24UzgrsnW6yzrpNeoWcmyDFJ4nR
  =TuyI
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.222 David Malone <dwmalone@FreeBSD.org>


  
pub   512/40378991 1994/04/21 David Malone <dwmalone@maths.tcd.ie>
              Key fingerprint = 86 A7 F4 86 39 2C 47 2C  C1 C2 35 78 8E 2F B8
  F5


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: 2.6.3ia

  mQBNAi22tqgAAAECAPARUB5VpJvYQyHAzL0WITkJmKG1lpwFMPz4jenjJRplPr33
  OvKxQcXh1bAWNVFiJVDJsWwnfif94wQdVUA3iZEABRG0JERhdmlkIE1hbG9uZSA8
  ZHdtYWxvbmVAbWF0aHMudGNkLmllPokAlQIFEDCwQ4yqxsuiiP+uKQEBricEAKAE
  f18kbKpFKU/DPRVhVYlLHCkzXLzZCiTxBUGjMaXZswKwrjVLF2l8mrNQhqC9L953
  AGyUYNfPLtqw7b088v3ATCIrZ+izWyE27IrjZWSS57GZiDtnkm6moarG79yANBql
  LBc0sK077cHEC+/gDwXNBLg0NNpHkaVXPxixt/ETiQBVAgUQMK+p+pFKk8pIl/up
  AQF0QQH+ME6vPoS2+FgSN1q9R1hwmwEPAaYdyfhv2lj1/6KYDEaO9Lhw2u57nW7z
  CDpir9gNN0X9U3XrIxlJ7wWxa1k2PokAVQIFEC7vu/zjBB1VQDeJkQEBWFsCANX+
  qJO8J6qeJW8gcrmxMBA0l2MjEHcu8XNky6YT3yS6So72yL1lZbG78Sew03fXnWNS
  GyhRrPz7sURNLtJDNDo=
  =wpn4
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.223 Dmitry Marakasov <amdmi3@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/F9D2F77D 2008-06-15 [expires: 2010-06-15]
        Key fingerprint = 55B5 0596 FF1E 8D84 5F56  9510 D35A 80DD F9D2 F77D
  uid                  Dmitry Marakasov <amdmi3@amdmi3.ru>
  uid                  Dmitry Marakasov <amdmi3@FreeBSD.org>
  sub   2048g/2042CDD8 2008-06-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEhVTssRBADF9Mfvn18A7k1V8XOzgZGrqf2jbzWMklD5IgPtziN2vla1gTk4
  OuvL3aR52ZGE95LjD4iy52jNpAijefBhR/vmgF3IAuLTLXYJTFR5qck9nXNhO2hK
  OtS2yuzoUVEHUSENuj3WFieQJJGyyLZv88iAv85VSyhFqYWG4apkKMnJtwCgmMkC
  DWhsfLPvVSd+pDVGE7A38nED/3b4xN3fhfbmoa84s80GsVVRZaYLWmb+aWgTJatS
  y362CQkLjTAzO6G/6hVyEDJpJCJs81uEq61QZAiGBmru+vK16JNhQ0Ic5l2GBI+a
  VPcXm7O56Na8G1CVF32L0HePwflxl3hB+t6wR4OUj/Vy17Sz1+qjb2ixEUoaGw7r
  hagVBADCu8vNQkg/lplaSj5gz+aoaf8qyE9teS6yq9nZjHGWKa106NJlWtFIYJin
  X2FGpXJ8HCPMU10jDLFmgrYw6y1Tdb+hUhwd2MXXyvWZ5wY+j9PSN1p9Nii/N4Ak
  tu0impFfhzGPD2Fnn04xQ0BMtulqT/tNvirVZBraAiGcZXlzhrQlRG1pdHJ5IE1h
  cmFrYXNvdiA8YW1kbWkzQEZyZWVCU0Qub3JnPohmBBMRAgAmAhsDBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwECHgECF4AFAkhVYGkFCQPCeJ4ACgkQ01qA3fnS930PKQCeLA7oB70W
  N3cHh9wXFsa49it52mMAoJS21FFsCD2BkEyMiBPZ0dGF7yo7iGAEExECACAFAkhV
  T6sCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDTWoDd+dL3fcmrAJkBW8ne
  ngKYN3trV8KemDfCdzbOJACfbGHkP1as9MXV4CfPKBOxLirwT1OIZgQTEQIAJgIb
  AwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheABQJIVVwVBQkFo6fKAAoJENNagN350vd9
  JhkAnjJ33/8+hUAx//V6LfbBQKOTQI45AKCD5f3aw8qIijQTBfdcnI6cpga3SYhg
  BBMRAgAgAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AFAkhVXOkACgkQ01qA3fnS
  931VNQCfeOrFql3/Fn/ipRBXS2BaP2orubwAniIwTnODjmBSEa+NPXbA+WHUTVR5
  tCNEbWl0cnkgTWFyYWthc292IDxhbWRtaTNAYW1kbWkzLnJ1PohpBBMRAgApAhsD
  BgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AFCQPCeJ4FAkhVYMwCGQEACgkQ01qA3fnS
  933XmQCeOCTQYuvEkbBZBRmxqqqtjwTD1pMAoIbdfbVz52in24ws8rR3aqKEwcLc
  iGAEExECACAFAkhVTssCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDTWoDd
  +dL3fd8aAJ0ZeDCt4wLmXKwmUReY18i73YkkowCfcNljbcOGtI+36MlO8uwC1Xhf
  g/2IZgQTEQIAJgIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheABQJIVVwkBQkFo6fK
  AAoJENNagN350vd9XSEAnj5MNrTagKZ6x+tPpVybpg1m1JRkAJ4yjqDpLITy239m
  4YdPgEpJDxlCNohgBBMRAgAgAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AFAkhV
  XN0ACgkQ01qA3fnS931rwgCglmXVTHyg3qrLjNqWr8Rnv9BfGAUAn12fqUCfYaun
  jvLwWDxuk2vFkms6uQINBEhVTssQCADL4G5MUKbIROpcZnDNjMHsDKI78U01JOpR
  RVzN4v0rvECH0KsrR0zg0XI9/ljSC4KdqrOZyI1f4gTZ07XGMkaXRET4bfvcJE4d
  TUcYzGNdx6+uICWf7PJt/wc4SpdzK+SlskZO/MmgClUXl0YeuADBTXolnB0BTpAA
  dUM4Hy0jgXJoOZ5xj95+ejQU2BhrKEr6aSBrbCcZ9ToWLRAMAJwc239cOlQfX0ba
  dBu+FF9rPdsvi2cSy1ALis5fmjBkTDsNCOanxB4GMTdkIkNztNVnnuHyJplOoArD
  SdZJlps+McfLxPHKM6aN+iJY/ndL82bISlohJRxfv9K67ur+OKmXAAMFB/9hqaE0
  vONs13OVlZMJGWYZND+WcVc4Q/WtiPBPy+8ZH+Fh1P60sZsJup/vcl5esdbrtaMd
  YASOh5nPhBRsSQ3Yr2F/acuXhTA2NT7ubbpYi1/PV10BgYvz4ijgnknNVGoRZOeR
  IlZE4ZmpYIXk56IbhjHFhOCHefNGNDVMF9xMwMcwO+nii+GfhfvaiSG34SnCRYyR
  SxcEudqunMPOJQdGqdRTlQLE3i+xDJk15VKWjUF4ZGIxVhG0aVepEDKXXFdFx5s0
  ax7k+B7SQyP17+7sL8gGNjUpQYEdJLpxaB9gs0jF31Yh0tGHY2Yk4kb7U91gszAI
  m8q4owrHaOzUC4RViEkEGBECAAkFAkhVTssCGwwACgkQ01qA3fnS931r1wCfajgY
  wFcbQu8CJvmbDXSYZi5aFfwAoILimrxBtjaW0XbsHY9YfjAST2Q2
  =6qxA
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.224 Koop Mast <kwm@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/F95426DA 2004-09-10 Koop Mast <kwm@rainbow-runner.nl>
       Key fingerprint = C66F 1835 0548 3440 8576  0FFE 6879 B7CD F954 26DA
  uid                            Koop Mast <kwm@FreeBSD.org>
  sub  1024g/A782EEDD 2004-09-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.6 (FreeBSD)

  mQGiBEFCGHYRBACI9ERMi5j2009Juy2kpXS860i9tJJ10mM9TNuCZVYcPRRTiSWe
  Q+YySmBtR9TA3OZfd6BA9EqusEgcwUJpxjZ8zjGzirj/OjcPtKwM9ZO6dadeMNaE
  wT32bJDUw//2ky2xflJCsjg+TSO7PxQi3g/YEWfau6Istg8PKfzHQan0EwCgxwrV
  6JijZQ85jIgQoceJjkwBLHsD+gKeeSUG7g2CO+NJf2d0tBj+l22QzmeAtlnuUskd
  nHKDAzzty80e4HXkUYw8IMueR7Fe2Tjx20OvVSkzMwiZYqevIJHVhiouCFZxYpSa
  JQHPYLpMXMVZ1X8d17tjbFRBXWmNrDcEhb4m3WoDKfQD/qbMCwBErsQ0t15dddnQ
  BVyqA/93dSzMYRC+Zm6Hzfk5Dz2MsvsxEE30ysSwFjIZ06RtYPKlN0x3ABCGba8f
  o5H0P6+gobJRLTQfK4xDS4J3G/d7TWO1bZGk9MPEzCJDexTt5yfKsY2jZRVRrikE
  fIbdSUgLnczBdUno5qC9IyMhGNa8O92GsjleDm7D+p+wkkoyCrQbS29vcCBNYXN0
  IDxrd21ARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAkFCGHYCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMW
  AgECHgECF4AACgkQaHm3zflUJtqlWgCfWKIRLzsvZjBjuck31Ep8sEDP0GgAn17m
  X0hYq8W+2gbHbmYeqIFefHs9tCFLb29wIE1hc3QgPGt3bUByYWluYm93LXJ1bm5l
  ci5ubD6IXgQTEQIAHgUCQUK9MgIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBo
  ebfN+VQm2sH2AKCnwIQ3C8+62/uQh05mqXqdzAaU8gCdEkRN+L9HY1OwFlSDi6Tc
  OAWLTPG5AQ0EQUIYdxAEAItGBQMO4f4rHYh9zc4fd62RhBfMHJpY1ex6HeiHt3pb
  i6KfBUai1zRYxgq9F+8qR9WgBLF1VhA4O0nCU9/FKOChc19W7xKa2auvE22Kq1ta
  xjCszahtPTDGIBs4K8u0fH/Gx4VSikQcfIGNd3IK4vALbLfH+iK/1RJNXPzQ9A4H
  AAMFA/4+UBNqZPucstZgmEwVB2H1Bt671fQqODpWj2eOMIYJWXKraUxdIjUqzm9K
  QhC7LBj9ihsn+LRsO49oWIAv5bks4zC0STACJ+Lx+FMb1i5ayAp/03DoZyrjRnGb
  SIY8Dtqonut2nic0NQ4XD5uqTkx2t7xlKJay/n4Nop2uqwajOYhJBBgRAgAJBQJB
  Qhh3AhsMAAoJEGh5t835VCbaOZEAn3wkQ7xISlGUox1/aiPU1CafRrZyAKCXgDLa
  wlCa23ftqh2DPxkAXtCnEA==
  =FIQv
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.225 Ed Maste <emaste@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/50A17BF4 2012-12-18
        Key fingerprint = 0C08 ECC9 3A0A 8500 AB95  B553 49C4 7851 50A1 7BF4
  uid                  Ed Maste <emaste@freebsd.org>
  sub   2048R/08FA5F72 2012-12-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFDQkJMBCADPPfZXZY16ONN40Z6afHF3hxGZsczwVUQ7qlNQzjfvUk5MJV7H
  VeKpLAN9pHLk9tg2xTXzcMbGe/baBQrw4kt23SwvQ1Q034nRcolio6rx4sq/E7EH
  vxRmwCgn4n/g1b/S8xzcXqFeDpdhY1RAbWdpQwscaj4hSCEAo2KrJ3tlsZqVRu35
  wKAW5eVlrPZghi3jTPQxzdz4QNqLFR5aQdp5MrxhKcm6rnC7JeyuLAFruWoHBoqg
  5P8dKjEMNPBzIJdWC2iEWqsiVOrJZ5YbCpZtbPlM82oGCUoC1QmW4kip3BJSBAJK
  wZlwRvHiMbjhjDGJaliHVx8G8NiJPrdDZlMdABEBAAG0HUVkIE1hc3RlIDxlbWFz
  dGVAZnJlZWJzZC5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJQ0JCTAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsE
  FgIDAQIeAQIXgAAKCRBJxHhRUKF79BotCADC09bvfZqcpiFH3HeQbH2SKeK6vNpI
  v1Uoib443EBajOKw19JkjOmPzwnFrKF1WSXrKYpp1iwUlvNgR1C+nMeGPOQCtLzU
  g49uuoC5q6FdMJIdYKjbVziga96UZme6kuSUUdv5/aumEuOfVvHewZQNWUdq1zbj
  RuBBesSKWULmUW4K7cBRGGvmAqIpWLL2lmZheT3WHzmLIwwqE4Xs8sgfijxxXrzz
  tAi7NVVEbOtDxlKZYINKXGXm4xfomuY4eAg+pCH58kEwgEudEspNQP+axJ0Bovh5
  yq7cVm7zHbmrxSWSzLjAfprs84m3XIoX9wzlit2tydUbQxlALqcqpDffuQENBFDQ
  kJMBCADODYSrW+MNgYsqOZpg7hQL+oWPak+DJW+mAe93D0T6iS7g7ZDX7XSSl+LE
  R/9bLa6alA7qXDJFf41yl9Gw7vP7k5SFAT0mukffR4wiXqsTKcdGj8LxV8JllAQT
  h3r38gNhZRDr4UQ1MZxWseeZx6myj8vskCiv4Rd0qEOlOE7AgiJdUdUoVLnjZkDE
  o+UbOhqSfSCWEQNItJ7dRGsmxGAUH4pIZcdu4NIYINt2yNIQCO/NTDFj80dpIWxt
  Q1BNqL45ZkWG0B3J1j4tsze7dGvWnXZfJQyvTeNeSg6WteyqQSQ98WgvFQkWceUv
  1ooA5bHG0xAtg2OI4L2ZvzLINfrRABEBAAGJAR8EGAECAAkFAlDQkJMCGwwACgkQ
  ScR4UVChe/RV3wf9F+TfpN7DC7m7+5aACXpDB86xCSGG4COtSyU8Gs0tgS84aE/b
  KUCdRZOwvz5dHAQUaPcgRNuNYscu2aAN4DYdPWrU59tn1s6+xYvWpgkzt+GGsni3
  gsz7vot3vUEzf7kOMV+NgdBEEIKgUT3TuIU5wQ/fevYGN1gdMeXiYSJ+PSfaZWnr
  Eee3zGU6TtR1WUgjQLoSdvDPzsFaNYSbCGYKXwSQOw7ysp1tY6Wai3teMb1Q9YNe
  BpQCsjEhGSuocr1R34+Nvmo6OcOpSeqEN3XRlz4PIGcXUY9Jp9gtGBSeFLasihfC
  SDQa/FThS6824wFQfaya638NZbjhCzrtxx4gdA==
  =aAkV
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.226 Cherry G. Mathew <cherry@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/2D066FE1 2007-05-22
        Key fingerprint = FBF1 89FF 81BB E1C7 6C1B  378D 3438 20E9 2D06 6FE1
  uid                  Cherry G. Mathew (FreeBSD email) <cherry@FreeBSD.org>
  uid                  "Cherry G. Mathew" (NetBSD email) <cherry@NetBSD.org>
  sub   2048R/7B2C4166 2007-05-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEZTf9YBCADFEcWIsNVwa8mnrwbdKa8s5ezy8hFROEA6mo1lxQ8V0qWvZ3Zw
  JlevoFIYOXvlghvxJPJYLZRr94gxknxxv0YJUYKZ3EWMA3ygCdQiEg6QDyfSM0rW
  usBwsJcGq53q/eWSUrcHz/dFZ+qNXVw1i+bkjFCdR/5Xh89WU3A4edsE+PptWET9
  R+M6pKoK3ntteo2/Gm7ar28QqmxBJvbGWWHLi1RhXzKwNaeDfUXlt4Q9dJ9HKxUO
  FlembFVIoxhttBi2n/gW3zZDBCFOvZ68JlS6SExhTRs5HzoTkMeLryASo+BSdaAy
  A5rst/AX5ZRAit3QC/0f1AtDFKqPVhcDoqtFABEBAAG0NSJDaGVycnkgRy4gTWF0
  aGV3IiAoTmV0QlNEIGVtYWlsKSA8Y2hlcnJ5QE5ldEJTRC5vcmc+iQE2BBMBAgAg
  BQJGU3/WAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQNDgg6S0Gb+FX8AgA
  mJusgMFurc4udGNQFbId6/rRNDyVxmaBudrxGGWlWcFpf3QTDJPAxOoneF8pTRik
  UG1+BHreatDmcHyuRgt8EQB6m9uU6A2zHEZebobJYVX2egeiwgnNa2J9TKY46RCW
  IV3CCyr9mKtSDCAuX6FNrEaJUnmmJbB3nRa+VqlngAX0LS2UGEzLYcEnujCMvx2b
  XsoK8wDfRPuCnpTfGFMB3+//yy4OSIN9iNJqaatLv27GXnziMu8EJqNXbmbCDNoI
  Z4yR9nkPC8JR9aFmCtgsyBRFy13l98pzSIVGpYVd0F1N0lDzN6raxbvreSDOcNj3
  9kLvr9s6Gr56F15q9WrLaIicBBABAgAGBQJGXfyZAAoJELOuUtxCgar5r2wEAIs6
  tNebLZ921O3dWr7WbU3GRHCrih5rP0WTA4kMQ+lw+O5vAe6HI/3AwoCXmR+g2R07
  SzF0YpE28ddzitpQoz8y+UCXKOI3frPEkbDu5xBtpZ3hT0nz3gp8Rp8SRBiUdZDn
  0xPX4TEZ5q83Ee7JUzO0cRx6YwYnJN3MEGij9HGUiEYEEBECAAYFAkaKsUYACgkQ
  iYEmcnvdc3fvJwCeK3tNzHwUdgU3Ytk7MCG8R/kpJAcAnRn4UnP/WPvNcLoK4CDs
  HZQBJJgdiQEcBBABAgAGBQJH91SBAAoJEL5Kg/C+npPiIxsIAKE/Mzi2qEGjsUQH
  x8ascoW9lUrV84VHD0/gMnSwH8vqTYhBV3iBKHu0jDQvrqIUbt5OgdEsZRNVeKCu
  fLRTTRQleJLuxtBjRoYNcAZuCB48o/b1J/13qESxHg6KtcdUNznrNYTBq/bYKDn+
  vOvbYr89weNis9Wo26REpCpdryLscA6dw6dOkgRZB9FHaAQDpWxVWmGwo/lPYPzW
  ipqIu1WVAYayqGS5bwUG+n1hLilzjX3parIxOATc5Vg1VGxigKGqggsnYhjekFgm
  UxOMeI3yGLCbinNxFfNu/AMdzn8i4dsf6BwpP4tfvz9eYBm9bRdloUpaaMZW7bLc
  8CcG9tWIRgQQEQIABgUCT1wwVQAKCRCruG7T2TeYtsGYAJ0UTJgeCzmzTypQ3BCi
  m5Lh2gDVlQCgo6NBMIvkCzOSh69bwiL+a4d5yQO0NUNoZXJyeSBHLiBNYXRoZXcg
  KEZyZWVCU0QgZW1haWwpIDxjaGVycnlARnJlZUJTRC5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJP
  bG7FAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRA0OCDpLQZv4WC+B/9f
  46B8mz08EcqrvuxP00eVwbNEAMrW0mj2DgOH5XGgyZKtHRrXMbFcsD5CHSQOZjjk
  BNATddsV8Ac4ufGKwC9kitGoNXzv9XQei1Hx/t1iNxSV9bPqt3RatJHx8A3rap1U
  urVTYld8CtauyDhGyCeJefas/O7cPiZ+ZVYFyPP7nlOrh3e4My2orUmQzZGRhLP1
  fbSnLXioZP0GnwxOoDUpCB9v9uNnsM8Tw97ki/rdaMJCePDp0715qNbhmhBTuhjj
  rqZe6y7uYnSW9CqTtN7c5OfkjAm+HZ1LC+GBc4F/moW8OwyfO+RwtpfqZpbAe8o5
  9pKYy7XfzL0jfkjHAfziuQENBEZTgEkBCADKg0wr+u01O99MaQJS51kaZBTncWdW
  fOkAU50DyndBgAQE1uIbuiR8L4t9m02/RxRqj9uFewQ3rGZ3iC3cVgFxyrzk4Odp
  EXCE8uF8WYtwUQ5yumdHqp6igFEf3sYE/pm1axM8b4LPcauRz10ZKweL3M+bh15c
  0guQyTn+lsKohODj031yMxj/uhjwZ3u/Lbv4is1Oe2K2jKrLGLqPKpS1r9XlmSli
  7Ly2T5g/aTXBbrt4a1GfSgS9Dzt8nFp8c4vFH1zprNVFb4FU3Kuzn5iW/DjhNxH8
  ovAt9HdfQw+4G/sUOCBwyEFXpxK66B+uKdFkMZiy00voeAi0naK8RHKXABEBAAGJ
  AR8EGAECAAkFAkZTgEkCGwwACgkQNDgg6S0Gb+HUaQf/QVmRj777D/nussHDTgjM
  /h3AA7KLExgT6uEHiEb/0uyi9lmFkxiQHVzXBkcOjdNVcvrm8Rmg7H0bSUU2rbMP
  PWMC+4roBVJnilcPdHQFFkFDO8HaC7Pi5R3X9Xe6aT+tu67bmRGhqCLtgG1StKPI
  qphIPAh9Qzk1q9FDkjDClbJA+lt3rzRDX4qLuSXaBQqxygqgNAEbUGbgsPnsOOQT
  wC+oXxhCyDd8WS6kSHqZzjMW0n+zN5n6Hsihld/GVnM73VoNbM+tOlgg6XMu39+4
  NcjdiFPMOhGWTYuyU5ZRRY/uCt7b1ULilfv4iBa2Ttd9yTRo/aBe5GSry1CNZy1K
  Rg==
  =lSy5
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.227 Makoto Matsushita <matusita@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/20544576 1999-04-18
        Key fingerprint = 71B6 13BF B262 2DD8 2B7C  6CD0 EB2D 4147 2054 4576
  uid                  Makoto Matsushita <matusita@matatabi.or.jp>
  uid                  Makoto Matsushita <matusita@FreeBSD.org>
  uid                  Makoto Matsushita <matusita@jp.FreeBSD.ORG>
  uid                  Makoto Matsushita <matusita@ist.osaka-u.ac.jp>
  sub   1024g/F1F3C94D 1999-04-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDcZe6YRBACDOZSZ5cWE6IvNkx2Ht6S/VdIY1OXFU8n+cOVxNIHFWXPUOrFG
  F526VZoPfjURnslubdxXC8TKGspX96uc1jdROHvEwsxUUELyzZ7G5oJ5wd4jHwjq
  K5zwV5FZoNm1SHdeN0FqZB9rlJdOt0kxVZS+b1PUc0j1i4oDNZz7+8rc0wCgltLi
  c2i5RQzjuvJvF9P8OYGujHcD/3Tq02ov/aNX+jIoO58uuOBZpYFL7ZfbCeiMs+4A
  dmvjTI9MpfLBP711iu1asuikx6HLQts9UTVk36qP9ubNmFi54kDHsej7Ce8m+dOu
  Cjcjle6Be71MGLq4YUxd9xZmGGDPhEFnHWbB/QPP4n/m3DN3hblWBgP2PsgmqDyK
  518dA/0bhL5pvw5LSaRtGxxWvFBInfWGzC5EuLw4ERZW+bEFB0To08ZnocLRN/E6
  tZ2JTr2O5aMLqUEM3jgsIvs9EOGUBwPRzyOQXpc2uQemn7J0pL6PQfuBIaUI/NOu
  ULM0gQfLIV3wOP6Y5gH0FBcLt/ofrqdYys0C6zTq3LqDW5FdQbQoTWFrb3RvIE1h
  dHN1c2hpdGEgPG1hdHVzaXRhQEZyZWVCU0Qub3JnPohfBBMRAgAXBQI71CCFBQsH
  CgMEAxUDAgMWAgECF4AAEgkQ6y1BRyBURXYHZUdQRwABAc3PAJ0VtHlKCmR8IjdR
  KJxY0C5fdmaDGwCfecy3f/dYGQsljHhv0Wr2PxciscS0K01ha290byBNYXRzdXNo
  aXRhIDxtYXR1c2l0YUBtYXRhdGFiaS5vci5qcD6IYAQTEQIAGAMLCgMDFQMCAxYC
  AQIXgAUCQ5F4YAIZAQASB2VHUEcAAQEJEOstQUcgVEV23p8AoJKAqle5nC6Wi6yO
  TZtcr4axeBnAAJ9ABx4gqACagCDc/OMk3pmtb4sy1bQrTWFrb3RvIE1hdHN1c2hp
  dGEgPG1hdHVzaXRhQGpwLkZyZWVCU0QuT1JHPohdBBMRAgAVBQI3GX1RAwsKAwMV
  AwIDFgIBAheAABIJEOstQUcgVEV2B2VHUEcAAQE6EwCdEPG7N7vmhgYEqmZqPLm6
  oqjHOpIAnAr1FfVDPXpfE2SmXUZenG7+5MwntC5NYWtvdG8gTWF0c3VzaGl0YSA8
  bWF0dXNpdGFAaXN0Lm9zYWthLXUuYWMuanA+iGAEExECACAFAkORd40CGyMGCwkI
  BwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDrLUFHIFRFdraSAJ91gKAjNH0XzAKohpQV
  vo3uT7LNvwCeJSxDm0hpmaOpa+LCcabNP91SyhS5AQ0ENxl8HhAEAITl4uP+i5aY
  Wr7mPBLAaWfoQ4fyT3pUThtStiymqsrEDFKhVqA/KD3PUV1CeOBc9oq69x1+pUlk
  VYz3vDrvk0hP+dy6nerUEbkdGtMKLvGzakdond55jgSTZ6CPHxqyLva06QpY8tj9
  CODunFUE+MPVV4Lf9U4wMeEDZFEYvcajAAMFA/9kKoDY1ur1mAPJRWAcEONxnwiW
  qe7l++fg/294wra8IkAbF760iMnqq63qavsGT6xStMi9EwZC687p86sFex6KF+uv
  P04CTAyt+FAph7oa44AdWJo4tJ4SP8xIznOiZS8clWwxTaqv9Ncy6LZwbZf/P427
  egF1zuv5A/MTO3KD7YhOBBgRAgAGBQI3GXweABIJEOstQUcgVEV2B2VHUEcAAQEr
  7gCdHJTTs41XBpfprQCErm3tGXwRrG0An1zUSEtG1AA4jFXNgIlud0OO4aMm
  =aY+v
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.228 Martin Matuska <mm@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/4261B0D1 2007-02-05
        Key fingerprint = 17C4 3F32 B3DE 3ED7 E84E  5592 A76B 8B03 4261 B0D1
  uid                  Martin Matuska <martin@matuska.org>
  uid                  Martin Matuska <mm@FreeBSD.org>
  uid                  Martin Matuska <martin.matuska@wu-wien.ac.at>
  sub   2048g/3AC9A5A6 2007-02-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEXHDPMRBACme6PyRAt6LcfVO5LiPbtq6rYu4e8zrUjd7o+FiCEYjdF8VwXU
  3RQ76f1cx2tnNyvv7KEQX2/NyPHQH/3n3Cu5w8BToQrV6sEAMP59nWOIKSNTXNGN
  BAbFXvRDC1vlPXyXaeRt6InF90FmJ/ZJpTX1wYGenYymZtBSPd3q1iK6DwCgn/I2
  9FLTUjOm2qknqLGGZJ/w96cD/i6CDQa1VzwyplIKCbPDqNyJh3qW23JMkW3OGwRk
  nY8H4RrR3LNfCpiBuzw8JtO8vDT/NoUKG4rXFMYz0pPfPbWnJD+qtGEl3fXtNC3f
  a4YwTTDil5VSi846IjHK2rEwDvUkMAyiEbthOIf2U8JRn0KThPYb0alPyNuF+zaM
  HUUxA/wNYHb/qjqCI0iwSNxTYKeruBcua4yg7NKeeHtA0an95CfT+AyEW6inQ0Od
  WSrDljmZbq0YGFndRZnxlwClzA2ueS3+/F4ADvn0kONhzXfVewRayOHXLiXlcV2d
  4+g3oYMWVsR/DAi12ezzvkHnDWsSeeXPKkBXMAczmKd484RpbLQfTWFydGluIE1h
  dHVza2EgPG1tQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJGEkt4AhsDBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwECHgECF4AACgkQp2uLA0JhsNH48wCfbHM5Tu8ABaGHO1Nlv0jtrc8L
  D4UAnjIzKUyR6A0ReHlqZyAQA7XQ0lxztCNNYXJ0aW4gTWF0dXNrYSA8bWFydGlu
  QG1hdHVza2Eub3JnPohiBBMRAgAjAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AF
  AkYSS5kCGQEACgkQp2uLA0JhsNH6FQCdH3LhF9TLVQbd5q5sYYR48zmXaPoAljRf
  JtDTR6ZLdjVowmZAmSlsFda0LU1hcnRpbiBNYXR1c2thIDxtYXJ0aW4ubWF0dXNr
  YUB3dS13aWVuLmFjLmF0PohgBBMRAgAgBQJGEkthAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYC
  AwECHgECF4AACgkQp2uLA0JhsNHkiQCeMQACotd+npbhK1pJMKBcFOHrzUwAoJYn
  ZRIacsYvjMBNsx4UUkfYs70wuQINBEXHDQUQCADlHvWxPueR0sgha8L1Fwp4yTE6
  AbqAnkYw/nC/2q/oUDg97VFdZM0tOi67sLYHic3Fj/Il7w78jctdlpagW52b+R2J
  l3LFOYlbmbWkUj7iUFrDA0QZwO9IZw2yxDP3zkEMvPh9YtngmgI8CKRtXrxgY3+7
  9gEN/evBiEgS9rN5/tGI5V2Pt+VTXWfw25zRnOTTThgL/sRtqKykSJ6nsJfwO2DY
  0VFpb9ndFR/zG4ozJLupV+ku0EQv2xXlOdvhdWkLgXN+JRtrP1CxWzPTA6CP+m/X
  cYiT498yBauwk+JTGqeOKUfn27vpycGmf/VGwBoh2GrhzXRnOVBkDXb20ztzAAMF
  B/4/cFjtT3rdyJpFRoSl81Nvj8/DvP1ICovH2YUY+bIdUU83Id6AqKv5vOWhlhbR
  5Np9EtWkdyInXHhzs1MDm1xdNFmwkVFJB+M/XNmj5lgZ+e1riuoo07WcwKN8LdBY
  oOoSoKViSzEoJwlkQazOCAURSWHIlr7rYwM17oAgDjJ4PjBs4l3zjIt+wNU40wYy
  JOnBxjyK5ucKUAHq/6vgLmvj+QZvhcDLpKxRvw5M9PLeD1iomiY3qzNRlOF4aUr7
  GX8wbk+a9rsiC8dIGn++9D3BrvGvVLqxEruflXmpokyalalitIL3N3WitPjMu7gW
  EUotHnqcf3TGK7N7ffv0SXRpiEkEGBECAAkFAkXHDQUCGwwACgkQp2uLA0JhsNHl
  SgCgn7/wkepKhD2TrONJELS0/iy8WjcAnRhJSMsrJApfDOhu0ER1TqP+cFy5
  =HbmE
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.229 Sergey Matveychuk <sem@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/B71F605D 1999-10-13
        Key fingerprint = 4704 F374 DB28 BEC6 51C8  1322 4DC9 4BD8 B71F 605D
  uid                  Sergey Matveychuk <sem@FreeBSD.org>
  uid                  Sergey Matveychuk <sem@ciam.ru>
  uid                  Sergey Matveychuk <sem@core.inec.ru>
  sub   2048g/DEAF9D91 1999-10-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4757 characters]
  /CYAn14opUDUCjxXXd3vrkwzNCIrYQ5i
  =iDu9
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.230 Tom McLaughlin <tmclaugh@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/E2F7B3D8 2005-05-24
        Key fingerprint = 7692 B222 8D23 CF94 1993  0138 E339 E225 E2F7 B3D8
  uid                  Tom McLaughlin (Personal email address)
  <tmclaugh@sdf.lonestar.org>
  uid                  Tom McLaughlin (Work email address)
  <tmclaughlin@meditech.com>
  uid                  Tom McLaughlin (FreeBSD email address)
  <tmclaugh@FreeBSD.org>
  sub   2048g/16838F62 2005-05-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEKSlvMRBACEIyrOE2NlPjwg7bS3nUC4S/D1nPV22eEJ0ga9+LNHlQnsJON3
  lGOU6iMGa6QaBoqg7Qw3aL6FaJlogNQfIPWZCRZdfJjlbw0Yd6EzCpMqoowB+4y6
  XuObOhie5bdHFK8NVk9n1BZGUELcnPGMdhPPIQ/UHq7Rlhbqh8qkcA0imwCgzNEV
  oPAY1SeozW0kBE6YUXXGQXkD+wRzl9As4+1CE3ZgxUWtoNqYvZMNWYTbO0ZWMx6i
  YWJ5GkLCMdVqNZ7iCteeDBVoRzLEbD/FyVzazPm7FBSxzK71EC+C4Ybt2IQPWfBK
  Q0GI+2ghQ/HyLh4gLCLP5XEk9aw9DwXGJt2q7HngEJli5o8LFVo3Qiu5X+QeC7QN
  r6uGA/9/raZnDF33jfAlx1jrHnFVEa1xzs81q2LK2ii+RdU5bvTJQchoHFRKZMBW
  HszbXB4f+wqkSkj6B7od8hBINJwdumQXdjO6nybh2abkCT2f/nyK7ktCcq027AD4
  BjWWFltUZpvspzq724SOEyBsbYJp4YTB2wys+gcyDF/ugaJCl7Q+VG9tIE1jTGF1
  Z2hsaW4gKFdvcmsgZW1haWwgYWRkcmVzcykgPHRtY2xhdWdobGluQG1lZGl0ZWNo
  LmNvbT6IYAQTEQIAIAUCQyJDcgIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJ
  EOM54iXi97PYq4MAoJeuQSfnGZsPBIpzOZ0vHmf/ZV4ZAJ4kKyQrqbxup6u/vMWG
  lS9JqYlZj4hGBBARAgAGBQJDnF0IAAoJEMYEPFZyB3E3kccAnRcxLZQIxgo0T22x
  GUDB8tkAUUOTAJ93N4aVydp/zrDo+OE1HStNFEsWvohGBBARAgAGBQJDnGKmAAoJ
  EHninGCwBj/nLhoAn3sa1+X0ccAhA+iPHo1mypN2uKUqAJ9B46J73q8E7PU17U6k
  RHY/7eCLaIkBIgQQAQIADAUCQ826swUDABJ1AAAKCRCXELibyletfK2IB/9GoKeE
  G2qDTfQbwG2Gbj4sW2FjaeNryneSTxXRMpK5dBwiMi07iM8Ze+8NdE9KlOzA9I1r
  tkYgR32UCfteyQXU8YvsKf6Q4wRqKbpckqI43zXMdvXyzG23P6/gR/Ozqh96Z9vA
  i6WdnvxjZaY6jItk357LJPQDP6zQncKFfcw7W+QAPx2N8BrUUy8U94kW6URhS01R
  d3NP8JylEXqqF6L7cSxcmO3A2QAVjzDpmfWu6AvREuYY7dkSSZWGK9hpoEjPN5GS
  LDgwRaiYZKHYz8Bx2UUA6sqaoebqAHY09bHIZ4fMiEkm7SSf5PsoS0emb9O0q5U1
  tHI8+6LkM6Zhs57CtENUb20gTWNMYXVnaGxpbiAoUGVyc29uYWwgZW1haWwgYWRk
  cmVzcykgPHRtY2xhdWdoQHNkZi5sb25lc3Rhci5vcmc+iGMEExECACMCGwMGCwkI
  BwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAUCQyJDgwIZAQAKCRDjOeIl4vez2IaCAJ98fPNG
  gmITFIYH+M3UBkw1YTvfAgCfQdAkDAFJxVrvDZBDliO2NB6jAu+IRgQQEQIABgUC
  Q5xdBgAKCRDGBDxWcgdxN2PzAJ9d7HmdkCyM5CN7cgG6BaZ87AHY5wCfUjblYg9y
  tsrTj2+ip8f05PC7zhCIRgQQEQIABgUCQ5xipAAKCRB54pxgsAY/5+exAJ94yol5
  HuRwmESdxzjj9S70GoYbsgCgxad9osFjtuxHHX37vaxUgJyLEbGJASIEEAECAAwF
  AkPNurMFAwASdQAACgkQlxC4m8pXrXxT7wf+Ji6vtaE5wjEI3/puKsHfGJmmHklL
  UBkcl5acntPLPxhXa2Z742ZZW+3QXeUyyXnqU1/BSn6/NBYO6I8yUJc5QptnlCvQ
  sJpwJlnTd7jBhSzN+L1xGxxvmmq2LfzLIleW8ye27vBOW4JDPDSgz4gVTKRqc0JV
  1EYULkWCGpfDA/xPP+4Lhizz57Q6EqLVurxMjNLE2mqV7feIvYoGLxOX0RxbNSpT
  +uJ+6ydpyE8UhykkQwgN0vhaokwSHC1KWWFH0ET38hcdFvaVrWZsrG/GwGg0T0mG
  23CvIdBUGH9U0roJjUa6CDDQz8ohR0P04lFpVsgDi9AVPEFWTX4gcUwyILQ9VG9t
  IE1jTGF1Z2hsaW4gKEZyZWVCU0QgZW1haWwgYWRkcmVzcykgPHRtY2xhdWdoQEZy
  ZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJDIkMNAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgEC
  F4AACgkQ4zniJeL3s9hsCQCgjLOKwwiG6bABO6ue0mjHpvR6nhUAnidSAywDgVQa
  nv8Ev+hIv4/QpD2PiEYEEBECAAYFAkOcXQgACgkQxgQ8VnIHcTcenACeNyN5PiZU
  TJ72eTxbc60q6PpkVOIAnRInAWvK8iW8I7uGOMBmyYtZWfu8iEYEEBECAAYFAkOc
  YqYACgkQeeKcYLAGP+czFwCgkAtsuKGoojwfo/Rg6p9RCazIUjYAoJ0xxWeuZ/df
  7lkbyqcRGJOfLeBBiQEiBBABAgAMBQJDzbqzBQMAEnUAAAoJEJcQuJvKV618rKkH
  /1kUl4Cqj3n9a+acjUnl5gH1r6SVUuNK6pPJPVpBXDOGWQQPfVYl2LTtFfzIh+e0
  q7J5os8timFbi/6HaI3RNV21XoqrDVgmRA8lApxM3dfB0hlJ6jx9eoUjHgi4n08w
  nX3g43I0zoRc3lQPHFc0jV9yRhgAln2yHmrvdcW0SUb8Zv/FvyG26W1gyEvl0cPE
  /AvKerTr2oP3aKnWtQfylovIw6Y+MmP3AynlvYghY7qw5QSnw3PhITvoFh4Lg4hI
  c/AoY69TAdf4d+kHtbo9vssMoT/NAIaAN3K8hdzSmJ0Ifsj7/K9+qtYz3r3c/+Qz
  1pH6hqz1u13upXLo/slPV7S5Ag0EQpKW9hAIANJJ8W4+BYSzM6ihW2ElYyt3h2hp
  WXptNPnrZDAoqx7YtCyPnUpn6dJrlsz2NTJiW7ahdsCQqrCyMTRCzAZAbFN1s8Se
  0hlREeHxGBIw+trapap/B2u0VQHDfVEL/9ib+jUFm+Gp3izgcgf4y3tvJRmmPCgj
  Y9fFcFu7PrntYsK91OkgungUriZ1fbjx0OkHRaz7nnq+On+dVElFh2iTwpZKrG3L
  7Qws/iVWamLOSQ14d3fzWN/Y7pF09QjOo5i/iyN1QEYiOffYaUthWr7lJ35muuaH
  yEMeodSNkKCF+BqpmmWKgJohopQ1/f36WjwlaVKaRh0zCIxcpX5xPtSoMzMAAwYH
  /2OiL+gBLaaTC5okydoeHAE+G5TobT4CI2fw2P9htDWVYf1eIriTRYKywSyjF+YS
  nCc8hleBDCwrUY03GXCFEOq0SAR97cfRhzxlHps3n3iAuZp9TwcGDiskL0wAaNS8
  43AKNHlKRNWxXoCE4oBlq/t1+DV+7BnjdI+MCAUe8h4y/jACIxpxnRKjmAcN2qDh
  THauJKvmUjw5W9SvgDU8sHNXRAdTbCrDj3iEAvZ2bTUMLmh9h0tKhwmVD14IMpDp
  7ZELqCgJgtHjv9kAg0Yz/Dy34jdLgypTJzUreQcJYvv5Krp1QLRTMMtoMtkop56+
  oKcUsj5bqschZLFzuL2hj3WISQQYEQIACQUCQpKW9gIbDAAKCRDjOeIl4vez2KQu
  AJ999gXGK70qxOzC8xOb3luxRKE/TwCgleUyV4VszS8i918p+td30+xsf1M=
  =DTOK
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.231 Jean Milanez Melo <jmelo@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/AA5114BF 2006-03-03
        Key fingerprint = 826D C2AA 6CF2 E29A EBE7  4776 D38A AB83 AA51 14BF
  uid                  Jean Milanez Melo <jmelo@FreeBSD.org>
  uid                  Jean Milanez Melo <jmelo@freebsdbrasil.com.br>
  sub   4096g/E9E1CBD9 2006-03-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEQItSoRBAC0Dd1LYWYUcjRH9XabIefY+5q+Mwi7iBdvUjq96c/LgGZLXbG8
  ZlK92kraOdWvwrPcYUCjYQwwesOmjXryXPoS+AYiz9iVs7AR/A9drFECh50wfaiL
  J7X4kSpR9zDgju/yVPyT3rhE4ZEZ/81txqdu5DSG5+vD8dLoXdb3EziXFwCg8Njt
  Lcb+ETI3MvK0M4A5HpuBvTEEAK2H7mNZ5BoLCrB81244e1BFwd16raITUv7DiF11
  Wl4kFowGt0K9P0d6QxmL3bEdeud2wfNaVjAuiO2B32XlV4xskZmfalniN6fsX9b9
  jnzJzpFvR4tPeZdpw07ePYJXh5vZjx4Mkflv9X2+rWafLiw5vkmwPnkQPcnhWnD+
  Ia0UA/40hZZvC9h20eH9hAcJA865wLxzmUijzgAGHjXVjhNT2oYGneNeY70auub7
  hGVL7GwsDSYc76W6IhJOcAjgHcCfa3uGerFR56T9se0ysmlBrONiYTokVZ3vKFp6
  m9ZceaPiE94RtHsVVkDa+F2KWeGU1As8gskVBP8MycodYb8XgLQuSmVhbiBNaWxh
  bmV6IE1lbG8gPGptZWxvQGZyZWVic2RicmFzaWwuY29tLmJyPohgBBMRAgAgBQJE
  CLUqAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQ04qrg6pRFL/NCgCgg1C8
  cFGpWahx1wgZ8IQxsmCSUV0An2YnP/Q4w10WTe6qp+I+H7c7k900tCVKZWFuIE1p
  bGFuZXogTWVsbyA8am1lbG9ARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkQxmpoCGwMG
  CwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDTiquDqlEUv6McAKDC5MusdUU0kl9T
  /ymavKEu9a349wCfXWEu9GgVb0CCZ8Agx3BHHIuZNo65BA0ERAi2QBAQAPB4mj53
  L9vbS2WLCAPMMn4ZGDYGXbe1pB/mjRbZlTGnUYWE3NO1fLYXEaoilRsvcEKtbsWp
  Ynuk8Ou4DaNoVyX9I6I18rs5KMZBiLOvQZFYCBbJYSIn/nNycOqsTy6Nw9mz7mrw
  I6e6EhiYh/AQ+MI3zID3iYnbQlQFZo4gLMFTLKklpiV+DaPoDiEkQPGn+0mmLEIO
  pmCqiDTxCIrig7feExCXJa2+CXLj2OS+r6su38O7WJiGMq0i9nCeu+4NnezoKPwt
  +s5kVYAjOSzDRybWz0UDzi9M7Kxu9tFoxEQUikLDMdqSklPfRs95TEmpXIvksn3A
  lub2Vfum6/kdRNkxPPbUuyEvtzeCc87LB2cLpP2+EXcfHCe7MdrtowWleRqXymXa
  Lyun7uKk2etFpEIfAqCPC1Yd8Jf2coyVY/n+a6yotWzCtQ4vogO2dTTKmj17kkcW
  1CXZz4W73Jut9ixZmYL/zOJj61j+2S7K7VLfSNrP8H8SACH0oHxYP89BaqOSOO2N
  0DtvyhFfS0OsxAEBa/EgtCAZiON4nZdQGPyDvq2/uQ1SGxbykTCvgxElAQfyUh7x
  lctdQQ6f6MEEPHapdDwpnqX5TAcdY7v9eE+/DZNTeswUBc03qtqxee1II3K3+Rvl
  4R+DuGn/oPdgksnX0kX0wtHgclXRsZ6x+wEfAAMFD/9S7Z0ee7WeH4WwU9Mf9gSp
  3JGafoInoJZNSRsKAl4VFC8axivUGyUzJdTbADoRXDR6NfqJE94u+pP3vx4AAvVH
  cvzfGj10GlUOwQGbQxaYGgYtqVgQ6MKeS6A3xaj63WgBFtx8bbt3e9XTnjPto2ZC
  U/pM3lmwsvxHoJGgisRvEfdQeWW2cJlxcBfpqat1/2MFBK60Wd0WAr0x6A3m5xpy
  ejftkcUa08BT4LSiGAsmuNKtUYULA9OrbvJreUa90lrM+6sZy2Edh/kulNmXgS4Q
  Y+OVptuhHSgBeME+j/fM5+p3Uyyaa45xmCFxnx5u/XBWhzMiPvi/m+qYkXPECFLx
  CiZ4OC7Xso79UeMmYq+CTDMWR6pe6iGVQZhRH69ShA+c545Eic/RoOv4ra8se7/U
  R5BU29AWWtapMq50/h321Oi+JmmfJHrte9Kd6RdyahuvtlWb7bgnKPwzpaRXYtbt
  H9SskRTdESK14AwH2eUVAP66Dfr5xBoyuS2g9MkRxxhjHWmMi4TAyh47VgXUxOPF
  Uh1eFsIqVa1scXFaimmicdnbg7N5iVoqIIiuc2Q5P1xIuTUdxw1SjXOInmjAszO7
  Ckad599/WaNFS/pkDOgt8yfQaLOKCqVuKkimWa8YuZkm0g/aY1n1cE7TvNpxdrS+
  dw6TU3idxbY/DuNsWfHfrYhJBBgRAgAJBQJECLZAAhsMAAoJENOKq4OqURS/QrYA
  oIelyoPYInm4v6UTBo3XhOwNkHWbAJ0XXqE5J3Zv8FCqjQsJTFCmmNSoGg==
  =CyrL
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.232 Kenneth D. Merry <ken@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/54C745B5 2000-05-15 Kenneth D. Merry <ken@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = D25E EBC5 F17A 9E52 84B4  BF14 9248 F0DA 54C7 45B5
  uid                            Kenneth D. Merry <ken@kdm.org>
  sub  2048g/89D0F797 2000-05-15

  pub  1024R/2FA0A505 1995-10-30 Kenneth D. Merry <ken@plutotech.com>
       Key fingerprint = FD FA 85 85 95 C4 8E E8  98 1A CA 18 56 F0 00 1F


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAzCUT6IAAAEEAL6dJExgqBvPOEKuRtkeb1b+bcUkMV+TtiT5GPXcYlYeYuDH
  Veh5BK+ib0sULahN2lGdgIWEwcnyGokELvc9ZwWyjgcopWRCoY+VkCzz4YIqtiHy
  T8VUw6bIidslytDjG6wAp2zDtAR75uOM0bLDMsoXQ1s6sP0HMRv1TA4voKUFAAUR
  tCRLZW5uZXRoIEQuIE1lcnJ5IDxrZW5AcGx1dG90ZWNoLmNvbT6JAJUDBRA5NLf9
  G/VMDi+gpQUBAf4sBAC21xtMkZsdR/FoHzg8fppFN623p/ALXJVBEA52W/FPfqVd
  4tAJeViU6UgtFBxvu1J7ctXM9O4r+xd040ZTtWVDZSRhssZN3hBGx31El66niUIU
  IfJBco0nkfUreuKw3MX6vrZkuNc/WGFaQo96JCsYTt7OSzZQu/vpa3gLH5kThJkB
  ogQ5H426EQQAxAaz+YSEAmOES6KLRJW0otN/whsuTPIbksydLGrRUpvGivG9Ohe6
  khLnXE0ApknWxb2aqvP5oRHfB2nx0ZPpm1hdrjMgD/574GT4gskyTdRKd9hdCUrc
  lcS0WohvsI8si7kKJawa5F0zy08pNOIFstL1YRdQBzfFYHl30aGAXFcAoOnEpqZ6
  ffE4E19IexMDmb1KA+s/A/0ctHXLB/5vlUjOpGB7bI3yHHgTT6r1C56WkXQ49SV9
  Ad2sN4nrvNKdNBJcN1oAvPh49WBWcSAwTTpub87rl5B8vQEoUHOBWQMUrGCU3/yD
  KopmHBvtROsP/3KGiCfrteWCdy6aonQLv4TXOeqYMstbU0MjNBVgmAItoxqz1237
  CgQAlO/5jMCLdxricI+1f7Gd0zwbxHe1JUV7kjLqMx1JZ75LlxuIiQbJgMpWVNXu
  j0O8df5mbhh1+G4K9O/p+Cg19+r5ghc8Ms0YOEkYRlKp0be8uzrCu7qItGfLKMsP
  t1eU2RJ5YPkD0bOjcVxlFQmXkQ791jncpOdrz2O1qgMLpr+0Hktlbm5ldGggRC4g
  TWVycnkgPGtlbkBrZG0ub3JnPohWBBMRAgAWBQI5H426BAsKBAMDFQMCAxYCAQIX
  gAAKCRCSSPDaVMdFtRS5AJ49YIU1IAJl2cs1g5gDgXPoY/RdsACffJZMBGaXpcfm
  ZpRRIAtzq+Vv5Yi0Iktlbm5ldGggRC4gTWVycnkgPGtlbkBGcmVlQlNELm9yZz6I
  VwQTEQIAFwUCPE+i4AULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEJJI8NpUx0W1RBgAn01T
  zuWhCWOShHSfKM+sXcD1YrwPAJ4jr1tE0c1rZ1Lnz5YYZefpSnt2mLkCDQQ5H451
  EAgA0k1+aZvnxXw7WBcuEcT8VRBUfdYSrXVEi8R7xjKrw06U92cDSkqdA16rImto
  u0SSTFTnUXXHLdAuf2nsHplrzjEAgrMUWTtRTtaPKrtCwWE9Tk6lSxOO3+HA3mGn
  I3Hl1KgTErIbqIAIhftJXpW63Xt1CZtJ5fOKCyNAL4obe+gkmsyNTPwYw1iEVG1N
  exIdkm4Rr8TWohJ/b0ql3rEv9y/nKRj23OYGDGKKGY03svz5Q/TB1CdQdlfXhtEN
  Uz674NimuiP0NyBp0Un+hPnr9IuoEILuQhAYOnji3G1OVEQCBFONGT6CLugoPrgQ
  0/KeCgIxB59TVkLm41yukcukzwAEDQf9EpA2dTA4k5rr451jRPbR1a19knOAz7Z9
  J0tWWbySXGw1ZMLMf7BA7bnnIqDeuKLkxIwc4UGQqiXmmKbbdy0pYPQSC6dxIsFE
  8vnL7RLZKhTLi6bFPj6Wspik0H1GnmvRwlaJ+Fn8g7pG6Pi1B497dTmZU3TX8s11
  XT09jftPjHLeziCBXu4OE/a0Gqc59r0A0bG94RbaW1rVmnX9KuvMpv9Wfx1AN2eB
  jrfpDPoMd8JU5Fn8KATvLlXPkSqQ+iQxOvYs6iXhoDrugPuo5bEF6sJBc/iC7ZmR
  kuy9zUh6K1uAYJoZferxiaglJH+pyrkBBDLjj3Akw5pSmJesekGwsohGBBgRAgAG
  BQI5H451AAoJEJJI8NpUx0W1UJMAoIrd17bhiZx3eYtAgi+1IwaTx8QeAJ4plmqJ
  sGDiYyJDVnPYxZcEN0h06w==
  =CRmh
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.233 Dirk Meyer <dinoex@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/331CDA5D 1995-06-04 Dirk Meyer <dinoex@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 44 16 EC 0A D3 3A 4F 28  8A 8A 47 93 F1 CF 2F 12
  uid                            Dirk Meyer <dirk.meyer@dinoex.sub.org>
  uid                            Dirk Meyer <dirk.meyer@guug.de>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 6432 characters]
  =b0g6
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.234 Yoshiro Sanpei MIHIRA <sanpei@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/391C5D69 1996-11-21 sanpei@SEAPLE.ICC.NE.JP
       Key fingerprint = EC 04 30 24 B0 6C 1E 63  5F 5D 25 59 3E 83 64 51
  uid                            MIHIRA Yoshiro <sanpei@sanpei.org>
  uid                            Yoshiro MIHIRA <sanpei@FreeBSD.org>
  uid                            MIHIRA Yoshiro <sanpei@yy.cs.keio.ac.jp>
  uid                            MIHIRA Yoshiro <sanpei@cc.keio.ac.jp>
  uid                            MIHIRA Yoshiro <sanpei@educ.cc.keio.ac.jp>
  uid                            MIHIRA Yoshiro <sanpei@st.keio.ac.jp>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAzKTzO0AAAEEAMVsAcUX89qHkwlI03RlAYBqQa00TFmgPwZs8sWvNUqTGtlK
  kOXcN9WNBvwzMYtEk/u5C1HukqISnFkDW7ZKYm+Um1sQPioFHTwDC6R2HRDZBCV7
  0fROlQpb479iBlr8wNAYDhOs0rl25FpE/uAXYThW9Ik/apgXN4rTGxk5HF1pAAUR
  tCJNSUhJUkEgWW9zaGlybyA8c2FucGVpQHNhbnBlaS5vcmc+iQCVAwUQNu4ch4rT
  Gxk5HF1pAQHYiQP+IoxOpfpSPg8Gr7MUtoU3WZPY/5IuKoOwnFNFcSyuhrgn/OOB
  pbxkYjTO3MLh7Xa+9sPigevHy/sNA4vVZdjk05sjRfAZxIWPrinRy/kzva0KOY69
  u1QfX+Vx2mfq/EfMJMHP/Am0H71nOfAZsscKlb/jmuo1TxIpCUx+wWmNn5+0I1lv
  c2hpcm8gTUlISVJBIDxzYW5wZWlARnJlZUJTRC5vcmc+iQCVAwUQOY7IlorTGxk5
  HF1pAQGQBgP+MXSjPfcnNhNfUmeLu8sM63DnrFIfRP9E+n/yhZT0wO51r2LmF4ZX
  YI04IJCywJiPjEpCFXNAhqDfypkTXWcbLTxX6gE5GNqii5iq+z+UuO4panpJO5OY
  4H0/90cH6I/zl93EZN9wfZJghn66vgL4tDTgILdRPekIOB23JQIXsf60KE1JSElS
  QSBZb3NoaXJvIDxzYW5wZWlAeXkuY3Mua2Vpby5hYy5qcD6JAJUDBRAyk8ztitMb
  GTkcXWkBAf3zA/9sDB0n/UlsH9hzaw4r2k0FT9F7Ixtk2i/vqmHDUUcrlEqGaeko
  /3Q+et2KzepX981mI7N2jdClqJgjlHapGoIQWZL3Jy7ocgCXDTYwGU2cFRF7kzkz
  h3FyYotm6bMi5F53GamkVbYZfogLo1MW7jmqIydJNdT1oseDbrwkjvXwdLQlTUlI
  SVJBIFlvc2hpcm8gPHNhbnBlaUBjYy5rZWlvLmFjLmpwPokAlQMFEDKUUFiK0xsZ
  ORxdaQEBjuIEALtVC6fjyDiRnZ3ReckdTO7k83VUTZiQH+2cMFNd8gi+O2sZ3YnW
  6veQI45VB3oHD9kzMjol3B1ld7iKcQzHC6qUEviW+mTRRN2Y26DB704FNeUrqm1A
  LO8NPL6iNKFvUNsu3T0ZRY7oX9a9nMmcD7M2bm6jxrhckS8hY7x1D0xftCpNSUhJ
  UkEgWW9zaGlybyA8c2FucGVpQGVkdWMuY2Mua2Vpby5hYy5qcD6JAJUDBRAylFA5
  itMbGTkcXWkBARgCA/0RBudh/8z/HWdX0GC0m3I0zIAOiGfmnJMPkzLryXuOQsbE
  dg28b193QnwTz6/ASF6PLJkivcd1vREXCz3C+jHz6OGs5jUKcSf5c0ZaIE4T21Hq
  LPKHSj0cYxgiC0auwY46m/yfO8I0bdiM6Ki3fSBTlTmDlNhWxOQ4Ic2RamKNNrQl
  TUlISVJBIFlvc2hpcm8gPHNhbnBlaUBzdC5rZWlvLmFjLmpwPokAlQMFEDKUTtSK
  0xsZORxdaQEBjWYD/i3EOU8lEoje9jTBHfQaps9BQgviFSaHk0G41emKszLSLnGQ
  BeMGZTyWda6sTSqeLKg56HEmmVGzC/nHlhwspC6bdYaBmOpnSmmzxVstcYq8oiXI
  mlfFEcL5DJEau1VTBP56Fk4GCffaibCTRGYrQcJz4yLfATjYsni5Y8zXqhWItBdz
  YW5wZWlAU0VBUExFLklDQy5ORS5KUIkAlQMFEDrvMx2K0xsZORxdaQEBTgAD/jO7
  tb78V3muNw+rfD8tA+yWXw8IdC4QHCa+Ga6Uwf9nw0WD+fuuz0I2La4iaC3FPtTs
  1hz1QlmrztffL3tfsePDeN59nz89m+WPW/Cu+mLY2Eim2Hm6AWKVvtxtndunOSls
  xQLr0uhvNN5BOzEqv2V+l0MrwadPxUrHG0izqmGJ
  =cmvD
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.235 Robert Millan <rmh@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/DEA2C38E 2009-08-14
        Key fingerprint = A537 F029 AAAE 0E9C 39A7  C22C BB9D 98D9 DEA2 C38E
  uid                  Robert Millan <rmh@debian.org>
  uid                  Robert Millan <rmh@freebsd.org>
  uid                  Robert Millan <rmh@gnu.org>
  sub   4096R/65A0A9CE 2009-08-14
  sub   4096R/41F37946 2009-08-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.4.10 (GNU/kFreeBSD)

[encoded data, 6968 characters]
  7fVqteO/XfSiMTZTJrYaUBysbAgWKKhKKWcL8cQT5w==
  =WNe8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.236 Stephen Montgomery-Smith <stephen@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/9A92D807 2011-06-14
        Key fingerprint = 2B61 D82E 168E F08B 6E08  712E 2DF1 2BD1 9A92 D807
  uid                  Stephen Montgomery-Smith <stephen@freebsd.org>
  sub   2048R/A4BA6560 2011-06-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE32uWIBCADUDbhOVgIwECdOVmR/GT/P3L2S9r/E079PRooPFPxLoqAxC+Me
  DoxyYoAR0RFWBs3Qcrf6bilhuovPdZOJ9+BgkGNp/Nu6QayC+4m2IvEZqFhV4Lqn
  5Dk+qmHGbCaM4K8L+vebdzDf6CAdIWo/ufaxBW2OzsuTi43QjYTH1/bs4NhpJRc1
  vLgXEgxE9JJ1TJVm+B0Oa7tnsr6VUZg5BszByFtSnnt0sV0pFaQ33/WSU6XdYUZ+
  RT1nhxfJ/p5NiP6e9h+IqnGf9yz/DtXiW9sqs4bYHs3qjZUB6HhECsSZMyaei1eh
  lvzQR23irMXHYHLI0aJUuNoC3f0qDLjzqJTdABEBAAG0LlN0ZXBoZW4gTW9udGdv
  bWVyeS1TbWl0aCA8c3RlcGhlbkBmcmVlYnNkLm9yZz6JATgEEwECACIFAk32uWIC
  GwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEC3xK9GaktgH4DcH/3NBVtRd
  HMfrieIAMyUYkjw0ddcAsBqakaDPDkNauv2+pAUDNhvJ4XUBPUxRm2OyLatHnHPe
  CPPTibNyb3OYgrbccBI1aMQPnKn5s03X0+5Y2Y/5qYzls6bA97MlJWNaWDl9rI7J
  hV7T6YPxzwkva7R8VRHdMoOY8qsErfA168Iy0pm3m28KBU+dnOHxcdA7GHqkggVm
  T+KpkuRnTv3Z1wrna4ejkbl+VEF2VXh6e1AOENSel7ujgWg3j2ZfOwy4wzBGxe4m
  h7GO/7AxvMfBqP10KXBOc6Vp6bw54O4n8CTX+CjGKP2ZvrwntOwvLThj4o1y2lyZ
  ojqcoYjGwIxx72e5AQ0ETfa5YgEIAJgDBvxMoNpKwuKJIbi85a97J8dHGr16XADU
  3xBQe87nNAgOKj4/LYaO93syaFHoiP4KgU+A3l93tKXrd9vOpyBASID1VJehDPp0
  3wHpQHGdVuleaobWJjSGJqCxT+fIa9s0vZgX4uGqa++neFKYTKsYC0T4ZglWsVfQ
  /ZFYLZekCjmW+GUR1k8pfR+n8YN1Tnc1kBN/iytQ7BZg01HA3376KyoKbQDR3XgO
  /fQPySu0JUJ67xNyxz0HsxPEvn3q4+34+SwNjh8pf/7dS9iyfr72juo/MqxU3sSa
  xz18l0RsvZk2YBpewnN7AFQf7fIXObFzr8RXpOGE7OVI6tAMvEEAEQEAAYkBHwQY
  AQIACQUCTfa5YgIbDAAKCRAt8SvRmpLYB7krB/48W8EaOYk8dWPMw4QF55ozMFD0
  H4ooqQdRV+83ddWg3BNjX8w3aX6kxG4JZkrIesrl+ZLh6HCtinGehociZXNhxYMI
  P7FwGl+Q2i8YcMqHih3/7/Hfh9d7C7F9JWB2Y048tfs2jXwpnGY1NRngrnWE8mJ0
  XWQ+5Fk51xR+0qdb62ly0PVv3zigypBLmkOFK6knmrZo2E1s+rAGyadcDZSrHodU
  tgvV8afN+V95Qp5vH2WGlK7wBPyteqXLrIO5JL+cTcKuZBAbpmUrxmHlUE3t2QTm
  BuJg0zCxtNGxMlx3WeX9LtWqsGx4VFOpfTwF+DC8w976faOY4QcGgD5WcV0y
  =DJbN
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.237 Marcel Moolenaar <marcel@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/61EE89F6 2002-02-09 Marcel Moolenaar <marcel@xcllnt.net>
       Key fingerprint = 68BB E2B7 49AA FF69 CA3A  DF71 A605 A52D 61EE 89F6
  sub  1024g/6EAAB456 2002-02-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDxk42sRBACyzSSCLYA90zaZoMlg4zhMXhciG/YuiBZ005q0s9W9cuFFxwOM
  0mLFbBHQKj5TG5TNswnf9VreRg8lRPCzgQ63atc10RU2tfa88hIjWZ4G4WEFDeXS
  hlj4dIA6KO93UEoJmIyR7hswisb086mK4dM9hq9FxJT7YQ63PkUYmd+pfwCgjX/y
  xM6+aPj0sXuOvAcVVmrnp8UD/2pEd8kxAKIaWmxOm9aGB0/E6vjZWxCk1+CO7tgG
  4gInFYUnqniPB4JOXOWriwBGPx5IqWYwYpgeuoi/KeE/Wn7bRUEeCbBGEmJkHO9l
  3xJuPX8JKDkGuTNDvR3SINKSzx7gb77eGorwxV7e4FXBeXOyXLxgDqDhh7Sjv5/4
  ikr2A/99b5t1akHlNe1ITpuEETDNRcfu38/KW/nF3p1IKQ4Q+exSlEJzPFupYNoZ
  O7uD3A0YCNf3jIY52ufkZXqhqfsp6aRLetbqDcKVrZWSudAzGAEk3Q85a6Ei4mUB
  tfv4dmXQOLzfAFHezhCQIt5LIPJ5Dmz/a26+u0DmlfisgP5ltbQkTWFyY2VsIE1v
  b2xlbmFhciA8bWFyY2VsQHhjbGxudC5uZXQ+iFcEExECABcFAjxk42sFCwcKAwQD
  FQMCAxYCAQIXgAAKCRCmBaUtYe6J9pN3AJ982m/rtLgyiuHl1IM+/xfsZ460SACb
  BM7V955SU4T2b+1FW1ieOuuZEKC5AQ0EPGTjbBAEAKbxUKuiOJsAQnGKTXtbyRdR
  Y6BZQK9tPNXEIjIUZ94Crs9lVq/P3kyvpR/ziL+Yt3agUAELiX+cggUZ5KRzKBmo
  PJ6ZdWOuKLRN2+PfK1QVOQayeZV11XZAsPwyHI2v/hvjJnFvQNTEXWLZsBNnfTdx
  0zi5RBNhf5Gt1hyuT4cvAAMFA/9xKQ7aKkvi+C7KafwH6B5X6lIQxRbTQuaZaqKL
  M8pDmVLqo3er7S1ullwMWfarQLHtlwirX9IOQN833TCDev9QeeYZZ5g2MpWO5nx4
  kxEOAK6Lg+QBg4RcoLK9CpHUpLoChGQzNaDudztUixwVaaigj21O4PXFr9pmLLZk
  vj7AN4hGBBgRAgAGBQI8ZONsAAoJEKYFpS1h7on2XgAAnj0B9B7g4XPMXjizKVNP
  YLC2BYjgAJ4tZI/tGYxHex5RCeFv/fG4wN593g==
  =R/4a
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.238 Kris Moore <kmoore@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/6294612C 2009-05-26
        Key fingerprint = 8B70 9876 346F 1F97 5687  6950 4C92 D789 6294 612C
  uid                  Kris Moore <kmoore@freebsd.org>
  sub   2048g/A7FFE8FB 2009-05-26


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEob9xURBACHaqCbAqwyIXO0HHHCAVYPqVkhhr2FIS+yTvVJnCQa6G1KIasT
  LKGK0Z/Ae+suMsQoT9e1Pw/zhErm++aRSYqdTzyuMUjEDXtgsfp27rdQZRNiWDwz
  2/gd1nSEWYAKqUh5i0iJ89tkiL3JJx7/FD1+Nfp2sk318usUshT9/T+L6wCgmRvG
  A61Yo0rszOQexAwZ6PqE9fUD/3tGobQB17xQIca/AwUDyR2cw1lGs3S2ZN2G5xAT
  QL+h30wplhrrIO3lkyZQ7p71ZTPiAf5b5eTrXWrXVtO2Um3+wU04yhBVcmO9DeO/
  F6SLVzJLCRyTSNUSZNmWrl1EOFWooNnfBI4Emjke46g89hIbhYlS+qRL+qN0ugpR
  SnfmA/9d/UiazKlhp3fX9EwYRQmOC4WXDxuWS91I7kH0xsbHR/BHFJbUHDr0shsB
  lNRmfxwaZjiC6oHsJE0Du6FcSncYSfAChLrt+fqGvNgXf4hDIjsUtu2d5sxgoarv
  EvaSwfh/gelNuTnsgQll26LaeYjgmJgwf4Hb7I62UkkPuU5LMrQfS3JpcyBNb29y
  ZSA8a21vb3JlQGZyZWVic2Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJKG/cVAhsDBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwECHgECF4AACgkQTJLXiWKUYSypOQCcCQagomGK/P/P4OedoFUDw5ZY
  2qIAnjRRTC0mRqUbIjaf/FWNuU2qtbiMuQINBEob9xUQCAD/zeiP1+Ru7ffCZwZo
  QTPjuYvm/PnAeeL2fBqN/Q367UuqR6RlqV03lo5nFxD1phheP0BmH6b0qyMh2dxi
  /6nq32g9b0Wb8s93pqYimxtujpNnWmZhwparaUm9tPyIGRdJ6wj8G43gOwyjDdwi
  GBPDAdSAqVZI0m+l59F5lsPiYJDGSkYENjLd6T7aAd0JzDjd0YLTx1+WLir6OrLG
  p1j81rBRCGRNipN7tGB0/pEB/mutU8GlDTTFaD1cWT4X3RGGP9MOH1UuS4wZXzJX
  8duq+4fKlpKEPOyJ9R51D25a9V71Dybdx/5mo+Bsec8T5+N0f4hK6utrnJvSQTes
  vinLAAMGB/wNS78TRKqFdjz83F/LB42srwFqDCKz03Pns6Fzespha8zWKOTiNOk7
  2WuXl6qWXhZ1aSithGzoWX3Xm6m0m3ZYk9wE+rDqT7Z3/T0tKiHmwG5z3QpuLOnp
  LGuBH/ra2gbyC+Ycj/faYXOz6Chf0e67bNRru9OGf289Q/EVcm39DinYBK1jrHcq
  xZ+b8jxtOWygo2D0SIS/hl4ljMDMaj/J8itwJXj0OyuoJ1IZkW32L4RN3jIXTUgn
  pGyhtw3wO4V5nhdj+YgvhP2VW1K2SVW1SqExlYdvB+HigKV5oHzTNluILcJgs4BY
  ntHqlJQ57QKxWImxvFZmS9MBaf69Tb68iEkEGBECAAkFAkob9xUCGwwACgkQTJLX
  iWKUYSziLQCeOWM0aLs+/NIGsNo/Lc2N4YTQ4pUAn0rL6J3fe3flPx5pBoj/SSto
  jjB9
  =yaw0
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.239 Dmitry Morozovsky <marck@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/6B691B03 2001-07-20
        Key fingerprint = 39AC E336 F03D C0F8 5305  B725 85D4 5045 6B69 1B03
  uid                  Dmitry Morozovsky <marck@rinet.ru>
  uid                  Dmitry Morozovsky <marck@FreeBSD.org>
  sub   2048g/44D656F8 2001-07-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 21101 characters]
  =iYsU
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.240 Alexander Motin <mav@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/0577BACA 2007-04-20 [expires: 2012-04-18]
        Key fingerprint = 0E84 B263 E97D 3E48 161B  98A2 D240 A09E 0577 BACA
  uid                  Alexander Motin <mav@freebsd.org>
  uid                  Alexander Motin <mav@mavhome.dp.ua>
  uid                  Alexander Motin <mav@alkar.net>
  sub   2048g/4D59D1C2 2007-04-20 [expires: 2012-04-18]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEYouBIRBACKCnll/QyL7oh1g8bNwX4mX4QDz26jOjGW624VOCOb0jarxzV/
  s8NF5V7ddCLMbf8wqA2QqeyrNm+e0FdsLbxVAN6NtF6hRCK0Uwc438toERXBLq5j
  Ss6Ofc3n9KBdTbUDfTp3t9Tda1oajF7JqembMz6cIWXmcU5P+7a5b48KCwCg6dhG
  X2f8H0s3WZkFi4gDXkUOMMUD/AxfkpYNv3CMGZx/6XVAlNltOoNRG2j41tn1Bhkz
  3xgPueod38HbXewTESMVm1qPW3IdNLCrVXg8/TxeUw97h8d1Xa3wfX2DEDfUSCWp
  IyH+gAchvZxJebdf8UpGtXMrJPzVznMHmChs8pavhnZfqtJ2tplFEf18HLbvzU8r
  0GpGA/4hNHGvKtts3CTV7XoQlQrWqhl9okjAUarLjrf2iCVsUhyE3UpXmp0il5bq
  mhfVv5b4FHUkrSipOsJmVSLgoc0muL9G0BNvLkMi3/vUi/6TOjANYOCnUF324cKv
  9o7ojNylp6eTh79wx80tHt99ZgNh1butSlQAQSTXk0aLLbOSqrQjQWxleGFuZGVy
  IE1vdGluIDxtYXZAbWF2aG9tZS5kcC51YT6IZgQTEQIAJgUCRii9JQIbIwUJCWYB
  gAYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJENJAoJ4Fd7rKBAsAnR3+WbuhVRDu
  7AVndqKop+Qwg68hAJ9W8/4LOHr2XjLT37RQyxPgtodbvrQfQWxleGFuZGVyIE1v
  dGluIDxtYXZAYWxrYXIubmV0PohmBBMRAgAmBQJGKL0GAhsjBQkJZgGABgsJCAcD
  AgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQ0kCgngV3uspZMgCfafiI8rCSzlLwyWRXCpyH
  smEYsgcAoMuqcyGJ9P1yzcddYw9SZUjkoj1dtCFBbGV4YW5kZXIgTW90aW4gPG1h
  dkBmcmVlYnNkLm9yZz6IaQQTEQIAKQIbIwUJCWYBgAYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMB
  Ah4BAheABQJGKL0sAhkBAAoJENJAoJ4Fd7rKJFoAoNe3pxIgHjKb+mjocFUrzkAn
  O5pkAKClil44JNQKWePpy+xNRNG8ko5487kCDQRGKLgSEAgA8Y2EXU8EbnSyZ5AL
  RyHn7axmxr7p2qzEkDI8EidMlJOxfyCj7b3t+5QbIbieb/pnDMGuXPc+7lcK7Owf
  pu9DTvWPdLRjvXNFJbuRH5mXVUdHS3j7GnAqqgb8ydTbUrKRwY2BijJaU8imXibc
  +ujXgO/ZVrvYpiXtZx38cwfoIDA+LFpQlLBUUkV7GRpBYcrkrVEGMrLBAPht+l71
  Y/IBMht4z5VBFMxJ13TogMseOKKDrRVsxmMqbBjr/S23pVZqpjQYGwkNo96+JxeD
  pQGlbbbRftiuObXEZsk4yGp56jXTieZLUlq9L1ELkzHIjPhNoeudx/tdtgZPSwsp
  I6M7SwADBQgA2eUilFtIbEsAizp1Jd88J+2Z/dZ3M0LK7rqZuBVQdeJZbpYBfL9v
  +JEbjw1e8HV2goYtwkVgfP3tJX/xqzmwIZxd3wLLzDucPrtmQJfDDcD3fDBVvCeZ
  Z+EjaGp8/rIE/h0LCk9XXHjK+JOZaKt8tsCtkpp5nbAMaPRBrCm9sGB9Oyt0rrU2
  /ryvMIf4W602iKDka5oUl1fhNP7R2lnkLRK8OPEPdboVxOrzzdBB8XN67B3kzDRt
  +nBHqFZNn6GafIYpvoJS1jqAskug2IjmEUIxDxEuD2EhIiayLAuwmGnR8d3iPVcJ
  /KF/URy/Y7PBtkE2amogd725uRTxXOXAA4hPBBgRAgAPBQJGKLgSAhsMBQkJZgGA
  AAoJENJAoJ4Fd7rKMlYAoNZbw8I7WBascnxVyObkqE5rLKxJAJ46TGlVlvBS+PXT
  L4EaOMcBYbTvTg==
  =ZML6
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.241 Felippe de Meirelles Motta <lippe@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/F2CF7DAE 2008-09-02 [expires: 2010-09-02]
        Key fingerprint = 0532 A900 286D DAFD 099D  394D 231B AF20 F2CF 7DAE
  uid                  Felippe de Meirelles Motta (FreeBSD Ports Committer)
  <lippe@FreeBSD.org>
  sub   2048g/38E8EEF3 2008-09-02 [expires: 2010-09-02]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEi8sBIRBADJt1SLW/mX5HmXKgbG72GXupRR8V+lDbtquXx6dJ+3E62S9xFx
  KehNrX8YcYnp+dcuHktXxQPJ/BAzOnvPdHKgzdXMARO5ApOfQ2VDgZgAcs0dVEnn
  LILvxiwQ7YlyJjOTJwbcHBpsTdolhNooi2FEE3N5ShSMRlPoH3GXF1qdnwCgqV/g
  IlQTCLudKrApFqNIbDCrPh8D/AmN2MdnlnIk6d7zUgLWuu3coohYIYOxaZ+ovKDb
  S8siSZ5uaEZOhWHVLVGYXTmzLrCK7TUBKdK1sW7YrYKQdPjhYnYXrwS4AaWupWwX
  K+fZWTaZsJiGLbOIrszAd2hRHUgQ5VeeoM0eD9eyAWHp5SVi9YcixMUNbn5ERPu4
  ppK2A/sHynDjmkXHXzuNwN8dwcUjTMTVt9bxGrLVJHcJUsK527dv6/UG1CfZYnzT
  nca4GNO42/FBjQtyJaTQd76aJQ/PSU88MMGuMUh9LYl9rRdMQKn4FXm/6t7NZOqx
  qvXzEC8jFw1BOvxhmykSEZDlwZFwQngDre9Ux68Eu6Nut554yrRIRmVsaXBwZSBk
  ZSBNZWlyZWxsZXMgTW90dGEgKEZyZWVCU0QgUG9ydHMgQ29tbWl0dGVyKSA8bGlw
  cGVARnJlZUJTRC5vcmc+iGYEExECACYFAki8sBICGwMFCQPCZwAGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAjG68g8s99rlhsAJwNTFc1W0eu3Em6+RjD9WZWtX/1
  0QCfb2riDssKYX42D7HhVjDvTe1BtXq5Ag0ESLywEhAIAOQrj0PRt1WOC3Gh1njF
  KDacQl1aJ5f52yaz0FLpu7igTRS/8ET1+uHvIwzcSbbG/4xWqPwirMxpNZwpFMzX
  9l8bURIX5szmJ+bEl4VH+La1p+w31YswBn0PDTSYtWhaIn1LMXED4e2Kg/wUCpLT
  M8htMa1pg0F2ZcmvbNZFuXMd3BBAkvWrRJTYuDXy8HHnbALjUd40laUDT3Wi6FRB
  W3HFj5lIiEjnJG52iTSxWVEkoChy7l/qDQ0zsguCCZZvLfdQz2DAFscjX/HltuUK
  s/gkzVR4jZDVMQPqCATuCvDYHrDWJnfU/R317Eg2kp2tJrNibrnFX+ciISSuq1+t
  UmMAAwUH/1XXvFtLACv8NFLVFVWM9wA70ZTLjZEEfewbWRYgT1yvOChn7H2ef3mn
  I7/WoLF3ntm8Qcw6TcSrzVbZjgdWpS65Wc5YZn1rMb6nP419kjDQPjvB8RUA1g9v
  7LuOv8qeqqo1/mT6PIh8ZnhWR42ei8l3QcbyGJMQGPHyUZk84qbd1TI9gO5GjWHZ
  LIi80DPb0cpazMCIgYjrqZsOoq4XcYJZah85Eu9jdqbx8aDNnag4NeO+9jhy1msg
  xC7WuLYPctfFZ3q5ZwdvvtfluyeKjqY5mzkAuXKbtK66yMLugU4NnR1IeS7oI212
  NF2FmCRAkCMB26n8sd7xavpd9uF+6ciITwQYEQIADwUCSLywEgIbDAUJA8JnAAAK
  CRAjG68g8s99rkWyAJ9b53BhFJ6+49cr0IIZLxVBGlWNnACfX4O3OOhx8kClRzsH
  1wm6VFjn7qg=
  =q3W+
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.242 Rich Murphey <rich@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/583443A9 1995-03-31 Rich Murphey <rich@lamprey.utmb.edu>
       Key fingerprint = AF A0 60 C4 84 D6 0C 73  D1 EF C0 E9 9D 21 DB E4


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAy97V+MAAAEEALiNM3FCwm3qrCe81E20UOSlNclOWfZHNAyOyj1ahHeINvo1
  FBF2Gd5Lbj0y8SLMno5yJ6P4F4r+x3jwHZrzAIwMs/lxDXRtB0VeVWnlj6a3Rezs
  wbfaTeSVyh5JohEcKdoYiMG5wjATOwK/NAwIPthB1RzRjnEeer3HI3ZYNEOpAAUR
  tCRSaWNoIE11cnBoZXkgPHJpY2hAbGFtcHJleS51dG1iLmVkdT6JAJUDBRAve15W
  vccjdlg0Q6kBAZTZBACcNd/LiVnMFURPrO4pVRn1sVQeokVX7izeWQ7siE31Iy7g
  Sb97WRLEYDi686osaGfsuKNA87Rm+q5F+jxeUV4w4szoqp60gGvCbD0KCB2hWraP
  /2s2qdVAxhfcoTin/Qp1ZWvXxFF7imGA/IjYIfB42VkaRYu6BwLEm3YAGfGcSw==
  =QoiM
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.243 Akinori MUSHA <knu@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/9FD9E1EE 2000-03-21 Akinori MUSHA <knu@and.or.jp>
       Key fingerprint = 081D 099C 1705 861D 4B70  B04A 920B EFC7 9FD9 E1EE
  uid                            Akinori MUSHA <knu@FreeBSD.org>
  uid                            Akinori MUSHA <knu@idaemons.org>
  uid                            Akinori MUSHA <knu@ruby-lang.org>
  sub  1024g/71BA9D45 2000-03-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDjXWqERBACDCxgN9+yMfpm3yvkYp+P4Uw6xxPdcZ9RvnTRkBX9zXaRgSPmM
  zeZ63LpB99uVphVZrv/EdlyTf+cRdz6VXXRcTBloA/FsyY86IluBnWCH054WyXzr
  7az5WB9yDbPnlwcSL919bq0UqTuQUlQswdQAoDQG5LNNZNa0T01ydYtNlwCg3weS
  I/nEJrGCXGy2wrjg8LiwQ28D/Re2JHQPTYqDEZl6wj5U83wT55ChnTrjPRbGmr/C
  UdJP6CZQg6+DXYGYulcp3oL4btcdFDRFglJzmQNkUYmqiVC20SMVKUctrOCAI60P
  7VE40UtXz9EounPSRQQ1lSdMNeRwrZ9o7IcrSj0EBw8lw3d2WxyM2Rs2crZWfOI2
  mu8dA/9LbmAw5sLk5Lo5i41nAWP76pyuGxSia6zMRdML6ynoC5kmyrI9TwW5LNU/
  Lsq1Ru2XSA+CwSBpTt0vdwS88dDwPGxRuUHhWVpa1M5t7K7uYODB1cD5AyNoNnR/
  lHpxfPZOJNdA3OPgfssN9K+PIuhbBU5xONCoAcdC9TEqSezfUrQfQWtpbm9yaSBN
  VVNIQSA8a251QEZyZWVCU0Qub3JnPohWBBMRAgAWBQI411qhBAsKBAMDFQMCAxYC
  AQIXgAAKCRCSC+/Hn9nh7n1bAJ4vkEQX0JkcYgltt0Vv5qkS3bGqNgCguxfhuEzZ
  vBzpAW9/XdstjA/DSPS0HUFraW5vcmkgTVVTSEEgPGtudUBhbmQub3IuanA+iFYE
  ExECABYFAjnly3oECwoEAwMVAwIDFgIBAheAAAoJEJIL78ef2eHu7RoAoKn5Lw0y
  C+/lju5+pV0WI5dmxTzxAKDJRtsRSTBcJ7ohvzztxZqyjfSK+bQgQWtpbm9yaSBN
  VVNIQSA8a251QGlkYWVtb25zLm9yZz6IVgQTEQIAFgUCOZGiowQLCgQDAxUDAgMW
  AgECF4AACgkQkgvvx5/Z4e4t+ACgnr8RmYw81/oC7MKS2CSoFb9cg6sAnjKay6ho
  14iMG+YcFNbjxwGvSE9EtCFBa2lub3JpIE1VU0hBIDxrbnVAcnVieS1sYW5nLm9y
  Zz6IVgQTEQIAFgUCOeXLZwQLCgQDAxUDAgMWAgECF4AACgkQkgvvx5/Z4e5+zQCf
  Z/09J5FOgAqw3UrTTAzR6QWicG0AoJdlBcdUltEO4WV+q3FRlw4RVnA8uQENBDjX
  WqwQBAC09OxAmKbGn9FETdMA/5abvOY7JgNcFhQutEVnJ90mF/npBucWkCRbOr83
  t+NB0h5Te+lV/c+mjPyOemfWdAK4R9zQsat+ZqATv4Vgiy0UbJ/5TPfSraNK+QkX
  nxcDrhpcJXZhX6VYzbWdRSn8xSZzPT19qq0BFafz9UhZKXnLDwAEDQP/dpZe0jWw
  rED/Kbyr8CDoEKuun/5gPi5xmNz9iJlyvcsdOgok7yen0HHWgdaZAGX3GzjpB5gA
  aISX/kK66s+NeM1XQ7YXpcI8naf0jPa6N3SNWjLf3xPxLbMk0SyaGnrnSQNikk/H
  Bk2Nqyn0kcEaaBbdfrgkuuQWPnBDrq2EdOOIRgQYEQIABgUCONdarAAKCRCSC+/H
  n9nh7oxxAKC+gMyhZmSZdTvT3a2Y0RDOx5kRLACeP3JEvGZAZuo1sJeEw504+jr8
  1Xo=
  =M+Al
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.244 Thomas Mφstl <tmm@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/419C776C 2000-11-28 Thomas Moestl <tmm@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 1C97 A604 2BD0 E492 51D0  9C0F 1FE6 4F1D 419C 776C
  uid                            Thomas Moestl <tmoestl@gmx.net>
  uid                            Thomas Moestl <t.moestl@tu-bs.de>
  sub  2048g/ECE63CE6 2000-11-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDoj/ekRBACnO84k2i5lLHZKscyV8tjQSkkr26hasdbc/uyV7HTiPhMUjEAz
  Pamk+bDmy/Ls8k0SJ1l0vILBBd31G5VYtKonIrgp4vZ9gV0fBdCyFDXb8bh11Pk3
  pEZiG9vJevq40OPvsThLKHCLNhZ5zLPp6gd0IHwRJ0LU94pouFXd33MzrwCg4gTJ
  K00Dw0w1hFtUsq6WjNC+1B8D/2WiEuzBMnO6gz0p/eJ1eZ7mvrBXLQZ0u5vJ3eg2
  CCPrtS1ZITq3ICPDN6biEiMgtRmlYn/VYvDQqxwNE0X2yMfB/9sdah45zma9EeVn
  Iy8meaCFDLhm4aIYc1foUuz3WbCNlJFY5xYPXCMXLkC65xdybHKng5TXh6NOOWf3
  PfCWBACPMotTRKttAuw5YcZE5VDrSXPYHu/jm2CpIVmrac7+kDj9pGH9sB7BdUxw
  vczqtAT0jk7MrT+u3FH9wBtEFTXl7ksGTmDOFWJgYn3ZOEaVaX/OqD89UNhrOA2v
  ZOaaoKMYxK/pszPdr1Ghd6BQCmYKtLBlFYiTDRM5UMVHTqN7VrQfVGhvbWFzIE1v
  ZXN0bCA8dG1vZXN0bEBnbXgubmV0PohXBBMRAgAXBQI6I/3pBQsHCgMEAxUDAgMW
  AgECF4AACgkQH+ZPHUGcd2xMLwCfdEkPZVBgEmYnlyOKfyTSslMhud0AoKDKZNXA
  huNslb4KF8yKWBNRwfPStCFUaG9tYXMgTW9lc3RsIDx0Lm1vZXN0bEB0dS1icy5k
  ZT6IVwQTEQIAFwUCOo01FgULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEB/mTx1BnHdsOfMA
  n1xd4f7iAe6id42DLg4W3fibsCwsAJ0cT2lf08RhHkT+zLVoubyIDoY6ILQfVGhv
  bWFzIE1vZXN0bCA8dG1tQEZyZWVCU0Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI6pO9pBQsHCgME
  AxUDAgMWAgECF4AACgkQH+ZPHUGcd2z+7gCdF5fq/lebn3/gp40O8xP/J0XFbiIA
  oKJP186L04qpSNamc/qG3gs7h3DGuQINBDoj/wkQCACl8M8ObSTJaOY4SgoQkKgB
  CkJJP5ScUpfYV9w3dxKL/77cyfghfYsnAWuA9yXJcjA0F+u+jRf8gS7OaHD9H9Mm
  pMGq54Aa0KUQaDbL/Jzf5zrKS/RASHzl1vYXuZB1OIzPfeAIx9u3UaziVEGXJha3
  1KgTur+TU+F94ZFTi8uApq2VoNT6sFi/V2x79bxlLFr9M9yD/0+kMZKovWRODy6T
  gWJzzcdd//dkvKp22tNf6C2wq8Bu60cWR81+awgG2otgZjCPUs2Bwhqa5opeUqGn
  J+f+PXo6+m2UF21m1vLARENuumu6SXf3XqGIUiQbT6jCdJORzwaxeCiMfu0qNnUX
  AAQLB/9u9gZN0N0r21ZjM6ZRmDC/REouCdYHEj49+f9g/xLXCfacpWVcrK9lIrcg
  hxRE2mQ/nlQLeHroC3Dp1AfThKSPFX3PRD/9CcRu480imT84ljf+6vonAZ20Edm5
  vVO+UoJMZQ2G+rWRRf4bDfwFoyDw3DsNmUL4yH8m2RpTxXn0pQtD2riJD8CBCXEP
  K95TYT4MomJ7Szg7O5/QLngfw0q6QdKRm1vEIP7r6t+UbVNp9+5g9qvz4aqm3beY
  pw1QCDHcqpDITnlTxTdV2SgNpF8JPg7joaOa36AxWwRzfLFyzyw/JGQE8RwJa8BN
  iTu0IrKuiF1biRxqiYO887GBA/8QiEYEGBECAAYFAjoj/wkACgkQH+ZPHUGcd2xN
  TACgkS0AGqqd2nLtWhpbE72tD660tv8AoI24cRkUa2op32mti5zfLLMsM4AZ
  =76WN
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.245 Masafumi NAKANE <max@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/CE356B59 2000-02-19 Masafumi NAKANE <max@wide.ad.jp>
       Key fingerprint = EB40 BCAB 4CE5 0764 9942  378C 9596 159E CE35 6B59
  uid                            Masafumi NAKANE <max@FreeBSD.org>
  uid                            Masafumi NAKANE <max@accessibility.org>
  uid                            Masafumi NAKANE <kd5pdi@qsl.net>
  sub  1024g/FA9BD48B 2000-02-19


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.2 (FreeBSD)

  mQGiBDiuMYURBACEgL3d4mL0pojugj8TZFEQef+MKkXB3lazrqV2ahgWqt6K24qr
  5fZrGkI8vxmYR4VkI1eLfe0Q4LoBZifL5nJYEvMvWPmdLuYjp4iwjgBdzLnwr59+
  k8+T/fohGDOqx45voCdq68Jmxg283zFGQ4FChMP3ZMlOPmFRIp01C84xxwCguNFG
  BVPeuM0y7JH0ucRygUqc4acD/jfe/UEjGBWxOCfZYOnXEp4NXWis3xRyUDO3cuoG
  8M8MEmg0dX0onFuNU5yrEBFtzPw2GO6DMM8h5hJXdSWkiyusn05PGk/jVSP9/MD5
  TYyqKL1tG/fKUgtevZSi7o1x/N0bgIBqmzd30Cqx29p7juVV+SBcKCRT1qloz6fc
  a5B6A/wJD5n3HOAStsWpZ6To/Apdb4A3PD4+ePfQxSICsHCFg/M04FkrG48So2qc
  7dSq6UH3xLsoiRIUonwCQsT+PaQQMrZNKjfal9xlEFfw1TV/squ+oNE8E24Lkzxt
  8Kkn86Ec5uiUlRulSMG9HJuWM+9Qu7TF76FWP8llVp6ELkYCGrQhTWFzYWZ1bWkg
  TkFLQU5FIDxtYXhARnJlZUJTRC5vcmc+iFcEExECABcFAjv4RDQFCwcKAwQDFQMC
  AxYCAQIXgAAKCRCVlhWezjVrWUEIAKCgwVSawCg1Lzrbf8uZdMAfeOWFXQCcD7EF
  tsdhbEV62AOUeQQWPr9de1O0J01hc2FmdW1pIE5BS0FORSA8bWF4QGFjY2Vzc2li
  aWxpdHkub3JnPohXBBMRAgAXBQI7+ERfBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQlZYV
  ns41a1lUuwCgsIhWJdtPBebkV6w+NQ/8jlkJgrwAnj9lZkiTAgl1E/vcF7yPbY7f
  HlHetCBNYXNhZnVtaSBOQUtBTkUgPGtkNXBkaUBxc2wubmV0PohXBBMRAgAXBQI7
  +ESBBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQlZYVns41a1nv1ACggYgtKhaprmMs30oz
  yoC0NatFJ44AoI0XSPh2G9zHEjF8AyYAe6sVCLqvtCBNYXNhZnVtaSBOQUtBTkUg
  PG1heEB3aWRlLmFkLmpwPohXBBMRAgAXBQI7+EljBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AA
  CgkQlZYVns41a1lYRwCcC8l4PdrwHKNrZlTW6vod6kYgR3YAni8iLUZW5Se6nTH9
  WuN0XYPpZRG5uQENBDiuMdYQBADVzBBn5+1UQVCLS51y6eCD3TidT/uJAr+eeiWZ
  IbTmXrltNm5rGs7OT9QYNLhCFFPYKJxa9hFbrGpgserEFnqBfxcbMLa/wyIm9m/l
  MI+NNCAU4IpgDWtgjf1kjzwnJPwH69YzcqS2jlEKIjkCrEa/Bpr1Nvo4aLvqlTR8
  tJh+1wAECwP/YBMEMx/zgTvS3Jtji6nPceRe8icGRHb4SD7MVF/WxYu5VK7wlmuw
  9I9WXnHyYaL4c6Q49FAvwhkppByqJFL0txyJ8+nNa6H5mit8m6dcsCMG3NzyvxBP
  082h/MWbJn3Xdg89lp4UG3UP8sV1oWyIchd8rqxFk/EVB7fVQWNz/gKIRgQYEQIA
  BgUCOK4x1gAKCRCVlhWezjVrWUlcAJ467I5lFNlkwcENe5vND+DPaWyreQCfddOu
  6Va2/bf7Ln4TKyl17uRro7Y=
  =VmY5
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.246 Maho Nakata <maho@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/F28B4069 2009-02-09
        Key fingerprint = 3FE4 99A9 6F41 8161 4F5F  240C 8615 A60C F28B 4069
  uid                  Maho NAKATA (NAKATA's FreeBSD.org alias)
  <maho@FreeBSD.org>
  sub   2048g/6B49098E 2009-02-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEmPtPkRBADEcSQQGME+Df6I9jnjUBNMxvX8aMAH0+SKJEn0xTZvu9WLQmJv
  Bx1Hh6AN8fD7OONFBYGsDAxbbgFnwxc/KPBctXHUxoTE3lRTFRwYJJKIKvrDhFjr
  qDWwLJ9TsUn/pDsBflPFe57okBlPgSywTLGLuurOaT7oda6Z2K0FOiALVwCgn/b2
  7R19gm0uKjzsEPejafW6lZMD+wQK4qETffrdqRoVRnzzpTa+xa60kQxxsIeibffy
  dovqH7HIWeqiqDwls17zmbMc7auNliyN7VJ1bQ2C5SkojMUqgEsVle/8gfe0cWhS
  2jJ8A3Xg+/IzYwj+TtlWqUkzx/b1Ck8v/9aRmLtTNo9OdC8H9Nu1onF3Cp0WqsiN
  gwNHA/4+8w5D5gouNWfuYkkzoQQ2jIFJ4zhe0GCb2MIrqKrf0N40NOcYFLi4eJ8F
  W1DAdQbQjfMMlYAknm7MBpnsagTqjS9MniPVygYUUre/xMx0tszvWdGdRSjEY/5U
  AXoCevBci0meKTm5ZSDb2RPOLezF/zOV82IY3T+OKXTHcLSeubQ7TWFobyBOQUtB
  VEEgKE5BS0FUQSdzIEZyZWVCU0Qub3JnIGFsaWFzKSA8bWFob0BGcmVlQlNELm9y
  Zz6IYAQTEQIAIAUCSY+0+QIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEIYV
  pgzyi0Bpf4UAnjOqrSHlb4NdW+ulVFu3o8W1hbTKAJwIdn91S2W9V3ueKsbFqq62
  8dPYsbkCDQRJj7T5EAgAuaHr5IuEXaxoUcoZryGZweRs+G2Oh+jsMIvMABVGMZJ1
  iov7vSypm1EF6/cO3O+rn+Zcpuf4XKPP3TK1oKWLIYRgdkvTWwzVc/PGWRHdr6/S
  fo1B8/jr9tWW50p+s+KZoMPV/Rdz84AN8bNZVAMxNWXooYrGMxMvEDg3rX8KZW57
  25KF+GlYYBoIXxatMYGlZKz2lcaeD7Mf9EFs9jtpyZ2lhlXjWu3NZBdf4ClzWt/C
  uQI2mM2oEX6oZEDCgWvGoIPKzMruI/lAPi8I4Q9A3fH7azEz/BHW6yqLcXfmUrMe
  jsGTS/ovpV/dyxqNzsVpt203ZBxSSkSjOOMO4OzBOwADBQf+LVc888G6GxeCJGxp
  X+uACx6ziuaGO2AIvfUWN2KlDEpiCHwKf1L4FBE6mKm2l9ZloNyisnL8nvC/lmes
  whiTQkiVgB014EDhR7IoljZQJwpJqWC6HCwED08In2O/fI4JX3XiPbUzYSmQSpd0
  tMMBVBwkB3m8SnTaF7cnYrZVGL2oCrBxfbYYhxDtxmGnD3q1/me7dixUJLbEHSmj
  wXvORtzMuADmNuz3RkkEKrtHXgqtqYluZwb3VNlRa9T/MxMYMfMA9V8IYw4gQkM0
  xEM4UOUuweNyXRUSyuvcLQJthhWiw+Yfi9ATzdbnbwh1rwwVOoIhcM4QHBgPhnir
  vrn/k4hJBBgRAgAJBQJJj7T5AhsMAAoJEIYVpgzyi0BpqXQAnjkUgOmypg8bF5kd
  ZDVC/M0s8sUfAJwIJuJHTepRSP6qVkZKiXF5TRMt2A==
  =Rtch
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.247 Yoichi NAKAYAMA <yoichi@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/E0788E46 2000-12-28 Yoichi NAKAYAMA <yoichi@assist.media.nagoya-
  u.ac.jp>
       Key fingerprint = 1550 2662 46B3 096C 0460  BC03 800D 0C8A E078 8E46
  uid                            Yoichi NAKAYAMA <yoichi@eken.phys.nagoya-
  u.ac.jp>
  uid                            Yoichi NAKAYAMA <yoichi@FreeBSD.org>
  sub  1024g/B987A394 2000-12-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (GNU/Linux)
  Comment: KUHASIKU WA http://www.gnupg.org/ WO GORANKUDASAI

  mQGiBDpK8uIRBACY5SwFQXiqzDlO1k/syoFoiFIFl/Dp+QmwK2oovIvlBVo/1gbx
  EhXrKRrfC67KSxxdUsgN290v/VVTmq8Opy1/RF+RAdxM3JrUfkcm5+IBWbSUfXFP
  i8OXBVgh7wNENVtwwD52F+0CFIWZXkClaif4DGkf38V6LJ6hBIycxuNDQwCggXTT
  Kj5SP2hFC0ueyQtPDoJEgbED/0bPL9R08io82IQqksOR9IUy0OdFJkLVWLnollEY
  LGjXa/AHgE8L8oWU/2eF1WM4JrtVRdcKe0Ja2e9LuH6IonGAdwqUeeAOwA/RdGj3
  63EglH5ugv4rZZKWZ3/piuNXvtq0bhAfl6zBHi5iUB4bgPVoVJGn3VyykPWxdqfX
  sT5+A/wIml11cFMogN3RXy/2Y3JRWeBtUCfdoRjeQPgK8++krm2Pr/AtHgcqNSjI
  W0slX4cLou2TEhV3BHb/4npsdaY0BzYgL7V1YggCv0Pu1s2D53Nzi30V66SRP0BZ
  OlNTA88WdMfoF3ttb04swSenG9X8dbpyYEdlvxNbbKKbUiBORbQxWW9pY2hpIE5B
  S0FZQU1BIDx5b2ljaGlAZWtlbi5waHlzLm5hZ295YS11LmFjLmpwPohXBBMRAgAX
  BQI6SvLiBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQgA0MiuB4jkZz3wCeIi857V2zyRA7
  gRVsx+DcoCLeC3YAn2G3gFd+v14iZHXrPaqpd1gSjjayiEYEEhECAAYFAj2pty0A
  CgkQFwU5DuZsm7CchQCfdD/itI8d/uhmH9A0upJYYoYS46YAoOAfpFKvAGe/vBpw
  dy40SxBG/qELtCRZb2ljaGkgTkFLQVlBTUEgPHlvaWNoaUBGcmVlQlNELm9yZz6I
  VwQTEQIAFwUCPai4HwULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEIANDIrgeI5GKx0An1kh
  KzDAfR7Fzba/V7DHq2BRLcRQAJ9nZFgBncerxFMYAanwJruIYtPnJYhGBBIRAgAG
  BQI9qbcxAAoJEBcFOQ7mbJuwe4kAn1E2VVFpLajGFYgipCmMgpxRXPmxAKCUa/ee
  BEW5LPNf8xhaeIGlAtPZm7Q0WW9pY2hpIE5BS0FZQU1BIDx5b2ljaGlAYXNzaXN0
  Lm1lZGlhLm5hZ295YS11LmFjLmpwPohXBBMRAgAXBQI9qLhMBQsHCgMEAxUDAgMW
  AgECF4AACgkQgA0MiuB4jkYrnQCfUgkHO/ioUTHeBtYJHGeL9qthlnMAnikYzk6K
  gDV8cHI/ETcNoh542Q6piEYEEhECAAYFAj2ptzEACgkQFwU5DuZsm7A/JgCgvX8u
  hjU7WPofTfM2d11+j+ywHm4AnRS8iRNMqbP9+crcNzCRSQ7OZFqluQENBDpK8vEQ
  BAClmz0m/wuG01nst/7X+riyNgZ3j3oRurb9Fg2pb7wkci6nlhzCHTcFNCZiY1nS
  Vp+/3tRkC7HQPz3zhYo3ieCf12NUweJ8jhbZubp1fYY9ubKoj12I+LXTfZf3kA5G
  UD/n1nkAqxH2yP3eVz1BpKUc+Lz+5USiDo+XfrvfxQcZHwADBQP9GejakrIdVKcA
  /4UTWnMh8HK2b7tDLwLKyJg/8lagBkIAH5tPpCXi1qXuvHe+T9SjbdwW/lyxSARV
  FAz1ejp4QEWsAGQ/pchjb+S+iYvNq0VfzkZPqFFllLMaQc9mo6blgGgSEqLNpba6
  gDmVTJZ5jAhVxFBhRPwchSdPP3ewVRWIRgQYEQIABgUCOkry8QAKCRCADQyK4HiO
  RpwtAJ0alZHYWdBCXaPF9G9HCl/T40wzJQCdF5K4aEEsIG1P0WmNjbY4PEAVndc=
  =NZ/b
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.248 Edward Tomasz Napierala <trasz@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/8E53F00E 2007-04-13
        Key fingerprint = DD8F 91B0 12D9 6237 42D9  DBE1 AFC8 CDE9 8E53 F00E
  uid                  Edward Tomasz Napierala <trasz@FreeBSD.org>
  sub   2048g/7C1F5D67 2007-04-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEYfTV8RBADcVRh6fWX1XI43cTrdJBctCOxf9jZ6eedmhajkpMRhg7b0JPPL
  cYL6H1x1xqKbXtKxWE+BzQfdDJNJhwjQIwaXityWHihnkw5XBCRMuCGrUuaW/pPQ
  31EX1Am9d8k+ckUK8tPMNuWM8+ZYjXTJppLg20pIPBRwvmRR/hrHDhMvbwCglDGC
  ZfTHYkv36MFnkPHJH4iaQIkEAKoy+bcyOiJK0iuAx5KeF3CxP53Nd4sbsHKcbibP
  OsWJKKUHPlVTts6bUvM6RH+zUHOeWpXmgNvZTsvmoLU/E0I80BN5ngdOwV7oqeAk
  V03iltsBGIeBv5B0xxYDyQBuo52LV5CGZ7F65o1jGF8LWfZbtPh02gTmhYymmLeV
  QryDA/0WbmKavL5Dh7L4Ugz1JVIC6miD399IsLV+XewJjcaXnnngIplz0ZjK9hHx
  kuG4w3pi450z6gMTmpY1IPC7R158j/fLhygYLhB0sffXaGs50nizBlBoZNR/RZRJ
  7Ik1Q1E4dV5kVhgqBs6qPCfAdVMKGTWpM3xF2uyFT5xbuVPxIbQrRWR3YXJkIFRv
  bWFzeiBOYXBpZXJhbGEgPHRyYXN6QEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJGH01f
  AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQr8jN6Y5T8A7L7wCfa7dxDhHm
  WYOcaZ3PiBCxbMyMeW4An2regIquPmK4ZyrJkfXGd7BmmgGKuQINBEYfTV8QCACv
  /cPnRLjvnYJdozvbzoBqC4m2sAmBClDV9cRtIGXu//ULZ0CnDmEByfp7W2Aqlm4a
  +WnDBlbKaP4td0uwvly3m2hNH3DS/7/aBaDYhPUeetmIP3GZrelGlQHqe1ldJuwD
  KEiR0ANagAikuSiO8Fv76YY2dFmUSWh6mNd6+/F6hYahByJbDXrsYNSMI7BtpH/C
  fPaSew66982uu86IGIZPREfKSYouLuuHPUwrGRbcwyeIL5y/0i6Eyxi3JuPHCYSa
  a0jX5VQ8Gn3P3SukTdK+rWaJQMlzjbdaZknB/GeRDEc6ND3eqdmQa/PdnkGVwHeI
  S17IutKHDCsxDqSJgak7AAMGCACJtwmr70SqnOxtHugDB0G4tAEN+poeol9zfEnE
  A1nZImvDNLUoX11YZRLHCc9nz2V7HIzTacNL8ue5DenmtSs72S3zHM/DnIhXjx8r
  hBFrSW/DdJB80LLcC/NhRcl3U6sof4nzYuipkgr7evAeoZqWpHiYcuag0ZRRH5Jv
  4Yh3R8zFYAg2NSKs2Q3CCX4c0vs1boZ1f2x4QQhxTpsDkjJxGPJ8OEAR7W5BjDOY
  KZBL9+02bzJKnOcbrtRkbylGZAQCxX9DoZDGHSCqaUBZMJZzWauW6xcwd4s91pMQ
  MVG1u5WHvZlOEo1Cg3Y9QSyehMKkcLwyuBj2zP+ijlkIBuFhiEkEGBECAAkFAkYf
  TV8CGwwACgkQr8jN6Y5T8A6VnwCfZdSh5TaDbb0wjcyUkVYAWZIo4n0AoJOfSvnF
  MeOHsJ51PEblZGwvjW0k
  =hc/r
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.249 David Naylor <dbn@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/FF6916B2 2008-04-09
        Key fingerprint = 6540 B47C 54AA 3EBA B23B  58AC 51A6 8580 FF69 16B2
  uid                  David Naylor <dbn@freebsd.org>
  uid                  David Naylor <naylor.b.david@gmail.com>
  sub   4096g/77FA885C 2008-04-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEf9J+oRBACuI27aa4Vrp/GkerkQPTMlag96B5Kyi4rxtz2rVyHuR0eROYEb
  L8h1YxtfQhJpFc1FeCO2URZxwUeQoIdHhosIOEF5NQfH9ach7HN3uAo+CgXE8O2w
  NW4fyhnCchCvQ+1QZ5bD4fAdHLuGbOIQYZHy5rtvZXY6O1iIgK0VfCzJJwCgj12j
  VqgqLxRsNoqA+aqmyDeDJ7UD/jMduH2sxw5NPkCRK/sAXVd5fvdNVqJbHifE9gnh
  h+qF6xXUAe8wEP+OPoxj8oOrRjnUIpuw0wAhuLi3OAY07HoAZGn86I+u2puwL9aF
  ptmw+R5t4CXGgzoWJy297TcXNK+AeOULo58MxsetS9oH0daLuhmCYW939ADWYSZK
  SrQEA/sFxpY1EqrIrIiAmr035NwkKJQTU6qISudJtHrejMYuTtzBb8sUKwEFAnOd
  Advg6OfXlNFkfBFi0nTW5J7Jv5BZngLkP6+Pog524kmKWHzxJXrCYhBTknGOde4t
  O1ZyBXuV/Pc0BnKdmS3y06mp9/f7+n0SDPS299W/m0+I3ZjcWLQnRGF2aWQgTmF5
  bG9yIDxuYXlsb3IuYi5kYXZpZEBnbWFpbC5jb20+iGAEExECACAFAkf9J+oCGyMG
  CwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBRpoWA/2kWskfcAKCNC1yYmCXCTJjX
  p2KtstdaP5qxKACfd8xTJZ4M3rlsylHi4OSjAr073Lu0HkRhdmlkIE5heWxvciA8
  ZGJuQGZyZWVic2Qub3JnPohiBBMRAgAiBQJQ8mYdAhsjBgsJCAcDAgYVCAIJCgsE
  FgIDAQIeAQIXgAAKCRBRpoWA/2kWsotrAJ4z49iqbPtwpgO6ejJECj49LeMinACf
  bGofnCJ8e4cL5OoL7eFW5ancTxu5BA0ER/0n/hAQAPH8yN5SncUXBzP8WdTsLQbN
  +eGCGh65e8JYt1ZomY7LQYnUS5paZ7exD3YRcEdLvo5i2N7ntvBBMad7Z00k61mQ
  9HxEp9AUV4tNjAcELdUNTzYbx425UtwtcJCCrYOw1QGcTGuvEy3pGWOxTPJul8kb
  strYIVXoslbH8UZHpf7tmLCTV6e/Ta65WeVKVVcxC+PORIRFIq+Ft6ynJIIXIkK1
  LGn68yV05mlzWhohZBixkMr4Kolh6hwUZNZvfc3aAAc0z0FI+YqmOgX2SifVhAOe
  niA4fI8u0txDwhARATIp5ES8epCXvvI06EplVJUmpeX1nXs1GegOrFJtHjuNkH7I
  9irNIQzXouR+PBE0EhDgEkGQ7hM6xAk8khnoQUZxYfytaZvpRGvXupFPWAbhY2EK
  Ag4W/k5UMz4zS/gBHOcWUqOC+YRrcfB/9CfFz7/p2YrCPXeQD92p54nfJwtGIEKi
  kvTd+4Qg0qlUXxdKZAoW1p+8lO9Z2UeypmmbR/ixqQzqDJPyt+mMaQxom8trdi82
  Q5D+CDoRHsDtdCmeocLhjuNgqEfPTHYBvnkD7daEyJUlFh6Ir/s31bQq/vy4JZuo
  3QUwn96upPvYdJ6Ova9+AvQejdVgECi6L4re8unX81K0Y7guTR6R67n1mvhvA2P6
  sXe/m2mJU4Qzx6FV6iIrAAMFEADafXKtPRTuPNSXx3UIEfA+eN/zgdeli8wgL/I5
  XGYt9N61Yk+CzayNGgdd0dW/wEKjeaARylzh4Fnt8flciXluarVvhbTKZ2H3cGEk
  fy8K6+ciQZWc9xXyIalitS/0IBpLEqH1fysKZkdsEaqabPrft/233WY0NT8P/dXG
  p6ZIrDLS2QHvzu6+jiymE95eN6sXxN211S4kk9ylsq2eRTNTLIvG4SEmb6dsZ/XH
  fQ2vu5B83DI1K/tZzOdUeUnJ/LrmknHPNOyMoFzjr35m6avuQNi6W5DsqjSnowfh
  7Q59ycRYW2Thqenigukjwka3vtDgBQmL95q1ChL0rrU+ilAmFZ1Hql+Fy5K3a0Ez
  QtLg+0Up9EqUsdBU/+agIeR6abS1jk4ZX73sWgZhoyy/J2TtUNDXkyu8FM1LwMbZ
  L9F2fsAXUKzP+7Ec8t72Y1oCGdnDhAVZ6fP331E860urCU7GVew/B4mP8ntL9L0O
  kR5LhDHRoe7CguqFuP2fK0mMeD0FOzCJax5jfeFlT8DVwyZTcvifPUd6rIXuahLZ
  Mxdj8jc0aiwSB0028D24i4NfstKte/CqXNUwFbfvz+gGyHjJxvi5C7zxyHqwNIhU
  oByeBFBpaLf5eQYAYbTOxN5GqM5X8EZsFiFNTS+4iq+SlJogINVjiYSNaBaK0RDl
  XBsV7IhJBBgRAgAJBQJH/Sf+AhsMAAoJEFGmhYD/aRay0pIAnRKVCvAwdHYoVWQL
  zVPFqfdKGvieAKCEVFYc/8pBcdFH6X/+68UlQbSqrg==
  =0MGk
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.250 Alexander Nedotsukov <bland@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/D004116C 2003-08-14 Alexander Nedotsukov <bland@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 35E2 5020 55FC 2071 4ADD  1A4A 86B6 8A5D D004 116C
  sub  1024g/1CCA8D46 2003-08-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD87tOARBACkfv0/19ar/kUNsj2vL+APjo/cx0A0bubEmaPhwNuLOjtafdNm
  /pUULYi28lDVDxQJ8UM1voqrCcue+finCyy+k2L0nR37tlUA4t/+GH4gq4y2xL7S
  o/D5DqHDA0cTDAIQCbdD/rj3Z7nJw2Vkn3tAwZ6NUXV7OdLS+csbpJIjmwCg0HB1
  tzahpgegUe5XauCly+NXNMMD/3UcnNA7kBKSZMcuOVq7TkqYYvQZPoroK3yYcAZL
  Yo4WoPEyjtlD/ZpZVysQiSMxLXRHjsEbMAMZL7Tx/Sav01XUiBHBGDHXaWWVdqmg
  efxtBeoG7MZxAAXBLfcSeV0bjkd9oGWW/inHrl0NgEljZQqo1kbIEb5asooyT18v
  vZgjA/9l8xZdOlSJv7Ct+VGrfMStMmpBCn7IRSjeJRq2pNe0pbJtzXAnAwyrB62X
  gF6n7ONKdLk/WPihRdfrc4BZnNIWZU0q5P11rOENQEnToprAOYebhmS6cY0lx0SR
  M00HVTTgzsNVWDy9h+uOobicBSHPh2La7KGnFRtMb6pZFg5Y2LQoQWxleGFuZGVy
  IE5lZG90c3Vrb3YgPGJsYW5kQEZyZWVCU0Qub3JnPohbBBMRAgAbBQI/O7TgBgsJ
  CAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEIa2il3QBBFsAUoAoIGf7gn1DPL+Miw3/2W1
  YdJPT3TjAJ9LOVjgV1mZks+FjRdl1IETcJ4fPLkBDQQ/O7TjEAQA9yIaEvU/Vbj0
  L1xFjIOGEyM5vFvn5xP2LibOI7hUH+cMDaWkBgrSLqsI7k6P3HSTVWpkKUTl+vJe
  OJnIx1gFE/WJDPK5trnjzHQI9kWf6j8EREXCFuuvDy3QhuJiHTjB+I8IVYh+oiXl
  6SNo0ekvQd6KZlkPUXy8rczb8Y+A7GsAAwUD/iPYrIWC4xSX8kL6HFjaE2fS42EW
  iyfyb7slFSE2xtRf+xZyBa2Mu5XQsg+vJcSBsjrxpYdd+OuyTLuYRsYvuLZnB65H
  tTli1/ous2J56useJyeik9wJfFyZBlOtmw1QFLxELly+XgKiyGRNkTrws+smyFjC
  GWwhlhc40r824oWPiEYEGBECAAYFAj87tOMACgkQhraKXdAEEWySXACgwFVr9ZgH
  TYnmgWGXAmQWvJV+xAQAn2HlGDmOpuTDzfO5PvXOOWnFjvIt
  =bcPN
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.251 George V. Neville-Neil <gnn@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/440A33D2 2002-09-17
        Key fingerprint = AF66 410F CC8D 1FC9 17DB  6225 61D8 76C1 440A 33D2
  uid                  George V. Neville-Neil <gnn@freebsd.org>
  uid                  George V. Neville-Neil <gnn@neville-neil.com>
  sub   2048g/95A74F6E 2002-09-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD2Gwe4RBACw78PVfE2fA9U0mISJrV1ohjdkzVTly0WQ/YwMgyB/J/Z/M35G
  zIc8yKi8YR/6QYGqgEzeKAhrUIDyBfudhaJ527gyR3Xi+QHgWMQDvd41NlqM5DBn
  yIVKj10DmDYjcHm29M1OHAkXKZT6tHCqp1dKFD7EXtY1bOakvN7TIKld7wCg6AS/
  iPmIvGE7wpFlcFkYIjjL4ksD/iKpKneEwB7dEksyDQX8l18v58x0lH334WDgRO5a
  X3Wlc4He8b3kWzBWK0z81XE8Z7ip0Io13LHhamLp1P1eDX4sWKQpJmdRtHziC9R6
  4GwW9P7aCUCCf91XxaYEU2j755u1Zby3gF1tbookwO1iXQERYuo3ZHezH1bkdRk2
  HNecA/9+HCfVESjRFPfOEVqljx+Lm5atTx5VX/D/6iprDUARn0YgW5xrwM8doeNI
  UxkBOUszEUPDpXPnMI5RWB+0siQhZl3yX+lUPtASrEj84rpOSXZtNPAkHit/iwva
  pW75gZjt9yN7IhVQVw8O2OMTRGNoWsshzKzznqxNP3p1JYYq/rQtR2VvcmdlIFYu
  IE5ldmlsbGUtTmVpbCA8Z25uQG5ldmlsbGUtbmVpbC5jb20+iFkEExECABkFAj2G
  we4ECwcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEGHYdsFECjPS6hUAni/U8Zbrr+TFHLt3
  cLg0VWnWxCI/AKCNqxRmA/HlZLPRzhVCQODgfbOG4LQoR2VvcmdlIFYuIE5ldmls
  bGUtTmVpbCA8Z25uQGZyZWVic2Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJDtkW7AhsjBgsJCAcD
  AgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQYdh2wUQKM9LtQACfTi75crWjtxxVJUmGSn2+
  CDnlCesAnRqM+XSv9/KnZ3O/GRtpkNwT9NCJuQINBD2GwgUQCACvJfoCKfRo3y1J
  kaisLLtSVsqCeF1mlwfBGyvD0Lu0VnDGuy9aHExafNEbUaW+OQe0YXtZeX70CUPF
  nizBcDEsHEj1pC9HoZCSoYXtqORBa3ZIUwz+jJbjHJErs7XM/EshhAollC14rXKt
  K7+UVCw5JkCmialF7LAyWgqeBilwtKUBpIaXquf0/qws+uOikcZb3UttamQFUW0Y
  l4KKHP24cvCOXSlx8Kl9l2rQzfedjQPXI98zkcR3SEjZ07cDs+mQOTax2OgVS3F2
  nDUEqLQmAiftHFWQ0h3RBpEYLGTNd3gXXxJPxZdR7YIBnxvJ7RZM5qGgZfTc0Jm4
  aM5s+As3AAMFB/0dVB40Fvk74U6mwHLMwEkzHiZoVVZPBUMsuqb3FlgZrMYmwa3q
  APNhPhWSO9pLQlPJ99nFFj1lRUU7OO/oihsdKLEfT2CT5tqa6fAWoiSQIKBBbkrm
  bQedeXPWtvJezS0FY17rOfK8242Lnq+djS8ihBxSKpCVbwWO1DPktu6hGzWQz+x2
  B91jbMfM9/n00xEkZ4Z2H0dSZNY2WKqK+MkqAiYf6uJBs7BZV391WWQ1fagCP/Tf
  HPM0gDnwFfqSJmxJzPm3upTmYgoSRqri7NH3Wec5pY15b67JFHMpMFbgauEsiDSi
  CCk4YxHfge4SMe6noPICAjN6PCkIMDldxi+ZiEYEGBECAAYFAj2GwgUACgkQYdh2
  wUQKM9KJgACgwzfFmUB4diy5sTzLVLE3TCqwnJYAn39ByQnv/FeLGSY/blYrVsQK
  aCpC
  =SotO
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.252 Simon L. Nielsen <simon@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/FF7490AB 2007-01-14
        Key fingerprint = 4E92 BA8D E45E 85E2 0380  B264 049C 7480 FF74 90AB
  uid                  Simon L. Nielsen <simon@FreeBSD.org>
  uid                  Simon L. Nielsen <simon@nitro.dk>
  sub   2048g/E3F5A76E 2007-01-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEWqLYARBADUgEaHYK73qi4nXVO1DfcVKqzWZw0lDYXv3mVQO74Y41hP7QV4
  IyvRuuWmKK0vm+ibh4WQTRGhqeSr+tDrgUIqs/tavDVx27DdBeOi5fQwFiyM0s3B
  1o3VOzfmW3nOEAEEfAd/zQJVrz0GG6ao22zFSVRHEpJle8QD/HTsZ5sWIwCgiYNX
  Ok6oK9IdCky3kl0xwE/wkpMD/jKoZaj2/rc7t8ZtwBf9mQFECou+SsM5YFFMx2JV
  nHShx/6z/d1PWu59fnPOP/t+QkqBa4ds5msot4wJFqsFwuTmtCYySsK8j9yBbh6B
  KH2Iyjwnr3IFU2PopIxzscuGT4EKbLes925X6tjCfx+r4uGIVSJ6Xzu+9jGXK0KI
  TZshBADIuS+wneCYZ1Wnc/cwaG3SMXaVTOkThQS+l66o3BfXX77TN0HbjB+/CmP/
  lWjcUv4tTYfmI5kQg4pRA7rSEsMBwec19CIy+mf9QD1HDVNGex1tGdGNz7oaOvwm
  oT2nug8mCt+77q4ESQOmfHzLjIQqKh9D8zX08atp7EVhHw2sH7QhU2ltb24gTC4g
  TmllbHNlbiA8c2ltb25Abml0cm8uZGs+iGAEExECACAFAkWqLeQCGwMGCwkIBwMC
  BBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAEnHSA/3SQqxOqAJ9qfsJx+6hT6qXy9k0Hkuto
  pyh+lgCfS+cAvWkzwcTlZwmj7xnVMqex1T2IRgQQEQIABgUCRao0HgAKCRAV1ogE
  ymzfsoOMAJ4qsIQaHkhYT6FB06o9Hjd0JElbzACgkPVfATTcp5dDhiry+UMCPxfl
  4Wu0JFNpbW9uIEwuIE5pZWxzZW4gPHNpbW9uQEZyZWVCU0Qub3JnPohjBBMRAgAj
  AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AFAkWqMP8CGQEACgkQBJx0gP90kKtq
  rwCfc6UlwvCI+OQ8PV4Y7xVVNK8ZWLsAnjAOOQET1C1XacStkK9icK7u/n/fiEYE
  EBECAAYFAkWqNBwACgkQFdaIBMps37LD1wCgmeJUFusBpliqQMpOYaP3KL9/HDIA
  oJox4FwHo8yhvqG7ww92FMeknNCxuQINBEWqLa0QCADNQVSiZOL9KwsEGkCLtUGQ
  l7hmf9iuis/GxokTE/9aPYiCKx29wjo4b4pURS/gHdNGU70KNfqli96Q1zlS9CGY
  KhQoce0ZDOxpO/6ZZzaOtLw5x2/8M45BDJU45STx54+F/7Lt3hZMNMlNvjZGF/W7
  f5vcsPHqGAyFjDkjuL8QQqhsbaPsCTlqngFYh8/4F06+cd4GM85xGu/LM9M91TP6
  9ulvz4H/5TiUNvDjt1e82soRhwY9bwHxq7b6s3Q4Wgwo9l2Y2oW4T+TVpcCvgu2D
  vUSXo4U1ygPFl/CQ2Mz5IEp7e0aanzOU5FhMeEoAkJewRq5747noEcnygiPUuoOT
  AAMFB/9KyjWpXwovVjmNITIB1JPuZSO7NLhA10SpeFz0YXJVIiteQcHnUHOUn+7i
  tO8XbOg79a2Pz/5tLuX8YqNQQjODFKpFnFymlFr+aPpzEJPoXWHG1FkcM7rjmLpy
  gj6eokmEdQdr5CflY+IkJMNC0DxDfhsI17fQVAsaScWgnmSgfCNYT7uPFw8K8omH
  WawyIlZuAKa+l1Q03IFt0oDLqLrcMK7DnSJvSkyM7WcH+3ObsMaCXVziD9LOlW5B
  M3mZyXS3Z5A8/menv1lRYm7kxCt17HEmhxnHM5waqFyK0y++X86lNpwmBQZgzTN0
  2bCE2wlPqyT1LCVu4s9RAyET4hy6iEkEGBECAAkFAkWqLa0CGwwACgkQBJx0gP90
  kKt1pACfS9WAfr2P8Vx/ps3WYdd8QYumnQsAnAwoaIe1d968x4FIKOewpptF/JdB
  =ggBj
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.253 Robert Noland <rnoland@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/8A9F44E3 2007-07-24
        Key fingerprint = 107A 0C87 E9D0 E581 677B  2A28 3384 EB43 8A9F 44E3
  uid                  Robert C. Noland III <rnoland@FreeBSD.org>
  uid                  Robert C. Noland III (Personal Key) <rnoland@2hip.net>
  sub   2048g/76C3CF00 2007-07-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEamZvMRBACgUM3B+Z/7yw5DtYP+4jNaSvvJBNPtLbHeCcXzAytD/Le3Tx/g
  /joJFJZS92agbQSt6p9SPnw1xguQ2YMdBQ5LFbE5ZgrXnDX9JUWjhyjTPKRbkFPx
  5G+JkTG9I75/ZVq6AhcOjXwsq/mkANhu87uOPRO2Uf/e01o3CplYIjRVPwCgiqwz
  wycuIxPvmWX3ao5gkV5iUgMD/2cVqZQ/uareIN2HF559LZkfjGdBA7U4H1cOD7hr
  pK27HTNcSAMpHP368AY5nSEUezQ8iOArCxx2xYMIvyxeaQ5wFgQ0kuwb21JieUdm
  6+cQ3uynJMSVVic5T4qoyC3mpu00VNBpCLJIk2zLk8CPDPQot6yB41622xXXHaix
  1efSA/9oJBP+6Ffdrni7hxAEgP2uG/lXQ/oG67UljMC1LFkiV0irE9O6G5UXFEVE
  FOQfXmXqLRoIjWaqDLdfADerSl6jeva70UfbiGfxHHkbltMZi2v3Xd6H2wmZKcSl
  RDYhdvNIhNDXfGAoaYneHN+JWYPDYebG5MyN1QyU5+kB7n7grrQ2Um9iZXJ0IEMu
  IE5vbGFuZCBJSUkgKFBlcnNvbmFsIEtleSkgPHJub2xhbmRAMmhpcC5uZXQ+iGAE
  ExECACAFAkamZvMCGyMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAzhOtDip9E
  47ceAKCI+rqu84IxKD8Rb+a1hL/+NqHotACeIg6ZGwFCNA2OOUchxF3hXvJ+mfqI
  RgQQEQIABgUCRqZ50wAKCRACwq9DxPQf7Ay9AJ9xShA298xcySmevKvX8sWC3LQ4
  iwCfbsQ7+AB2L4j25YgHK9CjF6f8s2K0KlJvYmVydCBDLiBOb2xhbmQgSUlJIDxy
  bm9sYW5kQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJIhOEYAhsjBgsJCAcDAgQVAggD
  BBYCAwECHgECF4AACgkQM4TrQ4qfROOE6QCcC085r5aDgvzVDPvrZU+pSitB+BgA
  niwufou7zDg3AJGyf1MeuuFaZ1r9uQINBEamZvMQCACOvnyHYPRaWC7fFfrdqGxj
  C5ZnjHjYTg4vIUgVmPE096H+WflesmgOZ8bQH6J+3Pzpf+l6HimYtF+gMvDLIz0I
  HD1K2z75Ne6WlPKh8Is4lty1+knbOIDLqCSgFWcU1hAkj+Yr//oqUTlJ9qIrghoj
  L4w7QdMHGb7jMMLL/VHg+MXnQliD/UFAk9oF+/UbTfQwsanJXaydby0yjmXecyMo
  X20orSA/UKJe59Rc7sGOHf7uFoVByqsWQ/yesRmVsjxMNFGNMz1ekKFKHop7xcAj
  8DLYnrvdilD3MuC28USAZjSa2b84+oQJADQL1r+wT1bqWCEUvaIqf64b3Tpt8bIf
  AAMFB/9J9pOfPljyE3D0jy2azVr41mK7FG32FBpz4S1SIeq8DAz9OI+XuCoXd2Ol
  FA6oSepyBxG1Cz2dzhkobE3COPzwS6jRzPdsmZtkJ1Lp/t7w0FSMlOYqNkdD9OCb
  OxraGoL4PfoPgCsH80dY/On7e8COQs6rRPTOmx+FGqkdEaNXVyF8A7EoIUNi881j
  Cn82QjfR4pwFJ4KNeJRt+kBVE2j//VmsqlMcc1xBPzSwcO2YaURhF90qB9ql+bZx
  ENkoYgqdbkQwcPugdKJm4GzaX7OhdGprjH/E7Yj7fFmXhE2VsyQ8heGjKrRHgy/g
  4mTYKTTJnYHSXO+MThJ6JPwcgHxUiEkEGBECAAkFAkamZvMCGwwACgkQM4TrQ4qf
  ROMFAgCfYpxRT6ReISfiSqGLMBQndCh2ol0Anie8hp/BanOvY2jOiUUcfvyhIqrZ
  =bQIC
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.254 Anders Nordby <anders@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/00835956 2000-08-13 Anders Nordby <anders@fix.no>
       Key fingerprint = 1E0F C53C D8DF 6A8F EAAD  19C5 D12A BC9F 0083 5956
  uid                            Anders Nordby <anders@FreeBSD.org>
  sub  2048g/4B160901 2000-08-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDmXNAsRBAD0WcmPy11DRvDsEpadBPCATmPrvAImfj5XjcxBAJlBJoc9fiq4
  8OcnipVdId6STdVKvB3K3h9aNsb75+rD/W3nMi8MumjyXJoHAf8d68cnjppizcPd
  uQPOy76lkbiyV9OYBtaNQqmU8hE8MTr5Kew9NBCoC4SB4NX8kVh8iglrZwCg8J4F
  ltBYDz+Z5ZGoh54fnYN6IAED/jO7ISCvWbFtnzCw1FOghcgueqrWoy0OYKq8ZfuO
  m046fuIlHcswJOKLLexTajsYAC0WWe9H3SvKvv1etexMh5SsrgWTsSuIvlPfG4oj
  D5vIYqvH5NiqJdh9qiFEzGsv44jgESDVy9qaErbXRVe9htuRZqbtEPnB5cRRwTr1
  WhfuBADW1VLXj3UGw4OeBBd5KPIYXCx7RKS4nfrlBCqMcIaiD+K42U+7PXEJB8uM
  2sJ6uRYs0j4tTLBbDC2TC1QfT5NIVLG5wWkIh+jL7PODH+i4LF8n0pQyuLwJOFAx
  s6RIHNPB2fdI5sqB9lMIBszlb896wVJf9PPWFAt/5Aekw7eTLbQiQW5kZXJzIE5v
  cmRieSA8YW5kZXJzQEZyZWVCU0Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI76xZsBQsHCgMEAxUD
  AgMWAgECF4AACgkQ0Sq8nwCDWVZnYgCg4fzk40pYLg3iNayO9dDNp4yHS/MAoLi/
  WCYhNOS0TMpap9SQXC/2e0MZtB1BbmRlcnMgTm9yZGJ5IDxhbmRlcnNAZml4Lm5v
  PohXBBMRAgAXBQI76xekBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQ0Sq8nwCDWVaoNACd
  HR57Uuyyti+OqVr4zaVEIgg+bYwAoMcFR3xdqArQmp561541p+k1IBUWuQINBDmX
  NGsQCADRkDqg2uW9mn5YCXlzx9KlhAfPRny6kF4+B+ga0ZaIzJng2pY8EsAxKn88
  yH6ERs/PYdsy/AyksG8vzuc9CalW8JFEc+kvtJIL0HhBonlInaeUWHPixGEcOPcW
  ab8dPhW3zfEgOqquky21d8Zg+G3Z29tmKGcYKSQgt6W59z7vITK7+gv7tOGp2IpZ
  1kGqPZn+JqvB3n/uWo3rTxOGA/tduMwfESA5gHmEzKmU/17yIkE0SflKOp0VIGdl
  Fp1A1ULJDDVXjtDkxFvZ1I+WpqF7p9FCgy/OHUfUa0py3uHIEKMahqpAZ9e8D+GI
  nGizPR33ZY5PfM72ABXeGhFnweP/AAQNB/9HPBzxoJJFJNLyosSlI+Wkmh51K/nC
  EawQG6a+tgL6cPHgJQkgthPUywkI+2g7SUSurgPz0hRCPg2PjHP3PwVhjKzUgfAj
  y9eVnu+JSpst/a0Y5LEQdNnwG+Y+Cs0q9xj4T1VXw8B9fA3y1wS1a13zCQjfLrZP
  ziIGjHIBvpOFrSU3ML1rRaVfQpm2wQXsGHzjkaZq7HQy2EOVLzik34XkPBY1DrnY
  nSEwSurfjTrKTLNYsN53xCGwJ2w2347qXr04j87XhRmGCJQ/Nrrin4z4LQ/zNm5Z
  bErlts8PAfR13kqP7rx/H1n5obhpOoXUqb4Rm94c0r/s9JRah9ppgADRiEYEGBEC
  AAYFAjmXNGsACgkQ0Sq8nwCDWVbTvwCcCG0X50Tq7V4NeGgREttltmR7UlYAoOgK
  1OFsIdCCq6JjrwvfN7ry3pwc
  =clge
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.255 Michael Nottebrock <lofi@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/6B2974B0 2002-06-06 Michael Nottebrock
  <michaelnottebrock@gmx.net>
       Key fingerprint = 1079 3C72 0726 F300 B8EC  60F9 5E17 3AF1 6B29 74B0
  uid                            Michael Nottebrock <lofi@freebsd.org>
  uid                            Michael Nottebrock <lofi@tigress.com>
  uid                            Michael Nottebrock <lofi@lofi.dyndns.org>
  uid                            Michael Nottebrock <michaelnottebrock@web.de>
  uid                            Michael Nottebrock
  <michaelnottebrock@meitner.wh.uni-dortmund.de>
  sub  1024g/EF652E04 2002-06-06 [expires: 2004-06-15]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDz/lNYRBAD6n1LJ1BQMhRrjVBC4JQVBh6PBBM1cdbhOMyMgX5G4wacsb6CH
  bNY9UAPAp7Gfx9GPPQkMsQiMSuLCaklFfnlyqmJV0xsXx+P5eUodc8x5OtokTWKF
  gux+FSGQNKC9hEkWAOpqPN8y89RHgk7S8epyqImmVh7jVqc5I36A6/nyNwCgrB3H
  bvi4Drig8zKzYc1DRFpOE+0D/2rL1DP4ri8w9VCTn7VfJ/uP2erRQsfZDkYbu3HN
  eUEBR2zr4QR538mY5IlKis87+noYOVvgaFBfVa/eQD3xVEzy0mNhErSQK75+im0U
  rAdF3CDEAbt/nGwbuh24KcaOyqQpaNBxvzDNdICADSYpsNj4sLz0jlxLpEHPFx3T
  HQzvBACSHzXKnkb9k8aePTUJQXKcml5mCDQJPR6u6rYK8pe9TOEmLA4w4FOgbXae
  cPNYv8nLKtuyjehVTzvV+4ktuMPXsF1Y8SrmexJWsiLO/TF2pYDXMjB7LaIGTK5r
  cVdArpC6ocMfACIWtCYZQ1TIKDbyZ0uyfPQmj5uc1lFkTDzX07QlTWljaGFlbCBO
  b3R0ZWJyb2NrIDxsb2ZpQGZyZWVic2Qub3JnPohlBBMRAgAlBQI/Gm4SAhsDBQkD
  z34yBwsJCAcDAgEDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBeFzrxayl0sKI8AJ41OXMiupy5
  Rsdvi0g79QRxn3A+QQCfSlp7i/ilZ0HsY53FZVvEesAzljO0Lk1pY2hhZWwgTm90
  dGVicm9jayA8bWljaGFlbG5vdHRlYnJvY2tAZ214Lm5ldD6IRgQQEQIABgUCPUHt
  HwAKCRAqx4djq0R7TjsLAKC2+xaNwzlmPOiciH3r2UMXWelSSQCgjp1Ccn7KKZU8
  JbJKeblYOd5mdBqITAQREQIADAUCPtf6PgWDAdeSEAAKCRB2rO4B/qKj/iLEAJ47
  RPw/TfOBwTi/Twy4bLQ1/ESs+wCcDr6yapPrSalhl2/ZTcYNA5/QtBiIaAQTEQIA
  KAIbAwcLCQgHAwIBAxUCAwMWAgECHgECF4AFCQPPfjIFAj8abm8CGQEACgkQXhc6
  8WspdLAzYwCcCQhe30GiQE1/wJOKFsNCojh549YAnjEOaKibthqelUfOxfM0aNjg
  yi0eiGwEERECAC0FAj7vBPwFgwHgDgwgGmh0dHA6Ly93d3cudG9laG9sZC5jb20v
  cm9ib3RjYS8ACgkQEFgWhcUhCX6ecQCXaLPLqW22Nsr8rtBzJgYSMStJVwCggirL
  XuYNu9sTSrMPZvZrIonU1T2IRgQREQIABgUCPu8rOAAKCRBLKkiX052g47mvAJ0e
  D22tcuXsxh7kxJt1M3k+HK3zkwCfZ5Gp7XT1/5QwTxz1/qBw9+/DK5S0JU1pY2hh
  ZWwgTm90dGVicm9jayA8bG9maUB0aWdyZXNzLmNvbT6IRgQQEQIABgUCPUHtJwAK
  CRAqx4djq0R7TvSMAKCvUNGMzBNDxh/ud0bsd+Q5s1NgNACfbbIyqyv0SRXQaBVG
  EZOV/IqXwxSIZQQTEQIAJQIbAwcLCQgHAwIBAxUCAwMWAgECHgECF4AFAj7t34gF
  CQPPfjIACgkQXhc68WspdLAD2gCgnT7aSz8Xl5xcPsNmionCS8ydPx8AoJEeYBT3
  JV7fbVpniGBaDhxwPfJFiG0EERECAC0FAj7vBPIFgwHgDhYgGmh0dHA6Ly93d3cu
  dG9laG9sZC5jb20vcm9ib3RjYS8ACgkQEFgWhcUhCX5cdwCdFVRkxIwY2e8UBlFD
  0ZHphsssjOwAn0t3+rPg5PQLRxGkOUn+0xbUhTgYtClNaWNoYWVsIE5vdHRlYnJv
  Y2sgPGxvZmlAbG9maS5keW5kbnMub3JnPohGBBARAgAGBQI9Qe0nAAoJECrHh2Or
  RHtOGWgAn17Mh/ojUaq2wypC7Lgxk2aD7ZbwAJ9TNFfNY+tUb32LNUCrxe5hdfyS
  C4hlBBMRAgAlAhsDBwsJCAcDAgEDFQIDAxYCAQIeAQIXgAUCPu3fiAUJA89+MgAK
  CRBeFzrxayl0sFpNAJ91EregVsaf77emPMy2tU0r7TBWeACfau/Nv9ZgZSBWSG13
  AllSOYqbIUmIbQQREQIALQUCPu8E6AWDAeAOICAaaHR0cDovL3d3dy50b2Vob2xk
  LmNvbS9yb2JvdGNhLwAKCRAQWBaFxSEJfmJ9AKCo2zsgoH6naSKd3Rduo+7hfM7Y
  uACeO4R4dZBZNEPbaZPcBEaRrMW+4um0LU1pY2hhZWwgTm90dGVicm9jayA8bWlj
  aGFlbG5vdHRlYnJvY2tAd2ViLmRlPohGBBARAgAGBQI9Qe0nAAoJECrHh2OrRHtO
  vW8AoIuikn8ryz7dgs1TjnOgrXQekbpnAJ4mnjfM38IzIRiwYR1iljvkIFv9iIhl
  BBMRAgAlAhsDBwsJCAcDAgEDFQIDAxYCAQIeAQIXgAUCPu3fiAUJA89+MgAKCRBe
  Fzrxayl0sOG4AKCAoTHv/Nzk/fcSTiQWLxEKn2yYRwCeJjnKO5xs7Oj5nTg1BuGC
  J9kjTx+IbQQREQIALQUCPu8E3gWDAeAOKiAaaHR0cDovL3d3dy50b2Vob2xkLmNv
  bS9yb2JvdGNhLwAKCRAQWBaFxSEJfq8nAJsFK6NX9COUfRYJrkePGeSpUeVQcACe
  JoiaiD4BClMnupSxHIe6FJmHyK60QU1pY2hhZWwgTm90dGVicm9jayA8bWljaGFl
  bG5vdHRlYnJvY2tAbWVpdG5lci53aC51bmktZG9ydG11bmQuZGU+iEwEExECAAwF
  Aj7hnCoFgwHN8CQACgkQKseHY6tEe07xqwCglAxylGcu7GsXoz6OS+U+QNUbWL0A
  oPui61DotXxm/VZvblBBToTr4KwOiGUEExECACUCGwMHCwkIBwMCAQMVAgMDFgIB
  Ah4BAheABQI+7d+IBQkDz34yAAoJEF4XOvFrKXSwJAUAnA5LnR/voJz2mnP1Tkl4
  5khGcQSLAJ0QSEFiXOemfKbS4FsKF2a49Pa7W4hsBBERAgAtBQI+7wTUBYMB4A40
  IBpodHRwOi8vd3d3LnRvZWhvbGQuY29tL3JvYm90Y2EvAAoJEBBYFoXFIQl+rzEA
  l3vk3WJrq+S26dWPl1wGXyFjtS4AnRJSpjM6Ua7eAfS8Pfdk+UsfXJmAuQENBDz/
  lNcQBACS3xasZ+RNnFwCK+sXnnXQYbkHUsW/BTcUaTk6eyaEsSb/lTdz8uyJ/8ao
  xSuPr87ZEDaVFth5tEbFfJUd9DOYwt0QFRK65hqzY1MOIIiDiVUW8dVsdcZfokom
  r9RElz9VQre7vJwaSW1aEsYTvMZC9D9MNiPrW6oHjxUvWIlmPwADBQP/UYgPqe0t
  SYEJnnew99CSIGDMozRakmwHK5bH7bUkaFk3PSpk3a3EAqE9bmQI/a1SKBSCDdAU
  0Iev5UXbTbYF+0f+36UQqLxZIPb9hVU/ExjJnf056iFSprfYnJY1hVTR9kT67c8Q
  9fGK3L1CNVn2EF+UJOrtWcccUfE84lJ0aoyITAQYEQIADAUCPu3flgUJA89+PwAK
  CRBeFzrxayl0sChVAJ0RTya/2yxHW7j7mV0aTgCw3bixpwCfV2KBo9ZKGn5pojA8
  isNkDxI+R1w=
  =LE25
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.256 David O'Brien <obrien@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/34F9F9D5 1995-04-23 David E. O'Brien <defunct -
  obrien@Sea.Legent.com>
       Key fingerprint = B7 4D 3E E9 11 39 5F A3  90 76 5D 69 58 D9 98 7A
  uid                            David E. O'Brien <obrien@NUXI.com>
  uid                            deobrien@ucdavis.edu
  uid                            David E. O'Brien <whois Do38>
  uid                            David E. O'Brien <obrien@FreeBSD.org>
  uid                            David E. O'Brien <dobrien@seas.gwu.edu>
  uid                            David E. O'Brien <obrien@cs.ucdavis.edu>
  uid                            David E. O'Brien <defunct -
  obrien@media.sra.com>
  uid                            David E. O'Brien
  <obrien@elsewhere.roanoke.va.us>
  uid                            David E. O'Brien <obrien@Nuxi.com>

  pub  1024D/7F9A9BA2 1998-06-10 "David E. O'Brien" <obrien@cs.ucdavis.edu>
       Key fingerprint = 02FD 495F D03C 9AF2 5DB7  F496 6FC8 DABD 7F9A 9BA2
  uid                            "David E. O'Brien" <obrien@NUXI.com>
  uid                            "David E. O'Brien" <obrien@FreeBSD.org>
  sub  3072g/BA32C20D 1998-06-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 11189 characters]
  lSVmAKDF3kyQAZDAyz+21MQJnmJ2O5dFJg==
  =cMCa
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.257 Jimmy Olgeni <olgeni@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/6450AE47 2012-11-01
        Key fingerprint = 7133 AB4D DFC8 0A0D F891  B0D2 90B7 A98E 6450 AE47
  uid                  Giacomo Olgeni <olgeni@olgeni.com>
  uid                  Jimmy Olgeni <olgeni@FreeBSD.org>
  uid                  Giacomo Olgeni <olgeni@moviereading.com>
  uid                  Giacomo Olgeni <olgeni@unimaccess.com>
  uid                  Giacomo Olgeni <olgeni@colby.it>
  uid                  Giacomo Olgeni <olgeni@colby.eu>
  uid                  Giacomo Olgeni <olgeni@colby.tv>
  sub   2048R/1988BB4B 2012-11-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4556 characters]
  F9RpaqHRxeuchYZH3JlhZ4NLHKYCMm9vwnBDpa61tH8I
  =1fdp
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.258 Philip Paeps <philip@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/C5D34D05 2006-10-22
        Key fingerprint = 356B AE02 4763 F739 2FA2  E438 2649 E628 C5D3 4D05
  uid                  Philip Paeps <philip@paeps.cx>
  uid                  Philip Paeps <philip@nixsys.be>
  uid                  Philip Paeps <philip@fosdem.org>
  uid                  Philip Paeps <philip@freebsd.org>
  uid                  Philip Paeps <philip@pub.telenet.be>
  sub   1024D/035EFC58 2006-10-22 [expires: 2010-10-13]
  sub   2048g/6E5FD7D6 2006-10-22 [expires: 2010-10-14]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 179091 characters]
  Vxk4GMyfzQpi9Sd1ZvWLZupmKm6i70IoKxfppi/HNF3fVt4u
  =srgn
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.259 Josh Paetzel <jpaetzel@FreeBSD.org>


  
pub   2048D/F6F63F01 2012-09-21
        Key fingerprint = 1D8D 506E B58C BD10 DC8C  97E1 D6AD 8621 F6F6 3F01
  uid                  Josh Paetzel <josh@tcbug.org>
  uid                  Josh Paetzel <josh@ixsystems.com>
  uid                  Josh Paetzel <jpaetzel@FreeBSD.org>
  sub   2048R/F32EF801 2012-09-21
  sub   2048R/51F1335D 2012-09-21
  sub   2048g/9BC280CD 2012-09-21
  sub   2048g/CC793500 2012-09-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 7973 characters]
  Nl2zzZmlpV4i
  =ExWp
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.260 Gαbor Pαli <pgj@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/9E3F9BE6 2008-04-17 [expires: 2013-04-16]
        Key fingerprint = DA0B 2143 0FC8 EE5F E211  D329 7D4B 6E18 9E3F 9BE6
  uid                  Gabor PALI <pgj@FreeBSD.org>
  uid                  PΑLI Gαbor Jαnos <pali.gabor@gmail.com>
  sub   2048g/A780C60B 2008-04-17 [expires: 2013-04-16]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEgGzt8RBADdmkWC/Q4tpLhYpw9oidgWjyRRx/MgPRrGhtAvVdNTjbVoT4bl
  5e+v3CHoBih7KIh0BVQrux+H4UJ1Fou1wwwCrPH6ismBR5P9iZEGmBR/K0+1gBph
  /aUBANM1QG1FpAKMsYytqXiNk7mH/+oxomsbXBg8ZFGzlOWCwp3gvMZBGwCg7UY8
  YtV9L46nZMFIfzlj/tkNzh8EAMeF8nLv2qFsBT3ihYJRb27c/GtsnSUCQgwU5CVS
  Zx0QVb/zpy0syLHO+AeJnUIQWBKOhPpysXRlyMpjDlPu2b/VS9av01uLeHCCR9YE
  G/Jp4mCNswD0RLoQh0WrNtdr0kR0htr8mZrkRbZo+YoZPCdp/lD5JNq6fkS/Dgc+
  OGBsBACIOunHi0iEMnThJNznfLSA4hmjSdkrI249U5Ie8KfA5aXxaCX5o68tMgUV
  s/9hUBIc9cKoAkUf8t1XEADTik544HYm9FNULU55K1yEoG6dQrVm1HYVSl7uklE2
  mHkkg15nqapedChp2a+UhXYK4IthrBYcI4YVvQMBsMIFvo63krQqUMOBTEkgR8Oh
  Ym9yIErDoW5vcyA8cGFsaS5nYWJvckBnbWFpbC5jb20+iGYEExECACYFAkgG0YIC
  GyMFCQlmAYAGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRB9S24Ynj+b5rQSAKCs
  f7zv5XU0wXzKF9Y/9kIH2CKg2ACcDIvhQGclbBZy1NWr96IEkesPVd20HEdhYm9y
  IFBBTEkgPHBnakBGcmVlQlNELm9yZz6IaQQTEQIAKQIbIwUJCWYBgAYLCQgHAwIE
  FQIIAwQWAgMBAh4BAheABQJIBtGPAhkBAAoJEH1LbhieP5vmlK8An3aLBPTXu/f0
  dWAovygPqgvjreGXAKDUrndv2PP84EhK4f4HDDwfeIVyPbkCDQRIBs7fEAgAyLRw
  XdnvIKENQFgcjI2XyPtcbe+mCs2miAdRWKPRq+RuVLu7ub1kYK13W9pYTJL5LAiF
  TBVm31uuoiN/sQaJMDz/Hz2DOLRsEcb+d5f/9ssiPUxMdYKnE+kYwXRvm15y6Z6G
  dNhFZWleNpFRuPYqy/HaUb5q8/quF5VcH/cDVS1tSTErPtM7i3mmnJOpdIdBrCPe
  VVJXZo5MWUp1wG2IIuyap8ddM5S/kHhhyujLxLNDnlTxYogGZz0qad/R3LeiYTfl
  Drn9cZzvFdPlmrSvdw78RH0tB09fRLoI8KjGHi/bTiF9Pai75OUwVMv4PmxjAF6s
  OLU9q8zGpr8XE2ykwwADBQf/XVmkCPL+BRd45e40ayCo4sqfMoh0mK6dP66FmO90
  tAHtlIfkK74mcb/XrHC0KoX7c/TSaG9C8uJ7NGYzEFQzlzY8LlAfW/P+LjIpXjk5
  frEItGm0fCNU/+eBwcobO9gfWHDHucfocar8/pnot2PhwJpRFy1/xUa8oHXxNfW5
  IXnb67uCDPl4xFy9GkPPsgFZ4QI9+S7do0XYDEwfvzELeNTANAzMK+jIs5yzJ7mB
  mwI9orFltPfmc1y/EVc08LlR7qCsbosb/HMHO3jaMeKq1NIHyzRd70RZn5ow4B0Z
  zPQTJCWzfM0L5vAF96N/Rmrigwsg83+dE/a5e2791WRCRIhPBBgRAgAPBQJIBs7f
  AhsMBQkJZgGAAAoJEH1LbhieP5vmWAMAn2t7GwTeP9Hq3t1I1uU8AUGgS47cAJ0Q
  0CAkpRuxhi2FZn58aNBhvQPcog==
  =JvPF
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.261 Hiten Pandya <hmp@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/938CACA8 2004-02-13 Hiten Pandya (FreeBSD) <hmp@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 84EB C75E C75A 50ED 304E  E446 D974 7842 938C ACA8
  uid                            Hiten Pandya <hmp@backplane.com>
  sub  2048g/783874B5 2004-02-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEAscLQRBADERe+RX2eJpYLoaJ7d29B8YcTYzNlsfzghM1R1/Dx2RDy5poKa
  Jn9j+Iptq1qS9GkTHXFcQh8LT2K7wnE/MZTCxkZvg2ZkfQbJ4Z+0z3A1A6Kvg0tH
  X5aqmPUeLXvnps7nqZxkhl2ibcjhH/VYZK3mdRikd1wtJD1EhbbeqaR8BwCgkQAG
  vdJHN9gfjLLcM12EitkjoUcEALoo1bPoULWd4YhVH7W5L3Qp0dr1vf5pYC/V7FQ+
  8yPXZtGzMvIld8iX1sv/zsw4EoXXsaRzJo/ixdCS1WYBPowryu0G/LX5w0RTTGHc
  ihcHLm6ZmyNuIsTQ1ifLNASJoLkNBlQAuA0VG4evAujrmaWyEHbbIDSQKUJOjL9u
  jb2HA/9pycrr3+735Aa7B5jThN6p1XEC8GQg5MDx23QnTPj9QHXH4qs7s+hwxZq9
  3WkVFBcJtDBi8PeEVqfD/QPeU3ewbnNnfaF46miGV1iG1mzU4zMq4n5oBdijf5eL
  cRRdOJytYKTvlSCe8gf0MzfaB3RqD8+Cjcs3PtQOy1VT4aQiv7QgSGl0ZW4gUGFu
  ZHlhIDxobXBAYmFja3BsYW5lLmNvbT6IXgQTEQIAHgUCQCxw7AIbAwYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRDZdHhCk4ysqEPZAJ9ByMndfTtnnVIbsyHc2NjDp5F/
  vgCeP6o87Lw4aHuGo5guA9yeWwtwAla0KEhpdGVuIFBhbmR5YSAoRnJlZUJTRCkg
  PGhtcEBGcmVlQlNELm9yZz6IYQQTEQIAIQIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIX
  gAUCQCxxDgIZAQAKCRDZdHhCk4ysqLchAJ4+01/uQVdqdDeESGodcvgKsrieqACb
  BIW7HMvh85WqofTeAK5pJu7hCM25Ag0EQCxw2BAIAPXEkkg6lSxGRmVH1yzRnSKr
  /M48xyRXYDrRPaVVBFkC4Af3CR5MjncJtjbzm7xH82glC67cksRTfTZRs7kJsid+
  g62V53dAu1Uoj8ecSDhblb8yW3rTLKVqGcliGcTRFivcm+ZFm0kc0xCQE3rd1COX
  NLEomMV6xuZ9PVzDAbJwAoGdpCYsCl09eZrTErueQ7pEVsLx9/0zQSmC/uDFEVZ7
  23GsJg23+EUBT5KuTxQ4i0k++Ccr4HR/OiUy6KmyXSNsKsBsXwm3map3Debqqqx1
  ssrDXa+PHkKEUrONQBoYbZ17DpPZb+NKWibi0Vp1HKPP2vZl4NZQC0GBLXbEudMA
  AwYIAOYhwVTWKQSgeEZUNe4PwvHczx8/3VNjYZGY6/ZRjgmfO3+MagjonZqfxYha
  GpsEV17NXm4WIg6HWtI43JwIWfkUybsdxQVH4i5lWYuA26wD6UtNXw9laPHKXonR
  DvmKDC6K0iFbSxTqXRZVQ//wMxh58/Yw/fX+fYtmH6u6kPaL+CPRkhQLezTzZWHj
  2wF6v+frdglW1/LpwpCFndb1i5+36ogZ5ZudG/iz53QzlOF0IZSGHIb9tlQ+4gUn
  KfxpQloI+5vAyqpHDKIH9K26wTBzKsp5Mt4W6cLfgjXs7TNc8BVT8d4rmmbGpGnG
  pSjj7b1q6EhpIVBkAMLw7qanLlCISQQYEQIACQUCQCxw2AIbDAAKCRDZdHhCk4ys
  qAuZAJ0VNEtJSZOAGetxBJ/BMWahVD8xeQCfVKwTHdPh83Qcf28xx81icY5OKY0=
  =rF4D
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.262 Dima Panov <fluffy@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/93E3B018 2006-11-08
        Key fingerprint = C73E 2B72 1FFD 61BD E206  1234 A626 76ED 93E3 B018
  uid                  Dima Panov (FreeBSD.ORG Committer) <fluffy@FreeBSD.ORG>
  uid                  Dima Panov (at home) <Fluffy@Fluffy.Khv.RU>
  uid                  Dima Panov (at home) <fluffy.khv@gmail.com>
  sub   2048g/89047419 2006-11-08

  pub   4096R/D5398F29 2009-08-09
        Key fingerprint = 2D30 2CCB 9984 130C 6F87  BAFC FB8B A09D D539 8F29
  uid                  Dima Panov (FreeBSD.ORG Committer) <fluffy@FreeBSD.ORG>
  uid                  Dima Panov (at Home) <fluffy@Fluffy.Khv.RU>
  uid                  Dima Panov (at GMail) <fluffy.khv@gmail.com>
  sub   4096R/915A7785 2009-08-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 6834 characters]
  gvGn3mxLairK5wBG/6nAxa+uon8t9tl7FKwiMg==
  =Jlk7
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.263 Andrew Pantyukhin <sat@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/6F38A569 2006-05-06
        Key fingerprint = 4E94 994A C2EF CB86 C144  3B04 3381 67C0 6F38 A569
  uid                  Andrew Pantyukhin <infofarmer@gubkin.ru>
  uid                  Andrew Pantyukhin <sat@FreeBSD.org>
  uid                  Andrew Pantyukhin <infofarmer@gmail.com>
  uid                  Andrew Pantyukhin <infofarmer@mail.ru>
  sub   2048g/5BD4D469 2006-05-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBERdJJkRBACMPYQjOqisztbRuKcG254kVS+eoBqWqFKY98x03KtgEYn2/Em2
  EU4sPfhr1PYabCT5oxmaIhmBRuwryM2V/Py4Gl+dfJ4+cmRt9/LXQPyWymSlCXj6
  U5mTqCeOId45PWU4lis44vN7DgAKZptu5GoUAWxnfh7M/K0UQGU/MNOPSwCgnt26
  U60GErf8Fao0V31YPjRJko8D/1F7m5LNW9zzEMF3WFQURluoOxrmaAnehfYA+HgX
  kcM5t0SZFnsdOCbsKLMxl1E9qgbF9mAwTU2MfJFNhEuCUWZlYs7a69XSbr9HgI7p
  cqeHFhpbKTfWT65bJ863jnsMwS9/mRHNka5CeNFh2Pz06mzV3JherOQIq3lcBAri
  TnaEA/4st0qZe6VawiZgGgGbamLtS/iUMxhmC0SAv/pdYVieeXmXi0E3b1mA39Mi
  oRvFL3gT24UsVEaazwcwqnnifOqlApCGubSitYM+OPa2DyoYDUoCP0A9DgohSrRr
  /+yCES6zTQOv5fV6DoX8tvEQ+2+3DictO2FLuqUC5joBu1+42bQjQW5kcmV3IFBh
  bnR5dWtoaW4gPHNhdEBGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRF0kmQIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEDOBZ8BvOKVp4HwAoJZ1Z1SB73vCYs9cxyuP
  mhVV47b2AJ410LsvceMdtc+g7LZ5Qm6jHNmCaLQoQW5kcmV3IFBhbnR5dWtoaW4g
  PGluZm9mYXJtZXJAZ21haWwuY29tPohgBBMRAgAgBQJEXSYbAhsDBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwECHgECF4AACgkQM4FnwG84pWnW1ACfV2rsfdxtJkFxl3xClNRoTZm9
  llwAniiNDnbJXOjId704Scb/LDYymESptCZBbmRyZXcgUGFudHl1a2hpbiA8aW5m
  b2Zhcm1lckBtYWlsLnJ1PohgBBMRAgAgBQJEXSbFAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYC
  AwECHgECF4AACgkQM4FnwG84pWnbLACfQ5S3OAPZEJj/7zb3z3Xr/1AP4PYAn3LF
  f/4tcV8P5NZw0wxqYUMmWtHstChBbmRyZXcgUGFudHl1a2hpbiA8aW5mb2Zhcm1l
  ckBndWJraW4ucnU+iGAEExECACAFAkRdJxQCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRAzgWfAbzilaVj1AKCZyDzhFFyymsLh7ykuQLQnLPy55wCePzG4LA7y
  mwPr3zKG/6BTOql0t5y5Ag0ERF0knRAIAMGIx2+t+/Q6AEVLhSeQ1WHUBbjsuVDB
  qMT4RZaiMq/UA2QSWFTuqylpV6rlvLR3d54MOvn3hlgj6zzEnoIj2WLFFtcJzVuF
  VbrBRLCjDgAOC75Kt1LJEOIcJwyZ9c5gGau4Ng8zyYkbYBJ3qmhtnjF1+m39uRc3
  +4CPRdlLTa0Dc0cbQ/hEE1VzWwXM61oxWKwHBk2hluv4AAhzjrenT9yUqmemc/fA
  U53feBIZrWNS7dzyL/L+jc516vHkvhNeHqyzZcmLktXshgfeLTe3qDsXnt+F3qr+
  4M+nTfkATdRQvSfs12KNAke76Bx6mjArNXh/sazc1nr4SJgZQ53b/dcAAwUH/AqU
  YZNJzrMDW1JBJtGvjo41T46WcXjw7pHQvzciOuYRVsclc2reXEHa8aZ62Q1LsThz
  d12lm47R8NQcMO8n+avrIuomuBooANf6QruKf8MMFlRGxs9Gryu+839NadbZHRsk
  NcfJG35WiKMksl6MSfMxSdhl0BhBk4pgPPJT1t+FY7yDf+N4DgCaDuRnXnTLPrxp
  LukXPTCtXjostVQ1Mv0kcTtnUu9yGeoBNhpUWQrOy5CI1Vqp8K0xMDbRojDSRni7
  zl9gfnzxO5V47llfhoNTEjLsZZ/8n3Od6KRMMUTgClRFe2la42u+R0CDAIRkNkI+
  WCPc8mM1TsGgw43LxnKISQQYEQIACQUCRF0knQIbDAAKCRAzgWfAbzilaRRRAJ9R
  iYtTvkXAj78Xt8J5FMOoiCo6TQCdGj7U+SJHD3NDwqmkvfMc7Vp/iqs=
  =47um
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.264 Navdeep Parhar <np@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/ACAB8812 2009-06-08
        Key fingerprint = C897 7AFB AFC0 4DA9 7B76  D991 CAB2 2B93 ACAB 8812
  uid                  Navdeep Parhar <np@FreeBSD.org>
  sub   2048g/AB61D2DC 2009-06-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEosaGcRBACOXnXquGEW53BjpMt2jViod/TUf1xgjMekcbDxqOODPeX7eYfr
  wJ8G6BCNOpGjBmWDu/JcNj4Z+gmTilJ6WLZQ7ecFZfEeO91pt6ys0cyWh0xfO+/m
  T83D7W81S/kqrJBkQbBIdV6LumevdErHo272r8RcMELC4Ru87eRtX3hmEwCgnnGN
  JMpQFUfYTt5XE7nY0yQoeV8D/0OcWmJbEZWxX9O7AuliCe3zd2Dw0B4LB9SZ2Dis
  7+gpVd3xVgYnt5wRE9kM+ThgrMA/wqr807qmEG6bcfUsfwwGN9YUtNF3xAN07cXT
  s026sCIFNZK816PrThBzCgkwR7pDpkMzGWIBr8WiXXy0eB+JlQ6UV4PEiXuZ5ulz
  P0b1A/9CZm3wJfrNC0r1gMyrfVedg4zwKU997bmPLGcYs+rWXDTI9CvMseOUYn4C
  oDZQCp/9zxuHK+VU7Y/w0c/hVE5ERACSn4SjN2unEDstK9njZBMHEPVkAe/YvSG5
  cmc97SHlVE+eu/bbLKcvFb6rRLPOaVFQJMJA2VJEGWtYhvP7ZbQfTmF2ZGVlcCBQ
  YXJoYXIgPG5wQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJKLGhnAhsDBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwECHgECF4AACgkQyrIrk6yriBL0MQCfUJOiS2PbJFDeiav1ylcXXwfp
  ggAAoJRoS7GDENGyM4BzjJ4b0ptZqTLRuQINBEosaGcQCACFCWs47SL4DQA6bNDl
  VJu4w8wLf8uVOyatuGmdXX8Y/OTVQJgA3vS+ODNVJCxhKVlvhcn7bhBdGdWKS9K+
  lr8+eEvr4hf2bQpesoHC+uFgKyILkCBNL8raixbhysyq0pfZWWDJMyn+G42BG1yJ
  Ji+bykygdpYnbIVA8dYHmBibI8mkPKOHSohjXT1SRfGGn+l1w54OO4NlJhCXMkjT
  A/Z9Bt4XeaiR85uJi0UUfV8FGZHhgSvT+/P1xIvz+nytuehSP/QLXl13CtAG/nKV
  kAcZnsT/3NrJ4Z2r45k+c50Wrf210scAaBogrrV5eIHfNGgOANApN8+8vj+aXO4p
  XRuXAAMFB/44ea8rd+P5N3OMrfuM8i91Qe1bJ+BIoroKPOr8jvCry0h3QpdfLKUN
  IgaqbS3JZeBJ8HHnWSGCF+o6H5gzRe1hvylPEclLPDCuPe7T746h9Mzejf2hNDJv
  Og+BuweDZW4KhovVbdS+syJEvpGF4bO8qgHT2CKgruXSHbFetdQWbkM0rfMmTuo0
  GcR2BEVrPb/SPFv64ZZyAZzmnGO4vT1bzClnTzJixrDpH74M3vSEYegMB4KdbLYB
  i8Jx4QUKgVEhJHjJubKWX4etyU/uuehOC3xYrmr1UXvsom3U8r36Dvdo77Yr3dgD
  VXa7bolNx0TIhdWxZI+R4z9E75QY+/wgiEkEGBECAAkFAkosaGcCGwwACgkQyrIr
  k6yriBI+JQCfUxgyqGtzZvLh5Al7gsTmRc11PLwAniD3NfWGRcO2+9uxSSQqRH1y
  wC4n
  =tqY8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.265 Rui Paulo <rpaulo@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/39CB4153 2010-02-03
        Key fingerprint = ABE8 8465 DE8F F04D E9C8  3FF6 AF89 B2E6 39CB 4153
  uid                  Rui Paulo <rpaulo@FreeBSD.org>
  uid                  Rui Paulo <rpaulo@gmail.com>
  sub   4096R/F87D2F34 2010-02-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBEtpXcMBEADA2Fye/cDy2Tiay+ieM9avchk+igtnLNdmHv+07rHP4OMXfJ2D
  HcAl0+Mbehs7vLQBKvpIFXJAE4z2JAaLw16g/o8AUEO0/tchFy+RGjqxzwrY6Xv8
  ur3+lyezJ/Xs34yQb7h+m2i7gxp2lXsk15zc/V3bJ3EGnTPAxTD0/UGT5UMBSK8a
  TVH/YTvYuAoQ162qtjrfdSWgO83+mJHtyO52asF6Jcv4PxTc1KjPNJ4CF4qmRAGn
  0RH+KCHN4PWxfLx7tZm3W1y28rEOkzjezqRs+etz4yGwK0oiQU0l0xJ/HocgmQyK
  HTytMRU6SJZ0YWqMOr0avZzjIkupcKYwVjOEy0p80gcREj0ka3aep7PCUh07ftgJ
  w24Oon6xMVt17sGyqqAAzfVVWiCa790SRYsuu5cQdel9RnyH9ozWWM6Ki6q+cq0v
  mSWwS4TIqWWkXxZsF0H8C4TM2UkzskwfZDvAw1qlmmEsZ18x5+SWCYf2k4j7as49
  jXFUZRU2XBF1enVkqFYKnHwTpAMk9JmFsFXMQv+WMTndoEjSi1YG/NRLRboaIT0X
  i6+AHTAdh3oZ8bqdifE1jJCivWPn/sAsUICkpuagGygDFHC3q+5BgYVyMnJuS284
  +gB5HKZ3ww0gk10xc0EG/fMoSUEed96vceyk4qTBxfCl+bM/2KstlXfAjQARAQAB
  tBxSdWkgUGF1bG8gPHJwYXVsb0BnbWFpbC5jb20+iQI4BBMBAgAiBQJLaV3DAhsD
  BgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCvibLmOctBU4ypD/0ci/Gt1KaD
  khN95sad+8ZJFK4K6W4o0g+dMjDa9Bb1U2gfyKobO/I2FWg9z9a5PTO5BaeOtU6L
  iGwhNVJ0iOfZrAr+cnUvbDL6cJa1gy9khzvNtVj/eUAd1d7RPImTcwq6Dn4fTstZ
  122vuDQZeh82e8W9srJPEcGgPvSk3XIZF/gilRBPcfN6KmOt0Ixx7U2rqU0sblG+
  jQKG8nsDO1huNt1dYgCh34vxeVzvsvGqFeilh1a0cvxN6+GQa07uF732lA77lMB1
  +1fEhiS/n7K+6T0w51sNjoieQAn5pE2hw8Q4QZ4HTaXaI4YG2n7dOclTtDYm3FCv
  Vdtd+4Wn2l/2VpUQfJ26Ge/BslqgF4RiljyAQ2fLcPhR1GWFzsvgDuNZRSM395xi
  nS54SGVsmMkEPoblIPCvhG26C7UszmcUfjyI++0nMRhCK/R4n/aV0VKxBWoUIhrD
  uksOFfO3jmI/58fmYD4WvDyvv9nyeo7E3MpGQMAZdNPKBdJSmFHzRFvC7LGgLxaT
  lR5uXyPEMrly68FjPiYqHDhUP4TxsBy/IBwPkizxoTtS2OEvR0uQDR0vXAY1+Njv
  YEeob+aaL8WNM4FfDZ1ZBd7Ux+qnDXuxuvR4MU7WlrzHunqWFirC1o3PslMbHNP7
  oz09YhXXNLSM+6j3Jb4zDEfsgsg02SpqxbQeUnVpIFBhdWxvIDxycGF1bG9ARnJl
  ZUJTRC5vcmc+iQI4BBMBAgAiBQJLaV3zAhsDBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRCvibLmOctBU8XwD/48GsS6Zxmc1I1qhnGPf7+b6VeHgSyTHtu62TjA
  BGoGHeBcBiMe48ws8Atoi92EiA7pM+43aW6Hkkc/h9/1cGugsPHz3G1haw6/ikSv
  X1TU4Z3Sf+5E9NaWL0nT8o0LtQ4ZJ0BriesejV3fRXckE9gbsqOaP5legSqs8xje
  mk9lio2VkHGlBC23d4z0NFsXv2+Y/ilrvvoJMWANGaV/Ejgscb2EvK3xGgxOB8cA
  MvybOjLvDKbXAx0LfL2VtPIdsF38n744B1bsr7yreYQvMkjYxR5ASgaVVx80Bowb
  CntPsNWzyTSNMeL9IfKd5spO7QawJ9dNQzTG38SE3svv2iAf6f8uS2WNmVQxQHDv
  oB+mZ/ertNsxE0VdFBTzOuwnoRzurtOHUZnRvt4zLFOfunEQOMeo4HnXIoCHbaIK
  svXmSRl8+lK/jn5Sm7uXFVMPWCEwOlGfcey/30mAUj+9aY8TBEII6xy3d6n64cpf
  26scuS9KaYBCuqOECmQ4wDZKHHVsWQqjSeH1WOH94E47IYYhecJB+yaleP2E/4LU
  CokiRbyLlAklpT4P9x4RFt+MoWHrKMlesiR8NBVpdhV/rZSk0eF+vDuoqdrNA+8k
  dyPkWCRiKra3rRc+cdQeoD8tW+7Gg8mcFnyC+UOdTyHF1bSxP/hoODW+eu0mm+Q5
  OPlB6LkCDQRLaV3DARAA3XVIRwiM8YFt2haoWsU1yoBPTQhACxaH5YNXfgtbV4dn
  ENswRzVyDi3UvOSmC4CX645b+4RslzFTAW5iq2b0ExV0TQqEHsCuujCItUmdYeql
  6stEgVfNBiRVeYFa+6a3rWkh7dD0UDxk0PDA6pkWbUMgOGUwm+oVB6irHvcllN3q
  DAGouG23BuurPyFXC8ripXp1Oj/1PJcH5gr6Z675raaRbQuXa4ysLAPMbfxKPpON
  FhVJ77ilFzDFRknFPYBNoodQYLSmFqOZZ5rqYnBK5aiJFiDBSgYQtCJ4cbx4gCwd
  Xs9wF1lOZcKSiA9L47BZOmUL/nvGOXff/ImN5abBhJzxgm37niqZlRbHEaQ+8pJ/
  jLLqL7wzRXw7YpzVyXD+ru431nFBO5nUbfa9Q1b5VPVgsYV7r/3j8Purv+PeCZTJ
  RAU/qUBm7FhxStwPT/5jBM/oSdwLYX16naa4xGKgXwyccZ97vUsspRQnSDaxmbaz
  4s1iwClPauHfRir57opc51sL7IypnGBfnKXzebApbZcnKgYFKxVZbIVoaNFlHc5S
  Ti5CcP031vFf9R4uB0Til9qIgyzdUVpRTg0XNGxQjSh/n6/76gpQqah0jh60ae80
  frB74alM6JCdJHmYWzr664FMnplUx4JTiggAL9CMpU1Y6kYTkPMrk/dpfcAf4JUA
  EQEAAYkCHwQYAQIACQUCS2ldwwIbDAAKCRCvibLmOctBU7KiEACFQ4Dd2cR3ybc2
  rppjM7hI4i6wvpqDu3qD+4xjKfa1h7Ihtxh/QInl6a6cwTwKhM68gIM/43nrMrsD
  vfukfNGvgavrxdNQlxAbItEybDP7PFJEqIEjCBl36KAAYMbkzlXloYAHX3eyIz4Y
  ZOKGVF2lQkhqmA/SrmM2Wqk/uB4oATrbzOUvKFa+9R+PVV7MMZbpM0tiVak2fUn1
  M2N3S+t2usxMXVIfHjv9LexEokaWZcr+vj8NM3X/HVYiv+YXf3bO5D2Yw67ISa49
  ucFYpbOChs5a3ONrfd5v3smvkWE1ReWsPzpJ286lnGj8ZOhe0R/P+xv+dRBJzf9M
  mQTHR6L1VOgVmYkjONbZDCd+Q/Xhcuj4qeTPQtbh5ek5PqsQ6sukppn7YccbyMoA
  HHyZzZJsByT5M1DqjsioOiiW1iCRjXZfKttxx1So7aTmpsH4i7V6P0s848sME30p
  6yCsgCJgt3YPJFQqtMRCczmPWYMFKqBxQT//akRnThlIRCC1rjJBML1yoLvTzG0u
  16vOXdfscrwaGM/fOyC1sZEypyeXT7LjojQvVPfBBY/qXKjLckdpZ0YeXNSoquku
  dixFpPDnlUBdk/iuCcVRtWg8B5fPN/fbeJVRpNXnedw8aNes9JZhnj5jmTXYUlqA
  ik5Vxm3qOoCKPgBkTCUAZTCmZZ13YA==
  =vI+5
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.266 Mark Peek <mp@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/330D4D01 2002-01-27 Mark Peek <mp@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 510C 96EE B4FB 1B0A 2CF8  A0AF 74B0 0B0E 330D 4D01
  sub  1024g/9C6CAC09 2002-01-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDxThkERBACPf5/QHmyM944qrl3hWlWvK9fZZR2c37rhxAeqDJ8WsEMPBTZK
  WPn9BsMk+2d8e62FkzYo6L5juekd8invwd1nnszFFJdTDWx+vpMMgYuHBmme0QuP
  OnlU2FwJUCknw5Ed5pYV8F6azGgUNjYKIIJi/L3D9S2qDZ7l+3DgD0knKwCg4o8Z
  ZE2vd9uQw0AZ7lIa+li3hB8D/jHrVZqHxhOuUbxIXoJG3g54mH4i9GF8uN8ZdhA0
  9AxLVLzjLr4CQd97++LdSLagSvgD9N6OrtMPeqge4Frr1anJ+LRPDeOQhd0meJZB
  iCiekil4DSOsowqgmIG7DlAJx+PNV66qO1ExX1fv1ugyoWHJqYmdBSF9x1fHU788
  GxCtBACC9DLBMmMVu1Fsw3rnkZaR7xX1a1Bu95ZUu6TKJP6qUS5GnQOxF7dDjuwX
  /uRinkQ7W9vR4UuVvcV+Ct5R/yq7e+SfLb+YFQ2BmWeGNs5AVLxIZsZ0ar16fwB9
  XdxxHU/IkA3kYo4JfTvi3QXjLn4mbYUuBIVGAL63UO1kx1c8crQaTWFyayBQZWVr
  IDxtcEBGcmVlQlNELm9yZz6IVwQTEQIAFwUCPFOGQQULBwoDBAMVAwIDFgIBAheA
  AAoJEHSwCw4zDU0BXeQAoMlSoeOO5WtFMyC8viNAafpPcT6hAKCcjmQyI/cI0id2
  PMX9ZOfrKd/ma7kBDQQ8U4ZDEAQAw9gcDj02cAlUh8G9bLIQazPLJnX0fah7KB3O
  kxh8wFn0LliP7W7HLB+nQNyO4TfNgI0bhVyKDQQbKI2xJ4hylo9Z1K2R7GilgCnB
  FUqIp0MdqAswX2Dq7KXoyYAZRBOnQounUMaQ+6cfRI37mWc6dC2uY5qHne4zmLML
  /lVOjVMAAwYD/1ZArkN4IDk/VALPnzW4VYcCcT+101DMZfIMvHK2MiwWFmO+Er/K
  gIo9DrybHNQ6+bVQh/F6PSlxDrgWey7dQbHQSssC364v3RPOCmuBJCMTEszaais3
  VekHF9i9NMsUzbGpowaQv+YKMFQu4Rtlwaq7NUp/cD4a+jaxto9ij4EliEYEGBEC
  AAYFAjxThkMACgkQdLALDjMNTQHvuQCg1PrMlcafQ3BUaXAQRlGoyvF2WcQAn17c
  HA1RAO/MXM99nT62+AKLlpeb
  =mfY+
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.267 Peter Pentchev <roam@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/16194553 2002-02-01
        Key fingerprint = FDBA FD79 C26F 3C51 C95E  DF9E ED18 B68D 1619 4553
  uid                  Peter Pentchev <roam@ringlet.net>
  uid                  Peter Pentchev <roam@cnsys.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@sbnd.net>
  uid                  Peter Pentchev <roam@online.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@orbitel.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@FreeBSD.org>
  uid                  Peter Pentchev <roam@techlab.office1.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@hoster.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@space.bg>
  sub   1024g/7074473C 2002-02-01

  pub   4096R/2527DF13 2009-10-16
        Key fingerprint = 2EE7 A7A5 17FC 124C F115  C354 651E EFB0 2527 DF13
  uid                  Peter Pentchev <roam@ringlet.net>
  uid                  Peter Pentchev <roamer@users.sourceforge.net>
  uid                  Peter Pentchev <roam@cpan.org>
  uid                  Peter Pentchev <roam@cnsys.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@sbnd.net>
  uid                  Peter Pentchev <roam@online.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@orbitel.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@FreeBSD.org>
  uid                  Peter Pentchev <roam@techlab.office1.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@hoster.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam@space.bg>
  uid                  Peter Pentchev <roam-guest@alioth.debian.org>
  uid                  Peter Pentchev <ppentchev@alumni.princeton.edu>
  sub   4096R/D0B337AA 2009-10-16


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 163882 characters]
  jjAqbYfJRPjeyqTOUA==
  =S5L6
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.268 Denis Peplin <den@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/485DDDF5 2003-09-11 Denis Peplin <den@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 495D 158C 8EC9 C2C1 80F5  EA96 6F72 7C1C 485D DDF5
  sub  1024g/E70BA158 2003-09-11


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD9gSfARBAC0ZC5VEuEzqk8KQ3tFam5rugDTaigVzYDmT6XBrQuVwYrFY5zj
  gz3o87e/KGmvh0FgpulhoJpkOW9l7oPQpp0wvEm45WRq17+7quW9VppgVCzs79FL
  Cc77A4g5LAuO27i1yygfMfPrr6J/M5bM2FyuUS35QvKBTlkZiB/Zt1d1QwCgzJML
  PdRvozXQdg6/bPc+M3Wh9AsD/0NxL7cwGExg57hnxA3oNB4M7IM1MwbDDaEQvJbW
  Ls8c+x2UMzdE4XHMhr940GiwUzEa1lyy0M7FmB+cdFgqhJ1VFjYE6VyGkyYtticL
  my6Im5S4Pfvx7pO2qLmYW+OnbnC6FFgFPbsAZVl/1fy4hN7U2zQIMw3kIodFBnyN
  RMsvA/9uzITCim3ov/9x4OYX0BfUNNmczIZMvXbmcuDH+NfwkGu9pmRitx/AWHGJ
  chOv4vMuMnBHU12TV1dstlWrb+Q5DVrnbVUq90mUbxg2emvlv+xK2oZ9EBKjAv/z
  NFqySi52vd+OmgopbVI6bI2+VdKrKeNcDByt/2zRGo9Y9hDULbQeRGVuaXMgUGVw
  bGluIDxkZW5ARnJlZUJTRC5vcmc+iFsEExECABsFAj9gSfAGCwkIBwMCAxUCAwMW
  AgECHgECF4AACgkQb3J8HEhd3fUzKwCgj1hA+IDNLHGdD+ua2bs3nPcL+vMAnjR8
  6CwsvOZIL5cr0EyveMsGNWqnuQENBD9gSfIQBAD+YKY2v46TD994B3h0KtAI8/Zd
  aJ+K1yUNIDxjueo7v+c3jKaWPgX1h+Cr/O936IVnG1zg81zEF0Ly6NcwWrj70UDO
  deA4tvx8HQoYfjwRA2kYAv73yvt+UG6WS3cGkX28dcLb8/JEV5M64AYKhgqRX12m
  VJWIKdqMYzho8n0mCwADBQQA9WcaZB8RVj22I88DA6okYxiU2vqAN+QUvZfX0X1/
  7Rh3mB8iAXBuASEw6NbQnGtky8RlkTDgYu1UJt0aSV2U2CXKOyPCJut0Ka+YYtOM
  prdHmnNSksNvwThju8F6js51nrf3D/7L9SFhc+W8JTfa8iz9Zfgq1HQkZ3foSO5J
  W0CIRgQYEQIABgUCP2BJ8gAKCRBvcnwcSF3d9Ut3AJ9WFh2gFxmqE8O3B85dO4yx
  z/OvxQCgsQynjVGZI9JJn1W0KOAYSbihdu4=
  =kQUf
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.269 Christian S.J. Peron <csjp@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/033FA33C 2009-05-16
        Key fingerprint = 74AA 6040 89A7 936E D970  DDC0 CC71 6954 033F A33C
  uid                  Christian S.J. Peron <csjp@FreeBSD.ORG>
  sub   2048g/856B194A 2009-05-16


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEoO/iURBAC3FVq7xH4uRIEWRvmPzD1azqtwlQE3zipCf4K9B4EjKidksgP0
  56qAkWMvngWG7OW9YNCtZYgDNAINOGdw2pZYioERq7U+cdIPKSZrIP5WrpORdi8A
  4i3VmRKh19ztJEGb8jvthYDlEyvoABXmz/Bi3YHDkfjT0py02SnkcjikxwCgkGkL
  rNwWGviRd6hsBZZEeximSKcD/0OAthVoMmk4bMByWPoEWf5i3I3JHDeC4g3oEgYp
  7dxMaxboqjFmiTZ2xMwdR9wlpwE0ITSeVj5pMtswr8q3ghLdlXOpd4wn/vLu51/G
  ra7cFgNex3kCb+5tLfqZQCiK/Y8fQ6TJdowaxN0xtrdGbTtUR0BJMi7/AhNF1GxW
  HeE6A/4n/K5Z8EDq7e5HZ5S0lx3MAKy1QgS1tnO0aaHK3v+DtD4xbe9aV2ls39sh
  2Xu+z5QGkrx7q3HOSnC/DzMSYDG5I45GGNdDoBVmJ6IfvNICzXgM4hDh8KgIXNZZ
  PEkHN+uwTWCnIj1yhothpk86XBvyiEAbCTwQ5jWBmZkvLI2GdrQnQ2hyaXN0aWFu
  IFMuSi4gUGVyb24gPGNzanBARnJlZUJTRC5PUkc+iGAEExECACAFAkoO/iUCGwMG
  CwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDMcWlUAz+jPOYNAJ9WfWDy0ZlOC7q7
  KUyrq7e49no1SgCeO4nUcK5nLZKkyGXxTbnghFZegGS5Ag0ESg7+JRAIAM8UbDPn
  dVBYrvJqBwdWQA17XN6jycQC2smWLnJ6geaQfBgXAff5/Hn1LtPPG58k048yF6QF
  xOCzPOTrkjaL8GlyKGLK9jfctyC+zRl5FvNyJIBIgFRsJjBB9K3FpZEsxWltSyqc
  5mxf4D8VwJeDfWdgeqVgORapBruHm3MAf5B13PfBN8lV2Yqbo520U6ZWUtdTscsL
  2QLTZcrIN5aq5Wsuy4r8H90h3JYcOUK4PJTBNLmlmLEuTlENbv8E5YVvvgx/ZJ9H
  lX9FWz+w/hrEQIR2xnF8MJeAaOR3Q6cKgvFrH7PUHwvYxAXkXGWv6xsJ4VEA7a3g
  IOytL1l/8Zo0fiMAAwYH/3Sn6JzdbiF7peLiQ3SqbNSQV3aKxNP+PuGvuALiHKKd
  WgF5xjrBfgSjJbybwm4YtNfqLU/x8SEtEXVkyMozgWSMn2K/vFrgwURjG92IhDXJ
  bOzEDyx86/iJosMn2glcb9eBYGrmz92H+9a1Q1xMyuk7uD/+nFcJOj3GqnuFK54L
  //A6ott10Ddgg8JB3jehrzrOeg8/IdPifhT845X9q24b3kG0orzCIOk0/xyUyps+
  9A3j54Fp/atyVmHFPRedjGMwYPIqKQvFnzYuaoN/NT1yJZEFbyud/h1Kpi4+Z2/C
  Te9glz71eqlUSond5WFnLSd7GSuUxXprwC0bGQ61tASISQQYEQIACQUCSg7+JQIb
  DAAKCRDMcWlUAz+jPNDzAJ4lJdUYDs8aONEFRW/TpLMiepzPqACeN0HmbLJjwaVk
  tI1h5vM9MqGGVwo=
  =p6fK
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.270 Gerald Pfeifer <gerald@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/745C015A 1999-11-09 Gerald Pfeifer <gerald@pfeifer.com>
       Key fingerprint = B215 C163 3BCA 0477 615F  1B35 A5B3 A004 745C 015A
  uid                            Gerald Pfeifer <Gerald.Pfeifer@vibe.at>
  uid                            Gerald Pfeifer <pfeifer@dbai.tuwien.ac.at>
  uid                            Gerald Pfeifer <gerald@pfeifer.at>
  uid                            Gerald Pfeifer <gerald@FreeBSD.org>
  sub  1536g/F0156927 1999-11-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 30552 characters]
  =3Uph
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.271 Giuseppe Pilichi <jacula@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/8B9F4B8B 2006-03-08
        Key fingerprint = 31AD 73AE 0EC0 16E5 4108  8391 D942 5F20 8B9F 4B8B
  uid                  Giuseppe Pilichi (Jacula Modyun) <jacula@FreeBSD.org>
  uid                  Giuseppe Pilichi (Jacula Modyun)
  <jaculamodyun@gmail.com>
  uid                  Giuseppe Pilichi (Jacula Modyun) <gpilch@gmail.com>
  uid                  Giuseppe Pilichi (Jacula Modyun) <jacula@gmail.com>
  sub   4096R/FB4D05A3 2006-03-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 6499 characters]
  Z8VhMQ0Xfpv8p6kgxG3PEbR9wWq75cRBbNOEApw6YpKxlRCbKH8=
  =jIdO
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.272 John Polstra <jdp@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/BFBCF449 1997-02-14 John D. Polstra <jdp@polstra.com>
       Key fingerprint = 54 3A 90 59 6B A4 9D 61  BF 1D 03 09 35 8D F6 0D


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAzMElMEAAAEEALizp6ZW9QifQgWoFmG3cXhzQ1+Gt+a4S1adC/TdHdBvw1M/
  I6Ok7TC0dKF8blW3VRgeHo4F3XhGn+n9MqIdboh4HJC5Iiy63m98sVLJSwyGO4oM
  dkEGyyCLxqP6h/DU/tzNBdqFzetGtYvU4ftt3RO0a506cr2CHcdm8Q+/vPRJAAUR
  tCFKb2huIEQuIFBvbHN0cmEgPGpkcEBwb2xzdHJhLmNvbT6JAJUDBRAzBNBE9RVb
  +45ULV0BAWgiA/0WWO3+c3qlptPCHJ3DFm6gG/qNKsY94agL/mHOr0fxMP5l2qKX
  O6a1bWkvGoYq0EwoKGFfn0QeHiCl6jVi3CdBX+W7bObMcoi+foqZ6zluOWBC1Jdk
  WQ5/DeqQGYXqbYjqO8voCScTAPge3XlMwVpMZTv24u+nYxtLkE0ZcwtY9IkAlQMF
  EDMEt/DHZvEPv7z0SQEBXh8D/2egM5ckIRpGz9kcFTDClgdWWtlgwC1iI2p9gEhq
  aufy+FUJlZS4GSQLWB0BlrTmDC9HuyQ+KZqKFRbVZLyzkH7WFs4zDmwQryLV5wkN
  C4BRRBXZfWy8s4+zT2WQD1aPO+ZsgRauYLkJgTvXTPU2JCN62Nsd8R7bJS5tuHEm
  7HGmiQCVAwUQMwSvHB9/qQgDWPy9AQFAhAQAgJ1AlbKITrEoJ0+pLIsov3eQ348m
  SVHEBGIkU3Xznjr8NzT9aYtq4TIzt8jplqP3QoV1ka1yYpZf0NjvfZ+ffYp/sIaU
  wPbEpgtmHnVWJAebMbNs/Ad1w8GDvxEt9IaCbMJGZnHmfnEqOBIxF7VBDPHHoJxM
  V31K/PIoYsHAy5w=
  =cHFa
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.273 Kirill Ponomarew <krion@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/AEB426E5 2002-04-07
        Key fingerprint = 58E7 B953 57A2 D9DD 4960  2A2D 402D 46E9 AEB4 26E5
  uid                  Kirill Ponomarew <krion@voodoo.bawue.com>
  uid                  Kirill Ponomarew <krion@guug.de>
  uid                  Kirill Ponomarew <krion@FreeBSD.org>
  sub   1024D/05AC7CA0 2006-01-30 [expires: 2008-01-30]
  sub   2048g/C3EE5537 2006-01-30 [expires: 2008-01-30]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 11189 characters]
  6MXOtw==
  =3Md4
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.274 Stephane E. Potvin <sepotvin@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/3097FE7B 2002-08-06
        Key fingerprint = 6B56 62FA ADE1 6F46 BB62  8B1C 99D3 97B5 3097 FE7B
  uid                  Stephane E. Potvin <sepotvin@videotron.ca>
  uid                  Stephane E. Potvin <stephane.potvin@telcobridges.com>
  uid                  Stephane E. Potvin <stephane_potvin@telcobridges.com>
  uid                  Stephane E. Potvin <sepotvin@FreeBSD.org>
  sub   2048g/0C427BC9 2002-08-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD1QNM0RBADbw1IMsD6ShBkXQirwG9TUFkBfZOaGUB9nZZTGZzkDWsj9/8FP
  TacAKze6REEdtfADFyYolZrps+o0xVUI3ib5kzXnzz8yj41HTzR7PG0FcgINt5Ls
  yuq+d3ETSu2AALwNfolKy/9yIIcRFl1bI5cawOua5MB4VUaf4JHiyOikfwCg/zsO
  QReMvoKLcZkn9pcCH6EZHtkEAIxZKMcRaIuGe0vF3oP4GfuEXIa7K7R9ez0u3iiD
  inNPQ5vQuY0qJMLbZAu6wyqEP9wVXCdAiclBbPYRb9tabcV5gFkuXpLvq5E7pGkN
  hRF/rUeDxf/EKIklqe63KNqgzMZ2nM8lvoDkUrdSQL5dc2Y5a6VIq22QsgaraYmo
  j4p7BACAfCiZjND9VcNAQmTvEyNGslQ63gzUfE7D8Xlx2Glv4PP9AmZ2X+FRliY4
  YaARKDK+62bNTrJjQGiaIzz9LsFV5zpYvHBQ9KP6NIp5bP3ljaUwyAJt5+GT8sGZ
  ZOBpSmau+s8RmSPajjvSwACjWF9tP19IJMtnk+pMn1SGiVbMA7QqU3RlcGhhbmUg
  RS4gUG90dmluIDxzZXBvdHZpbkB2aWRlb3Ryb24uY2E+iEYEEBECAAYFAj3s8qYA
  CgkQpvaYsfdm3ZH1VgCg3x3Qbvq/n5W/xonGXqI6+LJXLw0Anj5AgE0GPTC1naYn
  KpFmD9Hb+m6LiFgEEBECABgFAj1QNM0ICwMJCAcCAQoCGQEFGwMAAAAACgkQmdOX
  tTCX/nvccgCeIGN+hK7GND/4+9BbHpXOOnnlsJ0AoOavUpZeUj/t6pw+ld4CU7t5
  iUrhtDVTdGVwaGFuZSBFLiBQb3R2aW4gPHN0ZXBoYW5lLnBvdHZpbkB0ZWxjb2Jy
  aWRnZXMuY29tPohGBBARAgAGBQI94tEZAAoJEJnTl7Uwl/57WiQAniYT7h0K32tZ
  1+PkyM0UUvu/Vg3JAKD2VXNsiI3w3o/xm20IqR/UwZtAVLQ1U3RlcGhhbmUgRS4g
  UG90dmluIDxzdGVwaGFuZV9wb3R2aW5AdGVsY29icmlkZ2VzLmNvbT6IRgQQEQIA
  BgUCPeLNjQAKCRCZ05e1MJf+e0K7AJ9YssAR7btTX0oE9MNYYVQBbfYNpACfdyiD
  QeQhD+7FNqs4cZ+GEsWMxJ+0LVN0ZXBoYW5lIEUuIFBvdHZpbiA8c3RlcGhhbmVf
  cG90dmluQG5tc3MuY29tPohxBDARAgAxBQJD6jKhKh0gSSBubyBsb25nZXIgd29y
  ayBmb3IgTk1TIENvbW11bmljYXRpb25zLgAKCRCZ05e1MJf+ewE7AJsEexwRGNC9
  uR8JUPjttVJG012/VQCfVg4M1xq2+h3Ys/DecKUVxt0uVsK0KVN0ZXBoYW5lIEUu
  IFBvdHZpbiA8c2Vwb3R2aW5ARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkXQf8MCGwMG
  CwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCZ05e1MJf+ey10AJsHFjVs9WEaui/i
  L9xfITeCmwkd/gCcDlRcmGUW3ov/jmeDzGFrE+MQsqK5Ag0EPVA0zRAIAPZCV7cI
  fwgXcqK61qlC8wXo+VMROU+28W65Szgg2gGnVqMU6Y9AVfPQB8bLQ6mUrfdMZIZJ
  +AyDvWXpF9Sh01D49Vlf3HZSTz09jdvOmeFXklnN/biudE/F/Ha8g8VHMGHOfMlm
  /xX5u/2RXscBqtNbno2gpXI61Brwv0YAWCvl9Ij9WE5J280gtJ3kkQc2azNsOA1F
  HQ98iLMcfFstjvbzySPAQ/ClWxiNjrtVjLhdONM0/XwXV0OjHRhs3jMhLLUq/zzh
  sSlAGBGNfISnCnLWhsQDGcgHKXrKlQzZlp+r0ApQmwJG0wg9ZqRdQZ+cfL2JSyIZ
  Jrqrol7DVekyCzsAAgIH/3fG4jw0qo+iUk3wwS3oLPf5USbiPYOjUZ9jpaII8pYE
  iH7i741cPL8qNpFgshJANd4sz3Iu/hu3xj8aWaZ+jDOM674U69lcv1hl/rrHESIR
  oHIwfjmExLtnFl/2NvQ7uKM2jKoJNERtbi5P7PfLqD2Y8xK1W8cFZmPuD404SBRu
  ubk5BrYXv94VU8rxE34uhOEuAW/I6uv7DhCcr+bVJzJQYCsHxHh79kHsHEW6KAGb
  W34S96t9m8mgl7Kb+KCS7CqmqlmP4/itf/26wfXf5ynhRrWpUuc+jbf6n9afjjzm
  0CWCBS6/f2OALgJX+J5DUG5TggtFVKMMQRf5Bv79F0mITAQYEQIADAUCPVA0zQUb
  DAAAAAAKCRCZ05e1MJf+e4YEAKD8ArLrD9l/sJDn45ZDBjs3PxAEWwCgoy+go5Wt
  0MmiyLIGfKRYTeFnh6A=
  =AbPN
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.275 Mark Pulford <markp@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/182C368F 2000-05-10 Mark Pulford <markp@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 58C9 C9BF C758 D8D4 7022  8EF5 559F 7F7B 182C 368F
  uid                            Mark Pulford <mark@kyne.com.au>
  sub  2048g/380573E8 2000-05-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDkY4OYRBADvB+3Uh68SGrlbrq1MTAN/gnVaj4ztmA15X13bunGYdLKLEJdq
  rd9xFv5OgxGZXJ+sDhbKomJ7yrBGtUwC5kIrKXN+MPbO60yy30+kIVLKjXIv1d+c
  MlWhjFzHra7WGFmvhzYnbOI/zjlOR68iKHnwxhtKFOK9m2O3voURWLEuqwCgzK/S
  j4UGrPUmZf9XOZcKdnN07nMEAJrNh6aoVgK1xwpyO9uTURuCppqAUym/fr4xNQqh
  mngblwIACnV9FpBi1ogtX1iDo4YeQa7t7ALgdwTBbU8upVFYzoVByid9ibNu3OKv
  j9JvL55jUVg0wv6a8bEWjxnNK/zVa/HCzTbAzHob0CSgH9WmEJJEUIqI2/PG2dj+
  ZX3QA/4y6Gon6iya2wk0Zs7mrTj80kxLRMnuPN6geTGVNTfrxat+sA1PVpT2WWSo
  qOrPoyxcpUBbJ3VlFmuYDDgld4lJiGD/2SG5BkD6OoGlRnD5AMgUxQtQFnkloao0
  3md8UDucIJnJRF94pttQtv4lVKaocm4z0Fx6cWC4Ysupj1AG0rQfTWFyayBQdWxm
  b3JkIDxtYXJrQGt5bmUuY29tLmF1PohWBBMRAgAWBQI5GODmBAsKBAMDFQMCAxYC
  AQIXgAAKCRBVn397GCw2jxyVAKCbPwK2rDZx/oahfd4M7XJ4GoF0xQCcDExtL+DK
  wOugUQwfVIExB+HBM3y0IE1hcmsgUHVsZm9yZCA8bWFya3BARnJlZUJTRC5vcmc+
  iFcEExECABcFAjse9k4FCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRBVn397GCw2j/OXAJsF
  bdYQGgCs3sXMOdb7pNUi2DL2kgCdFOFSojmWV9mulpzH6ceb/fKgoJC5Ag0EORjh
  UxAIAMrmc2VXtnp/WWhGne6yTirnnWjR/c+rSK8ixbAqTkdYnocY6gtBJliR7LSh
  Cv2RD8TaUc0ZZseHC5vR7VZKXobXUF7QqB1Rgzz/CpsFeEmxxQxZrVKNjwcMloSt
  wmH17yW5tBDg8+6KhFwHj40oV88/49L8utVMEW80gh9O9TlYw5qCAp5QKqkFS52A
  hO54xjTNdEpv/9yXpwQfgUqkAHM8MQhsaxmKCIQXUGt6Lp13aHDAYtMizED0LBjV
  3P3qCoc03P9k2nWwGGU7dukncYNNuLDW9xwkAfV9VQuPYCHEBiPTcRnn99imyvNz
  FNhOElHDttCyKtt1FdZZVAQzXusAAwYH/18mnEMMv4rMZglYb0PRCxaxwQYkxESt
  KyXEclTc0kgyaZnf4Vbdz1rroxxZLIf+16p/MVNFierz/7d5FbJYggCDSsBAaj4r
  Qe2/Os3oCnHyyQY+zF9Ac30CsxzgDxMYxYGJHr6x+s9cloZ3WwBFAO0bMoS/9T/9
  /S7L0d0litecox5et2yEw4AqHdCslGx5mX0os66uh99eeEwW2EQHSLklwUPReb7U
  6m+fNyWxq5w+qTPG+zcXdiW/117T1aONVmg29tSNW8S/syha2PCJ+IoordBus4mU
  kfa49yCuXyZAYDNLbkiqMVTDCqrH2+n1mbUuhRBaSZEvgqVfVLZzRziIRgQYEQIA
  BgUCORjhUwAKCRBVn397GCw2j7T3AJ0ZDGzVqNQBE07ntRKuzQQmou8YhwCgibYR
  ZJyP31xlO+Lt5FgzzeqcQwU=
  =DKp2
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.276 Alejandro Pulver <alepulver@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/945C3F61 2005-11-13
        Key fingerprint = 085F E8A2 4896 4B19 42A4  4179 895D 3912 945C 3F61
  uid                  Alejandro Pulver (Ale's GPG key pair)
  <alepulver@FreeBSD.org>
  uid                  Alejandro Pulver (Ale's GPG key pair)
  <alejandro@varnet.biz>
  sub   2048g/6890C6CA 2005-11-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEN3W2YRBACt8uucrC3Gv8Q2PoAppL0Gdmy+ufJkvp+e3QpNnEvYPU7jivtZ
  MBuMVzadeiE2FMfzAhD90bLOxomZSwIKAc+uiMqqXrciOGMEBFFcHNOgHGI48me3
  fBvzQ4weJjGQrdUVOuQOtCNEmPHHdXOG0Vks+2ZD2czYDmixUkysso1gXwCg5ETt
  H/u9qXgKHxwQN1znhppBHu8D/2/ikj7Y8S5evZauwQ5m1qBMz7GS4FyXH8LZPPC3
  KJW9AHiNSOl4a0g6bH17OTaa6OOljyO0MzbM0UQDJON9JvGLH4q3ML0QQ145yfvQ
  fxLbFMU0B3MSOgFUkpRrWflbsleBp0BH6MCUNzdhDVgyQxyLkyr+mdX6m7N+EiF1
  m882A/9hz6+cmex12xdJnhx/frVL2Ji2deY4JntneNcZS7FBCWCe5d4weYUlLUJa
  sAZuwe/8q5BftMfHXeJzwLc+8zJ2EU6HEX7QdJTezSb7Mjh8Py8T/7TkyjK9LYJ7
  hg8BSx7hQ0xo1KJoDx057GjkE2PGW+ngUyAExGvZHc4Gos3lgLQ8QWxlamFuZHJv
  IFB1bHZlciAoQWxlJ3MgR1BHIGtleSBwYWlyKSA8YWxlamFuZHJvQHZhcm5ldC5i
  aXo+iF4EExECAB4FAkN3W2YCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQiV05
  EpRcP2HiqACfSVe9jQLEj8zM/iMLO3S5aLY6EawAnjIo6VapDopNW66BjRzFKQ+D
  P56HtD1BbGVqYW5kcm8gUHVsdmVyIChBbGUncyBHUEcga2V5IHBhaXIpIDxhbGVw
  dWx2ZXJARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkQy/PwCGwMGCwkIBwMCBBUCCAME
  FgIDAQIeAQIXgAAKCRCJXTkSlFw/YcLPAKDTcYP8Uso5mQls/wFYuOsfruyyXQCa
  A/xZlNpAz+akVuPQZRh4qqHH0nC5Ag0EQ3dbdRAIALqYTavt1809JFOCuiaOZBeC
  /qK5Hvi70rgyIyUJj6q0RrC6FzEOTKGQIaLZSdxhG50lw2KFOCkq0ARfhdrezR0a
  0WQApeSb63hd1lvOz8ocyPkUI1IKc7aD0aQfcplaf3NmQJ6HF0rEzenRUoxy3mro
  R1yddUO/HosbvaeSCRabM1ORqx/G3WFfmX6dHuLltvbModDmOr04QbQ4+gctmplR
  qtk7eRXAFAG+Fo7lkhF0z1KUFQF56kL3rDXaAQzE/Vv6Rgk9vOYGXLJQdngNIXhC
  KVzrkqrZXj4El1gfSR1Dl32AzZtY6acGF2GvMGm2R2udTHsYeyCYXKlBRu6xakMA
  AwUH/iRn8SsuszctzdLqNxideej+9FQ+nHaMBw3Y+N1tlkHeDVmPDNiTotOzYo/V
  aRhW3bAebwEQr5bOs/6bnDrK86b2PUuwC/XtE9nXF9f1QQvApIyKzW6VG/FsQIpd
  +5lNWfRDKmoUZpMeKg9bQCjeFk8tFXsnp6kn8NhEAMCCeDwiWYUl8pcFlNIwPs1M
  brkZ7QCbA8OFAK0YkzUqYmvKPIS2SjpMA+uPJ0674v8kMuh9VhcQj/1RKKR0q2Fm
  sUykWFoGEp1FAVpMkKa2cKS3vYgpobMjVYeMWhsWXAFM9hZT9gI5oKVo7ECUZEBO
  f9dufNDZ1UHAHlAojMMCW53/fGSISQQYEQIACQUCQ3dbdQIbDAAKCRCJXTkSlFw/
  YY8XAKCxojHrj/8OzUI3PFFTS1/afkj3HwCgz5wfMMjyDZG8rUt9ZFbUVN/RPs8=
  =iWC8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.277 Thomas Quinot <thomas@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/393D2469 1999-09-23 Thomas Quinot <thomas@cuivre.fr.eu.org>
   Empreinte de la clι = 4737 A0AD E596 6D30 4356  29B8 004D 54B8 393D 2469
  uid                            Thomas Quinot <thomas@debian.org>
  uid                            Thomas Quinot <thomas@FreeBSD.org>
  sub  1024g/8DE13BB2 1999-09-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.7 (FreeBSD)

[encoded data, 5691 characters]
  =mFN1
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.278 Herve Quiroz <hq@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/85AC8A80 2004-07-22 Herve Quiroz <hq@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 14F5 BC56 D736 102D 41AF  A07B 1D97 CE6C 85AC 8A80
  uid                            Herve Quiroz <herve.quiroz@esil.univ-mrs.fr>
  sub  1024g/8ECCAFED 2004-07-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBED/zxERBADJcZlF+Rzm8wL5lPTTPA1zLwa9u4ZZeVheS9vRGTOC6Sfi2NV9
  feWCM4TR9CVtp2tAcVlrXjBzvhbeNajssCPn94qUh4z8ERJKT1R8n4zlilTcMTSQ
  qZ9t7mIpcpsmpCO1FvfozjfexpUSeLHONKlwHhXXQFdJm6bw3X+kZKUeQwCgut4g
  ilrxtY66n6pzC7jt8GaM1ikD+gLzk88lPNHA8hZurRaYoRD2cD7jOMk0WNuuRZLA
  4LsG+hJUyrPU5vLKou+2iXl6MBvjlYwY3FS5wc1PZ9tRRbMNIq71xCTXmSapks50
  M+/cVYhJhQTVWCFhY+HZLDJpiaeMEkTHqoXo6ePVSMgFDQXADv/hMIPkNheXzmXM
  yhw0BAC75FBSMcRJz8jOaHXSZ7AM9EdMhH4mru1YyfLzwqk0DQS7ToXc8mEpo9SJ
  c/rYfSHf6Egx9856sncCfLvoTScZDwWXvB7kJPOfXK0u8KK1uZBDAqEacmm2oEHd
  Xi0KbfW1zyqIPnLKjgu57OqSGyDBKzC2XuQvWcNk7Sol/Yxp9rQsSGVydmUgUXVp
  cm96IDxoZXJ2ZS5xdWlyb3pAZXNpbC51bml2LW1ycy5mcj6IXgQTEQIAHgUCQP/P
  EQIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRAdl85shayKgHKNAJ9/qmkJgaMW
  zOFnMUGcH/fc9ksrZwCbBhYIuo/nnHe9tC53mIlqDoXOz/a0HUhlcnZlIFF1aXJv
  eiA8aHFARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAkEOc8MCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMW
  AgECHgECF4AACgkQHZfObIWsioA0SgCdF2eAlmqyihMQVf/T8r/x6x385vIAoIhZ
  hhYxTsWZ4dUA1XmbEfZxMQPvuQENBED/zxMQBAC8M+1oDgxVjVnYlhapOHWNMDlU
  1LolN2B9sUm56K0UaCpnCsrm2Jc/kzr1egmjqxGkV1dIih65W+oPZQOBqq4mAvPI
  SRlE0MrcPCeRyzN4zSwqwu1o0rcCWaacPpNxnG5icluD1RPBDucRPhc8gFMmcfEq
  5pgw3LU58ZIrvB3FLwADBQQAjM9l/u6o0CVwRZ6XshuJQnc7Kt+su/xyZjkYqURp
  sZ8Q9xWgKI4Tv/x+IbgkU5D2vCu6FyfDpBMWsNnSxVJ8FaHCWDKLpDHxB0+RUcme
  HRcpvV+HnLvJtF1V0dRB3XVtD8h6TcGuntFlKHFTKKQk4H5X+fbsUdq4ycNwgNm/
  IfyISQQYEQIACQUCQP/PEwIbDAAKCRAdl85shayKgJrjAJ9S1aS1G9Vpq0kYjZHp
  pFmvrw+CbgCeIgeeepmX9+n+2YEAuWfJlX2KZCs=
  =Snnd
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.279 Doug Rabson <dfr@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/59F57821 2004-02-07
        Key fingerprint = 9451 C4FE 1A7E 117B B95F  1F8F B123 456E 59F5 7821
  uid                  Doug Rabson <dfr@nlsystems.com>
  sub   1024g/6207AA32 2004-02-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEAlXqcRBADYFElOoUIMntNwwMiVO/7bQQGYgo0HOz2ih10GpP3iyNletvOt
  AbH7AFCB/D6eHO/pOs3khk3ys3xL618e8vxttN7/jC+GWlPb6zReE92A75iP7+ud
  aDCccDlpfsoLfTt8FlZnFuA+d6gJ48Aie5meq1T/IlFV/EJGZ3BfTyKkAwCg545G
  dnVFL0hRjIJkz6Bs5xKqpxUEAIpfe1Ik8aXgwgbW35dZPUtUNDU3OmullZO8z2BU
  HefkZDyL+y5MBO/9aGtjN+TpnhmhWcVKD7rhTsL4w8v719Kq3cGFfNL/E1D6YyCp
  /BU0/Hm9+1MMxPg+nIUkhU4HmtZGoLT71xRSendbZjCr+s31XXxA5YbLruztTRFT
  YcNyA/oDbsyMIcEemO7F2ypq2FPlnjjCISS2Fr0HsBQltedY1Kr+hfOnjYAcMfIQ
  QyojMPl3bV4IFcavIhkiQBPBwGJsj/SNgNhOek9v9c4iuLpXzzbOfO4WiRBkpUY/
  Fzefogi7d+9t/PyPVzd5Rzwx4eqrTYOeMT8TJmGLWkoUwbMe1rQfRG91ZyBSYWJz
  b24gPGRmckBubHN5c3RlbXMuY29tPohbBBMRAgAbBQJAJV6nBgsJCAcDAgMVAgMD
  FgIBAh4BAheAAAoJELEjRW5Z9Xghhw8An02BsS5+rEgyF+f+byeZy5sIrDnJAKDK
  GpoGPWfwZ8leK1MqENlxZZerx7kBDQRAJV6oEAQAvo0FvU58ew8t5XAo27wvwpxV
  pdWoKRTF7lS7ENfhwoiHVW2qsX/TfxyRw50BEtDUlFe7lBqSyskJ/3ejcVXuJ5cm
  vYmxrUEfas57AnBsJqFerQhqB2Pr6BwDUU9kpmJv9vAlt/vdX6lIkXTfvGcrSFWF
  7cDEL++0tD63ULOVQ4sAAwYD/1CUpkXjwmFkg72LddRrvmXtKxk3crql4dYj/wjQ
  JeWeZQT+HKOOIHYFENZAqC8GSfQ621DeFD+TIN9SNeBG8K1LNqxUk71QAwiYSz2R
  Cm3n97esKKD2SB0yJDQJo+MsQ7PKdQPJtCDk34x0JvA4eijiTj9yGdQX8jWi8Sd7
  H0NPiEYEGBECAAYFAkAlXqgACgkQsSNFbln1eCGOuwCeLy66OJdIebn1pU3UXo8O
  xlFnyncAoOYrXS8vPETOhlx/yeBVsgfX1vcL
  =ZXPM
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.280 Lars Balker Rasmussen <lbr@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/9EF6F27F 2006-04-30
        Key fingerprint = F251 28B7 897C 293E 04F8  71EE 4697 F477 9EF6 F27F
  uid                  Lars Balker Rasmussen <lbr@FreeBSD.org>
  sub   2048g/A8C1CFD4 2006-04-30


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBERUw7QRBADJY85JY9QB4nxv3rXAPnlW59gLmWzuuVNnKBrQsoD5jq6WrDEs
  fqqU2h/JwHB06RZMm/VUSH9MnsrxpGGKbIuJ9bRn9zA4qbgP0kPCMoyb9AmyGEYx
  bIp0N1PeYni64IQH3XGaycloWNhNDDLv6o+c6e+wNnRfUv1qygKhM8vf5wCgyN3/
  KgxrTIo27FnrLDatjxYgHeMEAKtOpeyGk8VhkxXX7t6/sD1HPvDiuYLfM/14VKWB
  ZXaWcOzhytZRFbu/DDG2sMiMFdK8Xu7a1Zsfa683kmpgqHkG0FYcS14Y8yHDU1IM
  GpCRz18v8tZwW4N1npJ/vthpL1B4Hx0SUhGo2HgE85pRHdsDbhp0S6pZW2ff25wZ
  ljhABACI2/zM6SbfibbyRsvJcyW/TOfnEOxHUFfqT3SFYAP79hRBsqCN8v4fSR54
  Tf+jHv7uYVH2lK3zED3sXn2VCgjD3jJNLkeGB6qY/WnWYCB63YwUXk2igOqGijJq
  XEVplNG6ExaQIco5vilOseqWuW5ONJKMM+iEi5TpfV1cPGFpAbQnTGFycyBCYWxr
  ZXIgUmFzbXVzc2VuIDxsYnJARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkRUw7QCGwMG
  CwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBGl/R3nvbyf/xeAJ98F2AdELJxK6Po
  3rTPUqnJK+GZawCfX/0jvc82JWnGwbDcpyp0+xUJ/xe5Ag0ERFTEKxAIAP2AWduS
  +WfuTAqZlD2aIzyvzZPOJ7a8ZDmUtBDxbxuBetLMqC3oFMoZ1/857wV3J7Jvxx7u
  LFbpdYS/0zXTjyKE/NWqeHIuGH9fDOIDuUKT1ZkEh+OzfWQaUihYTib330LwWP1s
  9J8zLCJM1SdQSHVDOG9m+28JXH4ITmK3LkR3zdb/QYEOyFmHfhSqVQpZ/KEBYZ1K
  Kn0gItwqDILuk4v8BvR3ioWF1Ywod6JEMAgJvwypyDlyglvVVvav8UcOYIYfyv2i
  6g2EjIqmCpzaEa3m/RumCWaCLIIeZUqpM+rIfQyKcjgU8J254dFMqFYFIX7iFGnO
  FVhT8tyNXolkKWMAAwYIAPrna0LxXoNVdwCyAW6pcNR9LkWsalQ+cCTS15jnguq5
  V6HmMHsbAIwcXqZn6benX5g6Gx68gIrSS/c3iBMS3jiauIu/bjvhdTMLr0v/jXpp
  7HjdOkgwfdE184hxVzsO0w3UeWFVhmb6sW/Wb9OtdRTj160mHj5UsCycg7Q75R20
  2sBke5vP6o22CCNOZQxM615oFDgotYO/D5I8h/x08IQHlyxzgG2VXFbb/vvibOVs
  iFA246TaRzxYjo4pJ7apRKhXWX9Bm6Tl/X3X41idqbkZXXcdOV8i1jjJ+8hvmUXX
  BTrU4DyOHeRrKD2GRBGMn8WxhPL0DN+w2zBRpRdM7sWISQQYEQIACQUCRFTEKwIb
  DAAKCRBGl/R3nvbyfw7kAKCnpl/jNh5Hx0mkJ6BEDWlmGzuvMACeM95BWxxghmcn
  J6BmOEuZ+TPmHxc=
  =6byw
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.281 Chris Rees <crees@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/1E12E96A 2012-08-26
        Key fingerprint = 8C57 BE3B D320 5FFC C4C3  C0B0 900F 45A6 1E12 E96A
  uid                  Chris Rees <crees@FreeBSD.org>
  sub   2048R/C10740CD 2012-08-26 [expires: 2013-08-26]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFA55DwBCADLmiSSORwcGwNoCi2X02jPmS2lcZXWp5uCtzx0ybPM65tIQAII
  L5e8QzyrV+r/yyNdGJIKtl4ty69aVodQ6n6Xf2BGqmm/x6jlvg2BrJgNHYfAjkIV
  tugkbwsMQxHkNmOlB+fURVPJk9xub4pz9kRRdtXJ3DiImQRw5XVe2ZvBXZuu2nOz
  jw2zArEaBSLbjo1MlXWJvvuyA2ktaKcAjFyfz/VJ8M/RDbJdfYDB9Q78jrr4uwIM
  lyWSWUD8RxAvbWw0My2tr1Nu9FDvsydbKygGnZ+7oo4zvqncGZ+0am6D3XSsOcaf
  /bzB8pIGJ1hsSe9JHvYpLvnWCwP+AJtKTPwFABEBAAG0HkNocmlzIFJlZXMgPGNy
  ZWVzQEZyZWVCU0Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUCUDnkPAIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoL
  BBYCAwECHgECF4AACgkQkA9Fph4S6WoK/gf/eghgBaGoxfXXbNZwZNIC0NUhISas
  XVYnKNpKCojFl80ZGzI5mPAFUiQm6aMh3fSrzTIB1uxxd9T9A3KN5ghf9jjtOmpU
  +uYEm1aW4wHYSWzKDfgfV3QlFOROBn02V8xc1XPaZr0pqBCSJ18BDVwsI8UG9odw
  /vPrrcE/Gm3psKJRwaHVGTtvJYPZYB5dQM5XD0shvj7DDSdut5l7DGDGUhp6Q8R3
  2iMkCSTbaJEQNMzUqoIIw/oPrgsVeNxG7zFrkxbdl4YLmuzy9nZhRPLZ7lWpoRrf
  3lsvo7WktMEXiW+uAX23wKH3P0gSypcsJ/jbb0nfV1r13/8O8plXwo5Z9LkBDQRQ
  OeTHAQgA5GzHZKoE3obEg4Ey/hW5xp/OvyQr9hruwwd5CSxendMJWlmwT9V4QTDl
  RNtn6n37n70wJxjUHdDrr34ItKhWN0AGy71LKcGBrfMenSW2IugB06/kSik3ti2m
  fVI9TJ/gTT4uSppM2MTMmRPw1YR9VOGvO3CED4NfVa4EajCUtMMoEVaFCk6hPhzs
  pSLcnvN+DUVR00RwGQJveHObRCDR10olA0PrLn7hqU2XAlnCAnclSPLjj3pLH9hi
  vWkoeXr8PKNC50yWqclyuTKo+HsUkanDLgfC9kq+ffLvebUayaYfGyYpBKcxzcBs
  uLEJhbh26NBqVfp1q7fTnxvNMVMUnwARAQABiQElBBgBAgAPBQJQOeTHAhsMBQkB
  4TOAAAoJEJAPRaYeEulqcrIH/iO/VQq5gLquEQfzFdIl0I2HIyey/bNpkhDLiLNv
  xPVpflymH9c90fdEXUYrI1HSbYKuACRsiXhu+SaQ0uvfBZuPDQZ7XWweuPB8y+fe
  s86MmAyFXGs8gLisYREnGyltNK3goX+FiZeXdMkE7u+FfFSgMgP02/Ki85F2hj7B
  nFAyaERP9vCeK20dUKSXn+y7+xqbTZBg7Ic9krSNsi77IyuAQ11BMe+vQVVoEhGO
  TdjgE2VJzDiS1FXcvFWh93f3AQ9yAUqkstHMzKAfkwqm4y3SFYCS1xK5YUszImAa
  2T9qZkw+R7dFEM20OWtNiz6P80+BRw/KAL0PwDFCyU4MoC4=
  =QoyM
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.282 Jim Rees <rees@FreeBSD.org>


  
pub   512/B623C791 1995/02/21 Jim Rees <rees@umich.edu>
            Key fingerprint =  02 5F 1B 15 B4 6E F1 3E  F1 C5 E0 1D EA CC 17 88


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.7 (OpenBSD)

  mQBNAi9Kb+IAAAECAOaa/3k5Zo+9i/fUPQfU4fzrRFwNifp7ujcxLNFsnMgcWeJZ
  XMd6iGiomTlBSlIHeNKa+JMGPmBTRrL7I7Yjx5EABRG0GUppbSBSZWVzIDxyZWVz
  QHVtaWNoLmVkdT6JAFUDBRBDA7AqRrL7I7Yjx5EBAQSTAf0WL+tTm+n0NFF2xQUO
  ZfxpuqnERjNQY5KaWQuC6qk4UOVCwoBNA24ZxY7TifvhsNErMHMc6HTKGvzhyGyV
  q/pGiQEVAwUQOhrmBjZ8FqYKL4flAQGcEwgAwPj2xt3ITbeUWf6HiqA1u6FiIy+w
  T+GZC2Mit4UQNdjKuNJad7t56Wqem57IhOGDWGYZJoZki65y9jD0BB7MixjuQhhW
  CV/vjdiX+pDxa0HG/75CNS7PVribIuhpbTFR2tG/EZh0sl8yMUpYho81yUDMeHVN
  UV8YqerlqntgqVra2cfPanScFve9YYXVgEbM2wQyWnEG6q0wPL+upmoZ8ppozHfr
  dVYiOonwl6QrgtzavI3tHTHtxDajMJpnQLC0rWHQRmY0Xd9xs+YUpaoUcOQFUH8L
  PEp7d1OQDd6KJOV+mQ/Bf7tZwl7as3cl/16nCMZoDJVGNGCuug4vEeV36IkAlQIF
  EDMEqXeGvtRXff+FMwEBX3sD/1Uf0sqHFBfFtuphKG5ZK9cz12NRANLpVf0welRX
  Y/Yp9AIL9xGGiEFvlma1TN8IA50Gxgxq7cEiHDWT2Zh4Hps0VWmuH9vGwc84D6PW
  JXuuPV4sdfCZnJUj+g13P7ypSlPSS8WIDVET5vG+K5m8jOQJ0NPsWGaZMGknXfLT
  ZDWDiQCVAwUQL8yKYkDqOE5/AdFlAQEmFgP/VwyNP37Vaunu7DdvBblDMpfMStds
  9GY0Jmhe7q1EkkGjwSJHtkn31yPwdb/93d25puCU6rZ1+qw5jKMY9qa8RvCOnnNF
  vN0fOqGso+We3q2rGamjBYtVnihYBni7jCBTJ1lvHixWM5XjyGkIQsRBoh3qNUNA
  I3LeH1ArE3IHzDSJAJUDBRAvxTnlxS1HbQ2/kG0BAeaxA/wPKsCrDl3qJsxrLPUP
  tMfXhGBeOZWPMx1rulCknHpTgfjPpA7soh7K9zi9LAatR08sotD7oAFWslP/OR/F
  DsaLWztFjSmu1laZyU5E7yCIsHgILX0aIsazYW0UoYqCm87FDzHP1kjXs7c6mgOJ
  g2YIY6o3UH4azIigo37B52J6Ng==
  =O0QA
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.283 Benedict Reuschling <bcr@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/4A819348 2009-05-24
        Key fingerprint = 2D8C BDF9 30FA 75A5 A0DF  D724 4D26 502E 4A81 9348
  uid                  Benedict Reuschling <bcr@FreeBSD.org>
  sub   2048g/8DA16EDD 2009-05-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEoZOPQRBADIhhxLB7VS78ooK4j9HuEjamF7QZTXvti7rtJdnJRZtpHW2Tzo
  GWbmlyYBQoGTk8DVuUoQCO6yy0PNe9CVUDxyXz5dUL8/fSfAOhwZowXF7X5mSP5I
  2G70oN9PgdMhxazIPoUlRFAtuDEZl8udtCOVyhiLylXnHj3LJS6XG2oetwCg33hC
  UWM/ZW2XZUt7+LQfdbTvgycD/AqrDrqazX86fI5MjeRuXB75i6OCUGorcWH2T8i+
  P6r3+1A1zjxhXcYMsCI4CDBHo2Z9oq2LN7ullvutfQA3sFR2KxuJmOa7GqHFI7Zl
  PYiRD4Zkuma2bAxIzer65IwQaaC58MCoBxTUqyKys4cv0Lalj6bh+yVArG0v8is2
  5E8aBAC4GptIHT6kfx1515W/1aBiPo+2Qu3227FLyNypKu3x/EwmFu3igbir6EOf
  uQLbjWclnJv2IXZhxiS08EoD6sFFrgDYAcXa3qPpIMjYEEmH5RziISGDwqCazgFY
  63paO2B8aHJB1W+A7jz7PYMsLNXt0JhwG4hLgK8fWT0NKG2TSLQlQmVuZWRpY3Qg
  UmV1c2NobGluZyA8YmNyQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJKGTj0AhsjBgsJ
  CAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQTSZQLkqBk0hwvACeKQW/gMO7z6hv57J2
  4Ed012vx6mIAoL2JyQyqhtwjM3QJ90ZCvB073uTmuQINBEoZOPQQCACi/zTUlqiY
  dA+XNPPH93JSArILJcRIamP8n+Ans6akcluVONe5qRG1txgpclh9/v0Cv3qkr3hM
  Whm3Hh0zCtlrpZbd3oS1qdejpnCJxWTyISI/n6LXyoZ9YHI+IdYkcQowxxFDw+0J
  jIF/ROzHRyAmHqN0ORPyN0a+Xu4st+lgWBCj84op2xzzId+d4mTTyjvlAzbBaijI
  xMdbca3R5V4ISFzGiOHtEWQYb0lUz/DZVXYC22JnQdqtOJy/vZ9IMsSdi0tWsugo
  DGRtfdLAsg6PHIQZgTwbfehQmdSsLAAy43uvs1ywT7Nh0ffCmQawvvOhUOlIrYXU
  jxnIxQkncTqDAAMFB/91mznM5M2NWRhEIG5p0SKJaq4rrXUngMA0Tl4dhrJhlkol
  TfTTlS2u8jSjEK+39Lbs8uWZDXg8PHK2i8LOmgmuf1JfRV0clJMa01D/ZHIBRVB/
  TrJ3ia9rM7EG+2GBFzjkuMEpKBFrW/YLtCJZUdYfyQRjtLRCa3NEfQolvUvA3V+W
  ehixnxIpUJrz3JjLGcDVJx0tkgtFV8f1D6O9WEUc9jLzAM7ehrqbA1QQFlnwDcZo
  T1m0+Js3cIOfiLMqHB6iZi0tBTj5A2h5C/lWVCdw0HYjZkRKc2uG7nFfv++9mqS4
  HyiCcDiyStR01S/CuV5TCLZ17tW1Ihi53EGO8K3hiEkEGBECAAkFAkoZOPQCGwwA
  CgkQTSZQLkqBk0jJ8ACcDgRWhxql58ou07O1MZZbCBzDnkwAoI0ngzxuGBDgIIyx
  vPpqAjKmWnR2
  =WFIY
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.284 Tom Rhodes <trhodes@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/FB7D88E1 2008-05-07
        Key fingerprint = 8279 3100 2DF2 F00E 7FDD  AC2C 5776 23AB FB7D 88E1
  uid                  Tom Rhodes (trhodes) <trhodes@FreeBSD.org>
  sub   4096g/7B0CD79F 2008-05-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v2.0.9 (FreeBSD)

  mQGiBEghRtARBACBmf/XQ3g+mMyEodjtSWZ7wkXEPiOog5koWRiUmR29y/yBWfFu
  M4YUau2au6+VushGJOvF7u5qR0Ii/2MPI0CzUZ3qQ3/WaQvMAIM1N5QXWIpFbcJ5
  5hl1sS3oGQahu0TYbXR9TeXfMmH2dq/UMnW8ACZjZubdGirQQ+ST3kLSTwCg88c4
  H5T9wIRgyFixvOoMZAHXz2sD/1NST3YT98MXJAuJhKwDqf20RLB4nLysohLNBKIp
  v/YBv4LBlOJznsTdGCRgsEnRjG8u6sXGxfp0iFC4P0T7J/zUwV054Sbrqzmo43oI
  0f5qUhYDt/D+WYSdnM/PjNdLm2v+DReiiQmRcDModoBU9eDHJDhonUShIeR7D9zA
  H4C3A/41Y3Zbue9A225HkJDBSnswc+D9dBQ3oOebUvboGq9kP/ItWEZRq6suZbzZ
  2wGUJbB6GpStU6KjY2YpVtty48VS/E8O3lYOoBA/UWZRo/d/z2nVtdBdN7Wpii8L
  OS8pFPNzqKCHZJa3AXjbF+i/KQtIh7cS14PCTH+2Y4xXx8FstbQqVG9tIFJob2Rl
  cyAodHJob2RlcykgPHRyaG9kZXNARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkghRtAC
  GwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBXdiOr+32I4W6kAKDazwoit6cJ
  Pfb20vKzvBGIAeVY+QCdF0y43ZXQvF+xVK0zYN7SHC646lq5BA0ESCFG0BAQAKYg
  s+2gPS9eP9zIgsKa46liNInASY+ECaE4qKbFeSnMQwlhl0hu2+SI8ZaoyUDhNeBY
  h1C/f+PQ3YDYbtRe62f/aDQyOxKe+p8FEG/RregBrZviSxawo2zioHiTkbV17/Vv
  T64Vj2pwupXAUzwfIq9p8I7XIA+sG9vHVKiathXxygWYlQAeGnGVYFUyPAv6KJFs
  d/bOIB0+3MqwdQ+rDKvBS+dGOXnf8WVEXDQXcf/E0xV9rE2+jd96NkawuuGRGiV9
  KvI0YHL6lCeR0ZOMqdygAgeyi/C4ee4IdToKzsXQVs3CAXLAI0FX9lFTuaAyRCQy
  OY9vbf5LyBFnyf/XqYIJE3xPp5M9doLYRf4X9pAxc1560Gb/OJw+STJGtEpuhN9p
  S+S5CLD99dc0ehxYdsvkXDNYFCiDEVo56uwkNsHu0TIsYvD/hkh3P8a7OZxpY/QO
  pbbat7KtCWgToKvTMt1UAF+vDPYcTKr1o3Fr1+HsbOZJrQNXPHx8pvfD5gkIYsZT
  utZYTKttCw/OE2aTlCe2U8Vvz1p0mcaxqKRkIjPja3fKkDzvy7xc4CUZRioWvBml
  X31N8XDMS5D+1nXz1RgXfVHnMqixmKRgSQj80sQK4Dk02a8l/TMgLMeWkK4tL7Tn
  /JCD4m86wHq1SgNHxoBh2b42aDUE4SN44Gj45EwzAAMGD/45ZzhhhaImBtWmAawR
  SOW/9UbK2rnxqK0+NN5Jr/5e/l/5vGfsVVMROx2X3qY/YOjjNoea/sTjLezvuSnV
  nJn91Gxw2RhnvUC4UcxU7QjLIfg3g+TS9cgKSAMQ1HHrMKUh7mbd+xg3XjqTCes0
  UEd4HNCgajgojwFxhpESEsUXkuwTeei46jDN41EscvQQCkn/tpwW+OwHEO4uVJ1h
  NvesKvb/cvDjX1BVpPWc/sN8YguUq6Fcqmhhy4td2pTnuMDjF0va5HsVQrRqr6SV
  suAu+L+Ni5mNiY+vnqx8UkHkZoJml8FgbCR2Ftbuqi1+PCyfuW/qJOAJXLaeg2dq
  eze0ZzYHVtXTbVKZO/w37H2TKO6K4ElbJjTZi5EVoAn8VaSlx6uv0pfoZn9U9mrb
  UbOvb7DdDlgIRSp1RY+viJgiJ5yNNJYaFg8/SOfZo7Ypxhhs8oHXdOyMnbUU+a7g
  bTQdQJ/1BhAh+IYWfbbTYXqv/JKs1ZSjs/dimUKTWmDjaBPiuySQ+GKjvXVJErrL
  qPdEso8oeJ9r81X6u0GI6ZfUNTO/2WwdkkqDzixtcTHpTf5F5IKNC2k2VU1aVHB3
  wR0HV706dUi9PNCGOczpV0nWwiqM2vMWqf6B5ok94hQGur7pWHHpRmR+yTH+fNbj
  dsMVspd6Jf0Kf5EEhCYSMoruHYhJBBgRAgAJBQJIIUbQAhsMAAoJEFd2I6v7fYjh
  N8MAnA0vfLesP3eTe8VtzfnKtUWHWHGlAJ9a6oA2KcW/v4vCLDjFXJLruKKGjg==
  =S+Kg
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.285 Benno Rice <benno@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/87C59909 2002-01-16 Benno Rice <benno@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = CE27 DADA 08E3 FAA3 88F1  5B31 5E34 705A 87C5 9909
  uid                            Benno Rice <benno@jeamland.net>
  sub  1024g/4F7C2BAD 2002-01-16 [expires: 2007-01-15]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.7 (FreeBSD)

  mQGiBDxFDgwRBADSAPXXRSDeS8jX0younPZ8dPSW9UBSCn9GKgyV37q6rrwaHlSm
  CspUTL/92h92nhosLkNa8Xq4P7oZJ1NUijPGIXAxuwOjkE2lxBP+0Kxzkjrc0FF/
  ZQK6cqpVjtrTCGBo3+im6v/dw2UnmILM1GrV+TpcmTvyGMJjXT4VB+xtiwCgiv56
  PVM6qCrd5p3NXlveaiYoXwMD/Rza1QobPGHlpX0hkj7bPS0YApNEY8F82yZ0vArY
  NHiQ7lUW+wLWL3+/+h/O8T6tjE7FeKdoI9+U/EQ+3tIbUVpDWbURJtJVyCE/rD/M
  9kDjXxp/74aICSIlRxPMA8AGAP2Zv7a4GZIlhBVmDu3tKlDvatUiRU9HPACOZqQU
  FpR/A/wJRDr64ICA5/N0qB3e9Rgxg66LcjFl40jwM1Hd/8c6JlLE/vcdowcqxHPd
  yEgKZoJoKYN5Y7WXnQUvrkD5O3b68MGfJRjlvxCML+yedD0lDntzJE2O8NQdATnB
  cj1CraaXHvtN5sddw8Gtih6/8p835fcsQyr/V1BKhoTGCTtkpLQfQmVubm8gUmlj
  ZSA8YmVubm9AamVhbWxhbmQubmV0PohdBBMRAgAdBQI8RQ4MBQkJZgGABQsHCgME
  AxUDAgMWAgECF4AACgkQXjRwWofFmQmD1QCggnxa96nN9TOz2aLsVQ2qszwzBBQA
  oIHKFC8JXYP8FH0fA91zLnceWeLDiEYEEBECAAYFAjxaJggACgkQo8kg3R/NoURX
  hgCfY64+KES+rcptZLiA5hoAvX13gsAAoMOiUC/0Non6V/srofbjO8HFM/IziEYE
  EBECAAYFAjxYkvYACgkQDCFCcmAm26bQlgCgjapRIU7hMjz5HBnZgNr418+JVRkA
  oI2DYOP10H4gBZPwT574rkvlrXiKiQEVAwUQPGs/CGfCgI8zwWJ7AQFkGQf+LQO4
  gNf0j9z/LIyKA2mCT5C8Zjh0h7DmRxiiU+4N+bIUuZy7hSVlyWnJMG1JTKMiK1Ss
  nUReCTkNM70rBnxOQV3BlcHksb9ZsrECy8icfslRJGpQmQlrUxppHSyb7UJh5d69
  C5xpDEFUBpTgSZw5JKDOui8gZL14TcthoP5vuj9geo+DWWogyYq0umiaZSDzGeSa
  ST6+ebL1ne+F8hVdxSHcTChFVfrHDWdgAhkGBantTsfbETTwnBHH/k+INu6LxBkC
  JAZMw50vKs739Z+Zxx/gSRd2CDnSlUsoMgJGKLX5MGWmCqEPw8uyBT/T9t8GOAg+
  sx5XjhBhe3PmVPTKNIkAlQMFEDxrQDpVLh4uc9KIpQEBgk4D/RaNrMtwjUoITVdY
  UwNLGdh2JC2d3pM2b0DUoL1rcXwctmc5z3I5co2c/r9k00PGzWv6D3LYboTd/bxk
  lPvn+6uIYmisl7CknFnCLO7lbILkEBGpQHE/8Z7EAI2zUZ/bi3VKcKAFooNPv+2p
  HteKkkVc6z82BWCI0bzH+v/Z0Yu+iEYEEBECAAYFAjxrRMMACgkQUgAclY4JAiON
  BQCgiIf8HrEU/qOoM9BMRwW/1RYeVhIAnjWu/jgHWJVvdPpfG4UIJKpk8DaliEYE
  EBECAAYFAjxrRR4ACgkQjDKM/xYG25XSygCffF0SdJ+WNXkxspiC2BzQAldql78A
  n27raDOotEaHxv5/qatznaWJja5UiEYEEBECAAYFAjxrS7EACgkQGPUDgCTCeAJj
  kwCfa3fOqwWcLbVO9we8um2rkZl4qZoAoKLH4FUXz3qldvVyRvhbSlDWGwP0iEYE
  EBECAAYFAjxrS58ACgkQIfnFvPdqm/WWRgCfaGeUlRGzWSQQZzg2pMz+eC/yFuAA
  n1+qQO7UVEzxTnoD3hAg1T/mLsaDiEYEEBECAAYFAjzPTrEACgkQzerIIuwxO7XE
  yACg5rmr96yl/M/qQ3DIFrx/Md6eJYAAoOStOGPS/9Fly4Dv7T9Cx7Dsz4QDtB5C
  ZW5ubyBSaWNlIDxiZW5ub0BGcmVlQlNELm9yZz6IXQQTEQIAHQUCPEUPdgUJCWYB
  gAULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEF40cFqHxZkJlowAnA4n58ngka4X6ycZCpXo
  YNRu1R8iAJ46BzE35MLJtgJQztGSnWngoLhCVohGBBARAgAGBQI8WiYKAAoJEKPJ
  IN0fzaFEho0AniKI34jtQurc2v0PlnTAze7AKRmmAJ0Qfp0DhFEbuWqv2dJbJCnh
  9wYOs4hGBBARAgAGBQI8WJL6AAoJEAwhQnJgJtumuDgAn2NODtyfzrThSVz9xls5
  A4CrpDvHAKCywVtdpH4aYFNtHZPt48wxar+mgYkBFQMFEDxrPxRnwoCPM8FiewEB
  nH8IAJ6w9TU1kRNm4ifVR9yp3/FMBZXNnor4FykOjOZISowfFGY3wwNWGnbCSa7B
  5spkDiqnBFwMwbcTQXo56OEWNAir0hAkUEQD7GUMcZmEWy8ZaQIedN3SHhydfR6X
  aNar7uHyi0yi19sgq1/Jnu8DLsPio75gSv1h95anIvoGE1YpkTNGemQ6SyGs7rQ5
  7QuYXqN6P60cJLC0kwEZ4YbcN1OuZ6iSj31TDVp8EzDCkFm6eMQ0wI6UPpdlymxE
  gfFAV3oDlj4ZG6pzNw/ZcvQFeqMNgM+c0j+omZsFlPvW4wfZAV+cevVV5ATosYSd
  PMas2WxPXG7pAwhyRIgyq33/09yJAJUDBRA8a0A+VS4eLnPSiKUBAWl9A/9kN+3x
  nxr8iU8sZMef8PpFMUNj4gp5ARDw/Q3Sx7jlGJEyuLGbeH0Zu/mTvpV6vQzcm3NQ
  EB51WQx8EmizIbtX1PfpyRgKLOXGll0M8D0c5JOdZAAAXYVa6AtFm36rZ9dbM2UM
  XGNClNt9zXUXK/sufCVC1z6vm87I+RJOUhF91YhGBBARAgAGBQI8a0SzAAoJEFIA
  HJWOCQIj7r8An2XwJ4WHnootgfqCUcIfbr4y70QgAJ9ngcIvPy1q8UKMdLk/Y5Ti
  V8TlE4hGBBARAgAGBQI8a0UkAAoJEIwyjP8WBtuV9uMAn0BBM8hO1iCUp9UD8bQ3
  Ptp3xrC1AJ9Bn+yVzTVl1x55X71sglUWxtQixIhGBBARAgAGBQI8a0u0AAoJEBj1
  A4AkwngCupEAoMzM2E10s/451EDjYkdr1fKo9tV/AKDfSYJ2vOJx7JzciRfj5hQJ
  v+81GIhGBBARAgAGBQI8a0uiAAoJECH5xbz3apv1pQQAoNKsi+LOvlXM2GGkzQoY
  Pz9xDxs/AKDgm87TPdaMYhI2P0AzCTHJenYalYhGBBARAgAGBQI8z063AAoJEM3q
  yCLsMTu16gsAn2OJb5oK/QYgO0EpREcYF6EVOLegAKCipUzr16GCumxYGj5cEngb
  7ZkFfLkBDQQ8RQ4OEAQAu5zqbppTM975ccYXxCUx2OECAdzxoSgsJe3kunbvZOSy
  i28t4V+H1+54ks8AOlihN5XBgZAR0ohJ7RTe/5l/EV9rZcY+Tnf75UskLbjifzZP
  Qxd9zYZ2sUbv9oJnX8ORiphIRKlfVjbe8tqdaexQ382FQwUVcC+yc1u2Ye5vffcA
  AwUEALlq/J7TvHXtjeY4BgKsApAxGzyf4roPuXADurCLoaXrUclUsU3KWOFOToW+
  rxQQYAjz1T/lXSOGVzDCaQf6IVIWBYEVu3ZWTI8/amp37hoLdiiU/x0VWVkgjyfX
  VTdIdsmnDaoTAVq+r+JyIubzRcr79SpOEIo5bPl+km/6R/S3iEwEGBECAAwFAjxF
  Dg4FCQlmAYAACgkQXjRwWofFmQkGSwCdEHZJnes6qzSKL6bXiBr0veCSQNoAn0PD
  YbCuiDguaEN052KDrSoDvk4S
  =L0S4
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.286 Beech Rintoul <beech@FreeBSD.org>


  
pub   2048D/68DFAE1F 2013-02-26
        Key fingerprint = D58B 3E9D B0E3 E081 EC6F  69D9 CDA3 51DD 68DF AE1F
  uid                  Beech Rintoul <beech@freebsd.org>
  sub   2048g/960F45D9 2013-02-26


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQMuBFEsS9ARCACeJJ0k7CU+53G9GGNcDfJil1iS3QZlgIgCRXnH6zkyWrwCOL0V
  JeGa3EzIvYGyQy+nunwmSmfVSpn5bZYu9S0feACLPVOXs5bHIm8TwEhq2xZkTdtb
  uZXe8+TSqRYqo9rE0szZ1+8zMTvuv8VWlSV5bfSsZad3BexdVvVSY7VXT3ew9KuZ
  PsKikkjNFkEuNYjx1rbNwoAG2hN78oeyZVRF+M4oascxT54Rk3QohS3NgFhI/GFZ
  eJsplVUyQhBjfjs7TETCQ3rdNnJSz/7YYXQVmlh+m+XL8z3Vwh8PDPUeqy3rNwTd
  KFaCU/yFLXCE+WP55FRxb8fHoYvUrTW5MGunAQD29x/4HoFP2ulTV4VLN2bnRK5R
  yS++Ijwt35E8DBdcNwgAhN+AyGnql+bA4BvbJQ6LUejNyAXM/3mmGIgho/58cDrJ
  oYbonXk10FTrNMUurSuCS7VaVl9lPux/Rvhy8XhzGtqTe7B6BmM3i4C9VQr98u9U
  LxkdA6nCZoe0oNZcaNRQWusCiSkb2w7h9IbUVPfgrQrmd80U+uFhTNg0aCGDfhfV
  Ihpp1Y8WQa1zNSElBBAwVO2+g2rXFnzUrFIrwV3dYA498t6lHB75ByF9YXhzkuv3
  TzZgj8mnZiFhXUx7mlaKeEbP1Me+QzvWFRW0nXizwzNwf8Bho+fgLCO/SG83WNml
  XiTFUMHP6nzicwwc0S+YuzxM+6/8FkCJqzubPzETAwf/fIdH/cC2blP8jQJxXrPf
  3raotWPqk2F8EbdpLBIpz4YJ1nwTDbboPDFdDK6/8rvvLA2VLZ8dSOyHZYy80gni
  gzA6uPMbFW7q9xftBRW2kaNaUAkRyaBG2S/CvX+7IYD/OmU7YN7gpEP4mAZ7BWeE
  A+RAEvUByrUqhsGeeX6oMT0JMq/8C+mz1o6Coza9QqPznJdTv8tHW9avgnFu3nHT
  TeWbn/RHkhDvbV4X0hu9CoHrVdOFqvnPqSBKaVQsTM15ZynKoMELK+Uk4jey/DyJ
  HdTwzQgch8yCC6GbMHrowgpf04CJN9Ov3/uKBFXU3/DMuFc0oiXpIfE/DC1WzYMY
  rrQhQmVlY2ggUmludG91bCA8YmVlY2hAZnJlZWJzZC5vcmc+iHoEExEIACIFAlEs
  S9ACGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEM2jUd1o364faYEA/Am4
  DBaFHTlgOdZGzqYqMqIsdGhOHH+d2EpnsC1mDW/NAQCjwSwHZYMf0cv00Y1rbjvk
  +Iageuyp6rIOdiQ0Pksc1rkCDQRRLEvQEAgAp8Q394Hz77rS0OB/sc8klQcOfEAi
  HsEnYjYBm1VIP5GMhShC9mzzw9Je0kCMdWLHWBXc1VsyMcH15luy+rwJBr2YgVwV
  mK5gml/jOSc9dm58YoUXikKO3dJ44kM5JSxfLDfLMDH4TTTmEyGf7RyFlxWO7VVa
  qAz6bsmklHbGxXRC4lGTYF8+4vGJYlc7Y/GaV+mC39hfDaXho1w1O1SpcvKBZWsb
  k0oHgGzlNl5gn1S00ZOjusXHtkUtGsHj8tPGXurBW7aac5iRwMbLbcOy7aD368oV
  kSGUGjHcx1Z9u4O/g3uPUdnsXsI/N7HYLb6dMpumAl/IwEjFXwju/Jxr0wADBgf/
  SNK1Nsg0a97MAci9O1Qp57awCrWB73hNwGw+qC3xSduWmlS4MLZH+DGocv9JOHhW
  d180tTf081svVnWYURaubWsI5N6vgywcXkYt+yvqUcLvttQXYeJS2jTL+1vRErkp
  oEueYzJhZ+sVk+0gG+R6dtsWSwWWXYQ1LdlVeXhbbVWqs3kvGq5IQP0ZngvC8OsC
  tCat6hzTEIlbhSVErdKsrVBYMELZWleJX5RcbX9rPykTJqyH/2bANBAT8uLROHAk
  pQ4rnQD3TeCSmP0pDYT4TWAcpxe69aU/a6p591kW0CI7dSZVHrao6q+hmHLWDk4K
  ELGLyiM/IaOrKyDBPi8C/IhhBBgRCAAJBQJRLEvQAhsMAAoJEM2jUd1o364fA+cB
  ALaWj7vG0OqUqGgLxCdSZw6bCME/vU/TNRmn0IgAYOQTAQDe/sdsNUs/MzFJi0re
  0roDMXVUSkNFP4PN4u5jyuzVBQ==
  =EWeR
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.287 Matteo Riondato <matteo@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/1EC56BEC 2003-01-05 [expires: 2009-09-07]
        Key fingerprint = F0F3 1B43 035D 65B1 08E9  4D66 D8CA 78A5 1EC5 6BEC
  uid                  Matteo Riondato (Rionda) <matteo@FreeBSD.ORG>
  uid                  Matteo Riondato (Rionda) <rionda@riondabsd.net>
  uid                  Matteo Riondato (Rionda) <rionda@gufi.org>
  uid                  Matteo Riondato (Rionda) <matteo@riondato.com>
  uid                  Matteo Riondato (Rionda) <rionda@riondato.com>
  uid                  Matteo Riondato (Rionda) <rionda@FreeSBIE.ORG>
  uid                  Matteo Riondato (Rionda) <rionda@autistici.org>
  sub   2048g/87C44A55 2008-09-23 [expires: 2009-09-23]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 13199 characters]
  LlxcQeUB
  =cJab
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.288 Ollivier Robert <roberto@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/7DCAE9D3 1997-08-21
        Key fingerprint = 2945 61E7 D4E5 1D32 C100  DBEC A04F FB1B 7DCA E9D3
  uid                  Ollivier Robert <roberto@keltia.freenix.fr>
  uid                  Ollivier Robert <roberto@FreeBSD.org>
  sub   2048g/C267084D 1997-08-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.4.2 (FreeBSD)

[encoded data, 13936 characters]
  izq3ic4=
  =mgE0
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.289 Craig Rodrigues <rodrigc@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/3998479D 2005-05-20
        Key fingerprint = F01F EBE6 F5C8 6DC2 954F  098F D20A 8A2A 3998 479D
  uid                  Craig Rodrigues <rodrigc@freebsd.org>
  uid                  Craig Rodrigues <rodrigc@crodrigues.org>
  sub   2048g/AA77E09B 2005-05-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEKOK8MRBADOO9VIucM2dGygVera0+Hcu9ud2f3MrcfVgsB7/awfE/MgIYtC
  CFtCJrD1Ml+p/spmiuzJNDSamT8NHywsG5R+GO0EC76+mfL3hwXvGUJoQV+NcDu6
  99s6OUWTimi5OPOURzG7lXYpO0wVysx3R5Nzg7tIC06fmXNXuj02JvCm+wCgqkPx
  nZgCFoqq2mHoiLL59CUExbED/iOnglDOuZsncR9xRZJfbSLUJf5z9NE413FXAx3f
  THY7+akGk8kWChrOeyIvLvSGmkHHFQXgh1umG4fFd7TCJ0Sexh44s5q0ROjEK4ge
  nwAsS0iheMB6JqW8ibBfawr2iwu3ZAkqfelU+NSbHm4sEeHxEGyJtZKA7rOPGDm8
  YOBZA/45n2E/Z6hv6D4Bm1xEDGNICK28uTqzXh0wyCJJtVOortd4CmKZZrZJj7am
  3aDdtFUZ1yZc5FW2E0xLa7Oz8HUj7eMT7Ljfd0c5yNna7WcNjqWNAz6WMhHByRZv
  nOPiUMQNvCbyrKw9OsFKNNbrSnjQcc/5yy0SiIMVm4rydXzK0bQoQ3JhaWcgUm9k
  cmlndWVzIDxyb2RyaWdjQGNyb2RyaWd1ZXMub3JnPoheBBMRAgAeBQJCjivDAhsD
  BgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJENIKiio5mEedzB0AoIXeENkxV41KlJMV
  z0ozHJ/q1ESdAKCimzfOMwz7Qyauo4VHs4rk7NEPerQlQ3JhaWcgUm9kcmlndWVz
  IDxyb2RyaWdjQGZyZWVic2Qub3JnPoheBBMRAgAeBQJCjjVzAhsDBgsJCAcDAgMV
  AgMDFgIBAh4BAheAAAoJENIKiio5mEedT6wAn0IjcGqARj8Qe+JZThbQCQbH0ERp
  AJ4w1pYLdsKphwaEB8GakvaeRsrBTLkCDQRCjivkEAgAo5DHUcjEBK54Vo2S403y
  InnfqiiUDXqb8Oof18CICB6JgA3NjP5g9BE5+7dI8relt4Q0ILg2IJvISIlfmyDl
  +GuegA3dMo1IrghmtI5+IWN2mm1iNy96jpJ1TQhvHTFDlETdV/BE57CcO1ZnKHiW
  m9G3GjnMrunVyLMEY+6TJ6ykqP2VzYBsc847iCv477LdYFe1+vedZb8Bk9xpeeZJ
  tuT3O+JiR+B/SHISpycxyM3ei+C7eRRC8wV+khOw/8xirJ1Wzyg3GrolQPtJsTNG
  mqg6DXIYPY5wbF3SUBT5ZA7pLPxXhUWNewU/8mXisuM0hp7nz9VLQ4JfbMuvGF2j
  wwADBQf/SCUw06q5l8qdJ9G3WFfPOE449mq5uXHGlfeamCkjx9/SzI/8yldrxwdF
  5XiAZWRpeQoksUbPI+tmxWqi8NDxt+KLDNhSCg0+C8KRFBY0ZI4CDmUg+MX9Mix2
  ir/RK6eoEYNXdt32raX7MzQP87LTL+cnxJzbQ702HYpVqrJUOgSRwQ3posbp7hwV
  djfiE38r9Hd/E4ZxxAIT3GafZ12KzxQZ8dSxoa/2tP8VfAfe9jt/XX4F0QD2yIGV
  2wJMd/CZWTZgDfNW1anGR+9AyV9dT+8cYi36fkgTQb5rN25rJKzHd9RA/EGJXSU4
  l1hNG4gBpYjF5gD/UTuSgGI6XInycYhJBBgRAgAJBQJCjivkAhsMAAoJENIKiio5
  mEedTS8AoIa+gNX84jClqNvPR5lMlQGKeB4HAKCaEmhTA9kGSY5JW3hsfDiwfr0a
  PA==
  =hHZm
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.290 Guido van Rooij <guido@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/599F323D 1996-05-18 Guido van Rooij <guido@gvr.org>
       Key fingerprint = 16 79 09 F3 C0 E4 28 A7  32 62 FA F6 60 31 C0 ED
  uid                            Guido van Rooij <guido@gvr.win.tue.nl>

  pub  1024D/A95102C1 2000-10-25 Guido van Rooij <guido@madison-gurkha.nl>
       Key fingerprint = 5B3E 51B7 0E7A D170 0574  1E51 2471 117F A951 02C1
  uid                            Guido van Rooij <guido@madison-gurkha.com>
  sub  1024g/A5F20553 2000-10-25


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 6968 characters]
  jwCgnb++jBLoAgqu7BiWMBVe9sCLfMY=
  =qL8T
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.291 Eygene Ryabinkin <rea@FreeBSD.org>


  
pub   3072D/8152ECFB 2010-10-27
        Key fingerprint = 82FE 06BC D497 C0DE 49EC  4FF0 16AF 9EAE 8152 ECFB
  uid                  Eygene Ryabinkin <rea-fbsd@codelabs.ru>
  uid                  Eygene Ryabinkin <rea@freebsd.org>
  uid                  Eygene Ryabinkin <rea@codelabs.ru>
  sub   3072g/5FC03749 2010-10-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQSuBEzH2sQRDACbyiYQw1PE+ibv2KuXe5HmlHtZoMAN5/KaPOHsyNmY3IHLm/IK
  yIHjrjvl8JFGI78OkY8nalplLRtsY1F6ZVRVXR1Xb0Bez4wXn4wN5Nkk5VKwKosM
  DRc51OTKB5ke4wzTN4NBkaOt4ZOoiJwXDVCHsY7JHxAR9zBuhyB2VRusFOVtJxkR
  W29lmVDaFTY3JDnrWVPTmsNA2jubEiBkDFQyEl8qqJEvVZIHM0I3X5TxesekC5BA
  cDSsbyIe6MuSQcr9/8L+RpChP/2s4Wn4Y8ElF6AJGaP9OZCSlfzSMCIEyQ2oWPTi
  xKBS9/gDGy7mk5qSp/jMfr7hw+3C4Q661/TfUT1TXLBCqChXRz4w9CmjzIMPxBe9
  LwUiqhY8iwKLubaX9shDlE7+7unBRpx/nbsD1v/ceV95tcJtWR6Yqez0npwb1ZeI
  y+L5oPXB7dz6/qV5W/MPrq2U8GBECcG3T+yDG3JJQ21irF32tNVEJ2NgPlykzuQ3
  QItCVyeks5fb4fcBAJl1JYzNHErP8O/CvXK19V5rMZjISNOLa8wVFh4BcFsLC/4l
  6FLF9mxGeL/KGY9bkrwJHX8m+BrbbOQ6Me+L8F3dj3xxcHyozQdcb/YZoM68r+Vz
  hZcuD0qBwyT51ay3joywOv+MpvQYWEQWTzmeeQYF/3I89rP8uCb78MBxmZ8ZYl2V
  D1u5ayXr4fU1qyz2G0Sc2F/Mmf2ztGU+qagz4N9EVc2BfoaMUH8M06HbBeABTq4d
  L8Mmtkxuw6WoAjzqVTt1UzU1kH7KVDvoCGxBxA9lWtTmwEfR3ORDiIONdDGGr6uG
  BEUrXJvnpiCdT1UZjRCbu6V7GZdyP19J71owoeK2/8TNfy95A5fmf42tbDXMcYS7
  l854SUyAPV3W4hizbkH2qMA69IQ5MimpAFPewo66eybY1quyE6dSoXF3BOUyWuA0
  E5QVax82LG/Af0pKN2rvS/sAlJ4+ypyoTTJJAyzJlKZWiuTDTs+J5WQi4VmcYWb6
  vBGkPZtZifuJ6vWCsUn8Nz0DxYXe1CquASWjmTvjTAawRe3iojSMeZqPnJwHC8oL
  /3TYpVp9HuJyiJHXLv95at+6GTTipkBRr4Wb01vYTM9PxfSWodemJgpApAO7NA+f
  xuiQImuIzYGW9TD0SNGzAAlAS8nlVagHkElC9svKPowr7NSa3PSvfjaC0hU+Chot
  +xtrOPi4o/FYTMDlVXf8zONkpvtIbdgq+5Os6eiU+BZWiOV6XH7v5fE2EeGV7af8
  0JtBHFFdCF6k/mcAZHVDnOGHbnxZyJTN78/IAunQJN8OkaglVZw1hs5/RLYBD6yD
  DLg5X/L6Q0E9/QREsDNR6M9+MqB40tMXhEbgQ4KRUVB1tvLkR9xMJdXES8HeZGz+
  RO0AXvdtMvDTGmnGf8TfbGOuhZnxQeP5JEgpzDJioF4Xyh2x5nzBpWTdGKUtcks/
  NBLqhYAUKYEqDH2gkoKV48asWg+zk4tnXuP4zCBrYwjpvtIJ6K2ohcS5mfUC56aC
  11ERZRSa9Dv7m7YC1qwOcm5bzl4Wo7YTsjpNA1qNN1SRfj6Tg4EwDlMI7yXdVc/g
  FLQiRXlnZW5lIFJ5YWJpbmtpbiA8cmVhQGZyZWVic2Qub3JnPoh6BBMRCAAiAhsD
  Ah4BAheABQJMx91bBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQAKCRAWr56ugVLs+4w7APkB
  Zz1D9ReL+KjraRZBZ3Fpm1tkfOR7UiLGQ3azWPaGpAD/XTyvWUQ9Z5bq0tlpvl0F
  S49eQKgElc+NobSL1dJTYIu0IkV5Z2VuZSBSeWFiaW5raW4gPHJlYUBjb2RlbGFi
  cy5ydT6IegQTEQgAIgIbAwIeAQIXgAUCTMfdYQYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwEA
  CgkQFq+eroFS7PvmdAD+OlXfczBZQvCS5gIZmRZCPBWLK642agRmb/nd3tG5kg8A
  /1gF/+8YHvIqfPkieazssEgsbRcdLR69BEcS/dRGVAlltCdFeWdlbmUgUnlhYmlu
  a2luIDxyZWEtZmJzZEBjb2RlbGFicy5ydT6IegQTEQgAIgIbAwIeAQIXgAUCTMfd
  YQYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwEACgkQFq+eroFS7Psg+wD/XddXeZFpl1vRZHCW
  j3qjnJ6EpVx6jtMAr6/74TtNQDIA/1KPGg072ZpF5a3sG7a28hHHdYI6PLZRV6pe
  xhtcuTjfuQMNBEzH2sQQDACjG6PeNnW/ktQEwZRIbmG87WZQ5xeZ1LeJi/U+5bZu
  abW83T0EeBAB0UXKRw2n/sUG0xMSj141JcvUtACwK0VKJ3GpCXV5QAbw1QSORGw1
  ecyJIhQOOTv4ChRQFRio0nm3vDM/MVELLRZga266BjzV2K/Ip06TCOfllj518uAC
  TB5jtoNL7W0fJi/sARhqYuZ4KTe8w72bBdJQilwYjTd/I+3ZrGtciKEYO6lLdlRc
  wZM68J+JQ1lWLDN0Ru/IGNsKzpwYMdqdvNGWuB64cgNyULhSwhWdNFQLTwywXMe5
  LFloYSoE2cA5veGNbTnTT/fUtpjxPREnqVu6+KQ22Ah9ALavZxcLJlO50fk+BGwZ
  SspTTo22YKb+Orr6OD9d032/3c07YHHNsHGdfl9l1wWRXRcOXTIuSTQXf1P300WI
  5TmehRr167DBq1lyHY4NNd6PY4lujlPYVNohtrz7z8jzFsmtopLWeA+dzEiOAxtn
  MIp0k6bmECFl7VwmIcBCWWcAAwUMAJcgSolujAeSkYIr6JDugBOmcMjnZvsELRDy
  C9iZ7cOY3PyZFCPJPyhj6jKZa3cPPUdapI8LxvaIPwgZgLpNUsGpU4DI2Ua4IWXB
  8ZB+cz4SHVBYvdfrPmoLO6G8D1TC/4HOX7+fhR/WgLY2fSkGh9MHd2Q9tHscW8wB
  5IGzE7XbqH/LBG4aO6rP+pp1nY0bCTH1I8pM1cesemo4aYSnPSUo8TwGIkteyn67
  /hK9CEegeeME4ni8oCz6i6ADjlFlGoYDKbURDL+7tc+0aDkW7T2xR2tU/bnYMHit
  1ZERDYbnnt9cSIOfzkKKCVGVaBrAz7Kde/qUKHwTBOE5WAorTCcjIrF0dfoXte1N
  Jm+LhEcV8FvUQJII3XsM1IziyXYh78HIbbSCUJ8o7Ubu11ThCqOsKFc1OXQaJ73B
  cMU3YkExgPWQQFxEbmCHN2EfDhcMyQpxlQf1REBDVvPG5takhxrzqhwahOFUILAL
  U+H2p7ftqy+yiSG83KJaPdN+gf+tDYhhBBgRCAAJBQJMx9rEAhsMAAoJEBavnq6B
  Uuz7gCoA/iMltPIt/6YHyrNh/riEP6Zb9rWOzf588Zbkdvgbwui5AP9zHdexwBA5
  Edu6GCfjXE66i3XaSUcQWu+g8BMQUo5Huw==
  =xPkv
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.292 Aleksandr Rybalko <ray@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/4B7B7A4E 2011-05-24
        Key fingerprint = BB9F D01D 7327 0B33 B2F5  6C72 EC49 E6ED 4B7B 7A4E
  uid                  Aleksandr Rybalko (Aleksandr Rybalko FreeBSD project
  identification) <ray@freebsd.org>
  sub   2048R/99F9F9EF 2011-05-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE3b+zABCACwiwsbEdmRqU1Tsb/ErrEGYPO6uGPy04niDFSwT4EoW9tJmX94
  bZSfD07hMUHm3yk3sSNBVPYYqvolCd+Wa/aSBo22Ru8MT5gtFT6QmRmo0r4ye6hp
  0jddGbTE3gS62ojQCDayRrSWhqYDtxMTVhF28+GVf9Yb8xD7booHz+soOEOp/lyi
  rMbAKKpAKKzlbTg+JF4xuNAOCQeYq/iw+5/Yv0WRdlPFlAhefpC9HGnm7Ci2oX9O
  yadz6O5B8Z3mvXrprHVf/gZaxpMbqHtiCwUCOjyu+65AJxZ2RtXOZGlgixVldzZ5
  1/PkPjf66PNOE/jei7lQfoiXSelbMsn/0m89ABEBAAG0VkFsZWtzYW5kciBSeWJh
  bGtvIChBbGVrc2FuZHIgUnliYWxrbyBGcmVlQlNEIHByb2plY3QgaWRlbnRpZmlj
  YXRpb24pIDxyYXlAZnJlZWJzZC5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJN2/swAhsDBgsJCAcD
  AgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDsSebtS3t6TkqnCACNpw7DnH7mPLVtJ9Hk
  5V6kzsY0Fkt155HcOw5IqK2UJUqGZTa1Y6SMjqC7Joq7P/3myjWOyN62xByQ/kcL
  VT3Ee9Nonknkjx1S/7Y9aVlCoT3koB/no9BQRgTsWX2oHUEakBftYq/8sx/1jzAc
  YN9DffiOIfXH43435MtYc5dct8lRaQkMXL6hDrswqqnsC2lefISiRojWgSpX2Iax
  VsR9KA/gDGXcFQLYG19ivgQ/MWMwfHCQd5EyPa3JGsx/G3Me0uA2YC8igzuEG/PJ
  29G2eAhA48T1iDbmD7rHsMRdNvr9+0vHemNLyBysyzS+d1opwAE3HPeFYslbRfQp
  UxJuuQENBE3b+zABCADfEA5d/HafarrCijuoKqv7miY4JeknD9CezUiI9KgsjIAQ
  Nv6ObNUoAAZyO/tmKyK1c6ohOQn1m5knH9ldSU0aj/loeBwD/tSjqenqI3rk+XH9
  ZUW1t8U/2fEt152hbaZIeW3X5ovSwNJxL5GCjvqiy1bNq6rV7hiQfnwET3cV/FmA
  KJUlxRZKNbJn3VutSIF4vgOVJTdZy/0dDcpUubHcfVFXeZRiBMQiBqy/WW80VL9l
  /RZ8js/ArM7fNqnHtGN4Hgxfh5HEUJtQncYs1JNkFiUD6aYL3zsJAbcXcfyEwo6Y
  Hpsn8hxuEYpAVzsaO7E63Vdgyag1b8ELRBbYpranABEBAAGJAR8EGAECAAkFAk3b
  +zACGwwACgkQ7Enm7Ut7ek5nnwf/V0kzZ9N92h8oes2ZWwnuWWbZewdp5p1AZmaj
  FDeM2Usiqb9tOWizJwKI6B9Z66S2TdLTrCwtcPWhrr/MPfWTNffCgrVI4jOczCeT
  Jm9Y6OBVdlT16sqF2gskwLlA73R64TYJxS7uYAjOMvhFzXeZuJv2BLxSI2NBvpfh
  HfvoeBAM7NRmuJrUXz90ik117bzEcuEBwIDRc/fGUvSdWm3a+AmbVtyPR24RFMGb
  OK2UWrTXa9TiTAKKLWKyDDYf/B4nOtGoF+OCkpwLgTNJE5kwh+PnJjN7wsdiAvL0
  2cUXjLV5wX/C2w1FFMtM7PA/7aURr6CNmS+00mriikVFT++FDA==
  =Q1YE
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.293 Niklas Saers <niklas@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/C822A476 2004-03-09 Niklas Saers <niklas@saers.com>
       Key fingerprint = C41E F734 AF0E 3D21 7499  9EB1 9A31 2E7E C822 A476
  sub  1024g/81E2FF36 2004-03-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEBNxyoRBAC22NnMqcH1hXXkz+jC+U2QGzOJdGHZtLRXDRpS4blFtRgAf4ab
  tZY6LJUMnjmdgaPP3Mc7YE/ITF1hGnzYF2jbJazNm17nMSP/66dGJt9dK4XAE4cc
  5nYo3GnEkacAa1zUvM6e9OGaAIkndBDUW6+a9aSQNcNyMnYL1/APv+wdIwCg2G4C
  N221QrjrGbxVQPiBM51lY98D/11d/h8aOHYkf+nirhIj9GvRmXJfD3RANZUDjOsj
  OKGgUNlXm/AT6I226v9urfdtrhMg+5zdO+I2p7dZMad/RpnSYo0GMdLRzOlN6aoI
  +4JYoACq2C7iR8pmItb+L4Nl5nNBwmcLBXD+HaZebGffZy9Uvy/A5G0ty08I8LKm
  5STvA/kBMybZhX+RTq5v1Kzau63bMBJR8MPHyWYAIBW2wTMJM1ndW5RrbIMJ71qC
  8DFFTHFJd97s/fqBMQ9rj094CdDxCYQJUkZy5+qiBkRta//iSlgsi54Xhj9prgPj
  nBMWxUjAI5Ih0VPIp3/z/q5aQRvey8Ro5JWmduzH0KpLv2Qe17QfTmlrbGFzIFNh
  ZXJzIDxuaWtsYXNAc2FlcnMuY29tPoheBBMRAgAeBQJATccqAhsDBgsJCAcDAgMV
  AgMDFgIBAh4BAheAAAoJEJoxLn7IIqR2/y0AnRetbhzvjj3kKOV28bx2Qt+YRA/j
  AJ4yY9wDPJpwq63IsGeo3BYXi32zPbkBDQRATcc5EAQA2SipeeJJjvrzqqILHNA7
  X+m/PAJonO4QhyIEXXMhzNGdiUVJ7wli23gGVF0Cj3V97Yw5KFGco3qOvvsWkO4c
  CLwd3NHbVL6OHKM36LcFd+a6RiJO9qAGGixyqUIkqYeWCmpObihrkZy9WADsSJTc
  /qOrLghJ0GyR4Ga8CoFNT/sAAwUEANfA3lWeTj3QZcDnJZYejt1aJWt7oUBQ/KOc
  HhTjY/A7zkQsAdgbcmuhzSiIH6eoofTwNOl/Kl0ieSdIyFMFfVxrmYEN/HUUUI4q
  J+BgWZgppinaeUEabnZPfY03T+ZanJ3DmB8s8x4HdpFi3jgtWY0KfDhDfHtNIeRu
  CYmLAzjYiEkEGBECAAkFAkBNxzkCGwwACgkQmjEufsgipHbIOQCfSaudT6wnsh4G
  6D9TZkji6aDqUBwAoKqxWnOya/v/MqcgrXGSCih7phIL
  =Hz+C
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.294 Boris Samorodov <bsam@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/ADFD5C9A 2006-06-21
        Key fingerprint = 81AA FED0 6050 208C 0303  4007 6C03 7263 ADFD 5C9A
  uid                  Boris Samorodov (FreeBSD) <bsam@freebsd.org>
  sub   2048g/7753A3F1 2006-06-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBESZt5sRBACyDUDxsmkdq0XNNJfbsdVO07/vtUc+rP5hBEdMzbetPnLdujSX
  JtwzS2b5kQFk1ONAuTs9udlcZhhq5T2FIyhqpvgLG3tnt4gDabRgFsOL6oB4dFKv
  yL5emRwnch+wYlwfaoWXsXpWfdHQCwFfL39lsYLIR/aXcMwjXF1wl9yl6wCglkCt
  NECUgmsoUYE1iOyC5PnqHkMD/088reqeJuH2hWHupCOihIOOddQPiKX3EY1Y6piO
  I3aQFxOq8BdYw+3WAlBs4vegMmzk9MYEwP2STsVcPE+eu55m1GCRRds++oyv9tQO
  TFZVsYEuvJALvHSW3InTGHWfhQPrHcdodyRjhgo2bKY1RwO3RHYDRRQj5i8LDn/9
  kRSiA/9Y9Cl8Abr7kuPbgw7uWb8lRta9/le1UWQXpU6GAZHXEgppHenDaRqvbaag
  MhXXiKuuFAz4LNHf8UDqyQ4fjjfR0EajIivV17hpzagPWIzzEdr4j3RBpwHMYLbV
  1yfyml5QT46amMd2Vwq83Zgn0cUObu8E0IITqTMkweEvH+soOrQsQm9yaXMgU2Ft
  b3JvZG92IChGcmVlQlNEKSA8YnNhbUBmcmVlYnNkLm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRJm3
  mwIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEGwDcmOt/Vyam2gAoJHvCp76
  i+XiNv4R3pJgG0ZxTCjOAJ0S46VswPDByVJZNF95pfy1qEDb/rkCDQREmbekEAgA
  vAUui6QrSn//3FHeSvH1smd0432C1r8IHvR7m0Ki+F1cRolkWF29y6JMpoPcXrWC
  D5OpGfZaZQ9SwhedFr776xAwMDWAHlrHEpPC4OE3RPq7YWENc40hL+ZKfsZhGA89
  H8fiU18UdDlARgg1PDBbVi+F4ZFfKSyNcTUO3brIIpUy5OfAdTkgl3JFKERlqZic
  ZWjS9PXjsyaeTYn1Ny2T9WZqbk9Ghsb2/t8bIyayu9KNnI+vRSafRtaomeUEsKme
  YZyU4pLutea2Zj6u8BtEVyxp9Gcy0Whn/HwQc/FZE91Z6UzViucBqKmFmw3A/OHF
  HV3DAxd2ctkBrt5jzgJA2wADBQf/dD7RVzfD2ea+jpgqJW5EFDqYebjPLab5GZJ6
  uUWWZu73ynDm92lemzcT67JYirU0H0sQ6QmcZ9ZwqqdW/taCjvpsXPFb88B9AL9c
  aQD41otxgpCF/zMQwgS24DCrdtPXiKceTjHNEAMOM9xS3FBNAWjy23Jz6rIt3ROD
  o0X3iAta9cT71Q6/u6BYo1YRuLIAWZ1rpkELb06NUxsVuEQmBKGMBKf00LEw+AV8
  0FkaEukzFuG1u3k2qkeFJEZW0C6d04JT5jsskRiTrIzkd1FTyaEdueaZoiPBQybX
  KE9GyClXn1RMWA+dzAjjNvJOo556NAIpebgvXMd1rHSRxumHdIhJBBgRAgAJBQJE
  mbekAhsMAAoJEGwDcmOt/VyaOikAnRQNCxBdrbQSOLIxrChaMU5tNejQAJ4hpoO4
  tGfWhh+Ib0+vCD7UaSphYg==
  =fafd
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.295 Mark Santcroos <marks@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/DBE7EB8E 2005-03-08
        Key fingerprint = C0F0 44F3 3F15 520F 6E32  186B BE0A BA42 DBE7 EB8E
  uid                  Mark Santcroos <marks@ripe.net>
  uid                  Mark Santcroos <mark@santcroos.net>
  uid                  Mark Santcroos <marks@freebsd.org>
  sub   2048g/FFF80F85 2005-03-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEItZGARBADLwd04ILGjaq1OV/1cNTU36Ggwx2fKt1OQSFgfzkQDB2Ff0R/P
  xXLBhx3mVEcTt/vNcniqyOA3Pdla6nVtxFFMDcXhEN/d6Xsv6UY0s5B6zoJ6tx9J
  2lpP2YQeA0sCGPnl6QjFYX1pbehPO7CSen0ApDBmfJx/B0J8AwCh9utzmwCgwmBt
  KvC79obIrPNdTr8quYyYZf0EALQbGGXPhgZN8A8u+PebwIajKxMTxqPnJbcImwRd
  GOjdRQ79BT2Ze3g97ReKjQCCqOFY0Gz9XMd+OGfG5MfDwe4pGXx6DUxOYOJqL+2p
  5MjDbpmcmemtIaC1AwchhCsqcQVo7jbH4ewsxsb33cIktX6lidVxjUZQaTioPcah
  t0eABACy2edSB2D3KXk7zoNMnfo2ew++Aot8EsL4TOVOrJkx9p0gEKKgL4ED+y8Q
  4cw6chINnqQWIQ4WxyTHeVjw/SIgVfOBEFhvaZFtC9wfDTk+1G2DeMuyw/KDK7fi
  J9KOUhAtKPKTl4D0nZN5rOULgPDgq5WaTjxkWLcs9UjcpDCQhrQjTWFyayBTYW50
  Y3Jvb3MgPG1hcmtAc2FudGNyb29zLm5ldD6IXgQTEQIAHgUCQi1kYAIbAwYLCQgH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRC+CrpC2+frjrUsAKCWZHuLZGVk+bWwOh9E/eH1
  I5FTzACeII0hwrpqPwlxOyNHMiF32+SYc9+IRgQTEQIABgUCQl9moAAKCRAVEq5S
  cndxfy5TAJ4o2kmigp9+7Pg8vtGQeJwSgk9dSwCfXo/xBlHKAF1q0MF24MDcLx1q
  4m+0Ik1hcmsgU2FudGNyb29zIDxtYXJrc0BmcmVlYnNkLm9yZz6IXgQTEQIAHgUC
  Ql9s1gIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRC+CrpC2+frjsirAKCdbg00
  iJcryV1H8H7POuWA5cpqBwCeJC7RbQcBAU4hg5kY3Q6yuVLYD9m0H01hcmsgU2Fu
  dGNyb29zIDxtYXJrc0ByaXBlLm5ldD6IXgQTEQIAHgUCQl9s8QIbAwYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRC+CrpC2+frjqw4AJ42EWPG0JCtzDpUx2fCWM73SJ0x
  NACfRxkme8yMSHLPRDYFQ6up3y98+VS5Ag0EQi1kixAIALfhPatM8pRDvjbMuw+x
  z046aF+ygNF3Z+jQYMv2+TNx72MUa2GMM8WloInYu/sbJLuv6yMXKbtGx2wQAAkB
  Ayd8Ink2dniabAummzHuRPLycQ869QJGg0+xCq8pifCsUXh3Nec4IFjkVs73hn3+
  fcyN/bSO5uVzAsLgRczJX1zhipi0joFijFW8V3hk61VPDuB3UM0EzqelA8VMsreu
  wrs6N4BCRVcqDvncTrV+8CAPdRuBMk1NFffQTM79G68UIq64OZSs7uJTOsqLj4uh
  EE8V1rbqoaxNUq1KKIcQxIOMtyMbXnDuM5fXTqKD+2MEmiJE1D7nE2qzmczOFJ+9
  qZ8AAwUH/Rvg8dNLeZXrsYL5A249GjKZOdv9NpmSpEBtjp2mMeodZBVO6u1KlcfT
  N078WY3f/Z3vTt8mqg6woWS4M3l37mDbNb7508HjVC8rALC3ZueCRb/COvTssxBV
  TCvRcJmDYdhGxGAAIRGPiYx+9UF94AE37UgxAiLbTHCCimJmMn/tXvNsX2Qr1oKL
  oYI6kINNYE7uZ9oqZ72zQoJdCBBxyBwRRHj0axzNgtXjK55yUrHDYDnLvu1dr23K
  85Wje6ZVWbKp1+qbZ0tPmPPWb7QYH728MDHzkdcPp+B/QSiJPBxv25CXn9hZBLYQ
  sAUeOwsaps1T4OJoybYNQihLifueGC+ISQQYEQIACQUCQi1kiwIbDAAKCRC+CrpC
  2+frjhtvAKC8dlrD4umaE+9r0LyOx/+il2rXeQCgvUTSvbtlZo87oKp0EtGn++rf
  IdA=
  =F4/l
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.296 Bernhard Schmidt <bschmidt@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/5F754FBC 2009-06-15
        Key fingerprint = 6B87 C8A9 6BA5 6B18 11CF  8C38 A1B7 0731 5F75 4FBC
  uid                  Bernhard Schmidt <bschmidt@FreeBSD.org>
  uid                  Bernhard Schmidt <bschmidt@techwires.net>
  sub   1024g/1945DC1D 2009-06-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEo2DaERBAD6iTY24oR5YgIAGmKudAPxNNLLaZPm5tsa1eQjNCRp/WPLIXCS
  /x2oZPk8JoKOPnHNuvfzKnDwh3sB/hKAQOwSTHmtKQ7Gq9Uq/IpuQXHOfF3JqJ8p
  4pOEHCSdJPv1rGNdv2Uh5Pmas3qfkI1pcn44B/XAYDVoYC2CsHmTHSMfwwCgwKIP
  BELVfQZDMaV/Zkv1etazaLsEAJXHS06o4TFVmrHzvhMPlBmS/MDJyt04MaqJwCkh
  IzZGpJ6c2rS+a9UOj5Fy8zeim3f94U5L4pUJUmn2SitHTGm14A+ZN7r2dmBC8jw5
  Oki0tbz3yObM6KSzYV2BuZ7BLP65KXAlUnHM5h4rw/EJaTL6bm0Z0sOLpc74KnZd
  qgi9BADzkJnZ0VKRRZ18xfdbPqa8FMeHJI/IhlBrwEPSeRqEjZCtTYfePzutbpm7
  YRpXk2cMe+k6Xt+FrSVF4elNT5/b3SjWjmZr7jLQ+/RvN+AH/5Ru9bQHVfuL6uSY
  zoHgl9Y5RKJMkzWfdn1LknaRIqE/ciWq22cESYJ8e/Wrk8lFVLQpQmVybmhhcmQg
  U2NobWlkdCA8YnNjaG1pZHRAdGVjaHdpcmVzLm5ldD6IYAQTEQIAIAUCSjYNoQIb
  AwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEKG3BzFfdU+8UXMAnRd2NUzksPzw
  xY9oQMyjeP1cg1R/AKCWoPmmPjJDsf1/CQIkMFMb7RuTDLQnQmVybmhhcmQgU2No
  bWlkdCA8YnNjaG1pZHRARnJlZUJTRC5vcmc+iGIEExECACIFAkttpeICGwMGCwkI
  BwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEKG3BzFfdU+8Ht8AoJS8LxsUX8jA7J6S
  WKwM9JPJ+adJAKCPcJC5vcz1C78IB2XBmnbbKmrYLLkBDQRKNg2hEAQAzfaS1s2p
  EOwwH6ZS9JJ0mnoEfVUkO2I3yfMvXZ4HVkf/lmjQziSsgtbOUPIsIZxh/0V7sDU6
  4ShmeYcY2GpBRE5NFAOo721nOMzXtSbwhUt8ZNZkWXLOCXE/oaS1UoPTQ8KW21IN
  prsFPuVORaZPn1BKXSt/g0l2mkKDdgjMLe8AAwUD/RCMR4fDfuKULk+PG4DrGuyz
  sz/6MC7cmxH76SBzLARw7HOKFXQoVPUfBbQ8oi5ynqFobgENEL5iiWrPhRHLYiJ1
  ee/RiroqJlDxSHno5qU4FIjVGm6b1WbunQ1m3bmK4ExFrygOvHwI0RhoySoAhxiR
  vttEGBF27GMdkRaaUyniiEkEGBECAAkFAko2DaECGwwACgkQobcHMV91T7wEHwCg
  tY2Mbu5ssnZVqMYfEKlx2QIJvZYAnRkudrXyV2F4QME4eLCgAXrjDptm
  =FKOV
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.297 Wolfram Schneider <wosch@FreeBSD.org>


  
Type Bits/KeyID    Date       User ID
  pub  1024/2B7181AD 1997/08/09 Wolfram Schneider <wosch@FreeBSD.org>
              Key fingerprint = CA 16 91 D9 75 33 F1 07  1B F0 B4 9F 3E 95 B6
  09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: 2.6.3ia

  mQCNAzPs+aEAAAEEAJqqMm2I9CxWMuHDvuVO/uh0QT0az5ByOktwYLxGXQmqPG1G
  Q3hVuHWYs5Vfm/ARU9CRcVHFyqGQ3LepoRhDHk+JcASHan7ptdFsz7xk1iNNEoe0
  vE2rns38HIbiyQ/2OZd4XsyhFOFtExNoBuyDyNoe3HbHVBQT7TmN/mkrcYGtAAUR
  tCVXb2xmcmFtIFNjaG5laWRlciA8d29zY2hARnJlZUJTRC5vcmc+iQCVAwUQNxnH
  AzmN/mkrcYGtAQF5vgP/SLOiI4AwuPHGwUFkwWPRtRzYSySXqwaPCop5mVak27wk
  pCxGdzoJO2UgcE812Jt92Qas91yTT0gsSvOVNATaf0TM3KnKg5ZXT1QIzYevWtuv
  2ovAG4au3lwiFPDJstnNAPcgLF3OPni5RCUqBjpZFhb/8YDfWYsMcyn4IEaJKre0
  JFdvbGZyYW0gU2NobmVpZGVyIDxzY2huZWlkZXJAemliLmRlPokAlQMFEDcZxu85
  jf5pK3GBrQEBCRgD/jPj1Ogx4O769soiguL1XEHcxhqtrpKZkKwxmDLRa0kJFwLp
  bBJ3Qz3vwaB7n5gQU0JiL1B2M7IxVeHbiIV5pKp7FD248sm+HZvBg6aSnCg2JPUh
  sHd1tK5X4SB5cjFt3Cj0LIN9/c9EUxm3SoML9bovmze60DckErrRNOuTk1IntCJX
  b2xmcmFtIFNjaG5laWRlciA8d29zY2hAYXBmZWwuZGU+iQEVAwUQNmfWXAjJLLJO
  sC7dAQEASAgAnE4g2fwMmFkQy17ATivljEaDZN/m0GdXHctdZ8CaPrWk/9/PTNK+
  U6xCewqIKVwtqxVBMU1VpXUhWXfANWCB7a07D+2GrlB9JwO5NMFJ6g0WI/GCUXjC
  xb3NTkNsvppL8Rdgc8wc4f23GG4CXVggdTD2oUjUH5Bl7afgOT4xLPAqePhS7hFB
  UnMsbA94OfxPtHe5oqyaXt6cXH/SgphRhzPPZq0yjg0Ef+zfHVamvZ6Xl2aLZmSv
  Cc/rb0ShYDYi39ly9OPPiBPGbSVw2Gg804qx3XAKiTFkLsbYQnRt7WuCPsOVjFkf
  CbQS31TaclOyzenZdCAezubGIcrJAKZjMIkAlQMFEDPs+aE5jf5pK3GBrQEBlIAD
  /3CRq6P0m1fi9fbPxnptuipnoFB/m3yF6IdhM8kSe4XlXcm7tS60gxQKZgBO3bDA
  5QANcHdl41Vg95yBAZepPie6iQeAAoylRrONeIy6XShjx3S0WKmA4+C8kBTL+vwa
  UqF9YJ1qesZQtsXlkWp/Z7N12RkueVAVQ7wRPwfnz6E3tC5Xb2xmcmFtIFNjaG5l
  aWRlciA8d29zY2hAcGFua2UuZGUuZnJlZWJzZC5vcmc+iQCVAwUQNxnEqTmN/mkr
  cYGtAQFnpQP9EpRZdG6oYN7d5abvIMN82Z9x71a4QBER+R62mU47wqdRG2b6jMMh
  3k07b2oiprVuPhRw/GEPPQevb6RRT6SD9CPYAGfK3MDE8ZkMj4d+7cZDRJQ35sxv
  gAzQwuA9l7kS0mt5jFRPcEg5/KpuyehRLckjx8jpEM7cEJDHXhBIuVg=
  =3V1R
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.298 Ed Schouten <ed@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/3491A2BB 2011-03-12 [expires: 2016-03-10]
        Key fingerprint = A110 5982 A887 74A2 F4B1  D70A 6E5E D8FE 3491 A2BB
  uid                  Ed Schouten (The FreeBSD Project) <ed@FreeBSD.org>
  uid                  Ed Schouten <ed@80386.nl>
  sub   4096R/81BB41E6 2011-03-12 [expires: 2016-03-10]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBE178rsBEACsON0CrmLDqNRy1sLCwcfi97Ses8MsBZ/PRIdqxNzMarUj4fRM
  YrqcB6xTdmqcpsp+b1RtrQ0VknibTZhk8bNeLqBeAlcKi5vN390Jru5o5YWL2+J+
  55En1EbI7wJahtWiMvjKsMf98RK107pxS5BBmgwyuN+Zm1/vh0pVzXnQ13ox7YM8
  g/x8mMAE2mT5PzACTTr2o0MTzu05wbdlOQiN61K+Ti41pPKglSf6hKn2G/JcKs1E
  Dd16dVO9fawURdceeL7x4+AzRUp6pO+VLHV9/chMZFnfSXo6yJliq/9AYTY9eAEC
  ZhTCEUj0CZ+tz5dJxTMynxlbDryIBg+j9Of8XYyjynM2E45ohtTqW4V6+ogGnCju
  dDZIupTOyEvSNTEfi+Aaf4QurLIhKiY5WkEAzbimHyfFkSlukYsdTe9AV5xdiejw
  AcRECfXWXCMvxZ5DjLDI2ZhxDgRJY2ttQwcQrQKpr9ojT/MkDND/EPDrl+NzRsxG
  KiAOnZ05YNBm3KkjlFxe7YzspInc2eWLFKQohisR4MOcJnM6VAl86jOOmIxMY2T1
  N3LzaVi7Vb2IYnv+Vyn5dMp5TmwCc55ESdE9YBE6NytkWh3xJ3e7mG+zBdzK/fQb
  K/XAVeUhxuMPCaG159jN4czNSy7q9CK96deFaVcTL59rLxAHOXMVi2XP+wARAQAB
  tBlFZCBTY2hvdXRlbiA8ZWRAODAzODYubmw+iQI+BBMBAgAoBQJNe/K7AhsDBQkJ
  ZgGABgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRBuXtj+NJGiuyWgEACIIGiE
  NWyrh6IzFw1w6L2yVx/U22PI6itd/W+/ZXm1d7Y0e6Nq9s5zVjConLn+IVifcM9R
  sJk6KUbHym/DKf3OOdddaZuvjZRM30V/6FjCkmz+pTsEWXYFyIK2WAkce3qDqzeX
  3JvwQA8MD99bgpCsUOD/KZ0jxyHEi9B04W5FDTTaMAp6JTSQDSmYAUYpg2INbv+P
  s+semFR3bQaW3sJSC8lfOEjVrk9vwE4tRlfPWcleoj9aE4/V4BGMbOxlRZMd55nG
  KVw/BayKPLsTbbrtMzNaVRYd2EUJ1H5ZHnj45yZOgz+bODwNMPRi7unwFdJxd1xl
  HYTluAq9ufOzs/FQaGi4QcAA76hF6TQdtkAhNn3fqP8i0440oP9GTa5ueUg9kMfH
  DzGQMH3+NLFwAz1QTXPyL4HbKTaEFUDZDLJyr2HJQnWXtXe9u48m4JPg2+FH/aEN
  4CB2eu6B5Ntfp6pd+mmOi/WoXWpJuw6P5+zuJ2UCThSVBsSnpRs+UKaIH2w/jyOq
  FFsqblBDio/ByDKB3/OwcCF7inNSGCvPYPl0b+fzFAZqk/kREuOYUHpgq1H8ap0y
  +VtO7y8/lWjl0qxR2M7svYZQ4lmgaByN/89xX4wznIzOCbseqGVisvGoo6C7hTFA
  6+vCoeEEmcjaejk6adXuyXLmfN22ECD08XO4ZbQyRWQgU2Nob3V0ZW4gKFRoZSBG
  cmVlQlNEIFByb2plY3QpIDxlZEBGcmVlQlNELm9yZz6JAj4EEwECACgFAk2S9+sC
  GwMFCQlmAYAGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEG5e2P40kaK7aRUP
  /jMy8K+JxshXmHMg6hEWGymWskqXqCYokWNQ7Wf/dJCPrkKT2XXiW4F9QR2X8lhP
  1jN8nfgr3kzJXFUIqJ3mRaNEPe4dMSihGMhnaEcpkHrJHOIXaNo9G8kiKjprvmH8
  AcBtf8alPV4rJDHJC1KazbJG28pmoiA4rDs8HMfFFPPx9cfJRMedRho9uAiETxyx
  WL8FKbp8anSQFEeE/o8BLmBEBpUsWxI7TfbLnOwak5Yh9QPbRbGxuFdTQ2lv883I
  2hOSCVN4vOxsXLXZerncsDcJBxMnYp7j/egyFZfXXQ5D3VweC/kZKBVzgeZhHiQc
  qVQgW8nJskKNqh7Y1Zvx0vw+3ITNC3B6mlI9IvArIuHiTHw6nvI7TS9Wj5B33PYm
  uADEy93DW0G/zbtCDoBD2+HMyADzr+YssqWgIKtAwG+1ErlI6M/6aVnsUiYyBVG1
  IYCyumCMKX4A+IIIhWv2+aFcvN2e7YDGS1rQjbBQ3Gx4id6p/tfnXIJxQUtkWNP7
  L8OElcvFZTa/Stg8YieyP4hhcmaRppjMA35mAMOz2OATeOzKPNfCOB+h7FE1Fedu
  HNDomCaoDhY3Wj5SO8L6cohjhDZQ50t67c7MRNiMgGFQ8ScPs8LcPo3j+/O3z5MR
  P1LhKVMQ+joR0jrmZNoqsHsaTjIPRNgts6MI6vjwc2dtuQINBE178rsBEADfx0ps
  fxMnqy7uh2PZKCdh5It3xRVcEXSa+y5x2fz7SA1JhC2bVX7bNhQwaQmTUdR/3y8k
  eiOw89pfpzQdaLWRbqLccCqJrTkRPTm+sOvDq4uCC/OAtEvMmmlcGZVGyFsOzwyO
  Bsb7FMf6gsTuSsfFIwH8wUotUHIPRH0r3gawk4LgU70ysZL5gEQusU2Z65XRlPqZ
  E3gts68+cG1XUE0DtCzeHDNFKGVVVqUI4eEZl4wqzFRCxnBe0GjiSEIL9sONXiNE
  okbN9AZcPIQtbikeqRFD6oHezUUdJImP0DS0cpPepjGzh5VmqJuvV7JPE6A5AvPc
  pFis9NuQa2y/7xDqpQKjtvDrJKWmAhDuA1tpgXXKc26hZtzmGb1l/Qeglvsz19bf
  lfk/fJ3B1OURMFHQq3oYf6/zvDPB2N1R84WVm5BTIeZPT0oWIBE9KHpN38Drsmc1
  3pFhBDUTnPf/sdLfIDKX7apcPNJAGkNYnClL39pIQeK+sJKaO49iqOJYoKQbcJrX
  OKq6cjAZgkA/R5UaMTE0E2NMKgMbkCILcjrX+7w1Ui7V/CxPdgqyjk2QIaQO7pxr
  9bDogjVNAc9mFvMwDyHviF2XMNKlTTMbKsgLfEP7KAC6Mx2mQdcGmNReOTJqRZzQ
  aiC005tLDKQRXVi8yg97b9uh9iO3e7nPKqQaUwARAQABiQIlBBgBAgAPBQJNe/K7
  AhsMBQkJZgGAAAoJEG5e2P40kaK7nEMQAIzxlWA6EnNEWHRJFHOouIlkMqUvb4jn
  N+DYZSEBedbZd+73MdhEYwqPFuR7a6bMcO3PhVwmKyjEbgT/4xP4Fs8udPDkLiIO
  O0PlSQNuGuW+ZDWhl6iww+7ZetW767mDPqo2RfiEmn3lKA42Gs5EzrS8GtcOsfkb
  1vzNy7eoiu782F1ebb/+D2ujxETjSpl7Q6fzufoGTx4Ok8TmxG1qdN+P6bVCQMoL
  aWM+YGXh1OqPM+kXCAMZB8vbrCHtwoQ1JTbb0YJmmWuxorVy43f7FSXpNjusuf5J
  Qcweg2kG2t1MctzXx03eUb2PQZFvR69+1zBQys3IXLl22VKR2ZEK70QTO5Iv8G3o
  L+Cn4wJ2jEr0yC5h7rtzaNpsR2vzvv+XAzqwZiFWO7cGRDjdxnddSWuJu69Tyfdd
  5DqO3BUJxNIz3Nua2VE4+Dyr08jnewSfIVLPoJ8bG7vHaUdDVgit8DvUJS66j5EL
  dfigxRu1mtmZufwPkqjffXSIqKGYWDjMZY92/qQ9pb5ruOxT9Esok03wwHLq1SF6
  MCHY7I15DiNTU0Ia1rPEnJ1o5+QMHjOvAxeHkZekLZMFQQ5AMQdMbRzLUW7NKtPR
  /55zHT0WB5ZmCLX4iuV2x1a/37sQnjX+w3IYO/451vwZ8cRPjwyOOV+skciuCx+d
  Y6j1y6QnLaPN
  =FiVI
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.299 David Schultz <das@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/BE848B57 2001-07-19 David Schultz <das@FreeBSD.ORG>
       Key fingerprint = 0C12 797B A9CB 19D9 FDAF  2A39 2D76 A2DB BE84 8B57
  uid  David Schultz <dschultz@uclink.Berkeley.EDU>
  uid  David Schultz <das@FreeBSD.ORG>
  sub  2048g/69206E8E 2001-07-19


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBDtXc9MRBADg4tN94el8rq0ZMUqB2jEVACg/UfYjtsaboDL4HBBUH+P+Wxic
  9JqotcTbT8pJGeRpeXbfO0YHaAFnUfilhoFkeLyAgDvnUP9Z77DjFpliLAKlvuCz
  Lxi4UxgQXRdedNCg3omrxQWx7Yx067GT/yw4RgvogOuYBX0l3AJ25/WBxQCg/6Dj
  TMTu6iYR2Y6dEL4NGs9PnBMEAKBlhelAhzYoMpcWpk2VITUgONMW+Oi2JDTmwDd+
  1FAUDc1mHSoNBKPUrCWyXiwfzL09/ROlK/KMR6YoYtV6d66zZ/dQNuzrMhsis+Ou
  PCtvcaR5NGln49THgcw7/K5gTjwrG1xA/wcwnvUp6sxjh4p88meI/LNBAstixb3z
  FiLDA/9pAqn42B9ZBL1le98DTiLDemHvQFgXu8Oj20IIF0umyJRBfKwDY6iIx0gd
  1rUKua6XnqMSEg+LmHmSfDBaAOsFTdnL7wVU0tLF0V9goxU4qDZjw5EeMEqnk7tg
  /6REIvtdOA/GLOmr/Q0WA4JEukcih3AQ9iFnwg7WAp0S4GF6gLQsRGF2aWQgU2No
  dWx0eiA8ZHNjaHVsdHpAdWNsaW5rLkJlcmtlbGV5LkVEVT6JAEsEEBECAAsFAjtX
  c9MECwMBAgAKCRAtdqLbvoSLV78JAKD4iJ2kNeTsYQnWZ2DeytAeqVaKFwCfTIQE
  lFPZyaQr7yjthREE+8SPZCG0H0RhdmlkIFNjaHVsdHogPGRhc0BGcmVlQlNELk9S
  Rz6JAEsEEBECAAsFAj5S1iEECwMBAgAKCRAtdqLbvoSLV4b5AKCljokqRgi/pbDa
  ZebYLluQCIkbgQCg+jSKAIi1r+CZiaCJdqk193IZVnm5Ag0EO1dz0xAIAPZCV7cI
  fwgXcqK61qlC8wXo+VMROU+28W65Szgg2gGnVqMU6Y9AVfPQB8bLQ6mUrfdMZIZJ
  +AyDvWXpF9Sh01D49Vlf3HZSTz09jdvOmeFXklnN/biudE/F/Ha8g8VHMGHOfMlm
  /xX5u/2RXscBqtNbno2gpXI61Brwv0YAWCvl9Ij9WE5J280gtJ3kkQc2azNsOA1F
  HQ98iLMcfFstjvbzySPAQ/ClWxiNjrtVjLhdONM0/XwXV0OjHRhs3jMhLLUq/zzh
  sSlAGBGNfISnCnLWhsQDGcgHKXrKlQzZlp+r0ApQmwJG0wg9ZqRdQZ+cfL2JSyIZ
  Jrqrol7DVekyCzsAAgIH/1AtvAGCJchvLFoaR5KNocKcoUMe2NrpRrFS3DsYOsXU
  0U95pmAHJaMt+wv4UDs/wNzOzC6stRML+3lg6sYnSgddH+N/DA0b5jQSAyNWlL87
  j08h3ATaPeDD6qhqFRe3uzpQMAJJWbeTdyiT2vwgglgcaJWuVjYSfkkxX7AVDFHw
  C4IOuZ0aQhHyHQsGQURTg+sotMx+kX68o7oGZqBBOcr8VdFyrlq0Tq1b/i0fJnn2
  Nz5hY+OOXbyeoJbaY0KiGnnMwHmeZ2eJWk1cCHUZnrY5WOxYQHail2KHXxhYuPoI
  xsL0y+XdErX+lc2BiEbvXROs+VxEo/3/BVJXAIar3nCJAD8DBRg7V3PTLXai276E
  i1cRAsj2AKC26JMJWsvd93UUWRXDKmU46MgLggCfTOIjPheQwY9VCN3jO9YROzij
  QVE=
  =qhh7
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.300 Michael Scheidell <scheidell@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/34622C1D 2011-11-16
        Key fingerprint = 0A0C 9ECA 18EC 47AC C715  2187 91B9 F9FE 3462 2C1D
  uid                  Michael Scheidell <scheidell@freebsd.org>
  sub   2048R/8F241971 2011-11-16


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBE7EJJwBCACw/7AoltcqlzLBZfdNZTb/9zMBRV2X7Qz8jtOrmFj10GpasMCe
  oHWLXHyWbuVgsu2QeANorUcEMvVpkCkNWG8EewKH5QbUcehqPfs8L51N+8Xxdzr3
  LlAoOiDFI6FWhDrHvdXRgzWM0xU7OMAxPkXpVNhT4cTmLwWGXmVNtxL48MRTsUz4
  XRMkXpfEEfXJ0xGsz+Q5AMSUbUIAOq6cKCreIk1s2Ir9UHHBJ5E68W4jHFk/PnYP
  WAx1z+PugI932b1RmnZEycjs2U+QN925vJ+V1172tU31TOPF3yTVkeltV/R7yXgB
  Pn5iDDrhILjOjWxj3xOGXJja/ikERYAPUEqLABEBAAG0KU1pY2hhZWwgU2NoZWlk
  ZWxsIDxzY2hlaWRlbGxAZnJlZWJzZC5vcmc+iQE4BBMBAgAiBQJOxCScAhsDBgsJ
  CAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCRufn+NGIsHabBCACaxRmi/WgvVt5y
  r/9DfYDKMBRZwdvTmPqSc3qa/HyCH5b8pIzEep0UsVw977LmOnMbHr9TEzU9YuF0
  XyA1WZNdzjnVjlRl2VW6/Cwo28jnwnESiGD/KNdU0e0T4ntqP4eLEd7t4Y4WhpTk
  JBidX0r6d2+CQyCFk74zDc5eTXS/sLZZJommr5JIo75L7LWetuxR6AFrZ3SDdanc
  ktHJspZAN69yVb3XxoDveVF0XXE/RSeStWtWHLJNN0r+6Oq2CAf1fJZhFOZybPhs
  zYy6xWFp3N+myhq9HgPmlQcB8BCPHu++S55Ybe+4ZDqtuLaALQaT20zr73Vv4VHi
  QMiB/TYnuQENBE7EJJwBCAC7Qjm0lGOxZy0JoPTkZ32KW84TxsQ8IH/6QhAP2AVN
  kCaVrlZcGaZKd2WBQIcd0Br6FErD+jrYB9+hv1kGj/2Q3dL9UbB/Ee7ywm6++rLc
  RdRhlyeG1or+zjcQEvJyYEzyGdJi4R1+6SIQLaJiPrGL2GvGWfx7xk7UoJe9vayX
  ie9LNBoqq/qlXNRRRAu8DvOk4LIRcZHwv1urwZIGoK/Kmj0DQJ8+mrqXBugkI35G
  /XVeIgOzAoDGHkIR+eHGp7iOaAxDWwRGgtcYp8hgUASLgMxOM7npc1agozdFD20A
  PmI5uLqS0nmHiGaQYbS9azkZh5zwDKXaq6xz0LDuBcgHABEBAAGJAR8EGAECAAkF
  Ak7EJJwCGwwACgkQkbn5/jRiLB1lPwf/bQmsQnuQIM1O4cWxS8zKqFp30k1GaU9k
  GEAUEeY9JB6z/vhhleNwiMV6DbIfzFN71JWs00iyI0NAXDjNp+PLR+lBXH0Ztca0
  C4N7vqNnbsg5CleKK5n66fOc/HVB86rpmBFU2ji2ZQ3NO+A47XlGKyHgPvZ//XfW
  +WfeuCJ3tCWnx7lVTFXh/tIKO4fPyJ+dmp0JzumT7lmwG9YPwKovx6s42DD+62NM
  kf1yKac03ta650N6s90zB6XswCa8Geb4pn2f2PGkobY7OUfqymf+Rnj/kfnkRFo6
  sHoeErC1UGxAi59bZaVJ69y1/fmJrRD92ymTEj4DZowEs02c5NhwtA==
  =S4If
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.301 Jens Schweikhardt <schweikh@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/0FF231FD 2002-01-27 Jens Schweikhardt <schweikh@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 3F35 E705 F02F 35A1 A23E  330E 16FE EA33 0FF2 31FD
  uid                            Jens Schweikhardt <schweikh@schweikhardt.net>
  sub  1024g/6E93CACC 2002-01-27 [expires: 2005-01-26]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDxUIHoRBACGAbIspofa2HTwV0Y81ZgrizVgvsHduKRMYmu9scX6eFSQWC2a
  JLXXnMJMK97LG2m6qX/hzjxZKU/n2eNpHa3h9zLYQ/8VdN+AFHGZtgmZ7xe7UpBI
  V2YohykdmgKqg8WuVQGrNTwbkaAFeLnG3yXhR83qukRvv+qFfXbEF+1S2wCg6lLg
  YJ6U4J1pfTO95Rd4hw5v6DsD/0hUfa6C6C6xjME6P7r/ORd91+nJsfO0pcV1rK0s
  yCMdAy/zdUlKpsNF9vS0qhCFonuOHWxMEe7D8L80oUAwlk4RrFBm+Ch7RoBGYGru
  aEom/7JGNoRqUD2CKbFnkAYi9HP6XlXcpgm3GO4c4VtIcEbgywjw7rNhmNoYLrZV
  YUb0A/9mNCqpPTd8ngm7kPyTTMJitYEVaBPXEdiPueYJND+eI9AQkcqYhs6LWq4c
  jgmTNeImQ+kR1UeDj3dOwUDqhGmLPN60nD+Q2oHHBif8NJOu47mx1dgdriM9FsTN
  3UbeSve+mY8Z8zcPIYKl2UJLPZckWgq4pZRrE147cnKHSHHM9LQtSmVucyBTY2h3
  ZWlraGFyZHQgPHNjaHdlaWtoQHNjaHdlaWtoYXJkdC5uZXQ+iF0EExECAB0FAjxU
  IHoFCQWjmoAFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRAW/uozD/Ix/ZB8AJ989jyDH1G2
  T1KMoNd7gPk9tAw1VACfXJgkrI42ShC4cHz37xrVLXeJp9i0KEplbnMgU2Nod2Vp
  a2hhcmR0IDxzY2h3ZWlraEBGcmVlQlNELm9yZz6IXQQTEQIAHQUCPFQ+0AUJBaOa
  gAULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEBb+6jMP8jH9P+YAoM72fnNwxxcDjb+3Mv3A
  CfbHonYCAJ9lfK9fIbkgfAHo+2kwnOEN4yWxzLkBDQQ8VCB/EAQAzzIqOgms7u+e
  UKampP/5U9G78HA3GIkVLcAeq5FfpFtls4NmSKz240zNxXmABWTSlBmOQvMdhB08
  vRbzEsxPoVdNaF+QvRZYEr5+2bOM1pnHqYYMyUKwN83LXgTDnXxas4mtrkgngZTe
  tGdFQ3PIVqW4jV0MmnEmaqde0nMJ6XsAAwUD/2z82PDDwFBu1Ogogh63qE69HSQt
  8weHX+Skmi75jE3r2niUlx6B0IfLXzFqP33vyrsov7QHgAuOjNficisbC73o3gjp
  voJ2RYB2IfUCgeFvipLpqY1TWJ3bF52TYnJg4rrEWd5OWs4FB0iaJ78LVWgq3WsN
  zfgcgfQ38d+scJu4iEwEGBECAAwFAjxUIH8FCQWjmoAACgkQFv7qMw/yMf1PIwCg
  nSP0i+q9jhEf9T5xA0+qg2yYB/IAnjvd/tA+2/5bP4pObE/oRNjIVZBZ
  =YPu9
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.302 Matthew Seaman <matthew@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/60AE908C 2005-12-17 [expires: 2012-03-21]
        Key fingerprint = B555 2A96 274E D248 5734  0EB4 F0C8 E4E7 60AE 908C
  uid                  Matthew Seaman <m.seaman@infracaninophile.co.uk>
  uid                  Matthew Seaman <m.seaman@black-earth.co.uk>
  uid                  Matthew Seaman <matthew@freebsd.org>
  sub   2048g/58BFDA29 2005-12-17 [expires: 2012-03-21]
  sub   1024D/9B19F956 2006-12-18 [expires: 2012-03-21]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 8174 characters]
  sg4yrGkH4IXKBB8csDYR5w==
  =IPI8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.303 Thomas-Martin Seck <tmseck@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/DF46EE05 2000-11-22
        Key fingerprint = A38F AE66 6B11 6EB9 5D1A  B67D 2444 2FE1 DF46 EE05
  uid                  Thomas-Martin Seck (Privat 2) <tmseck@netcologne.de>
  uid                  Thomas-Martin Seck (Privat) <tmseck@web.de>
  uid                  Thomas-Martin Seck (FreeBSD) <tmseck@FreeBSD.org>
  sub   2048g/3DC33B0F 2000-11-22


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGhBDocG/ERBAC6QZ2lUZYVTAqov7yLfcDY6CFKncdQH1k0aV65fME1va1nelTy
  qIE9+1unTXyFCTY8ZWhlrgblwH7oSHkVgk+WOOcBVEYvjY9n3Y5reNqKV3Qj3gYH
  GzSheBeRvgDgKKF0kaG01sQby7zneJMDepy4JkuMiXqc+S9nM75Gf7naawCg+viP
  cLaa0z0UzbO341zHTgerHacD901GiZS6SgHrjmGKorhmul/CPyIN5OIdbt9YJANh
  /R+w8c1XCgbmuHS0gCHiyYG1Sy1rRhbptlqWxEhJjZSud3Ne2Hxh16IUFhTrFqr3
  xgkH6FiGw+a0tD6Jk44UBsbdgNcU7Qr424phgga4yDYjn+lDW0RkO89ElhHZsrLj
  uGkD/1Ela0htkQoWgZW0I0XO+LNBsnuxPwqqG3vM1VLhSzrFH0CHKeQqYt9iHV/M
  eD1KIdIXzoPBfRbFLM1ktE/3AlomrgXp9WtxfXhzWNcWFzYLUajAxlGYD2wT+3H7
  Tpm1/hKQcJJG2xMRCyeZcOf+pTWaqCbLLTsy0G+MY/j5Rug1tDRUaG9tYXMtTWFy
  dGluIFNlY2sgKFByaXZhdCAyKSA8dG1zZWNrQG5ldGNvbG9nbmUuZGU+iGIEExEC
  ABoFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAUCQR+T+AIZAQASB2VHUEcAAQEJECREL+HfRu4F
  hQsAoIYCMipK3ugbNfOUW+1BMpPiNnm8AJ9kyX6rm8M8Doj/qCKJF36gxrTo/7Qr
  VGhvbWFzLU1hcnRpbiBTZWNrIChQcml2YXQpIDx0bXNlY2tAd2ViLmRlPohfBBMR
  AgAXBQI6HBvxBQsHCgMEAxUDAgMWAgECF4AAEgkQJEQv4d9G7gUHZUdQRwABAbOv
  AJ4y63dcgJXV9Vcw0SUMdJ66IK7d6ACgzX0WCMIVWiNBey1/ZHOgHaE5Kku0MVRo
  b21hcy1NYXJ0aW4gU2VjayAoRnJlZUJTRCkgPHRtc2Vja0BGcmVlQlNELm9yZz6I
  YgQTEQIAIgUCUTZfLgIbIwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQJEQv
  4d9G7gUH7wCfUxSv8PJY/gF8wYEY9xC2YJdK9yQAnjOz54d/B3GGMsBiAKzM8qZT
  zTXruQINBDocHF0QCACoDJirnOAYUdRKgOpFrDupOuSPexu6Dz6WRxV1hNwaAajD
  lmgHK+7W8Yb0wd+8bKASi7aonkbZOhRfkJ5DbrjgqNGyJjCRHgqGboyGyR9Mezyc
  W5kNLNWhwtBiBU/5zExgSQaQKHOvQeFXIfa9gJQy9hn4qMAXs80jvns1siNwbQHn
  TKRP35G7FI69FS5tBfEFata3qyhv2KP2yxlRyTv532yq2k1di07vXKEiS/UrbFJ7
  tRpO+cfXy0iXADtRMPt4EMeBffmDI7B2DS75Hn3RArKjk9/8AvuFLbkgbdEzvsB4
  l706H+ziB7X9YmDDkKFpMW/SONbCWETrjK7KP0wnAAQLB/94xzi6sqLcJhVp4QBH
  ekzCYoxrUmlb+wH8DerIftT4S2BpV6cF2vVD2KfmDpwmZ3MaF83OvaT7dcZ8fZ1r
  1afkqIpXdwjI70c3cKOAnrZkVZAma6E9EYvi1Ww8mxLJ+ClvWh7fVpQmppqJMfdM
  ZgU5egCYliv/QQGp+SyNXNOkfttIsA8EWruJo/33nAvG0bqzwh7X+SQsK4MVidD1
  7/5srXHMlBN5zBqRaRq0lakpT8xDlB2NqlQTMb6wnHscV3ZqUzaszEXvhXnUwSPr
  a820urDh6o/hnsF/VH7gCJmkkVV7Ei1MjIp8H6Zs0A8se/XlYlf5OlZB8chqJ+mP
  r2tuiE0EGBECAAYFAjocHF0AEgkQJEQv4d9G7gUHZUdQRwABAZtlAJdyRMT4dZ2D
  wiimJm8jZ2BOhV/UAKCBrBb3jVIe9FUC3JpwMajuZ1gbSg==
  =p6Le
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.304 Stanislav Sedov <stas@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/092FD9F0 2009-05-23
        Key fingerprint = B83A B15D 929A 364A D8BC  B3F9 BF25 A231 092F D9F0
  uid                  Stanislav Sedov <stas@FreeBSD.org>
  uid                  Stanislav Sedov <stas@SpringDaemons.com>
  uid                  Stanislav Sedov (Corporate email) <stas@deglitch.com>
  uid                  Stanislav Sedov (Corporate email) <stas@ht-systems.ru>
  uid                  Stanislav Sedov (Corporate email) <ssedov@3playnet.com>
  uid                  Stanislav Sedov <ssedov@mbsd.msk.ru>
  uid                  Stanislav Sedov (Corporate email) <ssedov@swifttest.com>
  sub   4096R/6FD2025F 2009-05-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 14338 characters]
  syiKxh4=
  =OeD1
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.305 Johan van Selst <johans@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/D3AE8D3A 2009-09-01
        Key fingerprint = 31C8 D089 DDB6 96C6 F3C1  29C0 A9C8 6C8D D3AE 8D3A
  uid                  Johan van Selst
  uid                  Johan van Selst <johans@gletsjer.net>
  uid                  Johan van Selst <johans@stack.nl>
  uid                  Johan van Selst <johans@FreeBSD.org>
  uid                  Johan van Selst (GSWoT:NL50) <johans@gswot.org>
  sub   2048R/B002E38C 2009-09-01
  sub   2048R/1EBCAECB 2009-09-01
  sub   2048R/639A1446 2009-09-01
  sub   3072D/6F2708F4 2009-09-01
  sub   4096g/D6F89E83 2009-09-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 41004 characters]
  jJLQtFy144uCNLgL5JagmqMiXx9rL6dHFHc=
  =sXgu
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.306 Bakul Shah <bakul@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/86AEE4CB 2006-04-20
        Key fingerprint = 0389 26E8 381C 6980 AEC0  10A5 E540 A157 86AE E4CB
  uid                  Bakul Shah <bakul@freebsd.org>
  sub   2048g/5C3DCC24 2006-04-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBERHS6MRBAC60MHcIa5gqGjSmHLxJeZTkLTDK0zEo7MRJuMeF90Py7wdP9Fy
  jmRhyBS/tYfOtPrpHwAdn5FIkVzajEklv9L0/JiUx5WDrmJFWqIgRLdRPYw909hE
  7pW3uTs2qotWjeA8ecefzlTX9gdZVgy2uPhihMG9cn7pL1aXluca8AUsIwCg4lUf
  8pL0Pn6pZ6xP7nG1hEvkzr8D/1LR5Bm47RboJ+dvoMf9lwlXiEBP0m40100urcxR
  7e+AHDX2yr6s4edx7pPRCq2ubPgzK2rYv4NHN943AY8EYbrazp5F3EItDOLHmIus
  JasvCgPTb7HYWO7Q28redJyUIfBUTPgVVk2z4EuCb5QKDU2/2DyqWThrLEwTCTRh
  mR82A/sHQE/xib0291VjMxGKiatd2Xm5hu7dSzCeZwc/5uF0g33OYcd02fosyERd
  96SWmGigFWLbQ/kFiAoN0OAlQQoNPuWjGzIJVrxiy9y3Fw2hnoiV3MAWAGr43+UI
  FR+XB/MxOKIozYrMouhZHtmw237fKVH6Ewe/rFkthkgm9P9BpLQeQmFrdWwgU2hh
  aCA8YmFrdWxAZnJlZWJzZC5vcmc+iGAEExECACAFAkRHS6MCGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRDlQKFXhq7ky+oMAJ9Cth9LlPV2on7lTedInW/6T2mh
  YQCgm6bY4yyoJbjUxop0bcuKYGVVuSO5Ag0EREdLsRAIAK/+InMhz/qJB/+Rwq08
  K6TtPPkAs5+IcFQqjShCtFWiaZrvBqvcTPDqVIMu6CAnBf6QTOKQc+L7lSUE6QdI
  0mE3jiieYJ/cDzSqntYZBkC5glW0AzemgyllQRlqKrIawWu8M+SwZipvKb0YCIFo
  rmhoHCjzK/DKlSi0MOjPVTbsyS/rTvhAoXxodogKfNzRpb4MwDjM4Lda9mO+hKlI
  93CsBCzNZaOECYJ/1vkpuGqOBhvezrLtNCYFmul2JtVMyCb86mOIJAeiwn/hiZu5
  eU3QYdvcCOfYh//B8AZOVSW1x8HYzMFXuznVtx1P5ygvtWY3u+uIlXC274XuV0aJ
  NNMAAwUH/1rSg/fSdVGEG3ge+sGtFKHPOaGW014dt5nHCePrhLwHIe/udyZPCD3a
  axp6RVlx5Yvw2+nMBWiW65KACBUQslSHbeM5u2aPH6HaAAEYCJ682vKUWyEHGljJ
  zDBBANYKThYwle1xRxiE5MT9B2Bz33z2/BQnCgo21KYAU/2bwi2qVG0jyF0i6ryP
  6r5w2zZbZA/0IINcwENYRhYdtU+QtyB/HqX//nshVnxZFgG0pIPET5ltq9VM+6Fj
  hxJ2RXwGOxBJW3+yLw5JuDVrqoOz2lAOulY2uiQY1Nk9xHDBKZ1U172BugHuOIbW
  EAgbLB4QFuIE0HF1h6bNSISULLt0/yuISQQYEQIACQUCREdLsQIbDAAKCRDlQKFX
  hq7kyxbGAKDdITbPvXRBxINGLWTcNxtRqjXl0gCbBVmMqSG99Tl8uB7wTZRDjtCX
  5DU=
  =iFzp
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.307 Gregory Neil Shapiro <gshapiro@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/4FBE2ADD 2000-10-13 Gregory Neil Shapiro <gshapiro@gshapiro.net>
       Key fingerprint = 56 D5 FF A7 A6 54 A6 B5  59 10 00 B9 5F 5F 20 09
  uid                            Gregory Neil Shapiro <gshapiro@FreeBSD.org>

  pub  1024D/F76A9BF5 2001-11-14 Gregory Neil Shapiro <gshapiro@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 3B5E DAF1 4B04 97BA EE20  F841 21F9 C5BC F76A 9BF5
  uid                            Gregory Neil Shapiro <gshapiro@gshapiro.net>
  sub  2048g/935657DC 2001-11-14

  pub  1024D/FCE56561 2000-10-14 Gregory Neil Shapiro <gshapiro@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 42C4 A87A FD85 C34F E77F  5EA1 88E1 7B1D FCE5 6561
  uid                            Gregory Neil Shapiro <gshapiro@gshapiro.net>
  sub  1024g/285DC8A0 2000-10-14 [expires: 2001-10-14]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 12328 characters]
  LsOLmQ==
  =GprF
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.308 Arun Sharma <arun@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/7D112181 2003-03-06 Arun Sharma <arun@sharma-home.net>
       Key fingerprint = A074 41D6 8537 C7D5 070E  0F78 0247 1AE2 7D11 2181
  uid                            Arun Sharma <arun@freebsd.org>
  uid                            Arun Sharma <arun.sharma@intel.com>
  sub  1024g/ACAD98DA 2003-03-06 [expires: 2005-03-05]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD5my2cRBADKOgeJz+IX/4UT65iwvAMoR5SMctMAEGNHvTk96H0DSYmDmqPE
  6D4PWxjiAmbFdMmxGvmPlZDGRk7IpZhrvmsAuAvwImA/UyGb3Qnb0zOoOlAIQiGz
  NXRvum8vzoTeW5r9ghLOKkBuze1qi8PZdT+ztreaYcPPZBI9zPNfnZd29wCg4Sqo
  eWA46NgWICUsOpC3dkhAmdMEAKBUmh8p4kOZQq5LPv3y1fo+5MBI1gnawiJoO955
  nzVuisH5h1yaNjz0nkB5VtEG2Ub2mhBjckze4EP4FzPgIpOhSMdGfNh67rrByvv5
  DD/SBwjULSEGbBlywn462QDb1X0PxFX5C6IYK2Q6i/vbWkOFMI2dVuQX0PUq9zjN
  D5QJA/sFeXR7NcutCUaLknFCaV1cBTITJNurKn5Vm3QQq5s6R2cFTxdouHcSNkto
  EbhcAvMapxlWl146h7mAtLsXXa5s3wuMWq+igOXUk0wkcm8CqvSQtnVYl4Xy/Ll3
  zXKxtzKHZ1YxAdYQXGkesBuaSafCN6VYDFFSEwChHrwe1sV9obQiQXJ1biBTaGFy
  bWEgPGFydW5Ac2hhcm1hLWhvbWUubmV0PohiBBMRAgAiBQkDwmcABAsHAwIDFQID
  AxYCAQIeAQIXgAIZAQUCPmbLaAAKCRACRxrifREhgYRWAJwLdcAEvjkJf5bHy975
  R7q7Rp4KUACgq214dvKu35ysWriNNxu2jtIj1he0HkFydW4gU2hhcm1hIDxhcnVu
  QGZyZWVic2Qub3JnPohiBBMRAgAiBQI+ZsydAhsDBQkDwmcABAsHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAAKCRACRxrifREhgVrxAKCXiBsYhu++BPQX9prGf2BeKNYaswCfaS2Z
  eNyZsxSNedBb26k8ARWrZzq0I0FydW4gU2hhcm1hIDxhcnVuLnNoYXJtYUBpbnRl
  bC5jb20+iGIEExECACIFAj5q4pcCGwMFCQPCZwAECwcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheA
  AAoJEAJHGuJ9ESGBbWIAnRAlo9PVZzdar5pmWDGspeyGk63ZAJ9X3x6ZQSD7uYeB
  ajKe61NpPAamJbkBDQQ+ZstqEAQAkgu4UWlgyF1IeMM+vwHQ43zik3Rn6nhpJXRb
  Arpg4QyVHQNQshVT4XsmSvcgw0TSUub0x5m23dqnhcoB/mk0kAIymVQiEaa4SLjI
  tTXd93yRvSgPd8JEUNFwcSE43ZJrrmSAqIc6MUJ0hI/pAeCFvRWYQ80+82xx30Vn
  fJLOJR8AAwUD/R2xFX5geJ7W8OyLtB5XQirkL1YPGLNNx4lyAPXFJc1s1KwfZ90q
  LYNw2qLRIacYKmY2X9BrWADXPrEZIDKljn+Awz34lSwerLHWwYDDoeyjfMt4Mmra
  MsV8UIjaBGO1ptbqEDSVeb1tiWQGa622pT5YaZp/r/OFdlmg+JvkAzHkiEwEGBEC
  AAwFAj5my2oFCQPCZwAACgkQAkca4n0RIYGWkgCgxhDAezhK5kiSC4N74g9ifsF2
  jl8AnjujFRJcMfV2R28jiZ2BS9mnvqjU
  =klyl
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.309 Wesley Shields <wxs@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/17F0AA37 2007-12-27
        Key fingerprint = 96D1 2E6B F61C 2F3D 83EF  8F0B BE54 310C 17F0 AA37
  uid                  Wesley Shields <wxs@FreeBSD.org>
  uid                  Wesley Shields <wxs@atarininja.org>
  sub   2048g/2EDA1BB8 2007-12-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEdzy+MRBACwXYsfLwZzbzYru+XqMIFKVIIszXJK61UejvQqcuaZRNLSQyM8
  Fc5dI6AfciZV9tH8LDqYmd/vDtzjmBp/h2SPqQfiVuREQ0+c+aplvWvWc2TjFQg6
  CZbb730TtazPXbObZvSMRvLeRM32W9Abj5L8DXoQbpMtC8cllG21fsY4hwCgyngp
  xK9e32zih9ddXk+NgjK627MD/iPPyo0N4cb9omNwOCot8YIRpdJhmvR/yPh+8rmW
  NUu61gV8jn2XB6Ldto8/dR7chqqbBU7bS+hsk/lmbOuLNe2XkQA3e7dd0EEHSYYf
  mx6zjw/dEb9EBANAWI6QOyjNM9npWb/shZi8Pehcty08t2eytd4M7wPI9zLAXsMV
  M3nUBACgxIoW4e9yXeNQ3CI2KD/Dbup+SNha1uCEmzN5A0VfPJzyi4Avdtl9URGC
  HUFnUAs5B366yQTgmkjUcfcWqTKBicp4TAZ2KbuDzMX6f6cikb9bdbl4P62vN718
  5iclN77KfTfc6j4aOdIbnc6J9GStvYY0R2eZRKkr3CsqSuebxrQjV2VzbGV5IFNo
  aWVsZHMgPHd4c0BhdGFyaW5pbmphLm9yZz6IYAQTEQIAIAUCR3PL4wIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEL5UMQwX8Ko3juoAn3bIDWeVAWOfi1XjXdaA
  HN7HKkMKAJ9RJ4F67NZKo37U5E3UnnVSRLCZ27QgV2VzbGV5IFNoaWVsZHMgPHd4
  c0BGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCR348ggIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMB
  Ah4BAheAAAoJEL5UMQwX8Ko3KPQAoJYfbksQ/n/1FitmpqJb+AmpOmkPAKCVXF0g
  Clk43/Af2rVb3Vm91NmuvLkCDQRHc8voEAgA6Tped4TSVLcdXmDMeHvt29i/9rGw
  EO6lbwUZfamHGasMALyhWC2/nWhoCdo6tTP2XT9guEX5eu/FoN+nAEIKKHqNiiuZ
  6jyOuzUFD/d6n8pUkjHRLqLxFznbgW8f0aaG4rNJTQEQy6+X4/yKEvzRxjroNbZQ
  l300+liw6Q5OztzgMjhkcva4Gxf+aVhVMueGVuANj1QhPPqvIT2roRsBY6PPNCGY
  AaymLWBq51UbvE5j2jtCF2nfxYnajauqnJpZK0tSkLMkxWd/Khvv7GmO4v47qx/U
  DTx6iQP/i43JZIqSg8zSGjY9Lr9XJpzxr4FVyW/rs5X3Fp9ZCQxF3Sty5wAECwf/
  Zs93KXphXLWhCal07JQsu0T2y81+EXRue7QltZs+VTHvGZuc949dgnZrq6iRckpD
  unMRJUXNrKP6BFNOJuDAVRVOxxDQc+ydVGwpQFzJes8/9C0TYOaw0k+ayCZapfVf
  L6zktK+g8oYOXVjjdo8hX9xsus5ie69x73Csve59VmGgCwvywuLUcjCWEgMZGRY0
  hBL9ec4uRDVRIdsl15hQ3NGwdxiDEPkJu8QzQv/t4cde+omnI0UdH+Ywk6FZ2qxj
  62QaoTvFhuNfWUdmnEAbIkfRCFnHVEL5KcQs0Z9CM2V6qS4kdD9wzthhYtcRgWjS
  paW/fPyNYLmXuYgvfyk8XIhJBBgRAgAJBQJHc8voAhsMAAoJEL5UMQwX8Ko3AxYA
  mgKQnqx2baAJtOI7VsgWeTBFEi+HAKCaIQDFpsRsUtsuEYpqj+/zH1bwhA==
  =kNwv
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.310 Norikatsu Shigemura <nork@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/7104EA4E 2005-02-14
        Key fingerprint = 9580 60A3 B58A 0864 79CB  779A 6FAE 229B 7104 EA4E
  uid                  Norikatsu Shigemura <nork@cityfujisawa.ne.jp>
  uid                  Norikatsu Shigemura <nork@ninth-nine.com>
  uid                  Norikatsu Shigemura <nork@FreeBSD.org>
  sub   4096g/EF56997E 2005-02-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEIQ08kRBACP8kqP9uJbHt3w8lPR08oRyvhkUgDO4ZtkragusqjwQ2qfv1GM
  P/cr01I7QH5k8cexhrjroWoaeXIcMUvNtMOODgj+BhjF+9mj66FG4ed9RkVxvqo4
  3v41Hed0bX3z1vrnTNC4KBfS2HZChIZr1ZnQbosW+MRAcvclgOkF4RFYZwCgtdPh
  WQv9+Lo5QHqpt2hgz8tWklUD/RXBD2HpVfbQX0zkwKUYrHIoE+0oMizzFTdQe4RP
  HsGiCfZ19msSb4Pjewm1K+Rhg6wUq9hCE0gX2U9J1BUtXtqAoy4xY1JSPg40bigo
  +kjEAIJ6mA/a1UJXpJ7lDMBzKtwWfxc7F48M2iIJLUaXQzSVyWcZ/V5e9y/1VBsS
  MclmA/9+1Zr0zrpl8/HnqLfHiyT/3CNGKPodqfEb6qkSP2M9RtYRTmeX9BBVh9of
  JyfAlkD3XlDyT+wmLSZKTRvAVeenBe9ApvJIYvShVU3m0R6nfDtREmWtILtFf3Jf
  fwDvNJRoRL0UwkR3AbbMEkhe+6fzUHir5jRCPlV2EiJYrurEsrQpTm9yaWthdHN1
  IFNoaWdlbXVyYSA8bm9ya0BuaW50aC1uaW5lLmNvbT6IXgQTEQIAHgUCQhDTyQIb
  AwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBvriKbcQTqTkIIAJ4vawXwVjgwFZGT
  wx+99FNG27QbygCeMaOv1igYzwl3AR2Ex5DQA4kSHPi0Jk5vcmlrYXRzdSBTaGln
  ZW11cmEgPG5vcmtARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAkIRRbQCGwMGCwkIBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQb64im3EE6k70XQCgkVmB4DE5TioLKXQjDLhFarws
  7VoAn34rlYTkNXPKyyCfYNKnFy4Kvtd9tC1Ob3Jpa2F0c3UgU2hpZ2VtdXJhIDxu
  b3JrQGNpdHlmdWppc2F3YS5uZS5qcD6IXgQTEQIAHgUCQhFFyAIbAwYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBvriKbcQTqTka+AKCkKxW56I7qwivXmENPOmIpSCoq
  kgCgkXJC9xya2xLdpejt0QHA5vKdqDO5BA0EQhDUlxAQAL3egLJ0c9xHZnD4u5c5
  xVixwR7I0AvHynNRNqbXKPg2sPBAwDjh/zN8EUSR6tOL28WGlk35x6iYopvixb91
  NKwFzk47Zv9k+71JGKtaSVpxhttI6gO8AabD5mkpxXbaZZhj/mw/7+pliDLZQXRW
  aDJgCwD7XngxVIVkUetTmLT7Zchmj6332X/B0NdG8zRDXoH8CStJdJJdegwJ+zQe
  U0MRZRl9VoHjSAagL2Hk9rrlDwMUN00ectEGurih5CA6qVWAL18GIConndLwD2KK
  a9J854xf1y/VtQKDzU2I3f7eQfgUZs+f6XBGm4mqFJg3+h1dEx+i7wgVZfEN9b9o
  i2JyVk4kHNvuHQt6Eg6oL42Y58v/sbqIrroxtVPciBvYaw2bfQfhfzOS7Ho/P53O
  TXGNUBznH2RIW/GWhJlT9zgfqnchn2D3YUZ2Fa63gItvUwVYoRDPygxMhGqxGRsr
  HIr0envWXjpmozE+aBV89rsWk8f4bt1mp4jiMHKRo6Z8/50wkzWDBtSSguzig2ac
  gMDhGG2QWEKTuOYS7EM6FEz4vhX4KZKk1DGVNkpK5736QE6MNqILlcsPcfGsT3QU
  +7u4DFHQHGg7rdLFpBnKH5KtzHaJugChrxKhJiRTuriM8GzFYvKwOMVrtfThsX65
  ZEzXsIirWKNmDoetffGx9MuTAAMFD/42QLAegFaiqHwjiK5ju+YUu0kme/VMu2/O
  0rXIHDFruxCV9wWzICsvb5Ung7DBFgVTumI2FVLepzVkqXjhye0XJE0IiFdyydMc
  2ahcuwoKsTlCbGzqqsgLcVXmSbrSyDZUjvfPnuOWZjSy3QALssLvbWl33bFl88H2
  VvxRjk4AIDkJm6Q9i8fTp7tbyJfdtJqCFMU2MHK46vPVP8jQqg+mLhh/hPOhoknU
  mlE9DrTGLOqoa8A9hOXjyrZuNeIb8+PMc8YPytFaIOL1Kt93qjJrF1wauzEaeZx2
  fQMpHW5Ud7x+CwSrDK3QV4MLWLMFzP6bb4a7bf57Y9OLn30KWx6ia/Ff5ZYHANH/
  4fK0fgaD1TropYUMkTXn+CjN8GeaEM3tz6FUWYUBjqa2n2coLfFR5kSBK/sO2MmO
  BpFXNqcUiZ198exbqmaF6fpbBaIn2eo3LGGbw4gK4/nmGQb9wvoBPwJFcMXmhN8R
  ymYE+jOFvMJ3W+9DHnryYK9t3b/+5Us3BC/oQKu13e+snXAAcQhtgNTjExU7qzcJ
  CsEwOOdwZF8Zf/0aPgFmkm/PXghZYJfdbmLLbhEdSOmikm3B7pBx2S1ZTAAoXIuB
  uofutdCctHUJs9Qj3ZRE8L+vRWlnzufhX2knX//WegDRpD0wdc94g0BqZpOT0Iuq
  fBx0K+foFYhJBBgRAgAJBQJCENSXAhsMAAoJEG+uIptxBOpOFfoAn20qdgTPaPmI
  Dx8oV0GpgT6zW3ITAKC0fDtfsq7z1vlOerBQRbCc4Rtmeg==
  =/u/r
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.311 Shteryana Shopova <syrinx@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/1C139BC5 2006-10-07
        Key fingerprint = B83D 2451 27AB B767 504F  CB85 4FB1 C88B 1C13 9BC5
  uid                  Shteryana Shopova (syrinx) <shteryana@FreeBSD.org>
  sub   2048g/6D2E9C98 2006-10-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEUn9lsRBADbufFsrk3YtL2jzdLYUufYV9goSp7joMMOwSLhSWf/98DoaW/d
  1bhwr9yAFfA81/ByuCEkigZl6jUW5AEEDuoJ4hxZG6th7OasSMCLHrGv4QCIDsiR
  Yo3TUFlh3Fg7SYZAxmGsMm44u/nB/0oZOWJeTzu4IkoG2QCfoRi+RUIEZwCgupdk
  xn2tovdQA+y5l7uxhm6MW2ED/Am3BVCM5EojGESa8QKTynKoWOzPFSvUvarqORru
  pEpmy5JdPjmf5mnfPvWcyccgAIi4VyuyGeqckFOJBBUaQ7w0Es7G9p+egp/e7UVC
  vgAVRKtSzix3TuXaaB04K3IJVY9vmEwTGO8Jy70Ab1hI/R4MbUUfzuWVaKUic9jB
  p3oRBAC8RgIM9zBTOtbsFTQ/LpiBL2X6oSRrJBvaLtFZEyG4aDGPxF/ESdfzIPrW
  3YePPinAgB1EhVawmP/uj3zhZQML3g69tVu9YhMhRb6C7v1h/nVC73wT3KDnGrPS
  eZzFhgHDr4zfEomXoR+HLjP3u9EMguyzlCfEO58QtTgeXKzZcrQyU2h0ZXJ5YW5h
  IFNob3BvdmEgKHN5cmlueCkgPHNodGVyeWFuYUBGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIA
  IAUCRSf2WwIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEE+xyIscE5vFGEEA
  nAhEEHq5H3tzKRdgX+PFn8wyzSgqAJsECHYU7maqvBfs8l34AOwuoK+TR7kCDQRF
  J/Z0EAgAxyVxRfbMBrSUGeCXI1FSWvqZJkrLUeQ2aCN0FiEmrjUMqTgkiZcxortS
  BS9Iuk8aEXv7d4S6qhJLfidM5XgxZs/wXFHNO30S+HHw5EwQuSDg1OGM/vY2i5y0
  hJqZuQos3SpUWx2Hl3y/BlExt+D5jwFyU9hUE1nNru3SltmryJwr+6PDFfom5iYc
  1FZpfnm60ZPK0cWDYk04uMYebgXd55acArmPvZMdzEYl/ChrB2GEv/JTVCJZZY0q
  rfI7WE2wwPb6/+WK+QINb9fqAdGsOlpOgkuFo7Xu+iKdH/EDGWnKQkLMPClM1xMK
  dclJKMz5y+l/GB/dTYWH4NtGeiIk5wADBwf/TLTluCRCFKDHkBuV68mJs/ShXpXw
  tnhaFF5snAmmtAH0zk81byw4Wt1+MUMYZ1rYrmhqyhXcqnAcHYatUbj2lyvzvCxo
  W2qdW6CE+0bj/pCM41oeRZi4LzJx3pYwSS2fPWaBWAeWZ6qLrHWT8lc0RrJMlteJ
  kDnchDP9AVxmi4bvpmUbNPdERDEE66XFtQ3zXpzmb0hLV1Hcv60KVYd3zzRADOaM
  tRnRMN53/yC0C+DDDoV6H4TJwxiTo5MTT7s9a9H/EfMY40RxFGjwojRukCTGWpuh
  pJf2WBCsnvBqVsqJLeOHyxwlbJhm/KXVRbFoAp6rZTshQ8M2kplmygIJEYhJBBgR
  AgAJBQJFJ/Z0AhsMAAoJEE+xyIscE5vFzHMAnjcjCi17pcNEGqdUuGWLXFCyQ5X/
  AKCNc4ZJinPdFRM5W3TXJmKRuGTOVw==
  =DE3R
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.312 Vanilla I. Shu <vanilla@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/ACE75853 2001-11-20 Vanilla I. Shu <vanilla@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 290F 9DB8 42A3 6257 5D9A  5585 B25A 909E ACE7 5853
  sub  1024g/CE695D0E 2001-11-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDv5ys0RBACm/dkRFFWNFb6pafzsHX3YHfyYBQAhyoT5ZPvvh7e6RdHYdxYc
  tYjgtOid4jL20Uz7kXYwT5OVYo/l9j/AqknacYoboO5AHcJrfO3QjfztJaorUSqv
  w9dv6DSOQWwTmexeshp6v5aEsOpDbfPtUnFBwcJe5lOBsokk2CqkzI/XqwCgv49G
  uNLbdtIN87CrUwyiLG5nsSED/35/A/9b/KNwjBoBbheCJDByHNPd9svQIpVWTuk5
  i5RKVQQET4ZD5tPQWPnSZ95ztkkwcjjOak+esHK85yTYXXjrfcP7JiE3HIZhyj3S
  dxWaOFEbSE3Xc0BT+8BOAPFfb2WMSdCQFowkRqbMiFudLnz4tZnBmTQcuxqp4G7S
  AFh8A/4jBhhkKaw0KeWtkFKugVgUWZNWZ54aJhUaLg5wGbSTNME74YLO0Xc+wkjY
  id3gG5ayJyecZXCMUf175/ZaSPeNRCBOfMjDnl3G05b/huBFUnXzxTkWCcmopOwW
  5tz4C69UVP1UHg4XMu+f6D48srIaFu+DOMTwniL95vqcGkCUJrQkVmFuaWxsYSBJ
  LiBTaHUgPHZhbmlsbGFARnJlZUJTRC5vcmc+iFcEExECABcFAjv5ys0FCwcKAwQD
  FQMCAxYCAQIXgAAKCRCyWpCerOdYU/oHAJ4kKjpX6iMF1Y0FjPMyFiyUlgjT7ACf
  a3czQMrflxJC/VNuzMAmzA19j3y5AQ0EO/nKzRAEALHq1lBY0OBQBeV7sGOvTaBN
  itMZeVDrGDYUQ9xunaDsEHfz2fD3jXCZLaUayv4LZeWzRr4DbnK4F0AmZLR1v5h3
  LxBuvqHPRma5RyyFRftwTNHM+DWu6TSqnE43QS7Ci+z8ua96CmcDa+PnEfubyNLE
  dco8gfE4oHDqni1R2qVfAAMFA/4uVSYj/DvIzckbZ05FjG+pg4HKsyxyFeFsrm9D
  8JD9tC26k4YxLG5FPBdKRsDrN/lZbnLWHTtZqhE3WlX6DRlea93T9Vi2skbujKcN
  mbao5pyVXWl1dboFquP8ku91CRTZvmdLF6IBnPo0LfOu4jD6DsD5O0UZ7lD/Y+6p
  8WcDfohGBBgRAgAGBQI7+crNAAoJELJakJ6s51hTsJUAoIB80SN0z90ocSdxYGwl
  xkOSm2cvAJ93DigXb3moOsw3BRLlLPQRS6TZxg==
  =aR5H
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.313 Ashish SHUKLA <ashish@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/E74FA4B0 2010-04-13
        Key fingerprint = F682 CDCC 39DC 0FEA E116  20B6 C746 CFA9 E74F A4B0
  uid                  Ashish SHUKLA <wahjava@gmail.com>
  uid                  Ashish SHUKLA <wahjava@googlemail.com>
  uid                  Ashish SHUKLA <wahjava.ml@gmail.com>
  uid                  Ashish SHUKLA <wahjava@members.fsf.org>
  uid                  Ashish SHUKLA <wahjava@perl.org.in>
  uid                  Ashish SHUKLA <wahjava@users.sourceforge.net>
  uid                  Ashish SHUKLA <wah.java@yahoo.com>
  uid                  Ashish SHUKLA <wah_java@hotmail.com>
  uid                  Ashish SHUKLA <ashish.shukla@airtelmail.in>
  uid                  Ashish SHUKLA <wahjava@member.fsf.org>
  uid                  [jpeg image of size 4655]
  uid                  Ashish SHUKLA (FreeBSD Committer Address)
  <ashish@FreeBSD.ORG>
  sub   4096R/F20D202D 2010-04-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 45024 characters]
  72HtYsmNE4TLbl0fMctolg==
  =ID+y
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.314 Bruce M. Simpson <bms@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/860DB53B 2003-08-06 Bruce M Simpson <bms@freebsd.org>
       Key fingerprint = 0D5F 1571 44DF 51B7 8B12  041E B9E5 2901 860D B53B
  sub  2048g/A2A32D8B 2003-08-06 [expires: 2006-08-05]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD8xcj4RBADp/ttN/vrU8xXimyZDEJ3NbJXMRAdWin8hhY5cVDT6n6t6Kih2
  5Z+orVfRUA77yyYprxpkMKJvfsRspWvJeM9/7duQe6C7CSUNwB3bXCj5Q7PG9Oqa
  a6ZNPQ8k0EGZkFRgbbkru8wpcttMr4ngsdIm5cU7Y/bk3O2L8kh/Do1XwwCgraUA
  0z9KKZR+PpMgM6YXmAy0fh0D/3EP//MLIF7RW+wyabjmTGxMB9RapZXlZLTjFFeX
  sOrAhgcjFodwigDHEqLtG5I75wz+z2vuyaLtTPHYy9fkFxKXNE8wNWj++6GMJO3l
  OWRyWNlDLX0d3D22vVWOeh/rLq+PvsEHso1TnOJrYn4Dn4VwVXzSIaGmzGAPuPoO
  KaT7A/9Pgc8gwGPtG31yrp6AixoMZ32wVdxuqndD3M9XK+jtcdDtKvICQcMWCL5T
  E8dwmb2qzN13bBILJHktut5JvjgOgYOJeLZKPAMRZz4MON7KcKNZKmPBuNw1a6cF
  KGkBJfbCh1GIx7DyF/CcFeg4/7IhQoANYZQNc9Zm/tRbg531SLQhQnJ1Y2UgTSBT
  aW1wc29uIDxibXNAZnJlZWJzZC5vcmc+iGEEExECACEFAj8xcj4FCQWjmoAGCwkI
  BwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQueUpAYYNtTv0bgCgkdyW3YFhooTeMExQJT5Q
  FbCTYS4AnReju20M/WngliTt9bdbnbmPeGFOuQINBD8xclEQCADhc4W1TgKJBO6M
  bEnWC16IXR3U8sXU7meMMbclb5vWt3j1jHVczrYVdkEyGxzu+ydxVlPhdGXtxT1W
  8CBjXsfz8DRKs9nMttqPj5u6KQdr+O0zWiZZkoqOdT29X7WZNKWQreKK10PgvmDu
  1rzf0Y87B7M0qnqjKjhqinVhLrOHqJIwfFQmB/E06MOhE3BQqYXc5qvBuq4U9y7X
  Qt/Cxfobw47iwAJEJIExai4mMsbXXtydsj9O1tg20c7IBzJEEDecOFJPhIKtcQ7p
  kRNjVGwAkQhWmXsPZHKkMjgnkhTmH0L7MT2YGK6LHvLiuAbjULYiSZ7WLXMDe3iJ
  al4lDNSrAAMGB/9X9K1Dmdu6pWOub3zkgNybFFh8OoguKJkdO/bh1RejzeNfI9Q1
  M8gO3ePzgXF3+BgJIblOA77t6OhNUQLRcjSs/xZwXG5KVQjRF3XJGkLZQIl3JGmB
  i5eNE/rBIMHSPn4GM8FSDZ8bPGzgaTBhEIos/8nCMpyxf70f+gsbjjW/Dq2HXHNr
  wToHezXX1LzzCqIl2fJgubrMXVbKYQBLy7d/IQnfZp1sGfvTcSJSZXT3wo6MH1EP
  jUpwmfVOGDN1NDQTbuu1vYqSETt2xzIq4R/+y8/xbm8YKBYDCL2EyCGQcwWhFU4C
  RAgXFkuWPiXx/PjfYC4YpKd57/7xgRO9i++LiEwEGBECAAwFAj8xclEFCQWjmoAA
  CgkQueUpAYYNtTtwzQCfc42CUSzItmXxtmWaVRxFSbnwJTsAoKPQ1LsUmEHNo+1s
  X7criQoU0Axa
  =iL/w
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.315 Dmitry Sivachenko <demon@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/13D5DF80 2002-03-18 Dmitry Sivachenko <mitya@cavia.pp.ru>
       Key fingerprint = 72A9 12C9 BB02 46D4 4B13  E5FE 1194 9963 13D5 DF80
  uid                            Dmitry S. Sivachenko <demon@FreeBSD.org>
  sub  1024g/060F6DBD 2002-03-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDyVYkARBAC2Z/8odq3zwRIQZ9XOF4ZoQ8ITJRrTUwwYjwOf4Kz6gTH+zIGt
  Q57m5w1Scse3J/fDdIZzw0gJgH0XRpKOonWi23di4B3Oyvrdr1Zm6OlqUjoty8CC
  7jo5WlLF/05Vai2HCUmFeqiukCN0mfm3Fd8S+hf1IpE1gaIxCKNvYaf14wCgpoVG
  Tqi+lIMCktV/vxUf3h7KgOsD/3nBeANz3U+Izr9g/AsF/FnHXeawl2m7USaIB7b1
  4CFrQp8FDl6TCAtPHQyQ6pdnh0HZ3h+7cfPB1poRaXUvDimQZR9KHZO9uIilpC2n
  MdBjbkXmvVQ5FhOJz49cXw51Lck11n/+OuP4N4TcIHdt0DQJoUrGIB6X6Op9aOrP
  Ob70A/sFsFfebYdfH8loLsJkHU8VbB2Y0KZBXSnhysQ9muvj1HqT+n66o/3SliCE
  R3cNVMgg51pqxzUC0o6qTVKJbfOrI5b2tbYjvx87ejugQwafhKu8t1liDuUYQK0Q
  S549pzLKUr/NUvJaYU//6QlFIPNSzwB6x4wjrWAKBv6Vn+x0c7QoRG1pdHJ5IFMu
  IFNpdmFjaGVua28gPGRlbW9uQEZyZWVCU0Qub3JnPohXBBMRAgAXBQI8lWJABQsH
  CgMEAxUDAgMWAgECF4AACgkQEZSZYxPV34DFVgCfREoIUfpKaEeGyzl0zKThVC7J
  XccAnjiB85SwuNAxMraQuGDJXojukUfwtCVEbWl0cnkgU2l2YWNoZW5rbyA8bWl0
  eWFAY2F2aWEucHAucnU+iFcEExECABcFAjyVY4cFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAK
  CRARlJljE9XfgA6GAJ9RFwXlNqYap2SI14IPRjX9ZAzvjACeOC/Elh0HkwQ2HZMT
  edpgzOuknUK5AQ0EPJViRRAEAO4VdFfYGd/amgG2MDGqD269Kb5vTFbS5mDczgjM
  6gXZgOjhbvj3x2auo+Pfos6M/bOtHuIk7QFOeOEJ1wcg8wgE3L3kFQPeEPeOgKBk
  /eA1ExIW3hiPeuwNxT3iWEv0GF/rvCSeSK3nuuDBNmkSpJ4LHIyO8Kf5YJNp8+6D
  yJ8rAAMFA/4jaulRHxSsWlFIm3gpBR9aiXGGX1pZTuJpXqjAQcRzDa9cuVatiSJS
  H9wzfE8R4353s5HpaY3AkVRjY6s9AB8bygGdUCQjuIuifTS4+tG/wmaXNgyqBqaB
  6V9gTgfW/7XqcJUGeLLMUpccSRZhlQvHd18aTfPWPB49xu2+arw6P4hGBBgRAgAG
  BQI8lWJFAAoJEBGUmWMT1d+AYlgAoKZWZs7rDLdQbn2d0CVwmWb6hQLhAJ9E/r8N
  n3jf2PI8Psl2wtgvWazpaA==
  =mkxU
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.316 Jesper Skriver <jesper@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/F9561C31 2001-03-09 Jesper Skriver <jesper@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 6B88 9CE8 66E9 E631 C9C5  5EB4 22AB F0EC F956 1C31
  uid                            Jesper Skriver <jesper@skriver.dk>
  uid                            Jesper Skriver <jesper@wheel.dk>
  sub  1024g/777C378C 2001-03-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 4355 characters]
  Crfzumk=
  =Ru0+
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.317 Ville Skyttδ <scop@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/BCD241CB 2002-04-07 Ville Skyttδ <ville.skytta@iki.fi>
       Key fingerprint = 4E0D EBAB 3106 F1FA 3FA9  B875 D98C D635 BCD2 41CB
  uid                            Ville Skyttδ <ville.skytta@xemacs.org>
  uid                            Ville Skyttδ <scop@FreeBSD.org>
  sub  2048g/9426F4D1 2002-04-07


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.7 (GNU/Linux)

  mQGiBDywu5YRBACKxY/5WzdUtpL2aK2Yy/Yde2spYiEP2vKj3bs+ovV7a9129lki
  ldCu8PhoJO+x+96+AwbrR/T5FlXyQrInMa9U5os/8/HQjTXtY/oeq+UNDNFZrnMR
  Gu0zYICbzgd1rW/tnZJBkB3X2Ao6k0hSATGmP5/sowT7EBSdaM7ZhhqOywCg5A5n
  J7+062MfzdS/3KoSn+Utex8D/2BN/BMLvrItQBUjy0tn8Vsomx+FHbFKOm1cuOeq
  smhsOmsANwIafiZnK4+SnQlVbXJLM6exNTqSimH93y7Q9BX7hmWYl0XVpUui0mBR
  UrVG00PEa0jTLasOkvlyYBS1En4gZ5J2ArE2cYFPkv7jndqJ/pAAZkG+tQnXJ8l5
  g0SLA/4tJHLJ6kPad98V3cVbTfhY2Dn/i+QbHvzBbBj+bETLEUdqOKzADGrWoJeE
  fADfxYi24wHkpH3U781p4SldZpOUvkyYj7YmjqZP0AH6SsKI3i52z1BDQF49gRcD
  uc0sSmv57yvjKCk1Cehen4/qaVcqXWTZ5NfyGb+hbHLtA2FxSrQjVmlsbGUgU2t5
  dHTDpCA8dmlsbGUuc2t5dHRhQGlraS5maT6IWgQTEQIAGgULBwoDBAMVAwIDFgIB
  AheAAhkBBQI8sLuXAAoJENmM1jW80kHL8KkAn1yTiwsMLq9GsqA44hkh1Sk0etM/
  AJ9BiDSqgX0S/wzyXAqfYcsmxS96qbQnVmlsbGUgU2t5dHTDpCA8dmlsbGUuc2t5
  dHRhQHhlbWFjcy5vcmc+iFcEExECABcFAj0dWzwFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAK
  CRDZjNY1vNJBywFtAJ9NCVHRa6GxtfTxae+6ZkTh08xQZQCfcGNMwhcSGJUyjKI2
  eYucgrkwp2C0IFZpbGxlIFNreXR0w6QgPHNjb3BARnJlZUJTRC5vcmc+iFwEExEC
  ABwFAj0di4oCGwMECwcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJENmM1jW80kHLzoYAoLqR
  3unds+O73Z3EppJna4gECkQ0AJ0Uye7ZXLMTJo7pNmZSBSz6bA/qFLkCDQQ8sLvS
  EAgAinenfe1g5Cdp8bf72+idBePq0zHyPUOpCuFGkiKXecXpgQUHCVYM8IiafB1M
  Or9V97vy1H56sr+HaBsC75mpuPC7lnltoY+zq0zIkNbi20+p/546W7A5MV66xtTx
  D6uUSyZ3jksAaVch+6yQNNxr3CDWiNSjomkK1ExPsjaPAA82L4yExAJJGwUYAPOS
  B1Gw6N3dUtoNuQwJdcw8fjsaRektXsHm6Nnm++3gB0YJ4/x3gcvxlNlONHNp5vdW
  msQAJtWj4isSMfqi6Y4SQsw2MWOKrYr8Lt++m4cQC6/VZXafTR/TrDZCqYhwovyX
  vgLMdKfxTZLqsyZwgWDxFKOEewADBQf8CCEh65lRfWQG3MopboOs2fFp3BsfVMvA
  stV5AYktLHvwGXTW0rx7sCdb3kBtKjiuNFob3gis2Nd05NUxFrzrZsyaktyDiZmT
  gjmEL1LvodDg/mXLRQgl3QDzUL1nlfFQRkcKqlDfCYezbgYFxCy4EGsC86cf8s8F
  ZI0hyXXY+zir+xJ/w4KBtL+cY5LJExh0FyPfNnL+tXUthRuN9wxZwVyQ9I4RTlkv
  ybb8VTWEgzkIf5BiDZalvcOJNAujptlgz2cLnV4Kzu55Xy7jOi5YfYjMbSDa6W5c
  vO/wbcAG3gwZOoeHBRjwTNkn4iBkDPq71o1LDDxHvWUVAO+jU3TrZYhGBBgRAgAG
  BQI8sLvSAAoJENmM1jW80kHL1RMAoNsmDIuxlUf3YwjAr/fSqBOKWgN0AKDc0CBV
  uZAqlAL0tDv8Fiz3HvICMQ==
  =mEvy
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.318 Andrey Slusar <anray@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/AE7B5418 2005-12-12
        Key fingerprint = DE70 C24B 55A0 4A06 68A1  D425 3C59 9A9B AE7B 5418
  uid                  Andrey Slusar <anray@ext.by>
  uid                  Andrey Slusar <anrays@gmail.com>
  uid                  Andrey Slusar <anray@FreeBSD.org>
  sub   2048g/7D0EB77D 2005-12-12


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEOdg/YRBACkP7DeG+wypqbAvKYmIYMBHsYFCmIf5928MvpCgwO4idtg76IX
  Qd/AQH0sF2uFJiikI9NiJuq3OUXsyRk+7xltLLrgzl7/0GTT6jej8tWFH0AU1/0r
  nYhUJ/svVe+QNNEbMOvCCcZLslv4/fuak4Ilvgcb/SAir8iUL+nfNzwLwwCgw+fG
  2DBpULmZtyMUMZYwyi2UQ2cD/jycHnx1+AHLt24OajcWBoBG88DlcK3ERpg/J+D3
  PYoNfs4qcEhU4UVQw5vhMXBnWxD+BiZf6yrh/GRay11oqShMWl/B4UQrZZBwXBVN
  Lvx4aY6LRA/DAUd0R2CUIwsjaaeBQ2gmvISau4UjtE1ezNI5s/E7oFDNDKkv06Z2
  hrucA/9G3+UlrLhDWd2+VMt99O5FFEhtHbClMUXIhXYwFS/41zy7cGf9p4wA+IQC
  SeXns1bvdZYBxPAYTgDK0XGP8yi0TMpICcXB4v9gkqKIIuO3scB3mH+We66RG5mI
  7sls5BoJ3ARfsJuidRS1Uu0TXqCTcj2NTCtDNWd82nRarNpDwLQgQW5kcmV5IFNs
  dXNhciA8YW5yYXlzQGdtYWlsLmNvbT6IYAQTEQIAIAUCQ52D9gIbAwYLCQgHAwIE
  FQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEDxZmpuue1QYMTQAnRGPeBTIOHdEj4nOmVtECGhv
  jpqsAJ4pcMFoOwSyCqy5YXoetkQWrsq3IrQhQW5kcmV5IFNsdXNhciA8YW5yYXlA
  RnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkOdhSwCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRA8WZqbrntUGGMkAJ45WS+CK9Uh2UYk3kGG6/jmx3kVFACgl3ALZehS
  E1Z1ifNha7XLh8C+U3G0HEFuZHJleSBTbHVzYXIgPGFucmF5QGV4dC5ieT6IYAQT
  EQIAIAUCQ52FUAIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEDxZmpuue1QY
  MzsAnA1T9Wkp8yaxQmPBuuvZNrTdJOBjAJ0TJrwVeQW/+3zffBICU+rptKA8xLkC
  DQRDnYP9EAgAjavYUHgBttL7+qFwfeOJ3oW+sNVNsMp4VGWvy6QeVCeFvVK+Kpb/
  eN9ScAFJM+8wzhNHv3eyXFht0jwSadX48a0FzcYApm+pP3OH6y4Osxhz27P2tc2u
  yzKMV19nZz28cikY2mtH3Y2GtSyn8pOIL2Ar4sc+hK1LnszGTPf6YgLSBlJSnGH5
  +TMg1Pxq/CSDIq4zEv9IyBLlbuK+w1/fqDzLBT5L51FdKDUpsCBZNPaRiin+ZkBx
  LI742GusIYz+aIcwsRBDONnWdemAHbtSFDxMup5SSEvlAtEU5O0gO6bZx3tv+WZT
  6EJ66QsE5IszzTGkw0qK/H/BrsEbyOPbOwADBQf9FOrU6qF1Zj/ONad4vzbjDrn5
  nI1vnrBkJ2QJnMM/d6V2ItUVjz9myqXTgteERmwN60DD1jrTqsw5xWHJ/rjJCoW6
  mUHWjVkUram3OL/HO96t8zmTZDynrGXfnzLqykkLgJVsVmoU/1OCusY6h0CMAiWr
  altooE6mD4dpBQq1svwJEe98/X97LJix0J8W1QLOwOi8lD5kApFf6feTRCzJKcOy
  Szr3NiiwYGGRyHDQhe13KiGoJZQbhoJlbpS7krBTAxyUll6RRtQmlITLF5wmP0jV
  JWPN2tZ5BdmqYEqOoH4h6Dj+D1glXT19YN6kh+CV1w/d6iWWiB1lDXwDOQMtFYhJ
  BBgRAgAJBQJDnYP9AhsMAAoJEDxZmpuue1QY+tUAoK4RQLo2F+0c9PlfrfUOYpOk
  GAzYAJ0dMZ6xeDy4UKlIBdDq4KPZk8IGzQ==
  =vOBB
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.319 Florian Smeets <flo@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C942BF09 2008-10-24
        Key fingerprint = 54BB 157B 8DB2 9E46 4A3C  69AB 6A9A 3C3F C942 BF09
  uid                  Florian Smeets <flo@smeets.im>
  uid                  Florian Smeets <flo@kasimir.com>
  uid                  Florian Smeets <flo@FreeBSD.org>
  sub   2048g/4AAF040E 2008-10-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEkBvUMRBADvY21WeriAMR1JjTxq3UGnj/gJL1WLXxym4OkZqIOmwcMdL4Rg
  BWzbp5n0eTiY4+p463NC0rRWSoJYnuncUD9uJNW8Hsne/MZ//eUC0TVQOmQeX4vy
  vdeCj2H/Q+oAa/AFqbBAA2bcvqWuwiQ6vg3aSWHXzYtrVPoWFqc0myW2mwCg5j+l
  GKb8J4zs3RX6koAzT++JrcED/RxUcUp9Hh0/J53qwq/OrhdG8R+TVUSqA8Zdc8Gj
  YTqmr58Rrlb5C6EpiWL716B7+iS2sxU0pDlrOhK2xzCnBhaViNjrrEMCiYPm1OyM
  QJAwAlV8aulWKK5bullZ/IoOwfN0Y/3xqcyb8pvNNk6FGueb+c4CCRZA069Arrxd
  ix2IBAC7QAMM8TKpZjuMtRdP+InmJhIkq4YRDXcdIzQopTSuaQlAZ55SX1YPHcn+
  kYQDZhsJr1mQYcpxNSV/+GJmnMNcaLMOdtM6IwyV6B75k+FRr2TDDAHmLXl9+SvI
  QXCqy47IFLWrAtByq6bmnngMqDz+YQJF+yZIoRvLRtBf21g80bQeRmxvcmlhbiBT
  bWVldHMgPGZsb0BzbWVldHMuaW0+iGMEExECACMCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgID
  AQIeAQIXgAIZAQUCTOudOgAKCRBqmjw/yUK/CR7LAJ4+IhYW52GMrD3HFP6aMcbi
  a6i49wCgkDLQgMjlhmrxqZBcrNSGzKHXmhi0IEZsb3JpYW4gU21lZXRzIDxmbG9A
  a2FzaW1pci5jb20+iGAEExECACACGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAUC
  TOudOgAKCRBqmjw/yUK/CRckAKCuViBlM0f2r8KK+KLl8pyfVBXJ3QCbBifsn5Tm
  NFB5i5+GQqr6rbl1yZ+0IEZsb3JpYW4gU21lZXRzIDxmbG9ARnJlZUJTRC5vcmc+
  iGIEExECACIFAkz1m1sCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEGqa
  PD/JQr8JCcMAoNtjrCmNfjb1ZjLZ8uZwN7R31DpNAJ9q3fORQoIZcYmBl6b1X1Xd
  v6+VYbkCDARJAb1DEAgAvVokUAGgNoLIb5atFee/teRvn8+WDIOwWHNMZ/F3w9fO
  1kPovV97Ux0n8mt6O0Z5bERo7rnK5vAqbd9xvW8HXjSdJxvYT23FyrwPyEKnvXvA
  92/yuZ+y7L+xxoHn4RqtFGg1d8iM3C5yGS3o1P54RRAbZ+8oc1p08k1kYosI2a06
  gIKKbvxVZH3ePv1Xl1b25gQKhj14GHm87xq3qclFtiDdP2fZIX5+H2uLwqJGhcPY
  ab3sl8DVLlSr/r4fUzPhSI6vk6MsuVCPUqqwTBybbIFrGMQxmJQjr8UCb/455gZw
  8eRDAxAgPttnk8Iqql/VTxEY3MzlQLGquCC0CpreBwADBQf41qghbeUBIng/1/NT
  6BJkk8irsNCfNeHHCPjkeaR+Dz/3lQb7tJyQ8TVD3i51rDhqaThONi3NqIrs9tLg
  zJOWBvooOzoQ5sGAi/ZtwmIFpRwX2vIm359ZXw2Z8C8HdFshDKcQ2k8cV4z7mbOg
  HVQHPIzXaySglp1m0KHkB9F2ph60l/QNYojXyNI2q+T/vBJMnf9OnF18lPOui2Sp
  peb0CFQ01KSUMXR+oK4p1JKjq52ua4eAo1gk0U931rBr9kZfN1mhcUvD3eSVUwZS
  wKmgZuZLu38IACQGrSBcgHDcBlc5eHTFuoKUn1cEJWi6J4wG6xFsrsYguyN0HF7m
  CVi1iEkEGBECAAkCGwwFAkz1UBQACgkQapo8P8lCvwmVNgCfcS6lzlVs9R2ut11P
  Qpic1Iujn8EAnjI/dpcnSOomuzyI7ZC3xvZLCtch
  =Bnxg
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.320 Gleb Smirnoff <glebius@FreeBSD.org>


  
pub   2048D/6C7E5E82 2013-01-30 [expires: 2023-08-25]
        Key fingerprint = 6E06 7260 B83D CF2C A93C  566F 5185 0968 6C7E 5E82
  uid                  Gleb Smirnoff <glebius@FreeBSD.org>
  sub   2048g/11E89DCE 2013-01-30 [expires: 2023-08-25]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQMuBFEJEjsRCACPZlXm85H4IyUgAJeLYYuEIFnPfrwk8VklH9zqaRYtIdd+Mm8t
  GoUQeESq6e6ZcTkYcsBwpvSASnqTCJZNCZTovGtDjJgJIWCglUi1l4y9VMhcjlO7
  9DcAtzY7mmBy4j/DcMQgMZqs70XZi1z/fJTmHyFrMmHJO0aPpX5Nhi/lPyIqBGSg
  mdypdW/Ni1GlSQbdC+kqiRshynoNM3dqZqtJlNT9OMieIhcjnjPWX7jxXmKQdauz
  XN0fe+OjyJDuBGMGNYzj0X8RnQoFojc3w336l4u1sbYck/gKrzPTVy0j/zo3mFrb
  DjHQ48Bm3Kb2U3NPy4Bay2nLJyVNUA+yo2pDAQCr1Qk15XOwHF8tQemWUeWMSWqR
  zc2nUWHV6bteCu1wWQf8Cm0VhQUJSFoD5M9SxSoW1jJZmhgUMie/VFgWLYSf/Jt3
  lee5N7SZPkOJEI4xtgzXq9h7IusdUTGQ0TTeIbwjfcCEx4k8JKTRmS1X0VPWhLa5
  zyxUCuMPp7H5woAEan6Uf98hq9Btn1f+/7y07UPVGoxTNLYbPxCYIlyluEtU84po
  q2ObWJpjUWZ6egV99kML1nWBwqBG6MmcLQVXbNj69dL8/He60fu07pLNSShTEZ4x
  1gNKv0CWqmYFZ82rMejorODsqC3GbVD8oyAf5tP3M737Jwwbvm8G+dhZsNz1etvQ
  o2DhZqAhVd2zfeFEYkcZVq6ccn0HQuLtZ10weQ3+lggAhV/dWrVgY4enzHP+5rjn
  lVx/jrtk7cYC5EL5yD9+KqR7Qk5uQzb49AuqshnX0BCBdHohSwNQB6sYWPEPE/Pu
  f6yv/sylBJowUTyk/HzFyVed+GhqMkmkvCAlby+4x3XyTeMs6SQ/VjSeSrxUW/GB
  ikVKSoJJ/VZHCW9/EkgFTft4JjQvOdDct6EJWpZGXs8IQ9xUp1ZXzgMjOJDrqksS
  rsvzjxC9LEZ2SSomnBK1SePmP40OhXArCzzQJPqCDjb75M7N3AGPtpPCAzYxHWqf
  mkqkyAL3pLTi9MidLHOTA0RHSL3o0Bg4hkb8aoWT/zMFCJbpZeBVwj2XVJJyZFs6
  urQjR2xlYiBTbWlybm9mZiA8Z2xlYml1c0BGcmVlQlNELm9yZz6IgwQTEQgAKwIb
  AwUJE9+MgAYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AFAlEJMqgCGQEACgkQUYUJ
  aGx+XoJEjAD/WR1FV3zTAIUh7WODpusveyFoD8yyj4+9SYpKyzOIYTkA/100uUkS
  Kljaq5ZQbi4HG14d1sVUlQfbkkk9IBXTT5aTuQINBFEJEjsQCADAd9dNiSLBOry0
  Zsefo3+SroPM4OREGxvoXfwb5vnsYybFSpL7Pw4G+nXxejetNZCBOuZVQcYXmZ2t
  Yw+mqjVWdw4z8YWq08arZmQQnReDnrxWx+o0dw6lr9cnUp6rlIb0+u8TVOn2n3aH
  0OhitsiNtF6AwkdikOy2LV+1fC/QVeC4LvZCv9ou4cDl5cHzYLHC5PAbInOR/h4s
  Kw0jLSdpu7SLKgW1fA6lFz1v9KjoM5wrXaBQafTzMHNPQk/soEt8weAwSx7AwZdV
  KBVL0Q4a3MVASR/aS4s6s3LI6BRyPUGUvTUD4HxO+9Fpjisl/uuEPfLx3vUyQGG9
  ecXLexYbAAMGB/9pOX8i5v0C7SkKfuChtEM24c6tr+Ax4X6+p4HIiMjRkLMG1Wtt
  IEf/71gwyfVfQpsTPJ1T+Nxz1OlRSsW7Kt/TQu1nXXN663/hwRFBYGfzC1y0jXEE
  isgKk8a6bWM/Mext1KkMiOqcMoXA7DfO7SSUQ0ll6+fgspCmlcQ0Vrtac35bhncT
  ITwr3ByZk2gZ3EyWcKvMQydGX04+9nJRWScbSrCNxS125+0fUGrOEw/DgZWVx0pl
  LiPlRQS26yFjsgFIXZ89nhyP04uNa4LAdwg1cAnM7Uu4la5I/RAyc49MPhRsYx7X
  spXMbphDiAd4g93YY8ET9gIIf8X5tmCAE7VJiGcEGBEIAA8FAlEJEjsCGwwFCRPf
  jIAACgkQUYUJaGx+XoIYOgD/YCabXZzzgRnhKzjzRN74aJcNvFHTceBXCnGtkzW/
  BfgA/1U9GK6yEjClcH/7BzF5D6f3arBmw5Embx8C0y/ToekH
  =EioC
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.321 Ken Smith <kensmith@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/29AEA7F6 2003-12-02 Ken Smith <kensmith@cse.buffalo.edu>
       Key fingerprint = 4AB7 D302 0753 8215 31E7  F1AD FC6D 7855 29AE A7F6
  uid                            Ken Smith <kensmith@freebsd.org>
  sub  1024g/0D509C6C 2003-12-02


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD/MDZIRBACfyWbQW/cZnu504r57DAQbCbTYNG7V/TgfZwphIPyC8YnLtmJv
  vLdtl7+ToiG7UJUJsBE9OJdb1qA7JP5+jha/TlzIAUMW8doWNyI52nM1zHzBAZVE
  aB4Gxy7pib9yBsrGYiLbuV5YfB7TUyea31OXpZ4jPl1E6RxlYdVuzEhq0wCgnOeC
  SuO0cJZMXisY7DhoF1Q8ucEEAIALzShJ6bbjABbcvMWmoRwXvIcBsAcjKSdRcIp0
  AP+9i3PSZkNXV7rfYM3+SydTa3sJIVBbdXChQakcZqu9+rmfL53rErErYuRwKqhX
  mkp4+3GO7cKm0Oya1xLF9es/OfkKcQ9LxkEytNEnU7xlUNoP8fkCMJcBIwagzPfY
  7UAzBACEwGP/o1e0R36jOAjrUZsxe63Zopz5138bYdZtmsqwI+QHK6+/tS5I7FCL
  EQZL6fEjR7gF1lcj3gC2nypjO1aqodx0hShlNnz9d3uJ0q8EChjJuc30UhjgTcbb
  ZQv3hssKHkvTJ5ch0x+ohYCfH+Gcd8jbXCZvvS8PcI66DRaz3rQgS2VuIFNtaXRo
  IDxrZW5zbWl0aEBmcmVlYnNkLm9yZz6IXgQTEQIAHgUCP8wW5gIbAwYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRD8bXhVKa6n9nfpAJ9MHcwNehlbFRJn8B9tlLBE2JvU
  aQCeLuore1PhiLZPjHriz0/npGn9xDuIRgQTEQIABgUCQLQblAAKCRDYyjFxW6BS
  wyFIAJkBI9/2PBvvTvB0FZUF2yd3JEQJMgCgpWVGTdChec2z/YGMQ/EeTgNDThy0
  JEtlbiBTbWl0aCA8a2Vuc21pdGhAY3NlLmJ1ZmZhbG8uZWR1PohhBBMRAgAhAhsD
  BgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheABQI/zB/pAhkBAAoJEPxteFUprqf2oVkAnj0Y
  vcFOkVU9JWyJJKieWL/+OuNSAJkBvi/uFt2RgkNgUOvHR61SxZrGeYhGBBMRAgAG
  BQJAtBtxAAoJENjKMXFboFLDvxkAn21uVgtvwLN82vOpKTvBzwAUVK/gAKCKEQDk
  vfyMyQZayoFeC8cMagaUCbkBDQQ/zA2UEAQAqYnqd58qHyrKfsw3SrTE74/4qneU
  ra7FY74jcUhGhrxOElG5hXrHHEHo+0M+0zFwhqedecj2GZbrzGEl5SxVsme3slAf
  Gt5OaAk/ojOY5d5rTezG5v7jSr4EX0JKDkdlve8RozHsutXznsXmUY/BfO1qACek
  herQeczznycJPZ8AAwUD/1MF+jo626W+4/gMgjgCQ+saOiNI6AnGlS879MUjV0Ef
  j6aPfAJ5Xi7zNqkM+HdNBxjPtyxIK8RqmdAjHDMR8FjlZjf+svwuL2CfXk4jCk02
  OXD4dxJK74w/ZTK2kSW1VW63+5K1lgsRmZvnTpGZ4ijxj4H0r2bJFQ7iUd2kNxpO
  iEkEGBECAAkFAj/MDZQCGwwACgkQ/G14VSmup/YeOgCfcaCQpDfKaEvYiw7XJryW
  b4OXclEAnArceW10G489Csi2QR94q7clHU0G
  =gLKU
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.322 Ben Smithurst <ben@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/2CEF442C 2001-07-11 Ben Smithurst <ben@LSRfm.com>
       Key fingerprint = 355D 0FFF B83A 90A9 D648  E409 6CFC C9FB 2CEF 442C
  uid                            Ben Smithurst <ben@vinosystems.com>
  uid                            Ben Smithurst <ben@smithurst.org>
  uid                            Ben Smithurst <ben@FreeBSD.org>
  uid                            Ben Smithurst <csxbcs@comp.leeds.ac.uk>
  uid                            Ben Smithurst <ben@scientia.demon.co.uk>
  sub  1024g/347071FF 2001-07-11


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDtMtwMRBADrWbrHZdss5Nlj/VpLW92lUpmYdmw5l2wYRtTTeHXrfvUk++pX
  dJ0l1bSC829hokrlQiJZJdiPqu0fGnhxXoeA5QMvrtjMAG8E+MRSLIUaay08SLeJ
  NhQR/ymiLFmh5ZyzXyG+qhZj7/xw3ynHLQ/KHPhRJpAs9ef0x0rgMZxJQwCg00Y2
  8eIQKg3mikkLllnK7OHgMYED/jEhj6G2BLjKc/QliKn7KZZ2Ev4MMKUj36LPgzqH
  VTEhliqbRylW/nCFWhMyxbqzRjR0t6ng3PJYlSltcwwJheySHRogxV/gUvYMwQau
  WKkyFZfiO8/OBZkbuQotLI+4tU2cQFzBTuFIogh3Eg6PRDKUFx6g1AlbloFgmimX
  mdHABADTVFYFKHY9YuUTfpD0S0uLFQrtj3xyZGfA4tjXtc1xCgSmkxIVUoTzg09u
  EtcEvo8FzmmH5JQQV7cM8TTZutSFcHuCftwbhoMH562YkbuY160TCDHB9xc7hzk3
  uzij7HKskm0b6QmMCI6LAYHhAuTk1IKY03DwLBIgEX8g68wyBbQjQmVuIFNtaXRo
  dXJzdCA8YmVuQHZpbm9zeXN0ZW1zLmNvbT6IVwQTEQIAFwUCO0y3AwULBwoDBAMV
  AwIDFgIBAheAAAoJEGz8yfss70Qsc6oAn2Kxzsk/d1GDM4VssT3U3jaHDX5FAJ9l
  jFv088oFIgnhUiBOmoPEcwnozrQhQmVuIFNtaXRodXJzdCA8YmVuQHNtaXRodXJz
  dC5vcmc+iFcEExECABcFAjtMvDsFCwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRBs/Mn7LO9E
  LEV6AKClm5AuE0PobuyUVri0ZPT4Qzn/SwCfUO4Q/dz2kXJfcoi+svIdboVWsz60
  H0JlbiBTbWl0aHVyc3QgPGJlbkBGcmVlQlNELm9yZz6IVwQTEQIAFwUCO0y8XgUL
  BwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEGz8yfss70QsqkIAn3CdGD3kdBP8cNCWB/mmdlJJ
  2Ba5AJsGjmI0R+adewxQuNIGxPuwfuhqSrQnQmVuIFNtaXRodXJzdCA8Y3N4YmNz
  QGNvbXAubGVlZHMuYWMudWs+iFcEExECABcFAjtMv/4FCwcKAwQDFQMCAxYCAQIX
  gAAKCRBs/Mn7LO9ELCM3AJsF3zHJhMdP7zGhP1Sbwh0vOA8WYQCgxONfpOQhAWu/
  WwnZZnwNjUcnbh+0KEJlbiBTbWl0aHVyc3QgPGJlbkBzY2llbnRpYS5kZW1vbi5j
  by51az6IVwQTEQIAFwUCO0zAYQULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJEGz8yfss70Qs
  txUAoKltbmA6D+5e4f43LWOOqfv6P/jOAJ0eUczvTczRuBzg+7fs0MsrtYtteLQd
  QmVuIFNtaXRodXJzdCA8YmVuQExTUmZtLmNvbT6IVwQTEQIAFwUCO0zAkgULBwoD
  BAMVAwIDFgIBAheAAAoJEGz8yfss70Qs57MAoK3vUyOUBVsEoHitX5eXJDos2JnX
  AKC4pG7X9x0EziSKSi/SFmRRNhx267kBDQQ7TLcHEAQAoByKPA5d5RrBOmmVb6cA
  5T0sQvYBsgHpn5INcPr4/B3pAXROzu+SveIh1yg6f5poE4LhxQ0Yva0sCPVI3WPU
  YDpOSu4l0BikO26sQ1WdGYpRiTxuFaqzKLapIiDOz1lpY4o5yChEKtJw6t94Hckr
  Ss6dPH9uE4hoaWxdbvquTrMAAwUD/RrkuvBBqAjN7flRrnNuQA04j8Oc5/znRiHQ
  Ojq8i0w7t1qrT5zCNbd1S4Avo8hc5+G6ap9nv5KA3G9TKsgBQjcCB038k/k0pzRg
  JZhIOVBXpbPb8ZahMk7Tdm7nGgILJzfW0cg2AwToKpEcxEVrhdtTjc11/J4q+wBO
  07lDXfYgiEYEGBECAAYFAjtMtwcACgkQbPzJ+yzvRCzdZwCZAXcRSox3VdhHpoJV
  FlnCmFbg4FAAmgPfaRZc9BE1SF825LsiKDAvUzs+
  =D508
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.323 Dag-Erling C. Smψrgrav <des@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/F94E87B2 2013-02-15 [expires: 2015-01-01]
        Key fingerprint = 578A 3F4F 9E04 9FCF 3576  BF82 BB9B 471B F94E 87B2
  uid                  Dag-Erling SmΓΈrgrav <des@usit.uio.no>
  uid                  Dag-Erling SmΓΈrgrav <des@des.no>
  uid                  Dag-Erling SmΓΈrgrav <des@freebsd.org>
  uid                  [jpeg image of size 4779]
  sub   4096R/F4DE87F5 2013-02-15 [expires: 2015-01-01]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 14204 characters]
  maNTtSyMU9A54ib2sgN0GwxijcvwPyqT
  =ToCZ
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.324 Maxim Sobolev <sobomax@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/888205AF 2001-11-21 Maxim Sobolev <sobomax@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 85C9 DCB0 6828 087C C977  3034 A0DB B9B7 8882 05AF
  uid                            Maxim Sobolev <sobomax@mail.ru>
  uid                            Maxim Sobolev <sobomax@altavista.net>
  uid                            Maxim Sobolev <vegacap@i.com.ua>

  pub  1024D/468EE6D8 2003-03-21 Maxim Sobolev <sobomax@portaone.com>
       Key fingerprint = 711B D315 3360 A58F 9A0E  89DB 6D40 2558 468E E6D8
  uid                            Maxim Sobolev <sobomax@FreeBSD.org>
  uid                            Maxim Sobolev <sobomax@mail.ru>
  uid                            Maxim Sobolev <vegacap@i.com.ua>

  pub  1024D/6BEC980A 2004-02-13 Maxim Sobolev <sobomax@portaone.com>
       Key fingerprint = 09D5 47B4 8D23 626F B643  76EB DFEE 3794 6BEC 980A
  uid                            Maxim Sobolev <sobomax@FreeBSD.org>
  uid                            Maksym Sobolyev (It's how they call me in
  official documents. Pretty lame...) <sobomax@portaone.com>
  uid                            Maksym Sobolyev (It's how they call me in
  official documents. Pretty lame...) <sobomax@FreeBSD.org>
  sub  2048g/16D049AB 2004-02-13 [expires: 2005-02-12]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 7638 characters]
  KMzwh2yhNHGuxYtOAKCQWvphJCOXG2iv+epUwNTl9f24EA==
  =Z1Sd
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.325 Brian Somers <brian@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/666A7421 1997-04-30 Brian Somers <brian@freebsd-services.com>
       Key fingerprint = 2D 91 BD C2 94 2C 46 8F  8F 09 C4 FC AD 12 3B 21
  uid                            Brian Somers <brian@awfulhak.org>
  uid                            Brian Somers <brian@FreeBSD.org>
  uid                            Brian Somers <brian@OpenBSD.org>
  uid                            Brian Somers <brian@uk.FreeBSD.org>
  uid                            Brian Somers <brian@uk.OpenBSD.org>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

[encoded data, 6968 characters]
  3mPjEgv3yQyXxmScDQ==
  =g4uu
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.326 Stacey Son <sson@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/CE8319F3 2008-07-08
        Key fingerprint = 64C7 8D92 C1DF B940 1171  5ED3 186A 758A CE83 19F3
  uid                  Stacey Son <sson@FreeBSD.org>
  uid                  Stacey Son <stacey@son.org>
  uid                  Stacey Son <sson@byu.net>
  uid                  Stacey Son <sson@secure.net>
  uid                  Stacey Son <sson@dev-random.com>
  sub   2048g/0F724E52 2008-07-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEhzbmMRBADtX9HSSMMgEPkwKw0xpJHuBOudjSkMwJRm3CfUZrWpgBhybof0
  wGTZZRk1wdaMZL+4MoZoxG1OObzeLitFt7GAZMNb+8hhGMc91rF/Ayyg9e51rnRE
  DetvoKwMHo12Qj003HSiyhjrWQQRmsUCQeRmVWzPmXZLI4JJgXryrl0pqwCg9cn+
  lMFo9RgnmBGM6+pKXnLYQWED/35bjcbiL3zBXczPz4ERjVn+7N0w5x6aSR1luvq3
  7RzkzZ14tbbNetniPJwitL/PCrZIeA4K0/qiE+YendJfihOJ+NtFlpELBv/FmHHZ
  NlAnyT6CzvtLZm5JccSuNO7Jslg82mzPfSwxZOzwwilF/WEpJ1cw7HDXvpSfWu7Q
  CMlVA/4irRd9oq187iFDgDodFzKEvoZYvmn9evcNhXUkoOADMoph2NUgy3x6WUUG
  syeXSTZFTGjRVTpOaHHGyaO1WC2cbAUqDowhURBgQMWyRTzBQ0MJ12ZmaLpwt79r
  SqCQgtMV/nhbPJ33oFoB+K4gL8bNB3ts5OOFI3K34XA8x24OxbQbU3RhY2V5IFNv
  biA8c3RhY2V5QHNvbi5vcmc+iGAEExECACAFAkhzbmMCGwMGCwkIBwMCBBUCCAME
  FgIDAQIeAQIXgAAKCRAYanWKzoMZ8/sRAKDBQ5RTKLb5A7ZYLOdWtExokCppnQCb
  Bc5ODSrb1mHH7zyAWd1EMN9vO1a0GVN0YWNleSBTb24gPHNzb25AYnl1Lm5ldD6I
  YAQTEQIAIAUCSHNu2wIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEBhqdYrO
  gxnzK2sAn0o03XkCjtXNFfyc39//6SDtT/jhAJ9mtqaGZSlyc96GmkevNo6XZ8Ft
  bLQcU3RhY2V5IFNvbiA8c3NvbkBzZWN1cmUubmV0PohgBBMRAgAgBQJIc28YAhsD
  BgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQGGp1is6DGfMKAgCgyqafXmVhbY3o
  refBOqWKwQSuIRcAoN9jKw1ATmoDYxJT4l9CkvML+EPntCBTdGFjZXkgU29uIDxz
  c29uQGRldi1yYW5kb20uY29tPohgBBMRAgAgBQJIc29CAhsDBgsJCAcDAgQVAggD
  BBYCAwECHgECF4AACgkQGGp1is6DGfO2LwCg3bPn+JtwFDh/BLifAQ/73N7N/4YA
  oL+f1VMA8fiO/C7w3ccGttIB8cXNtB1TdGFjZXkgU29uIDxzc29uQEZyZWVCU0Qu
  b3JnPohgBBMRAgAgBQJIc29iAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQ
  GGp1is6DGfPuewCgtH+NgftuvDOsUoL+Aa9oVWnHCSAAoIFUzeQYjAgXUeLZeX+5
  AO4UNMAyuQINBEhzbmMQCACDtZg1SKY/SydXiG+9BhIgZ9A3Kr2+AbcYWHqhr82U
  4+hjTSrOuvfqGsiI+CXBKeZqCsyntT8bG+NFfPIqP9mIy/6qQjftcPIP9q3Ib5is
  yJ/vO8mQrN1StiLzwqCfHhlUOKv4K3AZGeSF/WxLve0hPLnMI+D0BlP5kf6u8sjS
  QLW0Mtwjvkq4quOGcEiAN/r75xmPketPwME8JdzecSAWkixM4rkkm/weLRe32bjK
  564Sm0JDuRWgCyUSQjyEXjAzgrIjstxPvZleilucbBBy8ngbLu4rei3erbhGOtdZ
  Z3RWbB1WaVopWcmBLpQ+qcG1XuK+FkD0otHTEl+lT4rrAAMGB/0QA6PGZI31Vzce
  6k08p27J+vHdr0rK3O5KCJCQ05OUzhg3Vp/9HeOvQqJYK+C1f8EmNwfuJpL04tV0
  gBmX7DJU6SYhT+iyVRruauHttsh3Us9q6JaeDKO6lvzPhZeLYbi5cpWu40maiOH3
  dkhpnYSb/V/gipfu9k8PCZX6WJmzDcF34kF1e/hcRzPeYVjACILf9qn4QkJf1SJm
  IHJqN96/YjzQsO/SRB9q46RFagz2CMknchh2n9X51J/a/fEVHKR0Anv7Orxia+Jw
  i88yO43uKOTpaNEumFrhKHoJoEA5LqHGGzHRQJOoxN6h4ydq7AkPSVBZwqoIDTaB
  RiKVn6R6iEkEGBECAAkFAkhzbmMCGwwACgkQGGp1is6DGfNzzQCgtC62/2mZeZs3
  7LcMsO/q+4VdAk4An12bm3nDCYxciQr72p+ASCei0tkD
  =uagC
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.327 Nicolas Souchu <nsouch@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/C744F18B 2002-02-13 Nicholas Souchu <nsouch@freebsd.org>
       Key fingerprint = 992A 144F AC0F 40BA 55AE  DE6D 752D 0A6C C744 F18B
  sub  1024g/90BD3231 2002-02-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: Pour information voir http://www.gnupg.org

  mQGiBDxq4ZARBACJSN3t0e7d8A7LNfvsKsNNfMWbANu/f3vEhDEj4D4X2QLKyk8t
  Ti5/wO2Z7HJiT5QfI3zeRWetvHMWXhAYc24GrTUMdCt2zhUjufi5BdysmcbLiZFt
  9wjJpJITW4A6W7YP55ORkZs6ye/j4Luf7YN4xISWvM9/kzpUtU8R6txC3wCgq28H
  0tdFPUDvyAwr+97vHs97z/UEAIFPSIAsrH00DuudiLpqZB0LE+BcDsSKgxBQsZJT
  06EQQaE9XMN4f46nAtxzFhSbGZL4qIBUO3Ny1Pp0rqjCfumuwONLXZSK829LaaJn
  WfZ5ux9ZjvfYJ86NgUV2tFnwZm2UYQXc4234FfzfebeiSmYI27BMvLJ28xXU+pNw
  vUvhA/9uPu+i3Dk+ha+0UaBTp/HNTAveoTKH6lNOS12XhCNNPQUL0gonJTeWThRO
  z4YttxgLa5I/MoNsub0+GtNrlyhLyHKzjBBHEqJHJp7+zkyfCODnJaxUqoKskUSD
  QF5VX6v6vEQl5UBjGwonHmzsrnuqTb9pyYhfPTch9n22eS6ZqrQkTmljaG9sYXMg
  U291Y2h1IDxuc291Y2hAZnJlZWJzZC5vcmc+iFcEExECABcFAjxq4ZAFCwcKAwQD
  FQMCAxYCAQIXgAAKCRB1LQpsx0Txi0J7AJ9q3/ulyXnWjGWlR0L+3QtfPKI5EgCf
  WTLlr+SXYF+nrW4VvQcJvuyzZyG5AQ0EPGrhlBAEAKQjsjIRO+kHT+9qCYsw6HPi
  BYzH++xP0i5143trUJ66FoEfqOl4UqHwNJ7GEXq9MWgzBH9wDL69Bb4kSKQ9vKwD
  EgAnXObS3FOUPLK5AMXc5jy8rRaUru58+cGs1cNIg69zgQ3FQyWF0FHI7kGsAdz9
  8iUZhXL22I7+EVBgd9DLAAMGA/9oK+Xjo7xdLZvkW8b4nNIA7Xyml2uMLYjg/OVg
  qRkVU5f7KM2oHna7+VtvdJrIl9bTVc6mrTl6GY1/0GYb1edgSu2Axg+msj3fVkGd
  8hWuNQ/T5v45kgPcoJxWLzaWWkDeLQAf5tq/QVmN8hofl6UsrsNDvYTBbl7129uo
  3BJbG4hGBBgRAgAGBQI8auGUAAoJEHUtCmzHRPGLta8An39UVQwz3OgsZQ5e8upC
  VEBCvTUmAJ9/8mbmXF+Ii/JdY6STmU1MMfmQvQ==
  =A6my
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.328 Suleiman Souhlal <ssouhlal@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/2EA50469 2004-07-24 Suleiman Souhlal <ssouhlal@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = DACF 89DB 54C7 DA1D 37AF  9A94 EB55 E272 2EA5 0469
  sub  2048g/0CDCC535 2004-07-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEECPOARBACeiKSpedo952tApwSI+rrDIrp5LOC5FG1crAiTpAqy6aP+n60z
  c2euoVDGjH/ncUZ+TxUK/MkzSOFXTjU0TETFgq2UMxSzZCLwPrmQibfHbmnF08+g
  0EjlslsszccPgTEZz6F85aZGYWjU4dhQ1VYP+y5Im88CgahggCB6J+8hHwCggMu3
  f51egcdCrodzFvL8poUYKi8D/i644gOjVN/YamHS5QUGNPJ9xkcq5G4OfK+Ubjq8
  6T1dd7UkJ22sePpKGtRhPNATeEar/HwzLB7r2h+UAD4Yrl6+//EwWB73BgxyCqcB
  X57s57K3+UMblbLR3NWJAD/HpxIBFxXfj55VPk6aH6GX5LzayMxfZVYccMyWOcsK
  UZaNA/0aJkearTpmitBL49fOhz8Je/QIF6riigkdOuyx62yAtYRNrVbDrQvvornR
  Z1CLUp+mixUc3bT+emLFpz2ZXmGqCr9BMAqENh0gayGeekyk8IYLQudFSidL3yHo
  WErc76neXoBE/5M/v7jZCrQS9loS0vITFsui0Rv95BcsNbV0iLQnU3VsZWltYW4g
  U291aGxhbCA8c3NvdWhsYWxARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAkECPOACGwMG
  CwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ61Xici6lBGkj0QCbBe+RP2fX0+t1fiU/
  oOcORVeRc3UAn3Y7M2TfTKmSh+5RXsaxcVKWDqZauQINBEECPPgQCACOxltxnJKq
  MHIW1P1u4pjby/v0ZsVWbhqmPzW1L/o0SHbBdPkLn+NZmOKG3sXFkitq1nnXQMq0
  pdWwEK55rN3+iYMpq2OJgubsEDJbo39Lom49w3xXs3ElHKWmgjNUMmiGi3yA3Q5P
  p9E13ze+ZBTTZrlj9xtTsXYPCkoihcjA8iD1G52CJYuVQOCxeKo3d8EZi4sFXhTs
  yGfK7ipLN2jO4H8LSrImMlT5z/ePmhTgo59A+vsIShklJpRlHqYB861sMobUlbCd
  0n7Fng8pD9jIG63usHJgU32AVEeZ9BMaZ5Gjsm7KvIwJH+w8DGnR7016hleSXSEk
  wVbS7zjXKfAPAAQNB/9GQcWpnuKYlVa7olq9XOVHe2pHrnK20wLy14ormB245Aip
  gTCN/SEIgwc09nF2QXXXhzZrxsFCPphgJh7CT8g25LCJ2rchOhCpShNS43I1ol3d
  II4nK0DtXUJc/3qG5PgPaNLHHyskwIIyfL2rKRlufTgByzF3AKXHweJQ9suxGkGS
  i2+l1NBwLwsjee59gEyKXT/cbfkV/IgA+NBpj7QaDs0yhsbPSDAJszbo53aBAB9U
  sZjWP9tkrzaP1eoSbl+LFttLtrivG/v8HZuPlI4lELeRboslI1aUUfZVt7xx4A6P
  u3L1DWOYm9rQ0q1KMlhGQKa/JBtaKy73wwzZujSWiEkEGBECAAkFAkECPPgCGwwA
  CgkQ61Xici6lBGnrNQCbBljRUNo/9EHyCk0D07YM27DYC+8Anj9wU0uuZE798XZ6
  n4y0m1iMcuSh
  =Fl75
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.329 Ulrich Spφrlein <uqs@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/4AAF82CE 2010-01-27 [expires: 2015-01-26]
        Key fingerprint = 08DF A6A0 B1EB 98A5 EDDA  9005 A3A6 9864 4AAF 82CE
  uid                  Ulrich SpΓ¶rlein <uqs@spoerlein.net>
  uid                  Ulrich Spoerlein <uspoerlein@gmail.com>
  uid                  Ulrich SpΓ¶rlein (The FreeBSD Project) <uqs@FreeBSD.org>
  uid                  Ulrich SpΓ¶rlein <ulrich.spoerlein@web.de>
  sub   2048R/162E8BD2 2010-01-27 [expires: 2015-01-26]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEtgnPMBCAC3bCUDqq+6pLElEuqGoN33TBfDGjX3CPciCBGBY33u0ThbKFHO
  8VYStfwkwofutees9itDAjbQbJ7vIiQSe/1gt9WLfVUhgo6j57i5lbuVi/P3RMMA
  QjJBSZM/0r67XBqUXdye0xnPuJDKs5LmfY+23AWiWroRieeEBhbkJBQOyvY/fEdE
  dQ4A26/aLR+PDIxB8vrmsTRgwLYmxpnXqPkbmQ1tjS3MtsPgUMAaEQQOyoZJ7A9k
  loivX3S44GGTmehrKaCOivMtK21zR66Sslfr2zCCvzHXp8votrRorTBOGSTMC9ed
  Gp4ZlCAWa243NOVgCYWLsUAT7sutuI97VZunABEBAAG0J1VscmljaCBTcG9lcmxl
  aW4gPHVzcG9lcmxlaW5AZ21haWwuY29tPokBPwQTAQIAKQUCS2CfxQIbAwUJCWYB
  gAcLCQgHAwIBBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEKOmmGRKr4LOtLIH/0G99k70
  FWtU8wLnHAw4d5dkV+MpSJOiNK3xfqoEgzcBSnK8h4kkEibwzsUggtIvIQ/xkLzF
  oihFGhL/14+yM9aiyp3cVjPT7TqCN7j0kfKxwDOf7otAAwI+hYUrVG1XVM7qe7Gq
  sIS6ucEAnhjK5s/vxI2wJM8xcEQvx2ubPPtuSYAn3k/+JryIfSJaAiSmxuAfYEsf
  TBKmACwQ0CfthLkOSnBp3xNbmXnOJ7mVA/wZwTZjD2Vm4Iu9SGBNF+gsx7Jhs0/X
  ow6JpY4YsoZehFHzeLg3RINUdq5qmB0eqg0VbYV3YcH0a31nOUTGqrztfJs/V4Ap
  M8pJ3WbDrPugqDaISgQQEQIACgUCS2CgGwMFAngACgkQ524iJyD+6d3PZgCfZ+Ow
  SV3Z2p3IE3rQgIf+f67SZxEAn08H7gIDjHWv6P9Mt0JveEgBqqaftCRVbHJpY2gg
  U3DDtnJsZWluIDx1cXNAc3BvZXJsZWluLm5ldD6JAUEEEwECACsCGwMFCQlmAYAG
  CwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheABQJLYKDuAhkBAAoJEKOmmGRKr4LODJYH
  /j7RKNrmeszuP7hQ0sQpnn+8xmbp6bmNyXK+h3L78y1mVagMWlrJRbPe8QVLR9xq
  AmI7jIR4oVkcLhm/jnYnlqIAIyNLgrOQ6dIFMbwzd26AYS/Ozy7Grl+THXZJMcZ1
  YTNNcPpmUsC7U76viLLw2CKTMzP3LHribNCoNmfhvplGdZibwW3so+ZjEzrhmjtP
  efLnYmD2AlsJADMhmOy7vgEUSdz7UnIiVgInpf11yQQWarAwAoiKxDSR1D3MaQcW
  JmyG8mhRqyJmFtbmARZaH/eGm+QyZKYuFY//NY9/ugt8xBhhUTeWN80dwZnx2rw2
  6kLsWh3iy36yWNRF1sY7x4WISgQQEQIACgUCS2Ce8wMFAngACgkQ524iJyD+6d35
  ogCghywJlVYXlcjHCqUJkZ4mc8/sW9cAnjUU3AThywjlZFNaB4ngPYGIXHZxtDhV
  bHJpY2ggU3DDtnJsZWluIChUaGUgRnJlZUJTRCBQcm9qZWN0KSA8dXFzQEZyZWVC
  U0Qub3JnPokBPwQTAQIAKQUCS2CfRwIbAwUJCWYBgAcLCQgHAwIBBhUIAgkKCwQW
  AgMBAh4BAheAAAoJEKOmmGRKr4LOELkH+gOD9ML6IDd4Hdu5I7JcmquHejOJoEQ9
  rJRmbExegiCLtTtxI98f2GF9fMgYbKEZ2DRv9dT4tRYhJgm2ko6kf+BsLv1ilP9j
  MRJmzFe5RtVt+ot03+8bgN2TAQ6J0DknMT4sbpKWfMKgw8DQCDgK6aUxAHE/PO2f
  49Wdb6ZxXIwYQKBUsPhAB/a4Jn7C3cjG/CqtkcsWm/INNdrr8wmqFQlQByYkE8bN
  U/LS8UEIf64o59sQW8qmZfMwy7MWsL5VDvJwG/llAAYK5V+Uu+kLDwn3Vuxp5144
  rR7HgAgt+lX3IuMjvM72bc0ooljxqfGRwyfXkVqS0u7YKMIylibWlwmISgQQEQIA
  CgUCS2CfegMFAngACgkQ524iJyD+6d2hcQCfXmKCFRSNF7KxaIqfFbAZUFhHR6MA
  n0G6al32pXWhiV2i3sHyjDq3YCrCtCpVbHJpY2ggU3DDtnJsZWluIDx1bHJpY2gu
  c3BvZXJsZWluQHdlYi5kZT6JAT8EEwECACkFAktgn6MCGwMFCQlmAYAHCwkIBwMC
  AQYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCjpphkSq+CzppbB/9X2o72Knam5vdu9nAK
  vmkXmOmKMtp9gJ6MDXLCG/a8DME5weE37i3lmHkm/lKThNRteLajeWz1OWTEODSD
  4lq9BOpr0fDVtSEGsrgQOIj6m/RGpKhmKmyZcsGhTC9OXpcrUk5QnFFb47+25PhC
  I6cfzADL06WGPDkTEFsB2f7ugJw00iC2Kcr35YG5TvvSR/tGRCo6HZ7ooTbLAVmu
  wMrAxwIsPv/ycFBZ5e4DQiIaxsVDPS5sQDHmoIhhRgOovoIinXXCpEl0JvnkegLG
  P9ZWHsmUEIlzU20iMBDmwDmxbsMhtiIFpSNNwA1c3wE786mTQ31vcvscR5p6JJCe
  v9yHiEoEEBECAAoFAktgn/4DBQJ4AAoJEOduIicg/undB58AniViZmymFbmu6LcB
  IQdX7tOfkKQKAKC1L+dB4cKQwTLHMv+PTm3ZZQUCiLkBDQRLYJzzAQgAs/C4imB/
  b+pPBbSm85RC5tgzng8RgF9S1WXVUJupa7QEetNn58yodQr+j+ACoNeX3EKHd58m
  Ja2HyU/cKo0UwNOJA6iKwfrWXOGj7DigxdZdZ9QE/IyzsyrQPIbAVxZn1v3zmpTn
  ngueh9dUda0KKzeq8n5J6OjpS+G6wrMe1tnicM1vh18wIS1JNU/EgQ3hQ5y6Docs
  4xjiYmmO+UlmW/SiiFhwR0b5pwEaQwSLLX4OjEdpxb4E2gxh4+V0Bk1BzpS6GygU
  Qvk1Ct/elQZX3Cyo88OlLSG/UiYGI04JDuyA8wwbriQezVMn0PbVXdo6tR7pqpCD
  QAtI+LFEM9VjbwARAQABiQElBBgBAgAPBQJLYJzzAhsMBQkJZgGAAAoJEKOmmGRK
  r4LOtMEIAIrN0mDZgdvcsV6RmSfoWWawDOklTOh96B20iKYKWxBSOrGNwAAkJRfL
  4E+y/fu3DMoNUKJAAUZvjTOAl2YXv6U5LNK6IDQ5vGtERKS4VukBeDdgK9bLj95P
  cOQ2khuq4RVRL+4H4sdZyxLDD7Dad77rsuavECIK72Dlb9KX+/HJuHERxpqPNAjs
  FlQv2pfbfbr+SoOTjknLCIjct+lDV//y72WwlJeEYWQhKjVJupxPBGOyQEDCofML
  FvzDnuVl4Ft3qP/dLNwObtfghIz604M0aCpYwtItHA35zHRI/R7u24VtluA4D+Bc
  vKKK08LFvCJ5WIK8LKm1Ad/oQh3yuwI=
  =h+sB
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.330 Rink Springer <rink@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/ECEDBFFF 2003-09-19
        Key fingerprint = A8BE 9C82 9B81 4289 A905  418D 6F73 BAD2 ECED BFFF
  uid                  Rink Springer <rink@il.fontys.nl>
  uid                  Rink Springer (FreeBSD Project) <rink@FreeBSD.org>
  uid                  Rink Springer <rink@stack.nl>
  sub   2048g/3BC3E67E 2003-09-19


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD9quKgRBADeV4lxkbaQyNZMKsSxS5DJHYKbIy150H97+m+J3vYI9IPhBtlc
  oqnlQTaIpoSn3N8ExxwMADRmevRhTHLhXxgfym5iDEAlIAr5uDMKPfwc3yUPPjkG
  CKKUQhEZeRvrPZyE8D/CicuSDtunnsXttK+7xLsWAS00gCr+cHsMPebivwCgyMiT
  z4YpZ8AlVx1ZDxHIR1CgZMEEAIIcBI4MB9cfOhu9Mje++qIHyAz2jsK6d7/Xu4ua
  r2eyDKb5zsbQCwALBRi/vXdR8lt4XvDjvmHQ36J5vGDnfA5t+KtgmQ3EXInggk0M
  ZTEvnFL1q3H+bHCKsf436Cb4Nq/bPQMCznPQ7IQjiMBWJPRd6Fv93kowNKdtEAlG
  cOn3BADGc8z7dEq+xwNmeXvc0jWJpZXTzT+9eRSQK61wqyJH2gWu8wd1T37pa32H
  Efp3Wod5IUFaS7E5P7kthuoMwhKYu5YJJBOA/iV4a1BAKjTJO7sGPwXXIvKMpoYS
  wcnicf1rhZ1kSLmX06PA8x+2GFPK9ZSBU0XXhbV09JcpTSbScLQyUmluayBTcHJp
  bmdlciAoRnJlZUJTRCBQcm9qZWN0KSA8cmlua0BGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIA
  IAUCQ8tX5wIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEG9zutLs7b//Bm8A
  oKysvuif0y9iIRSvLA0KBBDYBA1MAKCWEpH45Gv3c5lR4keGHo6O1EuFv7QdUmlu
  ayBTcHJpbmdlciA8cmlua0BzdGFjay5ubD6IXgQTEQIAHgUCQb6gRgIbAwYLCQgH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRBvc7rS7O2//ygBAJ9uO+LYKzNfgcKAv8EwEmKg
  UWvd+ACgstc4SYQz7IDk2V9ELXsLZNJHu+G0IVJpbmsgU3ByaW5nZXIgPHJpbmtA
  aWwuZm9udHlzLm5sPohhBBMRAgAhAhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheABQJD
  y1ntAhkBAAoJEG9zutLs7b//5pEAniSKnGBZhNgxgPI4xFrBefn1FX1nAKCJ7l21
  9H5w2fIng8oy+Mc/lipRE4hGBBIRAgAGBQI/un1kAAoJEAahzEOamxxah3cAoK6L
  o2tmYvVDKzXSuyODzWGMIPO3AKCoqHpnLbHUVCK6uNCtUMsP10k4EYhGBBMRAgAG
  BQI/unuMAAoJEAdJki0OPZOdHooAoIY0GBH5xaMQHLT7U/H4kEJoy8gqAKCEFO00
  fn3ipm+gEe1xpp+B4ghWOIhGBBMRAgAGBQJBdq2kAAoJEOU3f22J7zgDoi0AnRHx
  J54/6qgkzk3XYWytM8kORJ8LAJ4kbjFKaxN4FMrfmCXyiobPAdFX4ohGBBARAgAG
  BQJA30+nAAoJEMsdesnWoa8+Ql8AnA7jacrDH6VeCyCVPG3bCehRJGFlAJ9cy75M
  r+7vyd7HiIDkumKda0v1yYhGBBARAgAGBQJCLf29AAoJEHs456GxToKx7HoAoKDH
  l2h5HvFTNZR2yeHfjMr4XKqqAJwPng1h5Oq444Na6toMTxeYmfiQCIhGBBMRAgAG
  BQJCLf3cAAoJEGjhJSt9pcU7QtsAoJFIRKi0yuJBTyaZHUYc9/CspFwOAKCv2fGI
  ZYVRDvIILnXZayCVPJbtsIhGBBIRAgAGBQJBp3poAAoJEFECJ1+oE9XuIDMAoN+y
  gQsgchoxgjgj7xvc+phiXrx0AJ0Wrk5qkVMxH4SThHTmUcWtgUy08ohGBBARAgAG
  BQJCoEL0AAoJEJlSOEh18JoRhu0AoJM7SvWSprG7QDHKOnEXf6naqFjoAJ9r0RXn
  b38Vh6C/S1mkkvlLMhrObYhGBBARAgAGBQJCwePKAAoJEDYDstQq8oA+VQMAniJr
  UHQpCWO9Gl7P2U9mSUM9bmXGAJ44+xRxWgmcbaB5MfNxc/+EhttYoIhGBBARAgAG
  BQJCwln/AAoJECtXItZQPuZ/ie4An23xXBcj8uubd0RH4T4eytcsT/APAJ9UVS4C
  +A6oZ2syWMhLwhM8De7aaYhGBBARAgAGBQJCwl/cAAoJELm9u3R/Ejcr/sEAnAmt
  TRDaCx52VtTFUCZ3gqdJJ2nNAJ9LiD6qEUEsR78lj8KtHIFd3gJyXYhGBBARAgAG
  BQJCwl/jAAoJEO0ktfyslxhcw1kAoIeAi1yRgvSjscfriPPLJsfItirAAJ4svEJC
  OZRTtcLaPTCGljgzNHe1mYhGBBARAgAGBQJCwnenAAoJELa66j1B5mvZtVwAnibO
  IGxb784vCzraDVqA/eewItNfAJ9FqdOZYw/CovHLAj3w2nXFTsGvx4hGBBARAgAG
  BQJCwr9aAAoJELOADYxWullRPjYAoIJm0zbOeXuCRFTtpHMyjVb1VLPQAJ0RAtgr
  Ms9M9CZrOhojTARULOlEYIhGBBMRAgAGBQJCwZauAAoJEEJrd6pui7AhX0gAoMAp
  9Xqrbmk/RMZrNc0l1qo7Z81TAKCfroUBS3Ecih8v1jGmTgPUSkTV8ohGBBARAgAG
  BQJDHqqEAAoJEAYGnPKWlFfwIZ8An3dUfKJR8MQkDF46pY7ehQzyjoyhAJ9I4yiG
  pkBKVRlQnl83NxXeL9jGuYhGBBARAgAGBQJDIKKmAAoJEF924XqIxu326E8AnRSy
  bi01ic4Un4XXDT7zs9BX0GtCAJsEgPknCSS/yYPgK+Duk45J3jdf2IhGBBIRAgAG
  BQJCywt8AAoJECdq1e/TZ18Ig28AoJbmYoCkCeUozLToGrESAo5OuhWGAKCYdOzJ
  9sPgsvr8x/xa8whXrdIB8YhGBBMRAgAGBQJC0F7lAAoJEBLMC0rbivl4Qu4An21t
  BQWlJyrHZ8ZxLeWb3bLC5RjtAJ9zdPh+fDYt4/Z4h9twvCe3nKfAeLkCDQQ/ari1
  EAgA8g7iohL/Ws7gm0fHBa1iStYxJxK6p9oy5zvuN8vfgVsj4Efjm/eS2l1RH6lP
  jw27XdtAMBuEctGFAhtBajgdYhryBhOKeUIOZo94QkRLMRf2mw1gAM/yaTVlixTt
  imq2S8KfLYLTKb8T/ysQQLhaGHuI37pN4BIdISskMiFpDS3vuquN1Q7y6i3cmUUa
  8z7km9Gx98uQfPesUPn+pcAgkL0f5LBH5smNeobJ2TbVTfqKm8070NZ4md8kYtZX
  9YvF7W+6CT/gK0mYwbMkoJdyiGHXLmzbWwnhf8LrOH4cB+2SaGowaNwNon93KHX5
  gyTo5Ok/VSWqtacxKg0i7JBT2wADBQf9EDMyjJ8AoCH2/fGePWfpTb6y+z465AO6
  UA0LUNcMjVO3Fm8KrgvIf/k0SFuEkXfchVPmeBdR8uGR47+A3U/49wJObRrnKjNJ
  BtNZBxqW5rtWHAO470MQ1B89c7Wu2f5SJfqu4HJjy7LAWNCJ//KQ+tsLYrhVawbZ
  /fmmt1cur1qJA/C0OqNhay3CBw00dr4IE5nzUw1qjXQ1Oc1h82JMV3IimPG/Mqkr
  cmwbg++OY0U21uEcya002rhfWSNiNLxlAthFHqK1LNDd5EsePRHkUbRXKM0TWvV1
  8fSN39nNtd3O8nMZn9KvmFyKY6uDAYegHv+Qg3L47VJu2UKVrVVhYIhJBBgRAgAJ
  BQI/ari1AhsMAAoJEG9zutLs7b//78UAoLxcADrltOZuLTJMieSR9zw7nruqAJ98
  hpneRV17ciF5APqU2SSiDrugQg==
  =Gfya
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.331 Vsevolod Stakhov <vsevolod@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/90081437 2012-05-16 [expires: 2017-05-15]
        Key fingerprint = DD9A 126C E675 1EA5 2A97  04A3 0764 7B67 9008 1437
  uid                  Vsevolod Stakhov <vsevolod@FreeBSD.org>
  sub   4096R/4A5A0B54 2012-05-16 [expires: 2017-05-15]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBE+zi7oBEADSVzrn0+T2LBXDUHA+NvgRGwGPoYQ/FqnDDE9GlYVPH1xAsUIU
  9d+YHC50qiAs8HoDyH2k286VHKqfkB3WOv5Ruw/SIwt0deTLadJbuO2vGim5KKK6
  hW64jQxwYREcwqW70RYaokmHfJrrwlOWNRj+PW+bolqLQLJSYJY3CdKsFa2AkmGH
  wy8lbIX40uCJrL7Out8o5uMwUgdvjUm+U5xqcF43eKTKm7b3D7p5UYhZxr5vySKH
  OHOqO/vzZHKU495dzoRTuUy0gmhztzbnSURdkLaXdjSGOxziMjfrbU0bzmGv92iP
  BA9sMxQtxUm3RZ5SLISmfbJX8/P8SvWW5dOkNKYicL502YLjv8DPeHbnwqqOLKmv
  4JLNPWjbpYjH6Hxt1AdomFH1AYw0UxDreWfBKpNrpyKm0dYzBYyt3PMfEMcdmIDf
  TE6M975wz5j23SecAb2H6snEgcIDE63/yMstskl1tDS0PwjuDLiNxHRv4QweV3Aw
  iszxNxqB5N/A5RdrBta88lI+HmMSL9YbwBRyKmsMqadcgUnJP/HP7cn1cBV2t5RI
  tGW85fPpHl3NNQ4lSzlj0cYI07mqPCpRxLwU+3pqc6qOe+lEU/DKoufIoH5C4cq6
  UjjnQtIqRJBOTyOV2WCIcF/SwYhb+GZq2MOx+TdugSoBRiobz4RpweF28wARAQAB
  tCdWc2V2b2xvZCBTdGFraG92IDx2c2V2b2xvZEBGcmVlQlNELm9yZz6JAj4EEwEC
  ACgFAk+zi7oCGwMFCQlmAYAGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEAdk
  e2eQCBQ3SloP/18wYAAZHQ1dBRapE3bYOtrDx1P0Vx34+6ZkeM7W41bIZTEaURH3
  sF7Dkz99HYHh7E6SAazTqze7Y4CwT8KNeR+J60hYLJOpDfRXphaL01lke5kMOh7A
  C2OxlWtttN7gOrGzLVsdJmJDRHPvIs9hAku+FWdbjXTcTp8ZbGpzMgQ0455p2TRk
  8RPziWZYW48DXeB1lIc76b5A+6yvloaGDTkZujttwzWMhqcM4+v2B43g4MJ+CMnw
  z5ve8jNRmPtdWhoIQreQk/ahibjmi/T83bvEIBkeOZpDcDZoTmjgvUbDxJgyh8uJ
  wjkFAiUg/lKn37H/3JhXV0gteLG8Rg7Aa4JdozVth5qRsMqECBz4K7EE4cPmN7St
  /1may13JI4AIALYxS8ZF7lNEBI1K0TeNlx0rDui48ZPM3vsu3NcxWucGWoxCvPlr
  UhNLRa7ftHcd2wPW5n/GVa3OzLsYCfJ4a6o4lwM4hDxWuFINfq/zuDoOJZLzcvw5
  Htv5tYbi0MjQqibQPOVKQiRwUr1nWv7fUpu4OhRDbdJA+srfmQorBKkU/q0E8E+Z
  eO5kM8m606+LfjvcU64Kt2f8i0PIZNv7+tvPym1GPjKzF0eAGFEcaItlXGy8fOSe
  E/EmzfQO9O7S0PLihgWROnoVw9OQ0wshDYKUX3qteCZQ3/CU64FMGJT2uQINBE+z
  i7oBEADrRY3nyIHRwWIyCIALje4U5useU9BmEkKCcMJglfD+DGC0PPK1JOsOBpZu
  WaBSFo6V2cmbz+19YghogjYkxNDQdrlQ/P9smye70BczdAYcQ8CmzNIE0I4JjbNb
  U2FsZ3q+T6rvINcU00H+86bnoVPCmxXbpqwET+0c+Z9uK9Xrs8aZlEq19XdUH2pj
  60/Xieb+Js5MEhI37BsXpR8DoTpl0rCF1VRMnloDxA9fHeTjUsOBb2TeXJPYPN4H
  IhNlCye6EScOJQ2u4VNBIOSOOmG2H/UgyLhVL4sVeRqDVfvGYGoGO8uyhJfAosge
  n1QcFm6qpsuUjSSQZnwiSR694vHZo/P/7eRFxwFp0WXcIy5AJEd0hn7Gr4sYLOZl
  VNc1mWMS8YJH6kr58h5iymcdMQo6dge2HrgE6qVvPf9OozeNes6bFtYjw+1AQ6ut
  OJ+7qHplFvjLI5Nz6wK15fooeGK3s0r2suLPTQO4bHywTahYiUB0page9IJmrCTl
  rTcPtDj9wuSE1Hj+IlQy8OIAr/Fu4TRIbUezJBTdq/aJTC/zDtaXRjCxqhAfCqu5
  q1qDi+K1ezXvbzCwuLn85qSwbCmTX9p7MKmlAk2ldAxB26x6g7CWRupRZgnU+AUw
  3IA7lxysOJxyqcKqoLwz804Mb/8UTTXU/tbi7e9u8Klou4S/lwARAQABiQIlBBgB
  AgAPBQJPs4u6AhsMBQkJZgGAAAoJEAdke2eQCBQ3/hAP/3LWc9/s5rgHFKiBjlRs
  ELVKgLpcoNvyEEETdDvkluQZ2kL4XteyiKgyya+6AX70X1uRn08PwGO4sgvEEj4L
  vRJhPORNegy3v0CZ5wH0bOeDQF+DA2yNFOFHSjKVeEnKWTHE7NdB6bBlH9n5R5ZY
  nBhvajXTsi94vXBnZtTQMpzjhdZNxQHhKOC0Y9on5JIMnMBeCOT4PRyGoDm6XBjl
  hfZYt3mJ1Hy4QrsLVA5dNhhbK2dKaYm3APvpJBl3aFCUzH4eyLOx5YSOoeJLxUTQ
  shrn/D2BClKOCC1nx7T3qs8Svf9R/vO2T1EOWn4f6J/fqUl5LT5xi62OvdbfDxaw
  tjW1q2HDwS15xoXkEyrYXCEMCD9Fi8PmuY0HMLlldngNDVNI/JlIq+CTX/84Of4m
  toMd48Vw71TDmIsfdo2Fn+MkOva0LTb2/TtvvDmvRf9mGZL1jv67m2J/lNTFGd3i
  f1b9xv49lPYg5ZbsStHsn923azxpgvrPeE5CxqHCjWjrfEMG1xYwWdGMvLfunj9m
  5qkfns3r8YIDAwSRGKinf/THjZWyfNA1+It5UdTiilfJ6iMNQPxOl/TMDjEOUIEe
  VZEeXRSqCwfwq78hD+I0f+ityKiQWZpnSTTrXLLXJVcd0P0HJwiz3fLuBkjRdKJ1
  XCbWVeYyJqaMXExTQIx+F+uj
  =EHpi
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.332 Ryan Steinmetz <zi@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/7AD7FAF2 2004-01-21
        Key fingerprint = EF36 D45A 5CA9 28B1 A550  18CD A43C D111 7AD7 FAF2
  uid                  Ryan Steinmetz <zi@FreeBSD.org>
  uid                  Ryan Steinmetz <rpsfa@rit.edu>
  uid                  Ryan Steinmetz <zi@zi0r.com>
  sub   1024g/058BC057 2004-01-21
  sub   4096g/0EB108D2 2006-02-27
  sub   1024D/FEF36DD7 2006-02-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEAO4+ARBACIMxKRWYAPaeAW2k6Qqlf1mWoRkJV+FWxFrrkPM1z6FWsiBFWc
  ZNWYAQ5BvtY+5qtga1FHBMhExINCcgtJf+NQh+U38OjfpIOnTZXku+Sw1Gll1fH2
  Ws+v/wwgC/SCh3RtUSYc1u7oa3i1QTvi2Dnk57AIfvVUv2hm9f4bg83/iwCg9yVU
  QkFFxz0TYPQmTUE98bxy//cD/ijSfviyGs+QyDpCB7l8I03VeZqZlk4zct/wNGeh
  DuYITyMzb5eqhffvo9LrovAPbuEc2voPmYdRXhW/kEXc6PLu+84mY73A1EQSKPje
  R1iQ4ska23zu/hNGLhQYQwX6kVX9PzG30X1MLuVFn3rEy9FxS6CpY+36x1U3zmnr
  lYHBA/sHE0Zrvm2fE+F0BKyEhZJ7+Vj3hwqtpkKdFW9+4xgPXUylFtMMhB5cgFSY
  R/LEqAqmJmPOdgs/961yFrDZliLtvjVrfpOOQ78JbkO01WF7EdARrdV6ii9VaQ6D
  sbZFrX976wqzDGdLvQIOGjGMILO7bxCs3k3dGdD5WyxJQusANrQeUnlhbiBTdGVp
  bm1ldHogPHJwc2ZhQHJpdC5lZHU+iGAEExECACAFAkQChWECGwMGCwkIBwMCBBUC
  CAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCkPNERetf68mWkAJ9F+kZDo7hh/zf9vaIzFIJP20Gs
  aQCdEtZrQIm/2mxcXY4abobIVk3XCC60HFJ5YW4gU3RlaW5tZXR6IDx6aUB6aTBy
  LmNvbT6IXgQTEQIAHgUCQA7o7QIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRCk
  PNERetf68jeoAJ9I2uKiZnKtElTpIrGZhPFpU2iZYwCghNN3q8Qrcn4bRj/bo/UL
  LA0wUNO0H1J5YW4gU3RlaW5tZXR6IDx6aUBGcmVlQlNELm9yZz6IYgQTEQIAIgUC
  Th+NnwIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQpDzREXrX+vKSiQCg
  rkCRl23wMtHw3Q36BsDCJ/4UMs0An3Nfjjgg/+PC8TQmaL/mnATr0PDbuQENBEAO
  4/AQBAC1qtLY3Zx/gesnPL7Rm9kCE7L5YP1heENlm0FWSzd0zCH4qHjqzSGRVyb+
  0s+ZRRW4heECpF1+eS4W2f2PX8siVrm+hg1q+Tx5Ag1q2Qf8MaQU2nmk9FBWUhCS
  83EK/a7DGAELezGIZ3wKR6MQwZty7+oasM2XKfqIzd+c73375wADBwP+M7AQzrba
  JtrPooPANNO7a1i7gxU9Yz9UmQTYJbiq8GRExMpFJU7l0UkiiT5vN2q+rSBpIobg
  /bADCqODiV0QkqhQ6ASQiUK4ZGvy8Xn+QOQQJtM4YfSUl5bUapRGPND9LgxcCEk7
  Ts2EA916rQf06qCi0tgBf1FNTT1LIjoQdxaISQQYEQIACQUCQA7j8AIbDAAKCRCk
  PNERetf68jxHAJ9xEUFCrSG9NHMTwqXDIe4qkC7SGQCgjRZlBZUz7kXN0TFj3olD
  TJbmAAW5BA0ERAKKIBAQAKTtcqjWCqgwrXL8goWyb2G9a/DvVSj1iYXpXz1O0neO
  BF+Vd8+S0/6XW4bHCMhqWKNAbq4LSUsukxpHcGtMTdAu51/dhyFd97exGNYFFa0y
  7jeQNkkMoElia9s7/SZjfLkdoWr/ULCfSvwuhlO2KzynVffrskJzrG6XeCZZWnHP
  7/YVl2BjOxLj0hQDMgy9me4QMEwBwO37p8y/j+6ckZ8+6tw9GckWq/mvfZSAvWNO
  HIt23jt6AGmfvYu3NWbAnBMHOOtqfZEHlp70ST3Ss8pMjBYTy4vdBJk6aJfzPdF/
  lyoSna1tAu3PteM50h1y/iz1RnzTOJ6X+80nR3jDRRsT/SskZ6c/jmBpLT4f4eBU
  uuOLd/pBwkLKlsBVDzszQJIMNNpsptt/t280aJ5w+qbwD8RkG1bSTI7lLzk/++b4
  qqwkcjlHAxKpL5BrI0iiKgpQv051b3YKD5YBj/oBTSLuPapABiIOWJeWNPEg7A7m
  z036iQjlTKSw0DToT2FuwkDNs4vrI+ZKVxXdOnSjP2Do2scVz+Xi1s1X/U+1UgBp
  j+RWQv3dRXQedhUU/OtLf6tV0z86nALFw3DTW6bYEy4OzO+JB6erBBvbmjZrmeZf
  Tc7sfvK6ObnEfHHOxLMhONv2rjwISeor0SrfaYRxSiJmUHL3bwjcERuJd4eZe/FH
  AAQLD/4gTmCxHIAuMhieUzmLxe3SFDI3yhOq83lhiH4vTnAGkC5flgi9NizOPjci
  FeeUCBXF2STNfprqT/1539RII3PBEdIjGaNTTSui7AEaoox/2yG3UxVUU7UwIliH
  CtqEQAv4vva1TSp+dz7yiDVFYdCSyc6oXzwk0JlI3rZYo/TqGL5AdO53XsWvHHQZ
  jN2NkFJ5n8EuT2ZrDZPlCYsj+pGfdLR3jhC5M+vf+pFSZQF1R47oG2gC+I7z3W+U
  d0FYjSVscBFNDoUu6eBewsklN0RFsi119lCT4HDt7DX75mjDyjh65neR+nBlLDKo
  Bf5J9TKmTZZH0HCVWFwuKGTDpkgfWpeXk92HJTdmUZGCAs11GbQVQrEZOHNrm6UV
  Ie95E58NhYm6QmQI89BAHFl7ALdNSJ4IphJtcdpOK4iGH1ST7twviXaeppf0d9H2
  Bel7se+CRgnRWNxlSuyvvO0IHH0DvPdakMe7orY7cf247J+cRFLCDZkTmEjLdWF9
  WPgq3lGbVujO3WB/AIL1c5lHt8tRDMVE6xY2m18Qk7Cpn86l4d7jk5WIn9yT7/kw
  I7LTREviKwpBtxHPg69ezvk+pLsgtzPXZG05wAAiCWPn806JZsydV/M2QeHifpjC
  MxfCGjtqGkxHInlHorwQWqzBsrzAGJ/X1pvnrly3kdAtpIIt5YhJBBgRAgAJBQJE
  AoogAhsMAAoJEKQ80RF61/ryIdAAoNFlpXW7Ppd8VTNDlIlDyOt+AbarAJ9DDpM2
  igWchUGfMc58ROj90F+UL7kBogREAopcEQQAoerIQGAyddxqLupWOIO2Qhcwrwyl
  yF8LBL3JnTCcGamKHN9d72hIHZdyb5lAI+f5LKbozE3Eew23WaVWNRnonkTpVVKu
  x8n50O2O7zD/cVgJ+b8rWCkoUX41GhTX+IZOJoNRqhxA7VG20hmH8320T3DJmhpR
  PtshG2GkKlpdaLcAoPhJo8KXeaTisvCDiWXYxrVWV6hJA/9SEDTAgHH6Hejb4URi
  REoYswQ+WLFBhcT43iZyrZFodsc0B0gY2jGdJMcELDrLaTqwsotDD/5NMvDfOVww
  zw/ci6vTC+2q1kpvu7tcVYvUdSI3kr2zjW+7sZIKdoZYegxK3CmKsjOY4W+u8JlK
  tzAHPLzvHM9f/jVCiQWSJGBfPAQAg/iM1PZOZqs4M+WgcpxMrgLSLhLAL1tZD0gs
  BBBOtOQArt7DSojzlKGjpkClnkuBO5GU2jkqejAorI+WWoZ49gjkaXsqoHG0lH0H
  vhuH59NEAzT8fUg4oVmoOs2lf+hW8sEpXEvD+aZNaiiYOyWDPX0m4YSmvQJzSqN1
  /b1VJ1SIkQQYEQIACQIbAgUCTgfd1ABSRyAEGRECAAYFAk4H3c8ACgkQ0sPSsv7z
  bdd7IwCaAgx3ViZioKiAwMTsKZayZk9RTmQAoKRETnJf1b9965mcbGSQ3f+dz/TE
  CRCkPNERetf68pz3AKDInU4gBEw57s2XC3trJMB8HpYTWwCgsuZ8XADa3kCnjG8Z
  ZTV4zXhavRs=
  =wi3x
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.333 Randall R. Stewart <rrs@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/0373B8B2 2006-09-01
        Key fingerprint = 74A6 810E 6DEA D69B 6496  5FA9 8AEF 4166 0373 B8B2
  uid                  Randall R Stewart <randall@lakerest.net>
  uid                  Randall R Stewart <rrs@cisco.com>
  uid                  Randall R Stewart <rrs@FreeBSD.org>
  sub   2048g/88027C0B 2006-09-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBET3848RBADitK8bahB8Ftqi9wtYsFRGfdm645cTF5fAnxFjC+ouPfLk+cfD
  I6VG1Vib3T+SYTTJ3xPm7tV6RLLlRsdAfSE4P73o5qVe85Dq4JBKYgdCms+0Z7B+
  O0yB7B0KClaXhZpsQtK8yLtROjiJxw1WQ9uOS/me5AHi2cZruoOcYxkzbwCguMmd
  tOy1SL5V2RLfJiQKAFQ23M8D/3m42RjkoMB791fuJ/pH3i98EuXhCwrSv7eZ3xYU
  TY93OwMEwPYaABK3jSygMETj9hu2pYFbrAFKSHQVPLcUBrKYw9+Fjd4XTOOxYZeI
  /+n0xSRk4W+sIQX97jCbvCrtk9jqIz2NQt9IlKxG0Xniio/Q8PsNNbO+jd5HSXqE
  ja2oA/9+r3LUi3jKH9rpY6x4Qz/DBpcNK4v5Fz24mtkwTfjyfC2nTlG58bSbmulE
  1tfOLDL5BHmGoyWIqaFzIVIA5oGo9EYG2RCx7Vr+WgsY6jr5tX7HlhByoE5Wemoz
  YN5CDC9KCKe7TCpVJtlq57c02kE0OT3gqYsflidfV50Qzt9jI7QhUmFuZGFsbCBS
  IFN0ZXdhcnQgPHJyc0BjaXNjby5jb20+iGAEExECACAFAkT3848CGwMGCwkIBwMC
  BBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCK70FmA3O4suHBAJ9kvtlm5qy8c6qSizjcvuzj
  q4gFJQCgqthVasQ5jNFZf1p4vM+gD1T84M+0I1JhbmRhbGwgUiBTdGV3YXJ0IDxy
  cnNARnJlZUJTRC5vcmc+iGAEExECACAFAkT39KoCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgID
  AQIeAQIXgAAKCRCK70FmA3O4slQYAKCNWFpgxPkfqz7PoTUcobiXbu7EAQCcCj0F
  mj5AKPyuPbwP3JT7Cyf4Fs60KFJhbmRhbGwgUiBTdGV3YXJ0IDxyYW5kYWxsQGxh
  a2VyZXN0Lm5ldD6IYAQTEQIAIAUCRPf07QIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4B
  AheAAAoJEIrvQWYDc7iyy60AmgLBwWw0LjdY6+zyUyUhRm9s4vZEAJ9F6dw61khm
  NQlfhpvoBh24pl6GTrkCDQRE9/OUEAgA7GAeZ2BgjNDYa42+GV6uo1FxadTNppdN
  gG22xgg+4SXnWZ25O8dofrHIwP9rk/qomw452MoAlVevV20uYthVqAXBWRGEhO/q
  zKfyZxTe8aCOs1mjCKu9fPkSgNUDoCl6jCac/5mDdcLdVT3domBJvGiqqSQ/B1JA
  3YWrYCnnLTUN2a2aPW0ZK14zCSjaWQFDcm8kPi1WwKu9yldGnAPoT03+JF4KN0kB
  YkdmfEAFOJ4kjm2UROJc2aVUtjeMH3nqvdlTmuw6c6cmMMSIlXkcrTO7gRLmnx2J
  HgSdukq0vEtgND6O/o0n9Rnr+UccOCCz6EJkltL9knjKwutdQz9x8wADBQgAkEfc
  D/VQ1sUCgS5xyrer45zxW5NdeuFI+h12D94MKopczr73p+7Tc1bSDZK1M4e432qV
  8hNy8Q6gYowhuuBqxI0LYcEtrJld0ma4cnMraRjkId2jmyK82c+O/K1w+vcGUsYu
  nxYBiGwtTTo/R+202kp6VGD7jnIxGQs5WsMmnh8EL1m4BXeFm6BzfT29SuV4bdoZ
  6/YHyPLGVgtnPBCNQUjLvXqdaOlk3E1wCBd4A90pC1dDiN1rsAxOTcxwgyKfasXx
  CZsdBaXEYYUIfm9WrAFc1S/baV613184I1duBfCJWMKxGXMSr68CeFQ+I1036lsZ
  IdHoq+Y3nZ5jPRUIYohJBBgRAgAJBQJE9/OUAhsMAAoJEIrvQWYDc7iyXiAAn3XC
  FR1XLpBIlAr5dn8ozSpbwfoHAJ9ZDFSqbQt/EDawxqaoYP+4p4Q85w==
  =jM4N
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.334 Murray Stokely <murray@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/0E451F7D 2001-02-12 Murray Stokely <murray@freebsd.org>
       Key fingerprint = E2CA 411D DD44 53FD BB4B  3CB5 B4D7 10A2 0E45 1F7D
  sub  1024g/965A770C 2001-02-12


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDqHuqsRBACMfFOo/NFWEADUNcCq/6yvGLAZL1V4okeB+zTlIf/NJCiA/AT2
  AKiFNd4T3lYLlUjm44/OcPhelAqFSrtgmBLovWJibt7nva0dlOIXStQQSikzMOzV
  4tgtiQF2ONXIqFlGcEfKo5/fcxrsJ2EpQqNX7ujGtsKHpsZpkqrcL74GowCgzuwK
  PxnD+AHoa6YiX6LIhZA3ciMEAIS1vMlXFQJD1m7831ej8gBtdRVqYVHS3RohJmyY
  91eGsVdDnDtywmWUA3sg/LTRRU77zx36MbAp40XZJJeSfLUp3UeKrcxSoxpI3L/V
  C/V6BBnOLDQ5GcUiRwQTSClh8Ck2Hyi1msA00FZJxTdgPpa+CJANwAM5M+y3DJ6+
  uZSpA/9/CNa8aRcI/OPfs5SeTA/m9SSV+ITSAIfcaVYflquqQwnNh+c7SJ+3Poys
  BUahaTVcFHRrRmrVGUytek18i77cNe4ZItlUn1qu/yZwbVyTdGek8Zbv3pGIzP8r
  8r57HwL8Gi252Yv5ovCRThzsshEfN5yQizbKgHiWWmr/1FEyUbQjTXVycmF5IFN0
  b2tlbHkgPG11cnJheUBmcmVlYnNkLm9yZz6JAJUDBRA7PNuWDu2852ZqdCEBAbUv
  A/9SDqoqWGmNNtNG9prUMqe+Rx3HqkukymKicFzvEkCjULQa1sH2TeM7ZxfqDh86
  hbtJEzF2/AsbYIhk6fg7adEV4+8WfZs3TRCHxBlWY2BXEW/9zWmSL/4YNox+BQSQ
  yo7ue4S2K2wfk2JgJeh1e/rEuBk1oR+G9NxfT7eKNT8W4IhGBBARAgAGBQI7cIWo
  AAoJEA9QMphcQTsIRsEAn0QX5oqWK3a6wPhbNHPjkhUH6jfFAJ9+kLllZ+J8AkVl
  LwTQ+owZAVuSA4hGBBARAgAGBQI6r/ZnAAoJECAVMdWEXf7dtnoAnj373ngJc4AU
  WJ+B6QXGhLmBJ988AJ4+qzDA2FJQqDUr+u+iW50y0QAYAIhGBBARAgAGBQI8XEdU
  AAoJECjR4s8DTnOXdFcAoO9z1mz2n/TRMnWu9TbnOBEoWxDZAJ912Q+CPxILPTWf
  0vZNhA/86cW354kAlQMFEDqeC5tlYKmsNPn51QEB+cMEAKc0MMTo/JO7QRQEqBTi
  VWRLXfCjPaA0XCXtw8/oc1OY2wpECRg8baemNZKnpXy1y6iQdUfJGXU8UfiK0Tvg
  e10Rr7v7AdLugriggcElksLLYhgfALy8C6dr5yCcT/gcQN6qCJ4/144eBIry8EaZ
  MYdxqIM7/5Exb8E7wK2gY2wviEYEEBECAAYFAjtNN/gACgkQbCk0DjIZ+YLIQACd
  Fk/ofe08SuTTYiTGHY0lCeSfIicAn2WzGB3b8n2lcA2q6xZhFVGCjXbUiD8DBRA7
  PMC4d84pxY+hLiARAncDAKC/Ote5mlNMwt/N6uJAJEnVLk6fMgCfXXwjERQ4uNfT
  btsBo3oR93gSuLOIRgQQEQIABgUCOzub0QAKCRCTqAdkLDfjdVI2AJ0QHSmZV7v+
  Vf5ZL/iydysCTabdpgCeP3/6CAiw7KjlAYhMatYRwIUSpFCIVwQTEQIAFwUCOoe6
  qwULBwoDBAMVAwIDFgIBAheAAAoJELTXEKIORR995IcAniQ+bgl1JAocyhGbknOz
  z55c9i+XAJ0Q4/tU3vPZ3TkrU8xK8Zct2qvkNIhGBBARAgAGBQI7jq3rAAoJEMiT
  /MUn0FXbpeoAnA3VZSq+WIMQWoBffOxa3qQ4gZaqAKDVf3cq9j8JxhINE55bNjpw
  6HLiAohGBBARAgAGBQI7c/gUAAoJEOd14yTbQbOH8ksAnR4yNm3N9dlHZzG8SG2h
  6jVXStWgAKCFQPVqEYS072jmEQc+pwhoKE5aN4kAlQMFEDqdf131FVv7jlQtXQEB
  YWQD/jEXwixBkuVVuLboFETpUCdMeVc6BpPzrHdfa52aPFKHqt416fAeeeXRly6l
  AxMDdJPxU2ZG3abR4iiaqDKWwiluFkEwLBL0AE2Qx2R/nNZqEYNB0BSUQNPH/Q//
  kG6mLOAVVvRLAL5R3MEeK/Y0ErH/7JXn8JPrl/rKqwCbIsL1iQCVAwUQPMskr22D
  N4pRurLtAQGBKwQAiXOCEjXh0ItyqSJltkb/6Z2DYJw6ypRikRJ+yTypNHD1EobE
  s1wOQS0EHzyXyIu7y2lj9pMhf4aVdYnMObBarg2IDx20qUkCKVEr+evccPxIsXt6
  CZh9Q6D5eaSyjziS0RuHpEubzVPY+raR0u90VJKU4YNzmht9D+ZNKRuTupiIRgQQ
  EQIABgUCPMskzAAKCRDTST7w0perjoE8AJ4uqL6O5gfCXSPKxcGF4scxAu9nQACc
  DpJ7Vx5Y7fMJMmDWAiox1+uHE9m5AQ0EOoe6rRAEAPF15Mz5Kg25Az3g+7OB37Qf
  ZukClm8gdjR9ziTS+rkjYxeP+j+BmrQNyqdyM+dNGiEk+TgJiBy6otjE3RSQHuVw
  xin9yMIuTxa6xh0PX+sV5aW03YUViglWkevdMDLTAaEUwc0y2fZv1as6Huk4k5LK
  NanNMRnU2giytGuCTyq7AAMFA/wMMI9Px5Q0/p3iNDXZ5YQ6zbDR/aC/q2lxN38F
  UJOEnMaSpZvD/EE/gpmI2naHQuGS5C3RrCrX3/7IGGEVE9U0dl+krreVDDxz/yXY
  hX2D+5ZvriekJZHPmek20gT9i9gm3xLl2e0zS1zQ6BcYCtX5kVwIW5PTs09/MVvw
  scShNohGBBgRAgAGBQI6h7qtAAoJELTXEKIORR99rLsAn2+OxqxPJK8ZmYPKX1JK
  qN+IdvKuAKC6p9c3lJBbYHFlhxPDhBvgBaSOKw==
  =WyeV
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.335 Volker Stolz <vs@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/3FD1B6B5 1998-06-16 Volker Stolz <vs@freebsd.org>
       Key fingerprint = 69 6F BD A0 2E FE 19 66  CF B9 68 6E 41 7D F9 B9
  uid                            Volker Stolz <stolz@i2.informatik.rwth-
  aachen.de> (LSK)
  uid                            Volker Stolz <vs@foldr.org>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 12663 characters]
  G7oQ/NdFiVk5IOo=
  =r3Jh
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.336 Ryan Stone <rstone@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/3141B73A 2010-04-13
        Key fingerprint = 4A6D DC04 DDC5 0822 2687  A086 FD3F 16CB 3141 B73A
  uid                  Ryan Stone (FreeBSD) <rstone@freebsd.org>
  sub   2048g/A8500B5F 2010-04-13


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEvD5ncRBADjSSeOophd6EZMLRUyyqvBTYhHJiCmYqDfog+PG84/Fsb7sXXe
  3W8uZ/Wob/wF8vZey+7V9aK8eoJP9aK52SIMFUR8hdbXTrwhHlTc1QrFWLXjVqJ7
  Ct+ORGcqsUO9P/KwG6Waf8UG1Dnb4IZ2bQCoy+hEXpwiE8KLhR5X3vdq3wCgjARv
  ef8JXQvjUiiGUmPTtwumbmMD/0QmTbZOhdjC1TbIEOoj5BRZKWUv6rj2bXJL+miw
  DCTdpwwn5VfmZiYHeTcCclyPH+GfkNAhrYf4XQ0qUBtB054A+0ZuK/oEbHpqw8ky
  0qj2GGCt0m1LybiX0g9MhEZU9/Coq69TGoAFcysGisrEq4gJm29oc1gcXKXdXAem
  pP9NA/wLMp4p5BTd7Q+9fVJo2X7JTAtCL3djhvFpgbSeExhKCHflH+g0gw7qiMKv
  po1ozRY0r0fwr/gv/LcIh/XBImeyodj9Hnx3xd1jhToGoVP4Olm54PxNKLtcRize
  7CfrQr8TPG6MCY10EGVczIz6Qel7izPdqacXeeB8u8RYnoh4d7QpUnlhbiBTdG9u
  ZSAoRnJlZUJTRCkgPHJzdG9uZUBmcmVlYnNkLm9yZz6IYAQTEQIAIAUCS8PmdwIb
  AwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEP0/FssxQbc6NYEAn3Mm+6fmwl8H
  JuLh1vhMkmO+liK4AJ9m5Btl2vy1eKMfijZ2a/zIbGcydrkCDQRLw+Z3EAgA9LNT
  KPMCyYCuRn0OjAMiCcHiaj20sbY5kO8o6GSOT3Gk8cXxNQgglcvfYxuGxKjG3uIs
  9+1Sa1uGkyVwTCt9DUo9EGvtLxZx/AUU88M3aVF8kt3WiIjTEow2EiS1D7gmancP
  PI2snFh3qqbkN3oWcD3rg9uEwxa9i7ptb/45KnCFJ1bB4jDkuNRqeEOGg7uPV8sZ
  /s8EYFqTl5mW8hTvUY/XgKZl8TvFHxDDXQlA83OWa7RW1JI6G6zuJPHA7q1zwKFF
  DZTabKaXB/gQHYj+j5fx8FgzIa3J7s6MUnZLq4e3xf/3yWOgfsRAxgMjL4WUe/GF
  6vOvE3oxTbUMrQ8FQwADBQf/awmIQZWNMi1aVo2Jls5GpvcV0QZTo5HCcItzoEax
  rY8HMaaApvbiGFckN75O08GuKPEtoet232CEBet2D0NS+VKqp3yBcRwKELTttOFl
  fi0ZUWH/Mk5NEJUSR+lUzptNGRmtu4ftPW/apjrtzRTR6k7KxVPZ0q171qQfF90n
  zFeWklDK1lw1PGWk5X0p4qHCCMs+6l+TEgYjCXZdaDJ/e29bNmXdz3ZBiWbu/Kjw
  jk4s6/17TVXl/KhDAyvfZ3IN3d9BN6h+R1gqE/cp7tGvgDTVZ4+nPm8NVaOr5sOl
  4L9EagqjMAqQzcbhtWHG8PE76P7wnbU2I5pHbexqLlTpGIhJBBgRAgAJBQJLw+Z3
  AhsMAAoJEP0/FssxQbc6JK4AnjiZo91wrPy2ZqMytQaPL3SJcmv8AJ9Q9jvmFruu
  qi/JXA9b5UcmNn7xoA==
  =J2di
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.337 Sψren Straarup <xride@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/E683AD40 2006-09-28
        Key fingerprint = 8A0E 7E57 144B BC25 24A9  EC1A 0DBC 3408 E683 AD40
  uid                  Soeren Straarup <xride@xride.dk>
  uid                  Soeren Straarup <xride@FreeBSD.org>
  uid                  Soeren Straarup <xride@x12.dk>
  sub   2048g/2B18B3B8 2006-09-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEUcBVMRBACN3a/+siykVNlKvwCmd4HVMogG+Oljeu9wyLsI8dJ9Y81bkY0h
  fi7ve3Tfu4GeRcirnrc2FV9Fcsv4dt9DtYQ7PQTPH8kjrSXr3kQoiHE4fGGJl4IK
  IVIHj+iC26JJgbqFcSU7CKGdvZIOJ17IPPh/HhunKBv9ljNJ5MM+WL8kJwCg20Ez
  J3CRnHM90EFk/nfAlJRvXk0D/3rqR1ODyY/8fFDtpOIjkApkw7k2eoJsfqy7tbtX
  YwdMKQptAvz2NxW4Qjfo3NbgGbfN6eAlhoy9Srcfm886KPMA22ZAvCWopFNbqAGX
  e2iOEwbU4JflSq5vLsIhOVz133W6mK1c7VJ0cf2zl+iRWtISES4fOY5s9rEacIjA
  NcAHA/0ak6bks8LqzC64zFdI6bj2FfJbOoTrga1/FQEBSw8bET14S20G/713ZCD+
  tQXXrs8I9YjBQREsKYmy0ixFYFmxMvG0NxkIyrwD/GEqpBbNdkJlx7pUhqv3zyRY
  rzvcmca7jIguu6K9nYi3t45nmCVo4ku9EE34YHzvgFQ15+1LdbQjU29lcmVuIFN0
  cmFhcnVwIDx4cmlkZUBGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRRwGPAIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEA28NAjmg61AFysAmgIisxdd6032Jk2xeI17
  gcHuzXvuAKC5z1x4XxCwELWC9mk9HUlVTWcMW7QeU29lcmVuIFN0cmFhcnVwIDx4
  cmlkZUB4MTIuZGs+iGAEExECACAFAkUcBVMCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRANvDQI5oOtQAvaAJwIhTZcNVO1HKFwW5+hfnpE55hAMwCgtgTvelBA
  dhl0HgdkEN+HWtZzEnC0IFNvZXJlbiBTdHJhYXJ1cCA8eHJpZGVAeHJpZGUuZGs+
  iGAEExECACAFAkUcBtACGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRANvDQI
  5oOtQBgzAJ0e+6mp3n17yH4hAzcE2toJ/CPBPgCgrDC3mRdXEOD8Gegm80agUykc
  Fq65Ag0ERRwFhBAIAPf3jtvf8pJMZoO7SQ3/Et3jla1POUcJuk9T70om/Fqi9Y1b
  mxTXR7yu5Rue/ZSN20laoywnJQAJ3BENx7mZHZwCzZDfEU9QU6WipPykt7KbhBG7
  DjXBONGY34wl4RearvGn61FuL77/pkSA1XQ4+5U/hWIisTWnHRufxoykhlyo7QTN
  x/S1bEXA6eTtfT7acA8sZfMRiqb8opOtJPiSMO7vBEYHfkleUGhSJwI7R7ghux2z
  y92Sp1sFO7xb7ZVlKVPo+edqbu5mKRLvhykLiA7keNv/YGkfVjPgLthAo14JIL3b
  95dOkGV/iI+DlYWPa/sDOM2KL0S/wJ7dXMtMVO8AAwUIANqJ9nqvDnWMoiJ2/Zuc
  H9y7CMmSZEdzQwKqaJysyDqiV6LAK9TXsxzzl1UXximPMCb2qwtVGOaRKAPR8qjD
  9GQc0Lb/BCFQ213o0eb+pvq7fFmUxrt7kMUvbwRGhiRbHyo1qf/z+VA2bntosYmW
  9YSpa9eoE3iXr3cF6wQVw/nUF7jm6QQ4M3ak1MiaoICxxCy1x2WzW9mrUePPWz25
  x0Pj0+R3mnWMTewLC6kk3QFM3usdxudGXJqDVch3w47BHV59WgSnzYPshGFp0VlU
  xeJNWJYu0DM/8WeOvRdf/5VdxwJGDtxRyQSDX6niYHWg6tL2Bx1cCxJnnzLLnXDp
  PziISQQYEQIACQUCRRwFhAIbDAAKCRANvDQI5oOtQObqAJ4gRDoYRjl6DWCd2DgO
  ECDwvMM5wACgiAYFjP/BOSY6RZdSBTxOSdyeVdk=
  =Dgd4
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.338 Marius Strobl <marius@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/E0AC6F8D 2004-04-16
        Key fingerprint = 3A6C 4FB1 8BB9 4F2E BDDC  4AB6 D035 799C E0AC 6F8D
  uid                  Marius Strobl <marius@FreeBSD.org>
  uid                  Marius Strobl <marius@alchemy.franken.de>
  sub   1024g/08BBD875 2004-04-16


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEB/3xIRBADGjxOPVRN2LvXTd6jXqKf4/6pPVPQlKqtwpOZj9JgDVE+V0Elf
  kjvwfCXA0gqt7kkal8i2TU9v2g6IIKP1eUoNpBy/s15Wc8JMlESB6CkfFPNkqj5o
  ohRSoKuB8dud0KR3T531rPfQNmsVRWtxrPYigkrtYZHiTPSZFgL0e+RiBwCg+i3+
  p9+1JBby6tthOolOGdr54xUEAIYounibXk8p54DJeunp0rMbzKYvbXYTOyc4HbD0
  t9kOH+VI3BJ+DlEuCejgwRkxkisjhQbSTa4+EGROKYcVIBBTtsj8JGHiNyRVSQ0D
  +A1KDuZQh7iDwuyatT0xvcvFw52In0dj3RK5hDV2ZX1ec1WiEMKdf8It+WdTSQPT
  UUF+BAC1WEPU92FZefdEDIQQHu17xsCestDOyd6xUBpxyPV2dyUwm8k7OhRalNuk
  nAIXfbZcVVZ/+RWDdfiftoSxQmODQg0JtzhtGEQO2q/FozsCy4Bx8XPk6CQmPMJk
  x/o8MwR50qDlsmcMRR2NDF+I1QOyRpEmugZ6sO+WXm8bkj1J6rQpTWFyaXVzIFN0
  cm9ibCA8bWFyaXVzQGFsY2hlbXkuZnJhbmtlbi5kZT6IXgQTEQIAHgUCQH/fEgIb
  AwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRDQNXmc4KxvjaHxAJ9+D0jNIIFzozzz
  6n/bx6N+yV2rwgCfZRtKVbN4QNEBod9tfer2TgmRlqGIawQQEQIAKwUCR3O7DgWD
  AeKFAB4aaHR0cDovL3d3dy5jYWNlcnQub3JnL2Nwcy5waHAACgkQ0rsNAWXQ/VgC
  ywCgjtPLCzZAAgOuFiLwNw4vF6ZXJBQAnRPxbc9SwccyaGrkk8kiCX1nxVmFiJwE
  EAECAAYFAkd2QQ0ACgkQ722CQfCBGV1D4QQAgo9MiuMFTfyjZn/qfQmSenruVgSW
  GpKiz6DTPhmT767GqaVqaaChoWqPY6/PGPTbk71NleF1v2HU1Orzoj3KqgzE6vVM
  MMfmMXJ7y/A9hg+xImKuThiwMzfJJQ+nrvCc1beJIiMxhJJLHxmBJZve/mbMUs3V
  HC4tGEcdrGecFY2IRgQQEQIABgUCR4ekWwAKCRD09yJxgsm6KU0pAKCIgvYV8BNI
  ES5/8AK02J2lApE5kwCgxetWv8ToTTbUhW2AhaIEHlg8KQi0Ik1hcml1cyBTdHJv
  YmwgPG1hcml1c0BGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCR3QWxQIbAwYLCQgHAwIE
  FQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJENA1eZzgrG+NU0AAn1xgOlGk3+FpLagxQh6/O94Y
  8iz1AKDvu7Im3yfxj4LRh5UVKnNYMIJTtIicBBABAgAGBQJHdkEIAAoJEO9tgkHw
  gRld4JcD/j52TeNiPNJ4hDyd0QJUItk8RXcvBtrg2dSl0TGmNs2f1+3fjZ6vdrE+
  5Ry0qh38ywsxs7sEFURPavre4i7EbdOWv6NawUfaIsgXp8Os91bQr+UrXe2esAEC
  SICQS9hHI3qEl8hPqay7rPl/lXM3ivofmrRXXfBRCtxUqy8+CFoeiEYEEBECAAYF
  AkeHpFsACgkQ9PcicYLJuikeVQCdG97q3ZUAYRy7za8JihUzddma5wIAnRS7veJj
  ENbiKHg6MJc2BMFGZ9H4uQENBEB/3xUQBADFOTE426iijaR8FaZLMIRaSexGfOvc
  nPJFF+rkoktpQzP+9BKDwKvt1HmlDXaiaeJfwEfQdK7/oORh9+ynL9ag/KaocJtT
  8eAqhVnoC240NF+PhMlX7YblUwa9+M5MfNmDkNEV92ZFIJ8QjRAzn/G3rQIMo6ax
  BmsF+1P71QEIgwADBgP+Kbmf5TjcU45Wuc3ceZCAEm9o7VMhsU/tVu69x6QRu379
  HqJ9RDuAOdcBWQ/67Jw7blSbe3yWZpqhxLTWwYELJG7/XSNnIsFl3osF34lm0Y9M
  lJl+XBQ3UV2kPgtIMDTXDuklzuhdhbIlhWOXJJf48WkSxeB2WGnnlVvBCjBTx3+I
  SQQYEQIACQUCQH/fFQIbDAAKCRDQNXmc4KxvjWiAAKC5xnCwJYOHHwqreNa98Dah
  W9e6+QCgjchyumMlSJfpEEnGG8vU08TmXrs=
  =QOvV
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.339 Carlo Strub <cs@FreeBSD.org>


  
pub   3072R/D06F0BD7 2012-11-25 [expires: 2017-11-24]
        Key fingerprint = 61A4 F2B8 2A6C B81E 5557  0798 78E7 DE70 D06F 0BD7
  uid                  Carlo Strub <cs@carlostrub.ch>
  uid                  Carlo Strub <cs@FreeBSD.org>
  sub   3072R/71C75997 2012-11-25 [expires: 2017-11-24]
  sub   3072R/318AEB16 2012-11-25 [expires: 2017-11-24]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 7102 characters]
  5w==
  =X5dP
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.340 Cheng-Lung Sung <clsung@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/956E8BC1 2003-09-12 Cheng-Lung Sung <clsung@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = E0BC 57F9 F44B 46C6 DB53  8462 F807 89F3 956E 8BC1
  uid                            Cheng-Lung Sung (Software Engineer)
  <clsung@dragon2.net>
  uid                            Cheng-Lung Sung (Alumnus of CSIE, NCTU,
  Taiwan) <clsung@sungsung.csie.nctu.edu.tw>
  uid                            Cheng-Lung Sung (AlanSung) <clsung@tiger2.net>
  uid                            Cheng-Lung Sung (FreeBSD@Taiwan)
  <clsung@freebsd.csie.nctu.edu.tw>
  uid                            Cheng-Lung Sung (Ph.D. Student of NTU.EECS)
  <d92921016@ntu.edu.tw>
  uid                            Cheng-Lung Sung (FreeBSD Freshman)
  <clsung@tw.freebsd.org>
  uid                            Cheng-Lung Sung (ports committer)
  <clsung@FreeBSD.org>
  sub  1024g/1FB800C2 2003-09-12


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBD9iAJ0RBACJHmAyofYftDx6hFkYRkCrM999YrKxfYGybHI+MoN2fFPXMvSh
  idYzBGhij1a8E7DGuZ2fGwSxdUZXcUA9PlDPuTmxs/xI/ZgX/qnG4yPgeT7KfZ5g
  UqRpm0/gz/7g5UsvNBw0iUzSbI7tTXprErflhUXX6cC1bPHTeEQbHe+nSwCglpMT
  cpcV93CQpMX+GC16UvwC8MUD/2TzigXSQ9rJNoTLuhsibSK9fh0vzq6rhCrzy2Ma
  G4M9kLvApu7+8YEk9ydVk9EE0PxHTTXGAxnpZzTW/bCCcLubhBqv8eXs2GOOxzHG
  YXb9Oyo+FDe0EAEZ5Swmf/V2eAHV4bYDmXzW9okxIUK6skXtFxQ70DxqcmtAxlxa
  QLgbA/9plT+d5g2s1c11Z0p5CQbxa8sJu4nLFT36DzhR2BmhTEM/X2wSARGe7PKu
  LdWI1WfU4Avoj9sWehSF531tMekMSZ4lp0gb0rYOyzGTqTWjq32mkqep8MDP9cT9
  6H1UaSU96yyc1sprUdU7XDf7TA4jZp2LSLlOEB2UCOa0mBL9QLQ4Q2hlbmctTHVu
  ZyBTdW5nIChTb2Z0d2FyZSBFbmdpbmVlcikgPGNsc3VuZ0BkcmFnb24yLm5ldD6I
  YQQTEQIAIQIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAUCP4IzGQIZAQAKCRD4B4nz
  lW6Lwc3gAJ91P1UQoV68L7emHnjqlf3nK6qzmwCgiVtWyaqQJq4fayifeKfFmT2U
  0EyIRgQTEQIABgUCP2SPxwAKCRDm4NvoVAvGHGhiAJ90wTMq0zYb41tG8M+RoMyv
  oVsgtwCdGko61SUEB+884zRD2bHhwFMg+OiIXgQTEQIAHgUCP2IAnQIbAwYLCQgH
  AwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRD4B4nzlW6LweOrAKCRWdRCC8hQYwWCa4/upt6N
  hc+SRgCfVybP7alAFua8F010HJiSfXdNtFuIXgQTEQIAHgIbAwYLCQgHAwIDFQID
  AxYCAQIeAQIXgAUCQSQbpgAKCRD4B4nzlW6LwVB9AJ42/CQFoYKDRYz+XmCqBou9
  Y+Nm/QCfZv19FBbMSOfvRW6R7nJTSkf3Uj+IYQQTEQIAIQIbAwYLCQgHAwIDFQID
  AxYCAQIeAQIXgAUCP+GGogIZAQAKCRD4B4nzlW6LwUZ8AJ9q3BbkGIsEuhnp6rWX
  uSkcXYkWWACeNSCb9l9g/650wnXPEHcHsRpzBLK0UkNoZW5nLUx1bmcgU3VuZyAo
  QWx1bW51cyBvZiBDU0lFLCBOQ1RVLCBUYWl3YW4pIDxjbHN1bmdAc3VuZ3N1bmcu
  Y3NpZS5uY3R1LmVkdS50dz6IXgQTEQIAHgUCP2SMCwIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAAKCRD4B4nzlW6Lwb3bAJ9mJttWnct/3ej1XlvmnAxRq6ZkOACfdZDT
  sLSo8DN73ZKDbiP73KqDPdmIRgQTEQIABgUCP2SPxQAKCRDm4NvoVAvGHONyAJ9t
  QrXQSZDkm71qAw+6HiERQ+qsEgCfWuA857Lrda9ZR8X7IJJ3XLO2HPi0LkNoZW5n
  LUx1bmcgU3VuZyAoQWxhblN1bmcpIDxjbHN1bmdAdGlnZXIyLm5ldD6IXgQTEQIA
  HgUCP4IyxQIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRD4B4nzlW6LwecsAJ9F
  HNrKHPsCJ6ZesY1gJI5HOVijvwCfb5G6dT2YW8TH8GNRFe7rWPXO1E60QkNoZW5n
  LUx1bmcgU3VuZyAoRnJlZUJTREBUYWl3YW4pIDxjbHN1bmdAZnJlZWJzZC5jc2ll
  Lm5jdHUuZWR1LnR3PoheBBMRAgAeBQI/gjLeAhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4B
  AheAAAoJEPgHifOVbovBz+wAoIJhcDpcOVIACy+wboHG4nGOQfiWAJ45qvE09ckd
  IX+MDl7xez7OMqDU/rRCQ2hlbmctTHVuZyBTdW5nIChQaC5ELiBTdHVkZW50IG9m
  IE5UVS5FRUNTKSA8ZDkyOTIxMDE2QG50dS5lZHUudHc+iF4EExECAB4FAkAoN7AC
  GwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ+AeJ85Vui8HhdACeNn9owhjpYr2y
  cYCkOFDv+q3xIF0AnAijfOOUq2oT0d0+B9sALIz0HHrEtDpDaGVuZy1MdW5nIFN1
  bmcgKEZyZWVCU0QgRnJlc2htYW4pIDxjbHN1bmdAdHcuZnJlZWJzZC5vcmc+iF4E
  ExECAB4FAkESZaACGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQ+AeJ85Vui8Em
  ywCdEDYOgC1/YxPHqyvEXGs+JTFFqfkAnjfkTpRPM492elqZkBlQimFGLeWutCRD
  aGVuZy1MdW5nIFN1bmcgPGNsc3VuZ0BGcmVlQlNELm9yZz6IXgQTEQIAHgUCQSQc
  2QIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRD4B4nzlW6LwZ4TAJ9hByDD2ep6
  ixTnazmBJSg3epv9tQCeOM4JaWNwvbOrF528n8PQcgpe/3W0NkNoZW5nLUx1bmcg
  U3VuZyAocG9ydHMgY29tbWl0dGVyKSA8Y2xzdW5nQEZyZWVCU0Qub3JnPoheBBMR
  AgAeBQJBJBoPAhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEPgHifOVbovB564A
  mQGePiZdxv8qVwvtdyf6m9SvosGoAJwPuv0oR/D4PIDKFYtlTqfYN35I47kBDQQ/
  YgCgEAQAwHkhKy54M/yuuJgb4Gcit2+fDnlRZ8yRJkGe8OSl7qx9Gaz0+kwe1Gir
  V+DQFGC/W3gJqjEN12jh11ZUabE3Seeofec94rDZz/YBkf5ofMT1+tN1kwr+ju7C
  lQdZCwNewaS2p6C5PsXCUQQ8ZHfgs8YB7Ze/TY6GvpOoDKqYHO8AAwUD/1ZvVV9P
  e36FE4RkHg3P1YLkMNs5fxleXD1l6LZ8ElQy1V0RVg8sD2W22xh0wP2W9RplsDYj
  UwFKuRtxxoEsdXvDNLaUyG4hXmNUVBz3b3tmZSvENiuj5EchJWO85T+AFT0g7ap5
  wWlxOqmvHC5NZRiAP1fpKpwoSvYTLP418YSsiEkEGBECAAkFAj9iAKACGwwACgkQ
  +AeJ85Vui8E94gCdEqq8xPwuUc/LJQyc1ziacZJ/FmQAnA41/zThbZg2nf994Wre
  OT332jJ8
  =EtCd
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.341 Gregory Sutter <gsutter@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/845DFEDD 2000-10-10 Gregory S. Sutter <gsutter@zer0.org>
       Key fingerprint = D161 E4EA 4BFA 2427 F3F9  5B1F 2015 31D5 845D FEDD
  uid                            Gregory S. Sutter <gsutter@freebsd.org>
  uid                            Gregory S. Sutter <gsutter@daemonnews.org>
  uid                            Gregory S. Sutter <gsutter@pobox.com>
  sub  2048g/0A37BBCE 2000-10-10


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 19966 characters]
  sTEQABKrEX0m
  =fxvp
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.342 Koichi Suzuki <metal@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/AE562682 2004-05-23 SUZUKI Koichi <metal@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 92B9 A202 B5AB 8CB6 89FC  6DD1 5737 C702 AE56 2682
  sub  4096g/730E604B 2004-05-23


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBECwLW0RBACY/obrnveQb489t+RYYeX4nXBW31V2DeDxv7YwEy4lA1K1ExoX
  lcmeLh/uQT1hoH9woQW0BXIM5ilBkrf55DVfrjJ6usonwPVoBoiShdWy8jOJ1SAl
  l2jJsWK2jMrPSqu4NBZoqpaJQ4pofLsI7WFtqC1zV5CWFcl8vMbNrZZT+wCg1HCw
  NXUwCl5TYkrlTNCZfGh/QrED/RbVx2hctxSwy2FpG+xxKKpahtGrSfHXOotxFz3R
  nx8ohWaBEnUjuT0ahJrFsa7yxmPNp78+0a7BgaxIMLEe0z2bprcAEqz9xDgwS5qG
  rxL+so/837fuqMfMyOC9TNgQ4UzzFv7Q/MSP/vgxWZdjtSWZGyduFkFRzNmNLdRA
  wlGWA/9QuX7ob5EQBGsAMABhcMwLahjKuXNcFDfa3He8km4fnzxFL7ySePKioxZZ
  eVt9zK/QDVCYTtHXPiLGDQ+FphIKWZy0lv9fSuwH/VWE+QBTO9CUCuiFBRX20tPN
  WSHiZIlbZc81dStuq8EZp0HL+1iHhtftHWHH+Vy708g74cXYUbQhU1VaVUtJIEtv
  aWNoaSA8bWV0YWxARnJlZUJTRC5vcmc+iF4EExECAB4FAkCwLW0CGwMGCwkIBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQVzfHAq5WJoL1tgCgt1IVzmHVdA3C5YtLbxOqyo5p
  k/oAn04MSF3ffr2jxFjUvCoPIVu/dOGXuQQNBECwLi4QEACR+yJIOCf/CfQOp2yY
  Ny1QpBm4Rm+NnkJLaPX0ZKxxfa5cHQpqRQl0anbbihRYA3x+TlmD7zR9rTX/Hg+z
  nMLdVE9mGz57Mex+GZMUa5RfXBP6RgGsnDfXVAXBjqW1ZAZ4zFiO4vQx8SCwGK6r
  67etzvTM+iujcPK2lzQippkG8AmaBNHlhL+vhV+ILplP+OY5Z8YY617DZFLB58ir
  dxO43vL5P1vQjFCpD6gJ0nIyAdJO0aT3ALUtrtXoIn+6Cf7sh/qtcNbR6I4FIutx
  Le1ujb4nniziZ1iOTW1AkNxqwwD0eYQjxZrHEK0CTkEOBmUsR5iQp3Zghq46yVYv
  VdFmbdZJ2rjGZJqZDMqUtNqpaqK3rPLknJt30IzOuDWoZ5ttNf+XmfM+4mrEuHTV
  0xpAbW5AL1BpUskMBAcqM30/aEBarDi4cKoVkBNs3m3FM/KGFMjGZc781DGKLhyr
  aVNPj6Bmvk1z05f0o+UHhavLhz8becfDRA+9ue2mmtFdZXdGMz6LL8cPKRLegZlo
  4vbQ4hz/9UZGBUJVWJG8X85x6fhtrkRglTAGentGvZdOTmOPMODMoECtALPSJKXd
  P3iJlL2iaPaMUNJSI6449aku6aT6J77/OFTWcNLaYNtF1goNLTQiTBjKj+ESwfVs
  WznjFNx8+boTYkXj/HjZq9KtdwADBw/8DDW5LTYmzCvpZk8z0vG6lKjdPurn+97b
  epaw26XlbQvXnxAg40ho1Maki94vDzPHtxj9rLaAv1xtoShtzBfKXum2umFxA+eo
  WTnQwGaU+t3U6ndDU7PIqKgjl3x7ufaDT9pjR5BnfWmg59uQ0sJPCdMFpe9MIcxa
  dS5yU9fyPcadmSvfFPr+4vYe5IWFdijfTDc89eTAeR6eTKvhRyAwrJPOpjeytTfM
  yYwmflv2vZ5RHh1BmNfVVQ35PmeySgGKCbu674m4MLeNsyyoLtZrnhGt+UfB0oCr
  ImbmI/OIggehV7jJlGdNQtZXbHJpr2R4GiJSFe0V3Dh33jkw3xS6iroG8+n2SMCg
  E8iuOM1S/9rrjSVtmJi9ziaqdPtZuX2GHFBfDO9dXCF76Vc+c2JlDM0w7ZWyzwgw
  W7IQtnX/ld2TkBcWq5bCs7/G0YOGxwWF+5PGE7ajwNtnEDoFVHRdbiFQk0i0Ve+R
  /yKEpDsCGI0LenCekQiefNSsTVJ2KkF5u5WZew/hcmtlKzQ+Iwt7OxpriEeak/y5
  UJn/e2nX52BWQA8x1x2gOFwVoyeXTe12AxLpLKcIXZTi2IT2wK7Xs/rJtypwIOkv
  j60zDWQpu0tzKcPm8Bl7SYTZDD5NhoHD19io6IAw4VCaUsne+VQgI42KPap8XJnK
  fOCo/EDR+ymISQQYEQIACQUCQLAuLgIbDAAKCRBXN8cCrlYmgsupAJ4iTiPj5Eh8
  HfhJj3uNv7V2KbhIOQCfacugQ/nUetHWqzg9Pv5WEbCKjEQ=
  =xwme
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.343 Ryusuke SUZUKI <ryusuke@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/63D29724 2009-12-18
        Key fingerprint = B108 7109 2E62 BECB 0F78  FE65 1B9A D1BE 63D2 9724
  uid                  Ryusuke SUZUKI <ryusuke@FreeBSD.org>
  uid                  Ryusuke SUZUKI <ryusuke@jp.FreeBSD.org>
  sub   1024g/5E4DD044 2009-12-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEsqyesRBACDA3KsPNZg2Q88N9Vhp0kpoLW2Yp0xWbJ01tD2PPcGCq4nGE0W
  NgEvynvUwVJ4ODryLEIL3Po79fBIpkOhjraWdFH4LMcXjOequoERDWCMLOSBzP4R
  PKPqhSvOGw0H54357fcjzo3X2ze9HnfiOI5d94qaUpnPeE8JioJQcTEW9wCg9wKy
  KijAwG/TQBIHrS/bp6F/4GED/iCdSQ09Q6ZQF497zS1oNTgXDmD/qaAzW8F0bu/D
  rp9v5GVWeN1vfXHAtvug7/kIOO/eFZqU7IZRIf9bSerWXtaSV34QZSS81UZOr4u9
  YUGG1qk/A2a06GFzPCzB80c57G1b2c7i9Ktbw5cQ5o01eLcbqkdLmc3OcjIjnmCy
  /wnfA/9tlfS50UU7RFfwj199z7R6vxZ8HNoW0DwyNT0G/Sumj96o7+GXqU6NGZ3c
  X4g0qQbF1NY5h3cXkR9y3w3TP+guQFWtJEqyXxykYHZWAmUfNbaG7xiWdP0iGa6N
  pAWzMjpeHFXKCLmD4WzRx82TPvxSaw8W7H3PQwi/QIj1yBFot7QnUnl1c3VrZSBT
  VVpVS0kgPHJ5dXN1a2VAanAuRnJlZUJTRC5vcmc+iGIEExECACIFAksqyesCGwMG
  CwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEBua0b5j0pckoPcAoNDzMLDEsOm+
  GxbYMxiTpRNqR3/IAJ9TZ2g1dD8D99ipOUIADN8DyEZRBbQkUnl1c3VrZSBTVVpV
  S0kgPHJ5dXN1a2VARnJlZUJTRC5vcmc+iGIEExECACIFAksqzV4CGwMGCwkIBwMC
  BhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEBua0b5j0pckOEIAn1Q0VUudnFwmFG2/Gim1
  u+C8cmZpAJ41a06jrPg/BwDeHLHVhd5FzmXyqrkBDQRLKsnrEAQAg7+aWadgT2+8
  C6Hb2GzSs3/sJnLUWCGfmzBqKNQwyTMAlXEBD1w6MIeYURz7PuPgkOvB8v8b5+2Y
  JBU6i1289khWYSq1pn7XgX988+GsX//IfqCHl9i/RnuO4dVL9KXl3lGFvftpsm+A
  /l+4NkyWo5T/wpzyrmNfuDrsuDUf92cABRMD/0NsHSpAxZpt67PoIrnAXIByQU9g
  grORKLEHjYe6XpuVsz8XPARBjskYScU9VcPEtWIUWh6PXCjNk4aiKwE0jY7XX0pE
  DeiZwa2WG2eFlDqJ03aPgxTQouwEKu3zuo7Xnd/dlAThHK0wZdNWmV6ebYah8rrt
  TJ3PrsYQNptn8iogiEkEGBECAAkFAksqyesCGwwACgkQG5rRvmPSlyQyTACeNfIm
  DBCNKmYGktQUlB1U9kf7o2MAoK1PxWrRo9/d+uKirJNnzdYXTJk4
  =69IH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.344 Gary W. Swearingen <garys@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/FAA48AD5 2005-08-22 [expires: 2007-08-22]
        Key fingerprint = 8292 CC3E 81B5 E54F E3DD  F987 FA52 E643 FAA4 8AD5
  uid                  Gary W. Swearingen <garys@freebsd.org>
  sub   2048g/E34C3CA0 2005-08-22 [expires: 2007-08-22]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEMJW1ERBACGUsHdqFuQjrrtjpvx2pQ7GpZYl+HS/jVPn+0MjMcZwRtk2T+g
  b0/EzS/0oeOqv1biX/aZN19T31JGdlSm8FumpTc9zPgh830omlJx8V3g8wi0ZHzl
  UjGa2MkmkaCEVeP5bX/NyRljP6fpnOy+5h4F0WcpkqwlXRuhOzM8UgpXlwCgjjPk
  0CLI2jSVsnqIKtMdunOfsd0D/RaALnZrVkGtQfDX6MDo1Ws+ADGj8rGtmdN5TIoo
  ivJvilG/5HSL2nsqOcIKWA+C4lZqzMIlo5iPSz3BijMc1Ni6LaQo4E4zvh7ID5fs
  fXsMhiE7H2KNSGTjmmL/8Weq8Zgpu9TBD8CHUZLD6BU4Wmm9I/R49A16T5Gbylgs
  fEwaA/0VYP+u8TEechtQKLuAfOwL2ruFE0YKmnXq2S7MixFvSNaRilB/t41I1YcZ
  mcWbRlIBezvchln5qRommEKfp/sWVcocR+AuSTcLT3683SkeJ+9205bFx9xXJnrE
  PBhqjMmRNNlmijcBFZHk+W7tCJQBbLGJkpLfqllfVkJ+rY/NVrQmR2FyeSBXLiBT
  d2VhcmluZ2VuIDxnYXJ5c0BmcmVlYnNkLm9yZz6IZgQTEQIAJgUCQwlbUQIbAwUJ
  A8JnAAYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPpS5kP6pIrVGPkAn0i58Ikn
  S9M9e7cMI9Fis6lXDoAxAJ9eRxZEgPn3aQ4DZ2ObnuKbKSqcw7kCDQRDCVtWEAgA
  7jU7l7ssKXwc+/ynNfiLAm9nvCY4jMw+CK6hwhtuOmrgFH14jeEY8wRVBrOUkVi9
  Y13Z3qkTk5DD4iX9f25iK8PJELU5XJWStuX64hIEyqowRZ5KkvsdydHjQ1x2koS5
  oTW5kD2nWChnBKI7iWPgRnFnfthrXE83ZY1sV+/OBRZH1ZS5KVxOzClcoTiTE5Q0
  Q4Py1vlS/Bw95Nhejef7gSf6fN+iV2DQn8KDF81+MIj1jTWt5LDa80G+T5yGWeuz
  asAZVzBfPEHbWbVmRjT9Ajmump1D/0gUvxSr0fpnVfPtEFJ/MbLdcV1kyTtI9YLm
  EWnov/J31bGCDlhGjYfaLwADBwf/TBu+b48oClOPFJznnNGVVJUdD528hfVor4Wy
  3ph3KXSfaysOmG1xo+nQ3JpdzbC3nXgfVGM2wGvFEgq7ogBZ9YZNzwSP0vseJlwn
  oXNKvKKDdCyVJC6Xi0Pd6L4beJRTjxf0LPQUjYdQbwrk2RqHXZ/RUapYjlfOWS2l
  4ZqHiMoO7ZIAj/bdBKxySu8qVs3zmu59SE+ZQgxSXwxw2mF09XWOLgXsKTfhXlkl
  ZyKhjcSlVfjy4SXiXy2zFCh9+T0eiCeEzz5kS0QkA3npOooIFftI2q0IKbHOExSA
  YwOocuVEW7eLzeBfCoDa0SoapeXcjyF7KbiDwQ8xu9gEIUkpXYhPBBgRAgAPBQJD
  CVtWAhsMBQkDwmcAAAoJEPpS5kP6pIrV3wIAniAehy9Ttb00FbjcevJetKN5PWe9
  AJ9XhpsYKAyHxoZLFzGdR3EGBJNAbQ==
  =EQll
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.345 Yoshihiro Takahashi <nyan@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/6624859E 2012-11-18
        Key fingerprint = 1CA5 445E 7ABD BC21 AEC0  7B89 47D7 4EFF 6624 859E
  uid                  Yoshihiro TAKAHASHI <nyan@furiru.org>
  uid                  Yoshihiro TAKAHASHI <nyan@FreeBSD.org>
  uid                  Yoshihiro TAKAHASHI <nyan@jp.FreeBSD.org>
  sub   4096R/362726EA 2012-11-18


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 5092 characters]
  818CVCU0zxY=
  =tAoH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.346 Sahil Tandon <sahil@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/C016D977 2010-04-08
        Key fingerprint = 6AD2 BA99 8E3A 8DA6 DFC1  53CF DBD0 6001 C016 D977
  uid                  Sahil Tandon <sahil@tandon.net>
  uid                  Sahil Tandon <sahil@FreeBSD.org>
  sub   2048R/F7776FBC 2010-04-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEu9UIUBCADIzpO4fbzj8VTUxcUiw0+H8JhZeU7ItggiSPf2KYJ3LHsfM1Ch
  BCewETgOM2LCAWkH+fwZkqdkl3NqIuE/9vv9gpoTkW7ezlnKNFhSqoFDjOnt+8fx
  KUo0Qb7l7HuctYBPx0FXwWNuYn2V97di1Ef3l5wRzQklwiJL3L9+Z+2AiZ3x62Gl
  H/88oeR8NeVSD5IvpcLQ9y8ksyZ9jw28YcnAKgUcOJwBX6/HOJoWM2QxwJ042dCp
  KG7nFE6SOsl0Ll8+ZxrHlPtPDUMSjuC7Fy1l3K2ruA4cpCf4K28N0kKwVDIIW0pn
  /V279skrDvkYkNnSbqSazshAifHWmEWVQFkTABEBAAG0IFNhaGlsIFRhbmRvbiA8
  c2FoaWxARnJlZUJTRC5vcmc+iQE2BBMBAgAgBQJLvVCFAhsDBgsJCAcDAgQVAggD
  BBYCAwECHgECF4AACgkQ29BgAcAW2XfhJQgAxhM07wUXZoxGt1+xNiLwdfmM/ipV
  l/vHLs4G0uu89Vej3mw3dXq74VGNdepWTp9F+CnmvF75QYyuT4rrYk90OVlTV+Nk
  PvTmxL5G8EzlO4Tb85ipGEdm/tKydP5qrjboCGijyrBBrZXarCT9YsJXYivyThE+
  CLQNSSF6ZC7k78izDA6J6gn91psVru9q39UL4TAop0+PRwQWwUc3P1LMw2sb+GpV
  er9BtfDD8uaEcO9atazPBp1tv0OTrlFB36DUtJGKXjAErlx8jxsQWsP0s+ypHohs
  0TEovHkx2g+XR5yr7djMqqV+ffJHADHyccBRhvQajwk8lKrBhAY/6pOxWbQfU2Fo
  aWwgVGFuZG9uIDxzYWhpbEB0YW5kb24ubmV0PokBNgQTAQIAIAUCS71SowIbAwYL
  CQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJENvQYAHAFtl3LnwIAJsO+cEo1+2JJekC
  lTvgOF2dUf46xwU9x7c5AbeVUSgBpSIctPQgO8ILs0u3VpN3CWx/tfAw2R+Z9s0c
  8MgIERuKAMwr3Vfua/KN8qwD77/GCDylbndnxgd1cTJhvUArYJCm+ChN7wAcFXt4
  Bs6jJ/gSEtdT+Yk34ygOq0aRRTl5uXaKoSzZ9KVcf/57dgmVSD3JxnzbXJF+6Hv5
  FRIUZI6L+pbv4vf3nv0lvoR9ykuA8FgfDc5TPGX2eXFDECcKtME6qfxkM0l2aGHI
  gcEQyUoiOQV299Kj4xw9i+mQTWf4S+qOyBsJYJGe8tbGJNm8c0iSoXG9hUz88Zak
  HpD8VI65AQ0ES71QhQEIANV6IEZPecqdnNEykNoCOitjHjvHAOJB3HZBBPaNKO6n
  TAMntmsgvpnC+mv0GYYzDpGtQ+nfpOQkHpaOrs9K7b5JA7MABnursTn91p/sveRb
  en0g7IWjnddwVyy8G51QEd/0Pa76yjsOmdQ0EE5gSarBCQwpmV0mBSgaJ2xUIu1F
  +wcd2I6g5ii30B5TNd60J81USoTTYCdcYtus5ZwPkBew1FD4CZNhstWka6iSKBpb
  falSp8ZAZvEuOEA+WSf4OYVC3nQb18ULnv1DfkKUukxRdQg+OSWkwIJbyRbixiGZ
  KMTBM2xiiay8sjXupmEzruk7Fj/xK9aPrksgf1LTq3kAEQEAAYkBHwQYAQIACQUC
  S71QhQIbDAAKCRDb0GABwBbZd0FYB/4jYDlkWSPEsUSWT3kxHoxKukBtPvpnin/p
  Zq/ISHN/tijiSZ9jMjn5/2AN/C8IGcUqKR7iOFd8J035ZA2qGPTTrIIwYQ62No5U
  1RjM/OZPOL4jy6MWyvq44VOW46obr5REsZ3Zhf9yLFIjGDSGqAvWuiy3EMve99Tu
  s9CDZBaZ2pXLiQC7Zg8LNatfdrSra/F+lXYKdFi2ddNRsTC2wR3fTnGJjL+fOM8r
  zUwkMqiqxG28TUDiyuFl0wyZIV8KJC8+wfSKLuySH337iSSzPWBKROiOtFfE2j4Q
  f7QcTMOmDn31HgY/JpcmnsChPtGs5W8Ao9Dp3d6tlzA6iQSZ6iRQ
  =jPKa
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.347 TAKATSU Tomonari <tota@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/67F58F29 2009-05-17
        Key fingerprint = 6940 B575 FC4A FA26 C094  279A 4B9B 6326 67F5 8F29
  uid                  TAKATSU Tomonari <tota@FreeBSD.org>
  sub   2048g/18B112CD 2009-05-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEoPodURBACCCL74hQbB00H/yUtv9No6sBynaWyH/blLogfrVbNL+86XIKDz
  yricgZ6/GDT4tbpaxs+o0wPdI0SrvvZuvvLfiV4ZxiCa8TNJF5/4GEzjKE89Pmtr
  DMK/i4RCzhRfs+PfzQdTRA7aQ77mds/tYGJYsqk3m1bWwOGggMti4TBk4wCg21tx
  RTopEa+HVDn1NTLgsAs9a/0D/3lvX6trmF07ENwCp4VGzBRTAZUAGgXziQ2zdjVD
  WcIWPO9PLxM1C1Crifbh5IOFoCsrUZeEsuLalzEVWZ2O4NqLRiRfuSD4ku6Rnd/k
  DBwkHiDy03JfGybBNEKUGvhXhhu53uij6ZXxNW9xR0KclDmrBxxEyj/Y/GYMte3b
  gV0SA/97szSEf8LmQmUD1sd+VHDBaJ9QUe5xNEJ9+8ZfCsVh0zamLvrAOLnZY0mU
  hPr61esTetdjDv1UAbn/OPTMfp4oY6/4Xa59APshxuK6urXaKExwWrvio4OYTHq5
  N0Bq73HwZV1beY+yP8wRRI4AzPoeHa+vIOhfIIJO++v5u9Hrp7QjVEFLQVRTVSBU
  b21vbmFyaSA8dG90YUBGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCSg+h1QIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEEubYyZn9Y8pRqYAoIpC8dx4p/BaKVxueFll
  Jm/w5qD5AKCC5KSc0zMxM0Iq3FigA/tDjiyj9LkCDQRKD6HVEAgAqVPZwxV9bFbv
  PU20xAQ6HA8YxPp6QYUbb+r8AoRmqPNLoDqfNglhMimj5nPEFLvBgDHQaPQcqcja
  5Qiz7j3I8xFrBbkCrx8xp4XYAQB8An4iy8np4Ys/YjvDjittYUn8CywN4rVGIppz
  S8BDY9Ufjy6v9iFERXGEGcW3x5gFA3S1hGJZ308QhlWMw6OachMadUnAXcoO30fe
  q8eITtyJZN2MESq7G5TtaywDHz3Gg1K7m68bPeQaeAHwkQBwC/0xvDtJ4uyq/Yp6
  sQrlWJN50vaTnSAQ9q+b0tHQMVxQnxU0dVYgtE50jpPHApbc21Krc6H7a8VhNu9R
  JIanzAEUEwADBggAgJ1JY8XGrOVeYJ9F6S7F6pZKxyj/pYYBYA5dAIOm1df+cpvu
  Knen7UTOb6CgkZqGlX0BbYwYsfzr3B4oS0P5ScqE5gNVeWrCItZrZV6fuA1ZGnNn
  bvnEZ3xCZsb49CtfUcMLqNp1KGVGg1iVvh5YA7mtBmp6W12sq5YM4jx20ph+AHrs
  8/eIts+MMJ70QDI+GoXtwgS5IfFQK4x62K8W0RAmp77/qvRE4hrdsL55UYwD1zuY
  qzwfQVNaPNUUiVDEyL6K3K5GYfkZ5zPz8iJ6sWtsuLEyG4CSWLwkAtJj0Xuc71vN
  W/gkbM4ZpQgqQGQDZvN44Sj/prcJlnbyh26ajohJBBgRAgAJBQJKD6HVAhsMAAoJ
  EEubYyZn9Y8p4EkAoI+bYGMuNB+i74EdgubvW/fTinfPAKDGBmZorrcBfYrnictP
  T1jCoBbEow==
  =0Wta
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.348 Romain Tartiθre <romain@FreeBSD.org>


  
pub   3072R/5112336F 2010-04-09
        Key fingerprint = 8234 9A78 E7C0 B807 0B59  80FF BA4D 1D95 5112 336F
  uid                  Romain TartiΓ¨re <romain@blogreen.org>
  uid                  Romain TartiΓ¨re (FreeBSD) <romain@FreeBSD.org>
  sub   3072R/C1B2B656 2010-04-09
  sub   3072R/8F8125F4 2010-04-09


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4355 characters]
  D0I9xnspW9gc/oMcZf1G8kE/+iG0SeMnRQzEMxb6R/Q7ZPsT5cc=
  =AUXU
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.349 Sylvio Cesar Teixeira <sylvio@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/AA7395A1 2009-10-28
        Key fingerprint = B319 6AAF 0016 4308 6D93  E652 3C5F 21A2 AA73 95A1
  uid                  Sylvio Cesar Teixeira (My key) <sylvio@FreeBSD.org>
  sub   2048R/F758F556 2009-10-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEroxHYBCAD8d4HA1tGibcHpjyOTeiQ7+yclqvB8bzWazJf1OeHwHcY+Rt46
  gVxADP5QPLhMaiw4nYNr+bSg+RDIOG3bmxqDZpmw38508NWd/W8XjgQSV/PhnjU0
  pfrvhXfmGG/f6C5D5D+IRJ5dffW65YuDXtsIPTOuBCwmq9NSRK0/w4VZBL1+ihDi
  oDhAWnkxfaFXN5luY98o1GVxQNpd/ZKjb+lsvAwsoXDSjn3R2bGZbA2LBIFh1Y2f
  KHa1vL4p5ZaNp0hnHyGW0mxC+SWse7zA3c500Erbm5d5I0HUgCEGNdE6tEryklFT
  zr4HfPxclml+QnlCDVZDSAf3+ExKfNLlSwjdABEBAAG0M1N5bHZpbyBDZXNhciBU
  ZWl4ZWlyYSAoTXkga2V5KSA8c3lsdmlvQEZyZWVCU0Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUC
  SujEdgIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQPF8hoqpzlaFKYQgA
  mO/vudKdpx8jYDFmCOIE0OorvjqXNue+0VowONs2qSWiGwsvwh7YDUg8ZKEiBZHZ
  KV29T32y0JIQJ8tKloCF+XS3IktqWA0hlXqnN+Kmw3H0+MmzjgzCPhfTxG8jUUns
  r3qnYrFQDLzQXr64rUi0o6SQsxcsyb3m3VZX/NWXLyZm3RlCOfQzIRHWKGsP7Q5+
  sMcLA/obV+C2cEOlsrT1EQWw6pBdhoPr55ssNG9Gs1oZtPhepoKjTq4X3VRIkm5n
  LEcR5WUOe9qOJxxLWSWI2lWl7KAMuGt7KmOpbSYZNWi6Z4ASm2U8KhtFIDmQINzJ
  Th4Qkph0TDAr1mhKSaRVZbkBDQRK6MR2AQgApzi1h0Oy/HVxC82JSxsfcQKNgQbF
  6H9d3gkyb57koVVP52jBhcXx4vpce7oSpyWkm/uH6ZGZi5qkjSBliy1SdE+daymV
  8FEh9KQCMPvM3BArrDlbHUzpgRDwxJ5E25FfY/ggFF6/uzY0vLsAtLdyWowOh5ZM
  Dt0sKXsAMzBRaZ8VsWeBfxJJpecRLa6igK7w0+oehWQ7v9iC+XqBpfXR2S4pxTi5
  bshXeEfezqkut0wg9UBQdOZwMdzV3kw2Zis/qvi6jte19FrH3JVe3jhuoZCVKxec
  aTL2nawtQHqCN+7MhTog3ap+ZhghWr7NK3wlPWYmk0fDCRLW2bzh7e8OawARAQAB
  iQEfBBgBAgAJBQJK6MR2AhsMAAoJEDxfIaKqc5WhBt4H/ArRP3bzyv5ejeCZ25fr
  OCR7Z1vwdFFWvWqEAPO70x9XolGZMEhuF7OVjZpIXFgjDPBAoN5nxn4A3SJqMcXg
  zDsfqOJC4N2JHwWluX4D/CZ6caWOfI0p0sM7hYyXaoAEouknPO97IvermEvmiqnO
  gpcqUHbDL9DRKBnMyqDsSE3S83kEyuwD86x+UXJNCJk6awcUTWoETg6tVrpJ6Jma
  ccMPVsn4QucbRYyY2e9tIvJ1YbcqZH2munFGa4UXeY5+UemX88tg0rHHIYoN1B0d
  qMSWsm6YwNRBuyFC4f6RkK5x3FQExsTd36UaDkxMbimkyAf2y9uMmHf49+anaTUb
  QaI=
  =7/gk
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.350 Ion-Mihai Tetcu <itetcu@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/F0808380 2012-11-19 [expires: 2014-11-19]
        Key fingerprint = BAEC BFED 67D8 7529 5B53  C636 C922 F9F4 F080 8380
  uid                  Ion-Mihai "IOnut" Tetcu <itetcu@FreeBSD.org>
  sub   4096R/54B3FFA0 2012-11-19 [expires: 2014-11-19]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFCqY88BEADC4PsjeErkHL2ZzVDqQ1pWaQ3GMcqt43lws6RvSlMG8tBAEyb/
  tJlZEoEmLpPirSPk0exFQtscONTtNKVnLzjt4UXJX/tKtKE51EID2TZ+4fPPZeUn
  8B76Pqm69m0XPQQpcuQ9aykQ1wTXljFk8FFjh7D0XAcqezo5o++NEcluqJ69FJyI
  zwfCvzG7IdO+y5TkIgfeauqeYw/53lMv1KCIOkYfxNMCPbTO4+grfKOOL4WLJeTu
  PDjjd3BpgEFmbgJAmyuxJsVNWSWmDlquS78qrdNXbMSudb6jBZWP4fgK7ycQnYbE
  Lp27KORrUwrwLdthz/5ZBTo6hGehs/d5aGor7F+12Lwl3Vp0eHsEhklP3cmel+20
  i3RrOsuc8ijrkbLT6V/A3urz0t/qV4ijs1lYMLlq++YMuG4AZ08QBWiWGAKn4ust
  3DD/XFfogYiON7Mm4JwuGrQi8TuJXDNjZ6J9bdZPIwD9rmad6XjlcObF3BgZz9sN
  w92CDxwnlK+Jvex74c3tau2xPjGTPFe+Ld56cs1TcYNp7utg0DFe9FrZ4Cx3FpLU
  YDLQLHRbf4pbNz5KTK7swInkzsDUc4ZwPEnpSYiK0cCb0yGjx6P4nslQjS4zEeN3
  OeKbYIiQx7saZvGjmbcQ7A+wh6Qxg1DAoZa4HQ2hMtEWRLDJ6U8rBGNeNwARAQAB
  tCxJb24tTWloYWkgIklPbnV0IiBUZXRjdSA8aXRldGN1QEZyZWVCU0Qub3JnPokC
  PgQTAQIAKAUCUKpjzwIbLwUJA8JnAAYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AA
  CgkQySL59PCAg4DWkBAAiuYdL+cwFcsfUPXvNjNTURh91AnCJiU7MPev9nu6nqyk
  YWowa171FTcWZAm2JPvKqGEpqZr2sJtGDA1jgrtKpapN2u3S4E5ANDcMQSDjAdJ6
  XzmWhGW/62pZNtvZAkvxwsWNcXeRxLcTFZmPXKkNBMkFx/Q2Ww/m9nR6qtMkrOaE
  llVd92wXOviCrMLtnRsPmMSrZACM/lVTC2L+c+QUfggyAG/KQfiuuttmFqGnqKr6
  Ym3qYVkVWMiPrbauC5aHV0I4RmpaEaYBkxx85U+2sV5pAQZjeDiyqjuMirlgVMsF
  NcQ9jjjbHSVTHpFbvo6eAYritts0mYKnrqrb0pBuC9C5b3FQIIGSy0z0dPXz3d0q
  VFIIP7DMOJLr/WWzjRqOobQ7nH3P2nvQiZc9TnkgFPG5hKMBWAqaM5gZS7HJC10S
  PUvTL2P3f2UZJ+9poHB9O/AewUZCt/gmXa6GoQEUCZgQLGCu7YhtIkKf8duDaIPw
  6myVMU8tiwz6dYo635rUBA21amjcMR3SF6LgipF9+8Ul9fISrHLjNan3Yz4PCgc7
  mIc71wW2LYGvAq+cw2NBkgkxDPFj97CUkXljjdy/zsbnR19mKDwM0MTiAGmFs3BV
  bkF1KTlnw/tGj2T7mntY6+hNei/kjOgbpX5h7VArR8bgLouD5ce3p/tVl1DJxCu5
  Ag0EUKpjzwEQAKefY+dwYoax3I9GT+xcd86k0rExqXFJGEDM74UeQ9C02aegdSsP
  qB89WNW5UWS0RifjfBb+9gyc9hVCrrZV2GEeACRJDitoUhMa/sM0R5n41w3poBqw
  sf6PBkzu0UGs0JURFDGsWNV32wdD5n0swqEplWpAsLkT1GNeIxI0h9rA+h7jInTK
  u6yvoUxKu2fTwEjQQuPi7iJ3tooaBgfGs3YDpOgxqiiK81X1gSJVSONFawtTglwI
  xV4cuaug3PeYj7/dKV4Z/PRzzUd/KsXWPn2P95sr/7lVimYT6wAZfmUuCE7qQPsZ
  HQgNaRBlJ6p5HjbP1B0aZ3hVvlkn9su0Vo3MinZkaPjwbRu90DKxEryYQcrjjWMz
  +pXFUfi0Qzd1E9/b6vT87cHAOh/WhLN5oBYQl2aZUuVTwtGtJpLSOeKXk8f7QRHC
  wx0OO81S/Q1hkHRgUSzuNdsbfSnk/Jum8GED9E9kGPOS/PFJq+Ut2/JGMvGhkEWx
  s3UWFXB3hP+hFutqeq1EESeOFKBvTirWaKeLxPZnDI2zUumCZQDtZLrZL0q9f92S
  3w/mJr2jWJhfiFnZDewNOyucOrAzEDEiniRWIlY++HLUwxPTSKQ9cyU+8IVUkpwV
  n3DhJ86h53YY6XKxhD+0fKLLuhcu5phVc1oBpy2p96AtIVtBZQjn5Uu5ABEBAAGJ
  BEQEGAECAA8FAlCqY88CGy4FCQPCZwACKQkQySL59PCAg4DBXSAEGQECAAYFAlCq
  Y88ACgkQ5YhbO1Sz/6BJMQ/+ID8KXvH1tK4Ut93AL6fFAXVAHmQugiebUKQ5gp62
  p3L1+tLSm4ixC9iDqWdCpjJ+FaHWKpMTs7AOheRsaudyOtkdiIcMLvauoONxbWId
  Nwr/5sMmI+tJCdqUfhxPtr7dK7joUSEoVhHptiDUhUg6XmGz5skI56AWUGHqvH7e
  1x/XtfA5cykUkmBY+ngKa73I3qAcNNKYcaoIojo9IsZJqKeuGsEwM5LvLLzjUhjP
  UgFHYMgUaG88zul+Mc6iNzGzEx/08XOdravQ094NPjVhUQz84crQ1K/xskpubddu
  qPNtfeTAwXNkDM83jACTZ+Rl73yUOuUaLMbMZIwYbIlOfacY+E5JBgFEtBIxQ0oL
  moyH57RpfOKISjVSTuksT7PloORmHhbPNfiCFtcljGMGKxCiqSpW5VVmLt7BR5F4
  QSLR0F2GkCh1dibra4W8wBBJh/UKIO37n3iDFmuGXd7bmJbr+wHtTSMUwmrYrz9+
  oRjwjWwLF2IOTykFv+MejfsDm7vsRalXRsapeK2GHMZuCXTY4BLTNLdCYHjSzoLV
  Pr75Ux/qmRUTXUNrdGFA0NsPSVWaP2Wq67w0cbSTQllMhiq64Cps9+WuFq4moyD4
  jK32oPMWcuBn47UBTsIu5oQine+AxZtrMxmryGpG7N8bo0whJ6hoUedktAgB6jVs
  kNbopQ//e2NgZj6EFuM4x4wmeORGP9i6wKHnIC0aHwAakUPBij5MKsE+euyXn/ha
  eJHSfTmqsdfzE5AIapxTKqnxLM4nQxq9n7ZXd6lTedVIXlpZX9lo1Q1b055hPfcQ
  JNFF/9VZsdlzkFzlGjk8eOwxV2gL8epXN88ZSdwaNQFqQJCP908cDLfPWWGcb4Ua
  Mu1rKXgs/IVkbLHVg6h7juBEwjFUYH32M2csxaKPhGqj5/WYG0kgKceaIN+KSFqM
  bax6Lk9jq2SwmFP4SY3TlsBwek5wfT207p/UyuZNYclmkqfTW6UwdT3w/r8zNASy
  nLjYUxb1hH7ief/i4OV8NYs/Jtlnp5phhIcmlTXrqENEP7QGucEpPD3Rm2OJI9Mu
  uFrTZ7sOE+olIUzc7GPDziFHg03YsznF/+Kdm+Wm4qgSw3zng6/Vpfs0h8POTMB+
  Z7I37sCWNGyN7D+AzHNioJY+YUphYV1blPl2APQzSDly9JgCpYuXzjWtSDSulFaC
  ShcRS2prskb+Q0koUOXm4QgoohWEgxlnfLFlwK3XGSRWVI4YPDUQetwTIk++vJL/
  U3lrm+pbtqjjHAtJuL3gQDcHeZ3TpEjAVgeRXcXcoIlENf7rpHYH8E0rB/WdJutb
  ag1HZ2aiS78/akwbfCJ/nsf3OL4r9kdUBc/XT0pF37wMyeK97NY=
  =o4Z4
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.351 Mikhail Teterin <mi@FreeBSD.org>


  
pub  1024R/3FC71479 1995-09-08 Mikhail Teterin <mi@aldan.star89.galstar.com>
       Key fingerprint = 5F 15 EA 78 A5 40 6A 0F  14 D7 D9 EA 6E 2B DA A4


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQCNAzBPh/0AAAEEAKiF0rNVbbuQue8Mo+knlGKtZJXWkLOhmdzE+FPxTSRv3TOS
  OHOfFbEbTlcuplvYv1US6o4liAyyx6vGLGa7ZW0zLFAtTOJTfwW3GPmcMTieOIK3
  wwzJtjH+wi7VeXIQCU/mOcLC9A8QaLqhJ86e3m9FODSFMIluSoucrgI/xxR5AAUR
  tC1NaWtoYWlsIFRldGVyaW4gPG1pQGFsZGFuLnN0YXI4OS5nYWxzdGFyLmNvbT6J
  AJUDBRAwT4kMH2ldntvsCqUBAVAcA/4x53VCfOx5Bm+BtneQNEvHgV8aqWW0tM4r
  31KtsSjMwuHF3kl7PJtCfVk4OpRvog4u9V5G7gtUhUIOi/Qfuia2YHvvxIh3sx7Z
  Gg22e4FxNzNob3qV+YiPOr+Aa6EoYfHB45eHSLFXryCBS60a0CfZies+CSzcHBy9
  /Zu51dCtnQ==
  =f57V
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.352 Gordon Tetlow <gordon@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/357D65FB 2002-05-14 Gordon Tetlow <gordont@gnf.org>
       Key fingerprint = 34EF AD12 10AF 560E C3AE  CE55 46ED ADF4 357D 65FB
  uid                            Gordon Tetlow <gordon@FreeBSD.org>
  sub  1024g/243694AB 2002-05-14


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.7 (FreeBSD)

  mQGiBDzhleARBACRg1KdGeSzgkTXaRoBCqnjTjxoBZR8HzRn2hs1hS3CBJVGfAKQ
  NOCyKFQWWqYIlKDIEA38767uW3yyKNSnQQI3Ad17ifWp37M1B4wdgGGmEAiyE3Z5
  v63120MJgRhejyZph2d2CfAPiLPq2LXy6UIUipuYQl0BICZnL6rDm+QAwwCg164x
  uMUutYhSdB9/hBLPECwtXeED/iE9eyJVcXvdambHZfcvySg5e5+z7Y8FMWQuhcO0
  svBIrhU/gr7S9lkwudOj3LPIffwCUBNerVDGuDUhu7iR0YIRDX6aN+LCkHFXK9x5
  ScLHIj0HHpbQLJeCeGAZnPpuIluFjRSaklVERHvio9gR2cOlo+iXRku/SbzPEzA4
  BTvYBACCKxLHWNFdyiZLIMsSVn4pJtgUzIfSw/auBALMft03fvXD0cNOm2RfhJj2
  Yc5U4k6PBBtoTTAaKVQ+D7CRHBhlg+Ls/aJSk7Dj8XJHdv0w1AkGz/OAJlJIDj9M
  RRCPyfhTq4nlsbFOrJuTcq5XMxbdd+voohkhgaiz9Lk+KNCQX7QiR29yZG9uIFRl
  dGxvdyA8Z29yZG9uQEZyZWVCU0Qub3JnPohZBBMRAgAZBQI84ZXgBAsHAwIDFQID
  AxYCAQIeAQIXgAAKCRBG7a30NX1l+5DrAJ4gSRjBxPBeGI8qjBCAEFlKA8MOawCc
  Cm2cEju+gP+x2a/op28O02bg7NWIRgQTEQIABgUCPQegzwAKCRAgFTHVhF3+3ahu
  AJ0S9r2mcQEfQ21ZzacV6sTyJkXtoACfSxld9fOItvrLPh6C52JecXfraCiIRgQT
  EQIABgUCPQeutAAKCRBdjovp8jga1Je6AJ4hlXGQAixShrEIb5bwTPWNKpQEbQCg
  5XcnCDTpR7MIjRHd1Dg1Q9DgpvKIRgQSEQIABgUCPQeyOAAKCRAY9QOAJMJ4Apoj
  AJ9Dp5QAmcAR6LVlPdE0usEtw2bgwgCg7pXfhaGhtMDvjJOWIardnhtKQ2eIRgQS
  EQIABgUCPQeyVgAKCRAh+cW892qb9Se9AJ425mHg4dJf88ye13TsQkMAsSgC4QCg
  jbqcE3gINIe3HJLam4stKTGcknCInAQSAQEABgUCPQeyQgAKCRB8S2dtoA4VY0ow
  A/9gHpO8ZsTMx17LtBEL0+p2x6Uf7QzWJRilbgVr7/nCiMoj04rdbft27DnQg1pU
  xu/Lzv32kkDLsWBfwV4bR9efa6Q9N5o+/eJZUuNVypxK1QHCrJ/oG2yeTtvVyixR
  zXoFGAGiQ8xJplAJ8keY3NKjYHssFogU2GmYc4EIak9HDIicBBIBAQAGBQI9B7JL
  AAoJENbgof5PvirdwdkEAKM7iNtj5DGZ0yOLFgumLiRr2a9IwAHu+su08Pjb9lj7
  oUO/TlMIKf7Y8xG61ydotBL7t4eZFAWyT9ej+UBp9sBh2O5mY6CLeBLnXlka41mP
  JyiDjK1hhTf2ccrkwrlCSDx19R1RQrjsndaTcb4AA9yZQdoetslI2FNqvXfsvtyO
  iJwEEwEBAAYFAj0HuzwACgkQtoTxfMEKh015jgQAiZAHy0Ql+xB5zTRTkRziZSt7
  uqHwF9KALoUd0UByFJPcqqtv0sWNcYVPu/rAAQFveG9bqi9rDPmxIuuEGl3TAyx+
  ZKtXQ5re6E4G0AoJCKOpUAZaRQHak/iJZHgpl1Yyy2dB56kt9xz6Q+rCPS8O3t7e
  giQzGOF5csFv465gB52IRgQQEQIABgUCPQewBQAKCRC1UrBDdzkF1ujVAKCAJrrj
  PUzvNvCSuGMNmf9Dyua5AQCfTEJusbNkJKgu7CxHqyzTMvVlQtyIRgQSEQIABgUC
  PQggAwAKCRDYyjFxW6BSw/5SAJ972HfP7sNl9poX8YGE0T3vN8apBQCg+WiUgSJO
  ZeYEQMiZKLwAxoMbape0H0dvcmRvbiBUZXRsb3cgPGdvcmRvbnRAZ25mLm9yZz6I
  XAQTEQIAHAUCPOGhOAIbAwQLBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQRu2t9DV9ZftV
  aQCfYIv+czm8hMN3wjxF6sA5D43vrMQAoKRTxRmyjxDnRe4QoAZRRzogt6stiEYE
  ExECAAYFAj0HoNIACgkQIBUx1YRd/t2B0QCbBG60aRGEgrQzMkpodzJbU5Itys4A
  oIS56noACXYphdM25tdfKPS+QesfiEYEExECAAYFAj0HrrcACgkQXY6L6fI4GtTj
  FACgiAuFsZW43/A3A9EATgD8s0tEmoMAoLHpxQUAQkvYlHobnsU2jSEImhDZiEYE
  EhECAAYFAj0HsjsACgkQGPUDgCTCeALbewCgokMlypquzasL3SExbdbXS27xCwoA
  ni4XvyoNd3GBePs4fy4yUjKyOTJqiEYEEhECAAYFAj0HslkACgkQIfnFvPdqm/V0
  MwCeOBidsDe/z1EzCFK3LJPDkBvQCP4An0UYz4df9J69dxmP2Eqn8JJsdUdIiJwE
  EgEBAAYFAj0HskUACgkQfEtnbaAOFWNKxgP8CfH/yozXDafD//91tmXwS6x4MSTX
  stkfOGfOT6dLqla201Z+CDsHayQwfwVzJdcVYU+5Xe8dwb/sK8JjLiwb2ASnnhZx
  nZLeHZYAi3U0oNscxrPZJ7Qz93KFrNf/No8HrmryU9TUFzhSHKjHyNeBH+TJEOj6
  PRLftHPubEkO1q2InAQSAQEABgUCPQeyTgAKCRDW4KH+T74q3YoXA/wIaJzGfsFF
  d3nlZKK8hfZD89eUSR8swV/Oy6Ctl8qOSk4XWFxtjRRzNS9BM/TYjd7cJBUOQDQK
  u+wQFMztJdKdmntwoBTrdg7HGMGtKnR5Ppzv2XuGOKuoXy2y3yDgRsZc3iFEweZR
  Ao42FBFU1wtDCV3+B1X4Gj6CJDMT9R3ItYicBBMBAQAGBQI9B7s/AAoJELaE8XzB
  CodNgcgD/RYAFt6mLWS+CGSk2MdB4eA1McDDJY3d+On8c672z1BdQjPeYdd/zWHj
  aqeMoc1j/ctisGogN1HUwujoI+xo4puraFnFiYyJR9lKFK9uMBVw/eRvp+29QYa7
  RY/6U/OD7cfUo0BMBS9ZhZHNg6GMPSlJWd87pF8N3mFrwRK1dVOziEYEEBECAAYF
  Aj0HsAoACgkQtVKwQ3c5BdYl0QCZAQrSvVWxwmwJq4qS4m9FgdWTucoAn2Dea8HQ
  oOPvLRj9IRh0jdzOWk45iEYEEhECAAYFAj0IIAYACgkQ2MoxcVugUsNSiQCgktJN
  6aCAHnusQajUnJ9expOWxYEAn18BPBKs8vdWvTJjNwqI9BAe6WUduQENBDzhleEQ
  BACPsAZpNNdGXIlKMXJhYOeg/CuPG5dt0Ucaq9YhmmUJw8tmuLL5D839BC79qaSr
  B9UTcuKdi0Kmaiu0nTas3h6ThDu+nqLpiGAUqkSST8jhJXF7e/X/ggMLatkBIvNs
  nDf4owUFjzsm9nmb2GPPecWGsyArPkRGCmV+nfEYvhBo+wADBgP/QZ29lUpgOu4b
  nhgE2LP3641zQHjMqvYrZKnHbmHVYUjZwuV2YUvdFPI21OYWlsAYyid8OUTN9RKS
  +CcDcHZhS9SS5otQLG9P/aKVh/C9H2mnRU0GbSt8hf0HX+y6nuzPe3iwE9O5rbxe
  S0c/zhrPuz3ZK0Y3e0Zb+tdd4NpOVxuIRgQYEQIABgUCPOGV4QAKCRBG7a30NX1l
  +wSEAKCHPJh+3QRUcI1DG53fij95oTDMaQCfU2DJ5U/pKSfJFjFvN7XRpacDZZI=
  =1nJ4
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.353 Lars Thegler <lth@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/56B0CA08 2004-05-31 Lars Thegler <lth@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = ABAE F98C EA78 1C8D 6FDD  CB27 1CA9 5A63 56B0 CA08
  uid                            Lars Thegler <lars@thegler.dk>
  sub  1024g/E8C58EF3 2004-05-31


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEC7Hq8RBACUBh7OsXzgLr6Hz1QigRoSr5nWAUdj7Z9wNIcoE9t6J61MIUtP
  qGL3x73LspmwBGu/aC9muJ5b4Ont+BBBkVkC3Cdl7pKSvT70/ZB7TKw9f9HA9S67
  jK/NnrgG4R9amixfd0KyycNpf3yvug2FV5VZBiUqvuqWipqXacOxsD8rAwCgksWW
  74+msARYAf+mTeR7/NCEH3MEAJFfoV3APPGGECWfwrDmQT1IiBhObbjsVKbo4z7w
  yHxK+3Qm9nCG/sVthRll96C+rtAJKf+FEN8nvIx/9Z1UQ3Y7zTMgzlbz83BhhPnZ
  lAZEZI+EfmWsltzmyjJHnsvShRvjEp/YQ+0tfZV5uAPy2yrICw/rvozhCmqTox5l
  zOgXA/9mfbgbJR8NS7IwzcVSH+YEW06lyxLHjEd31aIj6wgX7O9H7JdXOytTqbSR
  VXN+5GjJhEaw9GmAd6tsvusHMy+1GBgY7TFFUNYO+JqHn6FKGzfPiFyxDyvyrF01
  QL033peqiNVxTS5nvJzmKQCpftlU3S85R+K62Alv6xO70HyaALQeTGFycyBUaGVn
  bGVyIDxsYXJzQHRoZWdsZXIuZGs+iF4EExECAB4FAkC7Hq8CGwMGCwkIBwMCAxUC
  AwMWAgECHgECF4AACgkQHKlaY1awygj74QCggWeR8IRwgHIsxVv5zItpzdtnkSsA
  n31ytm6noxfetU5J/5NnR6bwV4WetB5MYXJzIFRoZWdsZXIgPGx0aEBGcmVlQlNE
  Lm9yZz6IXgQTEQIAHgUCQLsjTQIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRAc
  qVpjVrDKCPikAJ9a/Or2be00A9PeXyoo+b7VuLAzhgCcCX9kI2DduTtitld/mY93
  vZDnQPO5AQ0EQLseuBAEALDSStxYn/CidImaPKwDZoYVpXpHucmBZ/nK/rFwMNh/
  /RZD8ZdBF1PEDf3EA78qTxEk7PfSnoEWcxmcNfiMSALiTkehI4nWQH7j0ZSwqC/5
  Du4lP1v1PSeR35IkC58n8kur74olLMdoYxlpVOwh7jGR9W/3MSEjQ7NJP9AZ4yw/
  AAMFBACv3/ZxNdO78IPVJ1kQsfGUnwfpiw9syDqK+CMA6FyTCI2VUc6kY0Wc23Qv
  uoGv8ROk75pa2MJxEH/GQJNSZerJCSzLqdCyEW4tuxxJPQ7celSZ7PL5QutBzytL
  4rUQ5bUlYQBFlCx6aOuG2+zQqiFbm1RqX7RYdOf3LnlRmkaTDIhJBBgRAgAJBQJA
  ux64AhsMAAoJEBypWmNWsMoIibYAn1x8xlAkuQC2ZlUID9ORxSIgEMyjAJ99nQWi
  rCVB/qZMKoL16f9mHKvJ4g==
  =OYqV
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.354 Jase Thew <jase@FreeBSD.org>


  
pub   3072R/3EEAF1EB 2012-05-30
        Key fingerprint = F5FB 959F CF1B 6550 054E  2819 A484 BCDB 3EEA F1EB
  uid                  Jase Thew (FreeBSD) <jase@FreeBSD.org>
  uid                  Jase Thew <freebsd@beardz.net>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGNBE/GKjMBDADNtl6FXubTcr6FSa3k9bFMekyXgJgqBAmx8UfSo2D5YyD/TJfT
  Utm4nTRrnR7hJ3Cgi//WsrkgB5I89fwUpmNtx2CzTikg1XLooFI8s17qa5/HeBPR
  r6/dblmAen31FfgzAIJrSjLVPSsxRMAxANZVcMc9fMD581/QLzmp7BVY2pddHaSo
  xm1nJMVPsKLfvc/YYnS3+7Ro1QzxGOMkyULClgzDYx0PziY1IAeXZDoH5llwF2Dg
  mBy1NnHH1Q2Y/NZSwJW7xmLQTZsz5haHbz95sAwnkJKRDgU5fisUvTAaWfhOwbNj
  AQlPWynB1n/pc0SP7ROJdRqmZmxU+tDvZ7rtW2P1XHa99BQI0ULDQhybiKiU3PuK
  yMd/t04hLT4OuSIaiJeCDHfmu0DP/ZbjMhq4YcqRy0UcR5r2kVOxmVYpz8vTvkSc
  J+guTn0QrFZS0GB9LJCy7iBgHTuXEz7cn+rGiHYVtx9vn1Yl+XTBNriaRC/IgFPf
  5YZ57u7J2Vcd1icAEQEAAbQeSmFzZSBUaGV3IDxmcmVlYnNkQGJlYXJkei5uZXQ+
  iQG4BBMBAgAiBQJPxiozAhsvBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCk
  hLzbPurx601bC/90gKFw7ybh057xvR/p7bGvTVEm7yP/sgmQJ7EuCqVy7RTb+VZW
  4EUhLwJMOnblRLCzNnbVoRPLzDe97rYG6i6jBjTMgCXz9ebQadxMi3CzHnDEdUe0
  x+UgsiEAETtzj79i4JUFBzv6VLMZVqUq/lxaozwmXkvFcCHG9mBSo+sZ2AwOoOvE
  cs01vOnBjug9RwpLxzKb6ZdwbleX2skJma50QaZJ5I5uVgFurWHeP+1vOTi/smhO
  y2y5YHEHjM6sNFNxsov3EhmwLa95NBkiKJRpP9GT6vAE4MLe/5HLSFXGW1q4xKf/
  UKydopCpt2d8OPqx902I75JyxmMXoMMTWQ3HEgJ0qML+mqATHi7H6CJ4hnYyzwVj
  zF18ZH+Ruab8M4WvoPxvasps4aRhYiCuZs+zC4sMkt1gcWygC25ZAKhKJtz+jm6w
  SJ7cLOopTcYOanHzRr8JkH32EYtrbchD7aSUabk8KfPbXcaTNrtu7khNPXbfCNM6
  M3cB7HViCDSBuEu0Jkphc2UgVGhldyAoRnJlZUJTRCkgPGphc2VARnJlZUJTRC5v
  cmc+iQG4BBMBAgAiBQJPxipWAhsvBgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAK
  CRCkhLzbPurx6xmHC/41e1BInZuSDM5l8dJeUQHXOcFfTSyz4KAoggPpNdfnfZ+o
  cdqQf7IhPqACkRvnETqmhsW9QwJHLhqcvA5x5BAtlulbjgg6qYYARjRnzl/1UjB+
  lOsnijgXJQCeDoWueLhj3tf/yrUqG+19Jrx6EHIZUpwDeVIXj76MfWwhpB4izMbY
  TdtjI0Lriwvs2RGE8fRjEw5hcl85uHFVrYzSEJ9zevS/BalBy9u1VH4gaCrhsbg4
  mpe1nxZU3Wm59uWNKFihUJBYW7PMWYTAtLa8QFtDXUqkoGXGE/30D+cuuOnQMdrt
  lU3eXwCn6E7zBeM52JKelJgYzBRm7kdKix5t+HIwpbVtqePSaPoiCNhtEdWuTYYU
  83Bek8nhHo6caaLPz8VAHvB/5MmsPUJ/upbIWssc56aHWX/obBCUJnjcJpHl+6Bb
  BNT2L84IDX1qzvSjwj3z1/BwXtsPORbbNyf4eQKXjeWngIU8cAex+b391g4sJMBh
  Q7X/U+bJgrjizCVI2VM=
  =r3h8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.355 David Thiel <lx@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/A887A9B4 2006-11-30 [expires: 2011-11-29]
        Key fingerprint = F08F 6A12 738F C9DF 51AC  8C62 1E30 7CBE A887 A9B4
  uid                  David Thiel <lx@FreeBSD.org>
  sub   2048g/B9BD92C5 2006-11-30 [expires: 2011-11-29]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEVueHgRBACBqHSbbyc8BoznmojkguHMrDQtqISv33b9tpIsNSHDgz4Wpoqs
  MRwMPZpStu/FwULPzRUkceoYFIkyRyBwyIqTAD3uq2nisPR23ffDKRe8Q44Y8ccz
  sAtc7zPz/XpoI+2tLVGBCZyk9UOuIK1HkrmEjJ8uG2/eqyuckjO39oA/3wCgorer
  I3uzG/mJG7V0hHaCEkhQVx8D/3/i9YwqVVf2kqfKEGUASik/PXDpoeHfC/v6GFik
  Ss47TSaiuMOCoxF92m9EcOSoYCHOmdkJ1l+AVAWCZvKHKDM6J20dRr1zNqvR37jf
  FlmbF5B/MhRcjaSvrOLnZsP1wlz5sRkdAOdHNN/J/mwqkaatkFwtf7XcFMheB2qi
  1XvRA/kBi8lvPw7/PGibDIZXBxUmWVHLCU0dtrwKjbHE1HIpMwgjbTFrvh0pjmXh
  +qjn9VTcduP50Lrd/J3bh6WSgdc16xT2zxSAg9G8nJctDSJVgOJiYFUfLBpPBeLS
  O5ZN3GHw3TyLnDV/NvaAfzp1GXaGUB4kEuIaiaxxNugT82R3OLQcRGF2aWQgVGhp
  ZWwgPGx4QEZyZWVCU0Qub3JnPohmBBMRAgAmBQJFbnh4AhsDBQkJZgGABgsJCAcD
  AgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQHjB8vqiHqbTvNQCghqU1WwfsIQgI4bQn94M7
  z3PY/ZYAnRPT7soJ0GrlKAMRplxFoRWH1C1TuQINBEVueIUQCAC2nNYNyuKG/uCP
  l6/GUoumFRE8tcbH1jW5yrFbi8ahcoi71iCQ6Ozdx+XM/qIu13/iEJmTOvoVyOFf
  0pn0vVjgJ6yWek2oZmqh9Loj0WX2bRvV2uemOfvNwqUvDLCvbdftHgQAHOff5Tij
  GJxEBzDylhkAlF7MlZbCejiIJ7Of9fMC066Yi5M1lg5wAX1gPG27PiXJLMjcLI1B
  BsaIEtJsInd+UWsgjUE4tq1xoFhCeDZZWHCAyc7XyI7cy9FFQIII7SWkZ8TkZwKO
  T4UYyIHKtRFtgrMTkcXAc/Eul0LEo2z2e4L/G+8vF7q9LicIyv3/BF62fgx3iCKe
  HkJRWueDAAMFB/4lX+vF95ESlWuZ6DH1orSDKMzWlaJfl8ImE8nCT+QN/3ZauO7Y
  4kQ11jy2Q+vURzltl5r1uMgAheBR//qDp4OTlqxqSyYFx49iysd3rjP0vnc8WGD9
  BpGobsbcgw9axW6z278IZzJ7aroYBaceOHkEM6nNboZ1aKCn7jYqxFyzNUuJqqEY
  0vxx82C2wHIPb+b9k5LCz+kMrq8fGDPERYYcFFKHMuKZ9oyide/8hQ83KadXbvJB
  /GAqx+prMs8axuAMoGgksMRV7Er+eRZNqYyeCr31j+Oh4qpUbe1q3UPzkoUg9OMI
  qJXvBn5S1M2B8epkggu4y6HDsbVXqgT+NCaWiE8EGBECAA8FAkVueIUCGwwFCQlm
  AYAACgkQHjB8vqiHqbS5dACfWGE7OYOJs3lJUh0fHYJEYGfcOKMAn3Spx9LXSIcR
  mVETDDKHRmZTSiZX
  =iAPM
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.356 Fabien Thomas <fabient@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/07745930 2009-03-16
        Key fingerprint = D8AC EFA2 2FBD 7788 9628  4E8D 3F35 3B88 0774 5930
  uid                  Fabien Thomas <fabient@FreeBSD.org>
  sub   2048g/BC173395 2009-03-16


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEm+vTYRBAC03EXAZTDbUh/ShE+8WHHaB98hrIyAlHsMBRpWdouqNVbvEWBQ
  08to2fDMF8zpWY7GB6U1w8bH274bWjIFk9KkK9fLbfoKnwQOWBEB1IFOei/G/4Ro
  xfufEQUOWGjAcVlZp+/crXEJQEljWe4OOjh2Seruxo86qWmm6Pp8LkmPvwCg5+t8
  iQL/1Ud2c8fyLAS+AARuAhsD/R6MSZtQSselAtbGB5S01reSKO4enb7yFdU7Pcbp
  iBAqgE0khMZqcQFeOWyAiTFTqyt4t076R1s0G9uBoTCI5/sDslVvyaglnGVrL/Ej
  6WEyBEHXFHOS+pf7Aofke0wHyQhl9YrN22cEFEKWNDMCu2T+K0mP1AVKtnbLqwVG
  clIuA/9+qeScAK7n1Nu33c4WTkbhxdpxqcQGuUti+vHLrSy+wpZgEP4e3A1AurRs
  JXUGTuqT0g8wxpCMEassWuoOphrNUz3Y3ckspvo3PLbht8iWhkAS+YjvTgBPu+at
  rxqS4vuog8z12Gl5C69oUihXozh0c+9WNQUahsy2RM4ldFu3qbQjRmFiaWVuIFRo
  b21hcyA8ZmFiaWVudEBGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCSb69NgIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJED81O4gHdFkwWz4An1Jps5d16oHpy7qh7jro
  87IPMczmAJ0f4rYdOnxuFuRDnBLwVbdb1gLQcbkCDQRJvr02EAgAlrdKSnI726B0
  hGobE1BE7jwjS+u0ozmeTh1JLZH1rKNJd/LszO7ubB6X0VGA5ustPYVb1eVoSn6L
  LkvbspsdvNitklU8Ys4FF0dI9+AvrT4u84f8AjKKSTMHoTu6vv07Vm0qEdt2ZTim
  YTwG0OKuRbwCDNaMNzshkncWxWNd/KgrP9NlfdVJ/3NxlEl/GUm6v4bw1CM3F+n8
  DanJa1jKPk0krg0bdZc90flknwaH1rQckFrxICLa/9MnV8HjZEiE/h6M4Ay3Okb8
  zQnYywHqklRfvi2nUm85AZ+fJ1X06QCJD+Idg+/Tgk2SZ3oG+yOBS5GASiYiY5Bu
  3fUtBVc3CwADBQf+NFw7Lw9mLYqd7E8VFr81U6JH4WU2sG7YEqbcZ95jqiaOby99
  jaSZ0FKPGvm2V3VpgvXchzf7noqNMWUXbQadg5U/iJnRRhdhnVUbMq/T/mx5u9RL
  jH8Bp3zF5hElGpa/rPQ0TJSI9lltUUHD4c59FbgEXqmG69sTNcXBeH+w1LBoqmyS
  VQvLsPKan6FKfFDzvvuOxdP2SFor36zu7ecEuDz+teETk5ixRiu5wpEq7geqgZfW
  rgO/2HN5OgHJCIGvQfttUwzrDLw+RHiy5wM2f+S8wSi1bka3ggE39KPODMHQR6z8
  zunYn+Xjw+jL3zrDu/FAa58nbaFRuuFEqG/V5YhJBBgRAgAJBQJJvr02AhsMAAoJ
  ED81O4gHdFkwb+AAoKtrw8aIkc31k+gGotiqv2Z+v6ZoAKDKsv5LDbNe2fncnihP
  0wGrqiKLdg==
  =HImo
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.357 Thierry Thomas <thierry@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C71405A2 1997-10-11
        Key fingerprint = 3BB8 F358 C2F1 776C 65C9  AE51 73DE 698C C714 05A2
  uid                  Thierry Thomas <thierry@pompo.net>
  uid                  Thierry Thomas <tthomas@mail.dotcom.fr>
  uid                  Thierry Thomas (FreeBSD committer) <thierry@FreeBSD.org>
  sub   1024R/C5529925 2003-11-26
  sub   2048g/05CF3992 2008-02-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 56146 characters]
  oMybWISax+SEH2PZ7dgbNw9pgQub
  =oY1+
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.358 Andrew Thompson <thompsa@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/BC6B839B 2005-05-05
        Key fingerprint = DE74 3F49 B97C A170 C8F1  8423 CAB6 9D57 BC6B 839B
  uid                  Andrew Thompson <thompsa@freebsd.org>
  uid                  Andrew Thompson <andy@fud.org.nz>
  sub   2048g/92E370FB 2005-05-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEJ5esIRBACGrMoYYIu2yCvXUOUgySagPjKetJ5zKOCFDa/Gl65tFtCcc3YR
  IjSDCvKuxcuS/qPo87pNP1sHPT0gVhMr+zcTrj8rgLWfC+CTzV3FPTdIA7LhVwer
  +evZ1jSHo/MY+GHTYBiDj/GiDkk8zBk6Sppo0OdzqZ0O8IW6tvh9n7RNZwCgrPYX
  rzBYHlAZxmZfQTDhgi8rPPcD/jH740waoG4l564X9hfkHDbxe2mrwKrcxfUbNi0h
  yIOTyl3glTULTno/xG6zxh4qG/COxIWhjC3Nkwllq+VzWqzYFoPIV4E/nvPNrLLY
  5a4/19ANLLkrw2kiLxNKLPu+SwnAF6cLdnbpPrGZSGOg/DhquXulAs8foTxv0SVN
  F5dAA/9O9GFOk9IcZ6D77A7Unysoxoa3WwqNHikJTo+bHvENJJw6BM1e93keLXbo
  bljw02y2cBXMz+cwd0S3ysj2tEPvEWpUJCVbCk7bB565R1TBb8SJB08MQ7PuOzbh
  PCCc9nB2TditjUTuL1yTrOW4qki1fHMA8ySNuYBiw/iUOkHgbbQhQW5kcmV3IFRo
  b21wc29uIDxhbmR5QGZ1ZC5vcmcubno+iF4EExECAB4FAkJ5esICGwMGCwkIBwMC
  AxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQyradV7xrg5vQjACfboFkm4m9zZmor2J1+T5IknZ2
  z2EAnjX7sCxeTxGAUp0gv1+ijFir8Ju4tCVBbmRyZXcgVGhvbXBzb24gPHRob21w
  c2FAZnJlZWJzZC5vcmc+iF4EExECAB4FAkKUyikCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgEC
  HgECF4AACgkQyradV7xrg5tJswCdHh+UXADhzk4yJKgLuJlLYsSCK4YAn26SPktp
  Q2fQpBC3mGRRUYVRowhZuQINBEJ5eu8QCADgBVHTfrvthg1lDFvuZVlSgZueFEuq
  dBn0tyJULht4MyHAYzY1fBkKtRPxp/c+sGKzd/nXZ+zqQIJRYtrAviGAi9CyHTiI
  URcpMACCvofuRoMJ8djl35UzioL8O+icL2aoSq1w0MBzzkwTDcmaiceWVIC/RZka
  U0/irf31HSzAxGYO1wXtZuYp6BrEwcRezDZQUkO/riGKT9+UUppnTFVBbyelvVjt
  D9iyeRnL3GEOH0IvXbPRo400EwOHs4ieOZhNO4xyzj2qexMcbFq2nUis/qctukth
  lynv0mYVstLgS+GQiX8+VsbmK1QkTfKTY2ufTQDPJTcAa7Kneb+luDYzAAMFB/wP
  UyXix1pw1+qSJS6m6T7m6wmPj93/BoB+sadJvmjdaGcE5yKtCLdQYHZyI8Pvl3aA
  uktn+k/IxqSwLgJCSHv9CQ0AwN+kuIPHyy+hsJk1w5C8Qd4q8sYWecyt+aycYz7X
  Op9EB2rpKgg5E+RHFsuyx/X2dI4/n9XsF0xTDXmvBYHLw1E22rliiS9WlJ1C8UHn
  gjVZ8nqd4bI9HcwQMadtjXj0EcyarnJnrqLkJopzmLSJfOtnQvXyaTzwfS7fyQYs
  lnj+k/jJFULvgolWLmmfx149+3ou9c6c9KItAE8kfl7dSaEwOo4oE9cKluzhFHeC
  ezponq9OPdSpXUwBXjJgiEkEGBECAAkFAkJ5eu8CGwwACgkQyradV7xrg5szjQCf
  WQNYMndCd/TFxFqNF8k6Nu45/lIAn3oxSJ0Gc09OwQB4oiL6kHscyL/z
  =SFfV
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.359 Florent Thoumie <flz@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/5147DCF4 2004-12-04
        Key fingerprint = D203 AF5F F31A 63E2 BFD5  742B 3311 246D 5147 DCF4
  uid                  Florent Thoumie (FreeBSD committer address)
  <flz@FreeBSD.org>
  uid                  Florent Thoumie (flz) <florent@thoumie.net>
  uid                  Florent Thoumie (flz) <flz@xbsd.org>
  uid                  [jpeg image of size 1796]
  sub   2048g/15D930B9 2004-12-04


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 4690 characters]
  YhEx5U7AKdGZ55po
  =hxwJ
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.360 Jilles Tjoelker <jilles@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/D5AE6220 2011-07-02
        Key fingerprint = 4AF5 F1CC BDD7 700B F005  79A4 A2C4 C4D4 D5AE 6220
  uid                  Jilles Tjoelker <jilles@stack.nl>
  uid                  Jilles Tjoelker <tjoelker@zonnet.nl>
  uid                  Jilles Tjoelker (FreeBSD) <jilles@FreeBSD.org>
  sub   4096R/14CB5775 2011-07-02


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 12663 characters]
  IEaIwNPRRixodeSn4jA5GEXWP2WjJIEbF0vY9v/rYK5YOeTFKC03OBA=
  =sGf8
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.361 Ganbold Tsagaankhuu <ganbold@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/78F6425E 2008-02-26 [expires: 2013-02-24]
        Key fingerprint = 9B8E DC41 D3F4 F7FC D8EA  417C D4F7 2AEF 78F6 425E
  uid                  Ganbold <ganbold@freebsd.org>
  sub   2048g/716FCBF9 2008-02-26 [expires: 2013-02-24]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEfEDpoRBACh+3G72OFXvEjpBhfsiLhudF39C+E4zZ47xuWC9oAV/8y4jJdD
  70TjTBYydonraDCxhx+GdjfCzaN3PYw5fOMTric9xi3g8s11oKtzHG5NfgHfMIMV
  R1+7D2uXzgl/10JeYIz8DriaUBdHSKOhge5eNyXy6l1z1dPvnkP+/sQ0QwCgnaaU
  gIVvEj7qRiemJG0WRtWPU5sEAII5NYtidbx5SKM7/JzRtRI/BG497VVrcNVKbEZF
  jH5WklnTTQ1v9TnQfP7iksTZ6Ik6k86/opOagqtCRZ/Pdm9ldU/dZNFoA2f/4iER
  Od4Hhnm4rQ/rSUwXl6aZfE/26iBmH4/KkfkOX/mnRHAhs4EttXl1Nt7ew1BYwIAu
  +1eFA/40VV0lL93ab5aqvZ0fX6MmbXWjZXQ4q7YscqKclvGJK/BL4C7GTHk5Sn38
  uv+b9l39YR5yuZt2mByWyNCBBu8nXQ/vSjQ2V6wzFizAVZv3b6k13aGj4/ZUZiV3
  Q1WuU6qHvafvl0BJJBw4ywOC5gSU9eR2roGQb37fvcwH7nd747QdR2FuYm9sZCA8
  Z2FuYm9sZEBmcmVlYnNkLm9yZz6IZgQTEQIAJgUCR8QOmgIbIwUJCWYBgAYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJENT3Ku949kJe/EAAoIFqc0wekId4QcEDk35R
  OBMT0mpPAJsE2LsdqX17BXJLuVfuQuxIR9RLP7kCDQRHxA6aEAgA4w40fvHBJOqJ
  1RtowjBEX8uDEOwH2LlnKK7S5P5Z0PRM4/p+a4/P7KKRYAVehaBPc56TW4eqIXWE
  sjGNoJd8SIS+M7LIhlgBe0E0qKO1PXq7Alr5QMSR9aSS3z8NPWdKHU6+bJRomM8h
  1v8l0dBfFdYsrP11FXoAtRhkRnxB5E+A3rMJ35Uz5WPs/omz422M6SNziVn9lTXT
  N0Xk/pg3KHIVjosIakfbV25ZbrX0XYWNvh3zEhGyvbV5A4QuEXg4HSjYd43l5p+z
  FreZCrQh7IN4Oj1SfIbWzsoIygn9IacXQW/iASvpVcqP3yozcL8oi3VNSZtWY4fg
  jZZTIEJ04wADBggAoha5dSArTS2Tq04ArO/Mew4ZSZyOYg8Zay2TURrx1y2BU6on
  F56WwV2/C1qPzCOGDeVnYiXKKHnc9bNIefzKTMsJdIihw9N1CfD9h8MZ23GbhKcg
  VbiRC6t1b2BR1C7H52rPs8mXtywSGiI9pjzl8bA+ARCsvWHKe8R8iwL+jw+IVF6R
  94xcbHtK9EKOD7U2bVhiRb/uQiY6df6+VjL9lLoJMSLSWXWMtk3KJoFt6peB/XVu
  NIvbdxcU+xpgqz/SBPUs3MIgt9dG29UBsez56l0hgDAU7lcR0EIpCeBA4MskhInp
  AEJ38BJ6zL5MNmOOXWki2+FT4PbLjndwqxP0Y4hPBBgRAgAPBQJHxA6aAhsMBQkJ
  ZgGAAAoJENT3Ku949kJeYScAnAxcM/ZxE+XdjWrIazFTBJITMR0LAKCdaevdwU2m
  HFVwUGCsG1R5u7ctUQ==
  =rUEt
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.362 Michael Tuexen <tuexen@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/04EEDABE 2009-06-08
        Key fingerprint = 493A CCB8 60E6 5510 A01D  360E 8497 B854 04EE DABE
  uid                  Michael Tuexen <tuexen@FreeBSD.org>
  sub   2048g/F653AA03 2009-06-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEos/K0RBACA1Ck3ZLIpeSiYRNYG8RXCxbvHFOsI56DCwbRm6VXwjbbH32wv
  FZTxIR+A6LQQLCLDEvfklgI06Ksi4uWfAoLRB/CoiX7crEZGvYDc4kYSVjumjORh
  OzDtUiechd17/gyo4j+u1PDtw/5XXpSaTIRJO3g/UobVpUPjl4dMz4Ks/wCg25PC
  MPQI2rqriwffFak4PZdJ/JED/RSqsLqjsBOpk0hrY22VQrDhCHrWsVopq5hcqElw
  W1iuLMBhGK/Lursari5M8pSmjJVeWMEQwDqfF64MctbbfmOfMaRRggX2meVdMq3c
  o7bAWWEfstFB5WlUkCg6TIQjLV/4QbATfX2YkIcwuxiwC+CMq2trAJ/X8A6VdaOY
  tkHaA/4iyk4gCbvCxB1bhDp2HiDZfAWm5OlkHefzWeMIY7O4k5+vpaS69ui1xgYO
  WhXKB6RpDXcJzvZdBQqrXqFXdfBgOwhbUj1uOgkBCMpC7EXT07sxzvrnaW/RR51f
  KTeplrRMX0tXMij7nFh/WzJFSfFK+0W6+yaRVzXa42ds+VARd7QjTWljaGFlbCBU
  dWV4ZW4gPHR1ZXhlbkBGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCSiz8rQIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEISXuFQE7tq+FHAAn36ou5m91emjHT6ziIWw
  80iHtiyiAJ9RL3W/bShdgmG0U3UKDnPrSwebdLkCDQRKLPytEAgApnToBctsJKyI
  YBJp2wusPzd+8H1Ab0VCcL4pcKWzCIy7dTJSknLpJV7c6ts82+pZBKUMp1XHfnsT
  Q8YwoaIUOQjkBqqlkrxqkexidwj3VVZfUvHfXvU8Hw4JM862MtYa6ZHRoz+ZSVQi
  x8idPMFhs+zD9Pb0ct6YsINeKiEGTGnanm3XJIIeNg1bOlrTjDiWB6KnlMmmeZ/R
  o4vGdnO7wsP03VtJBUnPNaQ8luAs4SHBTmC+tXNhBYwn7Kh5PGR1TVH2ROpPOYTS
  StOktseR6iMJ//6mJEBOt3cypOx2d7hbXfy/LOijg5Ku4FkUUmJrM4yDMgN/2bPw
  RGw8KgOvFwAFEQgAlw5VA4FwTgo/2+pDtQxtp96WuvQxw1IL1fPPNwGO7b2TVlj5
  KTqvsqx5MP9jLCTPi93KKAFzwFfzXxOD+Isd6AxeuotlxLOUXeCdcpeyYHepURYT
  7bjYg0DaaoqZopm0L+8c+hvOLfPaJLWVbUCEy219SeCA3xtGvRtFY1JXIFk9sbgZ
  y23S592sG/5CAantKyI+SHzZim2mj4iRiI9HlGDLpGn6QAyz5HX6a+TXdHijg/xK
  3T0xfBLn/xh5tSlBdzKR7cXSmzbtP9HL5rewVgVAqqg/Mzc93nD+gY67bMwAeyHq
  u2OCE6YkLNJz9kSqsSygcMDI8vKoPU8cqDvyyohJBBgRAgAJBQJKLPytAhsMAAoJ
  EISXuFQE7tq+/EgAoLrfM3GP7IAcTezTbs+BjUQcoWHhAJ9sJmO1S8JcXD8f9G2J
  AOE2UIkbvg==
  =adk0
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.363 Andrew Turner <andrew@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/31B31614 2010-07-01
        Key fingerprint = 08AC 2C57 F14F FDD1 2232  B5CD AA16 EFB8 31B3 1614
  uid                  Andrew Turner <andrew@freebsd.org>
  uid                  Andrew Turner <andrew@fubar.geek.nz>
  sub   2048R/9ACBF138 2010-07-01


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEwtKAIBCADBws3xAl7jWnOOAlcH/7Vv72z8eZyzSs8VqriCGftQNju024OM
  SglSEJFaM9wo1EmPwBDRbnCE3d0wKXstEUGvrPRDFokqunngQWTM6B7X7CLtm+pG
  +qdZ6rA3UOKw+WxP6ELaedg12+Nzz7KEMq6DXIrGz0vQaMwq8KcIIyOkoFU2Nhlc
  cRmvONus+WYd6I/kFj/u5k/8ILU20VyCg7fiAkZHwXzGUisCcKhyUeuENZi4yC35
  n2YtBEls2myhM49KD6vTlFVBhykV7KjoZcZ/Z4RO9pkvaWf97fEtWz1SaD+QY3kh
  tv/x9H+IAggoFMlRIy11pkJPNHAbPD4vaoU5ABEBAAG0JEFuZHJldyBUdXJuZXIg
  PGFuZHJld0BmdWJhci5nZWVrLm56PokBOAQTAQIAIgUCTC0oAgIbAwYLCQgHAwIG
  FQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQqhbvuDGzFhS3twf+L8P3sOEqPQM+3+n8Wno0
  fCRtkw2XnOlAOsQec+YkRMmaRkRnW1aZb916s/KDbnKY4tbNZcVDuKuUVM2vzZy2
  krzEDx6eszV/VaweNHuM9FB0udtbmtYAu4tunipNtPK08+WQjZoiWjeq4HJEd+YM
  I0djeIE+m7O46LVh4mWwQEgVeLftFiexEWR3prHwgZDSND+02St5Y3zJZh1Yaogy
  xL1Hoh9H4zjWkVY/9FwpLORCiTsrnDp5bOCBxizBRJOIl7XnhPNoXv8gOJAqiBh/
  yx/0Oe0z5tqYkh5HsHgynueB9aMkTpVDryqEq8ArtF2L9PYwynsR9akannnFe65C
  krQiQW5kcmV3IFR1cm5lciA8YW5kcmV3QGZyZWVic2Qub3JnPokBOAQTAQIAIgUC
  TEFGsQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQqhbvuDGzFhTBJgf/
  TwNZaesYaHdZVhFRYoGd/+GxvbltvvbOpKILvdqzM90jL2i6ap1Tj0sFggBAkiCP
  GAzlqGqqwqMQToYho1Q6NMMqzHsBMG0qInzkfQFFejB4hbrlW3yebvy3oHZ2iXzA
  o6ufEsD0YUGRVrUUN4/pLKA9DOeTcAkVBhMd7d9ty6eN5AM1oPzB8giMyVHZXII6
  InxkF1ULBgYvtypkq1bj+iXRMEd3vP8O+6PqECSIayWubiGAR2sHfrLje7qZuIu3
  3yv1WutpgkU0TLc5aZFXvglc3yH9Hr8+Uj0qkE2kh/4VJLqQJgcRo9qolM6R1A+i
  J0UzjIrqw5rkzyzL2Yo3F7kBDQRMLSgCAQgAyfM2CUuc5W7fYL5CyUd+kHvaXoIQ
  ZsEF9q9IlZEmCQlDzJhI4kIwZjdQvB2Q70Axdyo1XAF60CzVEx3oJPyGSstYI94d
  7MVKD4I18hCi3/EI9NfTCiujU5K8HclF4lFZdEyCgKidN1rOvvkCu+pKDy4bB3wr
  Afrire6WAH/jFeOOowshfcN4o/T4RByCFJSBQWMGN599JQvVBQSzbSFUDwNCE3E/
  Ob3EgYwIsqLQVY3y1UkeZri1QOqLHA92IRK+fZDnnjwHv+MWaARKACCVDbCSM2X6
  utvmzbPu9OnxTKzq85RzOKi8tiZykUf3Sc8GFItg8Fytma80GadB3NThCwARAQAB
  iQEfBBgBAgAJBQJMLSgCAhsMAAoJEKoW77gxsxYUCsEH/Ah4NUVLoDCA5Kt9mC+h
  Xh6u6n09DNBw6vrdAmRQVxmb999tKyYbp4oYdpr03KXO/I+gzAiSoY2QwZ+NB6b1
  6cUDgWTPmMdwLHGAjmegnEYst1pGbhSHOrePrWucVtKrMS9u4pZ2DIZo5urBJU/D
  cAPFBjQI6lkw9pw8O35ziArQ4h8brmFE0Kj0VYvcl9oAtLTc/yOCQZARalhMarcU
  TNmzmJnfSeYFvP/CwzarAiBFIkcNGq4ffC2WtnEgfZJRUapFRPF/XVx61Eu2tPSn
  pMx/kLUoZNpzT1Polj1ZXtBnWCocQKEQJBKh7ZMuNHIICpiHVLHQV9T9ZR/5Aba7
  BuY=
  =WLSs
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.364 Hajimu UMEMOTO <ume@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/BF9071FE 2005-03-17
        Key fingerprint = 1F00 0B9E 2164 70FC 6DC5  BF5F 04E9 F086 BF90 71FE
  uid                  Hajimu UMEMOTO <ume@mahoroba.org>
  uid                  Hajimu UMEMOTO <ume@FreeBSD.org>
  uid                  Hajimu UMEMOTO <ume@jp.FreeBSD.org>
  sub   2048g/748DB3B0 2005-03-17


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEI5K/4RBAD0LiHx/Tl4UyaX8yFUGjX1+PvATTJloNZGXl+jagSUQxCOp6Hv
  emDinSPskld/viupoAxjRImlkP905Y0Q6iDMne4s5fM/75lpeG9ztKRSgDQrQLTL
  HhXPXKNMtDV91yDqFEkwptS+0MaTMY0KrlR29RtGnpjoa347TU2BzU6TcwCgw+SL
  YdOWeSGs/7LKdUIyYlrldjkEAMqIQwnDl14vZBe9EOCrjSA4gHv6g2IQP1TRCpBu
  +/Fpi2+xcj117xO++uqMMzoi3aWwsqarao0/VSJ7ZD81by1H56Hnsp1d0r67neJy
  PKsyh2JfSQww9cxVkQjuZAjZNN1SLzDeA6xtSZrcmim+f0GIxlz3JFS9za/scs8x
  mGqzBADRF2My4V5HEMeScREj2hoquRv/uG727Nw+jftwiE+7TB7+JUwwyakAStNv
  x4+YEFAVSpKxyWgOeMqOWYd9bOSwJk40t9y1Gk6TTgV2C6sYwGHMSNOWYZbhYX7c
  84cxm2PtQFIq7g4Q30IkfAhYFzEwKmPJ8eV1zO0uNIhE+SO9QbQgSGFqaW11IFVN
  RU1PVE8gPHVtZUBGcmVlQlNELm9yZz6IXgQTEQIAHgIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYC
  AQIeAQIXgAUCQjxiFQAKCRAE6fCGv5Bx/qe3AJ99w7Ipfxs4CF3/+eCf53HO3FuI
  +wCdF/xyvVjjNdAYXCMxCHtUF85bD++0IUhhamltdSBVTUVNT1RPIDx1bWVAbWFo
  b3JvYmEub3JnPohhBBMRAgAhAhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheABQJCPGIY
  AhkBAAoJEATp8Ia/kHH+3c4An3RGo6JduyjPTZFh0eCBezNgzxdnAJsGRRE6ERs8
  nyORm56bvSgRTw9VKLQjSGFqaW11IFVNRU1PVE8gPHVtZUBqcC5GcmVlQlNELm9y
  Zz6IXgQTEQIAHgUCQjxgkwIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRAE6fCG
  v5Bx/iTtAKC+8mS7jAYMz3QsCe4dJeIPaJcFGQCcDQITgNpJcUmBZ5u21Jotvp1X
  T/y5Ag0EQjksbhAIAP1+LeYSauTBi/ST3343W0lkqYr6HgZMNS7RtoCGFWcjfiYU
  99ybRgr0XwH5yJrn6JASp27f/ve5cwt/7ERLZ7flcfFi53AekeuRjFDkThLx2N4I
  s29ZQZsYubdOKHapnMflnFE3PQfkB7Og1MoFxkp0kOAEP/rOyuLMc9CbUaWczxWo
  FS8bmZDJ5ZNzAQ2vQFu5ExxomOENApy3ZCm/Z6MU5YJ2trsP3dkYStyG+1pT4NsU
  R4+TIbQfFzwZjowiC5w8rM4FIV4FMQ+3YvIEVkT+M/93hLGakh5tQENsitj7JsrC
  VA2mkomV4Hnjj94YCxUiPu59kHgiKGgXbdnceX8AAwUIALF64I+guwCaHbjoRPVg
  HWRuU2NzuKN93xii+xyIpImf+S30aTbFy0D6ZTQRSCs34oVNMSkUzySVcVn9DTG5
  +KVCHCOnGMH/Iv3dRWlHZ3HX6Gvr/cRyhDfWYDEec7KCDGT7Q87UbmTZ9cmOh+/h
  M4ND0NoYU6/EaaOqyRH4D8/LAeg0YsEpilClYWhlXT7VS7noOBf1JuB9Q0nOGycR
  DstkHWJf5om82lH5FzAuh9kEAduv8JdBdsMh3Zh4N80tCV7OyBQFWHV0UgjARSLY
  msEuelzzaFcfR2vIrmpYIElr6JzHGBiux0XK3Qk98kexGRdbrDFpaxbrsjs1/8m9
  MVOISQQYEQIACQUCQjksbgIbDAAKCRAE6fCGv5Bx/mRWAKCAQQ67iDvQq08n+bHa
  QkK3EDOmqACfZmJe9AepCkPAUkvp0ketnOPBXAE=
  =QZ8N
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.365 Stephan Uphoff <ups@FreeBSD.org>


  
pub  2048R/D684B04A 2004-10-06 Stephan Uphoff <ups@freebsd.org>
       Key fingerprint = B5D2 04AE CA8F 7055 7474  3C85 F908 7F55 D684 B04A
  uid                            Stephan Uphoff <ups@tree.com>
  sub  2048R/A15F921B 2004-10-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQELBEFkBF4BCADC9kZGlvNJcktMfbT1e6sp40J8qNWM9B92GpCo84BzTyKxvIiV
  HGWMivKMS0BdiE7pPVJXtsYFjNDues6drUBOtsUNlsK38sdxPT9UDupHVIXSxERb
  pyyn6ELPEJmP+3UwYzNM6DCfPm4ZorcvkLDE7E5XfYGZxMveuNIu2qmOYeKaJKiK
  t579i3co2YX7PXvUdbd6nw4vTyU7tC5KCFxCzs9FkNz2j2FJlZCe4AQCjhsv4odz
  oyppj25QhG5rXavOOOBcORL0BqzXGRozZ37K7u9CuPebxj37LFzChZk1s2aH5kzM
  fw9QZdUhJr9fkIv3FIfTVUvL2zXlpzmzsQBrAAYptB1TdGVwaGFuIFVwaG9mZiA8
  dXBzQHRyZWUuY29tPokBNAQTAQIAHgUCQWQEXgIbAwYLCQgHAwIDFQIDAxYCAQIe
  AQIXgAAKCRD5CH9V1oSwSr76B/wPoFdE6nFJ63egXDUHNUONVVqyHOWjoowq1f+C
  G0IV+07RmChOSccyVBFn3NIjZ1E7YMQm37SUhvgqY0XNF3usNkxBdlHpG3ixQEq4
  53HvI9JNHU6BTHVtGjDFW9ZhBFaOYVbCKHM2N+jq/RmZ+liD6QUC09jRo34ytDOo
  wsmccQ2p+8cN8aMizhxseGUS0Vo0oKIzSE4rKGXalcarG5vnZ4stP+acMMAiTiCV
  lMVHDtnC6Ca9e2H4ePmUBL0sHnM3r2+0e+SAb20yvi2PICOQ8vSEcbMt28WZPBxc
  0qmFkemVS4qHgGmd8Pe2a/OvPQxgujJ+q0uPwPfIJ05+24yOtCBTdGVwaGFuIFVw
  aG9mZiA8dXBzQGZyZWVic2Qub3JnPokBNAQTAQIAHgUCQWQF2AIbAwYLCQgHAwID
  FQIDAxYCAQIeAQIXgAAKCRD5CH9V1oSwSlrjB/9Z6KcBwseAGY+v1TwtI9I4bZ+z
  Vb62nKcYgFL7tJ0djIhrpl7l+lLr+RTvCG3A/vbERIxeameaOIHjUm/22KKRJEfK
  DJ1PcAVs8ApB//1/X8ahH3GZvPvFzH+aYBxCHEw4g+UrkXFFgwmogviwP8QT6mh5
  xtO9/fwnoHtCa0jZtRaOCCcQjAc4Vng1tGrKVE/E59LwmwlDErnqoT9jlSONDdx+
  T5K5/dVwCiDdKJSm6lTBY+bj4Z1k3Qi0N+0XQtMviuZ8I+ew0H6DF7tBRxrlBLSc
  VGUwILAUfbcFWMxbaQxB1PJEaThi6lSFJ8Pd0uZHZKeNoHJ5fcLxSQhudhcMuQEM
  BEFkBO0BCADQJijowH7QvQPpo+DqAv38fi8DxgwqbwpUdiA2P1eo5awU9xVNs49f
  XKG+QMMJHx5S6Bu3anOTKWlqZKfbOlTvlnW5anKRSngcW6kdoce2yb7wK0ovjFFB
  yFTBe7QOR4G4wOttU2Fa6lVUOApC5pvuubs3nWW1ovB0IFYitPTG8lcBkgJCCOPf
  /auv8ZxLYnaA55lvOupmh5WJjA8sqcwZneTTA1ATERmCRO0Y3Qp/jAiPb+vlnA1A
  PdOpEpjbDHpjfjoBUGo3oKiNJuFZ+XMzlcBcPkcyY25cfgLqYKo7uoR9x/itirDS
  CmBnXiimERYkaiU79+epo2giTtvHMCgnAAkBAYkBHwQYAQIACQUCQWQE7QIbDAAK
  CRD5CH9V1oSwSrHcB/4xXBMPUVZukcE0+5ok1ZxMN+kwFP/DVOdmrteI7H7vQ//s
  iZ0Hdg3RC4P6wYSGBbmIA695B3OUuRnIe4Xt1YcOkmSrPGQDvxbCLXTyxx8Ftv4D
  UhqSu3DFUwlIiN/qWdSHSie3EPcMYEMS4HDHlZSaZgrKXhMHLVI2oWDz5fT00sf/
  PLMpJqhveCYKOEi7Zu4ot8bDcfDt69I1MAhKSoAkni12+/fykvZXrxyvhwrKi8v9
  lbionqqljQ3/+q6olZcXDsgwUf9mXYGs/tz2DDx2FYfZAyh4Fso7q2yGOfu3XAo1
  0nKYeR0L8piSpZBWMKD09A9vzTbSSLfdcACIItS5
  =93PR
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.366 Bryan Venteicher <bryanv@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/E97DB7DB 2012-11-05
        Key fingerprint = 0F8F 11EF F4D2 EDCA ECEA  CB16 744C BF25 E97D B7DB
  uid                  Bryan Venteicher (DITC) <bryanv@daemoninthecloset.org>
  uid                  Bryan Venteicher (FreeBSD) <bryanv@freebsd.org>
  sub   4096R/2EBC1A46 2012-11-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQINBFCXauUBEACj+NbRz1VJJmbIz6PO3fV3bTeCaAIcBjKWzsaKogvEpuFaVlPX
  eqwKqoRqqbxHxRKfs3Matco+e1EwiWVfna426PB2S5g0+0AuNKo7lq/XtpsSZXp4
  vCPUvZUwpCio6ZYqiu26lVzQ2iZqz4wlsBmsh6pYaP9tNKuf08gPYu80kaclov+a
  /o6uC5A+cNS5u4v2Z+nojMKAOZ3IP5TECKtNVTvmEBlRwGQWKg9tgCGo8g0YOU8s
  XG0hltfpFTe0JAeVWY6k+fI6CXXTfa8U6mBBb5hhmM6Aaxx9j9e5XLXV+VhQck+V
  vJMRKnekfqACauhNvRQQHZsDnduCwn++ohW1kwm8/a0UPPrG0WkJa++GymTmUQwP
  hJ1/HBD3GS9LuxSb7oBCzqOSfiYhYzq1Mh+LiR94pzMfsykJDA2d/PG5uOO7xvL3
  lEdPMB8k/g9YFkWpNUEmVLKPt5vkZwRt2GcMhbIiexxXfOg0A6UhQJy7BWV9bXu1
  DqCeOzdUP1MBF0d/PrdxiF1yjPEHe5s5pVlwoT1PKfTYhVmtiakJINe5M9r79/h5
  Nvd7R/289x1pNLm4CiKcT75mnmb+p0ftQB/QCpk7xngc8xf1uoCPszpFYjp+ktVQ
  XAV8AKjAwjknfhwxxCX7+ijPjYQXVUNVVrFfgZZeJqoBnDTHXsuMDCZcmQARAQAB
  tC9CcnlhbiBWZW50ZWljaGVyIChGcmVlQlNEKSA8YnJ5YW52QGZyZWVic2Qub3Jn
  PokCOAQTAQIAIgUCUJdq5QIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQ
  dEy/Jel9t9vFUA/+K8LrI1I9pbN7hUlFQwxj/T6b6sQR/2vneKkNq0q6uj2GxoVo
  Y+r09sAtKENKi1rQBVPMGeZyt+gSWm4yk5pudzsLglHub+7ArFvzo4PzOd+y3j6h
  0r8zUtPZLQxg4gG9K2M0hev+Wmvvksh+NRUyEvbEgRmD2vP/aurAzMl8mIxKi5jK
  cSraBTP7slbuz7GR95/BCFV29ET1fczYOGrLEYfC9ucvHTWh6VVrEIFqjhJTrsMQ
  6X6cfTBm5Mv0VVnm9g5x610X3OH7YdRS9qlDr73vWCoFSCzzjawwv4j56tJIMLM7
  at5ZGsmBYEms2Fl5SOTcb2s12c2qPFf2e0YDcJjQiiX//hgV9/Dw+JEKkkZ739Ut
  r6TTP+icDMCAS7owOW555oYIxDakOsi46xU4XQ9lXjYqmOM68NF5clEw2cfC6H2i
  /smHClty57Ra3+RD55YOaT11qy9jJ6z5w0SwHMxVKnmuLL+wLrO8xFvz8YGtwTJx
  ULUgkyMU/g1NEDoiWetkydmjWa87J34/F3qo+Znz8FpTSx3syGJPtjirC242P0Hv
  aFEpobg+IieYj/y+tcBDrK7DcFhy+ddlPRikC33obf/pMe7Tq7XUDeGsAwRMDrZ8
  5Nz77ShoTyNVbQrjvMZ3mWUL6aIqQQiXYb30YX65qSfkbjeWFV/UqVWXwPe0NkJy
  eWFuIFZlbnRlaWNoZXIgKERJVEMpIDxicnlhbnZAZGFlbW9uaW50aGVjbG9zZXQu
  b3JnPokCOAQTAQIAIgUCUJdwvQIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AA
  CgkQdEy/Jel9t9v81g/9EgilQhRDnX+jbfI7wvIx7M2i1QeOV+Zige7fZiHS3038
  jbl0o/FylG+UfZiGRS6dr56wg52apG0GZMYN8v15b+w34x1jroCMp/NAXJFAb6Ju
  6molIDL07B8yWPRV78LJ71eG3lAsTmsXo72WvsbObAKmRKT1bOJkCnu6HCc4rMt8
  Gc2DVAfWM88/pnYu4VhDrs5q8hp5iblojiOu7wgDEapTd8+5aTCq1LEZYRit+k2L
  nl2FAXfswp6s+RhXS/4mNO9Bqr9Rj6SGLjbjEXUpNDzwjjyjaL+FgNvi/31yANml
  4rWEORrdzcFGdvgwKgSP25Xn85iMrJAme68fB1/4tMzyZ5TNugNU4X1ieL7gNNgN
  c3a18N+d1pnmfAkAqs6qvnysLrMJu/2wKbOmu42uZX3fEdAWkR8r233QJIvAp59n
  qEm3zRXZEOUUP3Pt0VCGZXQ4ztYP33kCWRJ7f/pIGq/gOZC5GZ2VRqDSv1VePoAH
  D9RJSKkxIFq62AvtJoyM5ahC6YpTf8DrdSsRW6/s1QdwSFIvd88wrfcVp4mwHyWm
  hGHIdcr2N/sppKdjFM0RVGEBh5X6XrQnWXfYYC8aNnYms1FYz3c1o2aYshT+FkC+
  fJ5QyMQeB/4VcOd6g3+BcFhb5ZYW4W9//D7jrYfkVyHloF2s81wGIOqqVywjwLS5
  Ag0EUJdq5QEQAKAFUhykhpw7uQe61dbFxCK/ZVzikZEjtcRfRZFQt4kXvd2PhyDc
  t+DyT8i/ZDSnP0UblRsSwTt4Ja6Yg0KUMbo9EIuvC5n7PVVktGAsIKZC1PrtMm84
  Gw1bBCm53LEwnrjhiPxXb2l3vX58wRXPRichZACxv5LsaFWlYAjqub9mkTV/MbFD
  4AG5X51gkqXQovTaOl3s0D/kpou9wv9nY9R0rKTis5z0K+hDrbl+l2WqaacZZWK/
  sPb+EjnAFvfNH3Y4jkp5Si0olmv9aKhCDuUMslENPN5j74Heap0zXWxXPlmVLBki
  wBwBaGsSKB6blnI+eJw5xqd3ast6qMUkW9JopCKztO1yrD5lB8dkRLxl2SepL2Z3
  QrYW5DVSlqX1mQyGoJ02Q1Z1bLipjqNoePwkjpsv4AAP4rXkWOZ50Yhi+DjVDpOs
  AsHCBSBE2GK6evzE0VIsHU+hKNHkcHhBmj8BnIJkhEVLPYF+r8ghLIGemtmkmSS5
  QzyCfr5KS3rELO3H1ZprvCddamOqbeWkeixcaz04NTCLBswTNPtqCueo77uo49IS
  kU52PVXjdOOea4nLiH8coUsxb1D9uEDBLPTI5zBM3BK9Xwv5jLjNLCm5e5HZTnJq
  2MDkqjruNTMQ9A3IFNcGKeNXILm5qm+HRJPDRmWSt90mq2mxWVr1i9stABEBAAGJ
  Ah8EGAECAAkFAlCXauUCGwwACgkQdEy/Jel9t9t2mQ//Sw5dWgrWDMDlVX7tJLtR
  I16tBJEvELkjUTTJkBRFazE6qT5L6Bvx+rewTkcq31cUqT8eAfqkk+mvVz6+L8XD
  N5pyMeUBSlZMrNF1Wsfc8F5nxLi8BnNixdAOpP9KJhC7KLzQuNpycSJMdX9nAfDx
  QHfQ8CVuqmnkYB34R6rpmyHHgN0kYBdA5q6MJzzlVATwO8oON9nCca60rFCbPZAX
  f6ZLRcFn+CIkZaEEmsEFK43mCy4jmH7DsabKtjyJdeaLAxyED1IxnQ1YWKSd4LBC
  ooYj87aZ34df7VpxBZe8/q4prwm+gEjM9V0gf2F+CgEB7m8JXmqXZ2id7p84PE7k
  UZJOBMTL1UegkiPXLb1thuCaSJodOLrf6t2W95v8auBb7fUAOXWNbQ2EId1IHPT7
  FOw2Yo32VjFOa/QUjKc98XlZBU4+0TZz1hZmsUaVRhhULqEc359DRdmNUfEDWv+P
  bDGiRwejjybGpb2f3lqnne3+7b1jEcLCI8k9VTklhj1l3flMWa5l0ubz57X2W9JM
  LkwHPSTICFJmJOU9KtWo6ujC1Rx20e5y+T8SMF4A9oDb/SuNRi+k0jhrYGsT+mWx
  De/WZ2m39Eshkbdd5R2izcYLuLV+nEcbj35ZsK+wgXkQqnSZK8JrjCArQvJuiJUl
  hvaQWSxKvtCA3RdI3vmKyQc=
  =6YAA
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.367 Jacques Vidrine <nectar@FreeBSD.org>


  
pub  2048R/33C1627B 2001-07-05 Jacques A. Vidrine <nectar@celabo.org>
       Key fingerprint = CB CE 7D A0 6E 01 DC 61  E5 91 0A BE 79 17 D3 82
  uid                            Jacques A. Vidrine <jvidrine@verio.net>
  uid                            Jacques A. Vidrine <n@nectar.com>
  uid                            Jacques A. Vidrine <jacques@vidrine.cc>
  uid                            Jacques A. Vidrine <nectar@FreeBSD.org>
  uid                            Jacques A. Vidrine <n@nectar.cc>

  pub  1024D/1606DB95 2001-07-05 Jacques A. Vidrine <nectar@celabo.org>
       Key fingerprint = 46BC EA5B F70A CC81 5332  0832 8C32 8CFF 1606 DB95
  uid                            Jacques A. Vidrine <jvidrine@verio.net>
  uid                            Jacques A. Vidrine <n@nectar.com>
  uid                            Jacques A. Vidrine <jacques@vidrine.cc>
  uid                            Jacques A. Vidrine <nectar@FreeBSD.org>
  uid                            Jacques A. Vidrine <n@nectar.cc>
  sub  2048g/57EDEA6F 2001-07-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.1 (FreeBSD)

[encoded data, 31155 characters]
  mYuoZPQc42S78wCggnIdM5gSdDdYXWr4UZZJfTfdDkk=
  =lY5L
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.368 Alberto Villa <avilla@FreeBSD.org>


  
pub   1024R/44350A8B 2010-01-24
        Key fingerprint = F740 CE4E EDDD DA9B 4A1B  1445 DF18 82EA 4435 0A8B
  uid                  Alberto Villa <avilla@FreeBSD.org>
  sub   1024R/F7C8254C 2010-01-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mI0ES1vM6gEEAMBJJFEzIesoeff/XaJ5baSLJwdZ87H26x51KPodOiCK4pvhSOvA
  1Cl+/moYBVOqhqzfNw2pX+EPWJpwRHToqZMba0rxALNhRaQgQAVk29V3bqsQhwBS
  yfwQirouhXGNaUGbdYh4ay0ZoyY0FUtKsj4GxhpWdHlKrjsHAliHM6U3ABEBAAG0
  IkFsYmVydG8gVmlsbGEgPGF2aWxsYUBGcmVlQlNELm9yZz6IuAQTAQIAIgUCS1vM
  6gIbAwYLCQgHAwIGFQgCCQoLBBYCAwECHgECF4AACgkQ3xiC6kQ1CoucYwP+N72o
  Hafp9Oj0004/rsgDKSLSfru89cusN7G7FyBYICjFQXJfwRAr3Mqo+4JwMVHPbQ6z
  ReRiMKN362M3e2cA5GMhtYqDTq7FSJzsWBUyfMhJmKOcP5rtQlm7sIt+XFGvOxRx
  6HXoduhiDmqmDUrxVxBYQTU5qGqkOXsIA/lITJ+4jQRLW8zqAQQA2HR/E+7JRr4r
  6WkpHb5WVe8w6ipuOpVRh9KjLOeDtxlCCuZ61asE6dVTYxhLrxhmzXcz7WQLJb++
  89DaQj5bSAFy3BfujeO+HUik9qB9Dv+t6eNh8SlPByxObyNx+NNNP6k5xiyx0cMC
  AMfUJbbZ91SN4gh+21yf2VqlS5uAlWUAEQEAAYifBBgBAgAJBQJLW8zqAhsMAAoJ
  EN8YgupENQqLLXUD/3qVTKnHAvQqu7EcdV4SEMbXtxHauN6tushMAbTiSI1tCz+3
  2nThTiXvLp4mQfwdH8uTQL+n3Yf3xZATAXe6Y/7Q+TvUp/Em3/5QOzdTEHirQDDe
  Cpks3VK9i/ud2nOl/TD1sy/5ad2aBKE2sAYgtILxAsdnxh4Cn4oBYc8Obg0N
  =UkFd
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.369 Nicola Vitale <nivit@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/F11699E5 2006-12-05
        Key fingerprint = 2C17 C591 2C6D 82BD F3DB  F1BF 8FC9 6763 F116 99E5
  uid                  Nicola Vitale (Public key for nivit@FreeBSD.org)
  <nivit@FreeBSD.org>
  sub   2048g/4C90805D 2006-12-05


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEV1n44RBADfkt4OUwHA7c8DbobkvhyXCRHC6w0NDQER6Q/uAE68nvEgPcdO
  dAvGXUpNNWFXbKEnIc7ANCm0V7F2VDfwANAzePY1wBfVM8UQBLuSV2WIAfs1beLl
  MZzO7sth2oeMuF7l7WwM31qwgRLTOOzXs7zG+m2uh1c1nMTKG9wgQ4rz8wCgmT5i
  oJ25GpzaM0kgX3HQWP/MkFMEAK5GUSesXqHc37fEnO4WVvdB5afc4RTDJzvniXBm
  nXkHin6uAWw4HSJOEOLPv8MtRZuIxOfznukjBpHnz19R0fEvWdRKzmDoc3Yn0BW+
  FdszOxY9Nt+LtY3/ZdcbgAtWu662/t3SvgWULgCQ7bvi0Nu75Zn3nui4j2uU5fNf
  6v4KA/9x8FXQ18BPO7EuYe5ewQwVaGWKvzrMmz8NsiZuRs4oxWXL1x0nSCumetKA
  03UHxGAQli+vuMNDcDXg5zpaGN7hIqS1N1fR7XEouvkgTDTUPsjjQUdmQ98lnEBf
  URB5D+qDq8nq7H9R/4rOmxKdiA8xmBzadnolJ69Iz9nyJ4mvb7RETmljb2xhIFZp
  dGFsZSAoUHVibGljIGtleSBmb3Igbml2aXRARnJlZUJTRC5vcmcpIDxuaXZpdEBG
  cmVlQlNELm9yZz6IXwQTEQIAIAUCRXWfjgIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4B
  AheAAAoJEI/JZ2PxFpnlNbMAoJWh5Yg1lOayXo3b8seKn09ers2UAJQLxlE9lS9G
  qzU9FITOFNllI+duuQINBEV1n5MQCADqyPgr+kjhfCz/2N8y3FmWr4CSE0b1S7rH
  i7fy27u0QcNK3vN/l0Vbj6dsacfP9DC3+aGw3W8uY8LK8q72AIAwLh1aoYtJfzMs
  v1kqY4shMAANF55VgcAb7lyHpSymFraVZCai0nzNyccjJtSNQgC9s1BkXeUrRTS2
  su078DDYVgbXs1S14PkZOyrZ+0R4y4M6QKvD8Th46K+mZMaXdcn+wlIvOISFQppP
  1htkyCnHexg5L6PE/VsdobiCyZ2zNKd+d6GUillVuO2Qpkq1dlLTPtRgFMnpjhRi
  L0+a84b8rs6TE9g/ZLKNOmfmbGTTk3u4vQ7u6Mky6GCGO8W8WHW7AAMFCAC9NGWK
  RU0l0hfHY3kjLll9Ygcnt42nAj4ipmnzMp0jAPV2AgShnzDJLZ1KHmJcUfby4I6c
  HDKrI5lt6B8OD1hAWbHaAJ1Js1vfiwGDqisra5ZvkfJQMY1CDv1orXeM/ZnWzLSp
  +PqVXA30ei/NtngXFYlw+BJHnbB18eKw25jT6n72Ls0T9xZscwgseAmSKZsrb6M+
  N0tjZkkueWRbvrFum1i8Hf+VYhCgRkQFcTtEEo/Ulb6GRDXaFLPZzklfQMvjgWel
  yfWpv5Qg6knJFGbQyZrJ/jNBAi7aM8XAuNhhjC1oHVyNlIRM1V+1MybvoheREjMY
  qcdWjs5YCrg43SWAiEkEGBECAAkFAkV1n5MCGwwACgkQj8lnY/EWmeXXJQCfW3pc
  YuXRQYv5d2NC5AfgnvxmjnEAmgPFcYvU/gGprH9Hz/bvXp3KrT7M
  =NcNR
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.370 Ivan Voras <ivoras@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/569C05C8 2000-05-24
        Key fingerprint = AB9A A555 C47C B61D BF83  154C 95D9 C041 569C 05C8
  uid                  Ivan Voras <ivoras@fer.hr>
  uid                  Ivan Voras <ivan.voras@fer.hr>
  uid                  Ivan Voras <ivoras@geri.cc.fer.hr>
  uid                  [jpeg image of size 4567]
  uid                  Ivan Voras <ivoras@sharanet.org>
  uid                  Ivan Voras <ivoras@gmail.com>
  uid                  Ivan Voras <ivoras@yahoo.com>
  uid                  Ivan Voras <ivoras@freebsd.org>
  uid                  Ivan Voras <ivan.voras@zg.t-com.hr>
  sub   1536g/149FDD60 2000-05-24


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 10921 characters]
  jWbYGkipB8aIvX0Z47A04fwAoP1rlccIBooCweN9TLWOsypKDtIR
  =9LWk
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.371 Stefan Walter <stefan@FreeBSD.org>


  
pub   3072R/12B9E0B3 2003-03-06
        Key fingerprint = 85D8 6A49 22C7 6CD9 B011  5D6A 5691 111B 12B9 E0B3
  uid                  Stefan Walter <stefan@freebsd.org>
  uid                  Stefan Walter <sw@gegenunendlich.de>
  sub   3072R/6D35457A 2003-03-06


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGLBD5nXBoBDAC8weeyNQOMLmXMQ9r5UyPNpdmEsZa8bYmU9RGQ02Yb4R/81ucL
  AIT1iZzot9feJq16YowWxl+BeSv2XQEjwKFB+KEz9p8HLG2Yj5XX3jO1wPHtwW4y
  /zO5BwFKhBeEu/69eTw2JY3Q0cR/iQL0QKht7sPwS9aBqbWyMjaLpGQdn///P0B/
  MxNZ7iXHpAQR6sKq2MUbiwWtpdlLEKLbUiPqvLGg7C88CkACqXc4NGJrWL4eXtgL
  JmMv05JLhdI6nQhVNo+9WwBvcyqvEAd6i0FBTazh0SfrvVH8zQJ91QwnbsMLKo21
  83GkH/p0zt19oilrt18C4IpW3mWBheTaffl4PBVH6lvcPIRkEPhZZ5tkyG67rwfR
  r/vEo+//99XAwxwzGaiVKRlW2r0mVqmCLAjQpEkvfT2JiJt1okGwzCaWnjYAqk1r
  EDuaCBKwxPpk3pyb8MelybP3awbR+FrkYJzZf6LqzihS6StyERJKW8QbIf/+71PF
  iVciJtQ8at8n0dMABim0JFN0ZWZhbiBXYWx0ZXIgPHN3QGdlZ2VudW5lbmRsaWNo
  LmRlPokBsgQTAQIAHAUCPmdcGgIbAwQLBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQVpER
  GxK54LPAQwwAjA8bv7DeyVbTEIq1yyd+RDCEGwSRQPFxUCQW0tWwJoN0p+lNioIO
  zIYy3+cqQ9rr71EMMEl650NcYibo3ECPFZrjkN9mie79gNa33hGfAaG+2A8LbkRa
  HUyfRpFPmWPZ7XaXQHr2vRc6w9EuW1KGEVEEYElLM7YQSXENAqi/dN4DWQU/UFD6
  wMrOLDfftVhnJaeL9z6wQLN3+lY/EvBf8vzKFr6D2T0isx61tpqydMA+/hOcZOw+
  9mMJqYGWBSCp9hARDmd8wnL5O+jgiMAC7aXUWEk5uiQVVhCPxj2PN31j2YFwzEhl
  2NLVOHuu0A4dFpXH7wIXT6cEIltRis3/ReE7VuTQ5oplAXl24/OPp2VZKYOf0LX9
  NL6Z2Ea5rjuIQdVmXWtyJ2jZnxWqfiXiIKZoCMXHkE2eN+D+dpGWpWYWX87T0vUp
  O4Wo/m3PBN6Mvey99nBgRfHWICzzVkKGBoSNSYjN0w6m5pU1F6t0W/WFI6Jq3CcU
  QcJGQ4RK1zbCtCJTdGVmYW4gV2FsdGVyIDxzdGVmYW5AZnJlZWJzZC5vcmc+iQG2
  BBMBAgAgBQJEXbEzAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQVpERGxK5
  4LO6sAwApkJmvdlJwP/cBDD49IjKbUwjYRq5psU4dG9srDet0eLoUQtlI2KjdmSR
  aXAX995xXxzaO5jMSKNPQYIoSU3Ne+TaG8/yz9Ckb9uBgPvA8kJvcr2cyIwierz8
  ztvLEUV8/TAJTLA71Xzo5GBoM6wVoRXjYxZX+6ro1GagP5RJbotamn9q5Au66Ixi
  J4r8xeTQAKduQKgLwZadD0b5VJr9mJ4IsUTGQYmcob9UaHorU7ja6Q7WDtZYVfqT
  8CJxBBntmzlniYJXFFlvDJgiCxTcIFR3hlCPpvZ4X6YZ7uWTiK+UWrdJkJtwHu/t
  qiE4EN5dn+wvRVNX4iBmRR130tswGHfzA+O8wFqlMnYhkkZt5l5sHrMalSyczyEO
  3XfZEpRAcxxGeFTrMloeDWMIPBDUsKJdQhHniJ9HmjIEvh4c5IXnkUYd+pLZVShx
  ggXDyUVNaWjhVvwGz853mkWsto9DAe1dib9cn6xwa+WIxhlWnt+bjDzv1KM1gVh/
  p5LxDPeXuQGLBD5nXIIBDACletuXpBWOf2+nP4h+uU4gNP63bRh0bBznGnTORDJg
  5vQRmO2KKt3GTAWGC5pgWqF7GULGB494uSMX7WvIfwSYhzgZ0k1DT33WyPgo7whl
  JGNVyyyk/STEqijZCdzbti3zaFartl3oRl8UxJXMOC+jmt6XTnVl0WLfUkVFUIsV
  shXdqVntMJkoB/iGfKsn7KvzT/tQ8pNe476uuOQvzOFcZlipzWvFmK8p37oIjeZp
  ngFAleClsotOVL2VoRAdAmT6P+OxHCzk0Zcz6vz/3NA+WBxDPy/nk26Sd6suU5jb
  sT5hD2IGVcjZ7PuErJkAkvVJU2CrWpH7mw0mFNM6LKwFEdPkjlbndUMqMAn4z0W6
  hraotI9RySLoYJBpABjD5H7wjhf8OWu1i2ZiQuIX9hpab/RTm0jGNViothyNV6Sl
  udihv2cSuCSwVdOC+v6MDKsvWwBQteMO6LG8e7OTSRCF8r+EDdfw/ly7mGJJrx1G
  kwuSCQn+sbCFRxMXZ6BYomcABimJAZ8EGAECAAkFAj5nXIICGwwACgkQVpERGxK5
  4LPiHwv+L+BP/SknUreGZHfnNR0tEafVQTmQdbULOIJ0herPJzoLb6pPEe0GvsWp
  qQH/26hQusFrUtazAc89hYDFr3nLgdq4xiXY024ecVY2bU93Yz5K6GoiWcNwTJh3
  4IcP6xr08j1v9LjgEHwFo4DkBKe02JjhAr1WcO0Gt74lJIDElIYuKZW81DT16Kly
  45EPHdfjlC2PyvrhXk9fphB2T59H4DEkzlHrRK8EPr4zIXefDb82FFjVS38nD8TX
  grJAG7Czq0/wCcKsnOvuhT0ICNJsSSz/QVboKCbN2upUvuWyTti6NRevaF6FDbYf
  TVsdukZSt8/UBNHwCInbeLuorIMkPwcVr8r6oLv/JhWOS34y2V9OA2Zlx69cYQrp
  ssmXJmwaIJQ0h6E1MQzTUD4y4VUaTvdgvEN4vC6t8NfC1AN0xErjCGrwuZebE7ph
  8fLm/wloEhZv5v+UF/J1kOcxyFSQN/A/usPWgmUmmpghiRM4+Qk9nNbzoKRyfP0o
  Sjk9E6QR
  =iXXA
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.372 Kai Wang <kaiw@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/AEB910EB 2006-09-27
        Key fingerprint = 3534 10A3 F143 B760 EF3E  BEDF 8509 6A06 AEB9 10EB
  uid                  Kai Wang <kaiw@FreeBSD.org>
  uid                  Kai Wang <kaiw@student.chalmers.se>
  uid                  Kai Wang <kaiwang27@gmail.com>
  uid                  Kai Wang <kaiw27@gmail.com>
  sub   2048g/1D5AA4DD 2006-09-27


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEUZ6yURBAD9qQ4Pz+LEm54dEtrDII566La8mVjMpZfp/xcPSY4Jsj9Rin4o
  XiJ4cevwTiAr7KBGbO4uJ/hRwOQMlql8vzwO+Bc66zLxwQfGpLniTvdEnsRmiwXn
  MOlc6Kd1SwxOk4rV/B6p1iJLZ6sXQPx9IlDskyJ0OhIYKBaYx4sjN4W3wwCg5QB7
  QSrzEldBYnrxVFLHfmQO6ikD/3sW06q+gAdSFwFCFEZmE0kaCVzQUrTwnyKWlRPx
  Fvk0PftHhbofybxiv3OFp/zHZMHRlcVqcYf7WRLww+QXRgFh6x5kkOoAFMVJzhYH
  xKcXSnqPph6M4H1GvRVo4G1FkdqEZ5z2hRwiryugSfuzRRHil4ewpZQeB4am+Llu
  H3UeA/wO4eqG62W13pRephwYO0ramQai+WV34z+DUGoKY2EMpsbE6+J85aiySvor
  BTfWq1Lh5Mg3RYGWLmLay+GDQE2YIc1EUrCgHlUpB+vB+3pqPq+5ssOixktylJna
  R40BAqOP/gO/sSBnCZpI9nNqtKDpONfS8xwDArEKaoqxxphD2LQjS2FpIFdhbmcg
  PGthaXdAc3R1ZGVudC5jaGFsbWVycy5zZT6IYAQTEQIAIAUCRgD96wIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEIUJagauuRDrMosAoIPJziIJtz3GBALxa4SG
  nIUGNliZAKC8yMp144zGxaumG1n4HZLNdaMwVLQeS2FpIFdhbmcgPGthaXdhbmcy
  N0BnbWFpbC5jb20+iGAEExECACAFAkUZ6yUCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIe
  AQIXgAAKCRCFCWoGrrkQ69oVAJ9gWVClx+v3Hhvw2AjOyFaDT4hpnwCeP2ppw3M2
  nNkuXRtTI3uY+jwCSmm0G0thaSBXYW5nIDxrYWl3MjdAZ21haWwuY29tPohgBBMR
  AgAgBQJGAP2+AhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQhQlqBq65EOtj
  DQCfZOhljB+TJQncoZWMf/CvbT5I/ZYAnimgyJtouIZGXSTqU172qsr721aTtBtL
  YWkgV2FuZyA8a2Fpd0BGcmVlQlNELm9yZz6IYAQTEQIAIAUCRvwuFAIbAwYLCQgH
  AwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEIUJagauuRDr8iYAn0PbQX8TzGfG4VJkI/W1
  9Y2lQruoAJ4jtv0WxAV5CxIbBccVErg9rEdBdLkCDQRFGeswEAgA3/ArJRAwAXv5
  AOSioc12EGWSX9bpYWfcODoJL5ggaBLQKE8SiA+evSXgvfW9AD8S9T5ltLSAYXUb
  pbIWw/Nnp7w9+hC81fQI7mHoDe7oSsJa1mnyzibnqRczxy3V23cjqPLeZiRr3AkD
  mhBkONQron7mk23x1lTsHCgFmxBZWxNdnkIprmN37YkiUB0ky3/x3s7BVdat3hqQ
  ot3OF3i/6ugqW3qH8+Z3uEpWZr2yx5KwEJbUQNvgQqONlZsMDCp03jJuPIgnR/kA
  iRFIUmGLocgOqfL3JL+l7MflVQFFlzZNQqKK+WK2kXOc/C31AsVY0YJ4CsjTQyBa
  775LqpnTtwADBQf/WOJ8AztEUxh75zndmMV6tsUhq8K+cfaWR0e96zOP0eiO5IRW
  Z4muIXIBC7FxgyR628XAPm3a/IbMpD0Usure0MIQkmaza5ktGXG03KCpQYYhveJr
  3I69jJHUM7Vvrcl+a9wY3Ni5UgIfmWQzdpsVW707/SjZDcD9e3MWhASOThKb1wIM
  II7zgKICwGBr4VSwNVdikdHJ2wNhziuwJQHFxQs8rsXTLzHeJcWJfpZ1bi1P4Csw
  lsWosIFeKESAHoPsbpHHcS46cd6CXbOTLkonsUDqW5DZoN959MI8txkh54heZdXv
  al72Ksb969EL5ef//lDo/ex8aaVYaYwiI0H3VYhJBBgRAgAJBQJFGeswAhsMAAoJ
  EIUJagauuRDrkbkAoIe8dlhn35cPrbpcy4AtUGFlR0HTAJ96MT6WOnFqjfJJxo97
  Hps0V71KXA==
  =v7/U
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.373 Adam Weinberger <adamw@FreeBSD.org>


  
pub   2048D/C57CF3A8 2012-11-15
        Key fingerprint = CCD9 F28A BD1D 50A1 8D08  18A7 F48B B195 C57C F3A8
  uid                  Adam Weinberger (FreeBSD) <adamw@FreeBSD.org>
  uid                  Adam Weinberger (adamw.org) <adamw@adamw.org>
  sub   2048g/9C6D0E30 2012-11-15


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQMuBFCkUjkRCACqWld1dYoNJjLlFZW1xjt524wQNaeDzl3GdNX81kkGUzsyseYg
  mmtlLXRSd2OqNHsTDwSqD9AmNErnn7tsOQL7bbUTxMdO3EOptiNwE9Xj9WKTuTSE
  Vy+jXusZAcBsg3TO4jccawanbbjOLUzi5X79J491/sr7dcTsJXcvkmAJWSeD7ho+
  U8HKFlXfU8qqWi2tkCVYJJlLUFBzuN3V6i4x0odTxDMKYUQ4dFx/96cwTbSHF92V
  3/jqeZMTglv8gKFHpK69M+uXN7/luRvj7mJ2e+kPFrBlC5dt13y2Q9PA328dqHBT
  dJMYS2oA5tSoTKWLLPIJYKGmEiEo8Qz+EQ4nAQCyuaILVdoSQLxJfU9hjkv3e4Ik
  9NjWOtUz3YdzLyRg8Qf+KjZj5e1k2MHnk0UJKLwCaeXaRfVpA9KpcJk/uUek6VSs
  aYWp92IHshvaDVyb8DfpSAbgtu+jvafbXDy87Wwp1Da+O9GV1pHqhNNLA4lrgDjF
  JkScn7M24x+y8dRbXy4gMe3/j+qdtDrhYoUicoQYHW6S/UrJg2p3QrN5V9aZj8Dj
  xY4xbURtzve9sSz5oeDjnQsJaDgLxX6UOn6JUMgV7pCCgfknw5nfGZBdzsOPz1da
  v9Gwh4QvMVx6O0JNfrkYI45xJ8AAWTRAlycTFifPmt+9niWmYFUAlKXtRbW+FPym
  cTQIsK3t0vxrOaBH1ml4uMTbrET8eJlLflfr3cJSkAf+NQ5JQe6vlr4+9AOTf8Q+
  h7KktDsscdCMYjjQ4aoCDuVfZQHXABeicgB1s9Cklha/QNy4VG43dkwIL8FWwGyc
  ueqnu9tlxY16sT/P6vk9/yTsRMVcKEBAKEtXQuTq04WD4Id1gkzbBD0wzwCbEo/F
  CjI/SxWMH/j0lVixcJYIpKgGj633rFOtUSoLsOWeJzNOIhcHIdz/qwlby14+Vd6u
  uzt3cDQ9SEd3G9DZQYIW2//ZkUnvxD3qK+sJIjJmL+ZU9eUXD8vvE79tDAOtknLw
  BbdLzwmJtNfP3v5DIWSmBYZfRTNRE7/W3Hn5cNe/DLO7hSQ5brWDmjMfXq9ovsRX
  j7QtQWRhbSBXZWluYmVyZ2VyIChhZGFtdy5vcmcpIDxhZGFtd0BhZGFtdy5vcmc+
  iHoEExEIACIFAlCkUjkCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPSL
  sZXFfPOoM24A/ielXNpbFz2W4YDt5b6tR7cDzGuDHSQeqVlXpJ9zhLc5AP98s/06
  OkAXtmf98/FLU3NdouT7fIIm0Op19zfwEPxat7QtQWRhbSBXZWluYmVyZ2VyIChG
  cmVlQlNEKSA8YWRhbXdARnJlZUJTRC5vcmc+iHoEExEIACIFAlCkUysCGwMGCwkI
  BwMCBhUIAgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPSLsZXFfPOoo94BAJkElhY9dt+9lk4Q
  AE5EjqxRvO1y8DFFb02qzphA68bVAQCAAeMt3ywQ9xPqPEal2IafGv4zF9CIJjFM
  r0HQMuD+HbkCDQRQpFI5EAgA+tX4pvhc37IfSmy4fYdxjbjB/B0s8me2nZn1kMHj
  +uJmUB+7WZUVrCXZwmsn4byN6i1jThQXvrZ+dLvUfxaQD6jOaiW81QwxeNYt1VJ0
  +8011m/eBw5xuu/Ozk07SChGLvg8Xhf4yryOgOpxEc83QXPGDbBGKhMhHecvCai0
  1/S+/VSPrx2fYSGiPqnWVpE1EqhaOSZ/iEpMDQhQF9nCbmeP5xJAUKIv3vv/82CP
  5b6eeHLaNCsvIrDYQha2d6mJewiiZnpnwkARwJMJRje6WCMrs/g/CUgeTHeyhScK
  E2iZk8DgIS0Cqr6DY6yjZLGkjLmUpLuzAFCFDac5sT8I2wADBgf+N1t6ab7/OYmh
  vVex7CjPuqmK9FFUiZj7CstKltjOBajRKh7oz6KqDGcXwjRCWA4cuU/7I7q6IaIS
  L5+hWwzrK5Y63YxA8/csZ41wTGQSVoD4blCEFqdhCaR/J0kz4KQqIGM9OmT3zi8R
  +H+gb4e1oXApX20j5lxeQifHTI9KTbB/SFd1GAIZBLfWRO6I1vqQtuqFVOvKZeIk
  kIErHBdQnhGsAaEPKdxqaEUaqMUmM+/3dLhj0qw06+KKpRU9FF02ADRDwfIYP2Tr
  v7QJOn5Dn/TIJVq1gpPLu+lBUKugezwnabkFZuB26gJQ3Aaqnb0W/rdRlMtmxXCw
  jRujwCiTGIhhBBgRCAAJBQJQpFI5AhsMAAoJEPSLsZXFfPOosIUA/3Rt/SEgBJdJ
  E8fbDlkdsC8RMIQLJ9lbBjP4EF6HQPsyAQCm7eszYZZzL7nRse7NVQop+HPULeox
  IpuNrKfM7zuBiw==
  =yHIG
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.374 Peter Wemm <peter@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/7277717F 2003-12-14 Peter Wemm <peter@wemm.org>
       Key fingerprint = 622B 2282 E92B 3BAB 57D1  A417 1512 AE52 7277 717F
  uid                            Peter Wemm <peter@FreeBSD.ORG>
  sub  1024g/8B40D9D1 2003-12-14
  pub  1024R/D89CE319 1995-04-02 Peter Wemm <peter@netplex.com.au>
       Key fingerprint = 47 05 04 CA 4C EE F8 93  F6 DB 02 92 6D F5 58 8A
  uid                            Peter Wemm <peter@perth.dialix.oz.au>
  uid                            Peter Wemm <peter@haywire.dialix.com>


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 6227 characters]
  =7AWH
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.375 Nathan Whitehorn <nwhitehorn@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/FC118258 2008-07-03
        Key fingerprint = A399 BEA0 8D2B 63B3 47B5  056D 8513 5B96 FC11 8258
  uid                  Nathan Whitehorn <nwhitehorn@freebsd.org>
  uid                  Nathan Whitehorn <nwhitehorn@icecube.wisc.edu>
  uid                  Nathan Whitehorn <nwhitehorn@physics.wisc.edu>
  uid                  Nathan Whitehorn <whitehorn@wisc.edu>
  sub   2048g/EDB55363 2008-07-03


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEhs+ZMRBACu6CWtdlJ/GkGO4O6epy4SKwxV2s64od5j3ZG/+CkdXfHVnvDf
  NAdvytDwRPjFdQtwDmLTcotdm9akMpmoI+nuTDOC/wyoojh3NlTp/YmzSLntBoaQ
  W2uwp8oAW4dszTMptgb3Dpce17cHQcCuQ8Ql9tnZlFOvm4XCP00y7pmGrwCg65cu
  0wxbDYVp2fpPIG0D67q03j8D/01g68qU+JQqCZtCTDSJ7tG4w5zlOH6Hu7Q9wRhb
  XBDKX6fiO9CiRDorgi54DoKqjQoHWnFXrKBcAughLEjle5BSZ+Z+eu/tfMwDEfhL
  FMMPuvT9BVG/nukn4ufmk8BqPbw5PGalYGbdJvvjbyWhVIu/dexqGe9mT3DD7gk0
  WZArA/95nvE5+LRH31Jugq1GJ7cqjJyd/IPQC96z7JXdme7oPQ8IYDsLjsT982MO
  8WvwNbQPnRrj3Sgjp7EcuaFt/J66P7KvpU1lQKJDfZgk1LTL0Nm8wzLj2tXSwZWg
  tSOZewMItr2yKwBlpGDsS5K7CCpbocsndrI5DOPEzuYr7y+56rQuTmF0aGFuIFdo
  aXRlaG9ybiA8bndoaXRlaG9ybkBpY2VjdWJlLndpc2MuZWR1PohgBBMRAgAgBQJI
  bPmTAhsDBgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQhRNblvwRglgkxwCgmC82
  iM6zfYaJwcFsqETyxS+9Vv4AoJCemsKBmBQiN7o5K84/DuaCZTWutC5OYXRoYW4g
  V2hpdGVob3JuIDxud2hpdGVob3JuQHBoeXNpY3Mud2lzYy5lZHU+iGAEExECACAF
  Akhs+tgCGwMGCwkIBwMCBBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRCFE1uW/BGCWCFSAJwL
  f5HwF8PEUIEo/25Dwr72JCW6DwCeIm2wQjiyXl+wy1QIP5eX5Emy+Pa0JU5hdGhh
  biBXaGl0ZWhvcm4gPHdoaXRlaG9ybkB3aXNjLmVkdT6IYAQTEQIAIAUCSGz66wIb
  AwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEIUTW5b8EYJY+GsAoINx6fjsHpdy
  JT0UWgiIr48kEhtcAKDetW0OzAVCF8HmXMHWR/zyjVqHSLQpTmF0aGFuIFdoaXRl
  aG9ybiA8bndoaXRlaG9ybkBmcmVlYnNkLm9yZz6IYAQTEQIAIAUCSGz7AQIbAwYL
  CQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheAAAoJEIUTW5b8EYJYgiQAoM04WRCQ0LI5L78O
  d4VFwQSiUiDtAJ43eEJzvlPmvR2geTEaB6lJGNrBMrkCDQRIbPmTEAgAypfp7UhW
  ZPvGO8EfI90WkCclB/H7hSfpTgcZfQafWis6YllJ/EC+orAdQ79I/vdp5x5as6VS
  HsvN/IXXxoL30uHj2PTFV4qi0Tx8YMcw3xUK+wskQ0HonWsmZZvqHBSMbh0+JpXg
  75ZHXxOg/kpaFIjYz7cML9jSFBxD1S1/kmHqFnJISJ5wFAeXJj1loPfTbu6x5NB5
  BGbR/ysii9FidJUAXPk2EviD82oltntcNrUJS29ghFwM3FO/sZFdStQppNTgDnwO
  mUFyYxpwzG8vMjWYl3DWlc8ozXtKRotGzzsXuwUvdnC9e9MRX8xsF7x1vMrV5j6+
  5SGMnz6KvRzRIwADBQgAhDEuTI6+glgo0Kale3FKlKaOdz9R26uTCWVlK32O98jp
  mrdCfG1u1cknYrLlIVZIlrTgu3WqjRS9j23z8mIKQNW6wudu+/50/N7wtlV8k/s3
  DKmoUjcXH1b7vPxxnhFbtg41COFOUziIyXkupHEOJeaF+Sz4EEi8nXMKBEoGFlYD
  rh61rOFsfrf24E3dIwdLyjoTify8trdL5pgug27pHPMgXXx5cjLooq73VFvzlqCA
  3zFyypgED7UsYMH9NjmyLlA77gK4gfuAlGXwEWyh99SVksrvvHqntHyg9p+HdCQJ
  GyYwRMNUXTfdSn4cWVc+Qip1jpgdH/bbIwZeTIMaIYhJBBgRAgAJBQJIbPmTAhsM
  AAoJEIUTW5b8EYJYA0wAoJ5oqyCt4TZRVfofTeTGcm8K+a8lAJ0YGUPg2rEaTf06
  QaoupCN+daK2wQ==
  =hP6F
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.376 Martin Wilke <miwi@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/B1E6FCE9 2009-01-31
        Key fingerprint = C022 7D60 F598 8188 2635  0F6E 74B2 4884 B1E6 FCE9
  uid                  Martin Wilke <miwi@FreeBSD.org>
  sub   4096g/096DA69D 2009-01-31


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEmE02QRBACEWV7eL0shCAA+vdpkBCMxrQkbRAceOs8+uhsaocAai3TCiyUg
  Byzo9OKlenJ+bcZHFsBx0mUDPBRFF/NJPfhh0EpkMRc6VKvCHsuvjr1717gcWbLa
  ibbvard6cFAAUDXGIn0/hPABtBidFcA4vIb3EQES0PbnXEVfOz1gymojlwCg4/8D
  0ZICstqkxQMN+K6p/bpCV9cD/iMHVKnPCD9z9Bk9IJtkDGQ66OQpopY+oxUy9ZZE
  yO6Gnf8vDjPmPZ5RcDXu0XHlUpUF4yYkdnUKt9u71SVeDlBAQeFwRgDj0zbYKskA
  Py9YdR7bXbDPIuuAZyJv/93MKryHAEyr8aieAoRZ5zslRcOUrRbzueKi68P01xM2
  H6Y3A/0bE+8jz0WWugB4d/D1qmpnxIHIbzWN4S2NICJmMcj/jgoC+p+DTl7TH6Rw
  KfTt199A4n/g8bfrI86hOQWNY9l9CcBqxwJNMhlY5a3Y6y81tj98oIFuTonyZEDd
  GZmXp4JBDEIYHVVL0XyD6pvFT2NLr0UHWAFZwsiWK+W0IrByWLQfTWFydGluIFdp
  bGtlIDxtaXdpQEZyZWVCU0Qub3JnPohgBBMRAgAgBQJJhNNkAhsDBgsJCAcDAgQV
  AggDBBYCAwECHgECF4AACgkQdLJIhLHm/OnvuACg499DhQhK0dsl+rDk2l+Y40Ec
  DiMAoNVTN6ybdr16bfoIoYddjsnKn9rPuQQNBEmE02QQEACo7w/pIuz1jhyXiKMh
  n6/LWwQNdIl5WT4E4DSB2/NmIVkGTwyyUET1nE4NyOVJWeHujK+PxZbtmx7OVe6J
  niwxv2NeWJ7EkLoeDTrSBKrFCqWRHpbN3bSUAaXiwU9HeHMbGjvvVRg86gzrPKlG
  I5blbT5N5QgQESuvS5eOgGZLbUptNIGwA0hUWOPN1YR6584XGeV0N18GzcB2nXn3
  4Tj82IpeqF/iRY2VxZU3EcN4BoeDYcibPygA3521jWvPOnC9/uqeY/RsORKvyLsT
  CsEx3pRew0vhbJ8me8WkFPwVczJNWqdhEjxMm0NS9FyBDRgXTn7cROJiuonrGWtY
  6HOEHIFsCIzCTfXG0zDaC6kc3k7g4Xlz3juzOL/mhDjnbH+G6VlqfHb6KP3YZnU5
  fXtwFTRF/AFDv58m7PFGwAWjIU3mARzbhdKN71FQnp6aEdWIY/3ZyTAs+En1RWgR
  bHEO7Jg+55V6pH/Cn1p/aIXYDOqIp9HMi9w8nxM2mFt55MiqdUX4RkPxwUdy6BPK
  22LxmxYBv4XrdQNbwy2n7k8H+wfQrKhP+oEKM9WFLTXpKPf52xTB4svJMd1yBZXZ
  FJZSArffJ/QlZ2HgC37V2HcXUOlvU1K+tan/xY2NbJmuetMU7N/ePUWyi4mg3Nww
  EzUpR59KjrqNI2if2qX7yjCB7wADBQ/8D2LYxz9SCqp6iebELuTBWbHtBX2r5xyl
  Z6CuDyjHQy+LOW2D2WEq3b1jI46HFp5O381jKNDJxx2z6o9E9dV63wFbGWIxoAec
  TEdbtf5NBKljFsEtdSg8xdaQa/8FdnTm9EK1MV3C8KqH8e1VBGaHDOlPU1t9zrhO
  Nc96n8OCl4yk+VldoVycqIgdpta4e8jR6kMGLlCXq4Mq6xR5usUoo6jSab4PSEC4
  BZDE4WCzbrahrsJGK4hVmpzi9ofGiqOPf0+XUWG7Na6HyW4GJPohVmjJHyjwc4rf
  bHtJTu53Hk6S10HHYwbRJz1YO+08KrybtvdzXgTv2C/dYBmjheN2ylKmaXYo6bAa
  GcVmW3gFEUTWQd8qQtUJzL6LgreUjuY9xv7Z9nUc7SL63XfAjs3H75vavNWZ8Y/J
  Su/WuKXKxkJDLwzcKHnUVOegEXe0Q6+Khe056WSJ3VtF8+tAaksN7RRslrf1MmVt
  nVag81z/1UvOwNsyLVEucPnh/8LZxD3plUvscKm3w7rsuWiQ/Wtn/NCW9MBeZuxR
  QAUnfWbvHPBo1Dgo1essw+Q4crMGAprk/T8/kPuxrHQ3ZydT0e+t+noDCxcLeoP+
  oqS1A/Za+idThWujkwos8clIyW4HryqAejrFhtzhfC8ELkpkjq0B7Yd/8Zv52O1T
  haaPTklRPcuISQQYEQIACQUCSYTTZAIbDAAKCRB0skiEseb86WULAKC5M2ASX7/v
  bNgnr3BzKKDpkqoskACfcKvwwi1c4AsPtLPxbySr6dUwhlg=
  =S3Qn
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.377 Nate Williams <nate@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/C2AC6BA4 2002-01-28 Nate Williams (FreeBSD) <nate@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 8EE8 5E72 8A94 51FA EA68  E001 FFF9 8AA9 C2AC 6BA4
  sub  1024g/03EE46D2 2002-01-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDxVl7cRBADbXnR4t/xRvvOSiPuGPnOGeamrphPbpPXsWD8Nm/pjfN3fhSfa
  0gv3Y2n/IyLTg93gWZhWloMznkdg59Oj0oPSUxjgPauVw4q6l3JJIcurJNlp/Q7l
  DH0KLFJ8GuL6zxAz7Jcx1BpAIEu+G2SnI8+ZuGvq+YwaDxPFavfCqmVaBwCg/iPu
  OI+84/W54yZXvxfUN7dkDmED/3CxYLGeWqPqE8B8Eq8BlmgfP/FwaqXXb6xR7jsE
  XBaqNOIita6Iz49sYTYKYY2rMv6dMXjX1FM13wNW3rS73xkNvuJz0WU6sWl9Hw1e
  kjNjCN2oIqkqB5/1H14NMSOcUPLqERP7goFIK7OAJejUmm5Nc3KjG1S2G97xxjPe
  39mlBAC0QFfa8J0Z6TORFa8Uqyx90pC/Y+I/S+y0vP/59ReP/PnQq/aUdDPLt5OZ
  edtpz7M4A2GtoVkWtedPRsw0hYK+Q3CtOMemQSnlfVjTZq5edL05Po09N89M/WMz
  hB9aRcdY7IN/btsQ0H12ZH+rEj+O4Adu+qEjsWePfW60Uj74GbQqTmF0ZSBXaWxs
  aWFtcyAoRnJlZUJTRCkgPG5hdGVARnJlZUJTRC5vcmc+iFcEExECABcFAjxVl7cF
  CwcKAwQDFQMCAxYCAQIXgAAKCRD/+YqpwqxrpMSwAKCVuyt4B1Pc1tAwRMEOmmZw
  2nGIIQCgyRvB49snyBl86TikYv97ZifyLmK5AQ0EPFWXuRAEAIghycOZtElvBhfw
  r7TisjtVtzKhbF0Kj9cGg5brCC8/bJLK7PxNe48NSdlqMJ7algumsgYR37b/QBmq
  sOSEa2wXCnvCSD0ol+bdPn+Psb+hyi+AVNmVgdlJwuxHUHny0lWQnxeQLrt07SAw
  Ye/Nnc+arH6GXzBwXSpsQ2sOaMajAAMGA/9Hzjkv6HmJkPlKT2TNx33mbLaDk8xv
  vAJXxogxDcUqDDwqszWPcqShaW0IkMZo+grZfykZJjA0/8QUCaEUwhnYIwHMQRdA
  uNegCF/D2x4yzkF4d9gKYCCykDUrwvFDztIhGkinyzu6+xwe9qFcL/esIxnnonz7
  Wx8/3e7pRvS2QIhGBBgRAgAGBQI8VZe5AAoJEP/5iqnCrGukuikAnAt8uA1EIv/5
  WDCIpvNp0lgmwes9AJ4vD1R35+Db6UIw+R5EJaxNBY84zg==
  =xbGI
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.378 Steve Wills <swills@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/207B1BA1 2010-09-02 [expires: 2011-09-02]
        Key fingerprint = 98FA 414A 5C2A 0EF9 CFD0  AD0D F5CF 62B3 207B 1BA1
  uid                  Steve Wills <swills@freebsd.org>
  uid                  Steve Wills <steve@mouf.net>
  sub   2048R/E9B254FD 2010-09-02 [expires: 2011-09-02]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBEx/EzEBCAC1Zje8FA0qGnqKv606untNjiluqEWTuwHOLPKLm0d1Pepb7A21
  33kagHn5I8n6k/H/0jE+a2omlmPo5yilKszJLfPYXmqfkb8ZThwYG9Ly+kb3d/i9
  m8qxlVktJ/Y/Cnzo1OzhUdxY4Icp0t4nVPZrHUkeA2DeuYK9zl4fq/wah6Z900/K
  tKBZqn8aPMbkjK6lFJAHNJ5gPNdyT74/nXyhyRMMLqRv0SfRRDRVcxdYW1RpZj7g
  d/CF/K7zAnG0uCeQA03/F2Mqagp0VW/4/QDF9+Y5Dia2oO01C7wAvyNjQsXjughh
  MRnYOfcescpw6r46mh1iLRGQa73X5V2vIwGDABEBAAG0HFN0ZXZlIFdpbGxzIDxz
  dGV2ZUBtb3VmLm5ldD6JAT4EEwECACgFAkx/EzECGwMFCQHhM4AGCwkIBwMCBhUI
  AgkKCwQWAgMBAh4BAheAAAoJEPXPYrMgexuhSr0IAKoef8NOJVAcFSPp8ke84k5Q
  ypyBtQLipQFjfhwyGiuP3H1+iC8BdSHSHYLKe/c3eC6V+3ybE0eSVr+AHRMMxyKQ
  DKi4W3VzZOpCjJ2CohhmywbDBTBK8svpbQsjanBPVIQGX8SDbnW2e7uocDbpOBkh
  wnpLCXsSe4He7XgMNHbEMsZ96xCXvPnn12Qtk8nE04ugUNMpCDFSvzsr5XYMoi+t
  fHtsGjYZzLju/zRV6hKTd0yqcrhq+8AR+9gtMGBzQQ5WOjQLaTQNXL/6UhlDJBaP
  AaaOM9mudn2UR0dkPKNfpSP76X82Q1N6iNrrkIYt4t3k/iFgIalcLDhiw3FKv7q0
  IFN0ZXZlIFdpbGxzIDxzd2lsbHNAZnJlZWJzZC5vcmc+iQE+BBMBAgAoBQJMgWXP
  AhsDBQkB4TOABgsJCAcDAgYVCAIJCgsEFgIDAQIeAQIXgAAKCRD1z2KzIHsboQUS
  B/4vQDhgf5SM8SZEGh3nMd0aBqXnxQ4wHMZ3Du/SdA8ezQ7bmtb2UOkkj+SknBVR
  AlDpXXCrqwUZfBvcnc6it1OmMyT/7TGkt5TaKyO5DM5lV8DKBGJI89CRGUT0GzxD
  pi8u3g2jH8gMFY9AZYWZ+xkQ070G86kSMyrtJIXvJXZ8EnT8+32Xpak/up4Tsxro
  3h6SYb2ZxTioSc2OhhPu0l8IydQcFON4tLjynmSvyrHyd0rQtQe9+yCdXHt5ceT7
  eLRGCQDZ7ANlqNGn/DZqELdAzo85uzavTliu4KMp4EO+OvWoYOP77MnHEtQJX2Sw
  f9W8z/oAk+Xfc3XY6xFsJ4wouQENBEx/EzEBCACqJlb0BTVxCWzmT4teI4g34tVX
  hAqQAIp853VCcIGXYUsQ5SeejhPpc5/8jxq2ntyY3H/l6CjcVAfMTARF+/yUMkGe
  vDopAsWD2m4PKgE8upaEP7/qfjsH5Izl6Oj79XFelwACvr6bi+rsDXr/UAwVqN3V
  d4pSHlZHpj/T+eu6+bM3y3Uhtkt+CtzMtPhtflAjiERhWc44qRAyLhiIuJe8Ubzd
  vDqsNo8kaYSJfHjrdJFdHgpvz9eiyHuAly+CF6Ne+FqBX/5OI2Hm4Amsxw7ycyrb
  lLoGVi7mn00eBT/B4ocb5GSaWuniBedip8hi5h7oK8JFqICA4BRYS0CO0WLnABEB
  AAGJASUEGAECAA8FAkx/EzECGwwFCQHhM4AACgkQ9c9isyB7G6Fgdgf+NFFmqmRr
  EbH0U813djSroqF6TjpsXS/XBYH3LnwiRojqNq7yBG9I2nWIRSZ3pGjDx8va9eZr
  9VPqdx0khKVKPl1TH1FMJYi+qvbkUqIQKc4UiFC4CHWbpCFe11HLi34L/uQWyWxq
  ityTpZFy9mlH1xsS2Fz1TVYiuwqe8e4fYasr1DOnWjyDU3c1UNoY8ZcIqckyFEUJ
  HJqlkdQ+bqO7wvzpk70pQU+Y9Ab61lANZnUkNSn0kzdqg1jJcMZpjEwsHo4zFbgw
  eMQuxxC31F4FhX/4XJGeFk/CgVNrJq/HJXAIRDbuOybQ6i7AqIhEGFPidlAcw3fz
  eYhPE7EaCOyuAA==
  =7zxq
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.379 Thomas Wintergerst <twinterg@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/C45CB978 2006-01-08
        Key fingerprint = 04EE 8114 7C6D 22CE CDC8  D7F8 112D 01DB C45C B978
  uid                  Thomas Wintergerst <twinterg@gmx.de>
  uid                  Thomas Wintergerst <twinterg@freebsd.org>
  uid                  Thomas Wintergerst
  uid                  Thomas Wintergerst <thomas.wintergerst@nord-com.net>
  uid                  Thomas Wintergerst <thomas.wintergerst@materna.de>
  sub   2048g/3BEBEF8A 2006-01-08
  sub   1024D/8F631374 2006-01-08
  sub   2048g/34F631DC 2006-01-08


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBEPBdXQRBACT86OgiQJqRNqy+gSXuAmYH5Cpqz1iBuv6o+uye7O3x6cTLg/r
  5JKnhu+rgW3fd1QgAZn07fwjcJQLAx5BcS/3R3aGYS+r7IH0M1+NoENjwXjOed2B
  E50r9DYyZjO+GtxqAp0SQI59aZOTaA3UDV0sRzM5xn3i+7P0GoBSHTtszwCgwVYb
  ixCmah6KYSvA7sy7RgEk3bUD/jhSchFtQV64L7AuUbci3plpwFYweSWYliFNjlL/
  g41uPjhIP5L38yG2R7sDY7sjdnvJ8b9ZTB43uCe6/HxHNTj8zX8i5c3AP+KxS87D
  NGnrcAYS2eR85w+EdGGQWcDMtQj6/JoW8BF8VdmDgpOmVMlqxrtGcQcY7fxUat1q
  slJCA/41xOy+1aJgWak2JRhOMEeyb+k0bTFKWUIZiVHIGk8RbegW0isRa20Fj8r7
  hT+oNEeCtIRyO16z3koVzZ0gLA8+JUPn0wEU5VuKpNsqiafFLjYy/mjaxlt7Pscn
  d2V53y+usYoOLFQs7GQooo6PPh6GluTBooFqmLea3U0CTs8MCLQkVGhvbWFzIFdp
  bnRlcmdlcnN0IDx0d2ludGVyZ0BnbXguZGU+iGEEExECACECGwMGCwkIBwMCAxUC
  AwMWAgECHgECF4AFAkPBgKICGQEACgkQES0B28RcuXhHPQCgrf5qxNn53vvWganB
  OLg9rU482DoAn398pRFSUp5aFo7Dz9+1e0wY+JGjtClUaG9tYXMgV2ludGVyZ2Vy
  c3QgPHR3aW50ZXJnQGZyZWVic2Qub3JnPoheBBMRAgAeBQJDwX1AAhsDBgsJCAcD
  AgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJEBEtAdvEXLl4uEIAnjRG8femt+4gnF68wbKZJKnF
  eVcOAKCFNb+kdu2S2iU5yJehGPC2Yfi4VbQSVGhvbWFzIFdpbnRlcmdlcnN0iF4E
  ExECAB4FAkPBdXQCGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQES0B28RcuXgg
  6QCeOPFerndygwnAqnSgBEOXKl8jhpUAoIPLowj1HWWdva2jId1LfiuIdu3qtDRU
  aG9tYXMgV2ludGVyZ2Vyc3QgPHRob21hcy53aW50ZXJnZXJzdEBub3JkLWNvbS5u
  ZXQ+iF4EExECAB4FAkPBfOECGwMGCwkIBwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQES0B
  28RcuXixFwCgjqi4KzU5QCpXPIAxX2pI0SIIBGAAn2qA0BNdstMGSPqCKuk2aeKK
  qr7dtDJUaG9tYXMgV2ludGVyZ2Vyc3QgPHRob21hcy53aW50ZXJnZXJzdEBtYXRl
  cm5hLmRlPoheBBMRAgAeBQJDwX0dAhsDBgsJCAcDAgMVAgMDFgIBAh4BAheAAAoJ
  EBEtAdvEXLl4n/8AoJddHunNAucAY+h66q2tF3hVIkwxAJoDvR58qhnLKR5zMIBC
  dgXKrtddILkCDQRDwXV7EAgAxeuBjuCZYxu9VwWjra5SIuPSBvGtDXFZ+8AVl6YZ
  12wi/KtEQvB3viClH85CYu0CMi7nV0DWjDsqvot3NitKBLMnzxNWp2NBM8btCIRW
  m1/nmM/dHDrbbEXDQeLwP5CTcK9Lq5x2psoLYLuuN5dxXGAuyOekfRpO6rVuLAvU
  r5lrV8Yr2T4Wwhe/uxZU3JRww7JqPjaEHT/AlAGwVLqbtPLmdgwK5Bb8NRAvxEmm
  Dea5ypFUsLQC3C297kKZ80I4cBXj14iBEnceB+M/kHH66aD+6oecTadCtlWh3051
  15nZFVZC+rRbf/VazjgXN9KdUsrxJ4hPAK9dCPjV8Z7eNwADBQf9E/Q0/OGNmGA6
  bdJSNvPSBD7i+RXkVRI4AiWhYLTw3sAvD5Zb4DPuSACwsoZegNqUqHH/aTqrb7Jg
  yQVgCBXUHsu3Kjjdaz5VgzLI/6v5nE7vyVaL80cU8xFnRdLKLCZ1S76bsGGnhKHQ
  7APJTTXX3TusdVKFo0tdx3o4oSBwRt939p74N33/PLp6NTpg2uNa2R29O+d8Ib00
  F68GuUmUMgGFpK+RVMgHO0ON/DGQjytTb5C8reethVstFXRnw7318bYdloN7wp5V
  KMuaVvR8sHcUIqpC+eYXJw7GxZO+4YRMAb3rkVN+AIgeoS7EnU1GbgyM6yXWV/Qo
  2xHt2gIwNIhJBBgRAgAJBQJDwXV7AhsMAAoJEBEtAdvEXLl4r40An01vu+UirSJP
  ABcaIIYdh5NW8fFOAJ9AosnjpsIlvpO2Rblw6tBoAvdxvrkBogRDwXyJEQQA7zb7
  /Lc8rllk/qKxtSK5USD9qc21tjV4oH8cX1pAzVfh67OqK6EWofRBejKs5z4wuIGU
  pi8I9YQa6o+TBe4Z/w0ZupWwoNxFtSKXedWPFplJ/GkMLZtIoG5n6Uec4zfEXMNV
  yeIMDkioZE/9AiZZXK2r5uKOFrbp2jutZIfIPGsAoKF+KSKZLfSukvQGySH/vVTt
  MwzZBACWeSOP/Iay+yK/oL5u+9ALiUpcWglFMHwaNbGUxGEIFptO7Zdk/K4uMrQh
  mspPzGT3FndAMoamA0Wq/OxUBJVjrUvSzckR/G5/MpIXuXjgYwrCuqf8B4PYOeRo
  2FKRHRcVpBRlQBC/pDbmvgx0Vy8OFoluOk9tgvWezOB5DC9GpQP+PsmlUePAbGI6
  /sb9tEfbC+8cjsaRZL+LGCSfXOn4q2jFhVxdY3941N0wwFu5cSzxp7iXFVAiGI9H
  qk1RapQ6gW+GTO/K9hVbccLXB3tdllpHJKRM27HXNieXe3DJ7tJxCFFfhGoPWpcF
  kQWy45AVPOWzSAWoLC6ecj9Ukouaij+ISQQYEQIACQUCQ8F8iQIbAgAKCRARLQHb
  xFy5eHBtAJ0SPgJdqpiKhzRCduBUr0vzOHqFoQCdFG3I2UC0Pb6Peszs8HZdVeKm
  NaC5Ag0EQ8F8sxAIAMi89otKQxeJCb0LKBtlrq3ogt3RCQPJ1sPir3D7EBm/VkKC
  WhlbliF75VTW8qWD2HA4DqPU81N9o7ZjCMX4Q2LwzfCv8liJ+ZXlHZsPuXlLmZHV
  jAqKBtc3zuE1nTd5fHQP4GtaGQKG+3v8p0t3JfpXgit4OGYANFbF1i3174Rfpp9T
  3LxRHX1iPDsj67FP79Ycr8w4tmdPBw2Z2Gh6M58hp9Z4ytEFfBUU1gD4tfl74L02
  IAoSpkH56d85z264k+bRK2D6aBnxCKU7BLztG8RAK/9GCAOqxv16I3oByvZNGMx7
  ECd13dkh4r3kXNliLg0bF3oMHaN0uqFt0Eoqif8AAwUH/2t7GFrqviBQwtr2em+o
  1Ac/dyqj8F/ciYPnlaomOEypdhI/M8lMFySkH7M54xl7e0FVHvWvxhHu2D3CWgxh
  0FW0gLS97HBbNxjYQCIFfNbT5WmRMPvihG5ym3TCOdo9UD445a4+DSqSLo/SZi8z
  G5lUuuI8OYRJQ/43ka4lzbdUAI8YjJnyk6YQlZ3t7eYTkeHWmOrlTCSz6c7jQoNQ
  rbIxrrkVi8kewd91853OekuLFZ6oZQtU/YLYFicacz8HE/r42uPsG2azeqqd19XF
  NJOFuTut4fdAYbVeztIN6xYdgx+tI/LGzTSoMurOYI/U5kk65ABqxC3kgyG0ad+W
  AYCISQQYEQIACQUCQ8F8swIbDAAKCRARLQHbxFy5eGGAAKC+QKCN4M/grwaBbTer
  B5lKgt0VCQCfdhlL5hMDBDoaMdMtBZXFL4/Vn10=
  =ArNG
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.380 Garrett Wollman <wollman@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/0B92FAEA 2000-01-20 Garrett Wollman <wollman@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 4627 19AF 4649 31BF DE2E  3C66 3ECF 741B 0B92 FAEA
  sub  1024g/90D5EBC2 2000-01-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDiHU3wRBADX+GS3fClPc0K3s2RePf2YeV+w7X3cmnWb0FLhAekfIzjLSHl8
  PWxXXQRtFyjR4KpsiwpGusX/nIJmaEoAdyqROKvpqYZPa3CjI2ldq1t1mj8lUOLo
  +ktQvgR/fZoveOl+HT1yIRZDsLrQWYE96lC8Xx2Iiip/16whzhE4rJfWvwCgyb+G
  a2jW0JaqmVRmyEqwzudoeqEEAKNUV5lmGRcs/GxwAJ7JRcxMI5QtoUBTfDKYyJZi
  t6pudVC9STIpMoEw9m4c5KRFixdiHno/dbkECvSzpTA1qAHiC2WxeTXAz91ySTfk
  iGNVlc670A+eC7Qi3ZGYhWKgKAvm0hOlYxOrU83u9naHKA+l4dOIGCQoZ7ElcfdO
  77T8BADQG/nzZcaoS0o9za11YcYMAWDiEHX2JyWF7+O+qJc7UmAGMZ4YHeYOBTkT
  6ybzjn5JhQtSr9YQglweYFjFYdeOmQAYow1MJxJvh0e0eoXwzOgdwJ8fzbxpHeAQ
  W9uuI754sm3U80ag7RvzgeWRX7HdETCtbFF8ZCWHSE7sj29ZB7QlR2FycmV0dCBX
  b2xsbWFuIDx3b2xsbWFuQEZyZWVCU0Qub3JnPohWBBMRAgAWBQI4h1N9BAsKBAMD
  FQMCAxYCAQIXgAAKCRA+z3QbC5L66jfWAJ9QRUBS9u2D9s861txzAAGDur0x/gCd
  ELqxcKVno9Q/l0DFb6c2ZIlkTT2IRgQQEQIABgUCOIdUpAAKCRAj54bpvu2UbtDT
  AJ9anhNRzF+bPhzGsoVJG1M0+aqsWgCfV6grZerQHY0jrzh7AcGCMNNDNYaInAQQ
  AQEABgUCOe58UwAKCRAff6kIA1j8vYq/BACbNYb6vCIi7/qEYF6dcBrEKf3sQ9mR
  U+ign91BqI1XR6KWREzMb7C/j/8ClreLp+UYpzf2dGiMtg6wo05VM9/wNTgQ9XGQ
  lm8VHRuMG6nKMxzMmugVhoKM16g4ongkLwV2GP7i/UULLl/YtBY0HHeZrvX5dFTI
  e0I71GmWy38WDIkAlQMFEDnug1NNVigheQUMEQEBX6EEAKTQbXGBs5XC1NuI3UdO
  DRvpRnzwY1KXlcJNWEUBFnwKqNdu23XyWT9VoMSHQwntTH1LkdYrrZJDQIlCchHS
  bRoobiveoUEqqHtWx9enhADBbSyl+SeDanOd1rx3jieplg8rseeqS7j2k5EUCaus
  wsk2W7zn4mpRNR25WuO8JOhjiD8DBRA57ojmGPUDgCTCeAIRAvbfAJ9SwgJaBMEF
  FYpRIoNsgvnHRaBmvACfVf1DdCW4EiCwtstuphmkZU9uv0aIPwMFEDnuiMGI4Xsd
  /OVlYRECVBkAnRJA6imAt+d9i2csxiReRI2xCrC/AKDjL3Wlp0ustkS1SkXiEZmX
  OcGfk4hGBBARAgAGBQI57oOaAAoJECAVMdWEXf7dfowAn3es+GZFfAzNl1BY3IdA
  kHBkpybbAJ0SghHeM67I6UvsD3OY4aKDu7D/g4hGBBARAgAGBQI57pd1AAoJEML8
  hqolOUaLhLEAoOj8APJHlYELhru0tPRZSfZYovDmAKD9rBzlJZzxeN36SfwkYiNW
  nnl0A4g/AwUQOfXFQNjKMXFboFLDEQK0OQCg2TuAY5h0Q7dgZgDe3dW/1zlLjskA
  oOFLVMM9s8oA8sTCTGAMqnca/3GduQENBDiHU6IQBACjT3ldbYOk2zYwEcaYhxom
  HuhAht9WhqRkBstdrJbmHw04zMNdRyodfbZk/DunKPnYPjSXVL2m3aXXdzPLXmMJ
  WTA7WykvMxBZX9A7GONMwWKOoZcEJheNagfgOa+be4rZ/S19AnUDBXQGDCgbXlYa
  BCrSRuAmfOVQ4VLW+3OovwAECwP/Z1P1kKWACm9Ual6GAlk+R1pASGOJS2kOyYkt
  0VvV9BBfYaxD+4E1xp6T4FEkdQk2Lz+91q/b6z7CA0Ed/2yNtm1HmVGyMc5yFRoj
  U38i0Lrxf0fo06g+ewwIXXEEuZrdGEFaxQpWTZ/uCFiGe1wtnGT91B4FDENxuIQ/
  IbrSxgOIRgQYEQIABgUCOIdTogAKCRA+z3QbC5L66mpDAKC1YD/4KeNybL31f9B9
  iq7OH/kskwCfeEvJINcMBk0UEdjpgO85woB6QKI=
  =stB+
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.381 Jφrg Wunsch <joerg@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/69A85873 2001-12-11 Joerg Wunsch <j@uriah.heep.sax.de>
       Key fingerprint = 5E84 F980 C3CA FD4B B584  1070 F48C A81B 69A8 5873
  pub  1024D/69A85873 2001-12-11 Joerg Wunsch <j@uriah.heep.sax.de>
  uid                            Joerg Wunsch <joerg_wunsch@interface-
  systems.de>
  uid                            Joerg Wunsch <joerg@FreeBSD.org>
  uid                            Joerg Wunsch <j@ida.interface-business.de>
  sub  1024g/21DC9924 2001-12-11


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.6 (FreeBSD)

  mQGiBDwWI2kRBADM4C4YlBiLozC/bZDedK12BMLyfnv9yOppj/doC1cOEaE+xZNQ
  7/aDZfhi7FNQzt+ehh52DLihV91G7gOsACtUk3gLR8G+0q6U76dBY/gvAGzCYUu0
  bJwlQCcPMysF4sNEwvsuct1fIVAHa+660X6Q+WI+eADIwZyN8wR1GrEqswCg3uGM
  xm85EYtxPFx7tyxfA8q/d+MD/i+SPmt9xEZ/KZOMbQVPw/vYmeWW4lVZGG2HLKmH
  J2FiAW4YjryoNqhpbbqlJigxf6staqgnQL4uuzBrr6v+OIjbljTHA7fs0WA4mtTX
  u7YcAKPXBTztw/O+f3tZz08Ep+AHJ3Q+pTbbRQZpikGGdOpjfLcEyAQBh1rNA3zl
  /MiLA/9IL7yfpyiA6cjX+MuUCqlqbPW2awQOCsmDBOcpXdOYC+MsBUhlT7IcFtQd
  BUxUiqdIKlRtIT4l4LnqzhL2HASv6Zzc06zGS+tlG6BlpCGlSxz8fp4asbTYdJnp
  d7lqme75jOUNjygal5lxJApincaLjv+4IaNUWCC5RjQuRsd3t7QwSm9lcmcgV3Vu
  c2NoIDxqb2VyZ193dW5zY2hAaW50ZXJmYWNlLXN5c3RlbXMuZGU+iF8EExECAB8C
  GwMCHgECF4AFAkGkelUHCwkIBwMCAQMVAgMDFgIBAAoJEPSMqBtpqFhz3+0An1WU
  SyLW5PtVk8AN2wZOZoIbdpWJAJ9UZjNCICVixY7lc+me/lfu7+nCsIhzBBARAgAz
  BQJB4lonBYMB4TOAJhpodHRwOi8vd3d3LmNhY2VydC5vcmcvaW5kZXgucGhwP2lk
  PTEwAAoJENK7DQFl0P1Yu+kAn27zpfl6Angb/DIsaV6srJ6SB/hmAJoDHPErifuG
  2L4KGF3NcagZRoUl77QgSm9lcmcgV3Vuc2NoIDxqb2VyZ0BGcmVlQlNELm9yZz6I
  XwQTEQIAHwIbAwIeAQIXgAUCQaR6QgcLCQgHAwIBAxUCAwMWAgEACgkQ9IyoG2mo
  WHNIRwCgnTUFJ1krhK0XISLLossxl68fS0MAoJEjQcOZTKtIp8S4Dqo7/VJYUVKF
  iHMEEBECADMFAkHiWicFgwHhM4AmGmh0dHA6Ly93d3cuY2FjZXJ0Lm9yZy9pbmRl
  eC5waHA/aWQ9MTAACgkQ0rsNAWXQ/VjuVACeKGyJ5VTFr26fxsDgqrlfXjksoBMA
  mwRwLuhmlB2Pn+40rvnL2pletnCFtCJKb2VyZyBXdW5zY2ggPGpAdXJpYWguaGVl
  cC5zYXguZGU+iF8EExECAB8CF4AHCwkIBwMCAQMVAgMDFgIBAh4BBQJBpHqjAhkB
  AAoJEPSMqBtpqFhzMlgAnigTVSmOOtxzyVwJaZDDxeg9aQB6AJ9rnepmNfxu7F16
  wiaVo6US+2p0SohGBBARAgAGBQI8WsL5AAoJEHninGCwBj/nbsMAn1LuO73ckkBj
  VxG/Qzy6khbyelOHAJ43L5JMsDGyhodaCwZ/Xc5AKAm+IIhGBBARAgAGBQI8WsMg
  AAoJEMYEPFZyB3E3MPsAn2mgRnF3H7gjW814bjWgoWFBmPdEAJ9FQuryfHAGylj2
  lZ5R68k0JWEY+YicBBMBAQAGBQI9JF/ZAAoJEHW7bjh2o/ex+jkD/RNY+vvEo2NW
  RcKfCV53bYQaYInBBaMyLHjulxrDrUPfTjW6BzFMlEf4h+hlz2bV+uVBjhiJ2bFp
  qL2vE6HEHzkloVYfk+4E8NDTVMPrUjX/Nd8Y2dsfAWPzx3tvdHZiyzrEQhDtU/fJ
  gBOds8eKhxIyjwxTD5smbbqpJyWuh7kZiEYEExECAAYFAj0kZOUACgkQYQrfI5Z2
  HYyemACfRtNZdqGCp6FSlz4EAtEys+B4w5AAnRmk9vN+kS4hPBU9a6F5GgZCMpti
  iEYEEBECAAYFAj00IUMACgkQah06FlSR5oNAMACeJP8yYszO9wkRxZKu7fovNzgk
  +bIAoMQBBw7DtYtj/KzJKRXmoX277zRriEYEExECAAYFAj/GOYYACgkQwAfeuzCC
  U0VBbACgs3OzHeay5aoOwjJutpcFBx/yKMkAn16kZ+r522qJWbHMJuB3ukiWxY0d
  iEYEExECAAYFAkGGExoACgkQFbyd9tifJxTfsQCeLNVa4Ns4iq42JGfwVZvb5gRt
  YrIAni02UYsHBVESxl99372haKmgH4HwiEYEEhECAAYFAkGGJGkACgkQJHERf6lR
  AsE4kwCgzzgFZvvk4tdr6xM7s/p1gmgBosEAoMA6Ib7qfoOuSrrlUBvMte33EyNL
  iEYEExECAAYFAkGU+XwACgkQkgpJOuNBnRoxuQCfTKFHVPqSutt6CqKpsLGWeF4f
  Z7AAnAxEWkhRLMAk6EYKcx1LRTmN1B9giFcEExECABcFAjwWI2kFCwcKAwQDFQMC
  AxYCAQIXgAAKCRD0jKgbaahYc2QDAJ91rDkVGk75blkHwV92zSeUGbFFAgCffenL
  K+whbH3KD0+rhLtOTkv7AjyInAQTAQIABgUCQYyQfgAKCRAff6kIA1j8vfC1A/4s
  yV9FHODYYlko5XnMZG5ZQ0erCpF+kYt70XxzsiNSWDYUXX2mtNniJdWMBBzg9wL8
  1CBt+5koVclllxeWJmYIemXEXcdC1o+aQ10b+JEUQoYDuEFfLTAV/zrMhBCP2qIh
  Z/lpqdQu/vTCgK0FGA1HZ48i/q7v7tE57nS4A+AT/YhzBBARAgAzBQJB4lonBYMB
  4TOAJhpodHRwOi8vd3d3LmNhY2VydC5vcmcvaW5kZXgucGhwP2lkPTEwAAoJENK7
  DQFl0P1YqjgAoJuop2gK1sXFJsd7XhVtRCzXK70dAJ4zywlp9erDWgofGE7Kfuzn
  vkFheLQqSm9lcmcgV3Vuc2NoIDxqQGlkYS5pbnRlcmZhY2UtYnVzaW5lc3MuZGU+
  iF8EExECAB8CGwMCHgECF4AFAkGkelUHCwkIBwMCAQMVAgMDFgIBAAoJEPSMqBtp
  qFhzgrQAnjpusj+cjM07WYmSXgjY8QXUWmkUAKDJN9He1N83pEewpJ4p7HnxJeSk
  SIhzBBARAgAzBQJB4lonBYMB4TOAJhpodHRwOi8vd3d3LmNhY2VydC5vcmcvaW5k
  ZXgucGhwP2lkPTEwAAoJENK7DQFl0P1YMUMAnAzE1fKsKB3GP5bN/S+qkhv+Sqzc
  AJ9km5QT16De3Ramxa8XImxg+rKpNLkBDQQ8FiNuEAQAnbGJUHM83j9CulgGV2kj
  OB2n/3t0sRM+d+tZijBrhsOqSv2c4ld2rPaWyHpwF40ZvgAqYw/XtbTS32kS+DOO
  4zHQM5yI2OYf68TaYU6TQrApCYJVPmZcQZRCGl54RF63gPa6GmteYoEUnA03leyQ
  nWzV69A6xR2vwbfXo1eq8TcAAwUD/3/ITIMjlj8eJDzGHPRaBsoYspKF6nKCvBn3
  rfduyZm7b+yknZKpCYDr/E3jvwM2CfnMJgGXH6xKnL/Nn10Spah2WjDvZ7Mppflv
  BWHwL3J+qz4alKtnZDFg+PQnkZCafQI1YOU9Faduttb02fxWp6WKq60RmVbnW3rW
  Ovi1AB+liEYEGBECAAYFAjwWI24ACgkQ9IyoG2moWHPQWQCdGAwIL50YjOPOsZVl
  623Rq5N193sAoIx+WM012DbKtxLlfiAYHjoyGvA9
  =SfCl
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.382 David Xu <davidxu@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/48F2BDAB 2006-07-13 [expires: 2009-07-12]
        Key fingerprint = 7182 434F 8809 A4AF 9AE8  F1B5 12F6 3390 48F2 BDAB
  uid                  David Xu <davidxu@freebsd.org>
  sub   4096g/ED7DB38A 2006-07-13 [expires: 2009-07-12]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQGiBES19gwRBAC+gBYGtS96dDvWP3Tu/F+YGwMHVF2uKC57wDuIUK6FIQXCsHcV
  LjPQEF6JE+fWZZMb2pb7YKtP6f1glNUxf4LIQlpTBqQGxYcOQHnu8pgUhxNe8kfE
  Pi9l+O0pAipQAnu7vj/3+4uxHgDXtfJphew9nKQWtCKdz13YVUhxZZV9zwCgyLb1
  D5sAWB+FAcF87qJd4jeEpO0D/1YvKgd2rV5yQ7jT2Xxl7dpq2u3vEeI15ZNxmMCh
  sS+4CxBpCcX1GSNVqxJDahBLwsSoJQaDoaV20DlJkQZYSNoW0tUtEA8Gy5cMPr/2
  oNIjPHRUU/R1i3rzA3k6so0QhJardwj/q8X3PQ/+N4vY9RDFxk8xTlaFL05Yipv2
  fGVXA/0fFL6EmFG+n/3pc+HkeExXUZytUg4pCLugdLdIpQ/PcYo7suvXuVourLX1
  6AhLSwc4lHjxl7+BlxmBYCdCJsjSKJi0A4CgoypcSP4sMvm3QNhfwIp+6vs0Cqxb
  3FLsZ8F/+iP/IAgm9DmUp0EZhzpLC530d0c8hwFEoNX85eNp+7QeRGF2aWQgWHUg
  PGRhdmlkeHVAZnJlZWJzZC5vcmc+iGMEExECACMFAkS19gwFCQWjmoAGCwkIBwMC
  BBUCCAMEFgIDAQIeAQIXgAAKCRAS9jOQSPK9q1GfAJ9pk1BZz2y4RyALL9iJbE8U
  mWKYUgCfcyq5jIrFHEUMEtdg5ejf+a9I+xW5BA0ERLX2KxAQAITsM+U08mC2ZU5v
  70C9i2HtI/kU++PdENYnwsvk0PVd224zFJ7llWa6HT6k/Wv3ZqvphJ1Ebg9f1ztv
  iQWbNUt+xGVqoaq+wQPFreHUpenF8EzjCtE9fRexC5uO9Q1w1GbBw9nw4kjD1dxV
  wnZM88ZJXjdz58DN02BP3u19ugTM/jTlZvWfv0jplQZ5DzL48hLKTQiPGM7OrryS
  VQsSp9Sk0xuYPz+whUqB/PVPYYz3N3rBZYAF4sjGD0r3FSFilzIlQYqyGYYKDOML
  slI9OJhbMx5SEGdkZHf7DX3SVe8RiX29ghn2/q8SwsMQgoow4v6XG2vDRlXOHvNG
  zHMgqYvsNKWV+KpBH1d7qj10och4uOhwou9dTtEpQAtrgj189SQGAWwi0Z4pMior
  /jloMpjngtLeTYdk3O6Xb9Btel/0vISbV9+fwfAcZFd+XnRrUVjzQm3ZgipT3Fyu
  ZCDDwKJnw0oMtyhiZbVAzgfNuflr92P/Hr6B2OajsLLqRdKMv1OTBluQrSWyA0r1
  ZxZtaO19cBXseEVIBSShUH8XP2mH8Jy0LPkCeq1CAUF1CUwZaf0dNj9IU9DOO66u
  4gqEckmDqLqbQ2nvO2eOkuUV7ZNK+6PrsVcUu6WssoHw8N95mU62t2aa0bh0JLdp
  /Jy4Y6FYnHN8/PXPtz6CCnFsR1XXAAMFD/9TRC9ojYbMrgBxPP/yd6wjGuQ0p58M
  fDn5atdzYFAljTIgGJGUG6LB+bKOkpitdrrWh/gc4Fq6ZQYXHttRx7ZE68I8X5eP
  uv4C02zi2CC3CXy68W1bng31Wndjx9vAfUVXJjLwL4+SvSk9a4zGDG5a6FMoIF5I
  4PDwRz1MeTIpnlAkhjjHkFlfC5a35O1Qd27/HUyf7hQgwjYr6plTBruK5nZR7zTl
  x+0oo3jVakRWq2r6FcvFYRTgAFapmshdLYVR7gUNQ3CeCuSvIb+F1r1u7m7ZNVev
  dkq3GdJOOijgwUBASYvj8u6c18VbfFoUCFSK8Dulq2ih+Kp0yv9x3GuA4mJvuv32
  tDjcPie+cvKgsbYujZmS73aiKTMx1qhrb9ydxWd2wE9zRyB7wOw/5aSJu1HOZ7LN
  Mjt3xyJayJnAxmyXjB/kVzsheDv/L+CLnqoYa5kkytZ1rEn5YZiAJE22Z/Wlo8ld
  D50ukvVMRRjblKjess5Z9nRqHZD77049NvunclgCq6rKv/ofuQwtaHpiRevkMjfK
  khY6vUHeqJyBdsyJowHkckGbTzmHn6SobNqM9rPNeL1jROuCjSJinjXAvzGWl+F2
  DLQEXxIt7Vh6FGGH7ayUqOVQZ2r0Yq38+2bw0eFEDOcVNd1I7YqKvhfK5UNmuQZL
  Y7rUo93+DfEEtohMBBgRAgAMBQJEtfYrBQkFo5qAAAoJEBL2M5BI8r2rM0oAniZj
  Ck9uJx9JEVrFY5rzx5zoYMz6AKDHL9jTBoVfHC5flmdVzuqJ9IpDCg==
  =jyox
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.383 Maksim Yevmenkin <emax@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/F050D2DD 2003-10-01 Maksim Yevmenkin <m_evmenkin@yahoo.com>
       Key fingerprint = 8F3F D359 E318 5641 8C81  34AD 791D 53F5 F050 D2DD


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.2.2 (FreeBSD)

  mQGiBD97XL8RBACC3CMLdwZY/RcLw4PM6h2KYj+cG7TNSfNWszZO5HdQYrd6HZKQ
  h0cL7cyW1Low8a2ZulxtEjM1SfofzDlhNaTYhyjlO4xBnJM13dMFchmM4j4qF0Mu
  al1MEeO3EbLntFsh/aDX2sOKEavz5id8eKmAZKez2O5Z27bymkFf4o2UbwCg841B
  WuuWHsy4O1zrac0WidkS3G0D/jeVbYA09gylZA1KSd3djHE55lQDQrUt3+2xWxjG
  Lg60WIqys/yxei6nVO7/Wr6Q1WISiX0bYXAxHCZZQrT6cuNtEBntPPa9PnXRewUx
  8xwVCBIuSLK5Kw2WZ2FMuQWTzfd4fwt8P9vghJlaV3h5Byw3e6/MdoDID9Jkg/ml
  f5FuA/9kZBwtE4zKJvx3Pv7EG6T0w82QA0SFtcFyRnNarUIfqyUsFXNkr8hoQT3Z
  J5haO/lW2HW70KMr26GxK61XcF8LQtfvphv9M+4yF3+DZSu1YxUM1Vs/q27EQhXa
  3Cs4kJkKdzW2xDbIbuD5ZJQqFAzWX7IiTTNXnEGZStPTQMYZLbQnTWFrc2ltIFll
  dm1lbmtpbiA8bV9ldm1lbmtpbkB5YWhvby5jb20+iFsEExECABsFAj97XL8GCwkI
  BwMCAxUCAwMWAgECHgECF4AACgkQeR1T9fBQ0t01FQCfUR367fJJ37Wl4HvZVBoF
  peBX9ZEAniaaK/D+n/JttkgY8jJf2ZvjF0SSuQENBD97XMIQBACPpJjDdDw42++u
  vPMW/R7Iwqdpgs22T/bzVlFxDGx2uD9xaoNKI03jkOyUWiFlHbuifMRhxTwO5Vyg
  nj91Y0fk8hdd9bjT0ee7lJuQ8PBqzb/uEVGFIC+56/ocFzuBANdN5fzEfxp5AA0o
  zAPotyGEmLLK8+3ApZmAbsnQEveOwwADBQP+KgIxPzWAxYSn/MFPK2QBEjHuCCsS
  JB+VOShc/QaSn/wFEKc8Brjpr1KeAEi7dFrK4Sa2Rn2+k9tRSJptxi1m3Hrr0J2z
  0JofnF6cKkvmIsCse5OGCK/LJmuWHuNVqYI2X9Q0am+soHEYsRaqB/BDLT5Mw0mE
  5NO6455cKEcyizmIRgQYEQIABgUCP3tcwgAKCRB5HVP18FDS3b1HAJ9ZjWomBkE4
  1vaMSXyIopmSQNVxSQCg3J+fBmk0yhD2A8CIfxhpSRJDwus=
  =wV5Z
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.384 Bjoern A. Zeeb <bz@FreeBSD.org>


  
pub   1024D/3CCF1842 2007-02-20
        Key fingerprint = 1400 3F19 8FEF A3E7 7207  EE8D 2B58 B8F8 3CCF 1842
  uid                  Bjoern A. Zeeb <bz@zabbadoz.net>
  uid                  Bjoern A. Zeeb <bzeeb@zabbadoz.net>
  uid                  Bjoern A. Zeeb <bz@FreeBSD.org>
  uid                  Bjoern A. Zeeb <bzeeb-lists@lists.zabbadoz.net>
  sub   4096g/F36BDC5D 2007-02-20


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 12730 characters]
  B8U1cYUAoI3ftziD88BkkQf1aD7jpiQwlW7/
  =N1dt
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.385 Niclas Zeising <zeising@FreeBSD.org>


  
pub   4096R/EA4BF1EC 2012-11-28 [expires: 2013-12-31]
        Key fingerprint = A8DE D126 D346 E9CB 6176  AECB 0401 4392 EA4B F1EC
  uid                  Niclas Zeising <zeising@daemonic.se>
  uid                  Niclas Zeising (FreeBSD Project) <zeising@freebsd.org>
  uid                  Niclas Zeising (Lysator ACS) <zeising@lysator.liu.se>
  sub   4096R/BB8B5551 2012-11-29 [expires: 2013-12-31]
  sub   4096R/B8D43CD2 2012-11-29 [expires: 2013-12-31]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 7102 characters]
  AGKnizAGgU22dFYDKXsM/kldl7QM7wQ=
  =vzHR
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.386 Alexey Zelkin <phantom@FreeBSD.org>


  
pub  1024D/9196B7D9 2002-01-28 Alexey Zelkin <phantom@FreeBSD.org>
       Key fingerprint = 4465 F2A4 28C1 C2E4 BB95  1EA0 C70D 4964 9196 B7D9
  sub  1024g/E590ABA4 2002-01-28


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----
  Version: GnuPG v1.0.6 (FreeBSD)
  Comment: For info see http://www.gnupg.org

  mQGiBDxVhBMRBAD20EH9hS3S3gy73E1s//vYS1yo4GmmvzUzMTJo4HH6OMFT/MVn
  B51RXK5YlQ1cau4MWt2sifpWsG2hmmmPtOIaC6Mn4X8cEXmzy6qW5m+3RUdXB8rM
  pFSEVVEGhE9Sq+pTI1wB4VUJ5mhQtvWVJKsmuyf1YRa/zrr2zbZTIXg5EwCggloA
  GdcoFNm7p+cW56HJI1jZTpcD/jUyc4KLeimo+6Fn3z6NZh64GS+JmmCDe7mlcK2S
  XNPVq3tXXP3ZUKdv3faoMAgI1hSi82/32GINDkhiLPc0Q2tQZRDYKvyY/swgJSnV
  1LV8jlpk2VsmsYOp9hW4SJLAQUaejpZe4CwHpOfJWbPkXE83nVygA0lnN89dfhIH
  JaB8A/9VottMl88+CLzqF3AzN72R5tFWnSFMWumaODis+UvLW0XAMP4AHhvux/FS
  Pl+m2YtilHhib6lfMYuGalN84H7VxOBxjc9L4qORV9jP4cWEYXpxx0DTmmtFfLae
  xGGTyYNM1RiqmScXMF28Am1I+WhnLTql8DVFWr8XoZUbususg7QjQWxleGV5IFpl
  bGtpbiA8cGhhbnRvbUBGcmVlQlNELm9yZz6IVwQTEQIAFwUCPFWEEwULBwoDBAMV
  AwIDFgIBAheAAAoJEMcNSWSRlrfZ9yQAn0bnLWBjo47dKrS82X1VvbuokkNXAJsH
  oANWk5PoOZzySJ7st8/IyaLBErkBDQQ8VYQXEAQA2cEOpYzl8L5y8TErdj1lfpHt
  gxm1QFETl8HvZGb/hTRWVhIcUhtOLA2uftk1oDHbnp+FPsJuFTxanCaCSQVdtMEE
  I1zK/Qy384FjS1B6L3yq84yTKn+Gp8SbMX3ZWT+dVmy88yJpmo/yFiiN9d2hYy1q
  fCUWhbAoWeD7sqSeGL8ABA0D/Au95rpaYunrMhu5nVdvZpTbNEIEDLOTS337GWy7
  n1E9RG72ujCLFg8tbEmjEUFYfCZ/cW+6+2/Nj7zoGH9xXH6bRTfSKXojdKgNkUvL
  SLynpmFpUlFKc4fzSxx5EkCxH/zog9X2CQjMvxHmSD1/x+LeD0v/5WMsLvIdj6Op
  0KmziEYEGBECAAYFAjxVhBcACgkQxw1JZJGWt9nbrQCcCvSJho7n1r4+1PGTlcep
  ABxplbsAn05jPrtZLjln7aKcavCp8FICJ2TY
  =GYHE
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.387 Sepherosa Ziehau <sephe@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/3E51FB42 2005-10-21
        Key fingerprint = 5F47 3861 7ABA 8773 9E32  0474 5C33 841C 3E51 FB42
  uid                  Sepherosa Ziehau (freebsd) <sephe@freebsd.org>
  uid                  Sepherosa Ziehau (sephe) <sepherosa@gmail.com>
  sub   2048R/7AA31321 2005-10-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQELBENYRSgBCADNXKEOqPFvo//r9KnH2BzwJOB8h8TmU3zS4fogC1HjYQfZmFRa
  MCguECmq730ulxo2hnBSq9VyLfwnL0W1vz4b+2vMbcO5v9TkvnPlL3OW/mAHjrAL
  u01ui5VR1TKxD12q/KIEQ49+Ir8z4THImm4WgKaYo37xrNMAZc2BSCHK30I8lda0
  2DG8hzDtlCE79ZbqNAPmQYewflaU/ga0kzI/MftFeIZA7K26krXBLlOIY142ckTd
  iB3wrC2s0tqjQMxQODQTvWyxoTLi1TGMY/zbXdc9aoXnuX6qKZEzTh6P5NU8cRto
  BDlNVTV1eFYvFy6NNkNVE4Jj3yk96xWwlRJdAAYptC5TZXBoZXJvc2EgWmllaGF1
  IChzZXBoZSkgPHNlcGhlcm9zYUBnbWFpbC5jb20+iQE2BBMBAgAgBQJDWEUoAhsD
  BgsJCAcDAgQVAggDBBYCAwECHgECF4AACgkQXDOEHD5R+0LrJQf9FD6NUteiA76n
  GtJ3FRPUbEL/GbDtg/Ad/goeOzQIgw60QSan+nuDIcWz50XWcxfnjkThRQP0CWwk
  wkpGlOQt0DsPpFq2oSaR8yXSqfUAPuzSohmuArAeAs5aNlr6FYaXiOsvSmOM1pGX
  7JkTvajjxcXcSLSTqJS43xbI8s/+gEqTJbOErNeWxdK6uHHVhGmWexzu1wrUzjxT
  +4SFEEOsL/ScF2ITzByPZO6oBTrZveNKcC/nOBZAnkfjqqc7jRMggY4zGvFtFgsl
  dbHwMqkWihoJvhqspoopCeGwt7sY1NFsTUFNOZp073C7rIig1vgHEWnhevleq+cK
  ridbUbY+YbQuU2VwaGVyb3NhIFppZWhhdSAoZnJlZWJzZCkgPHNlcGhlQGZyZWVi
  c2Qub3JnPokBNgQTAQIAIAUCRgkgdwIbAwYLCQgHAwIEFQIIAwQWAgMBAh4BAheA
  AAoJEFwzhBw+UftCiZIH/iSSBM5Nv3G8Y2cS1ui1Xc5KpChSt6CAqKTOiYxwWQ/B
  U6clllym0NvzjUxiJm4JuV0N8sAy8nhhs79SNRfYfNnGeHXmLS58MPszhnEnhgZm
  yuZFQdZ15T9Axf5gLmDqA8TYpcUYxssSm8PcJqoCGnbk28okwbRuwTUm9T/w4TXt
  28w7SEXK0GFBG3ZlKPZh1er61CSwM7l/aoCkyFoNHAfGssFd/t0OCD8ugfQf9zvk
  JKXsm15vQAhMJrbcIhMGPWKoLN/z8bQTHSN4AP8nGM7gq3zUKZwL5jrzAUtHGqGs
  jtIBX9oPT5GLCaXZNotcLh40aS8qtemVthLqFS+pNu25AQsEQ1hFXQEIAMQRgCMl
  1tgeNZlj6fN+JC4LU4DC+9R28tnzEXWFGud5XQx/EzNRQVDuiDqQKPmc86Ps77dl
  7iJNTxapBs+Ki+3VOP11/ZUzHukER4iWZRXwfYtCE2tu2ht53WtYqoqwt40rsCOh
  uzC66FIiZ9Woj4omL5br0lKj8kVqS+OKfLt452bWg0mV39lokA3Q0xVfhlL3Nuj0
  S2yJcP0G8kesu/Ol1z85EK4GMlrOfZOaaz1r4f1u3FwE3Fo8anjvnUM9UC+ImJq0
  Z6gZwbBQ0tk55Z2Bs2sSyNp5cDnNyxa9HPOpvNqEE4bD4pMzsRMlEUhgM1kTOe1x
  AwBsQscqG1ovCnUABimJAR8EGAECAAkFAkNYRV0CGwwACgkQXDOEHD5R+0J/WAf/
  aALJbyEU1nSvyeVp0mP6U9xRFnXM1G4zQ3mrFyMvYcQ0a2A3gr8E+Ejl5Lpg/7HU
  t1UvLSqn00dqXuI+BIm/exDmpfLKXouBLVGtDcSQ/EQl6SV3mkJrvH8rDkCakCOG
  Fho5cl3Ge8YThQW1jdjbo+zXJfC9+k4ienh7DC2Yd8cwpcYRAKeKFOdveSjW+Ox0
  NFmZYc0F+XfKZLJ9d1SrFH5/ytQRAVvMbkLo1nb92ZXBrSbTN+tsLZrEbcmuuuZb
  pP+0i1PJDqfCRVpYFnlPZsNzZU5c5ihABZ79/uSScAyuxlhRdZAVHSDc6cRyzB5w
  AshLLfnD1BoaFl+lzNnL2Q==
  =F5Wg
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.388 Andrey Zonov <zont@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/E8A68B1C 2012-08-17 [expires: 2016-08-17]
        Key fingerprint = 3DFF AA2F C10A A979 2FB9  A764 F145 4BB6 E8A6 8B1C
  uid                  Andrey Zonov <zont@FreeBSD.org>
  uid                  Andrey Zonov <andrey@zonov.org>
  sub   2048R/57FC2BD3 2012-08-17 [expires: 2016-08-17]


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

[encoded data, 5360 characters]
  +Is2qlWoT4cI+VuljBbdprk4
  =ElkT
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

-------------------------------------------------------------------------------

D.3.389 Takuya ASADA <syuu@FreeBSD.org>


  
pub   2048R/43788F78 2012-11-21
        Key fingerprint = 31CE 242E 6F4F F24F EEF4  D9BB 0890 2C5F 4378 8F78
  uid                  Takuya ASADA <syuu@freebsd.org>
  sub   2048R/A87B0906 2012-11-21


  
-----BEGIN PGP PUBLIC KEY BLOCK-----

  mQENBFCs6CQBCACri3OLkH5JVQCN2GylV62LuXCc7g2TfLf0q7XtmieJAwvtfxOl
  LdBDC8d/WAqUWVEW1eMWgvCJlgCPIFedG+GDBYPUFYsy1cUDALEi+QSS1Jozovs/
  b3Rk7TIW7Fu2F9KQ7ivlEtPS1bjQHmhrkHxOloapWUSrP2IdIfllxKAN3BGas2+j
  hjkmSPmSe0FQBIOyEp/RHf8bJ4LtRa+NACjOZWydLft54hcHNbS6/ubHtHlJjMjm
  V+fbLfYZvWGV1R+7gnuUAVu6bqgY6Bc60gwHs9wcITXCSDAZv9CP7r6mazo4MTV6
  auXYSiuec+rLNO10ndHuOqZPS0EKLExMJStNABEBAAG0H1Rha3V5YSBBU0FEQSA8
  c3l1dUBmcmVlYnNkLm9yZz6JATgEEwECACIFAlCs6CQCGwMGCwkIBwMCBhUIAgkK
  CwQWAgMBAh4BAheAAAoJEAiQLF9DeI94mZkIAKOPCkQcK/XENDyZR9iZroMpg60K
  TXNR72JIymRrBlUgJXOgxJJDETOx3GjTSXql7CLxkdun3oCmatskN0vneMHCs6/M
  3UP8UKwiA/6lk6cmg6vfXQ/IreqQyyV3inBN6fJMscsQrtB+pmw6CD8U1tiAkbBI
  ExlKGkQG7Qy5FzQ1meyUP9XvD9JhaDe+3sWPK60kcSpskrQgZ0y2yWgJxWOw4meS
  E0blTt+wyTFySbEraoY2ZoZP5y9vcMJoh0OKBzpTVi156RM87P4t3IjWNaDlGSJD
  uf5oVIhavgKYVPXu5+EmVTjLAFaNYc7C9lGGa7bOW1LlEt6EKcrReVaWPX25AQ0E
  UKzoJAEIAMWEiRDeAR5IkJmiRg0J1ORCbCFGbbENEqt2lahTAxuM5QAzjZ/StCos
  DeUydqy0/gYJ1zntyDGFNBEgBT4ZPcy1uFPMoTefG1RpYTBiw/gMTCcsFI8JzihY
  ShoAKJGw+jDBDhnYslAfrmYrOwyGykXep8SpmkigWAxnhZtyzbXCSgLcOGloj2AT
  uLo8DDIg7D3cxgX81U79UFsm3WZH2BaTi9dqhhtJanmmLpbxtJTDLZUEoR3iZwdE
  Myu1ziW5y+y3sfTVUgTH2sj1TNSF4vE1q2rr5qud+g5PlwA+05wNdaHLr3u7Y8qf
  218W0fDXw3mMgwD3ryXvHDkEwqOIHzUAEQEAAYkBHwQYAQIACQUCUKzoJAIbDAAK
  CRAIkCxfQ3iPeHVhB/45lUQo04TLDaXYX+vw5pSFGmdOUUz+gCRstZ7X+6yeYRhC
  XquBBmiByiHle0obuxk3IBNtNVmoKwyYjicYr9YdRAhjr/ei/MzORryj2RZUTHra
  fm7o4B6E8T3tlM2gXJ1erdwZVVX7M1Tuxs6fM4ZZLfRlVwwQxgsW2KViZwe26a/h
  vV9Y3EYheFjrlUcV4sTWAJ6VbPoWrsTm81iQWrEo1Hq2zV+FbtGDuoAiYiLCzPo8
  WP7/oZA62Ri5vOAdj1mD4tRWlDLwGDhwO/9eXdT6BwV808pVUi/6CwLWbCiRShRI
  xLcPUUM3uzQJpPwgiTPDxEvmS4lZR5m94smK/tE+
  =7PcP
  -----END PGP PUBLIC KEY BLOCK-----



Λεξικό του FreeBSD

Αυτό το λεξικό περιέχει όρους και ακρωνύμια που χρησιμοποιούνται από την
κοινότητα κι από τα κείμενα της τεκμηρίωσης του FreeBSD.


A


      Μια υπηρεσία συστήματος η οποία υλοποιεί την αυτόματη προσάρτηση
      συστημάτων αρχείων όταν γίνεται προσπάθεια προσπέλασης ενός αρχείου ή
      καταλόγου που περιέχεται σε αυτά.



B


      Αυτό είναι το όνομα που έδωσε το Computer Systems Research Group (CSRG)
      στο Πανεπιστήμιο_της_Καλιφόρνια_στο_Berkeley στις βελτιώσεις και
      μεταβολές που έκανε στο UNIX 32V της A&T. Το FreeBSD είναι ένας απόγονος
      της δουλειάς του CSRG.

  Bikeshed Building
      Ένα φαινόμενο κατά τη διάρκεια του οποίου πολύς κόσμος λέει τη γνώμη του
      για ένα αδιάφορο ή ασήμαντο θέμα, ενώ την ίδια στιγμή ένα πολύπλοκο
      (αρχικό) θέμα μένει εκτός ενδιαφέροντος. Δείτε και τη λίστα_FAQ_του
      FreeBSD για την καταγωγή του όρου.



C


      Ένα σύστημα διαχείρισης εκδόσεων αρχείων (version control system).
      Παρέχει τη δυνατότητα να επεξεργαζόμαστε και να κρατάμε ιστορικό αλλαγών
      για πολλές εκδόσεις ενός συνόλου αρχείων. Το CVS παρέχει τη δυνατότητα να
      εξάγουμε, να συγχωνεύσουμε (merge) και να αναιρέσουμε (revert)
      οποιαδήποτε αλλαγή ή ομάδα αλλαγών. Επίσης μας δίνει τη δυνατότητα να
      κρατάμε ιστορικό κάθε αλλαγής, με πληροφορίες όπως ποιες αλλαγές έχουν
      γίνει, από ποιόν, πότε και γιατί.



D


      Ένα σύστημα δυναμικής ανάθεσης διευθύνσεων IP. Κάθε υπολογιστής (host)
      μπορεί να ζητήσει μια διεύθυνση IP από έναν εξυπηρετητή DHCP. Η ανάθεση
      της διεύθυνσης λέγεται και «lease».



E



F



G


      Ένα διαδραστικό σύστημα επικοινωνίας μεταξύ ανθρώπου και μηχανής,
      βασισμένο σε εικόνες (graphics).



H


      Η γλώσσα περιγραφής κειμένου (markup language) που χρησιμοποιείται για τη
      δημιουργία ιστοσελίδων (web pages).



I


      Μια εταιρία που παρέχει υπηρεσίες πρόσβασης στο Internet.



K


      Χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του εύρους ζώνης (την ποσότητα των
      δεδομένων που περνάει από κάποιο συγκεκριμένο σημείο σε ένα καθορισμένο
      χρονικό διάστημα). Εναλλακτικά προθέματα για το Kilo περιλαμβάνουν τα
      Mega, Giga, Tera, κ.ο.κ.



L


      Ο πυρήνας του FreeBSD χρησιμοποιεί ένα αριθμό από resource locks για να
      διαχειρίζεται την πρόσβαση στις διάφορες πηγές του. Ένας μηχανισμός
      διάγνωσης προβλημάτων με αυτά τα locks, ο οποίος λέγεται witness(4),
      περιλαμβάνεται στους πειραματικούς πυρήνες (αλλά αφαιρείται από τους
      πυρήνες των σταθερών εκδόσεων) κι ελέγχει κατά την ώρα λειτουργίας του
      πυρήνα την πιθανότητα προβλημάτων deadlock. (Ο μηχανισμός witness(4)
      είναι βασικά αρκετά συντηρητικός στους ελέγχους που κάνει, οπότε είναι
      πιθανόν κάποια από τα διαγνωστικά μηνύματά του να είναι υπερβολικά.) Ένα
      διαγνωστικό μήνυμα από το μηχανισμό αυτό σημαίνει ότι «αν είστε αρκετά
      άτυχοι, ένα deadlock μπορεί να συμβεί στο σημείο αυτό».
      Τα πραγματικά LOR, συνήθως, διορθώνονται γρήγορα, οπότε να ελέγχετε τη
      http://lists.FreeBSD.org/mailman/listinfo/freebsd-current και τη σελίδα
      των LOR_που_είναι_γνωστά_μέχρι_σήμερα πριν στείλετε μήνυμα σε κάποια από
      τις λίστες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.



M



N


      Ένας τρόπος συγχρονισμού του ρολογιού πραγματικού χρόνου μέσω δικτύου.



O


      Χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια προτεινόμενη αλλαγή (όπως μια
      Αναφορά Προβλήματος ή μια αίτηση για κάποιο νέο χαρακτηριστικό) που δεν
      ισχύει πλέον ή δεν έχει αξία λόγω κάποιας πρόσφατης αλλαγής στο FreeBSD,
      αλλαγές σε κάποιο πρότυπο, επειδή το σχετικό υλικό θεωρείται πλέον
      ξεπερασμένο, κλπ.



P


      Ένας αριθμός που αναγνωρίζει με μοναδικό τρόπο μια διεργασία του
      συστήματος και μας επιτρέπει να δράσουμε σε αυτή.

  Project Evil
      Ο πραγματικός τίτλος του NDISulator που έγραψε ο Bill Paul, ο οποίος το
      ονόμασε έτσι για να δείξει πόσο απαίσιο είναι (από φιλοσοφικής άποψης) να
      υπάρχει η ανάγκη για κάτι τέτοιο. Το NDISulator είναι ένα ειδικό άρθρωμα
      συμβατότητας το οποίο επιτρέπει σε οδηγούς συσκευών δικτύου τύπου
      Microsoft Windows" NDIS miniport να χρησιμοποιηθούν στο FreeBSD/i386.
      Αυτός είναι συνήθως ο μόνος τρόπος να χρησιμοποιηθούν κάρτες δικτύου των
      οποίων οι οδηγοί δεν είναι διαθέσιμοι σε μορφή ελεύθερου ή ανοιχτού
      λογισμικού. Δείτε και το αρχείο src/sys/compat/ndis/subr_ndis.c για
      περισσότερες λεπτομέρειες.



R



S



T



U


      Ένα απλό και μη αξιόπιστο πρωτόκολλο που χρησιμοποιείται για την
      ανταλλαγή δεδομένων σε ένα δίκτυο TCP/IP. Το UDP δεν παρέχει έλεγχο και
      διόρθωση λαθών όπως το TCP.



V


      Μια μέθοδος που χρησιμοποιεί ένα δημόσιο δίκτυο επικοινωνίας (όπως το
      Internet), για να παρέχει απομακρυσμένη πρόσβαση σε ένα τοπικό δίκτυο,
      όπως το LAN μιας επιχείρησης.

-------------------------------------------------------------------------------


Κορωνίδα

Αυτό το βιβλίο είναι το αποτέλεσμα της ομαδικής εργασίας εκατοντάδων εθελοντών
της «Ομάδας Τεκμηρίωσης του FreeBSD». Αυτό το κείμενο γράφτηκε σε μορφή SGML,
σύμφωνα με το DocBook DTD και έχει μορφοποιηθεί από την SGML σε πολλές
διαφορετικές μορφές παρουσίασης χρησιμοποιώντας την εφαρμογή Jade, μια μηχανή
DSSSL ανοιχτού κώδικα. Χρησιμοποιήθηκαν τα DSSSL stylesheets του Norm Walsh με
ένα επιπλέον επίπεδο τροποποίησης για να δώσουν τις οδηγίες παρουσίασης στην
Jade. Η έντυπη μορφή αυτού του κειμένου δεν θα υπήρχε χωρίς την γλώσσα
στοιχειοθεσίας TeX του Donald Knuth, το LaTeX του Leslie Lamport, ή το macro
package JadeTeX του Sebastian Rahtz.

Σημειώσεις


[1]  Αυτό ακριβώς σημαίνει το i386. Ακόμη και αν δεν χρησιμοποιείτε επεξεργαστή
     Intel 386 CPU στο FreeBSD σύστημα σας, θα εμφανίζεται το i386. Αυτή είναι
     η «αρχιτεκτονική», κατασκευής του επεξεργαστή και όχι το μοντέλο του
     επεξεργαστή.
[2]  Τα σενάρια εκκίνησης (startup scripts) είναι προγράμματα που τρέχουν
     αυτόματα κατά την εκκίνηση του FreeBSD. Η κύρια λειτουργία τους είναι να
     βοηθούν στην σωστή λειτουργία όλων των συστατικών του συστήματος, και να
     ξεκινούν όλες τις υπηρεσίες που έχετε ρυθμίσει να τρέχουν στο παρασκήνιο.
[3]  Για όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες και ακριβείς περιγραφές των οδηγών
     (drivers) που χρησιμοποιούνται στο FreeBSD για κονσόλες και πληκτρολόγια
     μπορείτε να βρείτε στις σελίδες syscons(4), atkbd(4), vidcontrol(1) και
     kbdcontrol(1) των σελίδων βοήθειας (manual pages). Δεν θα συνεχίσουμε
     περαιτέρω, αλλά ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης μπορεί να συμβουλεύεται πάντα
     τις σελίδες βοηθείας για περισσότερο λεπτομερή και ολοκληρωμένη επεξήγηση
     των λειτουργιών.
[4]  Αυτό δεν είναι απόλυτα αληθές  Υπάρχουν μερικά πράγματα που δεν μπορούν
     να διακοπούν. Για παράδειγμα, εάν η διεργασία προσπαθεί να διαβάσει ένα
     αρχείο από άλλον υπολογιστή στο δίκτυο και ξαφνικά αυτός ο άλλος
     υπολογιστής διακόψει για κάποιο λόγο (λόγω κλεισίματος του pc ή λόγω
     βλάβης στο δίκτυο), τότε η διεργασία ονομάζεται μη «διακόψιμη». Πιθανώς η
     διεργασία να κάνει time out, συνήθως μετά από δύο λεπτά. Μόλις συμβεί
     αυτό, θα τερματιστεί άμεσα.
[5]  The auto-tuning algorithm sets maxusers equal to the amount of memory in
     the system, with a minimum of 32, and a maximum of 384.
[6]  Εκτός φυσικά αν συνδέσουμε πολλαπλά τερματικά, αλλά θα μιλήσουμε για αυτό
     στο Κεφάλαιο_27.
[7]  Είναι δυνατόν να χρησιμοποιήσετε UID/GIDs όσο μεγάλα όσο το 4294967295,
     αλλά τέτοια IDs μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα με λογισμικό που
     κάνει υποθέσεις σχετικά με τις τιμές των IDs.
[8]  Under FreeBSD the standard login password may be up to 128 characters in
     length.
[9]  Other conditions may produce different failures. For instance, the file
     may not be owned by the user attempting to relabel the object, the object
     may not exist or may be read only. A mandatory policy will not allow the
     process to relabel the file, maybe because of a property of the file, a
     property of the process, or a property of the proposed new label value.
     For example: a user running at low integrity tries to change the label of
     a high integrity file. Or perhaps a user running at low integrity tries to
     change the label of a low integrity file to a high integrity label.
[10] Due to a bug the security.mac.portacl.enabled sysctl variable will not
     work on FreeBSD 5.2.1 or previous releases.
[11] For tips on how to select a secure passphrase that is easy to remember,
     see the Diceware_Passphrase website.
[12] Το RAID σημαίνει Redundant Array of Inexpensive Disks και παρέχει διάφορες
     μορφές ανοχής σε σφάλματα, αν και στην παραπάνω χρήση ο όρος είναι κάπως
     παραπλανητικός: το RAID-0 δεν παρέχει καμιά τέτοια προστασία δεδομένων.
[13] Αυτό βέβαια δεν είναι απόλυτα αληθινό. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να
     υποστηρίζουμε τις παλιές εκδόσεις του FreeBSD για πάντα, αν και τις
     υποστηρίζουμε για πολλά χρόνια. Για πλήρη περιγραφή της τρέχουσας
     πολιτικής όσο αφορά την ασφάλεια των παλιών εκδόσεων του FreeBSD, δείτε
     http://www.FreeBSD.org/security/.
[14] http://www.freebsd.org/news/status/

-------------------------------------------------------------------------------
Αυτό το κείμενο, και άλλα κείμενα, μπορεί να βρεθεί στο ftp://ftp.FreeBSD.org/
                               pub/FreeBSD/doc/.
     Για ερωτήσεις σχετικά με το FreeBSD, διαβάστε την τεκμηρίωση πριν να
                επικοινωνήσετε με την <questions@FreeBSD.org>.
       Για ερωτήσεις σχετικά με αυτή την τεκμηρίωση, στείλτε e-mail στην
                              <doc@FreeBSD.org>.
